OGÓLNOPOLSKA GAZETA POROZUMIENIA ZIELONOGÓRSKIEGO DLA PACJENTÓW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OGÓLNOPOLSKA GAZETA POROZUMIENIA ZIELONOGÓRSKIEGO DLA PACJENTÓW"

Transkrypt

1 OGÓLNOPOLSKA GAZETA POROZUMIENIA ZIELONOGÓRSKIEGO DLA PACJENTÓW ZDROWIE POROZUMIENIE ZIELONOGÓRSKIE dlakazdego nr 6 (8) 2007 r. nakład egz. ISSN Niech jedynie radość, szczęście i zdrowie towarzyszą Wam w Nowym Roku, przepełnionym ciepłem i dobrocią Życzą swoim pacjentom lekarze z Porozumienia Zielonogórskiego i redakcja Zdrowia dla Każdego Badania diagnostyczne Centrala NFZ podjęła się zebrania rozproszonych przepisów w jeden załącznik do umów, który dotyczy zasad wykonywania badań diagnostycznych. Więcej w tekście Bożeny Janickiej >>2 Tabletki to nie cukierki Patrzę na moich Pacjentów z podziwem. Mają zdrowie... Przychodzą tylko po przepisanie leków. >>3 Czy bać się raka? Przykłady społeczeństw zachodnich, które odnoszą sukcesy w zwalczaniu nowotworów świadczą najlepiej o tym, że jest to możliwe. Pisze Dariusz Surdyka >>4 Zimno na zdrowie Morsy to nazwa amatorów kąpieli w lodowatej wodzie odkrytych zbiorników wodnych. Od samego patrzenia robi się zimno. Co widziała Dorota Włodarska? >>12 Pięćdziesiątka po raz pierwszy Czy obrazem osoby w wieku sędziwym musi być zramolała staruszka i stetryczały starzec? Pyta Jerzy Stępień >>14 Potrawy według pani Lucyny Niektóre potrawy były wspólne dla wszystkich stołów. Jednak dla zamożnych obywateli Ćwierczakiewiczowa przygotowała zupełnie odmienne zestawy dań pisze K. Kastamonu >>16

2 2 6 (8) 2007 KRAJ ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl KTO, CO, GDZIE I KIEDY Badania diagnostyczne Od wielu miesięcy pacjenci kierują do nas pytania o zasady wykonywania i kierowania na badania diagnostyczne. BOŻENA JANICKA Centrala NFZ podjęła się zebrania rozproszonych zapisów w jeden załącznik do umów, który dotyczy właśnie zasad wykonywania badań diagnostycznych. Jest on zatytułowany: Zasady postępowania lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego w ramach realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia. W tym wydaniu naszej gazety przedstawiamy część opracowań dotyczących relacji lekarz rodzinny (POZ) a lekarz poradni specjalistycznej oraz lekarz rodzinny a lekarz szpitala czy kliniki w zakresie kierowania i wykonywania badań diagnostycznych. Lekarz ubezpieczenia zdrowotnego prowadzi leczenie, w którym zleca i kieruje na badania diagnostyczne. Badania diagnostyczne nie leczą! Tak, to prawda, podstawą leczenia jest wywiad i badanie pacjenta. Diagnostyka jest uzupełnieniem lub ukierunkowaniem procesu diagnostycznego, leczniczego i rokowniczego. 1 Lekarzem ubezpieczenia zdrowotnego jest każdy lekarz, udzielający świadczeń w ramach umowy podpisanej z NFZ. Każdy lekarz ubezpieczenia zdrowotnego, czyli w ramach umowy z NFZ (lekarz POZ, specjalistyki, szpitala, kliniki), udzielający porad lekarskich, w prowadzonym leczeniu czy diagnozowaniu zleca, wykonuje i opłaca badania diagnostyczne, które są konieczne w prowadzonym przez niego leczeniu. Nie może zlecać badań na wniosek innych. 2 Lekarz ubezpieczenia zdrowotnego zobowiązany jest do posługiwania się w procesie prowadzonego przez siebie leczenia i diagnozowania formularzami, których merytoryczną zawartość określa NFZ, o ile nie wynikają one z odrębnych przepisów. Jest to ważny zapis, mówiący o tym, że każdy lekarz ubezpieczenia zdrowotnego, czyli udzielający świadczeń w ramach umowy z NFZ, zlecając i zalecając wykonanie badań diagnostycznych nie może pisać tego zlecenia na jakimś świstku papieru. Ma on obowiązek wypisać zlecenie na druku skierowanie, określonym przez NFZ, co jest załącznikiem do każdej umowy z NFZ. Lekarz ma także obowiązek przystawić wynikające z druku pieczątki (lekarską i zakładu/poradni mającej umowę z NFZ). 3 Lekarz POZ kierujący świadczeniobiorcę do lekarza specjalisty lub do szpitala zobowiązany jest dołączyć do skierowania wyniki niezbędnych badań diagnostycznych, zgodnie z rozpoznanym schorzeniem, aktualną wiedzą i praktyką medyczną, umożliwiających potwierdzenie wstępnego rozpoznania. Prowadząc leczenie, lekarz podejmuje decyzje o rodzaju wykonywanych badań diagnostycznych, które służą terapii lub stawianiu diagnozy i na te badania wystawia skierowanie. Badania te często są podstawą do kierowania do dalszego leczenia u specjalisty lub w szpitalu. Są to najczęściej badania, które pozwalają na wstępne rozpoznanie, a dalsze diagnozowanie podejmują już specjaliści lub szpitale. 4 W przypadku, gdy świadczeniobiorca objęty leczeniem specjalistycznym wymaga wykonania badań kontrolnych, pozostających w związku z prowadzonym leczeniem, skierowania na te badania wystawia i koszty ich wykonania pokrywa świadczeniodawca udzielający świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Dotyczy to również lekarza specjalisty, do którego świadczeniobiorca ma prawo zgłosić się bez skierowania. Zapis jednoznacznie określa, kto zleca, czyli wystawia druk skierowania i kto opłaca badania konieczne do kontroli lub dalszego leczenia w trakcie prowadzonej terapii przez poradnię specjalistyczną. Są to specjaliści prowadzący to leczenie. 5 W przypadku, gdy świadczeniobiorca objęty leczeniem specjalistycznym wymaga leczenia szpitalnego, lekarz specjalista dołącza do skierowania wyniki badań diagnostycznych zgodnie z rozpoznanym schorzeniem, aktualną wiedzą i praktyką medyczną, umożliwiające potwierdzenie wstępnego rozpoznania. Lekarz specjalista, widząc konieczność dalszego leczenia szpitalnego, wystawia skierowanie do szpitala i dołącza do niego wyniki wykonanych badań, aby wskazać wstępne rozpoznanie. 6 W przypadku kierowania świadczeniobiorcy z jednej poradni specjalistycznej do innej, jako badania wstępne przekazywane są wyniki badań wykonane w poradni kierującej oraz inne badania diagnostyczne, będące w posiadaniu świadczeniobiorcy, a wykonane przez lekarza POZ, umożliwiające potwierdzenie wstępnego rozpoznania, stanowiącego przyczynę skierowania. Temat często podejmowany w korespondencji przez pacjentów: jestem już leczony u specjalisty, który uważa, że mam iść na konsultacje lub na leczenie do innej poradni specjalistycznej Ten zapis wyjaśnia, że każdy lekarz poradni specjalistycznej, widząc konieczność i wskazania, ma prawo i obowiązek skierować pacjenta do dalszego leczenia specjalistycznego, wystawiając druk skierowania i dołączając wykonane wcześniej badania, potwierdzające wstępne rozpoznanie, będące wskazaniem do dalszego leczenia specjalistycznego. 7 W przypadku zakwalifikowania pacjenta na oddział szpitalny, a w szczególności do planowego leczenia operacyjnego, wykonanie niezbędnych badań diagnostycznych leży po stronie szpitala. Zapis jest czytelny i jasny. Pacjent kierowany do szpitala i przyjęty na leczenie szpitalne ma zlecane i wykonywane wszystkie niezbędne badania diagnostyczne, oczywiście wynikające z prowadzonego procesu leczenia, przez leczący pacjenta szpital. >> Opisane zapisy jasno wyjaśniają zasady zlecania, wykonywania i opłacania badań diagnostycznych w ramach podpisanych umów z NFZ. Uwaga! Badania diagnostyczne są wykonywane na zlecenia leczącego lekarza ubezpieczenia zdrowotnego i wynikają z prowadzonego przez niego procesu leczniczego, a nie są to sugestie życzeniowe, roszczeniowe czy też przerzucanie tych zadań z innych podmiotów, np. gabinetów prywatnych. Umowa z NFZ, czy to w POZ czy w szpitalu, nie obejmuje i nie uprawnia do wykonywania badań zlecanych czy sugerowanych w gabinetach prywatnych. Nasz system opieki zdrowotnej udzielający porad i świadczeń zdrowotnych w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, czyli umowy z NFZ, opiera się na kilku ogniwach. Są to lekarze rodzinni POZ, specjaliści ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i lekarze szpitalni oraz kliniczni. Przedstawione powyżej zasady jednoznacznie określają, że każde ogniwo służby zdrowia ma swój zakres obowiązków w sprawie badań diagnostycznych w trakcie prowadzonego procesu leczniczego pacjentów. Przestrzeganie i zachowywanie tych zasad jest podstawą dobrego funkcjonowania systemu i uchronienia pacjentów przed dezinformacją i niepokojem. Odrębną sprawą są programy profilaktyczne (będące niejako przeglądem technicznym naszego stanu zdrowia), których jednym z elementów są również przesiewowe badania diagnostyczne. Ale to będzie już tematem kolejnego wydania naszej gazety. Autorka jest prezesem ZPOZ Wlkp-PZ, specjalistą medycyny rodzinnej i pediatrii. Fot. Archiwum ŻYWIENIE DZIECI W OKRESIE PRZEDSZKOLNYM Zanim maluch dorośnie Dzieci w wieku przedszkolnym mogą w zasadzie jeść wszystko, co jedzą dorośli, z wyjątkiem potraw ciężkostrawnych i bardzo ostrych. Nie znaczy to wcale, że mogą jeść byle co, byle kiedy i byle jak. ARTUR ŻERKOWSKI P owinniśmy starannie kontrolować ilość i jakość pokarmów spożywanych przez nasze dzieci. Okres przedszkolny obejmuje dzieci w wieku 3-6 lat. Rosnącemu i rozwijającemu się organizmowi dziecka potrzeba odpowiedniej ilości składników odżywczych. Szczególnie ważne są składniki budulcowe, jak wysokowartościowe białko, składniki mineralne oraz witaminy. W żywieniu dzieci należy zwracać uwagę na regularność oraz liczbę podawanych posiłków w ciągu dnia. Powinno jadać 4-5 posiłków. Bardzo ważne są godziny podawania - powinny być stałe, a przerwy między nimi niezbyt długie, najlepiej 3 godziny, jednak nie więcej niż 4. Niewystarczająca ilość i jakość pokarmów będzie przyczyną ospałości i gorszego rozwoju, natomiast przekarmianie spowoduje ociężałość i nadmierne tycie. Jeśli chcemy żeby dziecko chętnie jadło, potrawy powinny być świeże, kolorowe i apetyczne. Bardzo ważne jest też otoczenie: wygląd stołu, ładna zastawa, spokojna atmosfera w czasie posiłków. Pamiętajmy, że jedzenie ma być dla dziecka czymś naturalnym. Nie namawiajmy malca na siłę, by usiadł przy stole, nie zmuszajmy do jedzenia. Dziecko widząc, że pozostali uczestnicy posiłku jedzą spokojnie, szybko dostosuje się do ogólnego nastroju Jeśli dziecko lubi tylko słodycze Pamiętaj, że mała ilość czekolady nie zaszkodzi Twojemu maluchowi, zawiera dużo magnezu. Chcąc odzwyczaić dziecko od ciągłego podjadania słodyczy, powinno zawsze mieć pod ręką np. pestki słonecznika, dyni, rodzynki na przykład musli.dobrym pomysłem jest umówienie się z przedszkolakiem, że będzie mógł jeden dzień w tygodniu zjeść tyle słodyczy ile będzie chciał, ale w pozostałe dni w tygodniu nie podjada słodyczy. Dzięki takiej umowie zęby naszego malucha tylko raz w tygodniu będą narażone na duże ilości cukrów, a i tak ilość zjedzonych słodyczy w ciągu jednego dnia będzie dużo mniejsza niż ilość słodyczy zjedzonych po trochę w ciągu tygodnia. Rady dla rodziców Podawaj małe i urozmaicone porcje. Dbaj o estetykę i atrakcyjność podawanych posiłków. Unikaj zmuszania malucha do jedzenia liczą się nawet śladowe ilości w urozmaiconej diecie. Twoje dziecko, gdy pije dużo soków dostarcza organizmowi wielu kalorii. Jeśli chcesz by Twój niejadek więcej jadł ogranicz mu ilość wypijanych słodkich napojów. Zaproś dziecko do wspólnego przygotowywania posiłku. Nie poganiaj dziecka zadbaj, by mogło spokojnie spożyć posiłek, pamiętając, że wolne jedzenie jest zdrowe. MIĘDZY PRAWEM A PRZYWILEJEM Przerwa na karmienie Kilka dni temu młoda mama zwróciła się o wydanie zaświadczenia, które pozwoli jej na przerwę w pracy na karmienie lub będzie mogła godzinę wcześniej zakończyć z tego powodu pracę. JANUSZ TYLEWICZ J ej szefowa powiedziała, że zaświadczenie ma przynieść od rodzinnego albo od ginekologa. Ale zamiast uczynnego lekarza rodzinnego, moja pacjentka spotkała we mnie doktora-służbistę. Pogrzebałem trochę w głowie i w przepisach i okazało się, że i owszem, na podstawie tego zaświadczenia może być przeniesiona na inne stanowisko, mieć skrócony wymiar czasu pracy, a nawet w skrajnych przypadkach mieć wolne w pracy. Jednak Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 3 marca 2006 r. wyraźnie wskazuje jako odpowiedzialnego za wydanie tego zaświadczenia lekarzaprofilaktyka, czyli mówiąc po polsku lekarza medycyny pracy, pod którego opieką znajduje się ten zakład lub jego pracownicy. Jako lekarz-rodzinny, służbista, przedzwoniłem następnego dnia do kadrowej zakładu pracy mojej pacjentki. Szefowa poinformowała ją o prawach przysługujących jako pracownikowi. Mnie pozostała świadomość dobrze odrobionego zadania. Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 marca 2006 r. w sprawie sposobu i trybu wydawania zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią ( Dz.U ) Kodeks Pracy. Ustawa z dn Art.229

3 ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl KRAJ 6 (8) TRZEBA CZYTAĆ, ROZMAWIAĆ, UDZIELAĆ SIĘ SPOŁECZNIE My srebrnogłowi Utarło się, że na stare lata czeka nas niedołęstwo, skleroza i same nieprzyjemności. Tymczasem patrząc choćby na prof. Władysława Bartoszewskiego widzimy energicznego, elokwentnego, dojrzałego mężczyznę, który miast narzekać na kolejne dolegliwości, ma czas, chęć i możliwość dzielenia się z nami swoją mądrością i doświadczeniem życiowym. LEK. MED. JOANNA STĘPIEŃ Jak to się dzieje, że 84-latek może nam imponować swoją witalnością oraz werwą i logiką wypowiedzi oraz myślenia? Czy Pan Profesor to zmutowany wyjątek? Czy absurdem były Rady Starszych i archonci? A może to nasz model funkcjonowania w społeczeństwie osób sędziwych jest błędny? Otóż, jak się okazuje, nieprawdą jest, że w miarę upływu czasu nasz mózg tylko zanika i traci swoją sprawność. Wiele współczesnych badań dowodzi, że w naszym centralnym układzie nerwowym cały czas tworzą się nowe komórki i połączenia nerwowe. Między innymi tak powstaje pamięć, gromadzenie wiedzy i doświadczeń życiowych. Tak naprawdę, umiejąc tworzyć i przechowywać olbrzymie zasoby pamięci w swoim mózgu, mamy nadal mgliste pojęcie na temat tego, jak powstaje i działa pamięć ludzka. Niemniej jednak dzięki współczesnym możliwościom technik neuroobrazowania dowiadujemy się, że siwa głowa jest jednocześnie opakowaniem olbrzymiej sieci łączących się ze sobą komórek magazynujących i przechowujących zasoby nieporównywalnie większe niż megakomputery Pentagonu. Co robić, aby w pełni i niezależnie od wieku z tych zasobów korzystać? Trzeba gimnastykować umysł, czytać, rozmawiać, udzielać się społecznie, wyjść z domu i służyć swoją mądrością zagubionej i pozbawionej autorytetów młodzieży. Kiedyś w wielopokoleniowych rodzinach to dziadkowie i babcie wychowywali wnuki, kochając i wspomagając je w rozwoju umysłowym i społecznym oraz dzieląc się swoimi doświadczeniami. Zalecenia, jak dbać o swój mózg znajdziecie państwo w ramce. Rozbicie przez tryb dzisiejszego życia modelu wspólnie zamieszkującej rodziny wielopokoleniowej sprzyja usuwaniu dziadków i babć na margines. Gdy przydałoby się, aby ktoś porozmawiał z dziećmi, wysłuchał je, na co nie mają czasu współcześni rodzice, to spaczone, by nie rzec zerwane, więzi rodzinne separują od siebie dziadków i wnuków. Aktywna babcia lub dziadek może być największym skarbem rodzinnym. I to nie jako namiastka domowej służby, zajmującej się bezpłatnym dozorem dzieci, zakupami i przygotowywaniem posiłków. Kto z nas, zagonionych codziennością może zdobyć się na zdystansowaną ocenę? Jak dużym nadużyciem jest prymitywne założenie, że osoba sędziwa musi być niepełnosprawna umysłowo i emocjonalnie, czy wręcz predysponowana do nieformalnego jej ubezwłasnowolniania? Czy nie czas przyznać się, że nasz stosunek do osób sędziwych stawia je na szarym końcu naszych priorytetów rodzinnych? Idą święta pomyślmy cieplej o naszych seniorach nie tylko z tej okazji. Nasze życie bez nich i ich życie bez nas byłoby równie niepełnowartościowe. Autorka jest pediatrą, neurologiem oraz lekarzem rodzinnym ze Złotowa Jak dbać o oszroniony mózg? 1. Twój mózg wymaga dożywotniej stymulacji wysiłkiem intelektualnym, dbaj by tego wysiłku Ci nie zabrakło. 2. Wiele dysfunkcji mózgu jest wynikiem nieleczenia lub złego leczenia innych chorób lecz je systematycznie. 3. Unikaj wszelkich urazów głowy ich efekty sumują się przez całe twoje życie. 4. Braki żywieniowe w dzieciństwie trwale upośledzają czynność mózgu, wybór mleka zastępczego dla twojego dziecka i diety eliminacyjne ustalaj zawsze ze swoim lekarzem. 5. Późniejsze niedobory żywieniowe są również przyczyną pogorszenia sprawności mózgu, dbaj by twoja dieta zawierała kwas foliowy, witaminy A, B i E oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe. 6. Unikaj używania aluminiowych garnków, sztućców i zastawy. Mogą być odpowiedzialne za chorobę Alzheimera. STAROŚĆ CZY WARTO WALCZYĆ O ZDROWIE? Pytanie niby retoryczne Wszędzie słyszymy, że trzeba, że musimy dbać o siebie. Że to dla nas jest dieta, gimnastyka, higieniczny tryb życia, suplementy i leki. LEK. MED. JOANNA STĘPIEŃ LEK. MED. JERZY STĘPIEŃ C o robić, gdy dopadnie nas prawdziwy problem? Gdy choroba zaatakuje nasz mózg. Gdy padną tak straszne słowa, jak: udar, wylew, niedokrwienie? Nagła lub powolnie postępującą dysfunkcja czynności intelektualnych, zaburzenia pamięci i mowy, a choćby prozaiczny w tym zestawieniu niedowład? Poddać się i pogodzić, jak twierdzą niektórzy? Co się stało, to się nie odstanie, bo nie warto próbować i nic się nie da zrobić? Odpowiedź brzmi zdecydowanie i po wielokroć NIE! Jeszcze niedawno po każdym urazie, wylewie lub też epizodzie niedokrwiennym kazano pacjentowi długo leżeć. Nie pozwalano na żadną aktywność ruchową, ograniczano aktywność umysłową, a jak by się dało pętano pewnie i ducha. Błędnie, jak się okazuje, zakładano, że część mózgu uległa zniszczeniu (w mózgu jest dziura ) i nic się nie da zrobić. Czas się uderzyć we własne medyczne piersi MYLILIŚMY SIĘ! Niewiara w zdolności mózgu do regeneracji i transformacji funkcjonalnej została ostatecznie obalona przez badania, obrazujące funkcjonowanie centralnego układu mózgowego. Jak się okazuje, wykorzystujemy tylko niewielką część potencjału naszych mózgów, a ich faktyczne możliwości są jeszcze nieodgadnione. Dziś wiemy, że inne ośrodki nawet te, które pozornie są zarezerwowane dla innych działań mogą się nieco ścieśnić, a nawet wręcz przekwalifikować czynnościowo. Uwolnione moce przerobowe mogą być udostępniane tym ośrodkom, które zostały uszkodzone lub też zniszczone. Mózg jest plastyczny, wbrew dawnym poglądom nawet do późnych lat naszego życia. Im wcześniej rozpoczniemy walkę o jego sprawność, tym szybciej uzyskamy efekty. Nie wierzmy, że nie warto. Jeszcze ok. 20 lat temu neurolodzy twierdzili, że jak dziecko rodzi się z uszkodzonym neuronem ruchowym, to nie ma sensu jakiekolwiek usprawnienie to jak przyprawianie urwanej nogi mówili. NIEPRAWDA! Jeśli odpowiednio wcześnie uruchomimy właściwą rehabilitację i stymulację, to uszkodzone ośrodki świadomie starając się dysponować ruchem. Istnieją znaczne szanse na to, aby w dużej mierze wróciły funkcje uszkodzone nawet na skutek dużych perypetii zdrowotnych. Analogicznie jest u Pacjentów po udarach i uszkodzeniach mechanicznych mózgu. Im wręcz łatwiej jest przypomnieć sobie utracone funkcje niż noworodkom je odkryć. Ale warto też pamiętać o tym, że strata funkcji mózgu jest różnicą między stanem wyjściowym i efektami choroby. Im bardziej stymulujemy nasz mózg do stałego wysiłku intelektualnego, a ciało do racjonalnej aktywności, tym potencjalne ubytki pochorobowe będą mniejsze. Autorzy są twórcami programu intensywnej rehabilitacji schorzeń centralnego układu nerwowego i układu ruchu z użyciem botuliny LEK NIE JEST NORMALNYM POŻYWIENIEM DLA ORGANIZMU. MA LECZYĆ W OKREŚLONYM PRZYPADKU CHOROBY Tabletki to nie słodkie cukierki Wysypuję z torby MEDIA MARKT Nie dla idiotów stos opakowań po lekach. Patrzę i myślę odpowiedni napis. Tylko idiota może przepisać tę furę leków! Biorę głęboki oddech i zaczynam porządkowanie leków od rozmowy z pacjentem, przekonanym, że leki zapisane przecież przez specjalistów mają zostać. LEK. MED. IWONA MAY P atrzę na moich Pacjentów z podziwem. Mają zdrowie... Przychodzą tylko po przepisanie leków. Na studiach medycznych farmakologia jest jednym z obszerniejszych i trudniejszych przedmiotów, zakończonych egzaminem, na którym egzaminator nie ma litości. Tu nie można się mylić, lekami ratuje się życie. Myślę intensywnie, jak mam przekazać pacjentowi w sposób zrozumiały i przystępny wiedzę na temat leżących na biurku leków. Na początek posegregowałam leki zależnie od tego, od jakiego doktora je otrzymał. Zaczynam pytać mojego Pacjenta o najbardziej dokuczliwe dolegliwości Bo to Pani Doktor było tak opowiada pacjent. Poszedłem do neurologa z tymi bólami głowy, co po niczym mi nie przechodziły. Neurolog zapisał mi, o! te leki pokazuje na jeden zestaw i skierował mnie do ortopedy. Poszedłem się zarejestrować, ale dawno już nie byłem u okulisty, to też się zarejestrowałem. Na skórze małego palca miałem jedną krostkę, to się przy okazji zapisałem do dermatologa i dostałem te leki pokazuje następny zestaw. Ortopeda mnie zbadał i dał te leki pokazuje następne ale, że te bóle głowy mogę mieć, bo mi krew źle krąży, to skierował mnie do kardiologia. Po drodze była apteka, to jeszcze dokupiłem sobie 2 leki na wzmocnienie. Pani w aptece powiedziała, że są bardzo skuteczne Mam już odpowiedź na moje pytanie! Leki powtarzają się pod innymi nazwami. Skład ten sam, ale nazwa inna. Czy starczyło panu dnia, aby te wszystkie leki zażywać codziennie? Nie, nie odpowiada pacjent. Oddycham z ulgą. Samych leków przeciwbólowych było 10, choć o innych nazwach. Pozostałe leki brał tak jak mu pasowało, na zmianę raz jedne, raz drugie... Nie pozostaje mi nic innego, jak wytłumaczenie Pacjentowi, jak to wszystko działa i jakie są skutki brania tych leków, te dobre i te złe. Z leków przeciwbólowych musi pozostać jeden. Pokazuję pacjentowi, które to są. >> Na studiach medycznych farmakologia jest jednym z obszerniejszych i trudniejszych przedmiotów Pytam. Po którym najmniej boli i najszybciej ustępuje ból? Mój pacjent bez wahania wskazuje na jeden. Z 10 został więc jeden. Jeszcze tylko zastrzeżenie, że nie wolno go brać, gdy nie boli. Ten lek jest tylko w razie bólu! Można wówczas brać dziennie do 4 tabletek tłumaczę. Leki przeciwbólowe, używane często, w dużych ilościach, na pusty żołądek mogą wyrządzić wiele złego. Począwszy od zgagi, wrzodów żołądka, niewydolności nerek... Więcej już nie tłumaczę, widząc przerażoną minę pacjenta. Zajmujemy się następnymi lekami. Miały zwiotczyć mięśnie, aby mniej bolało. Ma ich w torbie 4 rodzaje, a wszystkie działają tak samo. To samo pytanie: Który najlepszy, ten zostaje. Na krążenie w żyłach następne 5 pudełek. Pytam pacjenta, czy ma zawroty głowy? Nie, ale miałem brać. Wybieram ten lek, który bierze się raz dziennie i ma najmniej ubocznych działań. Zostały nam jeszcze 3 pudełka. Jeden lek na wzmocnienie i zestaw witamin, które pacjent kupił sam w aptece. Na zadane pytanie, czy pacjent nie jada normalnych posiłków, czy jest słaby, odpowiada: Nic z tych rzeczy! I patrzy na mnie z zdziwiony. Tak mało mam brać? Wypisuję leki na jednej recepcie i na oddzielnej kartce zalecenia, jak tych leków używać. Umawiam się też na kontrolę. Pacjent wychodzi, a ja z przerażeniem myślę, czy nie wstąpi po drodze do apteki i znowu czegoś nie kupi! Miał przecież za mało leków! Wypijam szybko dwa łyki kawy. Mam następnego pacjenta. Nie, to tylko żona chorego. Sam chory nie może chorować, więc jest w pracy. Od wczoraj boli go gardło, temperatury nie ma. Tylko ja miałam w domu jedną tabletkę tego antybiotyku i niech mi pani przepisze, to będę to dalej dawać mężowi prosi żona pacjenta. W aptece nie chcą sprzedać bez recepty dodaje. Całe szczęście, myślę w duchu. Jak można leczyć na odległość?! Przecież podstawą jest zbadanie pacjenta. Pewnie, że w aptece nie wydadzą antybiotyku bez recepty, choć jest ich na półkach cała masa. Tylko że każdy ma specyficzne działanie zależne od choroby, odporności bakterii, stanu pacjenta, uczuleń na leki. Nie wypiszę recepty bez zbadania męża. Ale kobieta nie daje za wygraną. Pani doktor, ja już tyle razy tak robiłam, jak został antybiotyk, ale teraz w aptece też się uparli i nie chcą sprzedać! Spokojnie, tłumaczę sobie w myślach. Niby skąd żona ma wiedzieć, że takim postępowaniem wyrządza mężowi więcej krzywdy niż pożytku. Bakterie to też żywe stworzenia i chcą przeżyć. Kilkakrotne podawanie tego samego leku nie niszczy ich, gdyż się do niego przyzwyczają. A jeszcze dawka nie taka, bo trzeba oszczędzać, aby tabletek starczyło na 3 dni. Doktor nie chce zapisać, kupić w aptece nie można. Po 3 dniach te najsłabsze bakterie może zginą, ale te najsilniejsze zostaną. Już nie dadzą się tak łatwo zniszczyć. Tak się rodzi właśnie odporność na antybiotyki. Proponuję, aby chory mąż odwiedził mnie jednak jutro w gabinecie. Żona się zgadza. Nazajutrz, niestety, pacjent się nie zgłosił. Może antybiotyk wcale nie był konieczny, a może usłużna sąsiadka dała jakieś resztki antybiotyku, które zostały, jak była chora na zapalenie oskrzeli. Oddzielnym tematem odnośnie do antybiotyków jest ich podawanie dzieciom. Utarło się powszechnie przekonanie, że jeżeli dziecko gorączkuje, to musi dostać antybiotyk. Nic bardziej błędnego! Choroby infekcyjnej wywołanej przez wirusy nie leczy się antybiotykiem. Gorączka, która występuje u dziecka, jest objawem obrony organizmu. Jeżeli nie ma innych niepokojących objawów, podajemy lek przeciwgorączkowy, dużą ilość płynów do picia i obserwujemy dziecko. Nie podajemy także żadnego antybiotyku w czasie grypy wywołanej wirusem. Nie podajemy również bez zalecenia lekarza Biseptolu, bo to taki,,nibyantybiotyk. Problem jest poważny. Matki przychodzące z dziećmi wręcz wymuszają na lekarzu przepisanie antybiotyku. Jak można leczyć bez takiego specyfiku? Należy z rozwagą stosować antybiotyk, aby wówczas, kiedy będzie niezbędny był skuteczny. Po co podawać na zapas lek, który może szkodzić, a nie leczyć? W Polsce dostępnych jest kilka tysięcy leków. Pewną zaporą może być cena, ale i ona nie stanowi bariery dla pacjentów, lubiących połykać tabletki. Można wybierać, przebierać, próbować, bo to pomogło sąsiadce, a to bratu.. Lek nie jest jednak normalnym pożywieniem dla naszego organizmu. Ma leczyć w określonej chorobie i w określonym przypadku. W kartonikach znajdują się ulotki dotyczące leku jego działania, zarówno tego dobrego, jak i niepożądanego. Drodzy Pacjenci! Nie łykajcie tabletek jak najlepszych cukierków bez wyraźnej potrzeby. Nie sugerujcie się, że pomogły komuś innemu, nie traktujcie leków jako środka na zmniejszenie zmarszczek na twarzy i odmłodzenie. Zaufajcie swojemu lekarzowi, który patrzy na wasz organizm całościowo. Nigdy nie zaniecha on leczenia, jeżeli jest ono konieczne. Po to jesteśmy, po to jest cała medycyna rodzinna. Autorka jest specjalistą medycyny rodzinnej pediatrą (Wielkopolska)

4 4 6 (8) 2007 KRAJ ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl PROGRAMY BADAŃ PROFILAKTYCZNYCH UMOŻLIWIAJĄ WCZESNE WYKRYWANIE NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJĄCYCH NOWOTWORÓW Czy bać się raka? Nowotwory złośliwe są coraz większym problemem zdrowotnym w naszym kraju, a także na całym świecie. Wzrost liczby ludności i wydłużenie długości życia, pociągające za sobą wzrost liczby osób w starszym wieku, oraz narażenie na czynniki rakotwórcze są uważane za główne przyczyny rosnącej od lat liczby zachorowań na raka. DR N. MED. DARIUSZ SURDYKA Ocenia się, że w 2004 r. w Polsce na choroby nowotworowe zachorowało ponad 130 tys. osób, zmarło natomiast prawie 90 tys. chorych. Oznacza to, że w ciągu 5 lat, tzn. w okresie , liczba zgonów z powodu nowotworów złośliwych zwiększyła się aż o 10%. Szacuje się przy tym, że w 2004 roku liczba chorych żyjących z rozpoznaniem nowotworu wynosiła w Polsce około 375 tys! Wśród kobiet przed 65 rokiem życia nowotwory stanowią obecnie główną przyczynę zgonów, wyprzedzając pod tym względem choroby układu krążenia. Jednak to mężczyźni najczęściej zapadają na choroby nowotworowe i również oni znacznie częściej niż kobiety umierają z powodu raka. Przy tym aż 1/3 zgonów z powodu nowotworów wśród mężczyzn stanowią zgony z powodu raka płuc! Do nowotworów najbardziej zagrażających mężczyznom zaliczamy również nowotwory jelita grubego, gruczołu krokowego oraz raka żołądka. Natomiast wśród kobiet najczęściej odnotowujemy zgony z powodu nowotworów złośliwych piersi, płuc, narządu rodnego i raka jelita grubego. Dynamicznie rośnie liczba zachorowań na raka piersi obecnie stanowi on już ponad 20% zachorowań na nowotwory złośliwe u kobiet. Statystyczne szanse na wyleczenie z choroby nowotworowej dorosłej osoby ocenia się w Polsce na około 30%. W krajach Unii Europejskiej udaje się wyleczyć średnio 50% chorych, a w USA około 60% chorych na nowotwory. Należy przy tym pamiętać, że w wielu przypadkach nowoczesna medycyna pozwala na wyleczenie % chorych na raka, pod warunkiem jednak, że nowotwory te zostaną wykryte we wczesnym stopniu zaawansowania. Obok dostępu do nowoczesnych metod leczenia podkreśla się coraz mocniej rolę profilaktyki zdrowotnej. Uchwalenie przez Sejm RP w 2005 r. ustawy o Narodowym Programie Zwalczania Chorób Nowotworowych było niewątpliwym sukcesem polskich onkologów, którzy od lat nawoływali do zwiększenia wysiłków całego społeczeństwa w walce z rakiem. Ustawa zapewnia wieloletnie finansowanie działań, mających na celu między innymi poprawę wyposażenia ośrodków onkologicznych w urządzenia do diagnostyki i leczenia nowotworów oraz rozpowszechnienie programów profilaktyki nowotworów. Rola tych programów wynika z dwóch rodzajów korzyści zdrowotnych, do których one prowadzą. Po pierwsze określone działania profilaktyczne umożliwiają zmniejszenie liczby zachorowań na nowotwory. Po drugie wykonywanie badań profilaktycznych umożliwia skuteczniejsze leczenie nowotworów i zmniejszenie liczby zgonów. Program Pierwotnej Profilaktyki Nowotworów jest oparty na zaleceniach Europejskiego kodeksu walki z rakiem. Obok popularyzacji badań profilaktycznych program ten zawiera szereg zasad dotyczących zdrowego odżywiania, aktywności fizycznej, zwalczania otyłości. Program zwraca szczególną uwagę na konieczność wyeliminowania kontaktu ze znanymi czynnikami rakotwórczymi, do których należą przede wszystkim dym tytoniowy oraz substancje szkodliwe w miejscu pracy. W krajach Unii Europejskiej zasady Kodeksu walki z rakiem zaczęto stosować w połowie lat 80. W roku 2000 stwierdzono, że umieralność na nowotwory złośliwe jest o 9,5% niższa niż oczekiwano na podstawie trendów obserwowanych w okresie wprowadzania Kodeksu. Świadczy to niewątpliwie o skuteczności zaleceń zawartych w tym dokumencie. NAJWIĘKSZĄ POMOC MOŻE OKAZAĆ RODZINA I PRZYJACIELE. NAJGORSZE JEST POCZUCIE OSAMOTNIENIA Fot. Archiwum Programy badań profilaktycznych (przesiewowych) umożliwiają wczesne wykrywanie najczęściej występujących nowotworów, takich jak rak piersi, rak szyjki macicy i nowotwory jelita grubego. Niektóre z nich są organizowane w Polsce już od wielu lat, niestety ich mały zasięg powodował, że nie przyczyniły się dotychczas do znacznego obniżenia umieralności z powodu tych nowotworów. Od 2 lat profilaktyczne badania mammograficzne oraz cytologia szyjki macicy są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia bez żadnych ograniczeń. Z badania piersi mogą co 2 lata bezpłatnie skorzystać wszystkie kobiety w wieku lat, a z badania cytologicznego co 3 lata wszystkie kobiety w wieku lat. Uważa się przy tym, że istotną zmianę w umieralności z powodu raka piersi i raka szyjki macicy możemy uzyskać wówczas, gdy w badaniach profilaktycznych będzie brało udział minimum 70% kobiet, dla których są one zorganizowane. Obecnie, w przypadku programu profilaktyki raka piersi, wskaźnik udziału kobiet w badaniach wynosi około 30%, a w przypadku programu profilaktyki raka szyjki macicy tylko około 14%. Czy zatem w polskim społeczeństwie jest tak ogromna liczba osób lekceważących możliwość wykonania badań profilaktycznych? Przy tym wciąż olbrzymia jest liczba osób palących papierosy! Czyżbyśmy naprawdę nie bali się raka? A może wciąż jest to strach podszyty fałszywym przekonaniem, że rak to wyrok? Przykłady społeczeństw zachodnich, które odnoszą sukcesy w zwalczaniu nowotworów, świadczą najlepiej o tym, że jest to możliwe. Nie powinniśmy z rezygnacją czekać na kolejne reformy w polskim systemie ochrony zdrowia. Postarajmy się raczej wykorzystać te możliwości, które już są, zainteresujmy się informacjami o profilaktyce nowotworów zamieszczanymi w prasie, w telewizji, porozmawiajmy o tym ze swoim lekarzem rodzinnym. Stosując się do znanych obecnie zasad profilaktyki onkologicznej możemy zmniejszyć ryzyko zachorowania na chorobę nowotworową, a także poprawić swój ogólny stan zdrowia. Nowotwór choroba czy wyrok? Wielkość, kulturę i zaawansowanie cywilizacyjne społeczeństw określa, oprócz wielu czynników, także stosunek do osób chorych, niepełnosprawnych i cierpiących. Czy zatem jesteśmy narodem wielkim? Wokół nas jest bardzo wielu chorych, niesprawnych i cierpiących. Czy aby na pewno stwarzamy im najlepsze warunki egzystencji? LEK. MED. JOLANTA KUDZELKA C horoby nowotworowe są drugą pod względem kolejności przyczyną zgonów w Polsce. Rak może dotknąć w każdej chwili nas samych lub kogoś z naszych najbliższych. Dopiero wtedy uświadamiamy sobie, jakie są realia opieki nad osobami z chorobą nowotworową. O tym, jak rak wygląda w statystyce, możemy przeczytać w uchwale Senatu z 8 listopada 2002 roku: Dynamika wzrostu liczby zachorowań na choroby nowotworowe w Polsce należy do najwyższych w Europie. Choroby nowotworowe są obecnie przyczyną około 20% zgonów, w tym około 40% zgonów kobiet i 30% zgonów mężczyzn w wieku lat. Mimo że obecny stan wiedzy medycznej umożliwia rozpoznanie 70% nowotworów w okresie, kiedy nie doszło jeszcze do przerzutów odległych, wyleczenie lub pięcioletnie przeżycie uzyskuje się tylko u 30% chorych. W okresie najbliższych dziesięciu lat odsetek chorych, u których uzyskuje się wyleczenie lub pięcioletni okres przeżycia, powinien zwiększyć się do około 40%, co odpowiada obecnym standardom europejskim. Nadal do tego dążymy. Pacjent, który usłyszał od lekarza informację o potrzebie skontaktowania się z onkologiem, ma zawsze wrażenie, że usłyszał wyrok. Rozpoczyna się wyścig z czasem i niewydolnym systemem opieki zdrowotnej. Rozpoczynają się terminy badań, konsultacji, pojawia się strach, itp. Rodzina i przyjaciele W tym czasie największą pomoc może okazać rodzina i przyjaciele. Najgorsze jest poczucie osamotnienia. Pacjent często nie chce o swoich podejrzeniach mówić, bo nie chce martwić bliskich to błąd. W cierpieniu konieczne jest wsparcie emocjonalne. Aby z chorobą walczyć, trzeba nauczyć się z nią przede wszystkim żyć. Kiedy lekarze mówią, że jest jeszcze czas na leczenie, to nie należy zwlekać, ale też nie można swojego życia sprowadzić tylko do choroby. Potrzebna jest codzienna normalność, kontakty z najbliższymi, spełnianie swoich marzeń i zachcianek. Kiedy choroba przybiera na sile i zaczyna nam zdecydowanie dokuczać, też nie powinniśmy się zamykać w sobie. To także apel do rodzin schowajcie głęboko do szuflad swoje problemy ten czas, który macie trzeba wykorzystać maksymalnie może się zdarzyć, że więcej go nie będzie. Jeżeli nie mieliśmy dość szczęścia i leczenie nie rokuje powodzenia, trzeba skupić się na takiej organizacji życia, aby stworzyć jak najlepszy klimat wokół chorego. Niekoniecznie najlepszym miejscem jest szpital czy hospicjum stacjonarne. Oczywiście chcemy mieć profesjonalną opiekę, ale najlepiej czujemy się wśród najbliższych, w swoim otoczeniu. Jeśli więc można choremu stworzyć odpowiednie warunki w domu, to należy to zrobić niech będzie to nasz dar serca i nie chodzi tu o poświęcenie, które zawsze przez chorych jest źle odbierane. Opieka w domu W opiece w domu nad chorymi wymagającymi wsparcia ze strony służby zdrowia pomocne mogą być organizacje opieki paliatywnej, tzw. hospicja domowe. Niestety, nie wszędzie jest do nich dostęp. Chciałabym zwrócić uwagę, że nie trzeba zwlekać z prośbą o taką pomocą. Pracownicy hospicjów są dobrze wyszkolonym i wyposażonym personelem, potrafiącym skutecznie pomóc pacjentom wymagającym opieki. Są oni po to, by nieść ulgę, potrafią także nauczyć rodzinę i bliskich wielu praktycznych czynności. Nie znam przypadku, aby pomoc ta nie została doceniona i często wtedy słyszę, że można było skontaktować się z hospicjum wcześniej. Nie bójmy się tego! W dzisiejszym systemie opieki zdrowotnej oddziały szpitalne nie są przystosowane do długofalowej opieki nad pacjentami z chorobą nowotworową. Pacjent otrzymuje pomoc w zakresie zachowania funkcji życiowych i jest wypisywany. Taki jest system. Kiedy obserwujemy społeczeństwa zachodnie i ich wysiłki, aby opiekę nad chorymi i niepełnosprawnymi uczynić maksymalnie sprawną, to wydaje się, że dzieli nas przepaść. Okres okołoświąteczny najlepiej uświadamia nam, jak mało robimy w tym zakresie. Może zatem zamiast wszechobecnych kłótni politycznych, warto rozejrzeć się wokół siebie i na swoim terenie, w swojej małej społeczności zacząć tworzyć i wspomagać opiekę paliatywną, wydobywając z siebie wszystkie pozytywne instynkty i emocje. Nie poświęcajmy się, zróbmy to w swoim jak najlepiej pojętym interesie. Nie dajmy się po prostu zaskoczyć. Fot. Archiwum

5 ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl KRAJ 6 (8) WYSTĘPUJE NAJCZĘŚCIEJ W WIEKU PODESZŁYM Otępienie Otępienie jest stałym lub pogłębiającym się upośledzeniem funkcji intelektualnych, w znacznym stopniu zaburzającym aktywność społeczną i ekonomiczną chorego. OPIEKA NAD OSOBAMI STARSZYMI, PRZEWLEKLE I NIEULECZALNIE CHORYMI Żyć i umierać godnie Jak zadbać o chorych, samotnych i tych, którzy powoli docierają do kresu swoich dni? Jak zapewnić im dobre i godne warunki? Jak znaleźć najlepsze rozwiązanie? Przed takimi pytaniami staje wielu z nas. Odpowiedź bywa szczególnie trudna, zwłaszcza jeśli dotyka naszych najbliższych. Nie ma jednej recepty, ale jest kilka możliwości. MARCIN KAŁUŻNY W Polsce opieką długoterminową zajmuje się kilka instytucji. Domy opieki, hospicja i zakłady opiekuńczo-lecznicze zwane także zakładami pielęgancyjno-opiekuńczymi każdy z nich oferuje nieco inny charakter opieki. Domy pomocy społecznej wyspy szczęścia? Opieka nad osobami starszymi wymaga cierpliwości i poświęcenia, a często także specjalistycznej wiedzy medycznej. Jeżeli z różnych powodów przekracza możliwości rodziny, a starszy człowiek nie może funkcjonować samodzielnie, to rozwiązaniem może być dom pomocy społecznej (DPS). Aby skorzystać z tej formy opieki, trzeba zwrócić się z pisemnym wnioskiem o przyjęcie, skierowanym do ośrodka pomocy społecznej położonego najbliżej naszego miejsca zamieszkania. Można to zrobić osobiście, pocztą lub telefonicznie. Decyzja o przyznaniu lub nieprzyznaniu miejsca w DPS-ie następuje w oparciu o wywiad środowiskowy, przeprowadzany przez pracownika socjalnego. Przydadzą się odcinki renty lub emerytury, rachunki potwierdzające uregulowanie czynszu i opłat za media, wypisy ze szpitala, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub niezdolności do pracy, itp. Niezbędne będzie również zaświadczenie lekarskie, określające rodzaj choroby ze wskazaniem typu domu opieki społecznej, do którego osoba jest kierowana. W przypadku zaburzeń psychicznych konieczna jest opinia lekarza psychologa lub psychiatry. Pobyt w domach opieki jest płatny, a jego wysokość reguluje ustawa o pomocy społecznej. Osoba przebywająca w DPS-ie przekazuje mu 70% swoich dochodów, ale nie więcej, niż średni miesięczny koszt utrzymania w takim domu. Jeżeli dochody osoby zainteresowanej są zbyt niskie, to do pokrycia różnicy zobowiązani są członkowie najbliższej rodziny: małżonek, dzieci i wnukowie. Co pensjonariusz otrzymuje w zamian? Przede wszystkim DPS ma obowiązek zaspokoić podstawowe potrzeby, czyli odżywianie, sprzątanie, kąpanie, karmienie, ubranie, pranie, dostarczanie dodatkowych zakupów wszystko w systemie non-stop. Ponadto dom opieki organizuje zajęcia terapeutyczne, pośredniczy w kontakcie z lekarzem, rodziną, opiekunem. Ma za zadanie aktywizować przebywające osoby poprzez organizowanie im rozrywek, wycieczek, zapewnianie kontaktu z kulturą, muzyką i religią. Tyle teorii. W praktyce domy pomocy społecznej, podobnie jak cała służba zdrowia, borykają się z mnóstwem kłopotów, z których najważniejszym jest prozaiczny brak pieniędzy. Decydując się na konkretny dom warto go gruntownie sprawdzić, tak aby mieć pewność, w jakich warunkach będą przebywali nasi najbliżsi. Jak mówią pracownicy MOPS-ów uzyskać zgodę na przeniesienie do DPS-u nie jest trudno, ale nieco gorzej wygląda sprawa faktycznego otrzymania miejsca. Czas oczekiwania jest różny w zależności od regionu, ale i tak może sięgnąć nawet 2 lat. Dla tych, którzy nie chcą lub nie mogą czekać, pozostają prywatne domy opieki, gdzie płatność i zasady pobytu ustalane są na warunkach komercyjnych. Domy dziennego pobytu wyższa jakość życia! Decydując się na dodatkową opiekę nad osoba starszą nie musimy od razu przenosić jej z własnego domu na stałe. Często jest tak, że osoby zwłaszcza po stracie współmałżonka potrzebują przede wszystkim kontaktu z innym człowiekiem. Doskonałym wyborem będą tu domy dziennego pobytu (DDP). Podobnie jak w przypadku DPS-ów skierować i pomóc w załatwieniu formalności może pracownik socjalny z Miejskiego lub Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Procedura jest jednak znacznie prostsza i trwa około tygodnia. Zajęcia w DDP odbywają się od poniedziałku do piątku, od rana aż do późnych godzin popołudniowych. Pensjonariuszom dom zapewnia posiłki i wspólną rozrywkę: czytanie, oglądanie telewizji, słuchanie radia, prelekcje i wycieczki. Wysokość opłat ustala pracownik MOPS-u indywidualnie dla każdego zainteresowanego, biorąc pod uwagę przede wszystkim wysokość jego dochodów. Zakład opiekuńczo-leczniczy krótki przystanek W oczekiwaniu na miejsce w domu pomocy społecznej, domu opieki lub w trakcie rekonwalescencji po pobycie w szpitalu można umieścić chorego lub samotnego pacjenta nieradzącego sobie z samodzielnym życiem w placówce przejściowej. Zakłady opiekuńczolecznicze i pielęgnacyjno-opiekuńcze podlegają Ministerstwu Zdrowia i od domów opieki różnią się tym, że pobyt w nich nie powinien przekraczać 1 roku. Wszelkie formalności związane z przyjęciem do zakładu można załatwić z pomocą lekarza rodzinnego lub z pracownikiem socjalnym szpitala, w którym przebywa chory. Będą nam potrzebne następujące dokumenty: podanie, zaświadczenie lekarskie, wywiad środowiskowy, informacja o wysokości renty czy emerytury oraz zgoda na ponoszenie kosztów pobytu. Odpłatność wynosi 250% najniższej emerytury, ale nie może przekraczać 70% dochodów chorego. Po zakwalifikowaniu pacjent powinien trafić do zakładu w ciągu 3 miesięcy. Hospicjum spokojna droga Opieka nad pacjentem w końcowym, terminalnym stadium choroby to zadanie szczególnie odpowiedzialne. Wymaga wiedzy, zaangażowania i ogromnej empatii. Zwalczanie bólu, łagodzenie cierpień psychicznych, duchowych i socjalnych oraz wspomaganie rodziny zarówno w czasie trwania choroby, jak i w okresie osierocenia to podstawowe zadania hospicjów. Placówki takie działają na terenie całego kraju. Opieka może być świadczona stacjonarnie, w budynku hospicjum, lub w domu chorego (tzw. hospicjum domowe). W 90% przypadków dotyczy ona osób z chorobami nowotworowymi, także dzieci. Do hospicjum generalnie kieruje lekarz prowadzący chorego, ale w szczególnych przypadkach może to zrobić sam chory, jego rodzina lub znajomi, a także pracownicy socjalni. Każdy zgłaszający się lub zgłaszany musi otrzymać pomoc, a każda prośba jest odnotowana w dokumentach hospicjum. Aby to zrobić, wystarczy zadzwonić do najbliższego ośrodka. Do dopełnienia formalności będą potrzebne: udokumentowane zakończenie leczenia przyczynowego, rozpoznanie przez lekarza terminalnej fazy choroby, zgoda chorego. Pobyt chorych w hospicjum jest bezpłatny i finansowany w dużej części z Narodowego Funduszu Zdrowia. Ale ponieważ pieniądze płynące z NFZ zwykle nie wystarczają, to hospicja zdobywają je na własną rękę organizując zbiórki publiczne, koncerty charytatywne, itp. Zgodnie z przepisami opiekę hospicyjną w domu lekarz świadczy nie rzadziej niż 1 raz w tygodniu, pielęgniarka 3 razy w tygodniu, a reszta zespołu w miarę potrzeb chorego. Przy hospicjach działają poradnie medycyny paliatywnej przeznaczone dla osób i ich rodzin, którzy nie chcą być objęci pełną opieką hospicyjną, a znajdują się w końcowej fazie choroby i potrzebują wsparcia, również duchowego. Więcej informacji na stronach: FOT. EWA CHALECKA MAŁGORZATA STOKOWSKA N a zespół otępienny składają się zaburzenia pamięci, orientacji, mówienia, upośledzenie zdolności uczenia się, rozumienia, sprawności liczenia, myślenia abstrakcyjnego, wnioskowania, przewidywania, planowania i oceny. Ponadto u większości chorych z otępieniem występują objawy psychotyczne, zaburzenia nastroju i zachowania oraz zmiany cech osobowości. Otępienie wynikające z uszkodzenia mózgu może towarzyszyć wielu poważnym chorobom: chorobie Alzheimera, chorobie Parkinsona, udarom mózgu, AIDS, chorobie wściekłych krów. Do nieodwracalnego uszkodzenia mózgu może dojść również w wyniku przewlekłego zatrucia alkoholowego, zatrucia tlenkiem węgla (czadem), zmian po zapaleniu opon mózgowych i mózgu, po ciężkim urazie głowy lub licznych urazach (np. u bokserów), po niedotlenieniu mózgu w wyniku przebytej reanimacji z powodu zatrzymania akcji serca. U około 5% chorych otępienie jest spowodowane przez przyczyny odwracalne, np. niedoczynność tarczycy, niedobór witaminy B 12 i kwasu foliowego, guzy wewnątrzczaszkowe z możliwością ich operacyjnego usunięcia, niektóre zapalenia układu nerwowego. Wczesne rozpoznanie i szybkie wdrożenie leczenia w tych przypadkach powoduje ustąpienie objawów. U pozostałych chorych proces ma charakter przewlekły i postępujący. Otępienie występuje najczęściej w wieku podeszłym. Dotyczy około 10% osób w wieku powyżej 65 roku życia, a odsetek ten rośnie wraz z wiekiem aż do 50% w grupie powyżej 80 roku życia. Otępienie może również, ale zdecydowanie rzadziej, wystąpić u osób młodych. Wczesne objawy są różne u poszczególnych pacjentów. Najczęstsze jest powolne rozbicie osobowości i intelektu, wywołane upośledzeniem przewidywania i samooceny. Zwykle postęp choroby jest boleśniej odczuwany przez rodzinę niż przez samego chorego, którego zainteresowania stają się bardziej ograniczone, poglądy sztywne, a myślenie twórcze utrudnione. Widoczne staje się pewne ubóstwo myślowe. Chory może wypełniać znane mu zadania dobrze, ale ma trudności w nabywaniu nowych doświadczeń, nie podejmuje własnych inicjatyw, może być roztargniony. W miarę narastania upośledzenia funkcji poznawczych mogą być dostrzegalne zaburzenia mowy i ruchu. Narastają zaburzenia pamięci, które zaczynają się od kłopotów z przypomnieniem niedawnych wydarzeń, trudności z odtworzeniem świeżo nabytych informacji, np. powtórzeniem przez pacjenta określonego zdania, sekwencji słów lub cyfr. Najczęstszym z późniejszych objawów jest depresja. U niektórych pacjentów zaburzenia funkcji poznawczych są poprzedzone zmianą ich zwykłego zachowania i reakcji emocjonalnych. W przypadkach typowych dochodzi do zmniejszenia aktywności chorego, ale we wczesnych stadiach może występować również pobudzenie. Prawidłowe cechy charakteru stają się przesadzone i karykaturalne. Obsesyjny chory może być nieznośnie pedantyczny i surowy, a społecznie otwarty ustępliwy i przesadnie wesoły. Początkowo zmiany nastroju mogą być zdominowane przez drażliwość z okresami gniewu i gwałtowności. Najczęstszym z późniejszych objawów jest depresja, ale może występować także lęk lub podwyższenie nastroju. W miarę postępu choroby dochodzi w końcu do stanu, kiedy zanikają nawyki. Chory nie jest w stanie sam zadbać o zaspokojenie swoich najpilniejszych potrzeb. Pozbawiony opieki staje się niechlujny, brudny, czasami nie kontroluje zwieraczy. Zdarza się, że u chorego mającego jedynie subtelne, graniczne czy łagodne objawy otępienne występuje ostre pogorszenie sprawności umysłowej, często z towarzyszącymi objawami psychotycznymi. Jest to zwykle wynikiem nagłego stresu, np. jakiejkolwiek ostrej choroby, zażywania leków wpływających na centralny układ nerwowy, utraty kogoś bliskiego, zmiany środowiska. Czynniki stresujące mogą być różnorodne. Do najczęstszych należy unieruchomienie w wyniku złamania szyjki kości udowej przez osobę w podeszłym wieku, która do tej pory w miarę sprawnie się poruszała, operacja w znieczuleniu ogólnym, niekontrolowane podawanie leków przeciwbólowych, sam pobyt w szpitalu i nagła zmiana otoczenia z dobrze znanego domowego. W przypadku nagłego pogorszenia stanu zdrowia spowodowanego stresem, poprawę może przynieść czas i cierpliwa opieka bliskich osób. Należy unikać umieszczania takich pacjentów w cichych, ciemnych, jednoosobowych pomieszczeniach. Pokój powinien być umiarkowanie jasny, najlepiej z delikatnym nocnym światłem, i powinien być wyposażony w radio lub telewizor, aby pomóc choremu w orientacji i zogniskować jego uwagę. Powinno się jednak unikać przesadnie silnych bodźców. Korzystne dla orientacji w czasie jest używanie dużych kalendarzy i zegarów oraz ustalenie dobowego rytmu czynności. Pacjenci dotknięci otępieniem powinni przebywać w dobrze im znanym środowisku domowym. Nieocenieni są serdeczni i troskliwi członkowie rodziny, cierpliwie mobilizujący i zachęcający chorego do aktywności. Autorka jest lekarzem rodzinnym, pediatrą z Lublina FOT. ARCHIWUM

6 6 6 (8) 2007 KRAJ ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl Szczepienie przeciw grypie to zdrowa tradycja Opracowano na podstawie referencji: 1. Olszyƒska-Krowicka M., Grypa, Choroby zakaêne i paso ytnicze pod red. Z. Dziubka, PZWL, Warszawa Prof. dr hab. Lidia B. Brydak, Dr n. med. Magdalena Romanowska, Materia Informacyjny, Krajowy OÊrodek ds. Grypy, PZH, Warszawa Reklama edukacyjna wydana nak adem Sanofi Pasteur Sp. z o.o. Data opracowania wrzesieƒ Data kolejnej aktualizacji wrzesieƒ V/RE3/09/07 GRYPA jest to ostra, bardzo zaraêliwa choroba uk adu oddechowego, przebiegajàca z goràczkà od 38 do 41 C (najcz Êciej 39 C), bólami g owy i mi Êni oraz os abieniem. Powik ania grypy mogà prowadziç mi dzy innymi do: zapalenia p uc, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, czy te zapalenia mi Ênia sercowego. 1 Nie ryzykuj! Ka dy mo e zachorowaç! Szczepienie ochronne przeciw grypie jest powszechnie stosowanà metodà profilaktyki grypy. Stosujàc szczepienie ochronne mo esz zapobiec groênym skutkom grypy i uniknàç kosztów leczenia i absencji w pracy. Szczepienie wymaga konsultacji z lekarzem. Kiedy najlepiej si zaszczepiç? Najlepiej zaszczepiç si jeszcze przed sezonem epidemicznym (...). Je eli jednak z jakichê powodów nie mogliêmy si zaszczepiç przed sezonem, to mo emy to zrobiç tak e w terminie póêniejszym, tj. listopadzie, grudniu, styczniu, lutym czy nawet w marcu, gdy izoluje si ju wirus grypy w badaniach laboratoryjnych. W Polsce, bowiem szczyt zachorowaƒ na gryp ma miejsce mi dzy styczniem a marcem. 2 W celu uzyskania dodatkowych informacji prosimy o kontakt z naszym biurem. Sanofi Pasteur Sp. z o.o., ul. Grzybowska 80/82, Warszawa, Tel ; Fax:

7 ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl KRAJ 6 (8) Stosowanie szczepionek skojarzonych, sposobem na nowoczesne i bezpieczne uodpornienie dzieci. Jednym z najwa niejszych yczeƒ rodziców jest zdrowie ich nowo narodzonych dzieci. Dzisiejsi rodzice sà pokoleniem, które mo e o tym nie tylko marzyç, ale aktywnie na nie wp ywaç. Niewiele szczepionek zapewnia odpornoêç ju po jednorazowym podaniu, wi kszoêç wymaga podawania dawek przypominajàcych. Wielokrotnie dzieci i rodzice prze ywajà stres zwiàzany z wykonaniem zastrzyku i wizytà w przychodni. Im wi cej razy musimy stawiç si w punkcie szczepieƒ, tym bardziej prawdopodobne, e nieplanowane wydarzenia, takie jak choroby czy wyjazdy, zaburzà wykonanie programu szczepieƒ, co stwarza ryzyko zachorowania przed wytworzeniem odpornoêci. Mo liwoêci zapobiegania chorobom drogà szczepieƒ ciàgle si poszerzajà. Wynika to z rozwoju nowych metod wytwarzania szczepionek w oparciu o najnowsze zdobycze nauki. Dzi ki tym zmianom dysponujemy nowymi szczepionkami, które sà tak samo skuteczne jak stare, a dodatkowo bezpieczniejsze np. bezkomórkowe szczepionki przeciw krztuêcowi (oznaczane skrótem ap) oraz szczepionkami dotychczas nie stosowanymi powszechnie w Polsce, jak szczepionka przeciwko zaka eniom wywo anym przez Haemophilus influenzae typ b. Akceptacja i wykonanie programu szczepieƒ zale y od jego prostoty i dost pnoêci dobrych szczepionek. Z jednej strony pragniemy zabezpieczyç nasze dzieci przed najwi kszà mo liwà liczbà chorób, a z drugiej strony odstrasza nas wizja dziecka jako poduszeczki do szpilek. Jak zamiast trzech zastrzyków uodporniajàcych przeciwko poliomyelitis (IPV), b onicy, t cowi i krztuêcowi (DTP) oraz H. influenzae typ b (Hib), podaç jeden, zawierajàcy wszystkie te szczepionki? Mo liwym i nowoczesnym Êrodkiem zaradczym sà szczepionki tzw. wysoce skojarzone uodporniajàce przeciwko wielu chorobom jednoczeênie. Nieusprawiedliwionym mitem jest, e przez ciàg e zwi kszenie iloêci sk adników w szczepionkach prowadzi si do nadwer enia stanu odpornoêci. Jest wr cz przeciwnie! W porównaniu z dotychczas stosowanymi preparatami w nowoczesnych szczepionkach skojarzonych, uodporniajàcych jednoczeênie przeciwko pi ciu chorobom (DTaP+IPV+HIB), zmniejszono liczb aktywnych sk adników z 3216 do 126 przy zachowaniu tak samo dobrej skutecznoêci i lepszym bezpieczeƒstwie! Stosowanie szczepionek skojarzonych u dzieci jest wyborem rodziców, który pozwala na nowoczesne zaszczepienie pociechy przy minimum stresów i niedogodnoêci zwiàzanych z realizacjà programu szczepieƒ. Dr hab. n. med. Leszek Szenborn Katedra i Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych AM we Wroc awiu Wiek dziecka w ciàgu 24 godz. po urodzeniu 2 m.. (6-8 tydzieƒ) 3-4 m m.. Schemat szczepieƒ do 2 roku ycia wg Programu Szczepieƒ Ochronnych na rok 2007* Szczepienia obowiàzkowe wzw B gruêlica b onica t ec krztusiec (DTP) wzw B, Hib b onica t ec krztusiec (DTP) Poliomyelitis (IPV), Hib b onica t ec krztusiec (DTP) Poliomyelitis (IPV), Hib Liczba iniekcji Proponowany schemat z zastosowaniem szczepionki skojarzonej wzw B wzw B gruêlica DTaP-IPV/HIB DTaP-IPV/HIB DTaP-IPV/HIB Liczba iniekcji DTaP-IPV/HIB Szczepionka skojarzona przeciw b onicy, t cowi, krztuêcowi (acelularna), Poliomyelitis (inaktywowana) oraz inwazyjnym zaka eniom wywo ywanym przez Haemophilus influenzae typu b. 7 m.. wzw B wzw B m m.. odra, Êwinka, ró yczka b onica t ec krztusiec (DTP) Poliomyelitis (IPV), Hib odra, Êwinka, ró yczka DTaP-IPV/HIB Objaśnienie skrótów: wzw B szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B; DTP szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (pełnokomórkowa); Hib szczepionka przeciw inwazyjnym zakażeniom wywoływanym przez Haemophilus influenzae typu b; IPV inaktywowana szczepionka przeciw Poliomyelitis. DTaP-IPV/HIB szczepionka skojarzona przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (acelularna), Poliomyelitis (inaktywowana) oraz inwazyjnym zakażeniom wywoływanym przez Haemophilus influenzae typu b. Zapytaj Lekarza o najbardziej odpowiednià dla Twojego Dziecka szczepionk skojarzonà Reklama wydana nakładem Sanofi Pasteur Sp. z o.o. Data opr Data kol. aktual PX/RE12/09/07 Koszt po àczenia wynosi jeden impuls rozmowy lokalnej Szczepienie wymaga konsultacji z lekarzem * Komunikat GIS z dnia 27 marca 2007 r.

8 12 6 (8) 2007 KRAJ ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl NIE GROZI IM KATAR ANI KASZEL Zimno na zdrowie Morsy to nazwa amatorów kąpieli w lodowatej wodzie odkrytych zbiorników wodnych. Widok kąpiących się w przeręblu dla nie-morsa jest nieco przerażający. Od samego patrzenia robi się zimno! Odpowiednio ubrani nie bójmy się ruchu na świeżym, mroźnym powietrzu. KORZYSTAJMY ROZSĄDNIE Z UROKÓW ZIMY Odmrożenia Połacie skrzącego się w słońcu śniegu, misterna szadź na gałęziach drzew, roześmiane dzieci lepiące bałwana i szusujący narciarze. Trudno odmówić zimie nieodpartego uroku. Wiele osób oczekuje ze zniecierpliwieniem, aby wreszcie można było przypiąć narty. MAŁGORZATA STOKOWSKA Z zimowych atrakcji trzeba umieć rozsądnie korzystać, żeby przy okazji śnieżnych przyjemności niskie temperatury nie zrobiły nam krzywdy. Długotrwałe narażenie ciała na działanie wilgotnego zimna, czyli temperatury bliskiej 0 C, powoduje niekorzystne zmiany w tkankach. Poddanie go z kolei działaniu temperatur niższych prowadzi do odmrożeń albo całkowitego wychłodzenia organizmu, aż do śmierci włącznie. Utracie ciepła sprzyja: mokra odzież, kontakt z metalem, wyziębienie przez wiatr. Przy wietrznej pogodzie temperatury odczuwalne są często dużo niższe niż te, które pokazuje słupek termometru. Podatność na szkodliwe działanie zimna zwiększają: odwodnienie (czyli niedobór płynów), nadużycie leków lub alkoholu, zaburzenia świadomości, wyczerpanie, stan głodu, anemia, a także upośledzenie krążenia, spowodowane chorobą układu krążenia czy zwężeniem naczyń krwionośnych. Skłonność do uszkodzeń spowodowanych zimnem jest również większa u bardzo młodych i starszych osób. Najbardziej narażona na działanie niskich temperatur jest twarz (zwłaszcza nos i uszy), ręce i stopy. Skóra w obszarze odmrożonym jest zimna, stwardniała, blada, pozbawiona czucia. Podczas ogrzewania pojawiają się plamiste zaczerwienienia, obrzęk i bolesność. Zmiany na początku obejmują powierzchowną część skóry. W miarę przedłużania się działania zimna destrukcja postępuje coraz głębiej, doprowadzając do martwicy tkanek, co może skończyć się amputacją uszkodzonej części ciała, np. palców czy wręcz stopy lub ręki. Z uwagi na poważne, czasami nieodwracalne skutki działania niskich temperatur, niezwykle ważna jest jak najszybciej udzielona właściwa pierwsza pomoc. Odmrożony fragment ciała należy szybko ogrzać. Jeśli jesteśmy w plenerze można zacząć od ogrzewania niezmarzniętą ręką lub ciepłym przedmiotem. W momencie dotarcia do pomieszczenia (domu, schroniska) należy zanurzyć odmrożoną część ciała w wodzie o temperaturze, którą dobrze toleruje skóra rąk osoby zdrowej. Trzeba uważać, by nie oparzyć pozbawionych czucia tkanek. W przypadku odmrożenia niekorzystna jest (a zdarza się to często) konieczność przebycia pieszo przez poszkodowanego pewnej odległości do miejsca uzyskania pomocy, ponieważ każdy uraz dodatkowo uszkadza rozmarznięte tkanki. Im dłużej też jakaś część ciała pozostaje zmarznięta, tym większe jest jej ostateczne uszkodzenie. Lepiej jest spowodować odtajanie stopy i pozwolić choremu ostrożnie na niej chodzić. Ponowne zmarznięcie po ogrzaniu komplikuje przebieg choroby. Powinno się również zwrócić uwagę na ogrzanie całego ciała. Gorące napoje, ciepła, sucha odzież i wygodne ułożenie w cieple pomagają ogrzać oziębione kończyny. Zdecydowanie najlepiej jest jednak skutecznie się zabezpieczyć i nie doświadczyć przykrości wynikających z działania zimna. Środki zapobiegawcze, chociaż oczywiste, są często lekceważone. Kilka warstw ciepłej odzieży oraz ochrona przed przemoczeniem i wiatrem są ważne, nawet jeśli nie wydaje się, aby warunki pogodowe groziły powstaniem uszkodzeń wskutek działania zimna. Jeśli jest bardzo zimno, należy unikać przemoczonych rękawiczek i skarpetek, a zasadnicze znaczenie ma wówczas noszenie ocieplanego obuwia, które nie upośledza krążenia krwi. Unikajmy ciasnych zimowych butów! Szczególnie ważne jest również noszenie ciepłego nakrycia głowy, ponieważ 30% utraty ciepła następuje właśnie ta drogą. W celu utrzymania wytwarzania ciepła przez organizm ważne jest obfite dostarczanie płynów i pożywienia. Uszkodzeniu spowodowanemu zimnem można zapobiec dzięki wzmożonej czujności, intensywnemu ruchowi oraz ogrzewaniu zmarzniętych i zdrętwiałych części ciała. Korzystajmy w sposób rozsądny z zimowych sportów i wycieczek, podziwiajmy ośnieżone krajobrazy nie tylko z okien samochodu. Nie bójmy się ruchu na świeżym, mroźnym powietrzu. Odpowiednio ubrani, wyposażeni w termos z gorącą herbatą, cieszmy się zimą, która jest niepowtarzalna. Natomiast szklankę grzańca lub kieliszek gorzałeczki wypijmy na rozgrzewkę po powrocie z wycieczki, a nie przed wyjściem na mróz. Fot. Archiwum DOROTA WŁODARSKA ABY UNIKNĄĆ PROBLEMÓW W 2008 ROKU Konsultacja konieczna od zaraz Większość z nas pacjentów korzysta z poradni specjalistycznych. Jeżeli nasz lekarz rodzinny uzna, że potrzebujemy specjalistycznej diagnostyki i leczenia, wypisuje skierowanie do odpowiedniej poradni, zaznaczając na druku na stałe leczenie. MAŁGORZATA STOKOWSKA Kluby morsów w całej Polsce stają się coraz bardziej popularne, wciąż przybywa nowych członków. A zwykli ludzie zastanawiają się, jak to jest, że oni potem nie mają zapalenia płuc? Korzyści wynikające z morsowania, jak opowiadają sami zainteresowani, są ogromne, bowiem ich zahartowane ciała są odporne na choroby, które dotykają zwykłych ludzi w chłodnych porach roku. Nie grozi im kaszel czy katar. Morsy twierdzą też, że nigdy nie marzną, zawsze jest im ciepło, zimą nie potrzebują grubych swetrów, szalików. Odczuwają natomiast dyskomfort, gdy przebywają w pomieszczeniach mocno nagrzanych i słabo wentylowanych. Zimne kąpiele utrzymują ich w dobrej kondycji, poprawiają wydolność układu sercowo-naczyniowego, ich skóra jest dzięki temu świetnie ukrwiona. O zdrowotnym wpływie zimna wiadomo od dawna, a morsowanie ma wiele wspólnego z krioterapią, czyli sposobem leczenia za pomocą bardzo niskich temperatur. Morsem może zostać właściwie każdy, bez względu na wiek i płeć. Wśród członków klubów morsów w całej Polsce są dzieci, rodzice i dziadkowie. Trzeba przede wszystkim wykazać mobilizację i przełamać barierę strachu. Potem to już sama satysfakcja i radość. Zimowe kąpiele są niewskazane jedynie dla osób chorujących na serce i z niewydolnością krążeniowo-oddechową. Nie potrzeba też żadnych szczególnych przygotowań, aby wejść pierwszy raz do zimnej wody. Trzeba mieć tylko ze sobą doświadczonego morsa, który poinstruuje i pokaże, jak przygotować się do kąpieli (bezpośrednio przed wejściem należy zrobić sobie rozgrzewkę, aby doprowadzić się do stanu ustabilizowanego podwyższonego tętna i poczucia, że jest nam gorąco od środka) oraz jak zachowywać się po zanurzeniu w wodzie. Masa ciała nie ma tu żadnego znaczenia, ponieważ ważna jest właśnie rozgrzewka przed wejściem, a nie tkanka tłuszczowa. Technik kąpieli jest tak wiele, jak jej amatorów. Jedni wolą szybkie zanurzenie, inni powolutku oswajają się z wodą, każdy na swój sposób. Kąpiel trwa około dwóch minut, ma działanie rewitalizujące, podnosi poziom adrenaliny, stąd uczucie ożywienia. Przebywanie w zimnej wodzie uruchamia szereg procesów w organizmie, mięśnie zaczynają intensywnie pracować, aby przywrócić ciepłotę ciała. Po wyjściu nie można wchodzić ponownie do wody. Każde zanurzenie musi być poprzedzone rozgrzewką. Po kąpieli trzeba się ciepło ubrać i pokrzepić gorącą herbatą. Okazuje się, że dla morsa wejście w gorący lipcowy dzień do Bałtyku, kiedy woda ma 15 stopni, jest tak samo trudne, jak dla wszystkich innych. Istota sprawy tkwi w różnicy temperatur między wodą a powietrzem. Zimą O d tej pory za ten określony dotyczący nas problem medyczny odpowiedzialność przejmuje specjalista. Do niektórych poradni np. okulistycznej, ginekologicznej możemy się udać bez skierowania. Lekarz specjalista rozpoznaje nasz problem, zapisuje leki, zaleca ich systematyczne przyjmowanie oraz wizytę kontrolną, często za pół roku. Leki kończą się najczęściej po miesiącu, a do wyznaczonej kontroli pozostaje mnóstwo czasu. Aby nie przerwać terapii, pakujemy skrzętnie wszystkie opakowania po zleconych przez specjalistę lekach i udajemy się do naszego lekarza rodzinnego. Usiłujemy w miarę dokładnie przekazać, co usłyszeliśmy na temat swojego stanu zdrowia w gabinecie specjalistycznym, a przychodzi nam to z niemałym trudem, bo terminy medyczne łatwo przekręcić, a lekarz specjalista żadnej informacji dla lekarza rodzinnego nie napisał. Kończymy wykładając na biurko opakowania po lekach, które przezornie zabraliśmy ze sobą i prosimy o ich ponowne przepisanie. Bywa, że nasz lekarz rodzinny wzdycha ciężko, że nie dysponując podpisaną przez specjalistę konsultacją nie ma pewności, że przyniesione przez nas opakowania leków nie są zlecone przez naszą ciocię Henię, która utrzymuje, że zna się na leczeniu prawie jak doktór, bo przecież sama choruje od 20 kilku lat. Najczęściej jednak, aby zachować ciągłość leczenia, wypisuje nam recepty na przyniesione leki, biorąc na siebie odpowiedzialność za nasze ewentualne pomyłki. Od stycznia 2008 r. taki scenariusz już się nie powtórzy. Zmiana przepisów narzuca rygor i ograniczenia. Lekarz rodzinny będzie mógł powtórzyć swojemu pacjentowi leki zlecone w poradni specjalistycznej tylko w sytuacji, kiedy specjalista napisze konsultację zawierającą informacje: woda i powietrze mają tę samą temperaturę, a niekiedy woda jest cieplejsza, co bardzo ułatwia sprawę. Przed kąpielą należy być wypoczętym, w dobrej kondycji i nastroju, nie należy wchodzić do wody bezpośrednio po posiłku ani po wypiciu alkoholu. Przez głowę ucieka 30% ciepła, więc głowy się nie moczy. Często spotyka się rodzinne morsowanie. Familie morsów chwalą sobie taki styl życia, dzieci nie chorują, dorośli są w świetnej formie. Zarażają morsowaniem kogo się da: przyjaciół, dalszą rodzinę, znajomych. Morsy zrzeszają się w kluby, organizują zjazdy, spotkania, wspólne imprezy i oczywiście wspólne kąpiele. Jest to dla nich świetna zabawa. Morsy podkreślają jeszcze jedną ważną zaletę zimnych kąpieli: to doskonały środek antydepresyjny. Kiedy jest się morsem, żadna zima nie jest straszna. Pozdrawiamy wszystkie morsy. Morsy chwalą sobie taki styl życia, dzieci nie chorują, dorośli są w formie. 1) jakie leki zleca, 2) w jakich dawkach, 3) przez jak długi okres (wyznaczona data kontrolnej wizyty w poradni specjalistycznej) pacjent ma te leki przyjmować. Po dołączeniu tej konsultacji do dokumentacji pacjenta, przez czas w niej określony (nie dłużej!) lekarz rodzinny będzie mógł powtarzać zlecone przez specjalistę leki. Z uwagi na kontrole i konsekwencje dotyczące lekarzy niestosujących się do obowiązujących przepisów, w przypadku braku pisemnej konsultacji od lekarza specjalisty powtarzanie specjalistycznych leków w gabinecie lekarza rodzinnego nie będzie możliwe. Mimo to, że opisane ograniczenia zaczną obowiązywać od nowego roku, przezornie, przy okazji kontrolnej wizyty w poradni specjalistycznej, poprośmy o stosowną konsultację już teraz, aby uniknąć problemu z zachowaniem ciągłości leczenia. FOT. ARCHIWUM

9 ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl KRAJ 6 (8) GRUŹLICA Stare widmo, które wraca W ciągu ostatnich 20 lat gruźlica stała się ponownie ważnym problemem zdrowotnym w Europie z powodu dramatycznego wzrostu zachorowań w Europie Wschodniej. Czy i w Polsce czeka nas nawrót tej choroby poetów i marzycieli, jak mawiano o niej w XVIII/XIX w.? Od 1990 roku w całej Europie obserwowany jest istotny wzrost oporności na leki powszechnie stosowane w leczeniu gruźlicy. Jeżeli obecna epidemia opornej gruźlicy w Europie Wschodniej będzie się szerzyć w dotychczasowym tempie, to liczba nowych zachorować będzie wzrastać o 2-3% rocznie. Tymczasem na zwykłą gruźlicę umiera rocznie w Polsce około 1000 osób. W naszym kraju największym problemem w zwalczaniu gruźlicy jest jej bardzo niska wczesna wykrywalność. Pałeczka pana Kocha Gruźlica jest chorobą zakaźną, którą wywołują Gram-dodatnie bakterie (Mycobacterium tuberculosis) zwane pałeczkami lub prątkami Kocha od nazwiska ich odkrywcy, Roberta Kocha. Są one bardzo odporne na działanie antybiotyków, kwasów, a także zasad. Przy dostatecznej wilgotności (bez dostępu światła), w glebie lub kurzu, mogą przetrwać nawet kilka lat. Prątki giną jednak pod wpływem promieni słonecznych, natomiast w temperaturze 75 C stają się nieszkodliwe już po 10 sekundach. Rozmnażają się dość wolno podział następuje co godzin. Sczepienia przeciwko gruźlicy dają 80% skuteczność. Grupy ryzyka Najbardziej podatne na atak choroby są dzieci między 10 a 15 rokiem życia, osoby w podeszłym wieku oraz niedożywione (także z powodu częstego stosowania diet odchudzających), diabetycy, cierpiący na wrzody żołądka i dwunastnicy, palacze, a także osoby nadużywające alkoholu oraz narkomani. Kto zaraża? Zakażają tylko osoby chore na czynną gruźlicę tzw. chorzy prątkujący, czyli wydychający bakterie z powietrzem podczas kaszlu, kichania, śmiechu i mówienia. Ich plwocina zawiera prątki gruźlicy M. tuberculosis. Aby doszło do zakażenia, potrzebny jest zwykle przewlekły kontakt z tego typu chorym. U większości ludzi zakażonych gruźlicą układ odpornościowy zwalcza prątki gruźlicy i uniemożliwia ich namnażanie. Do rozwoju czynnej gruźlicy dochodzi jedynie u około 10% osób zakażonych. Wynika z tego jasno, iż zakażenie bakteriami gruźlicy wcale nie jest równoznaczne z zachorowaniem. Choroba rzadko przenosi się drogą pokarmową lub przez dotyk. Od chwili przeniknięcia bakterii do organizmu, ryzyko zachorowania utrzymuje się przez całe życie. Tzw. zakażenie pierwotne występuje najczęściej w wieku dziecięcym. W miarę wygasania epidemii gruźlica pierwotna spotykana jest też wśród dorosłych. U dzieci najczęściej spotykana jest gruźlica węzłów chłonnych śródpiersia. Może ona z czasem przeistoczyć się w tzw. gruźlicę rozsianą w postaci: gruźlicy kości i stawów, gruźlicy prosówkowej lub nawet gruźliczego zapalenia opon mózgowo- -rdzeniowych i mózgu. Uwaga na symptomy! W 10% przypadków choroba rozwija się bezobjawowo i jest wykrywana przypadkowo. Często jednak towarzyszy jej osłabienie, uczucie ciągłego zmęczenia, senności, nawracające stany podgorączkowe, nocne poty, spadek wagi oraz bóle w klatce piersiowej. Najbardziej znanym objawem jest utrzymujący się kaszel początkowo suchy, a następnie z odkrztuszaniem plwociny (w ostrym stadium choroby występuje plucie krwią). Pacjent Najbardziej podatne na atak choroby są dzieci między 10 a 15 rokiem życia oraz osoby w podeszłym wieku. obserwujący u siebie niepokojące objawy powinien zgłosić się do lekarza rodzinnego, który może zlecić wykonanie badania RTG klatki piersiowej, badania odksztuszanej wydzieliny, czy przeprowadzenie testu tuberkulinowego. Badania, które wykryją chorobę Jeśli lekarz podejrzewa zakażenie gruźlicą, zleca wykonanie odpowiednich badań: prześwietlenie płuc jeśli obraz rentgenowski nie jest jednoznaczny, pacjenta kieruje się na tomografię komputerową; przy podejrzeniu świeżego zakażenia prześwietlenie powtarza się po 1-3 miesiącach, badanie bakteriologiczne plwociny pobranej podczas bronchoskopii próbkę ogląda się pod mikroskopem, co pozwala stwierdzić obecność prątków Kocha, odczyn tuberkulinowy wykonuje się go, aby określić reakcję alergiczną organizmu na kontakt z żywymi pałeczkami gruźlicy. Bakterie wprowadza się pod skórę i po 72 godzinach odczytuje się wynik jeśli na przedramieniu pojawi się tylko zaczerwienienie, wynik uznaje się za ujemny (nie ma gruźlicy), gdy powstanie wyczuwalny palcem 6 mm płaski guzek świadczy to o gruźlicy taka reakcja występuje zwykle po 6 tygodniach od zakażenia. BACTEC jedną z nowszych metod diagnozowania jest zastosowanie techniki BACTEC, pozwalającej wykryć kwasy tłuszczowe prątków. Leczenie Podczas leczenia konieczna jest izolacja. Terapia gruźlicy musi trwać co najmniej pół roku. Chorzy, którzy prątkują, przebywają w szpitalu i są odizolowani od otoczenia. Po 2 tygodniach przestają rozsiewać bakterie, ale powinni pozostać w szpitalu jeszcze przez 2-4 tygodnie. Potem kurację można kontynuować w przychodni. W okresie, gdy chory prątkuje, podaje mu się jednocześnie 3 albo 4 leki. Leczenie gruźlicy jest bezpłatne. Od 1999 roku refundacją kosztów terapii objęte są także wszystkie osoby nieubezpieczone. Nie tylko leki dieta i świeże powietrze W leczeniu gruźlicy ogromne znaczenie ma właściwe odżywianie. Najlepsza jest dieta zrównoważona, bogata w świeże owoce i warzywa, produkty wysokobiałkowe oraz pełne ziarna zbóż. Posiłki powinny być wysokokaloryczne, aby wyrównać spadek masy ciała. Dla podniesienia odporności organizmu zaleca się też zwiększone dawki witaminy C i A oraz przyjmowanie selenu i cynku. Jednak każdą kurację witaminową trzeba uzgodnić z lekarzem. Chory powinien jak najwięcej przebywać na świeżym powietrzu. Prątki są bardzo wrażliwe na działanie promieniowania ultrafioletowego, dlatego przebywanie w słońcu lub naświetlanie specjalnymi lampami zmniejsza rozprzestrzenianie się choroby i przyspiesza zdrowienie. Kosztowna choroba biedaków Gruźlicę 200 lat temu nazywano górnolotnie chorobą poetów i marzycieli tak naprawdę jest jednak chorobą społeczeństw ubogich. I to kosztowną! Dane WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) wskazują, że 1/3 ludności świata (ok. 2 mld ludzi) zakażona jest prątkiem gruźlicy. Corocznie umiera z powodu tej w pełni wyleczalnej choroby 2-3 mln osób. Wpływ gruźlicy na ekonomię jest znaczny. Koszty związane z gruźlicą wynoszą w Europie około 2,1 miliarda euro rocznie (!). Nowy wróg MDR-TB Choć wydawało się, że gruźlica została już pokonana, od pewnego czasu znów rośnie liczba nowych przypadków choroby. Gruźlica wielolekooporna (MDR-TB) to nazwa szczepów choroby, odpornych na co najmniej 2 z najważniejszych tzw. leków pierwszej linii. Badania WHO oraz amerykańskiego Centrum Kontroli i Profilaktyki Chorób (CDC), przeprowadzone w 79 krajach i opublikowane w czasopiśmie medycznym Lancet, wskazują, że zachorowania na gruźlicę stanowią ponad połowę zachorowań na całym świecie. Ocenia się, że w 2004 r. w skali globu było przypadków MDR-TB. I to nie koniec specjaliści z WHO przestrzegają, że MRD- TB jest tylko zapowiedzią groźniejszej formy gruźlicy XDR-TB to gruźlica odporna już nie na 2, a na 3 do 6 leków drugiej linii. K.KASTAMONU R E K L A M A Fot. Archiwum

10 14 6 (8) 2007 KRAJ ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl GWAŁTOWNY ROZWÓJ CYWILIZACJI WYPRZEDZA ZNACZNIE ZDOLNOŚCI ADAPTACYJNE NASZYCH ORGANIZMÓW Pięćdziesiątka po raz pierwszy Funkcjonowanie naszego organizmu jest w znacznej mierze efektem przystosowania do zmieniających się warunków bytowania kolejnych pokoleń naszych przodków. Część z wykształconych mechanizmów adaptacji do zmian klimatu, regionu geograficznego, poziomu cywilizacji pozostaje przydatna do dzisiaj. LEK. MED. JERZY STĘPIEŃ Przykładem jest tu np. znaczne zmniejszenie się ilości barwnika skóry (melaniny) u ludów migrujących z klimatu podzwrotnikowego do regionów subpolarnych. Przy zmniejszonym naświetleniu w tych regionach globu ziemskiego u osoby o negroidalnym wybarwieniu skóry nie nastąpi prawidłowa aktywacja prowitaminy D 3, na skutek czego nie uzyska ona prawidłowej budowy kośćca. Do czasów współczesnych, mimo nasilenia imigracji, w krajach nordyckich przeważają osoby o bardzo jasnej karnacji. Niestety nie wszystkie korzystne wcześniej adaptacje pozostają korzystne do dzisiaj. Między innymi trwale odcisnęły się na naszym zdrowiu warunki, w jakich przyszło żyć naszym przodkom na terenach Eurazji w okresach ostatnich zlodowaceń. W tamtym okresie wykształciły się mechanizmy fizjologiczne, pozwalające istotnie zmniejszyć zapotrzebowanie energetyczne naszego ciała. Niskie temperatury otoczenia skutkowały zwiększaniem masy tkanki tłuszczowej, w której nasi przodkowie magazynowali kalorie na czas braku pożywienia, a jednocześnie tkanka ta stanowiła bardzo dobry izolator termiczny. Okresowe braki pożywienia doprowadziły również do powstania korzystnej wtedy cechy fizjologicznej, umożliwiającej wybiórcze przekazywanie glukozy do mózgu i organów niezbędnych do życia. Odbywało się to kosztem metabolicznego oszustwa pozostałych części ciała, uzależnionych od działania insuliny. Dziś, w czasach powszechnego dostępu do nadmiernie kalorycznych posiłków, zmniejszania się aktywności fizycznej oraz zmian klimatycznych i cywilizacyjnych skutkuje to cukrzycą tzw. typu 2 i rozwojem otyłości olbrzymiej. Niedobory żywieniowe dotyczyły głównie okresu jesienno-zimowego. Jako mechanizm oszczędzania energii w tym okresie wytworzyły się w mózgach naszych przodków istotne zmiany poziomu neurohormonów odpowiadających za naszą aktywność umysłową i fizyczną. Dzisiaj w tym okresie nasilają się objawy depresji, braku energii i skłonności do nieaktywnego trybu życia. A spożywanie nieodpowiednich w stosunku do naszej aktywności ilości pokarmów skutkuje epidemią otyłości. Gwałtowny rozwój cywilizacji wyprzedza znacznie zdolności adaptacyjne naszych organizmów, a istotną część nabytych uprzednio mechanizmów obronnych i adaptacyjnych obraca przeciw naszemu zdrowiu. Szybkie wydłużanie się życia ludzkiego powoduje, że efekty zarówno niesprawnych, bądź nieodpowiednich do dzisiejszych warunków mechanizmów przystosowawczych nakładają się na dolegliwości i zaburzenia funkcji, będące zarówno skutkami chorób cywilizacyjnych, jak i fizjologicznego starzenia się. Sukcesy medycyny w zwalczaniu kolejnych schorzeń przekładają się nie tylko na poprawę zdrowia i wydłużenia życia, ale powodują dożywanie przez nas coraz starszego wieku. Nasi przodkowie jeszcze kilkaset lat temu żyli przeciętnie po dwadzieścia kilka lat. Tak wysoka śmiertelność wynikała głównie z efektów chorób zakaźnych. Rozwój aseptyki, antyseptyki i wprowadzenie antybiotykoterapii oraz szczepień ochronnych spowodowały, że żyjemy obecnie znacznie dłużej, przeciętnie ponad 70 lat. Brak pełnych mechanizmów adaptacji do tak długiego życia, rewolucyjne zmiany sposobów odżywiania i skażenia środowiska skutkują lawinowym wzrostem zachorowań na schorzenia nowotworowe i tak zwane choroby cywilizacyjne. Czy obrazem osoby w wieku sędziwym musi być zramolała staruszka i stetryczały starzec? Czy rachunek wręczany przez los każdemu z nas będzie taki sam? Czy kalendarzowa jesień i zima muszą nasilać schorzenia jesieni naszego życia? Bez wątpienia obraz naszej starości jest w znacznym stopniu pochodną wartości naszych genów, warunków bytowania i narażeń zawodowych. Szczególnie, wśród czynników wpływających na zdrowie w wieku podeszłym podkreślić należy to, na co mamy wpływ, czyli efekty naszych zaniedbań, jakich dopuszczamy się wobec własnego zdrowia od najwcześniejszych lat naszego istnienia. Nieprawidłowa dieta, rozliczne schorzenia ostre i przewlekłe, bagatelizowanie zaleceń prozdrowotnych, używki i nałogi sumują się w postaci naszych dolegliwości i dysfunkcji w wieku podeszłym. Zakres wszystkich środków zapobiegawczych i profilaktycznych koniecznych do uzyskania i przeżycia zdrowej starości jest tak obszerny, że nie jest możliwe jego opisanie w pojedynczej publikacji prasowej. Niezależnie jednak od tego, w jakim stanie zdrowia będziemy beneficjentem świadczeń emerytalnych, warto zadbać o swoje zdrowie już od tej chwili. Zalecenia na okres zimowy dla osób starszych, chcących zadbać o swoje zdrowie w okresie zimowym, przedstawiono w ramce. Pamiętajcie Państwo jednak, że każda przesada, także w działaniach prozdrowotnych może być szkodliwa, a zalecenia dietetyczne nie powinny wygrywać z nastrojem świąt i stawać się źródłem ustawicznego umartwiania. Zalecenia dotyczące aktywności fizycznej nie powinny stać się przesłanką do samokatowania. Tym, czego w złotym wieku naprawdę rygorystycznie przestrzegać należy, są zalecenia farmakologiczne wydane przez państwa lekarza. Samodzielne poprawianie takich zaleceń, ich uzupełnianie bez konsultacji z lekarzem ma często opłakane i wręcz nieodwracalne skutki. Autor jest internistą, lekarzem medycyny pracy oraz lekarzem rodzinnym ze Złotowa (Wielkopolska) Nie daj się zimie: 1. Nie jesteś niedźwiedziem bądź aktywny fizycznie. 2. Stymuluj się naturalną serotoniną zawartą w bananach, czekoladzie i kakao. 3. Depresja (obniżenie napędu i aktywności) jest taką samą chorobą, jak inne i trzeba ją leczyć. 4. Mózg także wymaga gimnastyki, nie poprzestawaj na TVPapce, poszerzaj swoje horyzonty i zainteresowania. 5. Nie bądź borsukiem żyj również dla innych, przekaż swoje doświadczenie kolejnym pokoleniom. 6. Nie bądź kangurem twoje stawy mają tyle samo lat co ty, obciążaj układ ruchu wysiłkiem nienasilającym dotychczasowych uszkodzeń. 7. Uważaj w zimie na ilość węglowodanów i tłuszczów w diecie, ich spalanie zależy zarówno od temperatury otoczenia, jak i od wysiłku. 8. Przyjmuj systematycznie zalecone leki, część z nich, choć nie poprawia zauważalnie Twojego samopoczucia w określonym momencie, to istotnie wydłuża Twoje życie i poprawia jego jakość. ŻYCZYMY SMACZENGO Kontrolowany grzech kulinarny W poprzednich numerach wiele miejsca poświęciliśmy zdrowemu żywieniu i dietom. Każdemu z nas dieta kojarzy się z ograniczeniem, wyrzeczeniem i przysłowiową marchewką, którą karmione są modelki. Usiłowaliśmy udowodnić, że dieta może być nie tylko zdrowa, ale i smaczna. MAŁGORZATA STOKOWSKA-WOJDA. U progu świąt Bożego Narodzenia, w obliczu rozlicznych pyszności, jakie oferuje tradycyjna kuchnia polska, wszyscy ulegamy pokusom. Na ten szczególny czas zawieszamy dietę i z lubością kulinarnie grzeszymy. Mocne postanowienie, że nawet w święta okażemy spiżowy charakter i oprzemy się słodkim delicjom, jest czystą utopią, najczęściej dokładamy sobie wtedy jeszcze jeden kawałek ciasta, mając poczucie przegranej w walce z własną słabością. W celu uniknięcia niepotrzebnych frustracji radzimy nie podejmować walki, z góry skazanej na przegraną. Z drugiej strony rozpasanie w świątecznym obżarstwie może skończyć się wizytą w punkcie nocnej i świątecznej pomocy lekarskiej lub koniecznością wezwania karetki pogotowia. Aby święta były zgodnie z tradycją pozbawione stresów, proponujemy kompromis czyli kontrolowany grzech kulinarny. Dajmy sobie na okres świąteczny przyzwolenie na odstępstwa od rygorów dietetycznych, co uchroni nas od ciągłej walki ze sobą przy suto zastawionym stole. Unikniemy zarówno przykrego uczucia przegranej, jak równie przykrego trwania w ascezie, gdy inni dogadzają swojemu podniebieniu. Z uwagi na obfitość ciężkostrawnych, wzdymających i tłustszych niż normalnie potraw, doradzamy kontrolę grzechu kulinarnego. Zjedzenie łyżki pysznej kapusty z grochem, czy małego kawałeczka tortu pozwoli zaznać przyjemności, nie powodując ataku kolki wątrobowej. Na szczególne pokusy są narażone osoby chorujące na cukrzycę. Zakaz spożywania cukru jest szczególnie uciążliwy, gdy kuszą ciasta, które kojarzą nam się ze szczęśliwym dzieciństwem. Wbrew zakazowi trudno nie sięgnąć choćby po mały kawałek. Mając świadomość zagrożenia grzechem kulinarnym, upieczmy ciasto bezpieczne dla cukrzyka, używając zamiast cukru słodzika. Skutki takiego grzechu będą nieporównywalnie łagodniejsze. Życząc smacznego, proponujemy przepis na wysokokaloryczny, grzesznie przepyszny: Tort orzechowy cioci Halinki Ciasto: 10 żółtek utrzeć do białości z 1 szklanką cukru pudru Dodać: 15 dag mielonych orzechów włoskich, 5 dag tabliczki startej gorzkiej czekolady, szklanki bułki tartej. Ubić pianę z 10 białek i dodać do utartej masy. Delikatnie wymieszać drewnianą łyżką i wyłożyć do tortownicy. Piec ok. 45 minut. Krem: 3 całe jaja utrzeć na parze ze szklanką cukru. Dodać 3 łyżki kakao i delikatnie wymieszać. Pozostawić do ostygnięcia. 2 kostki masła (lub margaryny) utrzeć, dodając po łyżce ostudzoną masę, spirytus i garść mielonych orzechów włoskich. Kem podzielić na dwie części. Do jednej dodać 10 dag rodzynek. Orzechowy biszkopt podzielić na 3 części. Przełożyć kremem z rodzynkami. Po wierzchu tort posmarować kremem bez rodzynek i udekorować tartą czekoladą, orzechami i suszonymi morelami. Miłego kontrolowanego grzechu kulinarnego. W święta także możesz dbać o linię Barszcz z uszkami (składniki na 10 porcji) 500 g włoszczyzny, 500 g buraków 250 ml kiszonego barszczu, Vegeta, czosnek, kwasek cytrynowy, 15 g suszonych grzybów Włoszczyznę zaleć wrzącą wodą, ugotować wywar, buraki zetrzeć na tarce o dużych oczkach, zakwasić kwaskiem cytrynowym, zaleć małą ilością wrzącej wody, zagotować. Namoczone wcześniej grzyby ugotować w tej samej wodzie. Zlać wywar i buraki, ponownie zaleć niewielką ilością wrzątku. Wywar z buraków połączyć z wywarem jarzynowym i grzybowym, dodać zmiażdżony czosnek, kiszony barszcz, doprawić do smaku. Jedna porcja zawiera 46 kcal Uszka (składniki na 10 porcji) Ciasto: ½ szklanki mąki, żółtko, sól ¼ szklanki letniej wody Składniki połączyć, dobrze wyrobić, cienko rozwałkować, podzielić na 20 równych kwadratów, po dodaniu farszu lepić uszka. Farsz: Grzyby pozostałe z wywaru użytego do barszczu, ¼ średniej cebuli, ½ białka, łyżeczka bułki tartej, sól i pieprz do smaku Grzyby drobno posiekać, dodać drobno posiekaną podduszoną cebulę, białko i tartą bułkę, doprawić solą i pieprzem. Gotowe uszka wrzucić do wrzącej, osolonej wody, gotować do wypłynięcia. Jedna porcja (2 sztuki) zawiera 46 kcal Zupa rybna (składniki na 4 porcje) 250 g filetów z dorsza, sok z cytryny, sól, 1 łyżeczka oleju, 100 g cebuli, 250 ml soku pomidorowego, 250 ml wody, listek laurowy, 1 kostka bulionu warzywnego, 50 g sera gouda, pieprz, koperek, 100 ml białego wytrawnego wina Do garnka wlać olej, dodać cienko pokrojoną cebulę i udusić. Oprószyć mąką, dopełnić sokiem pomidorowym i wodą, dodać listek laurowy i kostkę bulionu; zagotować. Zetrzeć ser na drobnej tarce, stopić w zupie. Włożyć rybę i gotować ją około 10 min, przyprawić do smaku, dodać wino, posypać koperkiem. Jedna porcja zawiera 144 kcal Więcej przepisów na str. R E K L A M A Cudów nie ma. Jest medycyna. Jadwiga Flank MER-0334 Wi cej dowiesz si : Serwis edukacyjny poêwi cony profilaktyce nadwagi i oty oêci infolinia:

11 ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl KRAJ 6 (8) Organizacja opieki długoterminowej Opieka długoterminowa w naszym kraju dotyczy dwóch obszarów polityki społecznej, tj. ochrony zdrowia i pomocy społecznej. Ustawą o pomocy społecznej są regulowane kwestie zakresu świadczeń i dostępności do opieki stacjonarnej w domach pomocy społecznej i w ośrodkach wsparcia oraz do opieki domowej w postaci usług opiekuńczych. ARTUR ŻERKOWSKI Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej reguluje kwestie opieki stacjonarnej w zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych. Zapisy dotyczące pielęgniarskiej opieki domowej zostały określone przez Narodowy Fundusz Zdrowia w szczegółowych materiałach informacyjnych o przedmiocie postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: opieka długoterminowa. Pielęgniarskie świadczenia domowe zostały zaliczone przez NFZ do podstawowej opieki zdrowotnej. Zakład opiekuńczo-leczniczy (ZOL) zapewnia całodobową opiekę lekarską i pielęgniarską i przeznaczony jest dla pacjentów wymagających długotrwałego leczenia i pielęgnacji poza szpitalem. Warunkiem przyjęcia pacjenta do ZOL jest niezdolność do samodzielnego funkcjonowania. W ZOL udzielane są całodobowe świadczenia zdrowotne osobom, które przebyły ostrą fazę leczenia szpitalnego i mają ukończony proces diagnostyczny, leczenia operacyjnego lub intensywnego leczenia zachowawczego. Pobyt pacjenta ma charakter okresowy (do 6 miesięcy). Celem zakładu jest objęcie całodobową opieką osób niewymagających hospitalizacji, które ze względu na zły stan zdrowia i trudną sytuację rodzinną nie mogą przebywać w środowisku domowym. Wyróżnia się zakłady: ogólne dla przewlekle chorych i niepełnosprawnych, specjalistyczne, np. dla psychicznie chorych, dla chorych na chorobę Alzheimera, stwardnienie rozsiane i inne, dla określonych kategorii pacjentów, np. dla dzieci, dorosłych. ZOL zapewnia pacjentowi: całodobową opiekę lekarską i pielęgniarską, niezbędne do kontynuacji leczenia badania diagnostyczne, świadczenia rehabilitacyjne (fizykoi fizjoterapię, terapię zajęciową), badanie i terapię psychologiczną, konsultacje dietetyka w kwestii dostosowania żywienia do istniejących problemów zdrowotnych, jak również, pomoc pracownika socjalnego w załatwianiu spraw osobistych, utrzymywaniu kontaktów z rodziną i przygotowaniu środowiska domowego na powrót do domu. Podstawą skierowania pacjenta do ZOL jest wniosek lekarza poz lub lekarza prowadzącego pacjenta z oddziału szpitalnego czy poradni specjalistycznej. Pacjenci chcący skorzystać z usług ZOL-u muszą wraz z NFZ współfinansować pobyt w zakładzie. Odpłatność została ustalona, zgodnie z ustawą, na 70 % przyznanej renty lub emerytury, zasiłku stałego lub renty socjalnej (lecz nie więcej niż 250% najniższej emerytury). Aby zostać umieszczonym w ZOL-u należy złożyć stosowny wniosek. Do wniosku dołącza się oświadczenie o wyrażeniu zgody na potrącenie opłaty za pobyt w zakładzie i przetwarzanie danych osobowych, kwestionariusz danych osobowych, zaświadczenie lekarskie, wywiad pielęgniarski oraz dokument stwierdzający wysokość dochodu osoby ubiegającej się o skierowanie do ZOL-u (decyzja o przyznaniu renty lub emerytury oraz aktualny odcinek emerytury/renty) oraz kartę oceny stanu samoobsługi pacjenta. Wnioski można uzyskać w Starostwie Powiatowym w Wydziale Ochrony Zdrowia i tam wypełniony wniosek należy złożyć. Następnie wniosek jest opiniowany przez wyznaczonego lekarza i na podstawie tej opinii wydawana jest decyzja administracyjna o umieszczeniu osoby w ZOL-u. Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy (ZPO). W zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych (ZPO) prowadzona jest opieka całodobowa obejmująca świadczenia o charakterze pielęgnacyjnym, opiekuńczym i rehabilitacyjnym z uwzględnieniem kontynuacji leczenia farmakologicznego i dietetycznego dla pacjentów niewymagających leczenia szpitalnego. Do ZPO przyjmowani są pacjenci, których stan nie wymaga stałego nadzoru lekarskiego, natomiast konieczne są długotrwałe zabiegi pielęgniarskie niemożliwe do wykonania w warunkach opieki domowej. Warunkiem przyjęcia pacjenta do ZPO jest niezdolność do samodzielnego funkcjonowania wyrażająca się wartością Indeksu Barthel poniżej 40 punktów. Podobnie jak w ZOL personel medyczny i leczenie są finansowane ze środków (NFZ), natomiast pacjent częściowo ponosi koszty hotelowe do wysokości 70% własnych dochodów, lecz nie więcej niż 250% najniższej emerytury. Pobyt pacjenta ma charakter tymczasowy, zwykle ograniczony jest do kilku tygodni. Celem pobytu jest bowiem przygotowanie rekonwalescenta do powrotu do środowiska domowego. Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy zapewnia pacjentowi usługi: pielęgnacyjne (całodobowo), rehabilitacyjne, lecznicze (w formie doraźnych konsultacji lekarskich), diagnostyczne (w zakresie niezbędnym do kontynuacji leczenia), edukację zdrowotną, wsparcie psychologiczne, usługi opiekuńcze, pomoc w uzyskaniu pomocy socjalnej. Starzenie się społeczeństw i narastanie potrzeb zdrowotnych ludzi starszych spowodowały gwałtowny rozwój różnych form stacjonarnej opieki długoterminowej. Zakres świadczeń realizowanych w tych instytucjach zależy od typu jednostki. W jednych przeważają działania medyczne, w innych opiekuńcze. W ostatnim okresie w Polsce dzięki powstaniu wielu placówek ZOL i ZPO wypełniono lukę pomiędzy opieką szpitalną i domową. Ponadto, w ramach pomocy społecznej funkcjonują DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych i osób starszych. Obecny system opieki długoterminowej w naszym kraju upodabnia się zatem do formy organizacji tej opieki w innych krajach Europy. R E K L A M A opracowania graficzne folderów, ulotek, katalogów, albumów przygotowania publikacji naukowych, skryptów, czasopism, ksi¹ ek tworzenie stron internetowych i ich aktualizacja opracowania i prezentacje reklamowe przygotowanie i prowadzenie kampanii reklamowych organizacja konferencji ABRANETIS Sp. z o.o. ul. D³ugosza Wroc³aw tel.: fax:

12 16 6 (8) 2007 KRAJ ZDROWIEdlaKAZDEGO.pl POTRAWY WEDŁUG LUCYNY ĆWIERCZAKIEWICZOWEJ Jak to dawniej w święta bywało Stare gazety i kalendarze sprzed 100 i więcej lat są niewyczerpaną kopalnią przepisów kulinarnych. Wszyscy ci, którzy tęsknią za tradycją, a do tego lubią zjeść smacznie i zdrowo (w miarę), powinni zainteresować się przepisami najpopularniejszej polskiej pisarki II połowy XIX w. Lucyny Ćwierczakiewiczowej To nie żart. Nie Sienkiewicz i nie Prus wydawali wtedy książki w największych nakładach. Nie oni bili rekordy popularności i nie oni otrzymywali najwyższe honoraria. Gdyby wtedy prowadzono listy bestsellerów, to na pierwszym miejscu byłaby Lucyna Ćwierczakiewiczowa. Jej publikacja, 365 obiadów za pięć złotych, wznawiana i dzisiaj przez wydawnictwa, ukazała się w kolosalnym nakładzie łącznym 130 tys. egzemplarzy. Bestsellerami były Poradnik porządku i różnych nowości gospodarczych, Listy humorystyczne w kwestiach gospodarczych oraz Jedyne praktyczne przepisy konfitur, likierów, marynat, ciast itp.. Pani Lucyna publikowała także swoje porady w czasopismach i gazetach. Była jedyną osobą w Polsce, która w tym czasie rzeczywiście wzbogaciła się na pisaniu książek w samym tylko 1883 roku zarobiła 84 tys. rubli. Za tę kwotę można było kupić trzy spore majątki ziemskie. Kalendarze bezcenne Począwszy od 1875 r. L. Ćwierczakiewiczowa redagowała popularny kalendarz dla kobiet Kalendarz na rok... Kolenda dla Gospodyń. Podobnie jak w czasopismach, z którymi współpracowała, publikowała tu liczne porady kulinarne i porady z zakresu gospodarstwa domowego oraz jako zwolenniczka emancypacji propagowała samodzielną pracę zawodową kobiet. W części literackiej kalendarza zamieszczała nowele, opowiadania i jednoaktowe sztuki teatralne. Kalendarze redagowane przez autorkę 365 obiadów... należą obecnie w polskich bibliotekach do rzadkości. Kompletu nie ma nawet Biblioteka Narodowa. Cieszyły się ogromną popularnością ze względu na interesującą treść oraz umiejętne pozyskiwanie przychylności czytelników. Dziś tę rolę spełniają rozmaite pisma kobiece. Rady tego kalendarza nawet Smaczenego... dziś wydają się być całkiem rozsądne, oczywiście jeśli podejdziemy do nich z umiarem i przetłumaczymy na polski ówczesne jednostki wag, miar i objętości. Fot. Archiwum Przygotowania W 1876 roku pani Lucyna pisała: Grudzień. Miesiąc adwentu, czyli postu obserwowanego ściśle w kraju naszym. W samym początku zaopatrzyć się w baryłki śledzi, moczyć, wyjmując ilość tylko zużytkować się mogącą, marynować. Jest to czas spokojnego wytchnięcia dla gospodyń. Wszędzie pełno zapasów, czas zimny, nic nie podlega zepsuciu, używać tylko trzeba. Piwa, octy, drożdże przysposabiać. Wolnym czasem piec pierniki, makagigi, marcepany. (...) Przed świętami zająć się oczyszczeniem mieszkania, zaprawieniem jadalnego pokoju, który nigdy nie wytrzyma tak długo jak inne, praniem zabrudzonych firanek, aby na ostatni tydzień nie zostało zbyt dużo roboty. Jeśli już jednak gospodynie przeżyły bez szwanku szał przedświątecznych zakupów, mogły pomyśleć o przygotowywaniu wigilijnej wieczerzy. Ćwierczakiewiczowa w Kolendzie radziła, aby potrawy przygotowywać według trzech stołów. Stół trzeci przeznaczony był dla czeladzi i biedoty. W wigilię, według pani Lucyny, mogły pojawić się na nim: barszcz, ryby gotowane, kapusta, kluski z makiem, kasza gryczana i gruszki suszone. Przy stole drugim, tzw. szlacheckim, zasiadać mogli służący wyższej rangi. W wigilię ich jadłospis miał się składać z barszczu, ryb gotowanych, kapusty z grzybami, klusek z makiem, kaszy jaglanej, gruszek suszonych i racuszek na oleju smażonych. Prawdziwa uczta zaczynała się dopiero przy stole jaśniepaństwa. Niektóre potrawy, były wspólne dla wszystkich trzech stołów. Jednak dla zamożnych obywateli Ćwierczakiewiczowa przygotowała zupełnie odmienne zestawy dań. Wśród 12 potraw wigilijnych pani Lucyna umieściła m.in. barszcz czysty z uszkami z grzybów, szczupaka duszonego z jarzynami, karpia lub leszcza na szaro z rodzynkami, sago na winie, leguminę makową i wiele innych. Przepisy umożliwiające upichcenie owych dań są istnymi perełkami literatury kuchennej. Oprócz porad kulinarnych w kalendarzach spotkać można było wszelakiego rodzaju przestrogi, związane z nadużywaniem rozkoszy świątecznego stołu. Na niestrawność i na kaca Na niestrawność proponowano rycynę i środek wymiotny, w skład którego wchodziły między innymi octu miary trzy, sadła psiego łyżki cztery, arak, pieprz i sól elmska. Niestety nie znajdziemy tam informacji, czy taką kurację ktoś przeżył. W jednym z kalendarzy zamiast przepisu na lek na kaca zamieszczono zabawną recepturę lekarstwa na:...kołtuny na głowie. Przepis ten brzmi dziś dość niesamowicie: Weź dwie żaby ropychy żywe, włóż je do garczka polewanego, oblep z wierzchu dobrze ten garczek i trzymaj przy ogniu póty aż żaby uschną zupełnie. Jak uschną i ostygną, utłucz je na proszek, natrzyj dobrze głowę sadłem wieprzowem i tym proszkiem posypawszy, przykryj głowę pęcherzem i obwiąż: przez dwadzieścia cztery godziny kołtun odpadnie. K.KASTAMONU Przepisy Barszcz wigilijny Dokładnie umyte czerwone buraki, obrane i pokrojone w plastry (ok. 1,5 kg) układamy w szklanym słoju i zalewamy letnią wodą, tak aby je pokryła. Na wierzch kładziemy kromkę razowego chleba, co przyspiesza proces kiszenia. Słój obwiązujemy gazą i stawiamy w najcieplejszym kącie kuchni. Po czterech, pięciu dniach ostrożnie usuwamy pianę, jaka się uformowała na powierzchni i zlewamy do butelek klarowny kwas buraczany. W szczelnie zakorkowanych butelkach i w chłodnym miejscu można go przechowywać nawet kilka miesięcy. Barszcz wigilijny przyrządzamy na esencjonalnym wywarze z jarzyn bez kapusty (seler, pietruszka, marchew, pory, cebula). Jarzyny gotujemy wraz z 4 obranymi i pokrajanymi na plastry czerwonymi burakami, dodając kilka ziarenek pieprzu czarnego, 2 ziarnka ziela angielskiego i kawałeczek listka laurowego. W oddzielnym garnuszku gotujemy 5-8 suszonych grzybków. Oba wywary, jarzynowy i grzybowy przelewamy przez sitko i łączymy. Teraz dodajemy odpowiednią ilość kwasu buraczanego (na ok. 1 1/2 l wywaru 1/2 l kwasu). Barszcz podgrzewamy do momentu wrzenia, lecz nie gotujemy. Uszka do barszczu wigilijnego Tradycyjnym dodatkiem do barszczu wigilijnego są uszka. Na osobę liczymy 6-8 uszek. Ugotowane uszka wkładamy do wazy i zalewamy gorącym barszczem. Ciasto 15 dkg mąki zagniatamy z całym jajkiem z dodatkiem szczypty soli. Doskonale wyrobione ciasto rozwałkowujemy cienko i krajemy na stolnicy na małe kwadraty (4 4 cm lub mniejsze). Na każdym kwadracie kładziemy nieco farszu, składamy kwadrat po przekątnej, dokładnie zlepiamy brzegi, a następnie dwa przeciwległe rogi trójkątnego pierożka. Uszka wrzucamy do osolonego wrzątku. Gdy wypłyną są gotowe. KRZYŻÓWKA Poziomo: 1. częsty ból głowy; 7. zanik pamięci; 11. środek przeciwbólowy; 12. sałatka z ogórków; 13. zasobnik do tuszu; 14. zły los, nieszczęście; 15. człowiek dotknięty bielactwem; 19. kość kończyny górnej; 23. syn lub córka; 24. leczenie, kuracja; 25. ze stolicą w Kijowie; 31. miesiąc postu muzułmanów; 35. koleżanka waty; 36. mama, tata i dzieci; 37. lubi życie rodzinne; 38. człowiek w sędziwym wieku; 39. lichy rzemieślnik; 40. stan w USA; Pionowo: 1. zabalsamowane zwłoki; 2. gąska w lesie; 3. w kinie przed widzami; 4. o szczebel wyżej; 5. krawędź jak miasto; 6. zmierzch; 7. beczka na wino; 8. wał usypany z ziemi; 9. najwyższy punkt na niebie; 10. zwora, kotew; 16. cukierek na patyku; Santor; 18. huragan; 20. Halka lub Aida ; Wróbel ze sztangą ; 22. mafia, szajka; 25. war; 26. sprzęt drogówki; 27. iwa, gatunek wierzby; 28. likier kminkowy; 29. krewny w linii męskiej; 30. milczenie,...przed burzą; 31. prawnik w fabryce; 32. karmi piersią cudze dziecko; 33. w oponie; 34. służy do wydalania moczu. Litery z pól ponumerowanych od 1 do 24 utworzą rozwiązanie. Autorem krzyżówki jest pan Stanisław Garstkiewicz. W poprzednim wydaniu ZDK zamieściliśmy zły diagram krzyżówki. Czytelników oraz autora przepraszamy. REDAKCJA ZDK ZDROWIE dlakazdego OGÓLNOPOLSKA GAZETA POROZUMIENIA ZIELONOGÓRSKIEGO DLA PACJENTÓW ZDROWIE dlakazdego WYDAWCA: Almamedia Sp. z o.o. Opole, ul. Budowlanych 50, lok. 24 tel PREZES Jerzy Firlej REDAKCJA Nysa, ul. Mariacka 10/2 tel , faks REDAKTOR NACZELNY: Artur Żerkowski REDAKCJA KRAJOWA: Krystian Adamik, Bożena Janicka, Jacek Krajewski, Marek Twardowski, Janusz Tylewicz, Mariusz Wójtowicz KOLEGIUM REDAKCYJNE: Iwona May (przewodnicząca), Marcin Kałużny, Paweł Piszczek, Jerzy Stępień, Małgorzata Stokowska-Wojda, Adam Tomczyk, Edyta Wolfson SEKRETARZE REDAKCJI: Andrzej Jagiełło Robert Sapa PROMOCJA l KOLPORTAŻ Almamedia Sp. z o.o. MARKETING i REKLAMA Abranetis Sp. z o.o Wrocław, ul. Długosza 2-6 tel , tel./faks DRUK Agora SA Tychy

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

DEFINICJE. OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Opieka długoterminowa w Polsce jest realizowana w dwóch obszarach: pomocy społecznej i służby zdrowia.

DEFINICJE. OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Opieka długoterminowa w Polsce jest realizowana w dwóch obszarach: pomocy społecznej i służby zdrowia. PROJECT - TRAINING FOR HOMECARE WORKERS IN THE FRAME OF LOCAL HEALTH CARE INITIATIVES PILOT TRAINING IN INOWROCŁAW, POLAND 22-23.02.2014 DEFINICJE W Polsce w ramach świadczeń poza szpitalnych wyróżniamy

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA W POLSCE

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA W POLSCE OPIEKA DŁUGOTERMINOWA W POLSCE Polski system gwarantuje obywatelom kraju dostęp do opieki długoterminowej w ramach ochrony zdrowia oraz pomocy społecznej. Z opieki tej mogą korzystać osoby przewlekle i

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Wakacyjny poradnik pacjenta

Wakacyjny poradnik pacjenta Wakacyjny poradnik pacjenta Biuro Rzecznika Praw Pacjenta Pamiętaj jako pacjent masz prawo do: świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną; informacji o swoim stanie zdrowia; zgłaszania działań

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Placówki opieki długoterminowej ważne ogniwo w epidemiologii zakażeń szpitalnych Szpital Powiatowy w Wołominie, Joanna Wejda, Małgorzata Purchała Rodzaje placówek I. Podmioty prowadzące działalność leczniczą

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Resuscytacja Szpitale Uniwersyteckie Coventry i Warwickshire NHS Trust Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Informacje przeznaczone dla pacjentów szpitali Coventry and Warwickshire, ich

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka System opieki długoterminowej w Polsce Świadczenia w zakresie opieki długoterminowej zapewnia w Polsce ochrona zdrowia i pomoc społeczna cześć świadczeń (usług)

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Wakacyjny poradnik pacjenta

Wakacyjny poradnik pacjenta Wakacyjny poradnik pacjenta Biuro Rzecznika Praw Pacjenta Pamiętaj jako pacjent świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną; informacji o swoim stanie zdrowia; tajemnicy informacji z Tobą

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE SPOŚRÓD CHORYCH NA RAKA JELITA GRUBEGO UDAJE SIĘ POKONAĆ CHOROBĘ POD WARUNKIEM JEJ WCZESNEGO WYKRYCIA. Rak jelita grubego jest trzecim najczęściej

Bardziej szczegółowo

Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić

Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić Grypa. Chroń siebie i innych. GRYPA SEZONOWA: DLACZEGO WARTO SIĘ ZASZCZEPIĆ Ostatnio dużo się mówiło o różnych rodzajach wirusa grypy, włącznie z sezonową i

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Regulamin Porządkowy Zespołu Poradni Specjalistycznych

Regulamin Porządkowy Zespołu Poradni Specjalistycznych Regulamin Porządkowy Zespołu Poradni Specjalistycznych I. Charakterystyka 1. Zespół Poradni Specjalistycznych jest jednostką organizacyjną Krakowskiego Centrum Rehabilitacji i Ortopedii, realizującą zadania

Bardziej szczegółowo

Opieka pielęgniarska w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej

Opieka pielęgniarska w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej Opieka pielęgniarska w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej Iwona Zaczyk Fundacja Watch Health Care zaczyk@korektorzdrowia.pl Kilka słów na początek Do kompetencji pielęgniarki Podstawowej Opieki Zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Badanie w ramach programu pt. Audyt społeczny leczenia w AMD w Polsce realizowanego przez Stowarzyszenie Retina AMD Polska

Badanie w ramach programu pt. Audyt społeczny leczenia w AMD w Polsce realizowanego przez Stowarzyszenie Retina AMD Polska Dane demograficzne: Badanie w ramach programu pt. Audyt społeczny leczenia w AMD w Polsce realizowanego przez Stowarzyszenie Retina AMD Polska Opracowanie: dr n. med. Anna Kieszkowska-Grudny 1. Inicjały

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

Reguły prowadzenia list oczekujących przez Zakład

Reguły prowadzenia list oczekujących przez Zakład ZASADY PROWADZENIA LISTY OCZEKUJĄCYCH NA UDZIELENIE ŚWIADCZENIA OPIEKI ZDROWOTNEJ, FINANSOWANEGO ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH W RAMACH UMOWY ZAWARTEJ Z NARODOWYM FUDUSZEM ZDROWIA, W PUBLICZNYM ZAKŁADZIE OPIEKI

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe warunki konkursu ofert na świadczenia zdrowotne z zakresu: I. Stomatologia zachowawcza dla dzieci i młodzieży z gminy Polkowice

Szczegółowe warunki konkursu ofert na świadczenia zdrowotne z zakresu: I. Stomatologia zachowawcza dla dzieci i młodzieży z gminy Polkowice Szczegółowe warunki konkursu ofert na świadczenia zdrowotne z zakresu: I. Stomatologia zachowawcza dla dzieci i młodzieży z gminy Polkowice 1. CEL PROGRAMU: Walka z próchnicą u dzieci i młodzieży szkolnej

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem

Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem działanie realizowane w ramach zadania Prewencja pierwotna

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem 2. Wystrzegaj się otyłości 1. Nie pal; jeśli już palisz, przestań. Jeśli nie potrafisz przestać, nie pal przy niepalących 3. Bądź codziennie aktywny ruchowo, uprawiaj ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011 Standardy Grupy ds. Zdrowia Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011 Cel główny Cel główny: optymalny stan zdrowia osób bezdomnych (świadczeniobiorców) utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25/09/2014 Janusz Krupa

Warszawa, 25/09/2014 Janusz Krupa Organizacja wsparcia w zaspokojeniu podstawowych potrzeb medycznych dla niepełnosprawnych i niesamodzielnych seniorów zasady współpracy z ośrodkami podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne Zdrowie środowiskowe 1. Podaj definicję ekologiczną zdrowia i definicję zdrowia środowiskowego. 2. Wymień znane Ci czynniki fizyczne

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Działania Miasta w zakresie opieki nad osobami przewlekle i nieuleczalnie chorymi oraz z doświadczeniem choroby psychicznej.

Działania Miasta w zakresie opieki nad osobami przewlekle i nieuleczalnie chorymi oraz z doświadczeniem choroby psychicznej. Działania Miasta w zakresie opieki nad osobami przewlekle i nieuleczalnie chorymi oraz z doświadczeniem choroby psychicznej Joanna Nyczak Projekt korzysta z dofinansowania pochodzącego z Islandii, Liechtensteinu

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA..,WWW.MONEY.PL ( 00:00:00) www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/warszawscy;lekarze;zastosowali;nowa;metode;leczenia;raka;j

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Walki z Rakiem

Światowy Dzień Walki z Rakiem Z tej okazji zachęcamy wszystkich do refleksji. Każdy z nas może podjąć pewne działania i mieć wpływ na zdrowie swoje i swoich bliskich. Możesz podejmować zdrowe decyzje To, co robimy każdego dnia wpływa

Bardziej szczegółowo

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne Prawo do opieki paliatywnej Dostęp do opieki paliatywnej stanowi prawny obowiązek, potwierdzony przez konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

Europejski Kodeks Walki z Rakiem

Europejski Kodeks Walki z Rakiem Europejski Kodeks Walki z Rakiem Europejski kodeks walki z rakiem powstał z inicjatywy Unii Europejskiej, która już w latach 80 uznała zmagania z rakiem w społeczeństwie Europejczyków za jeden z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE WNIOSKU* (wypełnia osoba ubiegająca się o umieszczenie lub jej przedstawiciel ustawowy)

UZASADNIENIE WNIOSKU* (wypełnia osoba ubiegająca się o umieszczenie lub jej przedstawiciel ustawowy) Miejscowość,... data... W N I O S E K osoby ubiegającej się o umieszczenie w domu pomocy społecznej Imię i nazwisko... Data i miejsce urodzenia... Adres zamieszkania... Nr PESEL... Na podstawie art. 54

Bardziej szczegółowo

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM Europejski Kodeks Walki z Rakiem Zawiera 11 zaleceń,, których stosowanie może przyczynić się do: zmniejszenia ryzyka zachorowania na nowotwory

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWA OPIEKA ZDROWOTNA

PODSTAWOWA OPIEKA ZDROWOTNA PODSTAWOWA OPIEKA ZDROWOTNA Świadczenia podstawowej opieki zdrowotnej realizowane są od poniedziałku do piątku w godzinach pomiędzy 8.00 18.00. Natomiast w godz. 18.00 8.00 dnia następnego oraz całodobowo

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish Wsparcie i informacje o chorobie Parkinsona Parkinson s information and support Polish Diagnoza choroby Parkinsona może wywróci życie do góry nogami - dlatego warto zwrócić się do nas Jeśli chorują Państwo

Bardziej szczegółowo

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych.

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych. Zakres zadań pielęgniarki i położnej POZ 1. Pielęgniarka i położna podstawowej opieki zdrowotnej wybrana przez świadczeniobiorcę planuje i realizuje kompleksową opiekę pielęgniarską i pielęgnacyjną opiekę

Bardziej szczegółowo

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie 1 S t r o n a podkarpackim 2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie Podobnie jak w całej Polsce, bezpłatne programy profilaktyczne refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia realizowane są

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA IMIĘ I NAZWISKO PESEL. 1. Czy leczy się Pan/Pani? Jeśli tak to na jakie schorzenie? TAK / NIE 2. Jakie leki przyjmuje Pan/Pani obecnie? TAK / NIE 3. Czy był/a Pan/Pani operowana?

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

"50+ w Europie" Badanie Zdrowia, Starzenia się, i Przechodzenia na Emeryturę w Europie

50+ w Europie Badanie Zdrowia, Starzenia się, i Przechodzenia na Emeryturę w Europie Uniwersytet Warszawski Numer seryjny kwestionariusza: 2910001 Nr ID gospodarstwa domowego 2 9 0 6 2 0 0 Nr ID osoby Data wywiadu: Nr ID ankietera: Imię respondenta: "50+ w Europie" Badanie Zdrowia, Starzenia,

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Społeczne aspekty chorób rzadkich Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Narodowe Plany w EU - zabezpieczenie społeczne Koordynacja pomiędzy sektorem ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku I. Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin organizacyjny Stowarzyszenia Promyk siedzibą w Giżycku, zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

Dr med. Paweł Grzesiowski

Dr med. Paweł Grzesiowski DOSTĘPNOŚĆ DO SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH W WYBRANYCH KRAJACH EUROPY CENTRALNEJ MECHANIZMY FINANSOWANIA SZCZEPIEŃ I OCENY ICH EFEKTYWNOŚCI Dr med. Paweł Grzesiowski FUNDACJA INSTYTUT PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WARSZAWA,

Bardziej szczegółowo

10 kroków do wzmocnienia organizmu dziecka

10 kroków do wzmocnienia organizmu dziecka 10 kroków do wzmocnienia organizmu dziecka Krok pierwszy - pełnowartościowa dieta Drogi Rodzicu, prawidłowo dobrana dieta jest podstawowym czynnikiem, który pomoże w zapobieganiu chorobom. Konieczne jest

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Kursy dla pielęgniarek i położnych

Kursy dla pielęgniarek i położnych Kursy dla pielęgniarek i położnych Rodzaj kursu Nazwa kursu Czas trwania Cena Pielęgniarstwo geriatryczne 305 godzin, w tym: zajęcia teoretyczne 180 godzin zajęcia praktyczne 125 godzin 1 250 zł Kursy

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

Emilia Socha Fundacja WHC socha@korektorzdrowia.pl

Emilia Socha Fundacja WHC socha@korektorzdrowia.pl Emilia Socha Fundacja WHC socha@korektorzdrowia.pl W styczniu 1907 roku, ukazała się praca niemieckiego neurologa, Aloisa Alzheimera, O szczególnej chorobie kory mózgowej Opisywała ona przypadek pacjentki,

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA. o profilu psychiatrycznym. w Bolesławcu

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA. o profilu psychiatrycznym. w Bolesławcu WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO o profilu psychiatrycznym w Bolesławcu DANE ŚWIADCZENIOBIORCY:.. Imię i nazwisko. tel.... Adres zamieszkania.. Numer PESEL, a w przypadku

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

25 maja 2013 Piknik. Zdrowa Mama to szczęśliwa rodzina!

25 maja 2013 Piknik. Zdrowa Mama to szczęśliwa rodzina! Tematyka: Profilaktyka choroby nowotworowej piersi Dlaczego postanowiliśmy poruszyć temat raka piersi u kobiet? Rak piersi jest jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych u kobiet w Polsce. Z obecnie

Bardziej szczegółowo

Już dziś rozpocznij bieg po zdrowie!

Już dziś rozpocznij bieg po zdrowie! Abonamentowa opieka medyczna Już dziś rozpocznij bieg po zdrowie! 24-h INFOLINIA MEDYCZNA Całodobowy dostęp do infolinii umożliwia: uzyskanie informacji na temat zakresu udzielanych świadczeń zdrowotnych,

Bardziej szczegółowo

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data...

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej osobie wymagającej

Bardziej szczegółowo

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Trafna diagnoza i właściwe leczenie Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Oferta specjalna dla najlepszych klientów Avivy i ich rodzin Dziękujemy, że są Państwo z nami Upewnij się, kiedy chodzi

Bardziej szczegółowo

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu Jeżeli podczas badań przesiewowych okaże się, że jest mowa o nadmiernym spożyciu alkoholu, jesteście Państwo wówczas narażeni na większe ryzyko problemów

Bardziej szczegółowo

Poland ISSP 2011- Health Questionnaire

Poland ISSP 2011- Health Questionnaire Poland ISSP 2011- Health Questionnaire I n s t y t u t S t u d i ó w S p o ł e c z n y c h im. P r o f e s o r a R o b e r t a B. Z a j o n c a U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i S t a w k i 5 /

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją.

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. mgr Irena Ewa Rozmanowska specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego fot. Vedran Vidovic shutterstock.com Depresja ma w psychiatrii pozycję podobną

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Propozycje nowych rozwiązań

Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Propozycje nowych rozwiązań Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Konferencja GRYPA 2013/2014 16 kwietnia 2013 Warszawa Propozycje nowych rozwiązań Dr n. med. Agnieszka Mastalerz-Migas Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

TOWARZYSZENIE W CHOROBIE

TOWARZYSZENIE W CHOROBIE Tylko życie poświęcone innym warte jest przeżycia - Albert Einstein PROPOZYCJA WSPÓŁPRACY TOWARZYSZENIE W CHOROBIE program społeczny Fundacji Wspólna Droga United Way Polska Źródło: http://www.dziennikpolski24.pl/files/articles/lightbox/82efd59a59d7f866b44e1e

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA UBEZPIECZENIA GRUPOWEGO ZIPH GORZÓW

PROPOZYCJA UBEZPIECZENIA GRUPOWEGO ZIPH GORZÓW PROPOZYCJA UBEZPIECZENIA GRUPOWEGO ZIPH GORZÓW 2012-2013 --------------------------------------------------- ZAKRES OCHRONY KL. W-1 W-2 W-3 W-4 W-5 W-6 Ubezpieczenie następstw nieszczęśliwego wypadku powodującego

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA Odżywianie jest ważną sferą w życiu każdego człowieka. Różnorodne przeżywane przez nas stresy są częstym powodem utraty apetytu, podjadania lub nadmiernego apetytu. Różne

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem Dlaczego walczymy z rakiem? Nowotwory są drugą przyczyną zgonów w Polsce zaraz po zawałach i wylewach. Liczba zachorowao na nowotwory złośliwe w Polsce to ponad 140,5 tys.

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Prawda Fałsz 1. Osoby z chorobą Alzheimera są szczególnie podatne na depresję.

Prawda Fałsz 1. Osoby z chorobą Alzheimera są szczególnie podatne na depresję. Test wiedzy o chorobie Alzheimera Poniżej znajdują się stwierdzenia dotyczące choroby Przeczytaj proszę każde stwierdzenie i otocz kółkiem Prawda, jeśli uważasz, że zdanie jest prawdziwe, lub Fałsz, jeśli

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITY SPOSÓB I TRYB POTWIERDZANIA SKIEROWAŃ NA

JEDNOLITY SPOSÓB I TRYB POTWIERDZANIA SKIEROWAŃ NA JEDNOLITY SPOSÓB I TRYB POTWIERDZANIA SKIEROWAŃ NA LECZENIE UZDROWISKOWE W ODDZIAŁACH WOJEWÓDZKICH NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA 1. Ilekroć w niniejszych zasadach jest mowa o Funduszu należy przez to rozumieć

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie Pozytywnie zaopiniowany i wdrożony do stosowania Uchwałą Rady Pedagogicznej Samorządowego Przedszkola Nr 55 nr 04/27/08/13 z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie Samorządowe Przedszkole Nr 55

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie Samorządowe Przedszkole Nr 55 PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie Pozytywnie zaopiniowany i wdrożony do stosowania Uchwałą Rady Pedagogicznej Samorządowego Przedszkola Nr 55 nr 04/27/08/13 z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci.

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. ZDROWIE definicja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to stan cechujący się uzyskaniem dobrego samopoczucia na poziomie fizycznym, psychicznym i

Bardziej szczegółowo