Narkomania. spojrzenie wielowymiarowe

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Narkomania. spojrzenie wielowymiarowe"

Transkrypt

1 Narkomania spojrzenie wielowymiarowe

2

3 AKADEMIA HUMANISTYCZNA im. ALEKSANDRA GIEYSZTORA Narkomania spojrzenie wielowymiarowe Redakcja naukowa MARIUSZ JĘDRZEJKO Pułtusk Warszawa 2009

4 Recenzja naukowa prof. zw. dr hab. n. med. Józef Kocur Konsultacja medyczna dr n. med. Anna Nitka, dr n. med. Jerzy Janiszewski Konsultacja biologiczna prof. zw. dr hab. n. biolog. Krzysztof Jędrzejko Opracowanie redakcyjne Joanna Janulewicz Redakcja i opracowanie graficzne mgr Anna Chaberska Copyright by Mariusz Jędrzejko & Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2009 Wydawcy: Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora Pułtusk ul. Daszyńskiego 17 tel./fax (48-22) Internet: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR Warszawa, ul. Dedala 8/44 tel fax ISBN ISBN

5 Wokół nas żyje kilkaset tysięcy ludzi uzależnionych od substancji psychoaktywnych. Uzależnienie to choroba nieuleczalna, ale można nauczyć się z nią żyć.

6

7 Spis treści Czy istnieje potrzeba mówienia i pisania o narkomanii? Mariusz Jędrzejko Rozdział I Narkomania wybrane pojęcia i definicje Mariusz Jędrzejko, Anna Kowalewska 1.1. Uzależnienie od substancji psychoaktywnych istota problemu Podstawowe pojęcia związane z uzależnieniem od substancji psychoaktywnych Definicje uzależnienia Klasyfikacje substancji psychoaktywnych Toksykomania zakres przedmiotowy Rodzaje uzależnień Mechanizmy uzależnień od substancji psychoaktywnych Fazy uzależnienia narkotykowego i alkoholowego Zdrowie a substancje psychoaktywne Konsekwencje przyjmowania substancji psychoaktywnych Rozdział II Teorie uzależnień od substancji psychoaktywnych Mariusz Jędrzejko, Alicja Neroj, Anna Kowalewska, Krzysztof Wojcieszek 2.1. Biologiczne teorie uzależnień Uzależnienie jako zaburzenie uczenia asocjacyjnego związanego z dopaminą koncepcja Gaetano Di Chiary Model procesów przeciwstawnych Richarda L. Solomona i teoria allostazy George a F. Kooba i współpracowników Teoria sensytyzacji zachęt Terry ego E. Robinsona i Kenta C. Berridge a Koncepcje genetyczno-behawioralne Psychobiologiczna koncepcja osobowości Roberta C. Cloningera Psychologiczne teorie uzależnienia od substancji psychoaktywnych Psychoanalityczna koncepcja Zygmunta Freuda a uzależnienie Uzależnienia w perspektywie teorii Dezintegracji Pozytywnej Kazimierza Dąbrowskiego

8 Spis treści Koncepcja C.J. Frederica jako przykład behawioralnego wyjaśnienia przyczyn powstawania mechanizmu uzależnienia Uzależnienia w świetle społeczno-poznawczej teorii uczenia się Alberta Bandury Teorie środowiskowe, akcentujące rolę (wpływ) rodziny w powstawaniu uzależnień Teoria percepcji środowiska rodzinnego Freda Streita Homeostatyczny model rodziny narkomańskiej Duncana H. Stantona Zgeneralizowany model interakcji społecznych Denise B. Kandel i współpracowników Teoria interakcji rodzinnych Judith S. Brook Socjologiczne teorie uzależnień od substancji psychoaktywnych Teoria anomii Roberta K. Mertona Teoria zróżnicowanych możliwości Richarda A. Clowarda i Lloyda E. Ohlina oraz poglądy Alberta K. Cohena i Waltera B. Millera Wstępne założenia teorii nie zrównoważonego rozwoju jako stymulatora powstawania subkultur i zachowań dewiacyjnych Mariusza Jędrzejko i Wiesława Bożejewicza Teoria etykietowania Howarda S. Beckera Teoria kontroli społecznej Travisa Hirschiego i integracyjna teoria zachowania przestępczego Marca LeBlanca Teorie naukowe a współczesna profilaktyka uzależnień Teoria społecznego uczenia się Teoria uzasadnionego działania Teoria zachowań problemowych Teoria substancji torujących drogę Teoria przywiązania Teoria odporności (resilience) Filozoficzne podejście do problemu uzależnień Zainteresowanie filozoficznym tłem używania substancji wynikające z doświadczeń terapeutycznych Wyjaśnienia G.F. Hegla Wyjaśnienia z pozycji interakcjonizmu społecznego (Jamesa, Meada) i ich zastosowanie w wyjaśnianiu fenomenu AA Koncepcja personalistyczna w ujęciu tomizmu konsekwentnego

9 Spis treści 2.8. Dostępność jako podstawowy powód używania substancji psychoaktywnych Decydująca rola dostępności substancji psychoaktywnych w ich używaniu Różne rodzaje dostępności Dostępność kulturowa i prawna Rozdział III Próba diagnozy problemu narkotykowego w Polsce Mariusz Jędrzejko, Marian Cabalski 3.1. Narkomania jako problem społeczny Leczenie narkomanów i zgony po zażyciu narkotyków Rozdział IV Przestępczość narkotykowa w Polsce Marian Cabalski 4.1. Wprowadzenie do problemu Skala i charakter przestępczości narkotykowej w Polsce w latach Poziom zagrożenia przestępczością narkotykową Dynamika zmian w ogólnym obrazie przestępczości narkotykowej Struktura przestępczości narkotykowej Geografia przestępstw narkotykowych Rozmiary przestępczości narkotykowej w świetle orzecznictwa sądowego Zorganizowana przestępczość narkotykowa Podmioty ustawowo zobowiązane do walki z przestępczością narkotykową Zorganizowana przestępczość narkotykowa w świetle działań CBŚ i innych podmiotów zaangażowanych w jej zwalczanie w latach Przemyt do i z Polski oraz tzw. szlaki przerzutu narkotyków Sposoby przemytu narkotyków Prawne aspekty zapobiegania narkomanii i zwalczania jej przejawów Regulacje prawa międzynarodowego dotyczące przeciwdziałania narkomanii Podstawowe regulacje prawa europejskiego dotyczące walki z narkomanią Polskie regulacje prawne w zakresie zapobiegania i walki z narkomanią

10 Spis treści 4.5. Przestępczość narkotykowa prognozy i konieczne działania zaradcze Rozdział V Charakterystyka narkotyków Mariusz Jędrzejko, Anna Kowalewska, Włodzimierz Janiszewski 5.1. Narkotyki farmakologiczne czynniki działania Wchłanianie i rozprowadzanie Efekt działania substancji psychoaktywnej Metabolizowanie, kumulowanie i wydalanie Droga podania substancji psychoaktywnej Narkotyki niefarmakologiczne czynniki działania Charakterystyka głównych substancji psychoaktywnych Substancje uspokajające i nasenne Środki halucynogenne Opiaty i opioidy Rozdział VI Wpływ substancji psychoaktywnych na zdrowie i zachowania człowieka Mariusz Jędrzejko, Anna Kowalewska 6.1. Środki o działaniu odurzającym i uspokajającym Opiaty Kanabinole Barbiturany i benzodiazepiny Środki działające pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy Amfetamina Kokaina Środki halucynogenne LSD, meskalina, psylocybina Ecstasy Substancje lotne i kleje Inne rośliny halucynogenne Rozdział VII Prekursory narkotyków Marcin Karnaś 7.1. Prekursory narkotykowe legislacja, zagrożenia, charakterystyka Charakterystyka prekursorów wg kategorii (I III)

11 Spis treści Rozdział VIII Współczesne dopalacze zjawisko i zagrożenia Jarosław Korczak 8.1. Charakterystyka współczesnych dopalaczy Krótka historia dopalaczy Napoje energetyzujące Najpopularniejsze napoje energetyczne Związki chemiczne wchodzące w skład napojów energetyzujących Syropy i tabletki na kaszel, środki na ból gardła Syropy i tabletki na kaszel o działaniu pobudzającym Syropy na kaszel o działaniu dysocjano-euforyzującym Najpopularniejsze środki o działaniu dysocjano-euforyzującym Charakterystyka substancji aktywnych zawartych w syropach Nowe substancje wzmacniające i zmieniające stany psychofizyczne dopalacze Najpopularniejsze dopalacze Zasadnicze substancje wchodzące w skład dopalaczy Produkcja i dystrybucja dopalaczy Konkluzje Rozdział IX Zjawisko narkomanii w aspekcie etyczno-moralnym Wiesław Bożejewicz, Dariusz Sarzała 9.1. Wokół problematyki uzależnień Człowiek jako osoba ludzka a uzależnienia Kryteria etycznej oceny uzależnień Rozdział X Profilaktyka używania substancji psychoaktywnych wybrane problemy Krzysztof Wojcieszek Arbitraż ewaluacji Co działa w naturze, czyli narkotykowy układ odpornościowy Czynniki ryzyka O problemie dostępności O czynnikach chroniących i ich profilaktycznym wzmacnianiu Najważniejszy czynnik chroniący rodzice Programy czy system?

12 Spis treści Rola programów psychoedukacyjnych w przeciwdziałaniu narkomanii Czy tylko mechanizmy? Rozdział XI Duchowość a problem uzależnień Kazimierz Pierzchała Wprowadzenie Uzależnienie destruktywny wymiar zjawiska Rola duchowości w rozwoju osobowym człowieka oraz profilaktyce i terapii uzależnień Dojrzałość moralna a problem uzależnień Podsumowanie Rozdział XII Prawne regulacje dotyczące zjawiska narkomanii a problem prewencji i profilaktyki Dariusz Sarzała Narkomania wyjaśnienie pojęcia oraz podstawowych terminów w świetle obowiązujących przepisów prawnych Przestępczość związana ze zjawiskiem narkomanii jako problem prawny Problem odpowiedzialności karanej sprawców przestępstw (uzależnionych od narkotyków) w świetle obowiązującego prawa Leczenie osób uzależnionych od narkotyków w kontekście uwarunkowań prawnych Rozwiązania prawne dotyczące postępowania z nieletnimi narkomanami-sprawcami przestępstw Problem leczenia i terapia narkomanów-więźniów w polskich zakładach karnych Kierunki poszukiwań teoretycznych i rozwiązań praktycznych dotyczących prawnych modeli postępowania w stosunku do osób uzależnionych od narkotyków Wnioski Bibliografia Załączniki Noty o autorach

13 Mariusz Jędrzejko Czy istnieje potrzeba mówienia i pisania o narkomanii? Pod koniec 2008 roku, w ramach programu edukacyjnego, zleconego przez Ministerstwo Zdrowia, prowadziłem szkolenia dla nauczycieli i rodziców w podwarszawskim Garwolinie. Po omówieniu problematyki narkotyków i współczesnych dopalaczy podeszła do mnie mama jednego z uczniów miejscowej szkoły gimnazjalnej, w której odbywało się owo spotkanie. Spięta i silnie podenerwowana zaczęła tak: mam do pana tylko kilka pytań, zajmę 2 3 minuty Rozmowa trwała ponad 2 godziny, a jej rezultatem jest pobyt syna Państwa M. w ośrodku leczenia uzależnionych od narkotyków. Wiele miesięcy później, po wykładach na Uniwersytecie w Białymstoku, poprosiła mnie o rozmowę studentka tamtejszego Wydziału Pedagogiki i Psychologii. W krótkich, niemal żołnierskich słowach przedstawiła dramat uzależnienia w jej rodzinnym domu, gdzie matka odmawia jakichkolwiek działań wobec jej starszego brata, który od 3 4 lat funkcjonuje na amfetaminowym dopaleniu. Wyjaśniłem jej, iż dramat współuzależnienia jest nierzadko tragiczniejszy niż sama choroba, prosząc, aby namówiła mamę do spotkania ze specjalistą od uzależnień. Wiem, że do dzisiaj do takiego spotkania nie doszło, a w trosce o dobro syna matka przekazuje mu co miesiąc naprawdę wysokie kieszonkowe. Argumentuje to tak: jak nie dostanie, będzie kradł, a ja nie chcę, aby mój syn poszedł do więzienia. Państwo M., podobnie jak wielu polskich rodziców, domyślali się, że ich syn bierze narkotyki (w tym przypadku od blisko roku), jednak nad konieczną reakcją zwyciężały nieracjonalny wstyd i obawa przed społeczną stygmatyzacją. Być może, gdyby reakcja nastąpiła wcześniej, problem można by rozwiązać zupełnie inaczej. Dzisiaj wiemy, że chłopak stracił co najmniej rok nauki i ma przed sobą żmudną, wielomiesięczną terapię. W drugim przypadku współuzależnienia pogłębia się dramat całej rodziny. 13

14 Mariusz Jędrzejko Słowa narkomania i narkotyki spowszedniały, a zjawiska towarzyszące temu uzależnieniu stały się na tyle szerokie, niemal powszechne, że nagminnie mówi się dzisiaj o narkomanii jako o jednym z największych zagrożeń społecznych XXI wieku. Ale przy świadomości zagrożeń w relacjach człowiek społeczeństwo narkotyki zadziałały, znane z psychologii, procesy znieczulenia i przyzwyczajenia, jeśli nawet nie zdestygmatyzowania tzw. lekkiej narkomanii. Nie jest oczywiście tak, że przestały funkcjonować mechanizmy i środki chroniące społeczeństwo przed skutkami dystrybucji, przyjmowania i nadużywania narkotyków. Z jednej strony obserwujemy co niewątpliwie cieszy że Policja, Centralne Biuro Śledcze, Straż Graniczna, Żandarmeria Wojskowa i inne służby odnoszą niewątpliwe sukcesy w walce ze zorganizowaną przestępczością narkotykową. Rozwija się także działalność profilaktyczna i edukacyjna, prowadzona przez profesjonalistów i społeczników, najbardziej widoczna w szkołach gimnazjalnych i średnich. Jak się wydaje, skutkiem tych działań jest zauważalny spadek przypadków eksperymentowania z narkotykami opioidowymi oraz zmniejszenie deklaracji eksperymentów narkotykowych wśród uczniów. Jednak obok tego, co cieszy, ujawnia się silnie groźna strona omawianej tu problematyki. Po pierwsze, jest to poszerzanie się liczby młodocianych przestępców handlujących narkotykami; po drugie, zejście wieku inicjacji narkotykowej do tzw. granicy bezpieczeństwa (13 14 lat); po trzecie, zwiększające się zainteresowanie zorganizowanych grup przestępczych polskim rynkiem (co skutkuje m.in. wzrostem podaży kokainy i nowych substancji narkotycznych, nowymi szlakami przerzutu); i wreszcie po czwarte, zmiana narkotykowej demografii, czego wymiernym dowodem jest wzrost problemów narkotykowych wśród osób w średnim wieku. Nowym, niezwykle groźnym przejawem zażywania narkotyków staje się politoksykomania. Jak zauważa w przygotowywanej rozprawie doktorskiej Piotr Jabłoński (Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii), większość osób objętych leczeniem stacjonarnym stanowią obecnie narkomani politoksymatyczni. Z kolei profesorowie Czesław Cekiera i Zygfryd Juczyński stwierdzają, że współczesna narkomania jest zjawiskiem wielopłaszczyznowym, w którym dostrzega się zagrożenia zdrowotne, społeczne, moralne oraz prawne. Z licznych badań naukowych wynika, że narkomania podobnie jak inne patologie społeczne jest jednym z negatywnych następstw gwałtownie postępujących zmian społecznych. W tym procesie zachwiane zostały nie tylko podstawowe wartości, lecz również zrelatywizowano system aksjonormatywny, stanowiący podstawę wy- 14

15 Czy istnieje potrzeba mówienia i pisania o narkomanii? chowania, relacji rodzinnych i interpersonalnych. Konsekwencją tej sytuacji stało się zaburzenie umiejętności weryfikowania tego, co dobre i złe tak w wymiarze indywidualnym, jak i zbiorowym. Zrzucenie winy na zmiany społeczne byłoby jednak zbytnim uproszczeniem w wyjaśnianiu istoty omawianego w tej pracy problemu społecznego. Przyjęte przez autorów kryterium oceny rozwoju narkomanii i wynikających z niej zagrożeń opiera się na założeniu, iż podstawowym problemem jest głęboka dezintegracja funkcji wychowawczych, wypełnianych przez rodzinę oraz niedostrzegany przez znaczną część władz samorządowych problem edukacyjno-profilaktycznych inicjatyw na szczeblu lokalnym. Nakłada się na to prawdziwie polska choroba kampanijność. Okazuje się bowiem, że tylko 1/3 uczniów polskich szkół objęta jest programami edukacji narkotykowej, wykraczającymi poza pojedyncze szkolenia, pogadanki czy prelekcje. W świetle statystyk opracowanych przez Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii, Policję oraz instytucje badawcze, mamy w Polsce do czynienia z epidemią problemów narkotykowych : wzrostem podaży narkotyków, obniżaniem się wieku eksperymentów narkotykowych, narastaniem przestępczości narkotykowej, destygmatyzacją marihuany, zwiększającą się liczbą środków, które umownie określamy jako paranarkotyki. Z jednej strony rośnie liczba młodych osób deklarujących osobisty kontakt z narkotykami, z drugiej zaś na polski rynek trafia coraz więcej silnych narkotyków zwłaszcza kokainy i amfetaminy. Autorzy tej książki przeprowadzili (w latach ) badania wśród młodzieży szkół gimnazjalnych i średnich Mazowsza, Ziemi Świętokrzyskiej i Podlasia niemal 1/5 uczniów stwierdziła, że ma za sobą kontakt z narkotykiem lub paranarkotykiem (w najnowszych badaniach porównawczych prowadzonych przez studentów Uniwersytetu w Białymstoku oraz Pedagogium Wyższej Szkoły Pedagogiki Resocjalizacyjnej w Warszawie odsetek ten wyniósł 12% dla gimnazjalistów i 17% dla uczniów szkół średnich). Z tych deklaracji wynika, że w opisywanych grupach wiekowych dominuje eksperymentowanie z marihuaną i amfetaminą oraz środkami umownie określanymi jako paranarkotyki. Wśród chłopców uczniów szkół średnich odnotowano także wysoki (niemal 8%) odsetek przyjmujących środki wspomagające rozwój masy mięśniowej, zaś w grupie czynnie uprawiających kulturystykę jest to ponad 67%. Nowym problemem jest wzrost doświadczeń narkotykowych wśród dorosłych, zwłaszcza w wieku lat, np. wśród kierowców, przedstawicieli handlowych i młodych manadżerów. Dotyczy to szczególnie osób 15

16 Mariusz Jędrzejko pracujących w warunkach dużego psychicznego i fizycznego obciążenia. Badania naukowe sygnalizują także rosnącą liczbę zażywających narkotyki wśród młodych, bogatych Polaków, intensywnie pracujących, nierzadko osiągających sukcesy zawodowe. Ważnym wskazaniem współczesnych analiz problemu narkotykowego jest teza wskazująca, iż narkomania przestaje być chorobą nizin społecznych i młodzieży, wychowującej się w patologicznych środowiskach. Współczesny obraz narkomanii wskazuje na potrzebę ponownego przemyślenia teorii odnoszących się do źródeł tego zjawiska (stąd w drugiej części prezentujemy Czytelnikowi, z konieczności zwięzłą, analizę teoretycznego podejścia do uzależnień). W świetle wielu współczesnych badań prawdziwą jest też teza, wskazująca na powiązania narkomanii z innymi patologiami społecznymi, np.: prostytucją, zorganizowaną przestępczością, niektórymi agresywnymi subkulturami młodzieżowymi. Rys. 1. Wielowymiarowy charakter narkomanii przestępczość narkotykowa związek z innymi formami przestępczości penalizacja sprawców utrata zdolności do życia społecznego rozpad rodziny współuzależnienie wpływ na rozwój innych patologii utrata zdolności zawodowych PROBLEM PRAWNY PROBLEM SPOŁECZNY NARKOMANIA PROBLEM ZDROWOTNY 16 rozbudowa placówek leczenia narkomanów wpływ na rozwój innych chorób choroba niemożliwa do pełnego wyleczenia wysokie koszty leczenia narkomanów

17 Czy istnieje potrzeba mówienia i pisania o narkomanii? Badacze zjawiska narkomanii wskazują na nowe problemy narkotykowe i paranarkotykowe. Jednym z najważniejszych jest pojawienie się na rynku nowych substancji psychoaktywnych pochodzenia naturalnego i syntetycznego, używanych do odurzania się, które często nie są zdiagnozowane medycznie. Często są to zupełnie nowe substancje lub wyciągi z egzotycznych roślin, dotychczas mało znanych na naszym rynku. Obok powszechnych w lasach i na łąkach bielunia dziędzierzawy oraz pokrzyku wilczej jagody, rośnie konsumpcja preparatów kofeinowych, Jednym z nowych problemów rozwoju narkomanii jest wprowadzanie na rynek dotąd nieznanych, medycznie nieprzebadanych substancji psychoaktywnych. guaranowych, leków nasennych i uspokajających, szałwii meksykańskiej, a także mieszanin substancji chemicznych. Problem ten odnotować należy także w aspekcie reklamowania środków wspomagających pamięć oraz zmniejszających zmęczenie. Wyniki badań przeprowadzonych przez autorów tej pracy wskazują, że niemal 11% maturzystów (2007 rok) sięgało po środki poprawiające pamięć i koncentrację; wśród studentów odsetek wynosił niemal 18% (badania warszawskie, grudzień 2006 styczeń 2007 roku). W kontekście poczynionych ustaleń uzasadnione jest postawienie tezy, że mamy do czynienia z propagowaniem wśród młodych ludzi nienaturalnych sposobów zwiększania wydolności fizycznej i psychicznej. Jak się wydaje, zjawisko to nabiera wymiaru społecznego, także w innych grupach wiekowych i zawodowych. Tej kwestii poświęcamy osobny rozdział. Poniższa książka powstała z myślą o jak najszerszej popularyzacji problemów narkotykowych, zwłaszcza wśród nauczycieli, pedagogów szkolnych, działaczy organizacji non-profit, studentów kierunku pedagogika, zwłaszcza w specjalnościach pedagogika resocjalizacyjna, pedagogika opiekuńczo-wychowawcza i pedagogika kryminalistyczna. Ale oczywiście radzi będziemy, jeśli okaże się przydatna dla innych osób. Autorzy dziękują recenzentowi tej pracy prof. Józefowi Kocurowi, wybitnemu znawcy narkomanii, za wsparcie przy jej opracowaniu oraz wiele cennych wskazówek naukowych. 17

18

19 ROZDZIAŁ I Mariusz Jędrzejko, Anna Kowalewska Narkomania wybrane pojęcia i defi nicje Istnieje wiele teorii próbujących wyjaśnić przyczyny rozwoju uzależnienia od substancji psychoaktywnych. Ich autorzy poszukują źródeł i przyczyn rozwoju problemu narko- Nie posiadamy pewnych dowodów na to, kiedy po tykowego w czynnikach społecznych, behawioralnych, psychicznych, nierzadko we wzorcach raz pierwszy narkomania ujawniła się jako problem kulturowych. Wszystkie one wskazują na narkomanię jako jeden z typów uzależnienia. Jak społeczny. Zażywanie narkotyków znane jest od wiadomo, uzależnienie jest jednym z istotnych co najmniej 5000 lat, ale przejawów patologii społecznej. Spośród licznych definicji patologii społecznej wydaje się, jest prawdopodobne, że sięgano po nie wcześniej. że odzwierciedlenie problemu uzależnienia, jako Przyjmujemy, że społeczeństwo po raz pierwszy patologii, dobrze ujmuje następująca autorstwa prof. Ireny Pospiszyl: patologią społeczną jest zwróciło uwagę na konsekwencje uzależnienia ogół przypadków śmierci, obniżenia poziomu moralnego, pogorszenia samopoczucia i strat w okresie podboju tzw. materialnych spowodowanych naruszeniem reguł prakseologicznych, moralnych i prawnych Dzikiego Zachodu oraz wojen opiumowych w oraz postępowaniem autodestruktywnym 1. Ze Chinach w XIX wieku. współczesnych analiz problemu uzależnienia wynika, że jest ono źródłem indywidualnego i społecznego cierpienia. Podwójne ujęcie problemu cierpienia, jako konsekwencji uzależnień, nie jest przypadkowe. Po pierwsze, mamy do czynienia z cierpieniem jednostki, która 1 I. Pospiszyl, Patologie społeczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s

20 Mariusz Jędrzejko, Anna Kowalewska się uzależniła. Po drugie, dostrzega się występowanie problemu cierpienia jej najbliższego otoczenia (często cierpienie to ma charakter współuzależnienia). Uprawnionym jest stwierdzenie, iż jest to cierpienie obejmujące wszystkie sfery funkcjonowania człowieka. Ogarnia ono sferę fizyczną, psychiczną, społeczną, a także duchową. Zauważmy też na wstępie, że rozwój narkomanii wskazuje na rozszerzanie równoległego, niezwykle poważnego problemu społecznego. W ramach jego analizy badacze usiłują odpowiedzieć na pytanie: dlaczego człowiek odbiera sobie wolność decydowania o sobie? Uzależnienie od substancji psychoaktywnych istota problemu Nie od dziś wiadomo, że uzależnić można się od wszystkiego, co jest w stanie zagłuszyć stan umysłu. Człowiek może uzależnić się zarówno od środków chemicznych, jak i od różnych czynności. W obszarze uzależnień wymienia się także uzależnienia od 2 Czytelników zainteresowanych całościowym przeglądem istniejących teorii kierujemy do prac Jolanty Rogali-Obłękowskiej, która dzieli je na biologiczne, psychologiczne, socjologiczne oraz teorie więzi interpersonalnych. Autorka omawia je w całościowym kontekście funkcjonowania człowieka. Podobnie, choć uwzględniając nieco inny podział, teorie te przedstawiają Czesław Cekiera i Dorota Pstrąg. Autorzy ci prezentują zbliżone koncepcje biologiczne, tłumaczące przede wszystkim biologiczny i popędowy aspekt uzależnienia, przy czym C. Cekiera przedstawia również różne modele patogenezy toksykomanii, reasumując je stwierdzeniem, że: nie można nikogo wyłączyć od możliwości stania się toksykomanem. D. Pstrąg natomiast przedstawia także istniejące koncepcje pedagogiczne na omawiany temat. Od strony psychologicznej teorie uzależnień analizują Lidia Cierpiałkowska i Helena Sęk. W biologicznym aspekcie istniejące teorie przedstawiają Wojciech Kostowski oraz Ronald A. Ruden i Marcia Byalick (tłumaczenie polskie Arkadiusza Millera). Autorzy ci akcentują znaczenie chemii mózgu, a tym samym istotnej roli odpowiedniego poziomu neuroprzekaźników, generującego predyspozycje do uzależnienia. Z pedagogicznego punktu widzenia na uwagę zasługują także prace akcentujące zagrożenia związane z dysfunkcjonalnością lub patologią środowiska rodzinnego młodzieży. Tematykę tę podejmują C. Cekiera oraz Zbigniew Gaś. Etiologię uzależnienia od substancji psychoaktywnych z punktu widzenia psychopatologii przedstawia Robert Meyer (przekład polski: Małgorzata Palczewska), analizując poszczególne przypadki uzależnień. Teorie socjologiczne, bezpośrednio nawiązujące do powstawania uzależnień, poza J. Rogalą-Obłękowską, przedstawia Marta Petrykowska, natomiast całościowy przegląd socjologicznych teorii dewiacji zwięźle wyjaśnia Andrzej Siemaszko. Przemysław Piotrowski natomiast przedstawia teorie subkultur młodzieżowych. Z kolei teorie uzależnień w sposób syntetyczny przedstawia Wiesław Bożejewicz. 20

21 Narkomania wybrane pojęcia i definicje człowieka (kulty). Wielość czynników uzależnieniowych doprowadziła do powstania umownego podziału na uzależnienia chemiczne i niechemiczne. Do uzależnień chemicznych badacze zaliczają: alkoholizm, lekomanię, sterydomanię (coraz częściej wyodrębnia się ją z narkomanii jako bigoreksję), narkomanię i nikotynizm. Do uzależnień niechemicznych zaliczane są wszelkie inne nałogowe zachowania człowieka, wśród których najczęściej wymieniane są m.in.: patologiczny hazard, uzależnienie od jedzenia, uzależnienie od pracy, komputera i gier komputerowych, od Internetu, telefonu komórkowego, od zakupów, uzależnienia od człowieka, tanoreksję czy uzależnienie od seksu. Repertuar zachowań, od których człowiek może się uzależnić, jest o wiele szerszy. Opisywane są one w literaturze przedmiotu jako najbardziej charakterystyczne w dobie dzisiejszego szybkiego postępu cywilizacyjno-technicznego, a co za tym idzie nowych kulturowych wzorców zachowań (tj. w przypadku uzależnienia od gier komputerowych, telefonu komórkowego, Internetu lub innych multimediów) i nowych warunków życia (np. pracoholizm, shopping, uzależnienie od człowieka) 3. Uzależnienia chemiczne: alkoholizm, narkomania, nikotynizm, bigoreksja, lekomania, uzależnienia od jedzenia, uzależnienia od substancji wzmacniających (dopalacze, sterydy), uzależnienia od innych substancji. Uzależnienia niechemiczne: hazard, seksoholizm, infoholizm (siecioholizm), uzależnienie od człowieka, tanoreksja, shopping, pracoholizm, uzależnienie od idei, uzależnienia wizualizacyjne Podstawowe pojęcia związane z uzależnieniem od substancji psychoaktywnych Obecnie funkcjonujące terminy określające substancje zażywane w celu odurzenia się zostały określone w 1992 roku w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-10) 4. Terminy te i ich wcześniejsze synonimy przedstawiono w poniższej tabeli. 3 M. Teenson, L. Degenhardt, W. Hall, Uzależnienia, Gdańskie Towarzystwo Psychologiczne, Gdańsk 2005, s. 12; D. Pstrąg, Wybrane zagadnienia z problematyki uzależnień, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 2000, s. 20; M. Jędrzejko, Typologia współczesnych patologii społecznych (materiały do ćwiczeń), Pedagogium, Warszawa K. Zajączkowski, Uzależnienia od substancji psychoaktywnych, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2003, s

Człowiek wobec uzależnień

Człowiek wobec uzależnień Człowiek wobec uzależnień Człowiek wobec uzależnień (narkotyki i dopalacze) red. naukowa Mariusz Jędrzejko Poznań 2010 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów

Bardziej szczegółowo

Oferta obejmuje zajęcia warsztatowe pn: Narkotykowe dylematy i przeznaczona jest dla III klas gimnazjum i młodzieży szkół ponadgimanzjalnych.

Oferta obejmuje zajęcia warsztatowe pn: Narkotykowe dylematy i przeznaczona jest dla III klas gimnazjum i młodzieży szkół ponadgimanzjalnych. O F E R T A zajęć warsztatowych z zakresu profilaktyki narkomanii dla młodzieży Oferta obejmuje zajęcia warsztatowe pn: Narkotykowe dylematy i przeznaczona jest dla III klas gimnazjum i młodzieży szkół

Bardziej szczegółowo

,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM

,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM ,,BĄDŹ CZUJNY, NIE ULEGAJ NAŁOGOM UZALEŻNIENIE UZALEŻNIENIE TO NABYTA SILNA POTRZEBA WYKONYWANIA JAKIEJŚ CZYNNOŚCI LUB ZAŻYWANIA JAKIEJŚ SUBSTANCJI. WSPÓŁCZESNA PSYCHOLOGIA TRAKTUJE POJĘCIE UZALEŻNIENIA

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 011/01 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Dąbrowa na 2011 rok

w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Dąbrowa na 2011 rok Uchwała Nr VI/32/11 Rady Gminy Dąbrowa z dnia 17 marca 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Dąbrowa na 2011 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia..(poz. ) WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 1 Lp. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób Dziennik Ustaw 22 Poz. 1386 Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń Załącznik nr 2 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego i, Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 2 Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r.

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r. UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminnie Wieluń na rok 2012 Na podstawie art. 10 ust 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Szacowana liczba narkomanów w 2009 r. to 2936 osób

Szacowana liczba narkomanów w 2009 r. to 2936 osób prof. UG dr hab. Tomasz Michalski Prezentację oparto o fragment: RAPORT DOTYCZĄCY LOKALNEGO MONITOROWANIA PROBLEMU NARKOTYKÓW I NARKOMANII ORAZ EWALUACJA GMINNEGO PROGRAMU PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII ZA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/24/2006 RADY GMINY LEŻAJSK z dnia 29 grudnia 2006r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2007

UCHWAŁA NR IV/24/2006 RADY GMINY LEŻAJSK z dnia 29 grudnia 2006r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2007 UCHWAŁA NR IV/24/2006 RADY GMINY LEŻAJSK z dnia 29 grudnia 2006r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2007 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Załącznik nr 5 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

Dla używających substancji psychoaktywnych: Kody Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych odpowiadające

Dla używających substancji psychoaktywnych: Kody Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych odpowiadające Dziennik Ustaw 46 Poz. 1386 Załącznik nr 5 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

Używki- to produkty spożywcze nie mające właściwości odżywczych, zawierające substancje, które działają pobudzająco na układ nerwowy.

Używki- to produkty spożywcze nie mające właściwości odżywczych, zawierające substancje, które działają pobudzająco na układ nerwowy. Używki- to produkty spożywcze nie mające właściwości odżywczych, zawierające substancje, które działają pobudzająco na układ nerwowy. Uzależnienie nałóg - to silne pragnienie zażywania konkretnych środków,

Bardziej szczegółowo

Obrzydliwe lecz prawdziwe... sami możecie wyrobić sobie zdanie.

Obrzydliwe lecz prawdziwe... sami możecie wyrobić sobie zdanie. Obrzydliwe lecz prawdziwe... sami możecie wyrobić sobie zdanie. Nikotyna związek chemiczny, który prowadzi do uzależnienia od papierosów w wysokich dawkach stanowi truciznę. Tytoń wypalany w dowolnej formie

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 010/011 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Kryminologia jako nauka Rozdział 2 Jednostka i społeczeństwo Rozdział 3 Teorie kryminologiczne

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Kryminologia jako nauka Rozdział 2 Jednostka i społeczeństwo Rozdział 3 Teorie kryminologiczne SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 Rozdział 1 Kryminologia jako nauka... 15 1.1. Pojęcie i zakres nauki kryminologii... 15 1.2. Kryminologia a inne nauki... 15 1.3. Podstawowe nurty w kryminologii...

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK Załącznik do Uchwały Nr XLIII/298/14 Rady Gminy Łubniany z dnia 12 listopada 2014 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK 1 Wstęp 1. Narkomania stanowi jeden z najpoważniejszych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVI/116/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 22 grudnia 2015 r.

UCHWAŁA NR XVI/116/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 22 grudnia 2015 r. UCHWAŁA NR XVI/116/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Żarów na 2016 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXXIII/163/2013. w sprawie przyjęcia gminnego programu przeciwdziałania narkomanii

UCHWAŁA Nr XXXIII/163/2013. w sprawie przyjęcia gminnego programu przeciwdziałania narkomanii UCHWAŁA Nr XXXIII/163/2013 w sprawie przyjęcia gminnego programu przeciwdziałania narkomanii Na podstawie art.18 ust.2 pkt.15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXIX/228/2013 RADY GMINY TERESIN z dnia 25 stycznia 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2013

UCHWAŁA NR XXIX/228/2013 RADY GMINY TERESIN z dnia 25 stycznia 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2013 UCHWAŁA NR XXIX/228/2013 RADY GMINY TERESIN z dnia 25 stycznia 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2013 Na podstawie art. 18 ust. 2 punkt 15 ustawy z dnia 8

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVIII/258/2013 RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH. z dnia 13 lutego 2013 r.

UCHWAŁA NR XVIII/258/2013 RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH. z dnia 13 lutego 2013 r. UCHWAŁA NR XVIII/258/2013 RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH z dnia 13 lutego 2013 r. w sprawie przyjęcia gminnego programu przeciwdziałania narkomanii na 2013 r. stanowiącego część składową strategii rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bronisława Malinowskiego w Woli. Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ ZADANIE NR 5 GRUDZIEŃ 2012

Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bronisława Malinowskiego w Woli. Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ ZADANIE NR 5 GRUDZIEŃ 2012 szkola_sp1@poczta.onet.pl Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bronisława Malinowskiego w Woli Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ ZADANIE NR 5 GRUDZIEŃ 2012 Przeprowadzenie we wszystkich klasach konwersatoriów

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 5 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Pedagogika resocjalizacyjna z socjoterapią Studia I stopnia

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Pedagogika resocjalizacyjna z socjoterapią Studia I stopnia Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Pedagogika resocjalizacyjna z socjoterapią Studia I stopnia Przedmiot: Resocjalizacja osób uzależnionych Przedmiot w języku angielskim: Rehabilitation of addicts Grupy

Bardziej szczegółowo

Podział respondentów badania ze względu na płeć

Podział respondentów badania ze względu na płeć Opracowanie badań dotyczących zjawiska odurzania się dzieci i młodzieży zastępczymi środkami psychoaktywnymi W badaniach przeprowadzonych przez Lubuskie Stowarzyszenie Profilaktyki Społecznej wzięło udział

Bardziej szczegółowo

Wykład dla studentów I roku studiów zaocznych w ramach przedmiotu biomedycznych podstaw rozwoju i wychowania

Wykład dla studentów I roku studiów zaocznych w ramach przedmiotu biomedycznych podstaw rozwoju i wychowania Dr n. med. Anna Kowalewska Wykład dla studentów I roku studiów zaocznych w ramach przedmiotu biomedycznych podstaw rozwoju i wychowania Szanowni Państwo Wykład ten jest tylko wprowadzeniem do obszernego

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015

Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015 Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015 Działania profilaktyczne to te, które stwarzają człowiekowi okazję do aktywnego uczestnictwa w gromadzeniu doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Używanie legalnych i nielegalnych substancji psychoaktywnych wśród młodzieży

Używanie legalnych i nielegalnych substancji psychoaktywnych wśród młodzieży Używanie legalnych i nielegalnych substancji psychoaktywnych wśród młodzieży Artur Malczewski Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii Konferencja PAP,

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Szkolenia dla Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Szkolenia dla Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 2015/2016 Szkolenia dla Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 2015/2016 Komisja ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych - zadania i zakres działań 1. Alkohol etylowy jako: substancja psychoaktywna substancja

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. NA 2014r.

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. NA 2014r. Załącznik nr 2 do uchwały nr XLIV/243/2014 Rady Gminy Kowala z dnia 31 marca 2014r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2014r. Kowala 2014 1 Spis treści Wstęp... 3 I. Cele, zadania, sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok Załącznik do uchwały RG Nr.. dnia Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok WSTĘP Narkomania jest zjawiskiem ogólnoświatowym. Powstaje na podłożu przeobrażeń zachodzących we współczesnym cywilizowanym

Bardziej szczegółowo

Stosowanie substancji psychoaktywnych przez młodzież szkół śląskich zasięg, skutki i przeciwdziałanie

Stosowanie substancji psychoaktywnych przez młodzież szkół śląskich zasięg, skutki i przeciwdziałanie Stosowanie substancji psychoaktywnych przez młodzież szkół śląskich zasięg, skutki i przeciwdziałanie Katarzyna Borzucka-Sitkiewicz Krzysztof Sas-Nowosielski Stosowanie substancji psychoaktywnych przez

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka uzależnień?

Profilaktyka uzależnień? Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Krzysztof Ostaszewski Profilaktyka uzależnień? Co to jest profilaktyka? Profilaktyka to zapobieganie problemom zanim one wystąpią Dlatego, profilaktyka ma

Bardziej szczegółowo

Seminarium licencjackie. dr hab. prof. ndzw. Mariusz Jędrzejko. Jak rzetelnie i z satysfakcją przygotować pracę licencjacką?

Seminarium licencjackie. dr hab. prof. ndzw. Mariusz Jędrzejko. Jak rzetelnie i z satysfakcją przygotować pracę licencjacką? Seminarium licencjackie dr hab. prof. ndzw. Mariusz Jędrzejko Jak rzetelnie i z satysfakcją przygotować pracę licencjacką? Seminarium 1 Wymogi podstawowe: 1. Muszę chcieć 2. Czy mi się to przyda w życiu

Bardziej szczegółowo

Andrzej Święcki. Rok: Wydawnictwo: Miejsce wydania:

Andrzej Święcki. Rok: Wydawnictwo: Miejsce wydania: Andrzej Święcki Rok: Wydawnictwo: Miejsce wydania: Obecnie istnieją dwie najczęściej przyjmowane zasady definiowania i klasyfikowania zaburzeń związanych z używaniem alkoholu, sformułowane w Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie roczne 2011: stan problemu narkotykowego w Europie. Piotr Jabłoński Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii

Sprawozdanie roczne 2011: stan problemu narkotykowego w Europie. Piotr Jabłoński Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii Sprawozdanie roczne 2011: stan problemu narkotykowego w Europie Piotr Jabłoński Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii 2 Roczny pakiet sprawozdawczy sytuacja w zakresie narkotyków > publikacje Charakterystyki

Bardziej szczegółowo

W ramach pierwszego projektu zapraszamy na konferencję, poświęconą chorobie alkoholowej. Udział w konferencji jest bezpłatny!

W ramach pierwszego projektu zapraszamy na konferencję, poświęconą chorobie alkoholowej. Udział w konferencji jest bezpłatny! I.Miło nam poinformować mieszkańców dzielnicy, że nasze Stowarzyszenie otrzymało dofinansowanie do realizacji dwóch projektów: 100 Lat Aktywności i Wrota Domu Sąsiedzkiego w Osowej. Obydwa projekty są

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Spis Treści 7. Leczenie uzależnień 8.Podsumowanie

Spis Treści 7. Leczenie uzależnień 8.Podsumowanie STOP UZALEŻNIENIOM Spis Treści 1. Uzależnienie 2.Alkoholizm 3. Nikotynizm 4.Uzależnienie od Komputera i Internetu 5.Narkomania 6.Uzależnienie od Dopalaczy 7.Leczenie uzależnień 8.Podsumowanie Uzależnienie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta Giżycka w 2013 r.

Sprawozdanie z realizacji Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta Giżycka w 2013 r. Sprawozdanie z realizacji Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta Giżycka w 2013 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta Giżycka został przyjęty Uchwałą nr XXXVI/97/09

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV/ 78 /2016 Rady Gminy Wijewo z dnia 07 stycznia 2016 r.

Uchwała Nr XV/ 78 /2016 Rady Gminy Wijewo z dnia 07 stycznia 2016 r. Uchwała Nr XV/ 78 /2016 Rady Gminy Wijewo z dnia 07 stycznia 2016 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomani na terenie Gminy Wijewo na lata 2016-2020 rok. Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR RADY GMINY ŁAPSZE NIŻNE. z dnia. w sprawie uchwalenia gminnego programu przeciwdziałania narkomanii

UCHWAŁA NR RADY GMINY ŁAPSZE NIŻNE. z dnia. w sprawie uchwalenia gminnego programu przeciwdziałania narkomanii PROJEKT UCHWAŁA NR RADY GMINY ŁAPSZE NIŻNE z dnia w sprawie uchwalenia gminnego programu przeciwdziałania narkomanii Gminy Łapsze Niżne na 2016 rokniżne, dnia 6.12.2015 r. Na podstawie art. 10 ust. 1,2

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XXXII./195/09 Rady Gminy Sieroszewice z dnia 18 grudnia 2009 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2010

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XXXII./195/09 Rady Gminy Sieroszewice z dnia 18 grudnia 2009 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2010 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XXXII./195/09 Rady Gminy Sieroszewice z dnia 18 grudnia 2009 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2010 SIEROSZEWICE 2009 1 SPIS TREŚCI 1. Podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

Dopalacze. nowy problem: medyczny, prawny, społeczny, moralny interpretacja pedagogiczna. prof. dr hab. Mariusz Jędrzejko

Dopalacze. nowy problem: medyczny, prawny, społeczny, moralny interpretacja pedagogiczna. prof. dr hab. Mariusz Jędrzejko Mazowieckie Centrum Profilaktyki Uzależnień prof. dr hab. Mariusz Jędrzejko Dopalacze nowy problem: medyczny, prawny, społeczny, moralny interpretacja pedagogiczna Próba diagnozy zmian przełomu XX/XXI

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. NA 2016 r.

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. NA 2016 r. Załącznik nr 2 do uchwały nr XVIII.113.2016 Rady Gminy Kowala z dnia 29.01.2016 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 r. Kowala 2016 1 Spis treści Wstęp... 3 I. Cele, zadania, sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXIV/262/13 Rady Gminy Santok z dnia 30.12.2013 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok.

Uchwała Nr XXXIV/262/13 Rady Gminy Santok z dnia 30.12.2013 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok. Uchwała Nr XXXIV/262/13 Rady Gminy Santok z dnia 30.12.2013 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 08 marca

Bardziej szczegółowo

WIZYTA W MONARZE W R A M A C H P R O J E K T U,, D O B R Y S T A R T

WIZYTA W MONARZE W R A M A C H P R O J E K T U,, D O B R Y S T A R T WIZYTA W MONARZE W R A M A C H P R O J E K T U,, D O B R Y S T A R T CO TO JEST MONAR? Stowarzyszenie MONAR działa na terenie całej Polski. W 2013 r. prowadziło 35 poradni profilaktyki i terapii uzależnień,

Bardziej szczegółowo

Anna Radomska konferencja. 5 listopada 2014 Warszawa. Zwiększanie skuteczności działań wychowawczych i profilaktycznych

Anna Radomska konferencja. 5 listopada 2014 Warszawa. Zwiększanie skuteczności działań wychowawczych i profilaktycznych Używanie substancji psychoaktywnych przez młodzież. Rekomendowane działania podejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego oraz szkoły i placówki systemu oświaty. Anna Radomska konferencja Zwiększanie

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV/106/15 Rady Gminy Santok z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok.

Uchwała Nr XV/106/15 Rady Gminy Santok z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok. Uchwała Nr XV/106/15 Rady Gminy Santok z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 08 marca

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2010/2011 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XII/78/2008. RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku

UCHWAŁA NR XII/78/2008. RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku UCHWAŁA NR XII/78/2008 RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku w sprawie gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w gminie Czernikowo Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Publikacja wydana staraniem Instytutu Psychologii WNHiP Uniwersytetu Wrocławskiego

Publikacja wydana staraniem Instytutu Psychologii WNHiP Uniwersytetu Wrocławskiego Recenzent: prof. dr hab. Zygfryd Juczyński Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W PYSKOWICACH. w sprawie: przyjęcia "Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2016-2020"

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W PYSKOWICACH. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2016-2020 Projekt z dnia 18 listopada 2015 r. złożony przez Burmistrza Miasta Pyskowice UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W PYSKOWICACH z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie: przyjęcia "Gminnego Programu Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 345. Uzależnienie od środków odurzających - skala zjawiska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Informacja. Nr 345. Uzależnienie od środków odurzających - skala zjawiska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Uzależnienie od środków odurzających - skala zjawiska Wrzesień 1995 Grzegorz Ciura Informacja Nr 345 Rozmiary narkomanii

Bardziej szczegółowo

196 Biogramy autorów

196 Biogramy autorów BIOGRAMY AUTORÓW Niewiadomska Iwona profesor nadzwyczajny, doktor habilitowany nauk humanistycznych, magister prawa. Dyrektor Instytutu Psychologii KUL (od 2008), Kierownik Katedry Psychoprofilaktyki Społecznej

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIOM W ZSO W ŻARACH

WEWNĄTRZSZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIOM W ZSO W ŻARACH WEWNĄTRZSZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIOM W ZSO W ŻARACH Data rozpoczęcia realizacji: listopad 2009 Miejsce realizacji: ZSO w Żarach Zespół autorów: Beata Owsiana, Elżbieta Malendowicz, Ewa

Bardziej szczegółowo

Karta modułu/przedmiotu

Karta modułu/przedmiotu Karta modułu/przedmiotu Informacje ogólne o module/przedmiocie 1. Kierunek studiów: Farmacja 2. Poziom : jednolite studia magisterskie. Forma studiów: stacjonarne 4. Rok: IV 5. Semestr: VIII 6. Nazwa modułu/przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W PRZEWORSKU W LATACH 2006 2008

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W PRZEWORSKU W LATACH 2006 2008 MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W PRZEWORSKU W LATACH 2006 2008 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XLII/269/06 Rady Miasta Przeworska z dnia 26 stycznia 2006r. SPIS TRESCI I. Wprowadzenie II. Diagnoza

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii 2011-2016. Cele i działania.

Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii 2011-2016. Cele i działania. Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii 2011-2016. Cele i działania. Marta Struzik Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii Spotkanie z przedstawicielami

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W TOMASZOWIE LUBELSKIM NA 2012 ROK

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W TOMASZOWIE LUBELSKIM NA 2012 ROK MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W TOMASZOWIE LUBELSKIM NA 2012 ROK Popyt na narkotyki mierzony jest rozpowszechnieniem ich konsumpcji. Dysponujemy kilkoma źródłami informacji na ten temat,

Bardziej szczegółowo

Treści programowe przedmiotu Forma zajęć wykłady

Treści programowe przedmiotu Forma zajęć wykłady Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Pedagogika resocjalizacyjna z socjoterapią Studia I stopnia Przedmiot: Psychologia niedostosowania społecznego Kod przedmiotu: Przedmiot w języku angielskim: Grupy szczegółowych

Bardziej szczegółowo

w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Dąbrowa na 2010 rok

w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Dąbrowa na 2010 rok Uchwała Nr XXXII/229/09 Rady Gminy Dąbrowa z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Dąbrowa na 2010 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXI/86/2012 Rady Gminy Bodzechów z dnia 13 grudnia 2012 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013 1. Wstęp Gminny Program Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Opis realizowanych działań Realizator Wskaźniki Kwota. 1. Program profilaktyczny Debata

Opis realizowanych działań Realizator Wskaźniki Kwota. 1. Program profilaktyczny Debata Poniższa informacja zawiera opis działań realizowanych w tarnowskich szkołach w ramach Gminnego Programu Profilaktyki, Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta Tarnowa

Bardziej szczegółowo

RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia niestacjonarne

RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia niestacjonarne S t r o n a 1 RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/ Toksykologia niestacjonarne semestr letni Wykłady (4 x 5 godziny) Piątek godzina 7.45 11.30, ul. Żołnierska 14C, sala Katedry Farmakologii Lp. data temat Liczba

Bardziej szczegółowo

większość 0 % 3 % 0 % około połowy 0 % 1 % 0 %

większość 0 % 3 % 0 % około połowy 0 % 1 % 0 % BURMISTRZ MIASTA Bielsk Podlaski, 2015-02-18 BIELSK PODLASKI 17-100 Bielsk Podlaski ul. Kopernika 1 Br.0012.2.2.2015 Komisja ds. Inwestycji, Gospodarki Przestrzennej oraz Rozwoju Gospodarczego i Promocji

Bardziej szczegółowo

Janusz Sierosławski. Instytut Psychiatrii i Neurologii. ODZIEŻ W 2011 r.

Janusz Sierosławski. Instytut Psychiatrii i Neurologii. ODZIEŻ W 2011 r. Janusz Sierosławski Instytut Psychiatrii i Neurologii UŻYWANIE SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH PRZEZ MŁODZIEM ODZIEŻ W 11 r. EUROPEJSKI PROGRAM BADAŃ ANKIETOWYCH W SZKOŁACH NA TEMAT UŻYWANIA ALKOHOLU I NARKOTYKÓW

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 Załącznik do Uchwały Rady Gminy w Kurzętniku z dnia GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 I. Wstęp. Przeciwdziałanie narkomanii jest jednym z podstawowych i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XXXVII/219/2013 Rady Gminy Lipusz z dn. 30 grudnia 2013 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014 WSTĘP Narkomania jest poważnym problemem społecznym. Uzależnienie

Bardziej szczegółowo

Młodzież Miasta Rzeszowa wobec problematyki przemocy w szkole, używania środków psychoaktywnych i uzależnień behawioralnych

Młodzież Miasta Rzeszowa wobec problematyki przemocy w szkole, używania środków psychoaktywnych i uzależnień behawioralnych Młodzież Miasta Rzeszowa wobec problematyki przemocy w szkole, używania środków psychoaktywnych i uzależnień behawioralnych Narkotyki, alkohol, papierosy dopalacze, przemoc czy problem istnieje w naszej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNEJ

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNEJ PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNEJ OBSZAR : PROFILAKTYKA PROZDROWOTNA Lp. Zadania Forma realizacji Realizator Koordynator Termin I REALIZOWANIE USTAWY 0 WYCHOWANIU W TRZEŹWOŚCI I PRZECIWDZIAŁANIU ALKOHOLIZMOWI:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 23 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 23 stycznia 2015 r. UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 23 stycznia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Żarów na 2015 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII DLA MIASTA I GMINY SOLEC KUJAWSKI NA ROK 2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII DLA MIASTA I GMINY SOLEC KUJAWSKI NA ROK 2015 Załącznik do Uchwały Nr II/18/14 Rady Miejskiej w Solcu Kujawskim z dnia 18 GRUDNIA 2014 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomani dla Miasta i Gminy Solec Kujawski na rok 2015

Bardziej szczegółowo

Karta modułu/przedmiotu

Karta modułu/przedmiotu Karta modułu/przedmiotu Informacje ogólne o module/przedmiocie 2. Poziom : jednolite studia magisterskie 1. Kierunek studiów: Farmacja. Forma studiów: stacjonarne 4. Rok: IV 5. Semestr: VIII 6. Nazwa modułu/przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XII/67/2015 RADY MIEJSKIEJ W RAKONIEWICACH. z dnia 19 listopada 2015 r.

UCHWAŁA Nr XII/67/2015 RADY MIEJSKIEJ W RAKONIEWICACH. z dnia 19 listopada 2015 r. UCHWAŁA Nr XII/67/2015 RADY MIEJSKIEJ W RAKONIEWICACH z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie: gminnego programu przeciwdziałania narkomanii na 2016 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA:. Podstawy Kod przedmiotu: 104 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2016r

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2016r Załącznik do Uchwały Nr XV/132/15 Rady Miasta w Myszkowie z dnia 29 grudnia 2015r Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2016r Spis treści: I Diagnoza Środowiska 1.Badania ankietowe w ramach diagnozy

Bardziej szczegółowo

Liceum Ogólnokształcącego im. Janka z Czarnkowa w Czarnkowie. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI okres 2011-2014

Liceum Ogólnokształcącego im. Janka z Czarnkowa w Czarnkowie. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI okres 2011-2014 Liceum Ogólnokształcącego im. Janka z Czarnkowa w Czarnkowie. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI okres 2011-2014 Spis treści WPROWADZENIE... 3 1. Podstawa prawna do działań profilaktycznych szkole.... 3 2. Adresaci

Bardziej szczegółowo

RADA GMINY MIELEC postanawia:

RADA GMINY MIELEC postanawia: UCHWAŁA NR XXXVIII/314/2013 RADY GMINY MIELEC z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Mielec na rok 2014 Na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. Patologia społeczna 1.1. Próba definicji 1.2. Relatywizm czy rygoryzm moralny - dylematy współczesności

ROZDZIAŁ 1. Patologia społeczna 1.1. Próba definicji 1.2. Relatywizm czy rygoryzm moralny - dylematy współczesności Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Patologia społeczna 1.1. Próba definicji 1.2. Relatywizm czy rygoryzm moralny - dylematy współczesności ROZDZIAŁ 2. Wybrane teorie dewiacji 2.1. Teoria anomii 2.1.1. Czynniki

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr XXVIII/.../2012 Rady Gminy Godkowo z dnia 19 grudnia 2012 roku

UCHWAŁA nr XXVIII/.../2012 Rady Gminy Godkowo z dnia 19 grudnia 2012 roku UCHWAŁA nr XXVIII/.../2012 Rady Gminy Godkowo z dnia 19 grudnia 2012 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2013 rok Na podstawie art. 10 ust. 1,3,4 ustawy z dnia 29

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Jacek Szamik Leszek Zezuła

Opracowanie: Jacek Szamik Leszek Zezuła PROGRAM PROFILAKTYKI W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIOM DLA UCZNIÓW KLAS SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM, ZASADNICZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ ORAZ SZKOŁY PRZYSPOSABIAJĄCEJ DO PRACY SOSW W KRASNYMSTAWIE Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Wieloczynnikowe problemy uzależnień

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Zajęcia terenowe - kontakt ze sprawcą przemocy domowej. Moduł 106: Diagnoza i terapia osób, które doznały interpersonalnej traumy w dzieciństwie

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) przedmiotu

Karta (sylabus) przedmiotu Karta (sylabus) przedmiotu Pedagogika resocjalizacyjna z socjoterapią Studia I Stopnia Przedmiot: Patologie społeczne z profilaktyką Kod przedmiotu: Przedmiot w języku angielskim: The prevention of social

Bardziej szczegółowo

GMINNYM PROGRAMEM PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIOM

GMINNYM PROGRAMEM PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIOM Załącznik do uchwały nr.../2012 Rady Miejskiej w Przemyślu z dnia... 2012r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI i ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH oraz PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII zwanym w dalszej części GMINNYM

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PRAWNE SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI

PODSTAWY PRAWNE SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI PODSTAWY PRAWNE SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Art 72. 2. Konwencja o Prawach Dziecka Art 3, 19 i 33. 3. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U Nr 67

Bardziej szczegółowo

Publikacje: 2013 2012

Publikacje: 2013 2012 Publikacje: 2013 1. Lelonek-Kuleta, B. (2013). Wiara w szczęśliwy los drogą do cierpienia? Patologiczny hazard w podejściu poznawczym. Horyzonty Psychologii, nr 3. 2. Lelonek-Kuleta, B. (2013). Terapia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 67/XVIII/2015 RADY GMINY OPATÓW. z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok

UCHWAŁA NR 67/XVIII/2015 RADY GMINY OPATÓW. z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok UCHWAŁA NR 67/XVIII/2015 RADY GMINY OPATÓW z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok Na podstawie art. 18, ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK PEDAGOGIKA WSKAZANY SEMESTR KSZTAŁCENIA VI MODUŁ ZARYS WIEDZY O PROFILAKTYCE UZALEŻNIEŃ FOUNDATIONS OF SUBSTANCE ABUSE PREVENTION

KIERUNEK PEDAGOGIKA WSKAZANY SEMESTR KSZTAŁCENIA VI MODUŁ ZARYS WIEDZY O PROFILAKTYCE UZALEŻNIEŃ FOUNDATIONS OF SUBSTANCE ABUSE PREVENTION Tabela 1. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE PED.3.10./4.6./5.10 PROFIL KSZTAŁCENIA ogólnoakademicki TYP

Bardziej szczegółowo