Instytut Wymiaru Sprawiedliwo ci

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Instytut Wymiaru Sprawiedliwo ci"

Transkrypt

1 INSTYTUT WYMIARU SPRAWIEDLIWO CI dr Roman Trzaskowski Roszczenia uzupe niaj ce Warszawa 2007

2 Spis tre ci I. Uwagi wst pne Poj cie i funkcja roszcze uzupe niaj cych Samodzielny i obligacyjny charakter roszcze... 4 II. Przes anki powstania roszcze uzupe niaj cych Brak tytu u do posiadania Nieformalne umowy przenosz ce w asno Prawo zatrzymania Op aty publicznoprawne za targowisko Umieszczenie urz dze energetycznych, wodoci gowych itp. na cudzych nieruchomo ciach Adresat roszczenia Posiadacz samoistny Posiadacz zale ny Dzier yciel Czy roszczenia te mog przys ugiwa posiadaczowi zale nemu wzgl dem innego posiadacza? Pa stwo jako posiadacz Dobra lub z a wiara Dobra i z a wiara Problem posiadaczy nieformalnych Problem uzyskania posiadania w oparciu o umow notarialn czysto zobowi zuj Dowiedzenie si o wytoczeniu powództwa windykacyjnego a z a wiara III. Czy mog uzupe nia równie actio negatoria ebno ci przesy owe Inne przypadki Art. 151 k.c Art. 231 k.c IV. Poszczególne roszczenia uzupe niaj ce Wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy Charakter Wysoko wynagrodzenia Wymagalno Roszczenie o zwrot po ytków... 62

3 3. Roszczenie z tytu u pogorszenia, zu ycia albo utraty rzeczy Charakter Poj cie Zu ycie Pogorszenie Utrata Wymagalno V. Przedawnienie roszcze uzupe niaj cych Stosunek art. 118 k.c. do art. 229 k.c Zwrot rzeczy wiadczenie okresowe wiadczenie zwi zane z dzia alno ci gospodarcz VI. Zbieg norm Zbieg z roszczeniami odszkodowawczymi kontraktowymi i deliktowymi (mo liwy?) Bezpodstawne wzbogacenie VII. Roszczenie o zwrot nak adów Funkcja i poj cie nak adów Charakter roszczenia Wymagalno Wysoko Kompensacja z korzy ciami Stosunek art. 226 i 227 k.c ii

4 I. Uwagi wst pne Stosowanie przepisów art i k.c. mimo up ywu lat budzi nadal istotne w tpliwo ci w praktyce, o czym wiadczy cho by fakt, e w ostatnich 10 latach S d Najwy szy wyda blisko 100 orzecze zwi zanych z konieczno ci wyk adni tych przepisów. Jest to jednak jedynie wierzcho ek góry spraw i w tpliwo ci, z którymi borykaj si s dy powszechne. ywotno problematyki tzw. roszcze uzupe niaj cych, a wi c roszcze, które przys uguj w cicielowi w razie w adania jego rzecz przez osob, której nie przys uguje skuteczny wzgl dem w ciciela tytu prawny, wynika m.in. z faktu, e w zmieniaj cej si rzeczywisto ci spo ecznogospodarczej pojawiaj si nowe typy spraw o bardzo szerokim zasi gu podmiotowym. Wystarczy wskaza w tym miejscu sprawy przeciwko przedsi biorstwom energetycznym, które bez tytu u prawnego umie ci y urz dzenia energetyczne na cudzych nieruchomo ciach; sprawy zwi zane z nacjonalizacj lub komunalizacj nieruchomo ci zaj tych pod drogi publiczne, czy wreszcie sprawy zwi zane z tzw. ma reprywatyzacj. Wszystkie te typy spraw rodz potrzeb wyja nienia szeregu kwestii, które nie zosta y dotychczas jednoznacznie rozstrzygni te w pi miennictwie i judykaturze. Dotyczy to zarówno kwestii o charakterze ogólnym, takich jak np. mo liwo stosowania roszcze uzupe niaj cych w zwi zku z roszczeniem negatoryjnym czy te zbiegu z roszczeniami deliktowymi oraz z bezpodstawnego wzbogacenia, jak równie kwestii szczegó owych zwi zanych z poszczególnymi przes ankami oraz zakresem roszcze o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot po ytków oraz zwi zanych z zu yciem, pogorszeniem lub utrat rzeczy. Zasygnalizowane wy ej kwestie problematyczne zas uguj na wnikliwe rozwa enie, przy czym szczególna uwaga zostanie po wi cona tym zagadnieniom, które budz najwi ksze w tpliwo ci w praktyce stosowania prawa. Ze wzgl du na cis y zwi zek z omawian problematyk opracowanie uwzgl dnia b dzie tak e problem roszcze o zwrot nak adów przys uguj cych posiadaczom rzeczy wzgl dem ich w cicieli.

5 1. Poj cie i funkcja roszcze uzupe niaj cych Poj ciem roszcze uzupe niaj cych tradycyjnie okre lane s roszczenia przewidziane w art k.c., a wi c roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, roszczenie o zwrot po ytków lub ich warto ci, roszczenie z tytu u pogorszenia, zu ycia lub utraty rzeczy. Zosta y one uregulowane w dziale V o ochronie w asno ci, bezpo rednio po przepisach o rei vindicatio i actio negatoria. Ustawodawca dostrzeg bowiem fakt, e roszczenia windykacyjne i negatoryjne nie wyczerpuj stosunków mi dzy w cicielem a posiadaczem rzeczy. W szczególno ci, samo roszczenie windykacyjne albo negatoryjne nie jest zwykle w stanie w sposób pe ny zaspokoi interesów w ciciela, którego w adztwo nad rzecz zosta o naruszone 1. Zwrot rzeczy w cicielowi nie kompensuje uszczerbku zwi zanego z faktem, e przez okre lony, cz stokro d szy czas w ciciel by pozbawiony mo liwo ci w adztwa nad rzecz i korzystania z niej. Uszczerbek ten polega mo e zarówno na tym, e w ciciel by zmuszony do ponoszenia wydatków w celu zapewnienia sobie mo liwo ci korzystania z takiej samej, potrzebnej mu rzeczy, jak i na tym, i na skutek dzia osoby w adaj cej rzecz bez tytu u prawnego, rzecz uleg a uszkodzeniu, zu yciu czy nawet ca kowitemu zniszczeniu. wiadomy tego ustawodawca musi dokona wyboru: albo uznaje, e wystarczaj ce dla uregulowania wskazanych zagadnie s zasady ogólne prawa zobowi za, a w szczególno ci przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu oraz odpowiedzialno ci za czyny niedozwolone albo przyjmuje, i celowe jest odr bne ich uregulowanie. To drugie rozwi zanie jest uzasadnione zw aszcza wówczas, gdy ustawodawca zmierza do zmodyfikowania skutków wynikaj cych z zasad ogólnych. Naturalnym miejscem na dokonanie takiej modyfikacji nie s przepisy prawa zobowi za, lecz w nie przepisy o ochronie prawa w asno ci, poniewa w ten sposób dochodzi do kompleksowego uregulowania zagadnie ci le zwi zanych z t ochron. Wydaje si, e takie jest w nie ratio legis art k.c. Nasuwa si zatem stwierdzenie, e przepisy te s nie tyle uproszczeniu stosunków mi dzy w cicielem i posiadaczem zwi zanych z obowi zkiem naprawienia szkody i zwrotu 1 Tak J. Ignatowicz [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 1972, s. 600; w orzecznictwie zob. np. wyrok SN z dnia 25 lutego 2004 r., II CK 32/03, LEX nr

6 bezpodstawnego wzbogacenia 2, ile istotnemu zmodyfikowaniu skutków wynikaj cych z zasad prawa zobowi za. Ogólnie rzecz ujmuj c modyfikacja ta zmierza w dwu kierunkach. Przede wszystkim, zmierza do uprzywilejowania pozycji posiadacza w dobrej wierze, który nie jest obowi zany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny za jej zu ycie, ani za jej pogorszenie lub utrat ; nie ma tak e obowi zku zwrotu po ytków. W tym zakresie wy czone s zasady ogólne prawa zobowi za. Uzasadnieniem dla takiego uprzywilejowania jest niew tpliwie fakt, e na skutek ró nego rodzaju wstrz sów historycznych w Polsce stosunkowo cz sto dochodzi o do sytuacji, w których stan posiadania rzeczy nie odpowiada stosunkom asno ciowym. Koreluje z tym rozwi zaniem silna pozycja posiadacza wynikaj ca z przepisów ogólnych o posiadaniu rzeczy (domniemania zwi zane z posiadaniem). Nieuporz dkowanie stanu prawnego jest szczególnie dotkliwe w przypadku nieruchomo ci, nie tylko ze wzgl du na skal zjawiska, ale tak e ze wzgl du na rozmiar obci, które mog yby - zgodnie z zasadami ogólnymi - dotkn posiadaczy. W sytuacji, w której rozbie no mi dzy stanem posiadania a tytu em prawnym do w adania rzecz nie jest wynikiem zaniedba posiadacza (dobra wiara), niezb dne jest rozstrzygni cie, kogo obci b negatywne konsekwencje adania rzecz bez tytu u prawnego. Za wyborem dokonanym przez ustawodawc, sprowadzaj cym si niew tpliwie do przyznania w omawianym zakresie priorytetu interesom posiadacza w dobrej wierze, przemawia okoliczno, e dla takiego posiadacza ogromnym wstrz sem ekonomicznym jest cz stokro ju samo pozbawienie go w adztwa nad rzecz w drodze powództwa windykacyjnego. Obci enie go dodatkowo konieczno ci zwrotu wszelkiego rodzaju korzy ci, które uzyska w zwi zku z w adztwem nad rzecz, mog oby stanowi ci ar nie do ud wigni cia. Motywacja ta przestaje by natomiast aktualna od chwili, w której posiadacz powinien liczy si z utrat swego w adztwa (wytoczenie przeciwko niemu powództwa windykacyjnego), a tym bardziej nie wchodzi w rachub w stosunku do posiadacza w z ej wierze. Sytuacja tego ostatniego - i jest to drugi kierunek modyfikacji zasad ogólnych - jest gorsza ni wynikaj ca z zasad ogólnych, a w szczególno ci z odpowiedzialno ci za czyny niedozwolone. Tytu em przyk adu mo na wskaza, e posiadacz w z ej wierze odpowiada tak e za przypadkow utrat 2 Tak T. Dybowski, Ochrona w asno ci w polskim prawie cywilnym, Warszawa 1969, s. 185,

7 albo pogorszenie rzeczy. Za takim zaostrzeniem przemawiaj te same wzgl dy, które sk oni y ustawodawc do zaostrzenia odpowiedzialno ci za utrat rzeczy przez nika b cego w zw oce ze spe nieniem wiadczenia (art. 478 k.c.). Powy sze uwagi nie oznaczaj oczywi cie, e teza, i roszczenia uzupe niaj ce uproszczeniu rozlicze mi dzy w cicielem a posiadaczem, jest chybiona. Nie jest to jednak - jak s dz - pierwszoplanowa funkcja omawianych przepisów. 2. Samodzielny i obligacyjny charakter roszcze W doktrynie i orzecznictwie trafnie przyjmuje si, e roszczenia uzupe niaj ce maj charakter obligacyjny 3. Nie s to przy tym roszczenia realne, zwi zane z w asno ci albo posiadaniem rzeczy: nie id zatem za w asno ci albo posiadaniem rzeczy. W konsekwencji w ciciel mo e odr bnie rozporz dza roszczeniami uzupe niaj cymi, a rozporz dzenie w asno ci rzeczy przez dotychczasowego w ciciela nie pozbawia go legitymacji czynnej do wyst pienia z roszczeniami uzupe niaj cymi, podobnie jak przeniesienie posiadana nie pozbawia legitymacji biernej osoby, która jako posiadacz w ada a rzecz bez tytu u prawnego (roszczenie te przys uguj za okres, w którym okre lony podmiot by - odpowiednio - w cicielem albo posiadaczem 4 ). Konsekwencj ci le obligacyjnego charakteru roszcze obligacyjnych jest tak e to, e przepisy reguluj ce te roszczenia maj charakter dyspozytywny 5, co oznacza, e strony mog - w ogólnych granicach sowbody umów - odmiennie uregulowa kwesti wzajemnych rozlicze. Roszczenia uzupe niaj ce uzupe niaj roszczenie windykacyjne. Nale y jednak podkre li, e roszczenia te nie s nierozerwalnie zwi zane z roszczeniem windykacyjnym. W szczególno ci, w orzecznictwie S du Najwy szego nie budzi tpliwo ci pogl d, e z chwil, w której roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie 3 Tak T. Dybowski, Ochrona w asno ci w polskim prawie cywilnym, Warszawa 1969, s. 184; E. Gniewek, [w:] System prawa prywatnego, t. 3, Prawo rzeczowe, Warszawa 2003, s T. Dybowski, Ochrona w asno ci w polskim prawie cywilnym, Warszawa 1969, s ; E. Gniewek, [w:] System prawa prywatnego, t. 3, Prawo rzeczowe, Warszawa 2003, s E. Gniewek, [w:] System prawa prywatnego, t. 3, Prawo rzeczowe, Warszawa 2003, s. 505; A. Cisek, [w:] Kodeks cywilny komentarz (red. E. Gniewek), Warszawa 2006, s. 364; E. Skowro ska-bocian, KC. Komentarz, t. I, Warszawa 2005, s. 631; S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego, Ks. 2, asno i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2004, s

8 z rzeczy powstaje, uzyskuje ono status samodzielny od roszczenia windykacyjnego, co wyra a si w tym, e mo e by dochodzone niezale nie od tego roszczenia i mo e by samodzielnym przedmiotem obrotu (zob. np. uzasadnienie wyroku SN z dnia 11 lutego 1998 r. 6, uzasadnienie uchwa y SN z dnia 26 kwietnia 2002 roku 7, uzasadnienie wyroku z dnia 9 stycznia 2004 roku 8, wyrok SN z dnia 25 lutego 2004 r. 9, wyrok SN z dnia 24 lutego 2006 r. 10 ; uchwa a SN z dnia 26 maja 2006 r. 11 ; wyroku SN z dnia 23 stycznia 2007 r. 12 ). Pogl d taki jest równie zgodnie przyjmowany w pi miennictwie 13 i zas uguje na aprobat. Konsekwencj takiego pogl du jest m.in. stwierdzenie, e roszczenia uzupe niaj ce mog by dochodzone zarówno przed, jak i po zwrocie rzeczy (wyrok SN z dnia 22 wrze nia 2005 r. 14 ). Stwierdzenie powy sze oznacza ponadto, e samo wyga ni cie roszczenia windykacyjnego, czy te w asno ci rzeczy nie powoduje per se utraty mo liwo ci dania roszcze uzupe niaj cych za okres, w którym w cicielowi w asno jeszcze przys ugiwa a. Potwierdza to w sposób jednoznaczny okoliczno, e jednym z roszcze uzupe niaj cych jest mo liwo dania odszkodowania za utrat rzeczy, które z natury rzeczy przys ugiwa mo e dopiero wtedy, gdy ani prawo w asno ci ani roszczenie windykacyjne nie wchodz w rachub 15. Ponadto sam fakt, e rzecz zosta a w cicielowi zwrócona, a w rezultacie w cicielowi nie przys uguje ju roszczenie windykacyjne przeciwko by emu posiadaczowi rzeczy, nie wy cza 6 III CKN 354/97, LEX nr III CZP 21/02, OSNC 2002, nr 12, poz IV CK 330/02, nie publ. 9 II CK 32/03, LEX nr II CSK 139/05, nie publ. 11 III CZP 19/06, nie publ. 12 III CSK 278/06, nie publ. 13 Zob. np. J. Ignatowicz [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 1972, s. 600; S. Wójcik [w:] System prawa cywilnego, t. II, Prawo w asno ci i inne prawa rzeczowe, Ossolineum 1977, s ; E. Gniewek, Kodeks cywilny. Ksi ga druga. W asno i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001, s. 521; B. Janiszewska, Powstanie roszcze uzupe niaj cych w sytuacji przekroczenia w trakcie budowy granic nieruchomo ci s siedniej (art. 151 k.c.), Rejent 2007, nr 5, s IV CK 105/05, nie publ. Podobnie E. Gniewek, [w:] System prawa prywatnego, t. 3, Prawo rzeczowe, Warszawa 2003, s Zob. W. Czachórski, Rei vindicatio wed ug obowi zuj cego prawa polskiego (I), NP 1960, nr 3, s

9 oczywi cie mo liwo ci dania wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy w okresie, w którym w ciciel by pozbawiony posiadania. Tak e S d Najwy szy uznaje, e utrata w asno ci rzeczy nie powoduje utraty mo liwo ci dania wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy w okresie, w którym cicielowi w asno jeszcze przys ugiwa a (uchwa a z dnia 26 maja 2006 r. 16 ; tak te S d Najwy szy w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. 17 ). Ma to bardzo istotne znaczenie w szczególno ci dla rozstrzygni cia w tpliwo ci, czy nacjonalizacja lub komunalizacja gruntów zaj tych pod drogi publiczne jest równoznaczna z pozbawieniem by ego w ciciela równie roszcze za bezumowne korzystanie z gruntu w okresie przed nacjonalizacj. Kwestia ta, po pocz tkowych wahaniach18, zosta a rozstrzygni ta przez S d Najwy szy uchwa sk adu siedmiu s dziów z dnia 26 maja 2006 r.19, w której S d uzna, e Artyku 73 ustawy z dnia 13 pa dziernika 1998 r. - Przepisy wprowadzaj ce ustawy reformuj ce administracj publiczn (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - przewiduj cy odszkodowanie dla w cicieli nieruchomo ci zaj tych pod drogi publiczne, które sta y si z mocy prawa w asno ci Skarbu Pa stwa lub jednostek samorz du terytorialnego - nie wy cza roszczenia tych osób o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomo ci przed dniem 1 stycznia 1999 r. (tak te S d Najwy szy w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. 20 ). Omawiane stanowisko jest trafne. Jego konsekwencj jest m.in. stwierdzenie, e je eli dojdzie do zasiedzenia, to nie powoduje to wyga ni cia ju powsta ych roszcze o bezumowne korzystanie z rzeczy. 16 III CZP 19/06, nie publ. 17 III CSK 278/06, nie publ. 18 W wyroku S du Najwy szego z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 601/00, OSNC 2002, nr 2, poz. 27 wyra ony zosta pogl d, e w ciciele nieruchomo ci zaj tych pod drogi publiczne, które na podstawie art. 73 ustawy sta y si z dniem 1 stycznia 1999 r. w asno ci Skarbu Pa stwa lub jednostek samorz du terytorialnego mog dochodzi jedynie odszkodowania przewidzianego w tym przepisie, zachowuj c wskazany w nim tryb administracyjny. W innych sk adach zaj te zosta o jednak odmienne stanowisko, tj., e przepis ten nie wy cza prawa dotychczasowego w ciciela nieruchomo ci do dania na podstawie kodeksu cywilnego wynagrodzenia za wcze niejsze korzystanie z niej przez gmin bez tytu u prawnego (wyroki S du Najwy szego z dnia 8 lipca 2004 r., IV CK 520/03, OSNC 2005, nr 7-8, poz. 130 i z dnia 26 listopada 2004 r., V CK 252/04, nie publ. 19 III CZP 19/05, OSNC 2006 r., nr 12, poz III CSK 278/06, nie publ. 6

10 tpliwo mo e natomiast dotyczy tego, czy przedawnienie roszczenia windykacyjnego i negatoryjnego poci ga za sob równie przedawnienie roszcze uzupe niaj cych. Jak wiadomo, sytuacja taka jest mo liwa wy cznie w przypadku ruchomo ci (art k.c.). Prima facie nasuwa si stwierdzenie, e samodzielny charakter roszcze uzupe niaj cych przemawia za pogl dem, i przedawnienie roszczenia windykacyjnego nie poci ga za sob przedawnienia roszcze uzupe niaj cych. Za takim zapatrywaniem przemawiaj równie dalsze argumenty. Przede wszystkim nale y zwróci uwag, e przedawnienie roszczenia windykacyjnego nie prowadzi do wyga ni cia prawa w asno ci. Osoba, której roszczenie uleg o przedawnieniu, nadal pozostaje w cicielem. Przedawnienie roszczenia windykacyjnego stanowi bardzo daleko id ingerencj w sytuacj prawn w ciciela, nadal ma ona jednak charakter wyj tkowy, co przemawia przeciwko rozszerzaniu tego wyj tku tak e w zakresie wyra nie w ustawie nieprzewidzianym. Nale y równie mie na wzgl dzie, e omawiany problem wyst pi mo e przede wszystkim w razie posiadania w z ej wierze (posiadanie w dobrej wierze prowadzi b dzie zwykle do zasiedzenia rzeczy zanim roszczenia ochronne ulegn przedawnieniu). Mo na mie w tpliwo ci, czy posiadacz w z ej wierze zas uguje na tak daleko id ochron. Z powy szych wzgl dów uzasadnione wydaje si stwierdzenie, e przedawnienie roszczenia windykacyjnego nie poci ga za sob automatycznie przedawnienia roszcze uzupe niaj cych. 7

11 II. Przes anki powstania roszcze uzupe niaj cych 1. Brak tytu u do posiadania Podstawow przes ank mo liwo ci wyst pienia z roszczeniami uzupe niaj cymi jest brak skutecznego wzgl dem w ciciela tytu u prawnego do posiadania rzeczy. W orzecznictwie kwestia ta nastr cza jednak niekiedy pewnych w tpliwo ci Nieformalne umowy przenosz ce w asno Mog oby si wydawa, e stosunkowo cz stym przypadkiem w adania cudz rzecz bez tytu u prawnego jest sytuacja, w której dosz o do przeniesienia w asno ci nieruchomo ci bez zachowania formy aktu notarialnego. Z orzecznictwa S du Najwy szego wynika jednak, e zastosowanie roszcze uzupe niaj cych w zwi zku z nieformalnym obrotem nieruchomo ciami jest mocno ograniczone. Nale y w tym miejscu zwróci uwag na wyrok S du Najwy szego z dnia 18 kwietnia 1974 r. 21. W stanie faktycznym sprawy powodowie zamieszkali w nieruchomo ci pozwanych za ich zgod w zwi zku z zamiarem stron, wyra onym w umowie (nie by a to jednak umowa przedwst pna, gdy nie okre lono w niej terminu, w ci gu którego umowa przyrzeczona ma by zawarta 22 ), zawarcia umowy sprzeda y nieruchomo ci; powodowie ui cili przy tym cen na poczet ceny kupna. Do zawarcia umowy sprzeda y nie dosz o, gdy strony odst pi y od swego zamiaru 23. Zdaniem du,... w my l niepisanej, ale wynikaj cej z ustalonego zwyczaju (art. 56 k.c.) klauzuli umowy, jak strony wst pnie zawar y, ma. L. (powodowie - R.T.) nie byli obowi zani p aci czynszu za czas od chwili obj cia przedmiotu transakcji w posiadanie do chwili uzyskania jego w asno ci. Klauzula ta wi za a jednak strony - zgodnie z logicznym t umaczeniem umowy (art. 65 k.c.) - przy za eniu, e do 21 III CRN 30/74, OSPiKA 1975, z. 3, poz. 65 z glos A. Ohanowicza. 22 Tak A. Ohanowicz, Glosa do wyroku SN z dnia 18 kwietnia 1974, III CRN 30/74, OSPiKA 1975, z. 3, s Stan faktyczny sprawy jest w znacznej mierze niejasny, na co zwróci uwag w glosie A. Ohanowicz, Glosa do wyroku SN z dnia 18 kwietnia 1974, III CRN 30/74, OSPiKA 1975, z. 3, s

12 kupna dojdzie. Je eli do tego nie dosz o strony musz si (...) rozliczy. Rozliczenie to polega na tym, e strona, która zamierza a zby nieruchomo, musi zwróci pobran cen, ui ci odpowiedni kwot z tytu u ewentualnych nak adów oraz zap aci z tytu u korzystania z cudzej gotówki odpowiednie odsetki. Natomiast strona, która zamierza a kupi przedmiot niedosz ej transakcji, powinna ui ci wynagrodzenie za korzystanie z tego przedmiotu. S d Najwy szy uzna, e Od chwili, gdy sta o si jasne, e do zawarcia umowy przeniesienia w asno ci nieruchomo ci nie dojdzie z jakiejkolwiek przyczyny, strona która mia a naby asno, powinna zwróci przedmiot transakcji. Je eli tego nie uczyni a lub z tym zwleka a, sta a si posiadaczem cudzej rzeczy w z ej wierze. Podstaw wi c jej obowi zku uiszczenia za ten okres wynagrodzenia s przepisy o rozliczeniach mi dzy posiadaczem a w cicielem (art. 225 k.c.). Co do poprzedniego okresu maj zastosowanie zasady ogólne, tj. przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. W tym ostatnim zakresie roszczenia uzupe niaj ce nie mog mie zastosowania, gdy strony by y zwi zane umow, a roszczenia te maj zastosowanie do stosunków bezumownych. Stanowisko S du spotka o si z krytyczn ocen A. Ohanowicza. Zdaniem autora, w omawianej sytuacji dosz o do zawarcia umowy nienazwanej, której tre polega na tym, e strony wykonuj wiadczenia tak, jak gdyby zawar y umow sprzeda y (z wyj tkiem przeniesienia w asno ci), lecz równocze nie zastrzegaj, e nie ma to by definitywne, lecz sta si nieodwo alne dopiero po zawarciu formalnej umowy sprzeda y 24. Rozliczenia mi dzy stronami powinny opiera si na art i 496 k.c. 25. Rozumowanie A. Ohanowicza zaaprobowa J. Ignatowicz, uzna jednak przydatno stanowiska S du Najwy szego w przypadkach nieformalnego obrotu nieruchomo ciami (przeniesienie w asno ci bez zachowania formy aktu notarialnego). Autor wskaza, e... gdyby do przeniesienia w asno ci dosz o, nabywca nie by by zobowi zany do zap aty wynagrodzenia za czas, gdy w ada 24 A. Ohanowicz, Glosa do wyroku SN z dnia 18 kwietnia 1974, III CRN 30/74, OSPiKA 1975, z. 3, s A. Ohanowicz, Glosa do wyroku SN z dnia 18 kwietnia 1974, III CRN 30/74, OSPiKA 1975, z. 3, s

13 nieruchomo ci, a w cicielem jeszcze nie by, taka bowiem z regu y jest niepisana, ale wynikaj ca z ustalonego zwyczaju (art. 56 k.c.) klauzula umowy, w wykonaniu której zbywca wydaje przedmiot transakcji jeszcze przed przej ciem w asno ci. Zgodnie jednak z logicznym t umaczeniem takiej umowy (art. 65 k.c.) trzeba przyj, e klauzula ta wi e strony tylko przy za eniu, e do przeniesienia w asno ci dojdzie, lub przy za eniu, e zbywca raz na zawsze - cho niewa nie - zrezygnowa z przedmiotu swej w asno ci (to jest regu przy tzw. nieformalnym obrocie) i swego stanowiska nie zmienia. Je eli jednak strony zamierzonego celu w postaci przeniesienia w asno ci nie osi gn y, albo te jedna z nich zrezygnowa a z dalszego honorowania niewa nej umowy, zbywca ma prawo da wynagrodzenia za korzystanie z jego nieruchomo ci, a nabywcy musi zap aci za korzystanie z jego kapita u odpowiednie odsetki 26. Podobnie jak S d Najwy szy, tak e J. Ignatowicz uznaje, e podstaw rozlicze mi dzy stronami za okres mi dzy wydaniem nieruchomo ci a chwil, gdy sta o si jasne, e do przeniesienia w asno ci nie dojdzie i w zwi zku z tym zbywca da wydania nieruchomo ci, nie mog by przepisy o rozliczeniach mi dzy samoistnym posiadaczem a w cicielem, gdy w tym okresie strony by y zwi zane umow, a przepisy te maj zastosowanie do stosunków bezumownych. Nale y tu zatem stosowa przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu 27. Natomiast od chwili, w której sta o si jasne, e do umowy przeniesienia w asno ci nie dojdzie albo e strony (jedna z nich) zrezygnowa y z honorowania umowy nieformalnej i w zwi zku z tym cho jedna z nich za da a zwrotu swego wiadczenia, ko cz si stosunki umowne, a dalsze korzystanie z nieruchomo ci przez nabywc jest w adaniem bez tytu u prawnego. Co do tego okresu mog mie zatem zastosowanie przepisy o rozliczeniach mi dzy samoistnym posiadaczem a w cicielem, przy czym niedosz y nabywca jest posiadaczem w z ej wierze J. Ignatowicz, Problemy prawne rozlicze mi dzy nieformalnym nabywc nieruchomo ci a cicielem w razie jej zwrotu, [w:] Studia z prawa zobowi za, Warszawa-Pozna 1979, s J. Ignatowicz, Problemy prawne rozlicze mi dzy nieformalnym nabywc nieruchomo ci a cicielem w razie jej zwrotu, [w:] Studia z prawa zobowi za, Warszawa-Pozna 1979, s J. Ignatowicz, Problemy prawne rozlicze mi dzy nieformalnym nabywc nieruchomo ci a cicielem w razie jej zwrotu, [w:] Studia z prawa zobowi za, Warszawa-Pozna 1979, s

14 Powy szy pogl d przenikn do judykatury, na co wskazuje wyrok S du Najwy szego z dnia 11 marca 1997 r. 29, dotycz cy nieformalnej umowy sprzeda y nieruchomo ci. W uzasadnieniu S d wyja ni, e zagadnienie wynagrodzenia ciciela za korzystanie z nieruchomo ci przez nieformalnego nabywc nie ma charakteru jednolitego i konieczne jest jego zró nicowanie na dwa okresy, a mianowicie: a) okres od wydania nieruchomo ci do chwili, gdy okaza o si, e ciciel nie godzi si na to, a eby pozostawa a ona we w adaniu nieformalnego nabywcy i z tego wzgl du da od niego zwrotu przedmiotu umowy oraz b) okres od tej ostatniej chwili a do ostatecznego zwrotu nieruchomo ci. W odniesieniu do pierwszego z tych okresów S d wskaza, e z regu y nabywca nie b dzie zobowi zany do zap aty wynagrodzenia za korzystanie w tym okresie z nieruchomo ci, gdy zbywca na skutek nieformalnej umowy zbycia - chocia niewa nie - daje na ogó wyraz rezygnacji z przedmiotu swej w asno ci. Dopóki zatem swego stanowiska w tej mierze nie modyfikuje trzeba zasadnie zak ada, e tym samym zrzeka si tak e korzy ci wynikaj cych z bycia w cicielem nieruchomo ci. S d wyja ni, e w odniesieniu do tego okresu podstawy rozliczenia mi dzy zbywc a nabywc nie mo na dopatrywa si w przepisach o rozliczeniach mi dzy w cicielem a samoistnym posiadaczem, jako e w tym okresie strony by y zwi zane umow, aczkolwiek nieformaln, a wspomniane przepisy maj zastosowanie do stosunków bezumownych. Uzna równocze nie, e pozostaje stosowanie zasad ogólnych, tj. przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Odmienna sytuacja wyst puje wówczas, gdy strony (jedna z nich) definitywnie rezygnuj z respektowania umowy zawartej jedynie nieformalnie. W takim przypadku istotny jest moment, kiedy chocia jedna z nich za da zwrotu swego wiadczenia. Z tym bowiem momentem ko cz si stosunki bezumowne i dalsze korzystanie z nieruchomo ci przez nabywc pozbawione zostaje tytu u prawnego. Odno nie do tego okresu podstaw roszczenia w ciciela o wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomo ci by by przepis art. 225 w zw. z art. 224 k.c., poniewa nabywca odmawiaj c zwrotu przedmiotu umowy staje si posiadaczem w z ej wierze, bowiem 29 III CZP 4/97, OSP 1997, z. 10, poz W stanie faktycznym sprawy strony zawar y nieformaln umow sprzeda y gruntu, na którym nabywca wybudowa nast pnie boks gara owy. Po up ywie blisko 10 lat zbywca (powód) za da wydania mu nieruchomo ci, po uprzednim rozebraniu gara u i usuni ciu jego fundamentów. 11

15 wie, e prawo w asno ci mu nie przys uguje. W rezultacie S d uzna, e w razie zawarcia nieformalnej umowy sprzeda y nieruchomo ci, skuteczno roszczenia zbywcy o zap at wynagrodzenia za korzystanie z przedmiotu umowy nie jest uzale niona od wytoczenia przeciwko nabywcy powództwa o zwrot (wydanie) tego przedmiotu. Skuteczno tego roszczenia zale y natomiast od tego, czy jedna ze stron za da a zwrotu swego wiadczenia. Podobne stanowisko S d Najwy szy zaj równie w wyroku z dnia 29 czerwca 1999 r. 30. S d uzna - wywód ten musi zosta przytoczony in extenso - e... umowa sprzeda y nieruchomo ci zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego nie rodzi wprawdzie skutku rzeczowego, ale dla oceny wymagalno ci roszcze o zwrot spe nionych w wyniku jej realizacji wiadcze mo e by postrzegana jako ród o stosunku obligacyjnego obejmuj cego sw tre ci przeniesienie posiadania w ramach swoistego, nienazwanego prawa, na które sk ada si korzystanie przez nieformalnego nabywc z nieruchomo ci za zgod w ciciela w zamian za korzystanie przez w ciciela z pieni dzy uiszczonych przez nabywc tytu em ceny. Niezale nie bowiem od tego, czy strony nieformalnej umowy mia y wiadomo jej niewa no ci w zakresie skutku w postaci przej cia w asno ci czy te nie, to ewentualnie towarzysz cy ich zachowaniu si zamiar ukszta towania takiej sytuacji faktycznej, która charakterystyczna jest dla wykonanych wa nych umów przeniesienia w asno ci, móg by przes dza o powstaniu mi dzy nimi w tym zakresie stosunku obligacyjnego, którego tre spowodowa by mog a wymagalno wzajemnych roszcze o zwrot w terminie pó niejszym ni moment spe nienia wiadcze. Wymagalno ta powsta aby, mianowicie, dopiero z tym momentem, kiedy by dosz o do ustania stosunku umownego wynikaj cego z wy ej opisanej umowy nienazwanej, to jest z momentem, w którym przynajmniej jedna ze stron za da aby zwrotu spe nionego przez siebie wiadczenia w okoliczno ciach wskazuj cych na rezygnacj z honorowania dotychczasowego status quo. Od tego 30 III CKN 264/98, LEX nr W stanie faktycznym sprawy strony zawar y nieformaln przednotarialn dobrowoln umow kupna - sprzeda y nieruchomo ci, w której zbywca oddawa nieruchomo "w sta e u ytkowanie" z zobowi zaniem do uiszczania przez nabywc (powoda) "wszelkich powinno ci wobec Pa stwa i organów administracyjnych nale nych od domu i placu", sam za otrzyma od powoda kwot umówion jako cen. Strony mia y wiadomo, e dla osi gni cia skutku w postaci przej cia w asno ci wymagane jest zachowanie formy aktu notarialnego, czemu da y wyraz m.in. w tre ci paragrafu traktuj cego o obowi zku ponoszenia kosztów "przepisów notarialnych" i sporz dzenia aktu notarialnego. Do zawarcia umowy notarialnej jednak nie dosz o. 12

16 momentu bowiem odpada aby podstawa do uznawania, e wzajemne godzenie si na posiadanie nieruchomo ci przez niew ciciela i na korzystanie przez w ciciela nieruchomo ci z pieni dzy posiadacza oznacza mo liwo traktowania przeniesienia posiadania nieruchomo ci i zap aty kwoty ceny jako wiadcze nale nych; od tego momentu ka da ze stron mia aby obowi zek zwróci wiadczenie otrzymane, a jednocze nie powsta aby dla niej prawna mo no domagania si zwrotu wiadczenia spe nionego przez ni. S d uzna przy tym, e podstaw obowi zku zwrotu wiadcze spe nionych nie jest umowa, lecz bezpodstawne wzbogacenia wynikaj ce z nienale no ci wiadcze (art k.c.) jako dwa odr bne stosunki zobowi zaniowe wykreowane przez zdarzenie prawne rodz ce obowi zek zwrotu. Przyjmowany w orzecznictwie S du Najwy szego pogl d wydaje si uzasadniony w odniesieniu do przypadków, w których do wydania rzeczy dosz o na podstawie umowy, która poprzedza a zawarcie w ciwej umowy przeniesienia w asno ci rzeczy. W takich sytuacjach rzeczywi cie mo na zak ada, e intencj stron by o zapewnienie do czasu przeniesienia w asno ci przysz emu nabywcy mo liwo ci korzystania z nieruchomo ci za zgod w ciciela w zamian za korzystanie przez ciciela z pieni dzy uiszczonych przez nabywc na poczet przysz ej ceny. Mo na równie uzna, e rezygnacja z zawarcia umowy przeniesienia w asno ci - do czego ka da ze stron ma prawo - b dzie oznacza, i cel spe nionych wiadcze nie zosta osi gni ty. Powy sze rozwi zanie jest natomiast znacznie bardziej kontrowersyjne w przypadku zawarcia niewa nej, nieformalnej umowy przeniesienia w asno ci. Wyja nienia wymaga w szczególno ci, w jaki sposób niewa na umowa mo e stanowi podstaw rozlicze mi dzy w cicielem a posiadaczem rzeczy. Trudno uzna, e zachodzi tu jedynie niewa no cz ciowa (art k.c.), która nie podwa a uprawnienia do korzystania z nieruchomo ci w zamian za korzystanie z pieni dzy uiszczonych na poczet ceny. Bardziej prawid owym rozwi zaniem jest odwo anie si w tym miejscu do instytucji konwersji, która polega na tym, e niewa na czynno prawna (ze wzgl dów formalnych albo tre ciowych 31 ) mo e by 31 Tak wyra nie B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, [w:] W. Czachórski (red.), System Prawa Cywilnego, Tom I, Cz ogólna, Ossolineum 1985, s. 709; M. Piekarski, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, tom 1, Warszawa 1972, s

17 utrzymana jako inna wa na czynno prawna 32. Przewa nie przyjmuje si, e jest to mo liwe, je eli czynno prawna niewa na odpowiada wszystkim istotnym wymaganiom czynno ci o innych skutkach (innej tre ci), która umo liwia przynajmniej cz ciowe osi gni cie zamierzonego celu (czynno zast pcza), a równocze nie mo na przyj, e strony dokona yby czynno ci zast pczej, gdyby wiedzia y, i dokonana przez nie czynno prawna jest niewa na 33. Nadal mo na mie jednak w tpliwo ci co do tego, czy rzeczywi cie przypisanie nieformalnej umowie przeniesienia w asno ci nieruchomo ci skutków zawarcia omówionej wy ej umowy nienazwanej realizuje w wystarczaj cym stopniu cele stron. Wydaje si to 32 Zob. M. Piekarski, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, tom 1, Warszawa 1972, s. 170; B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, [w:] W. Czachórski (red.), System Prawa Cywilnego, Tom I, Cz ogólna, Ossolineum 1985, s. 709; M. Safjan, [w:] K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, Tom I, Komentarz do artyku ów , Warszawa 2005, s. 257; por. tak e S. Rudnicki, [w:] S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego. Ksi ga pierwsza. Cz ogólna, Warszawa 2007, s W uchwale sk adu 7 s dziów z dnia 22 marca 1971 r., III CZP 91/70, OSNCP 1971, nr 10, poz. 168 d Najwy szy uzna, e W wypadku (...) gdy testament zwyk y z art. 951 k.c. okazuje si (...) niewa ny, a jednocze nie gdy spe nione zosta y przes anki dopuszczalno ci sporz dzenia testamentu ustnego i zachowana zosta a jego forma - to wówczas rozrz dzenia spadkodawcy zostaj utrzymane w mocy w formie testamentu ustnego (S d nie pos si jednak poj ciem konwersji ani nie sformu owa jej ogólnych przes anek). W wyroku z dnia 22 pa dziernika 1975 r., IV PR 162/75, OSNCP 1976, nr 6, poz. 147 (z glos M. Kozi skiego, PiP 1978, z. 4, s. 168, M. Piekarskiego, PiP 1978, nr 7-8, s. 258, M. B czyka, OSP 1975, z. 1, poz. 15) S d Najwy szy uzna, e: Je eli tzw. "deklaracja wekslowa", upowa niaj ca uprawnionego posiadacza weksla in blanco do wype nienia go w uzgodniony sposób, czyni - w zakresie zabezpieczenia sp aty d ugu wystawcy takiego weksla przez inne osoby sk adaj ce deklaracj - zado przes ankom por czenia cywilnego za d ug przysz y, uzasadniona jest odpowiedzialno tych osób z umowy por czenia (art k.c.) (S d nie pos si jednak poj ciem konwersji ani nie sformu owa jej ogólnych przes anek); w wyroku z dnia 14 marca 1973 r., III CRN 33/73, Lex nr 7231 S d Najwy szy uzna, e: Umowa o przeniesienie asno ci nieruchomo ci, nie zawarta w formie aktu notarialnego, jest niewa na (art. 158 k.c. w zw. z art k.c.) i tym samym niewa ne s dodatkowe do niej zastrze enia umowne (np. o zadatek, odst pne i prawo odst pienia). Niewa no czynno ci prawnej uzasadnia zwrot nienale nych wiadcze stosownie do zasad art. 410 k.c. Tak zawarta mi dzy stronami umowa mo e by prawnie skuteczna tylko jako umowa przedwst pna, je eli w wietle jej postanowie czyni aby zado wymogom art. 389 k.c., a brak formy notarialnej wy cza aby jedynie mo liwo dochodzenia zawarcia umowy przyrzeczonej (art k.c.). Przy wa no ci umowy przedwst pnej - wa ne by yby tak e dodatkowe zastrze enia umowne, o ile zosta y przez strony poczynione. 33 Zob. np. M. Piekarski, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, tom 1, Warszawa 1972, s. 170; B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, [w:] W. Czachórski (red.), System Prawa Cywilnego, Tom I, Cz ogólna, Ossolineum 1985, s. 709; na to, e zasadniczo konwersja musi si spotka z aprobat stron wskazuje tak e M. Safjan, [w:] K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, Tom I, Komentarz do artyku ów , Warszawa 2005, s. 257 (nie dotyczy to jednak przypadków konwersji ustawowej, np. z art k.c.); M. Gutowski, Niewa no czynno ci prawnej, Warszawa 2006, s W judykaturze zob. np. wyrok SN z dnia 26 listopada 2002 r., V CKN 1445/00, OSNC 2003, nr 4, poz. 47. Por. tak e J. Preussner-Zamorska, Niewa no czynno ci prawnej w prawie cywilnym, Warszawa 1983, s Zdaniem autorki, odwo anie si do hipotetycznej woli stron jest nieprawid owe; na gruncie instytucji konwersji chodzi w istocie o odwo anie si do pewnego, obiektywnie ustalonego miernika interesów stron. 14

18 mo liwe do przyj cia, jedynie w sytuacji, w której strony maj wiadomo niewa no ci umowy nieformalnej Prawo zatrzymania Zdaniem cz ci doktryny, w razie skorzystania z prawa zatrzymania nie mo e by mowy o posiadaniu w z ej wierze 34, a w konsekwencji przeciwko podmiotowi korzystaj cemu z prawa zatrzymania nie przys uguj roszczenia uzupe niaj ce. Reprezentowany jest jednak równie pogl d odmienny. Zdaniem J. Ignatowicza, razi oby poczucie sprawiedliwo ci rozwi zanie pozwalaj ce czerpa zyski z cudzej nieruchomo ci tylko w oparciu o prawo zatrzymania 35. Autor postuluje stosowanie w tym zakresie analogii do przepisów o zastawie (art. 319 k.c.) 36. Tak e S d Najwy szy uznaje, e korzystaj c z prawa zatrzymania do czasu zaoferowania zwrotu wiadczenia b zabezpieczenia roszczenia, korzystaj cy zachowuje rzecz dla siebie jako jej posiadacz zale ny w z ej wierze (wyrok z dnia 5 lipca 2007 r. 37 : in casu chodzi o o sytuacj, w której kupuj cy odst pi od umowy sprzeda y samochodu i do czasu zwrotu zap aconej ceny korzysta z prawa zatrzymania; nie jest jednak jasne, czy po odst pieniu od umowy kupuj cy nadal korzysta z rzeczy). Wydaje si, e odwo anie si do analogicznego stosowania przepisów o zastawie nie jest konieczne. Argumentacja J. Ignatowicza jest trafna, nale y jednak zwróci uwag, e dotyczy ona wy cznie sytuacji, w której uprawniony z tytu u prawa zatrzymania korzysta z rzeczy. Tymczasem w orzeczenictwie trafnie uznaje si, e prawo zatrzymania rzeczy do chwili zaspokojenia roszczenia o zwrot nak adów nie daje uprawnienia do bezp atnego korzystania z cudzej rzeczy (wyrok SN z dnia 5 34 A. Ohanowicz, Glosa do wyroku SN z dnia 18 kwietnia 1974, III CRN 30/74, OSPiKA 1975, z. 3, s J. Ignatowicz, Problemy prawne rozlicze mi dzy nieformalnym nabywc nieruchomo ci a cicielem w razie jej zwrotu, [w:] Studia z prawa zobowi za, Warszawa-Pozna 1979, s J. Ignatowicz, Problemy prawne rozlicze mi dzy nieformalnym nabywc nieruchomo ci a cicielem w razie jej zwrotu, [w:] Studia z prawa zobowi za, Warszawa-Pozna 1979, s II CSK 140/07, nie publ. 15

19 wrze nia 2003 r. 38 ). Je eli zatem uprawniony z tytu u prawa zatrzymania nie tylko zatrzymuje rzecz, ale równie korzysta z niej, wówczas wykracza poza zakres przys uguj cego mu tytu u prawnego do w adania rzecz i w tym zakresie jego adztwo jest pozbawione podstawy prawnej, co aktualizuje mo liwo wyst pienia z roszczeniami uzupe niaj cymi Op aty publicznoprawne za targowisko W kilku sprawach warszawskich Sad Najwy szy orzek, e pobieranie przez gmin prowadz targowisko wiadcze publicznoprawnych - przewidzianych w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i op atach lokalnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84) - od osób dokonuj cych sprzeda y na tym targowisku, nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu przez gmin jako w ciciela wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z cz ci nieruchomo ci gruntowej, na której zlokalizowano targowisko (wyrok z dnia 23 listopada 2004 r. 39 ). d uzna, e samo pobieranie przez prowadz cego targowisko op aty targowej i podatku od nieruchomo ci oraz op at eksploatacyjnych za zu ycie wody i pr du elektrycznego nie wiadczy o dorozumianym zawarciu umowy dzier awy, gdy s to wiadczenia publicznoprawne. Trzeba rozró ni bowiem pobierane przez gmin op aty od wiadcze cywilnoprawnych. Tolerowanie obecno ci pozwanej na targowisku i prowadzenia przez ni dzia alno ci handlowej nie oznacza jeszcze, e gmina rezygnowa a z nale no ci cywilnoprawnych i zezwoli a pozwanej na korzystanie z gruntu w zakresie odpowiadaj cym umowie u yczenia (wyrok SN z dnia 21 stycznia 2005 r. 40 ). Powy sze stanowisko nie nasuwa zastrze. 38 II CKN 444/01, nie publ. 39 I CK 274/04, OSNC 2005, nr 11, poz I CK 399/04, nie publ. 16

20 1.4. Umieszczenie urz dze energetycznych, wodoci gowych itp. na cudzych nieruchomo ciach Bardzo powa ne w tpliwo ci w praktyce s dowej budzi cz stokro ustalenie, czy przedsi biorstwa energetyczne maj tytu prawny do w adania rzecz. Tytu taki mo e wynika z ró nych podstaw prawnych. Podstaw tak mo e by umowne ustanowienie odpowiedniej s ebno ci gruntowej, co oczywi cie wchodzi w rachub wówczas, gdy w ciciel nieruchomo ci wyra a zgod na zawarcie stosownej umowy. Mo liwo ustanowienia takiej ebno ci dopuszcza cz doktryny 41. W uchwale z dnia 17 stycznia 2003 r. 42 S d Najwy szy przychyli si do zwolenników liberalnego stanowiska stwierdzaj c: okoliczno, e nieruchomo w adn ca wchodzi w sk ad przedsi biorstwa energetycznego sama przez si nie wyklucza mo liwo ci zrealizowania przez strony umowy o ustanowienie s ebno ci gruntowej celu okre lonego w art k.c. Uzasadniaj c swoje stanowisko S d wskaza, e mimo niezmienionej redakcji ownej przepisy normuj ce ustanowienie s ebno ci gruntowej wykorzystywane s do zaspokajania narastaj cych potrzeb gospodarczych, nieprzewidywanych przez ustawodawc przy konstruowaniu poj cia i zakresu odpowiednich przepisów. Zwróci uwag, e wchodz ce w gr potrzeby gospodarcze zaspokaja w swoim czasie art. 175 prawa rzeczowego zgodnie z którym s ebno mog a by ustanowiona tak e na rzecz ka doczesnego w ciciela oznaczonego przedsi biorstwa; przepis ten zosta jednak usuni ty, gdy pozostawa w dysharmonii z za eniami ówczesnego ustawodawcy. S d podkre li tak e, e istnienie potrzeb gospodarczych i kwesti yteczno ci nale y rozpatrywa w odniesieniu do ka dej nieruchomo ci 41 Zob. w tej kwestii G. Bieniek [w:] Prawo obrotu nieruchomo ciami, Warszawa 2001, s. 675; por. tak e Z. Truszkiewicz [w:] Gospodarka gruntami i wyw aszczanie nieruchomo ci. Komentarz, Kraków 1995, s. 286; A. Gill, A. Nowak-Far, Korzystanie przez przedsi biorstwa ciep ownicze z sieci i urz dze przesy u energii cieplnej usytuowanych na cudzych gruntach, Prawo Spó ek 1999, nr 7-8, s. 76. Przeciwko mo liwo ci ustanowienia s ebno ci gruntowej przesy owej opowiedzili si E. Gniewek, Komentarz do k.c., Ks. 2 - W asno i inne prawa rzeczowe, Zakamycze 2001, s. 128; M. Drela, Rozwa ania nad art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomo ciami, Rejent 2002, nr 4, s. 44; por. tak e S. Grzybowski, Prawo cywilne. Zarys prawa rzeczowego, Warszawa 1976, s. 167; S. Rudnicki, siedztwo nieruchomo ci, Zakamycze 1999, s. 43; A. W siewicz [w:] System prawa cywilnego, t. II - Prawo w asno ci i inne prawa rzeczowe, Ossolineum 1977, s. 600; R. Czarnecki [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, Warszawa 1972, s III CZP 79/02, Rejent 2003, nr 3, s. 122 i n. 17

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz Sygn. akt I CSK 181/09 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 11 lutego 2010 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Co do zasady, obliczenie wykazywanej

Co do zasady, obliczenie wykazywanej Korekta deklaracji podatkowej: można uniknąć sankcji i odzyskać ulgi Piotr Podolski Do 30 kwietnia podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych byli zobowiązani złożyć zeznanie określające wysokość

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 5 kwietnia 2016 r. Poz. 31. INTERPRETACJA OGÓLNA Nr PT3.8101.41.2015.AEW.2016.AMT.141 MINISTRA FINANSÓW. z dnia 1 kwietnia 2016 r.

Warszawa, dnia 5 kwietnia 2016 r. Poz. 31. INTERPRETACJA OGÓLNA Nr PT3.8101.41.2015.AEW.2016.AMT.141 MINISTRA FINANSÓW. z dnia 1 kwietnia 2016 r. Warszawa, dnia 5 kwietnia 2016 r. Poz. 31 INTERPRETACJA OGÓLNA Nr PT3.8101.41.2015.AEW.2016.AMT.141 MINISTRA FINANSÓW z dnia 1 kwietnia 2016 r. w sprawie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Sędzia SN Grzegorz Misiurek Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk Sygn. akt I CSK 263/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 8 stycznia 2009 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Jak ubiegać się o odszkodowanie za błędną decyzję urzędnika

Jak ubiegać się o odszkodowanie za błędną decyzję urzędnika Jak ubiegać się o odszkodowanie za błędną decyzję urzędnika Autor: Łukasz Sobiech Czy urzędnik zawsze zapłaci za błąd? Zamierzam dochodzić odszkodowania za błędne decyzje administracyjne spowodowane opieszałością

Bardziej szczegółowo

Interpretacja indywidualna

Interpretacja indywidualna Rodzaj dokumentu - Indywidualna interpretacja Sygnatura - WPiOL-III.310.77.2012.BP Data - 27-04-2012 r. Autor - Prezydent Miasta Szczecin Temat - Posiadacz zaleŝny jako podatnik podatku od nieruchomości

Bardziej szczegółowo

(Dz. U. Nr 175, poz. 1459, z późn. zm.) stan na 9 października 2011 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r.

(Dz. U. Nr 175, poz. 1459, z późn. zm.) stan na 9 października 2011 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. USTAWA z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości Art. 1. 1. Osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej Poczta Polska.

- o zmianie ustawy o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej Poczta Polska. Druk nr 4058 Warszawa, 11 marca 2005 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Komisja Infrastruktury INF-00-99-05 Pan Włodzimierz Cimoszewicz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE ZASADY PRZYZNAWANIA REFUNDACJI CZĘŚCI KOSZTÓW PONIESIONYCH NA WYNAGRODZENIA, NAGRODY ORAZ SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE SKIEROWANYCH BEZROBOTNYCH DO 30 ROKU ŻYCIA PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W JAWORZE

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1 ANEKS NR. DO UMOWY NAJMU NIERUCHOMOŚCI NR../ ZAWARTEJ W DNIU.. ROKU

ZAŁĄCZNIK NR 1 ANEKS NR. DO UMOWY NAJMU NIERUCHOMOŚCI NR../ ZAWARTEJ W DNIU.. ROKU ZAŁĄCZNIK NR 1 ANEKS NR. DO UMOWY NAJMU NIERUCHOMOŚCI NR../ ZAWARTEJ W DNIU.. ROKU Zawarty w dniu.. r. w Pyrzycach, pomiędzy: Gminą Pyrzyce, Plac Ratuszowy 1, 74-200 Pyrzyce, NIP 853-145-69-90 zwaną dalej

Bardziej szczegółowo

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony Uwagi ogólne Definicja umowy Umowa o pracę stanowi dokument stwierdzający zatrudnienie w ramach stosunku pracy. Według ustawowej definicji jest to zgodne oświadczenie

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Opłaty wstępne w leasingu jako koszty bezpośrednio związane z uzyskanym przychodem

Opłaty wstępne w leasingu jako koszty bezpośrednio związane z uzyskanym przychodem Opłatę wstępną należy ściśle powiązać z przychodami roku, w którym zaczęto użytkować przedmiot leasingu, nie zaś rozdzielać proporcjonalnie w stosunku do czasu obowiązywania umowy zawartej na okres przekraczający

Bardziej szczegółowo

XXXXXXXXXXX. XXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXX INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

XXXXXXXXXXX. XXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXX INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Znak:F.310.1.2013 Sobków, 17.07.2013 r. XXXXXXXXXXX. XXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXX INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Wójt Gminy Sobków działając na podstawie art. 14 j 1 i 3, w zw. z art.14 k 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 3 lutego 2000 r. III RN 192/99

Wyrok z dnia 3 lutego 2000 r. III RN 192/99 Wyrok z dnia 3 lutego 2000 r. III RN 192/99 Od podstawy obliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych odlicza się kwoty wypłacone przez podatnika z tytułu umowy renty ustanowionej bez wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 9 kwietnia 2003 r., I CKN 281/01

Postanowienie z dnia 9 kwietnia 2003 r., I CKN 281/01 Postanowienie z dnia 9 kwietnia 2003 r., I CKN 281/01 Jeżeli fundator przewiduje prowadzenie działalności gospodarczej przez fundację od chwili jej ustanowienia, to w oświadczeniu o ustanowieniu fundacji,

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 20 kwietnia 2016 r. Poz. 1809 UCHWAŁA NR XVIII/114/2016 RADY GMINY JEŻÓW z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Edyta Bielak-Jomaa Warszawa, dnia 1 kwietnia 2016 r. DOLiS 035 2332/15 Prezydent Miasta K. WYSTĄPIENIE Na podstawie art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz.

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz. Sygn. akt IV CZ 6/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 marca 2010 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 67/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 czerwca 2008 r. SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Iwona Koper SSN Hubert Wrzeszcz

Bardziej szczegółowo

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr /

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / zawarta w dniu. w Szczecinie pomiędzy: Wojewodą Zachodniopomorskim z siedzibą w Szczecinie, Wały Chrobrego 4, zwanym dalej "Zamawiającym" a nr NIP..., nr KRS...,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek Sygn. akt III CZP 53/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 października 2011 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Regulamin przeprowadzania rokowań na sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących własność Gminy Wałbrzych

Regulamin przeprowadzania rokowań na sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących własność Gminy Wałbrzych Załącznik nr 2 do Zarządzenia nr 901/2012 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 19.11.2012 r. Regulamin przeprowadzania rokowań na sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 9. Wstęp... 11

Spis treści. Wykaz skrótów... 9. Wstęp... 11 Spis treści Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 1. Nieruchomość jako przedmiot praw rzeczowych... 13 1.1. Definicja nieruchomości... 13 1.1.1. Nieruchomości gruntowe... 13 1.1.1.1. Części składowe nieruchomości...

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn Dz.U.06.243.1763 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z dnia 27 grudnia 2006 r.) Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 35/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 października 2013 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Sygn. akt II UK 27/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2016 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR...

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR... WZÓR - UMOWA NR... Załącznik nr 4 zawarta w dniu we Wrocławiu pomiędzy: Wrocławskim Zespołem Żłobków z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Fabrycznej 15, 53-609 Wrocław, NIP 894 30 25 414, REGON 021545051,

Bardziej szczegółowo

3. Miejsce i termin, w którym można obejrzeć sprzedawane składniki majątku ruchomego:

3. Miejsce i termin, w którym można obejrzeć sprzedawane składniki majątku ruchomego: OGŁOSZENIE O PRZETARGU NA SPRZEDAŻ ZBĘDNYCH LUB ZUŻYTYCH SKŁADNIKÓW MAJĄTKU RUCHOMEGO POWIATOWEGO INSPEKTORATU NADZORU BUDOWLANEGO W RUDZIE ŚLĄSKIEJ 1. Nazwa i siedziba sprzedającego: Powiatowy Inspektorat

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym

USTAWA. z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym Art. 1. [Przedmiot opodatkowania] 1. Opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości Znak sprawy: GP. 271.3.2014.AK ZAPYTANIE OFERTOWE Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości 1. ZAMAWIAJĄCY Zamawiający: Gmina Lubicz Adres: ul. Toruńska 21, 87-162 Lubicz telefon:

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

NajwyŜsza Izba Kontroli Delegatura w Bydgoszczy

NajwyŜsza Izba Kontroli Delegatura w Bydgoszczy NajwyŜsza Izba Kontroli Delegatura w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 28 grudnia 2010 r. Pan Andrzej Pałucki Prezydent Miasta Włocławka LBY 4101-24-02/2010 P/10/155 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach Załącznik do Uchwały Nr 110/1326/2016 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 19 stycznia 2016 roku UMOWA SPRZEDAŻY NR 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 9 maja 2008 r., III CZP 33/08

Uchwała z dnia 9 maja 2008 r., III CZP 33/08 Uchwała z dnia 9 maja 2008 r., III CZP 33/08 Sędzia SN Jan Górowski (przewodniczący) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 (wybrane artykuły regulujące przepisy o cenach transferowych) Dział IIa Porozumienia w sprawach ustalenia cen transakcyjnych

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS)

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) zawarta w dniu. r. pomiędzy : Powiatowym Urzędem Pracy w Gdyni reprezentowanym przez.., działającą na podstawie upoważnienia

Bardziej szczegółowo

Regulamin oferty Taniej z Energą

Regulamin oferty Taniej z Energą Regulamin oferty Taniej z Energą ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Niniejszy Regulamin określa zasady i warunki skorzystania z oferty Taniej z Energą (zwanej dalej Ofertą) dla Odbiorców, którzy w okresie

Bardziej szczegółowo

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt III CSK 72/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 stycznia 2015 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2015 poz. 1302

Dz.U. 2015 poz. 1302 Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2015 poz. 1302 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne U S T AWA Projekt z dnia 26.11.2015 r. z dnia o szczególnych zasadach zwrotu przez jednostki samorządu terytorialnego środków europejskich uzyskanych na realizację ich zadań oraz dokonywania przez nie

Bardziej szczegółowo

UMOWA POWIERZENIA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH (zwana dalej Umową )

UMOWA POWIERZENIA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH (zwana dalej Umową ) Nr sprawy: PZP1/2016 Załącznik nr 6 do Umowy w sprawie udzielenia zamówienia publicznego na o świadczenie kompleksowej usługi na wydruk, konfekcjonowanie oraz wysyłkę imiennych zaproszeń na badania mammograficzne

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 19 października 2011 r., II CSK 86/11

Wyrok z dnia 19 października 2011 r., II CSK 86/11 Wyrok z dnia 19 października 2011 r., II CSK 86/11 Cofnięcie przez poszkodowanego pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia w sprawie przeciwko ubezpieczycielowi o odszkodowanie z tytułu odpowiedzialności za

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 182/2015 BURMISTRZA NOWEGO MIASTA LUBAWSKIEGO z dnia 14 grudnia 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 182/2015 BURMISTRZA NOWEGO MIASTA LUBAWSKIEGO z dnia 14 grudnia 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 182/2015 BURMISTRZA NOWEGO MIASTA LUBAWSKIEGO z dnia 14 grudnia 2015 r. w sprawie scentralizowanych zasad rozliczeń podatku VAT w Gminie Nowe Miasto Lubawskie i jej jednostkach budżetowych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do SIWZ 2/2012/pn BR-X-2/2121/3/2012 Usługi introligatorskie dla Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu w 2012r.

Załącznik nr 6 do SIWZ 2/2012/pn BR-X-2/2121/3/2012 Usługi introligatorskie dla Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu w 2012r. Załącznik nr 6 do SIWZ 2/2012/pn BR-X-2/2121/3/2012 Usługi introligatorskie dla Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu w 2012r. Projekt U M O W Y zawarta w dniu... w Poznaniu pomiędzy Biblioteką Raczyńskich

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CNP 16/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 lutego 2014 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Kiedy opłaty za program komputerowy nie będą ujęte w definicji należności licencyjnych?

Kiedy opłaty za program komputerowy nie będą ujęte w definicji należności licencyjnych? Kwestia ujęcia w definicji należności licencyjnych opłat za programy komputerowe nie jest tak oczywista, jak w przypadku przychodów za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, handlowego

Bardziej szczegółowo

z dnia... 2008 r. Projekt

z dnia... 2008 r. Projekt Projekt ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia... 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących policjantom

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług Podatek od towarów i usług. Red.: Aneta Kaźmierczyk Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług 1.1. Cechy charakterystyczne podatku VAT 1.2. Prounijna wykładnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie ulg w podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców na terenie Gminy Lubomierz Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

ZAPŁATĘ 5000 ZŁ. Michaś Kowalski

ZAPŁATĘ 5000 ZŁ. Michaś Kowalski Prawo cywilne I 1 ROSZCZENIE O OPRÓŻNIENIE I WYDANIE LOKALU A Sp. z o.o. C Sp.j. ROSZCZENIE O ZAPŁATĘ 5000 ZŁ Anna Kowalska ROSZCZENIE O ZAMIESZCZENIE PRZEPROSIN Jan Kowalski OJCOSTWO STOSUNEK NAJMU B

Bardziej szczegółowo

UMOWA PARTNERSKA. z siedzibą w ( - ) przy, wpisanym do prowadzonego przez pod numerem, reprezentowanym przez: - i - Przedmiot umowy

UMOWA PARTNERSKA. z siedzibą w ( - ) przy, wpisanym do prowadzonego przez pod numerem, reprezentowanym przez: - i - Przedmiot umowy UMOWA PARTNERSKA zawarta w Warszawie w dniu r. pomiędzy: Izbą Gospodarki Elektronicznej z siedzibą w Warszawie (00-640) przy ul. Mokotowskiej 1, wpisanej do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE nr 55/2012 z dnia 3.10.2012 roku do złożenia oferty na zamówienie o wartości poniżej 14 000 EURO

ZAPROSZENIE nr 55/2012 z dnia 3.10.2012 roku do złożenia oferty na zamówienie o wartości poniżej 14 000 EURO ZAPROSZENIE nr 55/2012 z dnia 3.10.2012 roku do złożenia oferty na zamówienie o wartości poniżej 14 000 EURO Gmina Bałtów Urząd Gminy w Bałtowie zaprasza uprawnione podmioty do złożenia oferty na realizację

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk Sygn. akt I CSK 490/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 maja 2013 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek

Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy. Umowa zintegrowana o rachunek

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 97/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 17 stycznia 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski DOLiS - 035 1997/13/KR Warszawa, dnia 8 sierpnia 2013 r. Pan Sławomir Nowak Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej

Bardziej szczegółowo

KOŚCIERZYNA, 09.10.2014 r.

KOŚCIERZYNA, 09.10.2014 r. LXI SESJA RADY POWIATU KOŚCIERSKIEGO KOŚCIERZYNA, 09.10.2014 r. Rada Powiatu Kościerskiego Przewodniczący Rady Powiatu Józef Modrzejewski Kościerzyna, dnia 30 września 2014 r. RZP-R.0002.14.1.2014 Pani/Pan.

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2001 Nr 97 poz. 1050 USTAWA. z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach 1)

Dz.U. 2001 Nr 97 poz. 1050 USTAWA. z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach 1) Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2001 Nr 97 poz. 1050 USTAWA z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach 1) Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 385. Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) zasady i tryb kształtowania

Bardziej szczegółowo

Umowy o pracę zawarte na czas określony od 22 lutego 2016 r.

Umowy o pracę zawarte na czas określony od 22 lutego 2016 r. ANTERIS Fundacja Pomocy Prawnej 2015 r. Umowy o pracę zawarte na czas określony od 22 lutego 2016 r. /Porady prawne/ dr Magdalena Kasprzak Publikacja sfinansowana ze środków własnych Fundacji ANTERIS Stan

Bardziej szczegółowo

Wniosek o ustalenie warunków zabudowy

Wniosek o ustalenie warunków zabudowy Wniosek o ustalenie warunków zabudowy Informacje ogólne Kiedy potrzebna jest decyzja Osoba, która składa wniosek o pozwolenie na budowę, nie musi mieć decyzji o warunkach zabudowy terenu, pod warunkiem

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 377/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 kwietnia 2011 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

Bardziej szczegółowo

Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach

Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.),

Bardziej szczegółowo

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Radcy Prawnego

Kancelaria Radcy Prawnego Białystok, dnia 30.03.2007 r. OPINIA PRAWNA sporządzona na zlecenie Stowarzyszenia Forum Recyklingu Samochodów w Warszawie I. Pytania: 1. Czy zakaz ponownego użycia przedmiotów wyposażenia i części, ujętych

Bardziej szczegółowo

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych.

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. 13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. Przyjęte w ustawie o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców rozwiązania uwzględniły fakt, że

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 7 DO UMOWY NR. O ŚWIADCZENIE USŁUG DYSTRYBUCJI PALIWA GAZOWEGO UMOWA O WZAJEMNYM POWIERZENIU PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH

Załącznik nr 7 DO UMOWY NR. O ŚWIADCZENIE USŁUG DYSTRYBUCJI PALIWA GAZOWEGO UMOWA O WZAJEMNYM POWIERZENIU PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH Załącznik nr 7 DO UMOWY NR. O ŚWIADCZENIE USŁUG DYSTRYBUCJI PALIWA GAZOWEGO UMOWA O WZAJEMNYM POWIERZENIU PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH UMOWA O WZAJEMNYM POWIERZENIU PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH zawarta

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE z dnia... 2016 r. w sprawie określenia zasad przyznawania, wysokości i otrzymywania diet oraz zwrotu kosztów podróży przysługujących Radnym Rady Miasta Kielce Na

Bardziej szczegółowo

Umowa darowizny. Informacje ogólne. Darowizna. Darowizna to umowa, przez którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na

Umowa darowizny. Informacje ogólne. Darowizna. Darowizna to umowa, przez którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na Umowa darowizny Informacje ogólne Darowizna Darowizna to umowa, przez którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego, kosztem swego majątku. Bezpłatny charakter oznacza,

Bardziej szczegółowo

MUZEUM NARODOWYM W POZNANIU,

MUZEUM NARODOWYM W POZNANIU, Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Priorytetu XI Działania 11.1 Ochrona i zachowanie dziedzictwa

Bardziej szczegółowo

UMOWA POŚREDNICTWA NAJMU NR...

UMOWA POŚREDNICTWA NAJMU NR... UMOWA POŚREDNICTWA NAJMU NR... zawarta w dniu pomiędzy: 1. Imię, nazwisko/nazwa:... seria i nr dow. os..., PESEL.. adres zamieszkania/siedziby.... adres do korespondencji....... KRS., NIP, REGON. Reprezentujący..

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) Dziennik Ustaw rok 2011 nr 221 poz. 1317 wersja obowiązująca od 2015-03-12 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 7 października 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej

Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej 1. Do wystawienia weksla in blanco umocowane są osoby, które w świetle ustawy, dokumentu założycielskiego i/lub odpisu

Bardziej szczegółowo

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA REKLAMACJI DATA ZAWARCIA UMOWY SPRZEDAŻY z tytułu niezgodności towaru z umową dotyczy Umów Sprzedaży zawartych do 24 grudnia 2014 roku

Bardziej szczegółowo

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE OKE Kraków 2012 Zadanie egzaminacyjne zostało opracowane

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

- o zmianie o Krajowym Rejestrze Sądowym

- o zmianie o Krajowym Rejestrze Sądowym Warszawa, dnia 28 sierpnia, 2012 rok Grupa Posłów na Sejm RP Klubu Poselskiego Ruch Palikota Szanowna Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia Druk Nr Projekt z dnia UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych na cele nie związane z budową,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 155/2014 BURMISTRZA WYSZKOWA z dnia 8 lipca 2014 r.

ZARZĄDZENIE NR 155/2014 BURMISTRZA WYSZKOWA z dnia 8 lipca 2014 r. ZARZĄDZENIE NR 155/2014 BURMISTRZA WYSZKOWA z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie zatwierdzenia wzoru umowy o udzielenie dotacji celowej na sprawowanie opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 w żłobkach, klubach

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

Lublinie z siedzibą przy ul. Spokojnej 9, reprezentowanym przez:

Lublinie z siedzibą przy ul. Spokojnej 9, reprezentowanym przez: do zaproszenia!"#$$$$%% : w 5.&+67,/ :% dniu$$$$$$%#%&'()*+"+,-./+01234

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRAWNA DOTYCZĄCA STANU PRAWNEGO NIERUCHOMOŚCI ZAJĘTYCH POD DROGI GMINNE

INFORMACJA PRAWNA DOTYCZĄCA STANU PRAWNEGO NIERUCHOMOŚCI ZAJĘTYCH POD DROGI GMINNE Warszawa, maja 2014 r. BL INFORMACJA PRAWNA DOTYCZĄCA STANU PRAWNEGO NIERUCHOMOŚCI ZAJĘTYCH POD DROGI GMINNE Przedmiotowa informacja przygotowana została w oparciu o przedstawione przez Departament Administracji

Bardziej szczegółowo

a..., zwanego w dalszym ciągu umowy Dzierżawcą, została zawarta umowa dzierżawy o następującej treści:

a..., zwanego w dalszym ciągu umowy Dzierżawcą, została zawarta umowa dzierżawy o następującej treści: Projekt UMOWA DZIERŻAWY Nr... Zawarta w dniu pomiędzy gminą Jeżewo, reprezentowaną przez : 1. Wójta Gminy Jeżewo P. Mieczysława Pikułę, 2. Skarbnika Gminy Jeżewo P. Szymona Górskiego zwanych w dalszej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 45/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 maja 2012 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa Polskiego Związku Firm Deweloperskich przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony

Bardziej szczegółowo

UMOWA (wzór) zawarta w dniu... w Płaskiej, pomiędzy: Gminą Płaska, Płaska 53, 16-326 Płaska, NIP 846-159-32-61, REGON 790671001,

UMOWA (wzór) zawarta w dniu... w Płaskiej, pomiędzy: Gminą Płaska, Płaska 53, 16-326 Płaska, NIP 846-159-32-61, REGON 790671001, UMOWA (wzór) zawarta w dniu... w Płaskiej, pomiędzy: Gminą Płaska, Płaska 53, 16-326 Płaska, NIP 846-159-32-61, REGON 790671001, reprezentowaną przez Wójta Gminy Płaska Wiesława Gołaszewskiego zwaną w

Bardziej szczegółowo

Umowa o prace projektowe Nr

Umowa o prace projektowe Nr Umowa o prace projektowe Nr zawarta w dniu pomiędzy: 1.., reprezentowanym przez, zwanym dalej m a 2..., reprezentowanym przez, zwanym dalej Jednostką projektowania. W wyniku postępowania określonego w

Bardziej szczegółowo

odszkodowania i innych świadczeń:

odszkodowania i innych świadczeń: Aneks nr 1 do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Pojazdów Mechanicznych od Utraty, Zniszczenia lub Uszkodzenia (Autocasco-Diler) należących do Klientów Indywidualnych oraz Małych i Średnich Przedsiębiorców,

Bardziej szczegółowo

Zawarta w Warszawie w dniu.. pomiędzy: Filmoteką Narodową z siedzibą przy ul. Puławskiej 61, 00-975 Warszawa, NIP:, REGON:.. reprezentowaną przez:

Zawarta w Warszawie w dniu.. pomiędzy: Filmoteką Narodową z siedzibą przy ul. Puławskiej 61, 00-975 Warszawa, NIP:, REGON:.. reprezentowaną przez: Załącznik nr 6 Nr postępowania: 30/2010 UMOWA Nr... Zawarta w Warszawie w dniu.. pomiędzy: Filmoteką Narodową z siedzibą przy ul. Puławskiej 61, 00-975 Warszawa, NIP:, REGON:.. reprezentowaną przez:..

Bardziej szczegółowo

Umowa dostawy (wzór)

Umowa dostawy (wzór) Umowa dostawy (wzór) zawarta w dniu roku w Sosnowcu, pomiędzy: Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu, 41-200, Sosnowiec, ul. Plac Medyków 1, zarejestrowanym w Sądzie Rejonowym

Bardziej szczegółowo