g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy"

Transkrypt

1 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy WEZWANIE POMOCY WCZESNA RESUSCYTACJA WCZESNA DEFIBRYLACJA POMOC PRZEDSZPITALNA POMOC SZPITALNA Co trzeba wiedzieç, aby uratowaç ycie? materia y szkoleniowe

2 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy materia y szkoleniowe

3 2 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy

4 Spis treêci G ówne zasady udzielania pierwszej pomocy Rozdzia 1 W czym mi pomo e znajomoêç zasad udzielania pierwszej pomocy?... 4 Rozdzia 2 Chroƒ siebie chroƒ ratowanego... 6 Rozdzia 3 JeÊli masz wàtpliwoêci zawsze dzwoƒ po pomoc... 8 Rozdzia 4 Zanim b dziesz móg pomóc musisz wiedzieç, co si sta o Rozdzia 5 Po zakoƒczeniu akcji Resuscytacja Rozdzia 1 Resuscytacja Stany nag e Rozdzia 1 Aby yç trzeba oddychaç Rozdzia 2 Ból w klatce piersiowej. Zawa serca Rozdzia 3 Omdlenia Rozdzia 4 Cukrzyca i niski poziom cukru we krwi Rozdzia 5 Udar mózgu Rozdzia 6 Drgawki Urazy Rozdzia 1 Krwawienie zewn trzne Rozdzia 2 Wstrzàs. Krwotok wewn trzny Rozdzia 3 Urazy g owy i kr gos upa Rozdzia 4 Urazy koêci, stawów i mi Êni Rozdzia 5 Oparzenia Defibrylacja Rozdzia 1 Automatyczna defibrylacja zewn trzna Zagro enia Êrodowiskowe Rozdzia 1 Ugryzienia i u àdlenia Rozdzia 2 Stany nag e w wyniku dzia ania temperatury Rozdzia 3 Zatrucia g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy 3

5 G ówne zasady udzielania pierwszej pomocy Rozdzia 1 W czym mi pomo e znajomoêç zasad udzielania pierwszej pomocy? Rozdzia 2 Chroƒ siebie chroƒ ratowanego Rozdzia 3 JeÊli masz wàtpliwoêci zawsze zadzwoƒ po pomoc Rozdzia 4 Zanim b dziesz móg pomóc musisz wiedzieç co si sta o Rozdzia 5 Po zakoƒczeniu akcji Rozdzia 1 W czym mi pomo e znajomoêç zasad udzielania pierwszej pomocy? Masz wziàç udzia w kursie pierwszej pomocy. Zastanawiasz si nad kilkoma rzeczami: Czym w aêciwie jest pierwsza pomoc? Co si stanie, jeêli zrobisz jakiê b àd? Czy b dziesz pami taç, czego si nauczy eê i czy b dziesz umia wykorzystaç to w sytuacji zagro enia ycia? Czym jest pierwsza pomoc? Pierwsza pomoc to czynnoêci podejmowane natychmiast w przypadku nag ego zachorowania lub urazu przed pojawieniem si na miejscu zdarzenia kwalifikowanej pomocy medycznej. Cz owiek, który nie oddycha i którego serce nie pracuje, po 4 minutach umrze. Jest to czas, w którym praktycznie nie ma szans na przyjazd karetki. Wtedy pomóc mo esz TY. Dlatego od Ciebie zale eç b dzie ycie tego cz owieka. Zwykle b dziesz udzielaç pierwszej pomocy w przypadkach lekkich zachorowaƒ czy obra eƒ. Mo esz jednak kiedyê znaleêç si w sytuacji, gdy b dziesz musia udzieliç pomocy w przypadku powa nego zachorowania czy urazu, jak np. zawa serca lub obfite krwawienie. Pierwsza pomoc, której udzielisz, mo e wp ynàç na to, czy ratowany prze yje, czy umrze. Albo czy szybko dojdzie do zdrowia, czy czekaç go b dzie d ugi okres niesprawnoêci. To czy b dziesz potrafi udzieliç pierwszej pomocy zale y od tego, czy opanujesz materia tego kursu. Czy musz pomagaç? Zgodnie z art. 162 Kodeksu Karnego: Kto cz owiekowi znajdujàcemu si w po o eniu gro- àcym bezpoêrednim niebezpieczeƒstwem utraty zdrowia lub ycia, ci kiego uszkodzenia cia a lub ci kiego rozstroju zdrowia nie udziela pomocy mogàc jej udzieliç bez nara ania siebie lub innej osoby na niebezpieczeƒstwo utraty ycia lub ci kiego uszczerbku na zdrowiu podlega karze pozbawienia wolnoêci do lat 3. Jakie sà moje obowiàzki? Jakie ponosz ryzyko? Zakres czynnoêci, jakie masz obowiàzek wykonaç, nie wychodzi poza ramy tego kursu. Masz prawny obowiàzek zachowaç si tak, jak zrobi aby to rozsàdna osoba na Twoim poziomie wyszkolenia. Nikt od Ciebie nie oczekuje dzia ania na poziomie profesjonalnego medyka jak lekarz, piel gniarka, ratownik medyczny, czy inny pracownik s u by zdrowia. JeÊli b dziesz post powaç zgodnie z wiedzà zdobytà po przeczytaniu tej ksià ki i podczas kursu, nie musisz si obawiaç, e zrobisz krzywd osobie ratowanej i e b dziesz musia ponieêç jakieê konsekwencje. Pami taj: Osoba chora lub ranna ma prawo odmówiç przyj cia pomocy. JeÊli ratowany jest przytomny, przedstaw si zanim go dotkniesz: Nazywam si Jan Kowalski i jestem wyszkolony w udzielaniu pierwszej pomocy. Czy mog Panu/Pani pomóc? JeÊli si zgodzi, mo esz udzieliç mu pomocy. JeÊli nie wyrazi zgody, zadzwoƒ pod numer alarmowy 112 lub 999 i zostaƒ przy poszkodowanym do czasu przybycia s u b medycznych. JeÊli jest zdezorientowany lub nie mo e odpowiedzieç, trzeba za o yç, e chcia by aby udzielono mu pomocy. 4 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy

6 Czy b d pami taç, czego si nauczy em? Czy b d w stanie dzia aç w sytuacji zagro- enia ycia? Na tym kursie nauczysz si, jak rozpoznawaç sytuacje nag e i dowiesz si, co wtedy robiç. JeÊli jednak nie b dziesz cz sto çwiczyç lub robiç u ytku ze swoich umiej tnoêci stracisz je. Wszyscy zapominamy to, czego cz sto nie u ywamy. Aby byç gotowym na dzia anie w prawdziwej sytuacji zagro enia, musisz opanowaç materia i çwiczyç umiej tnoêci. Potem co miesiàc lub co dwa miesiàce powinieneê powtarzaç i çwiczyç to, czego si nauczy eê. U yj tej ksià ki jako pomocy w powtarzaniu. Apteczka G ówne zasady udzielania pierwszej pomocy Apteczka zawiera Êrodki, których mo esz potrzebowaç w sytuacji nag ej. Trzymaj je w opakowaniu solidnym, dobrze oznakowanym i wodoodpornym. Zarówno Ty jak i ka dy, kto chcia by u yç apteczki, musi wiedzieç, gdzie si ona znajduje. Za ka dym razem, gdy zu yjesz cokolwiek uzupe nij braki. Po ka dym u yciu upewnij si, czy w apteczce niczego nie brakuje i czy jest gotowa do nast pnego u ycia. Nie wszystkie apteczki majà ten sam sk ad. Poni ej znajduje si wykaz Êrodków, jakie powinny znajdowaç si w apteczce. Przyk adowy sk ad apteczki WYPOSA ENIE sztuk R KAWICZKI LATEKSOWE...10 MASECZKA DO SZTUCZNEGO ODDYCHANIA...1 OPASKA ELASTYCZNA 10cm...2 OPASKA DZIANA 15cm...2 OPASKA DZIANA 10cm...4 OPASKA DZIANA 5cm...2 GAZA JA OWA 1m...2 GAZA JA OWA 1/4 m...3 GAZIKI ODKA AJÑCE...5 CHUSTA TRÓJKÑTNA...2 NO YCZKI RATOWNICZE...1 PLASTER NA ROLCE...1 PLASTER Z OPATRUNKIEM 1m...1 PLASTRY WODOODPORNE...1 AGRAFKI...komplet CODOVIX 3 1m...1 CODOVIX 6 1m...1 HYDRO ELE...komplet KOC RATUNKOWY...1 SAM SPLINT...1 ASPIVENIN...1 LATARKA...1 ÂWIAT O CHEMICZNE...1 KAMIZELKA ODBLASKOWA...1 POKROWIEC...1 Rys. 1 Apteczka pierwszej pomocy. g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy 5

7 G ówne zasady udzielania pierwszej pomocy Rozdzia 2 Chroƒ siebie chroƒ poszkodowanego Pami taj: Martwy ratownik nikogo nie uratuje. Wychodzisz z pracy. egnasz si z kole ankà i podchodzisz do swojego samochodu. Odje d asz ju ulicà, gdy nagle zauwa asz, e kole anka upada na ziemi potràcona przez inny samochód. Czy wiedzia byê, co zrobiç? Ilu jest poszkodowanych? Jakie majà obra enia? Rozejrzyj si dooko a, aby si upewniç, e widzisz ka dego, kto mo e potrzebowaç pomocy. Spróbuj wyobraziç sobie, co si sta o. Gdzie jest najbli szy telefon? Czy ktoê ma telefon komórkowy? PoproÊ kogoê, eby zadzwoni na numer alarmowy 112 lub 999. Gdzie si znajdujesz? Adres, pi tro, lokalizacja w budynku lub na terenie posiad oêci. Bezpieczeƒstwo w miejscu zdarzenia Mo e si zdarzyç, e b dziesz musia udzielaç pierwszej pomocy w miejscu niebezpiecznym. Ratowany mo e znajdowaç si w pomieszczeniu wype nionym trujàcymi oparami, na ruchliwej ulicy lub parkingu przed zak adem pracy. Zarówno Ty jak i inni znajdujàcy si w jego pobli u b dà zdenerwowani i przej ci; zw aszcza, jeêli ratowany to osoba znajoma. B dziesz musia podjàç wa ne decyzje. Mo e si zdarzyç, e zapomnisz o niebezpieczeƒstwie gro àcym Tobie. Pami taj: Pomagajàc innym nie mo esz nara aç siebie na niebezpieczeƒstwo. Starajàc si byç ratownikiem mo esz sam staç si ofiarà. Zawsze rozejrzyj si w celu zapewnienia bezpieczeƒstwa sobie i poszkodowanemu. Na co masz zwróciç uwag? Zbli ajàc si do miejsca zdarzenia powinieneê zadaç sobie pytania: Czy istnieje jakieê niebezpieczeƒstwo dla ratownika? Zdarza si, e ratownicy udzielajàcy pierwszej pomocy sami doznajà urazu. Obserwuj otoczenie. Patrz dokàd idziesz i po czym stàpasz. Nie próbuj robiç niczego niebezpiecznego! Czy istnieje niebezpieczeƒstwo dla poszkodowanego? G ównà zasadà jest nieprzemieszczanie osoby chorej lub rannej. Sytuacja, w której nale y przemieêciç poszkodowanego, ma miejsce, jeêli obszar nie jest bezpieczny i stanowi zagro enie. JeÊli musisz ewakuowaç poszkodowanego z zagro onego miejsca (po- ar, walàcy si budynek, samochód), u yj jednej z metod zaprezentowanych na rys.1. Czy sà inni ludzie? Wyznacz osob, aby kierowa a ruchem, a drugà, aby zadzwoni a na numer alarmowy 112 (lub 999). W ten sposób mo esz zaczàç udzielaç pomocy poszkodowanemu. Rys. 1 JeÊli ratowany znajduje si w niebezpieczeƒstwie u yj jednej z podanych metod ewakuacji. Ochrona przed chorobami przenoszonymi przez krew P yny ustrojowe takie jak krew, Êlina czy mocz mogà przenosiç zarazki wywo ujàce choroby. Udzielajàc pierwszej pomocy powinieneê zawsze: U ywaç Êrodków ochrony osobistej zapewnionych przez pracodawc. W tej ksià ce zak adamy, e u ywasz Êrodków ochrony osobistej zawsze, gdy sà one dost pne. Zaliczamy do nich: R kawiczki ochronne (rys. 2), których powinieneê u ywaç zawsze, kiedy udzielasz pierwszej pomocy Okulary ochronne, których powinieneê u ywaç, jeêli ratowany krwawi Maseczk do resuscytacji, której powinieneê u ywaç za ka dym razem, kiedy wykonujesz sztuczne oddychanie (patrz dzia o resuscytacji) UmieÊç ca y sprz t jednorazowego u ytku, który mia stycznoêç z p ynami ustrojowymi, w torbie plastikowej na odpady medyczne i zaklej jà (rys. 3). Nie wyrzucaj torby z odpadami medycznymi do Êmieci. Post puj zgodnie z obowiàzujàcym w Twoim zak adzie pracy regulaminem pozbywania si odpadów medycznych. Po w aêciwym zdj ciu r kawiczek (rys.4) dok adnie umyj r ce wodà z myd em (rys. 5). 6 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy

8 G ówne zasady udzielania pierwszej pomocy JeÊli b dziesz mia kontakt z krwià lub p ynami ustrojowymi JeÊli pomimo staraƒ b dziesz mia kontakt z krwià lub innym p ynem ustrojowym wykonaj nast pujàce czynnoêci: Rys. 2 Zawsze, gdy udzielasz pierwszej pomocy, na ó r kawiczki ochronne; w przypadku, gdy ratowany krwawi na ó tak e okulary ochronne. 1. JeÊli masz na sobie r kawiczki zdejmij je. Przy u yciu r cznika papierowego odkr ç kran i wyciênij myd o z pojemnika (tak, aby nie zostawiç zarazków). Natychmiast umyj dok adnie wodà z myd em r ce i obszar, który mia stycznoêç z materia em zakaênym. Wcieraj, a zrobi si piana i myj jeszcze przez co najmniej 15 sekund, po czym sp ucz dok adnie wodà. Osusz r ce r cznikiem papierowym. JeÊli nie mo esz od razu umyç ràk, wytrzyj je nasàczonà chusteczkà higienicznà i umyj, jak tylko to b dzie mo liwe. JeÊli p yny ustrojowe poszkodowanego prysn y Ci do oczu, nosa albo ust, musisz dok adnie przemyç te okolice wodà. 2. Jak najszybciej poinformuj o tym, co si sta o, osob odpowiedzialnà za pierwszà pomoc w Twoim zak adzie pracy. Nast pnie skontaktuj si z lekarzem. Zarazki i choroby Rys. 3 UmieÊç ca y sprz t jednorazowego u ytku, który mia stycznoêç z p ynami ustrojowymi, w torbie plastikowej na odpady medyczne i zaklej jà. Alergia na lateks Niektórzy ratownicy i poszkodowani mogà byç uczuleni na lateks. JeÊli masz alergi na lateks poinformuj o tym osob odpowiadajàcà za pierwszà pomoc w Twoim zak adzie pracy oraz instruktora przed rozpocz ciem kursu. Zarazki mogàce si znajdowaç w krwi lub innych p ynach ustrojowych osoby ratowanej mogà wywo ywaç ró ne choroby. Ratownik mo e zaraziç si takà chorobà, jeêli zarazki te przedostanà si do jego organizmu. Mo e si to staç przez usta, oko lub przerwanà ciàg oêç skóry (skaleczenie, otarcie). W celu zabezpieczenia si przed kontaktem z krwià lub p ynami ustrojowymi, ratownik powinien u ywaç Êrodków ochrony osobistej r kawiczek i okularów ochronnych. Jak zdejmowaç r kawiczki ochronne Podczas udzielenia pierwszej pomocy zewn trzna strona r kawiczek mog a mieç stycznoêç z krwià lub innymi p ynami ustrojowymi poszkodowanego. Dlatego nale y zdjàç r kawiczki tak, aby nie dotykaç do ich zewn trznej strony. Nale y to zrobiç w nast pujàcy sposób (rys. 5): g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy 7

9 G ówne zasady udzielania pierwszej pomocy Jak zdejmowaç r kawiczki ochronne Chwyç jednà r kawiczk po jej zewn trznej stronie blisko mankietu i Êciàgnij jà do koƒca tak, aby by a obrócona na lewà stron. W ó 2 palce go ej r ki w mankiet r kawiczki, która wcià jest na Twojej d oni. Âciàgnij jà tak, aby zosta a wywrócona na lewà stron z pierwszà r kawiczkà w Êrodku. Wyrzuç r kawiczki do torby na odpady medyczne. Rozdzia 3 JeÊli masz wàtpliwoêci zawsze zadzwoƒ po pomoc aƒcuch prze ycia Amerykaƒskiego Towarzystwa Kardiologicznego aƒcuch prze ycia dla doros ych Amerykaƒskiego Towarzystwa Kardiologicznego (rys. 6) przedstawia najwa niejsze dzia ania, jakie trzeba podjàç, gdy osoba doros a znajdzie si w stanie zagro enia ycia. Pierwsze ogniwo aƒcucha obejmuje zadzwonienie pod numer alarmowy w celu uzyskania pomocy. Z tego rozdzia u nauczysz si, jak i kiedy dzwoniç. Umyj dok adnie r ce wodà z myd em. Rys. 6 aƒcuch prze ycia dla doros ych Amerykaƒskiego Towarzystwa Kardiologicznego. 5 ogniw aƒcucha obejmuje (1) telefon po pomoc, (2) rozpocz cie resuscytacji, (3) wczesne u ycie defibrylatora, (4,5) kwalifikowanà pomoc medycznà. Plan dzia ania na wypadek nag ego zdarzenia Ka dy zak ad pracy powinien mieç opracowany plan dzia ania na wypadek nag ego zdarzenia. Plan ten obejmuje informacje dla pracowników takie jak kogo, jak i kiedy nale y poinformowaç telefonicznie o tym, e potrzebna jest pomoc. Kiedy i jak dzwoniç po pomoc Rys. 4 Prawid owy sposób zdejmowania r kawiczek bez dotykania ich zewn trznej strony. Rys. 5 Od razu po zdj ciu r kawiczek umyj dok adnie r ce wodà z myd em. W Twoim miejscu pracy mogà obowiàzywaç okre- Êlone zasady odnoênie u ycia numeru alarmowego. G ównà zasada mówi, e pod numer alarmowy 112 lub 999 powinieneê dzwoniç za ka dym razem, kiedy ktoê jest powa nie ranny lub jeêli nie wiesz, co powinieneê zrobiç. JeÊli na miejscu zdarzenia b dà obecni inni ludzie, lepiej jest poprosiç kogoê, aby zadzwoni pod numer alarmowy i przyniós apteczk, podczas gdy Ty b dziesz udziela pierwszej pomocy poszkodowanemu. JeÊli b dziesz sam, krzycz, eby ktoê przyszed Ci z pomocà, podczas gdy sam b dziesz zajmowa si ratowanym. JeÊli nikt nie odpowie na Twój krzyk, zostaw poszkodowanego, eby zadzwoniç pod numer alarmowy 112 lub 999. Zadzwoƒ, weê apteczk i wróç do poszkodowanego. JeÊli nie b dziesz pewien, czy zadzwoniç pod numer alarmowy zrób to! Lepiej jest zadzwoniç po pomoc nawet, jeêli oka e si ona niepotrzebna, ni nie zadzwoniç, kiedy ktoê b dzie tej pomocy potrzebowa! 8 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy

10 G ówne zasady udzielania pierwszej pomocy (ciàg dalszy) JeÊli masz wàtpliwoêci zadzwoƒ pod numer alarmowy 112 lub 999 Kiedy dzwoniç pod numer alarmowy 112 lub 999 Dzwoƒ pod numer alarmowy 112 lub 999 zawsze, gdy ktoê jest ci ko chory lub ranny. Oto kilka przyk adów: JeÊli nie jesteê pewien, co zrobiç JeÊli ratowany jest nieprzytomny JeÊli ma ból w klatce piersiowej JeÊli ma trudnoêci z oddychaniem JeÊli ma ci ki uraz lub oparzenie JeÊli ma drgawki JeÊli nagle przestaje móc poruszaç cz Êcià cia a (ma parali ) JeÊli by pora ony pràdem JeÊli mia kontakt z truciznà JeÊli próbuje pope niç samobójstwo lub zosta zaatakowany niezale nie od stanu poszkodowanego Na poczàtku drugiego rozdzia u tej sekcji zamieszczony by krótki opis przypadku: Wychodzisz z pracy. egnasz si z kole ankà i podchodzisz do swojego samochodu. Odje d asz ju ulicà gdy nagle zauwa asz, e kole anka upada na ziemi potràcona przez inny samochód. Teraz wiesz, co zrobiç. Zatrzymujesz si w bezpiecznym miejscu. Zaciàgasz hamulec r czny, bierzesz apteczk, trójkàt bezpieczeƒstwa. Zamykasz swój samochód, rozstawiasz trójkàt. Oceniasz, czy miejsce jest bezpieczne (czy nie potràci Ci inny pojazd, na ziemi nie ma rozlanego paliwa, kabli elektrycznych itp). Zak adasz kamizelk odblaskowà. Podchodzisz do poszkodowanej kole anki. G oêno do niej mówisz, wk adasz r kawiczki. Odpowiada, e boli jà noga i g owa. Uspokajasz jà, prosisz eby si nie rusza a i dzwonisz pod numer alarmowy 112 lub 999. (Przeçwicz na g os zawiadomienie s u b ratowniczych o zaistnia ym zdarzeniu). Dzwoniàc po pomoc: Przedstaw si Powiedz, co si sta o (osoba nieprzytomna, wypadek komunikacyjny) Powiedz ilu osobom trzeba udzieliç pomocy (karetka pogotowia przystosowana jest do transportu jednej osoby; jeêli np. w wypadku komunikacyjnym poszkodowanych b dzie 5 osób, nale y zg osiç to dyspozytorowi pogotowia, który wyêle odpowiednià liczb karetek). Podaj adres wraz z opisem dojazdu (charakterystyczny punkt np. na przeciwko koêcio a, wjazd od ulicy..., ewentualne trudnoêci z dojazdem remont, zamkni ta brama itp.). Najlepiej b dzie, je- Êli b dziesz móg wys aç kogoê na spotkanie karetki (m czyzna w zielonej kurtce b dzie czeka na was przy kiosku i doprowadzi karetk na miejsce). Podaj zwrotny numer telefonu (mo e si on okazaç przydatny w razie trudnoêci z dojazdem). Nie roz àczaj si dopóki dyspozytor nie powie ebyê to zrobi!!! (dyspozytor mo e chcieç potwierdziç któràê z informacji lub zadaç dodatkowe pytania). g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy 9

11 G ówne zasady udzielania pierwszej pomocy Rozdzia 4 Zanim b dziesz móg pomóc musisz wiedzieç, co si sta o Jak dowiedzieç si, co si sta o Po upewnieniu si, e jest bezpiecznie, musisz dowiedzieç si co si sta o. Dopiero potem mo esz zaczàç udzielaç pierwszej pomocy. Naucz si oceniaç sytuacj wed ug odpowiedniego schematu. Po pierwsze oceƒ, czy istnieje coê, co mog oby zagra aç yciu. Nast pujàce kroki pozwolà Ci dowiedzieç si, co si sta o. CzynnoÊci te u o one sà wed ug wa noêci (pierwsza jest najwa niejsza). 1. Na miejscu zdarzenia upewnij si, e mo esz bezpiecznie zbli yç si do poszkodowanego. Podchodzàc do niego postaraj si oceniç, co mog o byç przyczynà zdarzenia. 2. Sprawdê, czy jest przytomny. Delikatnie potrzàênij jego ramieniem i g oêno powiedz Co si Panu sta- o? (rys. 7). Cz owiek przytomny to taki, który w jakiê sposób odpowie. Pami taj jednak, e cz owiek, który w danym momencie jest przytomny, mo e straciç przytomnoêç. Dlatego nie mo esz poprzestaç na jednokrotnym sprawdzeniu. Cz owiek przytomny to taki, który jest w stanie odpowiedzieç na Twoje pytanie. Przedstaw si, poproê go o zgod na udzielenie mu pomocy, spytaj co si sta o. Cz owiek przytomny ale podsypiajàcy, b dzie w stanie jedynie poruszyç si lub j czeç, kiedy potrzàêniesz jego ramieniem i g oêno spytasz. Zadzwoƒ pod numer alarmowy 112 lub 999 i przynieê apteczk lub poproê, eby ktoê to zrobi. Cz owiek nieprzytomny nie porusza si ani nie reaguje w aden sposób na potrzàsanie. Zadzwoƒ pod numer alarmowy 112 lub 999, przynieê apteczk i defibrylator, jeêli Twój zak ad pracy go posiada a Ty lub Twój wspó pracownik mo ecie go u yç. 3. Nast pnie popatrz, czy poszkodowany oddycha prawid owo. U cz owieka przytomnego, który nie Êpi mo esz po prostu spojrzeç, aby oceniç, czy oddycha prawid owo. U przytomnego, ale podsypiajàcego mo e zaistnieç koniecznoêç udro nienia dróg oddechowych w celu sprawdzenia prawid owoêci oddechu. JeÊli cz owiek jest nieprzytomny, musisz udro niç drogi oddechowe przed sprawdzeniem, czy oddycha. Udro nij drogi oddechowe odginajàc mu g ow do ty u i unoszàc jego brod (rys. 8). Jednà r k oprzyj na czole i delikatnie odegnij g ow do ty u. Palcami drugiej r ki unieê brod. Teraz sprawdê oddech. Utrzymaj dro noêç dróg oddechowych. Przysuƒ ucho do nosa i ust poszkodowanego. Popatrz, czy unosi si klatka piersiowa. Pos uchaj, czy oddycha. Sprawdê, czy czujesz oddech na policzku. 4. Sprawdê, czy nie ma widocznego krwawienia. Niedro noêç dróg oddechowych u poszkodowanych nieprzytomnych i przytomnych podsypiajàcych Mi Ênie tylnej Êciany gard a u poszkodowanego nieprzytomnego rozluêniajà si. Mogà si tak e rozluêniç u poszkodowanych przytomnych podsypiajàcych. W rezultacie j zyk opada i blokuje drogi oddechowe. Poszkodowany z zablokowanymi drogami oddechowymi nie mo e oddychaç. Odchylanie g owy do ty u i unoszenie podbródka podnosi j zyk z tylnej Êciany gard a i udra nia drogi oddechowe. Musisz udro niç drogi oddechowe poszkodowanego nieprzytomnego zanim sprawdzisz, czy oddycha. Mo e si zdarzyç, e b dziesz musia udro niç drogi oddechowe poszkodowanego przytomnego podsypiajàcego. Rys. 7 Sprawdê, czy ratowany jest przytomny. Delikatnie potrzàênij jego ramieniem i g oêno spytaj Co si Panu sta o?. 10 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy

12 G ówne zasady udzielania pierwszej pomocy Rozdzia 5 Po zakoƒczeniu akcji Udzielasz poszkodowanemu pierwszej pomocy. Po kilku minutach przyje d a zespó pogotowia i przejmuje dzia ania. Zdajesz im relacj z tego, co si sta- o. Przynoszà sprz t i robià wszystko, eby ocaliç poszkodowanemu ycie. Stoisz z boku. Zespó zabiera poszkodowanego do karetki i odje d a do szpitala. Po kilku dniach dowiadujesz si, e pacjent zmar. Denerwujesz si i nie mo esz przestaç myêleç o wypadku. Ca y czas zastanawiasz si, czy nie mog eê zrobiç nic wi cej. Rys. 8 Udro nij drogi oddechowe odginajàc g ow poszkodowanego do ty u i unoszàc jego brod. Czy poszkodowany jest przytomny? PotrzàÊnij lekko ramieniem poszkodowanego i spytaj g oêno: Co si Panu sta o? JeÊli odpowie, jest przytomny Czy poszkodowany wie, co si sta o? Tak Nie, jest podsypiajàcy Spytaj poszkodowanego, co si sta o Tak, oddycha prawid owo JeÊli nie odpowie, jest nieprzytomny Zadzwoƒ pod numer alarmowy lub 999 PrzynieÊ defibrylator (o ile jest dost pny) i apteczk Udro nij drogi oddechowe Obserwuj, s uchaj, staraj si wyczuç, czy oddycha prawid owo Czy poszkodowany oddycha prawid owo? Nie, nie oddycha prawid owo Opieka medyczna nad poszkodowanym Jako osoba udzielajàca pierwszej pomocy nie b dziesz musia podejmowaç decyzji o tym, czy poszkodowany potrzebuje dalszej opieki medycznej. Decyzja zostanie podj ta przez niego samego, w oparciu o procedury zak adu pracy lub przez s u by medyczne za zgodà poszkodowanego. Emocje ratownika Po emocjach zwiàzanych z wypadkiem mo esz si czuç zawiedziony, jeêli wynik nie b dzie dobry. Ostatecznie w pierwszych chwilach po wypadku wiele zale a o od Ciebie. Po tym jak zespó pogotowia przejmie dzia ania mo esz poczuç si odepchni ty, opuszczony i niedoceniony. Mo esz czuç si winny i oskar- aç si o z y wynik dzia aƒ. Odczucia te cz ste sà u wszystkich ratowników niezale nie od ich wiedzy czy doêwiadczenia. PoufnoÊç Jako osoba udzielajàca pierwszej pomocy b dziesz mieç dost p do prywatnych informacji dotyczàcych Twoich wspó pracowników, takich jak ich stan zdrowia. O ile masz obowiàzek przekazania wszystkich danych na temat poszkodowanego zespo owi pogotowia ratunkowego i osobie odpowiedzialnej za pierwszà pomoc w Twoim zak adzie pracy, nie wolno ujawniaç Ci tych informacji wspó pracownikom. Sprawy prywatne muszà takimi pozostaç. Sprawdê, czy poszkodowany krwawi Zatamuj krwawienie Utrzymaj dro noêç dróg oddechowych Kontynuuj resuscytacj U yj defibrylatora (jeêli to konieczne i o ile jest dost pny) Kontynuuj ocen przytomnoêci g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy 11

13 Resuscytacja Rozdzia 1 Resuscytacja Rozdzia 1 Resuscytacja Spotykasz si ze znajomym. Wyglàda na przem czonego. Widzisz, e jest os abiony i jest mu duszno. Mówi te, e czuje, jakby coê ci kiego le a o na jego klatce piersiowej. Po chwili osuwa si na pod og. Czy wiedzia byê, co zrobiç? Po przeczytaniu tego rozdzia u b dziesz potrafi : Powiedzieç jak nale y sprawdziç, czy ratowany oddycha prawid owo. Sprawdziç, czy jest przytomny, ostro nie potrzàsajàc jego ramionami i g oêno pytajàc Co si Panu sta o? (rys. 1). JeÊli ratowany jest nieprzytomny: JeÊli jest ktoê w pobli u, poproê go, aby zadzwoni pod numer alarmowy 112 lub 999 oraz przyniós defibrylator i apteczk. PowinieneÊ natychmiast rozpoczàç resuscytacj. Je eli jesteê sam, zostaw ratowanego, aby zadzwoniç pod numer alarmowy lub 999 oraz przynieêç defibrylator i apteczk. Wróç do niego i rozpocznij resuscytacj. Ukl knij obok niego w pobli u jego g owy. Ratowany powinien le eç na plecach. Aby obróciç Opisaç i zademonstrowaç: Jak nale y zadzwoniç pod numer alarmowy 112 lub 999 Jak nale y wykonaç sztuczne oddychanie usta- -usta i usta-maska Jak nale y wykonywaç resuscytacj (1 ratownik) Czym jest resuscytacja? Resuscytacja krà eniowo-oddechowa to zespó czynnoêci ratujàcych ycie wykonywanych w przypadku, gdy ratowany jest nieprzytomny. Resuscytacja umo liwia przep yw krwi z tlenem do mózgu i serca, przed u a szanse na prze ycie ratowanemu przed u yciem defibrylatora lub przyjazdem karetki pogotowia. Im szybciej przystàpisz do resuscytacji u osoby z zatrzymaniem krà enia, tym wi ksze ma ona szanse prze yç. Kolejne kroki w resuscytacji Wiesz ju, jakie sà pierwsze czynnoêci resuscytacyjne (dzia G ówne zasady udzielania pierwszej pomocy). JeÊli zobaczysz kogoê, kto nagle upad na ziemi, po pierwsze musisz: Rys. 1 Sprawdê, czy poszkodowany jest przytomny, ostro nie potrzàsajàc jego ramionami i g oêno pytajàc Co si Panu sta o?. 12 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy

14 Resuscytacja osob z podejrzeniem urazu g owy lub kr gos upa szyjnego potrzeba 2 ratowników (aby zabezpieczyç g ow i szyj przed zginaniem i przekr caniem; dzia o urazach). Mo esz teraz przystàpiç do resuscytacji. Kolejne czynnoêci resuscytacyjne sà proste jak A, B, C. 1. A (ang. Airway) Drogi oddechowe: najpierw udro nij drogi oddechowe. Odchyl g ow ratowanego do ty u (rys. 2). Udro nij jego drogi oddechowe odchylajàc jego g ow do ty u. Aby to zrobiç, oprzyj d oƒ na jego czole i ostro nie odegnij g ow. Palcami drugiej r ki unieê podbródek. Drogi oddechowe Pierwszà czynnoêcià resuscytacyjnà jest udro nienie dróg oddechowych. Przez drogi oddechowe powietrze dostaje si do p uc. U ratowanego nieprzytomnego lub przytomnego ale podsypiajàcego j zyk opada na tylnà Êcian gard a i mo e zablokowaç drogi oddechowe. J zyk po àczony jest z dolnà szcz kà ( uchwà). Dlatego podczas odginania g owy do ty u i unoszenia podbródka j zyk podnosi si z tylnej Êciany gard a i drogi oddechowe sà dro ne (rys. 2). 2. B (ang. Breathing) Oddychanie: sprawdê, czy ratowany oddycha prawid owo. Utrzymujàc dro noêç dróg oddechowych ratowanego pochyl si nad nim tak, eby Twoje ucho znalaz o si tu nad jego ustami i nosem. Popatrz, czy klatka piersiowa ratowanego normalnie si Rys. 3 Pochyl si nad poszkodowanym tak, eby Twoje ucho znalaz o si tu nad ustami i nosem poszkodowanego. Popatrz, czy klatka piersiowa poszkodowanego normalnie si unosi. Pos uchaj, czy poszkodowany normalnie oddycha. Wyczuj na policzku, czy oddycha prawid owo. unosi. Pos uchaj, czy normalnie oddycha. Wyczuj na policzku, czy oddycha prawid owo (rys. 3). JeÊli ratowany nie dozna urazu i oddycha prawid owo, nale y przewróciç go na bok, aby w tej pozycji czeka na przyjazd karetki pogotowia. 3. JeÊli poszkodowany nie oddycha prawid owo (nie oddycha w ogóle lub ledwie oddycha) wykonaj dwa wdechy ratownicze (rys. 4). Mo esz to zrobiç u ywajàc maseczki do sztucznego oddychania zawierajàcej filtr zastawkowy chroniàcy Ci przed tym, co ratowany wydycha. Mo esz tak- e wykonaç sztuczne oddychanie bez maseczki. Dyszenie nie jest prawid owym oddechem Rys. 2 Udro nij drogi oddechowe ratowanego odchylajàc jego g ow do ty u. Aby to zrobiç, oprzyj d oƒ na jego czole i ostro nie odegnij g ow. Palcami drugiej r ki unieê podbródek. Po tym jak serce przestaje biç, zatrzymuje si te oddech. Niektórzy mogà jeszcze przez kilka minut po zatrzymaniu krà enia wykonywaç p ytkie, gwa towne oddechy. Mo e to zmyliç ratownika i sprawiç, e b dzie on myêla, e ratowany oddycha i nie potrzebuje resuscytacji. Nie jest to jednak prawid owy oddech. Osoba taka nie oddycha. g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy 13

15 Resuscytacja JeÊli u ywasz foliowej maseczki do sztucznego oddychania: Foliowa maseczka do sztucznego oddychania to kawa ek folii, który k adziesz na twarzy poszkodowanego, aby swoimi ustami nie dotykaç jego ust. Powietrze przechodzi do ust poszkodowanego przez otwór albo filtr. Maseczka taka jest elastyczna i atwa do przenoszenia. Z o onà atwo zmieêciç w specjalnym breloczku. Wyjmij maseczk z pojemnika lub torebki. Roz ó jà. Po ó jà na twarzy ratowanego. Otwór maseczki po ó na ustach. Niektóre maseczki majà rurk, którà nale y w o yç do ust ratowanego. Udro nij drogi oddechowe odginajàc jego g ow do ty u. Zatkaj nos ratowanego palcami d oni, którà opierasz na jego czole. JeÊli u ywasz maseczki kieszonkowej: Maseczka kieszonkowa obejmuje usta i nos ratowanego. Jest twardsza i bardziej sztywna ni maseczka foliowa. U ycie jej jest atwiejsze ni maseczki foliowej. Jest jednak wi ksza, mniej wygodnie si jà przenosi i wi cej kosztuje. Wi kszoêç maseczek kieszonkowych przechowuje si w plastikowym etui lub torebce. Mo e si okazaç, e b dziesz musia z o yç maseczk przed u yciem. Musisz jednak byç w stanie zrobiç to w kilka sekund. Trzymaj maseczk na twarzy ratowanego u ywajàc obu ràk. Palcami jednej d oni unieê jego podbródek. PrzyciÊnij brzegi maseczki do twarzy ratowanego. Maseczka musi przylegaç szczelnie. Wykonaj 2 wdechy ratownicze (ka dy oko o 1 sekundy). Mi dzy wdechami sam weê oddech. Obserwuj, czy klatka piersiowa unosi si z ka dym wdechem. JeÊli si nie unosi oznacza to, e najprawdopodobniej nie udro ni eê odpowiednio dróg oddechowych ratowanego, e maseczka nie przylega a szczelnie do twarzy ratowanego (powietrze wydosta o si na zewnàtrz) lub, e wykona eê za ma e wdechy. PowinieneÊ wówczas: Ponownie udro niç drogi oddechowe. U o yç maseczk na twarzy ratowanego w odpowiedni sposób. Przycisnàç maseczk do twarzy ratowanego. Spróbowaç wykonaç oddech. Sztuczne oddychanie usta-usta bez u ycia maseczki: Rys. 4 Udro nij drogi oddechowe ratowanego. ZaciÊnij mu nos. Przy- ó swoje usta do maseczki tak, eby nie by o adnej szpary, którà powietrze mog oby si wydostaç na zewnàtrz. Powoli wykonaj wdechy. Pochyl si nad maseczkà i wykonaj 2 wdechy ratownicze (ka dy oko o 1 sekundy). Pomi dzy tymi wdechami weê oddech. Obserwuj, czy klatka piersiowa ratowanego unosi si przy ka dym wdechu. JeÊli si nie unosi oznacza to, e najprawdopodobniej nie udro ni eê odpowiednio dróg oddechowych ratowanego, e nie objà eê swoimi ustami dok adnie ust poszkodowanego przez maseczk (powietrze wydosta o si na zewnàtrz) lub e wykona eê za ma e wdechy. PowinieneÊ wówczas: Ponownie udro niç drogi oddechowe ratowanego. Zatkaç mu nos. Objàç szczelnie swoimi ustami jego usta przez maseczk. Postaraç si wykonywaç wdechy powoli, z wi kszà si à. Umiej tnoêç wykonania sztucznego oddychania usta-usta jest wa na w przypadku, jeêli kiedykolwiek b dziesz musia resuscytowaç kogoê w domu bez u ycia maseczki. Udro nij drogi oddechowe ratowanego odginajàc jego g ow do ty u. Obejmij swoimi ustami jego usta i zatkaj mu nos palcami r ki, którà odginasz mu g ow. Wykonaj 2 powolne wdechy ratownicze. Obserwuj, czy klatka piersiowa unosi si z ka dym wdechem. JeÊli si nie unosi oznacza to, e wdechy nie sà efektywne. Udro nij ponownie drogi oddechowe, obejmij szczelnie swoimi ustami usta ratowanego i spróbuj ponownie. 14 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy

16 Resuscytacja Oddychanie W chwili, gdy ratowany przestaje oddychaç, tlen przestaje byç dostarczany do mózgu i serca. Sztuczne oddychanie jest najszybszym sposobem dostarczenia tlenu do p uc ratowanego. Sztuczne oddychanie nale y wykonywaç powoli. Ka dy wdech powinien trwaç oko o 1 sekundy. Pomi dzy wdechami ratowniczymi wykonujesz oddech. Wdechy ratownicze nie mogà byç szybkie i mocne, poniewa zamiast do p uc powietrze zostanie wdmuchni te do o àdka. JeÊli ratowany ma protez z bowà nie wyjmuj jej. Pozwoli Ci ona na szczelne przy o- enie twoich ust do jego ust. JeÊli jednak proteza jest luêna, wyjmij jà, aby nie wpad a do gard a ratowanego. 4. (C ang. Circulation) Krà enie: Aby wykonaç uciski klatki piersiowej, po ó nasad d oni na mostku ratowanego pomi dzy brodawkami sutkowymi. U ó na niej nasad drugiej d oni. Twoje ramiona powinny znajdowaç si dok adnie nad d oƒmi. R ce powinieneê mieç wyprostowane w okciach (rys. 5). Wykonaj 30 ucisków z cz stotliwoêcià oko o 100 uciêni ç na minut. Oznacza to, e trzeba wykonaç prawie 2 uciêni cia w ciàgu sekundy. UÊciskaj mostek na g bokoêç oko o 4-5 cm. Po ka dym ucisku pozwól klatce piersiowej na rozpr enie. Nie odrywaj jednak ràk od skóry ratowanego. Rys. 5 Aby wykonaç uciski klatki piersiowej, po ó nasad d oni na mostku ratowanego pomi dzy brodawkami sutkowymi. U ó na niej nasad drugiej d oni. Twoje ramiona powinny znajdowaç si dok adnie nad d oƒmi. R ce powinieneê mieç wyprostowane w okciach. Udra niasz mu drogi oddechowe. Patrzysz, s uchasz i starasz si wyczuç, czy oddycha. Nie stwierdzasz obecnoêci prawid owego oddechu. Wykonujesz 2 wdechy ratownicze. Rozpoczynasz resuscytacj w stosunku 30 uciêni ç klatki piersiowej do 2 oddechów. Po 8 minutach przyje d a karetka pogotowia i personel medyczny przejmuje dzia ania. 5. Wykonuj cykle 30 ucisków i 2 wdechów Kontynuuj resuscytacj wykonujàc cykle 30 uci- Êni ç i 2 wdechów. Na poczàtku tego rozdzia u zamieszczony by nast pujàcy opis przypadku: Kolega z pracy mówi Ci, e od rana czuje si zm czony i od przyjazdu do pracy nie ma w ogóle si y. Odczuwa dyskomfort w klatce piersiowej i ma trudnoêci z oddychaniem. Po kilku minutach nagle osuwa si na krzeêle. Teraz ju wiesz, co nale y zrobiç. K adziesz go na plecach na pod odze. Potrzàsasz ostro nie jego ramionami i g oêno do niego mówisz. Nie porusza si ani nie odpowiada. Prosisz, aby ktoê zadzwoni pod numer alarmowy 112 lub 999 i przyniós apteczk. Rys. 6 JeÊli poszkodowany oddycha prawid owo i nie ma oznak urazu g owy lub kr gos upa, u ó go w pozycji bocznej ustalonej. g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy 15

17 Stany nag e Rozdzia 1 Aby yç, trzeba oddychaç Rozdzia 2 Ból w klatce piersiowej. Zawa serca Rozdzia 3 Omdlenia Rozdzia 4 Cukrzyca i niski poziom cukru we krwi Rozdzia 5 Udar mózgu Rozdzia 6 Drgawki Rozdzia 1 Aby yç trzeba oddychaç TrudnoÊci z oddychaniem Aby dzia aç prawid owo, komórki cia a cz owieka potrzebujà tlenu. Kiedy oddychamy, powietrze przez górne drogi oddechowe dostaje si do p uc. Tlen przedostaje si do krwi, która roznosi go do komórek w ca- ym ciele. Bez oddychania nie da si yç. Wszystko, co powoduje trudnoêci z oddychaniem, przyczynia si do powstania stanu nag ego. Drogi oddechowe mogà nagle zostaç cz Êciowo lub ca kowicie zablokowane przez: J zyk opadajàcy na tylnà Êcian gard a u poszkodowanych nieprzytomnych lub podsypiajàcych Np. jedzenie, które wpadnie nie tam, gdzie trzeba Opuchni cie Êcian dróg oddechowych, np. w nast pstwie reakcji alergicznej TrudnoÊci z oddychaniem mogà si tak e pojawiç w wyniku zawa u serca, udaru i niektórych urazów. Po czym poznaç, e ktoê ma trudnoêci z oddychaniem O tym, e ktoê ma trudnoêci z oddychaniem mo na powiedzieç w przypadku, gdy osoba ta: Oddycha bardzo szybko lub bardzo wolno Ka dy oddech sprawia jej trudnoêç Ma Êwiszczàcy oddech Ma trudnoêci z wydobywaniem dêwi ków lub wypowiedzeniem wi cej ni kilku s ów Wielu ludzi cierpiàcych na choroby takie jak astma wiedzà o swojej chorobie i noszà przy sobie lek w inhalatorze, dzi ki któremu czujà si lepiej ju po kilku minutach po u yciu (rys. 1). Rys. 1 Wielu ludzi cierpiàcych np. na astm wie o swojej chorobie i nosi przy sobie lek w inhalatorze, który przynosi ulg ju po kilku minutach po u yciu. Co nale y zrobiç w przypadku trudnoêci z oddychaniem JeÊli ktoê ma trudnoêci z oddychaniem: 1. Zapytaj, czy ma przy sobie lek w inhalatorze i pomó mu go znaleêç. 2. Zadzwoƒ pod numer alarmowy 112 lub 999 w przypadku, gdy: Osoba nie ma przy sobie leku Osoba nie czuje si lepiej po za yciu leku TrudnoÊci z oddychaniem nasilajà si, osoba ma trudnoêci z mówieniem lub traci przytomnoêç 16 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy

18 DEFIBRYLACJA Stany nag e Zad awienia Jesz obiad. Nagle Twój kolega apie si za gard o. Nie jest w stanie oddychaç, mówiç ani wydaç adnego g osu. Jest przera ony. Czy wiedzia byê co zrobiç? Objawy zad awienia Najcz stszà przyczynà zad awienia u doros ych jest jedzenie, które wpadnie nie tam, gdzie trzeba i zablokuje tchawic. JeÊli tchawica zostanie zablokowana, cz owiek b dzie kaszla i b dzie w stanie wydobyç z siebie g os. JeÊli tchawica zostanie zupe nie zablokowana, powietrze nie b dzie si mog o przez nià przedostaç. Cz owiek nie b dzie móg oddychaç, mówiç ani wydobyç z siebie g osu. JeÊli b dzie to trwa o oko o minut straci przytomnoêç. Osoba z ca kowicie zablokowanymi drogami oddechowymi: Mo e chwyciç si za szyj jednà lub dwoma r koma, aby daç do zrozumienia, e nie mo e oddychaç (rys. 2) Nie jest w stanie mówiç ani wydobyç z siebie g osu Nie mo e oddychaç Co nale y robiç w przypadku zad awienia JeÊli cz owiek mo e oddychaç, kaszleç, mówiç, jakaê iloêç powietrza przedostaje si do jego p uc: 1. Bàdê gotowy mu pomóc, ale nic nie rób. 2. Pozwól mu na wykas anie tego, co blokuje tchawic. Rys.3 Manewr Heimlicha. JeÊli ktoê nie mo e wydobyç z siebie g osu, kaszleç, mówiç czy oddychaç oznacza to, e tchawica jest zupe nie zablokowana: 1. Powiedz, e mu pomo esz i staƒ za nim. 2. Wykonaj manewr Heimlicha: Rys. 2 Uniwersalny znak D awi si. Stojàc za ratowanym obejmij go ramionami na wysokoêci jego pasa. Upewnij si, e stoisz pewnie i e nie stracisz równowagi. Bàdê gotowy na udzielenie mu pomocy w przypadku, gdyby straci przytomnoêç. Po ó pi Êç na jego brzuchu tu powy ej p pka, znacznie poni ej mostka. Drugà d onià chwyç pi Êç i wykonaj szybkie uci- Êni cie brzucha ratowanego ruchem do Êrodka i do góry (rys. 3). g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy 17

19 Stany nag e Uciski powtarzaj do czasu, gdy: To, co blokowa o drogi oddechowe, wypadnie mu z ust B dzie móg oddychaç i wydawaç dêwi ki Straci przytomnoêç JeÊli osoba ratowana ma znacznà nadwag lub jest w cià y i nie mo esz objàç jej w pasie, obejmij jà na wysokoêci klatki piersiowej i wykonaj uciêni cia mostka. JeÊli straci przytomnoêç: Po ó jà na pod odze. Zadzwoƒ lub poproê kogoê, eby zadzwoni pod numer alarmowy 112 lub 999. Rozpocznij resuscytacj (patrz: dzia na temat resuscytacji). Po udro nieniu dróg oddechowych popatrz, czy nie widaç tego, co blokuje tchawic. JeÊli to zobaczysz, postaraj si usunàç. (ciàg dalszy) Na poczàtku tego rozdzia u przeczyta eê opis przypadku: Jesz obiad. Nagle Twój kolega apie si za gard o. Nie jest w stanie oddychaç, mówiç ani wydaç adnego g osu. Jest przera ony. Teraz wiesz, co zrobiç. Pytasz: Czy mo esz mówiç? Kr ci przeczàco g owà. Mówisz: Pomog Ci. Stajesz za nim, obejmujesz go ramionami na wysokoêci pasa i wykonujesz kilka uciêni ç. Kawa ek mi sa wypada mu z ust. Teraz mo e atwiej oddychaç i rozmawiaç. Dzi kuje Ci. Reakcje alergiczne Podczas pocz stunku w pracy jedna z kole anek skar y si na trudnoêci z oddychaniem po zjedzeniu ciastka. Mówi, e jest bardzo uczulona na orzeszki ziemne. Czy wiedzia byê, co zrobiç? Objawy agodnych i ostrych reakcji alergicznych Wiele reakcji alergicznych przebiega agodnie. PowinieneÊ jednak pami taç, e agodna reakcja alergiczna mo e przejêç w ostrà reakcje alergicznà w zaledwie kilka minut. Osoba z agodnà reakcjà alergicznà mo e: Mieç zapchany nos, kichaç i odczuwaç sw dzenie wokó oczu Odczuwaç sw dzenie skóry Mieç czerwonà wysypk na skórze Ostrà reakcj alergicznà poznasz po tym, e ratowany b dzie mia : TrudnoÊci z oddychaniem Opuchni ty j zyk i twarz Cz ste alergie Ludzie mogà byç uczuleni na wiele rzeczy, np.: Jajka Orzeszki ziemne Czekolad U àdlenia lub ugryzienia przez owady, zw aszcza pszczo y Post powanie w przypadku ostrej reakcji alergicznej JeÊli dostrze esz objawy ostrej reakcji alergicznej, powinieneê: 1. Zadzwoniç lub poleciç komuê, aby zadzwoni pod numer alarmowy 112 lub 999 i przyniós apteczk. 2. JeÊli ratowany jest przytomny i ma przy sobie ampu kostrzykawk z adrenalinà, powiedz, aby jej u y. Osoby majàce przy sobie ampu kostrzykawk z adrenalinà, wiedzà jak i kiedy jej u yç. JeÊli nie mo e sam zrobiç zastrzyku, mo esz mu pomóc pod warunkiem, e zosta eê do tego przeszkolony i jest to zgodne z regulaminem Twojego zak adu pracy i przepisami. 3. JeÊli straci przytomnoêç rozpocznij resuscytacj (patrz dzia o resuscytacji). 4. O ile to mo liwe, zachowaj próbk substancji, która wywo a a reakcj alergicznà. Mo e to byç szczególnie przydatne zw aszcza, jeêli by to pierwszy przypadek reakcji alergicznej. U ycie ampu kostrzykawki z adrenalinà Niektóre miejsca pracy dopuszczajà u ycie ampu kostrzykawki z adrenalinà przez ratownika. Twój instruktor powie Ci, czy Twój zak ad pracy dopuszcza jej u ycie. (ciàg dalszy) Na poczàtku tego rozdzia u zamieszczony by nast pujàcy opis przypadku: 18 g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy

20 Stany nag e Podczas pocz stunku w pracy jedna z kole anek skar y si na trudnoêci z oddychaniem po zjedzeniu ciastka. Mówi, e jest bardzo uczulona na orzeszki ziemne. Teraz wiesz, co zrobiç. Polecasz swojemu wspó pracownikowi, aby zadzwoni pod numer alarmowy 112 lub 999 i przyniós apteczk. Pytasz, czy mo esz jej pomóc. Zauwa asz, e ma trudnoêci z oddychaniem. Jej oddechom towarzyszà Êwisty. Jest blada i spocona. Na twarzy, szyi i klatce piersiowej ma czerwone plamy. Mówi, e w torebce ma ampu kostrzykawk z adrenalinà. Wyjmujesz jà z torebki i podajesz, aby mog a jej u yç. Czuje si lepiej jeszcze przed przyjazdem karetki. Jak u ywaç ampu kostrzykawki z adrenalinà Zastrzyk z adrenaliny robi si w bok uda. KolejnoÊç czynnoêci u ycia ampu kostrzykawki z adrenalinà 1. Weê przepisanà ampu kostrzykawk Rozdzia 2 Ból w klatce piersiowej. Zawa serca Twój kolega z pracy w wieku oko o 40 lat skar y si na dyskomfort w klatce piersiowej trwajàcy od oko o 20 minut. Pytasz, czy mo esz mu pomóc. Zauwa asz, e ma trudnoêci z oddychaniem. Co powinieneê zrobiç? Objawy zawa u serca Do objawów zawa u serca mo e nale eç: Uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej trwajàce wi cej ni kilka minut lub pojawiajàce si i znikajàce. Uczucie dyskomfortu mo e byç opisane jako ucisk, Êciskanie, rozpieranie lub ból. JeÊli ktoê skar- y si na dyskomfort w klatce piersiowej pomyêl od razu, e mo e to byç zawa serca! Uczucie dyskomfortu w innych cz Êciach cia a, np. w jednej lub obu r kach, szcz ce, plecach, karku lub o àdku. TrudnoÊci z oddychaniem. Inne objawy, takie jak potliwoêç, nudnoêci lub zawroty g owy. 2. Zdejmij kapturek ochronny. Post puj zgodnie z instrukcjà na opakowaniu. 3. Trzymaj strzykawk w d oni nie dotykajàc adnej z koƒcówek, poniewa z jednej z nich wy oni si ig a. PrzyciÊnij mocno koniec ampu kostrzykawki do boku uda osoby ratowanej, mniej wi cej w po owie odleg oêci pomi dzy biodrem i kolanem. W razie koniecznoêci mo esz to zrobiç przez ubranie. Zostaw ampu kostrzykawk przez kilka sekund w tym po o eniu. JeÊli podejrzewasz zawa serca, zadzwoƒ pod numer alarmowy 112 lub 999 Najwa niejsza jest pierwsza godzina zawa u serca, poniewa to wtedy stan chorego cz sto ulega pogorszeniu. JeÊli podejrzewasz, e ktoê mo e mieç zawa serca, natychmiast zadzwoƒ pod numer alarmowy 112 lub 999. Liczà si minuty! 4. Zapisz dok adny czas wykonania zastrzyku. Informacje ta mo e mieç wp yw na dzia ania zespo u pogotowia ratunkowego. Mo- esz zanotowaç godzin na kartce i póêniej do àczyç jà do raportu. Objawy zawa u serca u kobiet, osób starszych i chorych na cukrzyc. Objawy zawa u serca sà zwykle mniej wyraêne u kobiet, osób starszych i chorych na cukrzyc. Osoby te mogà opisywaç uczucie dyskomfortu jako ból, zgag lub niestrawnoêç. Mogà te odczuwaç dyskomfort w plecach, szcz ce, na karku lub w r ku. g ówne zasady udzielania pierwszej pomocy 19

po.tk.krakow.pl Sprawd¼ oddech próbuj±c wyczuæ go na policzku i obserwuj±c ruchy klatki piersiowej poszkodowanego.

po.tk.krakow.pl Sprawd¼ oddech próbuj±c wyczuæ go na policzku i obserwuj±c ruchy klatki piersiowej poszkodowanego. Reanimacja REANIMACJA A RESUSCYTACJA Terminów reanimacja i resuscytacja u ywa siê czêsto w jêzyku potocznym zamiennie, jako równoznacznych okre leñ zabiegów ratunkowych maj±cych na celu przywrócenie funkcji

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO I PIERWSZA POMOC PRZEDLEKARSKA MATERIAŁY DO ZAJĘĆ

BEZPIECZEŃSTWO I PIERWSZA POMOC PRZEDLEKARSKA MATERIAŁY DO ZAJĘĆ BEZPIECZEŃSTWO I PIERWSZA POMOC PRZEDLEKARSKA MATERIAŁY DO ZAJĘĆ Wypadek Nagłe zaburzenie funkcji życiowych Nagłe ostre zachorowanie Urazy Ciała Zatrucia S t a n z a g r o ż e n i a ż y c i a l u b z d

Bardziej szczegółowo

PIERWSZA POMOC realizacja programu Ratujemy i uczymy ratować

PIERWSZA POMOC realizacja programu Ratujemy i uczymy ratować PIERWSZA POMOC realizacja programu Ratujemy i uczymy ratować W naszej szkole cyklicznie od 4 lat w klasach III realizowany jest program "Ratujemy i uczymy ratować" przy współpracy Fundacji Wielkiej Orkiestry

Bardziej szczegółowo

Temat: Zasady pierwszej pomocy

Temat: Zasady pierwszej pomocy LEKCJA 1 Temat: Zasady pierwszej pomocy Formy realizacji: œcie ka edukacyjna. Cele szczegółowe lekcji: rozwijanie umiejêtnoœci dostrzegania niebezpiecznych sytuacji i zachowañ w otoczeniu i yciu codziennym

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 139 9992 Poz. 1132 1132 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2009 r. w sprawie przygotowania nauczycieli do prowadzenia zaj ç edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej

Bardziej szczegółowo

RATOWNICTWO I PIERWSZA POMOC

RATOWNICTWO I PIERWSZA POMOC ZESPÓŁ SZKÓŁ TECHNICZNYCH W MIELCU mgr Andrzej Wyzga RATOWNICTWO I PIERWSZA POMOC - PROGRAM ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH W R. SZK. 0/03 Postanowienia ogólne:. Zajęcia pozalekcyjne w zakresie udzielania pierwszej

Bardziej szczegółowo

Anna Pude ko Health & Safety Specialist E-Mail: anna.pudelko@teamprevent.com Phone: +48 32 326 3021 Fax: +48 32 447 0918 Mobile: +48 504 222 761

Anna Pude ko Health & Safety Specialist E-Mail: anna.pudelko@teamprevent.com Phone: +48 32 326 3021 Fax: +48 32 447 0918 Mobile: +48 504 222 761 ukasz Tomi o Koordynator ds. szkole Instruktor E-Mail:lukasz.tomilo@teamprevent.com Phone: +48 32 326 30 08 Fax: +48 32 447 09 18 Mobile: +48 0 509 445 542 Anna Pude ko Health & Safety Specialist E-Mail:

Bardziej szczegółowo

Oferta do założeń: Wykonanie szkolenia z ratownictwa drogowego i pierwszej pomocy. Warszawa 20.05.2015

Oferta do założeń: Wykonanie szkolenia z ratownictwa drogowego i pierwszej pomocy. Warszawa 20.05.2015 Warszawa 20.05.2015 Agnieszka Pil Przewodnicząca Rady Rodziców Tel.: 513187165 Zespół Szkół Sportowych nr 50 im. Janusza Kusocińskiego ul. Lindego 20 01-952 Warszawa (22) 834-21-57 centrala (22) 834-40-22

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Czym jest głos? 11. 2. Jak powstaje głos? 29. 3. W jaki sposób przygotować się do pracy nad głosem? 77

Spis treści. 1. Czym jest głos? 11. 2. Jak powstaje głos? 29. 3. W jaki sposób przygotować się do pracy nad głosem? 77 Spis treści Dla kogo przeznaczona jest ta książka? 5 Wstęp jak korzystać z poradnika? 7 1. Czym jest głos? 11 Głos jako mieszanka tonów i szumów 12 Głos jako fala 15 Głos jako jedna z funkcji krtani 17

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych 1 Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych Algorytm BLS zaleca: 1. Upewnij się czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni. 2. Sprawdź reakcję poszkodowanego (rys. 1): delikatnie

Bardziej szczegółowo

Ratuj jak potrafisz, pierwsza pomoc na drodze

Ratuj jak potrafisz, pierwsza pomoc na drodze Ratuj jak potrafisz, pierwsza pomoc na drodze Działaj sam, nie bój się, że zrobisz coś nie tak. Najgorsze, co możesz zrobić, to nie zrobić nic. Liczy się każda minuta. Od momentu zatrzymania krążenia do

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZABIEGI RESUSCYTACYJNE U OSÓB DOROSŁYCH ZAWSZE PAMIĘTAJ O SWOIM BEZPIECZEŃSTWIE KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY. Basic Life Support

PODSTAWOWE ZABIEGI RESUSCYTACYJNE U OSÓB DOROSŁYCH ZAWSZE PAMIĘTAJ O SWOIM BEZPIECZEŃSTWIE KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY. Basic Life Support KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY Wytyczne 2005 wg Europejskiej Rady ds. Resuscytacji OPRACOWANIE: mgr Dorota Ladowska mgr Sławomir Nawrot Gorzów Wlkp. 2010r. PODSTAWOWE ZABIEGI RESUSCYTACYJNE U OSÓB

Bardziej szczegółowo

Europejska Rada Resuscytacji. Kurs Podstawowych Zabiegów Resuscytacyjnych i Automatycznej Defibrylacji Zewnętrznej

Europejska Rada Resuscytacji. Kurs Podstawowych Zabiegów Resuscytacyjnych i Automatycznej Defibrylacji Zewnętrznej Kurs Podstawowych Zabiegów Resuscytacyjnych i Automatycznej Defibrylacji Zewnętrznej CELE Po zakończeniu kursu uczestnik powinien umieć zademonstrować: Jak wykonać ocenę nieprzytomnego poszkodowanego Jak

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

a. Nie porusza się, nie odpowiada na pytania oraz nie reaguje na potrząsanie

a. Nie porusza się, nie odpowiada na pytania oraz nie reaguje na potrząsanie 1. Osoba nieprzytomna: a. Nie porusza się, nie odpowiada na pytania oraz nie reaguje na potrząsanie b. Ma otwarte oczy, ale nie odpowiada na pytania c. Odpowiada na pytania, ale nie pamięta, co się wydarzyło

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA

ZASADY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA ZASADY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA Upewnij się, czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni. Sprawdź reakcje poszkodowanego: delikatnie potrząśnij

Bardziej szczegółowo

Post powanie w sytuacjach zagro enia

Post powanie w sytuacjach zagro enia Tomasz Leszczyƒski Post powanie w sytuacjach zagro enia pierwsza pomoc Warszawa 2009 Przechodzenie przez ulic Podczas drogi do szko y, pracy, rodziny lub przyjació najcz Êciej poruszamy si pieszo. Dla

Bardziej szczegółowo

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA PAMIĘTAJ!!! TEKST PODKREŚLONY LUB WYTŁUSZCZONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA. Opracował: mgr Mirosław Chorąży Zasłabnięcie

Bardziej szczegółowo

ALGORYTM P-BLS. Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dzieci KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY. P-BLS Paediatric Basic Life Support

ALGORYTM P-BLS. Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dzieci KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY. P-BLS Paediatric Basic Life Support KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY Wytyczne 2005 wg Europejskiej Rady ds. Resuscytacji Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dzieci OPRACOWANIE: mgr Dorota Ladowska mgr Sławomir Nawrot Gorzów Wlkp. 2010r.

Bardziej szczegółowo

Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych

Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych R E S U S C Y T A C J A K R Ą Ż E N I O W O - O D D E C H O W A ALGORYTM RKO U DOROSŁYCH Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI PIERWSZEJ POMOCY W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 10 W JAŚLE

PROCEDURA ORGANIZACJI PIERWSZEJ POMOCY W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 10 W JAŚLE PROCEDURA ORGANIZACJI PIERWSZEJ POMOCY W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 10 W JAŚLE Podstawa prawna: Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. z 2006 r. Nr 191 poz. 1410 ze zm.),

Bardziej szczegółowo

Drogi oddechowe ROZDZIA 3 DROGI ODDECHOWE 31

Drogi oddechowe ROZDZIA 3 DROGI ODDECHOWE 31 Drogi oddechowe ROZDZIA 3 DROGI ODDECHOWE 31 32 DROGI ODDECHOWE MANEWR ODCHYLENIA G OWY I UNIESIENIA UCHWY Aby wykonaæ manewr odchylenia g³owy i uniesienia uchwy: przy³o yæ rêkê do czo³a poszkodowanego

Bardziej szczegółowo

Êciàgawka dla ucznia

Êciàgawka dla ucznia Ogólnopolski program Âciàgawka dla ucznia, czyli co robiç, gdy widzisz, e ktoê ma problem z narkotykami JAK ROZPOZNAå KOGOÂ, KTO BIERZE? Czasami ktoê z Twoich kolegów czy kole anek zachowuje si i wyglàda

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EDUKACJI DLA BEZPIECZEŃSTWA w Zespole Szkół Specjalnych nr 91

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EDUKACJI DLA BEZPIECZEŃSTWA w Zespole Szkół Specjalnych nr 91 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EDUKACJI DLA BEZPIECZEŃSTWA w Zespole Szkół Specjalnych nr 91 Gimnazjum nr 100 Podstawa prawna do opracowania Przedmiotowego Systemu Oceniania: 1. Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

KURS Resuscytacja KrąŜeniowo- Oddechowa & Automatyczna Zewnętrzna Defibrylacja. European Resuscitation Council

KURS Resuscytacja KrąŜeniowo- Oddechowa & Automatyczna Zewnętrzna Defibrylacja. European Resuscitation Council KURS Resuscytacja KrąŜeniowo- Oddechowa & Automatyczna Zewnętrzna Defibrylacja Adaptacja z j. angielskiego instruktor Ratownictwa Drogowego PZM Jacek Wacławski ZAŁOśENIA Uczestnicy tego kursu winni po

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: 0101872HC8201

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: 0101872HC8201 INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: PZ-41SLB-E PL 0101872HC8201 2 Dziękujemy za zakup urządzeń Lossnay. Aby uŝytkowanie systemu Lossnay było prawidłowe i bezpieczne, przed pierwszym uŝyciem przeczytaj niniejszą

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna CEL/42/07/09. Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy

Aktywność fizyczna CEL/42/07/09. Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy CEL/42/07/09 Aktywność fizyczna Schemat postępowania w cukrzycy Aktywność fizyczna Ćwiczenia i gimnastyka są korzystne dla każdego, a w szczególności dla osób chorych na cukrzycę. Regularny ruch pomaga

Bardziej szczegółowo

Opracował : Robert Pietryszyn Norbert Kaczmarek 2010

Opracował : Robert Pietryszyn Norbert Kaczmarek 2010 NZK w praktyce ZRM typu podstawowego. Doświadczenia własne - Pogotowie Ratunkowe w Jeleniej Górze. Opracował : Robert Pietryszyn Norbert Kaczmarek 2010 NZK Definicja....... Nagłe zatrzymanie krążenia (

Bardziej szczegółowo

Instrukcja udzielania pierwszej pomocy wychowankom Oddziału Przedszkolnego przy Zespole Szkół Specjalnych im. Jana Pawła II w Grajewie

Instrukcja udzielania pierwszej pomocy wychowankom Oddziału Przedszkolnego przy Zespole Szkół Specjalnych im. Jana Pawła II w Grajewie Instrukcja udzielania pierwszej pomocy wychowankom Oddziału Przedszkolnego przy Zespole Szkół Specjalnych im. Jana Pawła II w Grajewie Pierwsza pomoc przedlekarska to pomoc w stanie nagłego zagrożenia

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCEN Z EDUKACJI DLA BEZPIECZEŃSTWA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCEN Z EDUKACJI DLA BEZPIECZEŃSTWA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCEN Z EDUKACJI DLA BEZPIECZEŃSTWA Dział I Ostrzeganie o zagrożeniach i alarmowanie Ocena dopuszczająca - rozpoznaje rodzaje alarmów i sygnałów alarmowych - wyjaśnia jak się należy

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

IMPORT PRZELEWÓW. 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2. 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2

IMPORT PRZELEWÓW. 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2. 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2 IMPORT PRZELEWÓW 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2 3. Funkcja IMPORT PRZELEWÓW - najcz Êciej zadawane pytania 3 4. Import plików

Bardziej szczegółowo

CO ROBIĆ W NAGŁYCH WYPADKACH

CO ROBIĆ W NAGŁYCH WYPADKACH CO ROBIĆ W NAGŁYCH WYPADKACH ZDROWIE DOM PRZESTĘPSTWA KATASTROFY PODRÓŻE NIEBEZPIECZNE ZWIERZĘTA KOMPUTERY pierwsza pomoc pomoc osobom rannym Niosąc pomoc osobie rannej, zachowujemy spokój i działamy

Bardziej szczegółowo

Organizacja i zasady udzielania pomocy przedlekarskiej:

Organizacja i zasady udzielania pomocy przedlekarskiej: Organizacja i zasady udzielania pomocy przedlekarskiej: Materiały szkoleniowe Łańcuch pomocy: ocenić i zabezpieczyć miejsce wypadku, zawsze pamiętać o bezpieczeństwie postronnych, swoim, poszkodowanych

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

Pajączek 1. na proste plecy. medpatent.com.pl. Pajączek 1 to niewielkie urządzenie do noszenia na plecach. Zasygnalizuje, kiedy się zgarbisz.

Pajączek 1. na proste plecy. medpatent.com.pl. Pajączek 1 to niewielkie urządzenie do noszenia na plecach. Zasygnalizuje, kiedy się zgarbisz. Pajączek 1 na proste plecy Pajączek 1 to niewielkie urządzenie do noszenia na plecach. Zasygnalizuje, kiedy się zgarbisz. Kup Pajączka na stronie medpatent.com.pl lub w dobrych sklepach medycznych. Pajączek

Bardziej szczegółowo

RATOWNICTWO LODOWE. organizacja i bezpieczeństwo akcji

RATOWNICTWO LODOWE. organizacja i bezpieczeństwo akcji RATOWNICTWO LODOWE organizacja i bezpieczeństwo akcji Organizacja akcji ratowniczej Schemat działań ratowniczych: - procedury postępowania Zespół ratownictwa lodowego: - skład - podział zadań - wyposażenie

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

Dla rowerzystów. Rower powiniwn mieć sprawne światła i hamulce. Obowi¹zuj¹ce aktualnie przepisy uprawniaj¹ do kierowania rowerem osoby,

Dla rowerzystów. Rower powiniwn mieć sprawne światła i hamulce. Obowi¹zuj¹ce aktualnie przepisy uprawniaj¹ do kierowania rowerem osoby, Dla rowerzystów Obowi¹zuj¹ce aktualnie przepisy uprawniaj¹ do kierowania rowerem osoby, które ukoñczy³y 10 lat i które posiadaj¹ kartê rowerow¹. Przeprowadzenie egzaminu na tak¹ kartê to obowi¹zek szko³y.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Dziennik Ustaw Nr 241 15978 Poz. 2097 2097 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzeênia

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA (RKO) CENTRUM POWIADAMIANIA RATUNKOWEGO W POZNANIU

RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA (RKO) CENTRUM POWIADAMIANIA RATUNKOWEGO W POZNANIU RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA (RKO) CENTRUM POWIADAMIANIA RATUNKOWEGO W POZNANIU WIADOMOŚCI PODSTAWOWE Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) jest główną przyczyną śmierci w Europie Dochodzi do 350 700

Bardziej szczegółowo

Kolizja / wypadek drogowy co robić?

Kolizja / wypadek drogowy co robić? Kolizja / wypadek drogowy co robić? 1. Oceń skutki zdarzenia Czy pojawił się ogień? Czy są ranni? Jeśli tak: zadzwoń pod numer 112 i zgłoś zdarzenie udziel pierwszej pomocy ofiarom 2. Zadbaj o bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Konspekt zajęć - - warsztaty dla rodziców Ratujemy życie

Konspekt zajęć - - warsztaty dla rodziców Ratujemy życie Konspekt zajęć - - warsztaty dla rodziców Ratujemy życie opracowała: Małgorzata Kowalska Data:. Prowadzący:. Temat: Jesteśmy gotowi udzielać pomocy. Cele: uczestnicy zajęć - potrafią zdefiniować terminy:

Bardziej szczegółowo

Likwidacja barier architektonicznych to usuwanie tego, co przeszkadza ci korzystać z budynków, chodników, ulic i innych miejsc oraz mebli i sprzętów.

Likwidacja barier architektonicznych to usuwanie tego, co przeszkadza ci korzystać z budynków, chodników, ulic i innych miejsc oraz mebli i sprzętów. 1 Likwidacja barier architektonicznych to usuwanie tego, co przeszkadza ci korzystać z budynków, chodników, ulic i innych miejsc oraz mebli i sprzętów. Likwidacja barier architektonicznych to na przykład

Bardziej szczegółowo

OCENA SYTUACJI Jest to pierwszy krok pierwszej pomocy, który ma znaczenie w dalszych czynnościach u poszkodowanego.

OCENA SYTUACJI Jest to pierwszy krok pierwszej pomocy, który ma znaczenie w dalszych czynnościach u poszkodowanego. OCENA SYTUACJI Jest to pierwszy krok pierwszej pomocy, który ma znaczenie w dalszych czynnościach u poszkodowanego. W tym momencie musimy zwrócić uwagę na: - sprawdzenie co się stało, okoliczności,zagrożenie

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej d2)opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 112772 (22) Data zgłoszenia: 29.11.2001 EGZEMPLARZ ARCHIWALNY (19) PL (n)62894 (13)

Bardziej szczegółowo

Jak nauczyciel może wspierać uczniów, w radzeniu sobie ze stresem egzaminacyjnym?

Jak nauczyciel może wspierać uczniów, w radzeniu sobie ze stresem egzaminacyjnym? Jak nauczyciel może wspierać uczniów, w radzeniu sobie ze stresem egzaminacyjnym? Rozmawiajmy o stresie Stres jest zjawiskiem absolutnie naturalnym Boimy się tego co nieznane Większa świadomość uczniów

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY LEKCJA 3 STRES POURAZOWY Stres pourazowy definicje Stres pourazowy definiuje się jako zespół specyficznych symptomów, które mogą pojawić się po przeżyciu ekstremalnego, traumatycznego zdarzenia. Są to

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA NR 1 PRZYPROWADZANIA I ODBIERANIA DZIECKA Z PRZEDSZKOLA HELIANTUS

PROCEDURA NR 1 PRZYPROWADZANIA I ODBIERANIA DZIECKA Z PRZEDSZKOLA HELIANTUS Podstawa prawna PROCEDURA NR 1 PRZYPROWADZANIA I ODBIERANIA DZIECKA Z PRZEDSZKOLA HELIANTUS Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola

Bardziej szczegółowo

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym Samorządowy Program dotyczący pomocy finansowej dla gmin/miast na zakup nowych samochodów ratowniczo - gaśniczych ze sprzętem ratowniczogaśniczym zamontowanym na stałe oraz zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH

PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH ZMIANY NR 2/2010 do CZĘŚCI VIII INSTALACJE ELEKTRYCZNE I SYSTEMY STEROWANIA 2007 GDAŃSK Zmiany Nr 2/2010 do Części VIII Instalacje elektryczne i systemy

Bardziej szczegółowo

Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa i Automatyczna Defibrylacja Zewnętrzna

Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa i Automatyczna Defibrylacja Zewnętrzna Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa i Automatyczna Defibrylacja Zewnętrzna Informacje podstawowe W Europie, co 45 sek. dochodzi do nagłego zatrzymania krążenia, Szczególnie ważnym elementem przed przybyciem

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

Program Google AdSense w Smaker.pl

Program Google AdSense w Smaker.pl Smaker.pl Program Google AdSense w Smaker.pl Pytania i odpowiedzi dotyczące programu Google AdSense Spis treści Czym jest AdSense... 2 Zasady działania AdSense?... 2 Jak AdSense działa w Smakerze?... 3

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Jak otrzymać pomoc z Powiatowego Urzędu Pracy w Poznaniu

Jak otrzymać pomoc z Powiatowego Urzędu Pracy w Poznaniu Jak otrzymać pomoc z Powiatowego Urzędu Pracy w Poznaniu Powiatowy Urząd Pracy w Poznaniu pomaga osobom, które nie mają pracy, a chcą pracować. Jeżeli potrzebujesz pomocy, by znaleźć pracę, przyjdź do

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 1. Zawody III stopnia trwają 150 min. 2. Arkusz egzaminacyjny składa się z 2 pytań otwartych o charakterze problemowym, 1 pytania opisowego i 1 mini testu składającego

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE DO KONKURSU PIERWSZA POMOC DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE DO KONKURSU PIERWSZA POMOC DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE DO KONKURSU PIERWSZA POMOC DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM Edukacja w zakresie pierwszej pomocy, to działania dydaktyczno - wychowawcze szkoły, mające na celu przygotowanie młodzieży do działania

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOPOLSKI TURNIEJ WIEDZY POŻARNICZEJ

OGÓLNOPOLSKI TURNIEJ WIEDZY POŻARNICZEJ ... (imię i nazwisko).............. dnia......... (nazwa szkoły) OGÓLNOPOLSKI TURNIEJ WIEDZY POŻARNICZEJ Pytania eliminacji pisemnych szczebla powiatowego I GRUPA WIEKOWA uczniowie szkół podstawowych test

Bardziej szczegółowo

Jak postawić tablicę informacyjną? Plan działania dla animatorów przyrodniczych

Jak postawić tablicę informacyjną? Plan działania dla animatorów przyrodniczych Jak postawić tablicę informacyjną? Plan działania dla animatorów przyrodniczych 1. Styczeń 2011 r. wybranie lokalizacji Zastanów się jakie miejsce będzie najlepsze na postawienie tablicy informacyjnej

Bardziej szczegółowo

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta 1 Dostarczone przez Janssen Healthcare Innovation (Szczegóły na tylnej stronie okładki). Str 01 Czym zajmuje się program Care4Today? Program Care4Today został stworzony

Bardziej szczegółowo

Witajcie. Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de

Witajcie. Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de Witajcie Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de D-MCT: Pozycja satelity Dzisiejszy temat Pamięć Zachowanie Depresja Postrzeganie

Bardziej szczegółowo

Jak ratować i radzić sobie ze strachem przed podejmowaniem czynności ratowniczych. Zasady udzielania pierwszej pomocy

Jak ratować i radzić sobie ze strachem przed podejmowaniem czynności ratowniczych. Zasady udzielania pierwszej pomocy Jak ratować i radzić sobie ze strachem przed podejmowaniem czynności ratowniczych Zasady udzielania pierwszej pomocy ASPEKTY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY TEORIA PRAKTYKA 1 CELE POZNANIE PIORYTETÓW ZROZUMIENIE

Bardziej szczegółowo

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy REGULAMIN AKCJI PROMOCYJNEJ Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy 1. ORGANIZATOR, CZAS TRWANIA AKCJI PROMOCYJNEJ, PROGRAM AKCJI 1.1 Organizatorem akcji promocyjnej prowadzonej pod nazwą Skuteczność

Bardziej szczegółowo

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha Co to jest implant ślimakowy Implant ślimakowy to bardzo nowoczesne, uznane, bezpieczne i szeroko stosowane urządzenie, które pozwala dzieciom z bardzo głębokimi ubytkami słuchu odbierać (słyszeć) dźwięki.

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia CO. Tlenek węgla: niewidzialny zabójca

Zagrożenia CO. Tlenek węgla: niewidzialny zabójca Zagrożenia CO Tlenek węgla: niewidzialny zabójca Tlenek węgla: niewidzialny zabójca Czym jest tlenek węgla? Tlenek węgla (CO) jest bardzo niebezpiecznym gazem, produktem niepełnego spalania gazu, drewna

Bardziej szczegółowo

Sposób demontażu starych,i montażu nowych zawiasów..

Sposób demontażu starych,i montażu nowych zawiasów.. Sposób demontażu starych,i montażu nowych zawiasów.. Na przestrzeni ostatniego ćwierćwiecza,w meblach produkowanych w Polsce,z dużym prawdopodobieństwem możemy spotkać się z którymś z przedstawionych na

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka w zakresie udzielania pierwszej pomocy i ratownictwa

Profilaktyka w zakresie udzielania pierwszej pomocy i ratownictwa Profilaktyka w zakresie udzielania pierwszej pomocy i ratownictwa dla Miasta Duszniki Zdrój na lata 2009 2014 Opracowała: Anna Podhalicz 1 Duszniki Zdrój 2008 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Podstawa prawna......

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 19 Strona 2 z 19 Strona 3 z 19 Strona 4 z 19 Strona 5 z 19 Strona 6 z 19 Strona 7 z 19 W pracy egzaminacyjnej oceniane były elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej II. Założenia do projektu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

SPRZĄTACZKA pracownik gospodarczy

SPRZĄTACZKA pracownik gospodarczy Szkolenie wstępne InstruktaŜ stanowiskowy SPRZĄTACZKA pracownik gospodarczy pod red. Bogdana Rączkowskiego Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia

Bardziej szczegółowo

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący;

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący; Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL Wydziałowa Komisja ds. Jakości Kształcenia Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin, tel. +48 81 445 37 31; fax. +48 81 445 37 26, e-mail: wydzial.prawa@kul.pl

Bardziej szczegółowo

Biuro Ruchu Drogowego

Biuro Ruchu Drogowego KOMENDA GŁÓWNA G POLICJI Biuro Ruchu Drogowego Kampania pod hasłem ODBLASKI ŻYCIA W okresie od stycznia do października 2008 roku miało miejsce: 40 725 wypadków drogowych, w wyniku których 51 987 osób

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE nr 7/2016 Dyrektora Przedszkola Publicznego nr 13 w Radomiu z dnia 10 II 2016 r.

ZARZĄDZENIE nr 7/2016 Dyrektora Przedszkola Publicznego nr 13 w Radomiu z dnia 10 II 2016 r. PP nr 13/021/7/2016 ZARZĄDZENIE nr 7/2016 Dyrektora Przedszkola Publicznego nr 13 w Radomiu z dnia 10 II 2016 r. w sprawie: Wprowadzenia procedury postępowania w przypadku konieczności udzielania pierwszej

Bardziej szczegółowo

1. MONITOR. a) UNIKAJ! b) WYSOKOŚĆ LINII OCZU

1. MONITOR. a) UNIKAJ! b) WYSOKOŚĆ LINII OCZU Temat: Organizacja obszaru roboczego podczas pracy przy komputerze. 1. MONITOR a) UNIKAJ! - umieszczania monitora z boku, jeżeli patrzysz na monitor częściej niż na papierowe dokumenty - dostosowywania

Bardziej szczegółowo

Oceń sytuację, zadbaj o bezpieczeństwo. Jest bezpiecznie. Zbadaj przytomność. Nie reaguje (osoba nieprzytomna)

Oceń sytuację, zadbaj o bezpieczeństwo. Jest bezpiecznie. Zbadaj przytomność. Nie reaguje (osoba nieprzytomna) R E S U S C Y T A C J A K R Ą Ż E N I O W O - O D D E C H O W A ALGORYTM RKO U DOROSŁYCH Wariant A: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych Wariant B: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie automatycznej defibrylacji zewnętrznej (AED)

Zastosowanie automatycznej defibrylacji zewnętrznej (AED) Zastosowanie automatycznej defibrylacji zewnętrznej (AED) 1. CZYM JEST AED? Automatyczna Defibrylacja Zewnętrzna - Automated External Defibrillation (AED), to czynność polegająca na oddziaływaniu impulsem

Bardziej szczegółowo

1.5. Program szkolenia wstępnego. Lp. Temat szkolenia Liczba godzin

1.5. Program szkolenia wstępnego. Lp. Temat szkolenia Liczba godzin Załącznik Nr 7 do Zarządzenia Nr 101/2014 Burmistrza Ornety z dnia 26.08.2014 r. PROGRAM SZKOLENIA WSTĘPNEGO I INSTRUKTAśU STANOWISKOWEGO dla pracowników Urzędu Miejskiego w Ornecie opracowany na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR

Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR 1. Wzywanie pogotowia ratunkowego 2. Wypadek 3. Resuscytacja krąŝeniowo oddechowa a. Nagłe Zatrzymanie KrąŜenia (NZK), a zawał serca b. Resuscytacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE TWOJEGO WYBORU RODZINY Rodzina o kodzie SLA-762-420481

PODSUMOWANIE TWOJEGO WYBORU RODZINY Rodzina o kodzie SLA-762-420481 1. Dane magazynu, do którego dostarczysz paczkę Adres: Henryka Sienkiewicza 40 44-203 Rybnik Daty i godziny otwarcia: 13 i 14 grudnia 2014 roku (sobota i niedziela) w godzinach od 8:00 do 20:00. Kontakt:

Bardziej szczegółowo

Motyl uczy nas literki L

Motyl uczy nas literki L Karolina Wi ckowska Motyl uczy nas literki L Podstawa programowa (wybrane treêci i wymagania): 1. Edukacja polonistyczna: 1.a. Obdarza uwagà dzieci i doros ych, s ucha ich wypowiedzi i chce zro zumieç,

Bardziej szczegółowo

Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym Procedura 1. Przybycie na miejsce zdarzenia

Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym Procedura 1. Przybycie na miejsce zdarzenia Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym Procedura 1 Przybycie na miejsce zdarzenia : - zabezpieczenie ratowników - identyfikacja zagrożeń - liczba poszkodowanych - potrzebne dodatkowe siły

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OBRAD WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOLEM

REGULAMIN OBRAD WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOLEM Załącznik do uchwały Nr 8/08 WZC Stowarzyszenia LGD Stolem z dnia 8.12.2008r. REGULAMIN OBRAD WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOLEM Rozdział I Postanowienia ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Algorytm BLS sekwencja postępowania

Algorytm BLS sekwencja postępowania Algorytm BLS (basic live support) zaleca : 1. Upewnij się, czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni. 2. Sprawdź reakcję poszkodowanego, delikatnie potrząśnij za ramiona i głośno zapytaj:

Bardziej szczegółowo

Sprzęt rehabilitacyjny to urządzenia, które pomogą ci wykonywać ćwiczenia konieczne do poprawy twojej sprawności fizycznej.

Sprzęt rehabilitacyjny to urządzenia, które pomogą ci wykonywać ćwiczenia konieczne do poprawy twojej sprawności fizycznej. 1 Sprzęt rehabilitacyjny to urządzenia, które pomogą ci wykonywać ćwiczenia konieczne do poprawy twojej sprawności fizycznej. Sprzęt rehabilitacyjny to na przykład: rower stacjonarny, materac do ćwiczeń,

Bardziej szczegółowo

Zebranie Mieszkańców Budynków, zwane dalej Zebraniem, działa na podstawie: a / statutu Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu,

Zebranie Mieszkańców Budynków, zwane dalej Zebraniem, działa na podstawie: a / statutu Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu, R E G U L A M I N Zebrania Mieszkańców oraz kompetencji i uprawnień Samorządu Mieszkańców Budynków Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu. ROZDZIAŁ I. Postanowienia ogólne. Zebranie Mieszkańców

Bardziej szczegółowo