7 ISSN Nakład egzemplarzy 107 WRZESIEŃ 2012

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "7 ISSN 1895-3557 Nakład 12 000 egzemplarzy 107 WRZESIEŃ 2012"

Transkrypt

1 107 WRZESIEŃ ISSN Nakład egzemplarzy Raport: JESIEŃ ŻYCIA W ZDROWIU KLAUZULA SUMIENIA OKIEM PRAKTYKA 12 JAK SKUTECZNIE MOTYWOWAĆ PRACOWNIKÓW? 18 PRZYGOTOWANIE DO NAJLEPSZEGO SEZONU SPRZEDAŻOWEGO 28 GRZYBEK NA DŁUGOWIECZNOŚĆ 54

2

3

4 4 w od pigułce redakcji PAGINA MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ 2012 Drodzy Emilia Załeńska redaktor naczelna Czytelnicy Według danych Komisji Europejskiej dzisiejsza 17-latka dożyje 90., a jej kolega w tym samym wieku będzie żył tylko cztery lata krócej. To bardzo optymistyczne prognozy. Obecnie z naszą długowiecznością również nie jest źle, chociaż w porównaniu do Europy Zachodniej wciąż pozostajemy w tyle, szczególnie jeśli chodzi o panów (różnica średniej życia między kobietą a mężczyzną wynosi w naszym kraju około dziewięciu lat, oczywiście na korzyść pań). Osoby starsze to szczególna grupa pacjentów, która powinna zostać objęta troskliwą opieką zdrowotną. To marzenie każdego seniora. A jaka jest rzeczywistość? Zbyt mała liczba geriatrów w Polsce, brak konsultacji między specjalistami, a co za tym idzie całe pliki recept, które często się dublują. Niełatwo leczyć się starszym osobom w Polsce. Przygotowując raport na temat chorób wieku podeszłego, z wieloma z nich rozmawialiśmy. Większość twierdzi, że często dopiero farmaceuta opanowuje cały ten chaos, doradzając, które leki wykupić, jak je dawkować i nie łączyć. Oprócz wspomnianego Raportu Państwa szczególnej uwadze polecamy również tekst o kontrowersyjnym projekcie, który przewiduje prawo do wprowadzenia zmian, umożliwiających odmowę wydania hormonalnych środków antykoncepcyjnych w oparciu o klauzulę sumienia. Nasz autor sugeruje, że aptekarz powinien mieć takie prawo, bo m.in. podnosi ono prestiż profesji. A co Państwo sądzą na ten temat? Czekamy na opinie. Zapraszamy do lektury! Wydawca Świat Zdrowia S.A. ul. Szosa Bydgoska 52, Toruń Redaktor naczelna Emilia Załeńska Rada naukowa prof. dr hab. Bogusław Hładoń przewodniczący rady dr hab. Anna Kodym, prof. UMK dr hab. Jerzy Krysiński, prof. UMK dr n. farm. Witold Musiał prof. dr hab. Małgorzata Schlegel-Zawadzka mgr Piotr Stolarczyk, prezes Zarządu Krajowego Izby Gospodarczej Apteka Polska Reklama Jarosław Zachwieja (56) Redakcja Fotoedycja Łukasz Pawlak Zdjęcia Thinkstock/FPM, B&W, EN, FPM, Infografika PAP, Mat. prasowe Projekt graficzny Skład i łamanie NEKK Sp. z o.o. Druk Toruńskie Zakłady Graficzne ZAPOLEX Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych, zastrzega sobie prawo do redagowania otrzymanych tekstów oraz zmiany ich tytułów i nie odpowiada za treść zamieszczanych reklam. Redakcja może odmówić zamieszczania reklamy bez podania przyczyny. OKŁADKA: NEKK MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ 2012

5 spis w pigułce treści 5 MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ PAGINA 2012 pigułce W pigułce Newsy Talia osy w strzykawce 6 Kwestionariusz Farmaceuty 8 Ciekawostki Czy wiesz, że pies prawdę ci powie 10 6w 11 na moje oko...a mnie każą z obcym! co w farmacji piszczy Dopuścić sumienie do głosu 12 Wydobyć to, co najlepsze akademia aptekarza Pytamy eksperta 22 Przygotowanie do sukcesu raport Raport jesień życia w zdrowiu apteka pełna zdrowia Pożegnanie z dymkiem 48 Gry damsko-męskie 50 Grzybek na długowieczność 54 Maluch na ziarnku grochu 56 Cholesterol pod kontrolą 60 Nosowe sprawy 62 Sprytne niczym wesz 64 uroda z apteki Pedicure w akwarium 68 Wanna z bąbelkami 70 recepta na czas wolny 5 Argentyna Idziemy w tango 76 Magisterskie wątpliwości 80 Angielski w aptece 82 Quiz farmaceutyczny 84 Szczypta kultury 86 Krzyżówka 88

6 6 w pigułce NEWSY Talia osy w strzykawce Spadek masy ciała bez radykalnej diety i ćwiczeń? Zdaniem naukowców, już niebawem będzie to możliwe. Opracowano szczepionki, dzięki którym nawet największe łasuchy nie będą musiały martwić się o to, że przytyją. Z pierwszych testów przeprowadzonych przez amerykańskich badaczy na myszach wynika, że już po jednym zastrzyku masa ciała osoby chcącej schudnąć zmniejszy się o 10 proc. Efekt taki będzie można uzyskać już po czterech dniach od zaaplikowania leku. Jak działają rewolucyjne szczepionki? Występujący naturalnie w ludzkim organizmie hormon wzrostu (GH) oraz insulinopodobny hormon wzrostu (IGH-1) nasilają metabolizm. Jednak są blokowane przez hormon peptydowy somatostatynę. Rewolucyjny lek zawiera zmodyfikowaną somatostatynę, na którą organizm odpowiada wytwarzaniem przeciwciał. To zmniejsza wpływ somatostatyny na GH i IGF-1, zwiększa wydatkowanie energii i spadek masy ciała. Co ważne, szczepionka najprawdopodobniej nie wywołuje żadnych skutków ubocznych. Jednak zanim lek trafi do sprzedaży, jego skuteczność musi zostać zweryfikowana podczas badań klinicznych na ochotnikach. Niezależnie od naukowców amerykańskich, własne testy nad szczepionką odchudzającą prowadzą badacze japońscy. Uleczyć ludzkość Choć znanych jest około 67 milionów związków chemicznych wykorzystywanych do produkcji leków, zdaniem szwajcarskich naukowców jest to zaledwie jedna dziesiąta procenta tego, co łącznie zostanie odkryte na drodze pędzącego postępu technologicznego. Jean-Louis Reymond i Mahendra Awale oszacowali, że nieodkryte jest jeszcze około decyliona medykamentów. Wyniki swoich badań opublikowali na łamach ACS Chemical Neuroscience. Badacze z uniwersytetu w Bernie doszli do takich wniosków po przeanalizowaniu tak zwanej przestrzeni chemicznej, która może być zagospodarowana przez nowe związki. Oczywiście nie wszystkie będą stabilne, a ich właściwości nie muszą odpowiadać wymaganiom i potrzebom farmaceutów, to jednak stworzenie bazy, zestawienia związków, które potencjalnie mogą być wykorzystane w medycynie, ułatwi pracę w laboratoriach farmaceutycznych i tym samym skróci czas oczekiwania na nowe leki. Dla lekarzy i pacjentów może to być orężem w walce z nieuleczalnymi dotąd chorobami. MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ 2012

7 w pigułce 7 NEWSY Komórki jak nowe Jak wynika z badań przeprowadzonych przez zespół Fredy Miller ze szpitala dziecięcego przy uniwersytecie w Toronto, popularny lek wykorzystywany w leczeniu cukrzycy może pobudzać tworzenie nowych komórek nerwowych w mózgu. Metforminę, bo o niej mowa, podano myszom. Następnie zostały one wpuszczone do basenu, w którym pływała platforma. Zadaniem gryzoni było odnalezienie lądu. Zwierzętom, którym podano medykament, udawało się to sprawniej, nawet gdy zmieniano położenie platformy w basenie. Zdaniem badaczy lek oddziałuje na tzw. szlak metaboliczny apkc-cbp, który pełni ważną rolę w informowaniu nerwowych komórek macierzystych, kiedy i gdzie mają przekształcić się w dojrzałe neurony. Naukowcy wskazują, że w kontekście odkrycia metformina mogłaby być stosowana nie tylko w leczeniu cukrzycy, ale również takich chorób jak alzheimer. Terapia polegałaby nie na wprowadzaniu do mózgu nowych komórek macierzystych, a na naprawianiu już funkcjonujących. Pierś przeciwko agresji Zwolennicy karmienia piersią co jakiś czas informują nas o zdrowotnych właściwościach kobiecego pokarmu. Niedawno fińscy naukowcy odkryli, że dzieci karmione mlekiem matki w przyszłości mniej się denerwują. Z badań wynika, że niemowlęta karmione przez pierwsze 6 miesięcy życia piersią w wieku 24 lat wykazują znacznie niższy poziom agresji niż ich rówieśnicy, którzy przyjmowali mleko z butelki. Okazuje się, że kobiecy pokarm może mieć nie tylko korzystny wpływ na psychologiczny rozwój dziecka, ale również problemy zdrowotne dorosłych. Tę ciekawą tezę potwierdził pewien kontrowersyjny blogger, który przeszedł na mleczną dietę po tym, jak jego żona urodziła dziecko. Wytwarzała ona duże ilości pokarmu i wypełniała nim zamrażarkę. Mężczyzna twierdzi, że picie kobiecego mleka wyleczyło go z problemów trawiennych. Kateter rektalny dla niemowl t Niefarmakologiczne rozwi zanie przynosz ce natychmiastow ulg napi temu brzuszkowi. Kateter delikatnie stymuluje mi nie odbytu, prowadz c do ich naturalnego rozlu nienia i w efekcie uwolnienia gazów z jelit. Jest bezpiecznym wyrobem medycznym, przeznaczonym specjalnie do tego celu. Dost pny w aptekach. Opakowanie 10 szt. Cena ok. 35 z. R E K L A M A

8 8 w pigułce KWESTIONARIUSZ FARMACEUTY Czas wolny spędzam w roku akademickim w domu. W soboty czy w niedziele lubię chodzić do opery lub teatru. Z kolei w wakacje wybieram się na urlop w góry, np. do Krynicy Górskiej. Pozostałe wolne dni najchętniej spędzam w ogrodzie. W kuchni moją specjalnością jest lubię dobrze zjeść, ale niestety nie jestem specjalistą w przyrządzaniu potraw. Brzydzę się kłamstwem i nieuczciwością. Edmund Sieradzki prof. nadzw. dr hab. n. farm. kierownik Zakładu Farmacji Stosowanej WUM Motto życiowe: Być przyjaznym ludziom. Pierwsze zarobione pieniądze dokładnie nie pamiętam, wydaje mi się, że pojechałem za nie do Kołobrzegu. Moja praca to naukowo-dydaktyczna działalność już po skończeniu studiów farmaceutycznych. Wpierw pracowałem w Studium Farmaceutycznym Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Bydgoszczy. Od 1995 r. w Zakładzie Farmacji Stosowanej Akademii Medycznej w Warszawie, aktualnie w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Najbardziej stresuje mnie stanie w korku. Najdłuższy, w którym uczestniczyłem, miał długość 11 km. Boję się szerszeni i burzy w górach. Kiedyś byłem na obozie wędrownym w Sudetach. Na otwartej przestrzeni zastała nas burza. To było okropne doświadczenie. Marzę o długich wakacjach w Kenii. Czytanie gazet zaczynam od pierwszej strony. Jednak Poznaj Świat oglądam i czytam od ostatniej. A wszystko przez przedstawione tam piękne krajobrazy z wybranych zakątków świata. Słucham ludzi i śpiewu ptaków w ogrodzie. Lubię słuchać muzyki Chopina. Oglądam i słucham regularnie wiadomości w telewizji. Kiedyś chodziłem często do kina. Czytam książki o tematyce historycznej i przygodowej. Moim ulubionym pisarzem jest Mika Waltari. To fiński autor, którego książki czytam z wielką przyjemnością. Nie mógłbym obejść się bez porannej kawy i pracy w ogrodzie. Co, gdzie, kiedy? Co? I Żeglarskie Mistrzostwa Polski Aptekarzy Gdzie? Jezioro Mamry (baza stanica wodna Kietlice) Kiedy? 7-9 września 2012 Organizator: Okręgowa Izba Aptekarska w Olsztynie Co? Ogólnopolskie Targi Farmaceutyczne Gdzie? Warszawa, ul. Prądzyńskiego 12/14, Expo XXI, hala nr 1 Kiedy? 6 września 2012 Organizator: Grupa NEUCA, Aptekarska Szkoła Zarządzania, Uniwersytet Medyczny w Lublinie Co? Konferencja: Medycyna 65+. Leczenie pacjenta w wieku podeszłym Gdzie? Warszawa Kiedy? września 2012 Organizator: Katedra Geriatrii i Gerontologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, Kolegium Lekarzy Specjalistów Geriatrii w Polsce, Wydawnictwo Forum MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ 2012

9 w pigułce 9

10 10 NEWSY w pigułce Czy wiesz, że... ŁYSE JEST PIĘKNE Kariera to piękna rzecz, ale nie możesz się do niej przy tulić w zimną noc. MARILYN MONROE Piękna i łysa Barbie! Zobaczmy, czy możemy sprawić, że powstanie to polskie tłumaczenie nazwy strony na Facebooku, którą utworzyli lekarze, dzieci chore na raka i ich rodzice. Wszystkie te osoby chcą przekonać producenta zorganizowania akcji wpadły dwie przyjaciółki ze Stanów Zjednoczonych Rebecca Sypin i Jane Bingham. Jedna sama doświadczyła skutków leczenia choroby nowotworowej, druga jest matką 12-latki walczącej z białaczką. Ich zdaniem dzięki popularnych lalek do rozpoczęcia masowej produkcji łysych Barbie. Ich zdaniem, pozbawiona włosów kultowa zabawka pomoże małym pacjentom oddziałów onkologicznych oswoić się z następstwem chemioterapii. Na pomysł łysej Barbie chore dziewczynki mogłyby uwierzyć, że możliwe jest bycie piękną bez włosów. Lalki miałyby być sprzedawane z zestawem apaszek, chust i kapeluszy. Inicjatywę poparło już 160 tys. użytkowników portalu, a liczba ta stale rośnie. KRÓTKO Od października w aptekach na terenie Stanów Zjednoczonych będzie można kupić szybki domowy tekst, wykrywający wirusa HIV. Badanie polega jedynie na pobraniu śliny. Wynik widoczny będzie po minutach. Wynik nie jest na 100 proc. wiarygodny, producent zapewnia jednak, że w badaniach kontrolnych test wykrył 92 proc. zakażeń wirusem HIV. PIES PRAWDĘ CI POWIE Czy rasa psa może zdradzać cechy charakteru jego właściciela? Jak twierdzą Jo Fearon i dr Lance Workman z uniwersytetu w Bath, osobowość ma ogromny wpływ na wybór pupila. Badacze przeprowadzili internetową ankietę wśród tysięcy właścicieli czworonogów. Autorzy kwestionariusza podzielili rasy na siedem grup: aportujące (np. golden retriever), gończe (np. greyhound), pasterskie (np. owczarek niemiecki), teriery (np. Staffordshire bull terrier), psy do towarzystwa (np. chilhuahua), domowe (np. buldog) i pracujące (np. doberman). Wyniki ankiety pokazały, że właściciele ras pasterskich i domowych to osoby najbardziej ekstrawertyczne. Posiadacze ras aportujących i do towarzystwa są ludźmi zgodnymi, sumiennymi i skrupulatnymi. Natomiast opiekujący się psami gończymi są stabilni emocjonalnie. Otwartość na nowe doświadczenia charakteryzuje w największym stopniu właścicieli ras do towarzystwa. Kwestionariusze powstały w porozumieniu z brytyjskim związkiem kynologicznym Kennel Club. MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ 2012

11 na moje oko 11 FELIETON...a mnie każą z obcym! Słyszałem kiedyś taką opowieść czy raczej anegdotę. Dotyczyła ona rodziny, w skład której wchodzili: mama, tata oraz dorastająca córeczka, która z dziewczątka powoli zaczynała przepoczwarzać się w urokliwą, młodą dziewczynę, tu i ówdzie już atrakcyjnie zaokrąglającą się w panieńskie kształty. Mamuśka zauważyła te zmiany w córce i któregoś dnia żartobliwie, pół żartem, pół serio, zagaiła do niej: no niedługo, to się wszystkie chłopaki we wsi będą za tobą oglądały. Maluczko, a przyprowadzisz nam kawalera, mówiąc: mamo, to jest ten jeden wybrany i kochany!. Na to zielona, naiwniutka dziewczyna-córeczka zareagowała gwałtownie: tak, mama to się z tatą ożenili, a mnie to każą z obcym!. W pierwszym odczuciu można by przyjąć, że to bardzo niepoważna, niedorosła odpowiedź. Jednak po namyśle trzeba stwierdzić, że w tej pozornie naiwnej reakcji kryje się bardzo bogaty sens. Warto go uwypuklić. NAJWAŻNIEJSZA INSTYTUCJA Przez dzieci (rzecz jasna do pewnego ich wieku, a nawet wtedy, kiedy już są bardzo dorosłe) rodzice nie są postrzegani jako małżeństwo związek obcego mężczyzny z obcą kobietą, ale przede wszystkim jako mama i tata. Te dwa słowa dla dzieci to właściwie najważniejsza instytucja, gniazdo, w którym czują się bezpiecznie i w którym zawsze znajdą ochronę i opiekę (jak małe kurczątka kryjące się pod skrzydłami matki-kwoki). Oczywiście, mam świadomość, że nie odkrywam tu żadnej prawdy o życiu, wszyscy przecież wiemy, że tak było, tak jest i tak będzie aż do skończenia świata. POWRÓT DO GNIAZDA A po dojściu do pełnoletności mogą się przecież zdarzyć różne sytuacje, gdzie do rodzinnego domu wraca się jak do bazy, do gniazda, gdzie zawsze czuło się troskę i bezpieczeństwo, jakie zapewniali mama i tata (czy tata i mama). Wystarczy przypomnieć ewangeliczną przypowieść św. Łukasza o powrocie syna marnotrawnego, który po głupim, bezsensownym życiu gdzieś w świecie, dopiero w domu ojca swego znalazł schronienie i bezpieczeństwo. Sprawa się wikła, jeśli któraś ze stron przedwcześnie umiera. Jeśli pierwsza umiera matka, to przeważnie tzw. dom się wali, bo przecież ona trzymała lejce i wszelkie sprawy domu; ojciec miał tylko dostarczać środki do życia. Jeśli jest odwrotnie i umiera finansowa podpora rodziny ojciec, pozostawiona sama sobie matka zrobi wszystko, aby jakoś utrzymać dom i dzieci doprowadzić do dorosłości, często biednie, ale skutecznie. Ale jest tu i druga strona medalu często dawna gromadka dorosłych już dzieci nie potrafi się złożyć na egzystencję starej i schorowanej matki, która, bywa, nie ma za co wykupić potrzebnych leków (a znam takie przypadki!). EGZYSTENCJONALNY KRYZYS Dlaczego o tym wszystkim piszę i snuję rozmyślania? Piszę, bo zanika gdzieś gubi się wręcz to, co na początku tekstu nazwałem instytucją, bazą czy gniazdem, a których bohaterami są mama i tata. Liczy się wyścig szczurów po coraz więcej, coraz wyżej i wyżej, byle w końcu dopaść szczytu, gdzie czasem znajduje się świadomość, ile rzeczy przegrało się w życiu. Zacząłem żartobliwie, a kończę tekst dość smętnym akcentem i w dosyć posępnym nastroju. No cóż! Takie czasami bywa życie «dr hab. n. farm. Aleksander Drygas Teraz liczy się wyścig szczurów po coraz więcej, coraz wyżej i wyżej, byle w końcu dopaść szczytu, gdzie czasem znajduje się świadomość, ile rzeczy przegrało się w życiu.

12 12 co w farmacji piszczy KLAUZULA SUMIENIA DLA FARMACEUTY OKIEM PRAKTYKA Dopuścić sumienie do głosu Ostatnio wiele emocji wzbudził wniosek katolickich aptekarzy dotyczący wprowadzenia zmian umożliwiających odmowę wydania hormonalnych środków antykoncepcyjnych w oparciu o klauzulę sumienia. Dlaczego temat ten jest tak kontrowersyjny? MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ 2012

13 co w farmacji piszczy 13 DZIEŃ POLSKIEJ FARMACJI Zawód farmaceuty opiera się na sprawowaniu kontroli i doradztwie w aspektach dotyczących produktów leczniczych, indywidualnego doboru preparatów, dawkowania, jak również interakcji ze składnikami żywności oraz innymi lekami. Zgodnie z art. 2 wprowadzonej 22 stycznia 2012 roku nowelizacji Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej nadrzędnym obowiązkiem farmaceuty jest ochrona zdrowia i życia. Żadnych wątpliwości nie budzą tu leki przywracające stan fizjologicznie prawidłowy jak leki przeciwzapalne, przeciwnadciśnieniowe, przeciwbakteryjne itp. Inaczej jest w przypadku antykoncepcji hormonalnej, a w szczególności postkoitalnej, której mechanizm polega na uniemożliwieniu zagnieżdżenia się zarodka w macicy. Działanie antykoncepcji hormonalnej z kolei ma cztery główne punkty i są to: (nie zawsze całkowita) blokada owulacji, zagęszczenie śluzu szyjki macicy, uniemożliwiające w większości przypadków przejście plemników z pochwy do jamy macicy, wpływ na perystaltykę jajowodów oraz zahamowanie rozwoju błony śluzowej endometrium. NIEJASNE INFORMACJE Dwa ostatnie mechanizmy budzą najwięcej kontrowersji etycznych, ponieważ w momencie, gdy dojdzie do zapłodnienia, uniemożliwione zostaje zagnieżdżenie zarodka w niedostatecznie rozwiniętym endometrium, skutkując poronieniem. Podobnie na skutek opóźnienia w transporcie jajowodowym dochodzi do zahamowania w rozwoju potencjalnie zdolnego do życia embrionu. Często pacjentki nie są nawet informowane przez lekarzy o takim działaniu, a informacje zawarte w ulotkach dołączonych do preparatów są ogólnikowe, niejasne i nierzetelnie sformułowane lub nawet pomijają to zjawisko. Powyżej przedstawiony pogląd jest poparty medycznym i biologicznym faktem, zgodnie z którym za początek życia uznaje się moment zapłodnienia, nie zaś moment zagnieżdżenia zarodka w macicy. REGULACJE PRAWNE W POLSCE Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnej Izby Aptekarskiej, farmaceuta nie ma prawa odmówić wydania prawidłowo przepisanego na recepcie leku. W przypadku odmowy apteka może nawet stracić koncesję. Zarówno ustawa Prawo farmaceutyczne z 6 września 2001 roku, jak i ustawa z 19 kwietnia 1991 roku o izbach aptekarskich jako główny cel pracy aptekarza stawiają troskę o dobro pacjenta. Powinien on zatem z jednej strony zapewnić dostęp do środków leczniczych, z drugiej natomiast ograniczyć go w momencie, gdy zaistnieje ryzyko użycia tych produktów w celach niezgodnych z zaleceniami medycznymi. CO MÓWIĄ USTAWY? W analizie polskich regulacji prawnych odnoszących się do klauzuli sumienia należy zwrócić uwagę na art. 96 ust. 4 Prawa farmaceutycznego, który stanowi, że farmaceuta i technik farmaceutyczny mogą odmówić wydania R E K L A M A

14 14 co w farmacji piszczy KLAUZULA SUMIENIA DLA FARMACEUTY OKIEM PRAKTYKA Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnej Izby Aptekarskiej, farmaceuta nie ma prawa odmówić wydania prawidłowo przepisanego na recepcie leku. W przypadku odmowy apteka może nawet stracić konsesję. produktu leczniczego, jeżeli jego wydanie może zagrażać życiu lub zdrowiu pacjenta, co gwarantuje ochronę również poczętej istocie ludzkiej we wczesnym etapie jej rozwoju. Przeciwko prawu do odmowy wydania produktu przywoływany jest zapis art. 95 ust.1 Prawa farmaceutycznego, który określa pozycję, jaką zajmują apteki w kwestii zaopatrywania pacjentów w środki lecznicze: Apteki ogólnodostępne są zobowiązane do posiadania produktów leczniczych i wyrobów medycznych w ilości i asortymencie niezbędnym do zaspokojenia potrzeb zdrowotnych miejscowej ludności ze szczególnym uwzględnieniem leków refundowanych, na które ustalono limit ceny na podstawie odrębnych przepisów, z zastrzeżeniem ust. 2. Tu jednak należy zwrócić uwagę, że w kwestii antykoncepcji obowiązek zapewnienia obywatelom swobodnego dostępu do metod i środków służących świadomej prokreacji dotyczy organów administracji, którymi nie są apteki (art. 2 ust. 2 z dnia 7 stycznia 1993 roku o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży DZ.U. nr 17, poz. 78 ze zm.). KIEDY MOŻNA ODMÓWIĆ? W Paragrafie 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 roku w sprawie wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych z apteki, zostały określone sytuacje, w których aptekarz ma prawo odmówić sprzedaży danego środka leczniczego. Należą do nich: uzasadnione podejrzenie co do wiarygodności recepty, konieczność dokonania zmian, np.: w składzie, na skutek niezgodności bez możliwości skontaktowania się w tej sprawie z osobą uprawnioną do realizacji recept. Z tego aktu prawnego farmaceuta może skorzystać również w momencie, gdy od dnia sporządzenia danego leku recepturowego upłynęło 6 dni lub gdy osoba przedstawiająca receptę nie ukończyła 13 roku życia. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 8 marca 2012 roku w sprawie recept lekarskich, farmaceuci mają prawo do odmowy wydania produktów leczniczych w przypadku uzasadnionego ryzyka sfałszowania danej recepty. Z kolei art. 3 Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej, na który często powołują się sympatycy sprzeciwu sumienia, podaje, że aptekarz będąc osobiście odpowiedzialnym za wykonywaną pracę, jest wolny w podejmowaniu swoich zachowań, zgodnie ze swym sumieniem i współczesną wiedzą medyczną. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na prawo do wolności wyznania i sumienia, które gwarantowane jest przez Konwencję Praw Człowieka oraz Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Wyżej wymienione akty prawne nie określają jednoznacznie, czy aptekarz ma prawo czy też nie odmówić realizacji recepty, kierując się własnymi poglądami i sumieniem. DLACZEGO WARTO? Sprzeciw sumienia jest standardem prawnym w zawodach medycznych i nadanie go polskim farmaceutom znacznie podniosłoby prestiż profesji, stawiając nas na równi z innymi przedstawicielami służby zdrowia. NIE TYLKO ANTYKONCEPCJA Należy zaznaczyć, że zapis ten nie odnosi się wyłącznie do antykoncepcji hormonalnej, lecz również innych środków, których stosowanie może być szkodliwe dla pacjenta, jak np.: botoks, lub budzić kontrowersje, jak np. przygotowywane w aptekach szpitalnych zestawy do eutanazji bądź dostępne w aptekach otwartych środki wykorzystywane do wspomagania samobójstwa czy też preparaty stosowane przy zapłodnieniu in vitro, w którym to procesie dochodzi do zniszczenia wielu embrionów. BEZ WZGLĘDU NA WYZNANIE Prawo jednostki do wolności sumienia i wyznania stanowi podstawę funkcjonującej w naszym kraju demokracji i to właśnie na owym prawie oparta jest klauzula sumienia, nie zaś na regułach chrześcijańskich, z którymi często jest utożsamiana. Gwarantuje możliwość sprzeciwu wobec pewnych praktyk zarówno katolikom, jak również osobom nie kierującym się wyznaniem, MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ 2012

15 co w farmacji piszczy 15 ANTYBIOTYKOTERAPIA A ODPORNOŚĆ ORGANIZMU

16 16 co w farmacji piszczy KLAUZULA SUMIENIA DLA FARMACEUTY OKIEM PRAKTYKA Sprzeciw sumienia jest standardem prawnym w zawodach medycznych i nadanie go polskim farmaceutom znacznie podniosłoby prestiż profesji, stawiając nas na równi z innymi przedstawicielami służby zdrowia lecz zasadami etycznymi oraz dowodami naukowymi. Zapis ten nie ogranicza wolności kobiet i nie ocenia prawnie antykoncepcji hormonalnej. Takie środki nadal byłyby sprzedawane w aptekach z jednoczesnym poszanowaniem wartości moralnych wydających je farmaceutów. Dostępność tego rodzaju preparatów jest konieczna, zważywszy na ich wykorzystanie nie tylko w celach antykoncepcyjnych, lecz również leczniczych. Istotny problem stanowi tu rozpoznanie przez aptekarza celu ich zażywania. Rozwiązaniem jest dostęp farmaceutów do dokumentacji medycznych pacjenta lub wprowadzenie stosowanych obecnie np. w Wielkiej Brytanii odpowiednich oznaczeń na recepcie, identyfikujących cel przepisania preparatu oraz regulujących odpłatność (preparaty hormonalne stosowane w celach leczniczych np.: na trądzik są płatne, natomiast jako środki antykoncepcyjne nie). Stanowiłoby to zabezpieczenie przed powoływaniem się na klauzulę sumienia w sytuacji terapeutycznego zastosowania leku. SONDA PRAWO WYBORU Obowiązkiem farmaceuty jest ochrona życia i zdrowia pacjentów od momentu poczęcia aż do naturalnej śmierci, dlatego też aptekarze kierujący się tą zasadą powinni mieć prawo wyboru. Nie ulega wątpliwości, że legislacja klauzuli sumienia podobnie jak wprowadzenie powszechnej opieki farmaceutycznej stanowi istotne wyzwanie na polskim rynku. «Piotr Merks, Katarzyna Szczęśniak CZY JESTEŚ ZA WPROWADZENIEM KLAUZULI SUMIENIA? Kamila Appolt-Nowak, technik farmacji Kwestia tzw. klauzuli sumienia nie jest łatwa do rozstrzygnięcia. Z jednej strony w pełni rozumiem moralne rozterki i sprzeciw przeciwko braniu udziału w czymś, co jest niezgodne z naszymi przekonaniami. Z drugiej, odmowa sprzedaży specyfiku, który zdecydował się zakupić pacjent, jest w pewnym sensie ograniczeniem wolności wyboru tej osoby oznacza to niezapewnienie mu dostępu do leku. Kluczową, moralnie obciążającą, decyzję, moim zdaniem, powinien podjąć właśnie pacjent. Farmaceuta nie może przedkładać swojego światopoglądu nad światopogląd pacjenta. Nie należy jednakże rezygnować z prób przekonania pacjenta do swoich racji. Żaneta Fijałkowska, mgr farmacji W demokratycznym państwie każdy powinien mieć prawo do postępowania zgodnie ze swoimi przekonaniami. Nie może dojść jednak do sytuacji, gdy pacjentowi odmawia się realizacji recepty. Leki antykoncepcyjne nie tylko przecież zapobiegają ciąży, lecz są one także stosowane w leczeniu innych chorób. Natomiast na recepcie nie ma zapisanych wskazań i farmaceuta nie wie dokładnie, na co jest przepisany dany medykament. Klauzula sumienia jest potrzebna farmaceutom, aby móc pracować zgodnie z własnym sumieniem, natomiast regulacje prawne z nią związane powinny być skonstruowane tak, aby nie były krzywdzące dla żadnej ze stron. Łukasz Fijałkowski, mgr farmacji Zgodnie z Prawem farmaceutycznym apteka jest placówką ochrony zdrowia, a farmaceuta także należy do szeroko pojętej grupy pracowników ochrony zdrowia. Jednakże tylko lekarze i pielęgniarki mają unormowaną prawnie możliwość odmowy świadczenia zdrowotnego niezgodnego ze swoimi przekonaniami. Farmaceuta, który odmówi realizacji prawidłowo wystawionej recepty tylko ze względu na swoje sumienie, może zostać ukarany. W związku z tym, że klauzula sumienia budzi wiele kontrowersji, należałoby się zastanowić nad jej zasadnym wprowadzeniem i szczególnymi sytuacjami, w których farmaceuci mogliby z niej skorzystać. zebrała Bożenna Szymańska MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ 2012

17 co w farmacji piszczy 17 ANTYBIOTYKOTERAPIA A ODPORNOŚĆ ORGANIZMU Rozwój dziecka? Kto za tym stoi? NURSEA KIC KIC pyszne owocowe elki: NURSEA Omega Kic Kic: wspiera proces uczenia si zalecana jest w problemach z koncentracj jako jedyna zawiera omega-3 pochodzenia ro linnego NURSEA Vita Kic Kic: wzmacnia odporno organizmu dostarcza a 13 witamin i minera ów niezb dnych dla prawid owego rozwoju dziecka suplement diety NURSEA Kic Kic uzyska y pozytywn opini Centrum Zdrowia Dziecka NURSEA Omega Kic Kic. Suplement diety. Sk ad: olej lniany b d cy ród em kwasów omega-3 (ALA kwas alfa-linolenowy), witamina C, witamina E, witamina D, substancje dodatkowe. Zalecana do spo ycia dzienna porcja preparatu: dzieci powy ej 3 roku ycia 3 elki dziennie. NURSEA Vita Kic Kic. Suplement diety. Sk ad: witamina C, niacyna, witamina E, cynk, kwas pantotenowy, witamina B6, witamina B1, witamina A, kwas foliowy, selen, biotyna, witamina D, witamina B12, substancje dodatkowe. Zalecana do spo ycia dzienna porcja preparatu: dzieci powy ej 3 roku ycia 1 elek dziennie, dzieci powy ej 6 roku ycia 1-2 elki dziennie. Producent: Synop s Pharma Sp. z o.o., ul. Ta mowa 7, Warszawa, spharma.com

18 18 APTEKARZ-MANAGER co w farmacji piszczy Wydobyć to, co najlepsze Izabela Wielicka trener wykładowca Aptekarskiej Szkoły Zarządzania Jedną z kluczowych umiejętności dobrego managera, m.in. właściciela, kierownika apteki, jest skuteczne motywowanie pracowników. Takie podejście wpływa nie tylko na budżet apteki, ale sprawia, że praca staje się ciekawsza. Motywację możemy zdefiniować jako gotowość człowieka do podjęcia określonego działania, popartą wewnętrznym przekonaniem i chęcią dążenia do osiągnięcia celu. Powierzchownie traktując temat w kontekście pracy, można by powiedzieć, iż ludzi najbardziej motywują pieniądze. Oczywiście, w wielu przypadkach tak właśnie jest. Byłoby jednak dużym uproszczeniem takie podejście do motywacji. Kiedy bliżej przyjrzymy się tej kwestii, okazuje się, iż motywatorów jest naprawdę wiele, co więcej, mają one często dużo większe znaczenie niż finanse. Prześledźmy zatem różne warianty. Podzielę się z Państwem osobistymi refleksjami w tej kwestii. Tytułem wprowadzenia sentencja: Sukces w biznesie jest jak jazda na rowerze. Albo jedziesz naprzód, albo upadasz. (Jackson Brown) DUCH RYWALIZACJI Kiedy przygotowywałam się do napisania niniejszego MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ 2012

19 co w farmacji piszczy 19 artykułu, sama doświadczyłam sytuacji, w której obudziła się we mnie silna motywacja. Kilkanaście dni temu znajomy zaprosił mnie do wzięcia udziału w rywalizacji sportowej. Wygrywa ten, kto przejedzie rowerem największą liczbę kilometrów w sierpniu 2012 r. Nagroda za zajęcie I miejsca nie okazała się dla mnie specjalnie atrakcyjna, zaś sama rywalizacja tak! Choć moje szanse były niewielkie, z racji tego, iż konkurenci to prawie wyłącznie mężczyźni, a ja w dodatku dołączyłam do grupy, kiedy rywalizacja trwała już prawie dwa tygodnie obudziła się we mnie ogromna motywacja do podjęcia wysiłku. Kiedy czytają Państwo niniejszy artykuł, wynik jest już znany. Nie zajęłam pierwszego miejsca, ale z pewnością odczuwam satysfakcję z samej walki. Dlaczego tak szeroko opisuję tę rywalizację? W PELETONIE, NIE W OGONIE Otóż, wielokrotnie rozmawiając z farmaceutami, słyszałam o różnorodnych konkursach, organizowanych przez osoby zarządzające aptekami. Czasem nagrodę stanowiło dodatkowe wynagrodzenie, niekiedy np. karnet na basen czy bilet na premierę do teatru. Zawsze jednak sama rywalizacja powodowała duże emocje i chęć bycia w peletonie, nie w ogonie. Rzadko kto chce być ostatni w rankingu i jeśli tylko ma wpływ, to bez względu na nagrodę stara się gonić najlepszego. BIEŻĄCE WYNIKI Motywacja jest silniejsza, gdy wyniki konkursu są umieszczane w widocznym miejscu w aptece, na bieżąco. Widziałam niejednokrotnie jak pracownicy, jeszcze przed rozpoczęciem pracy, sprawdzali swoją pozycję w rankingu. Ta prosta w zasadzie zabawa nie tylko ożywia pracę, ale również jest skutecznym motywatorem do podnoszenia jej jakości oraz wpływania na zysk apteki. Konkursy mogą dotyczyć najróżniejszych obszarów: najmilszy farmaceuta miesiąca (oceniają klienci), Najpotężniejszą bronią na ziemi jest rozpalona ludzka dusza. (Ferdynand Foch) największa liczba obsłużonych klientów, największa sprzedaż, najciekawsze hasło na sprzedaż asortymentu sezonowego, najciekawsza propozycja ekspozycji, najlepszy pomysł miesiąca na usprawnienie pracy (1 Kaizen) itp. To tylko niektóre. Dodatkową korzyścią jest budowanie świadomości, odpowiedzialności i zaangażowania pracowników w rozwój apteki. MOTYWACJA I ZABAWA Gorąco Państwa zachęcam do rozwoju swojej kreatywności w zakresie stosowania różnorodnych motywatorów. Takie podejście nie tylko wpłynie na budżet apteki, ale sprawi, że praca stanie się ciekawsza i a duch rywalizacji uatrakcyjni codzienne, powtarzalne zadania. Słyszę czasem od farmaceutów, którzy pracują wiele lat w aptekach, w których nic się nie dzieje poza codzienną, standardową R E K L A M A

20 20 APTEKARZ-MANAGER co w farmacji piszczy porażki. Jestem zdumiony liczbą organizacji, w których nie pozwala się ludziom na pomyłki. Nie można stworzyć nic nowego, jeśli nie potrafi się akceptować pomyłek. Nic dodać, nic ująć. Zadziwiające, ile ludzie potrafią zrobić, gdy nie przejmują się tym, komu przypisze się zasługę. (Sandra Swiney) obsługą klienta, że czują się wypaleni, że mają poczucie stania w miejscu, nie rozwijają się. Jeśli zaangażują Państwo pracowników w ciekawe, nowe zadania, to większość będzie zadowolona, unikając rutyny i świetnie się przy tym bawiąc. Nie możemy zapominać o motywatorach innego typu. Alan Loy McGinnis w książce Sztuka motywacji wymienia 12 zasad wydobywania z ludzi tego, co w nich najlepsze. Uznałam je za bardzo mądre i wartościowe. Przeanalizujmy je zatem, krok po kroku. ZASADA NR 1 OD LUDZI, KTÓRYMI KIERUJESZ, OCZEKUJ TEGO, CO NAJLEPSZE Jeśli potrafisz w każdym pracowniku dostrzec potencjał, coś dobrego, to jesteś na najlepszej drodze do tego, aby porwać ludzi za sobą. Ludzie, którzy mają w sobie duże zasoby empatii, którzy lubią innych ludzi, potrafią wydobyć z każdego człowieka to, co w nim najlepsze. ZASADA NR 2 ZAUWAŻAJ POTRZEBY DRUGIEGO CZŁOWIEKA Ludzie mają bardzo różne potrzeby, w dodatku część z nich zupełnie nie- -uświadomionych! Uważna obserwacja osób, którymi zarządzasz, pozwoli Ci odkryć ich prawdziwe potrzeby i tak dobrać motywatory, aby były rzeczywiście skuteczne. ZASADA NR 3 WYSOKO USTAWIAJ POPRZECZKĘ DOSKONAŁOŚCI Poprzeczkę stawiajmy wysoko nie tylko pracownikom stawiajmy ją równie wysoko, jeśli nie wyżej sobie. ZASADA NR 4 STWÓRZ ŚRODOWISKO, W KTÓRYM NIEPOWODZENIE NIE OZNACZA PRZEGRANEJ Twórcze wykorzystanie niepowodzenia to umiejętność najlepszych liderów. Charles Knight, dyrektor firmy Emerson Electric, zapytany o to, co jego zdaniem jest niezbędne, aby dobrze zarządzać, odpowiedział: Trzeba się nauczyć ponosić ZASADA NR 5 JEŚLI KTOŚ ZDĄŻA TAM, GDZIE TY DOŁĄCZ DO NIEGO Rozwijaj wewnętrzną siłę osób, z którymi pracujesz. Kiedy już poznasz ich potrzeby, mocne i słabe strony pozwól im działać. Nie kontroluj nadmiernie, nie pouczaj. Czasem pozwól na porażkę. Zawsze jednak bądź. ZASADA NR 6 WYKORZYSTUJ WZORCE, BY ZACHĘCAĆ DO SUKCESU Wiele firm prężnie rozwija się, kiedy ma w swoim gronie wyjątkową osobowość, lidera, wzorzec do naśladowania. Menedżerowie wiedzą, że kiedy sprzedaż spada, można podnieść poziom energii, chęci, motywacji, opowiadając historię czy jeszcze lepiej przedstawiając człowieka, który poradził sobie z najtrudniejszym klientem czy też bardzo trudną sytuacją. ZASADA NR 7 OKAZUJ UZNANIE I CHWAL OSIĄGNIĘCIA Alan Loy McGinnis podaje trafne przykłady dobrych sposobów wyrażania uznania. Oto, moim zdaniem, najważniejsze z nich: chwal publicznie! świętuj sukcesy (nawet najmniejsze)! chwal za konkretne zadanie, zachowanie! MAGAZYN APTEKARSKI WRZESIEŃ 2012

Legenda: Czcionka czerwona zapisy wprowadzone przez nowelizację rozporządzenia z dnia 3 września 2014r. Przekreślenie zapisy usunięte.

Legenda: Czcionka czerwona zapisy wprowadzone przez nowelizację rozporządzenia z dnia 3 września 2014r. Przekreślenie zapisy usunięte. Opracowanie ujednoliconego tekstu rozporządzenia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje Uwaga: Opracowanie

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 kwietnia 2016 r. Poz. 493 OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 31 marca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 lutego 2012 r. Pozycja 169. Rozporządzenie. z dnia 6 lutego 2012 r.

Warszawa, dnia 15 lutego 2012 r. Pozycja 169. Rozporządzenie. z dnia 6 lutego 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 15 lutego 2012 r. Pozycja 169 Rozporządzenie Ministra Zdrowia 1) z dnia 6 lutego 2012 r. w sprawie preparatów zawierających środki odurzające lub

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Podstawowe warunki prowadzenia apteki Wydawanie produktów leczniczych

Podstawowe warunki prowadzenia apteki Wydawanie produktów leczniczych Prawo farmaceutyczne Podstawowe warunki prowadzenia apteki Wydawanie produktów leczniczych Joanna Garczyñska, Grzegorz enczyk (prawo@kamsoft.pl) Jak ju pisaliœmy na ³amach naszego czasopisma, z dniem 1

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek. Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP

Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek. Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP Toruń / Łódź dnia 18.10.2011r TF/18/10/11/GW Szanowni Państwo! "Gazeta Wrocławska" ul. św. Antoniego

Bardziej szczegółowo

Recepta. Recepta jest pisemnym poleceniem lekarza skierowanym do farmaceuty z prośbą o wydanie leku Wzór recepty

Recepta. Recepta jest pisemnym poleceniem lekarza skierowanym do farmaceuty z prośbą o wydanie leku Wzór recepty Recepta Recepta jest pisemnym poleceniem lekarza skierowanym do farmaceuty z prośbą o wydanie leku Wzór recepty Części recepty 1. Inscriptio - Nagłówek recepty 2. Nomen aegroti - Dane dotyczące chorego

Bardziej szczegółowo

Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Propozycje nowych rozwiązań

Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Propozycje nowych rozwiązań Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Konferencja GRYPA 2013/2014 16 kwietnia 2013 Warszawa Propozycje nowych rozwiązań Dr n. med. Agnieszka Mastalerz-Migas Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Nowe przepisy -Najważniejsze ryzyka

Nowe przepisy -Najważniejsze ryzyka Nowe przepisy -Najważniejsze ryzyka Mgr farm. Michał Byliniak USTAWA O PRZECIWDZIAŁANIU NARKOMANII 3 substancje zostały zaliczone do grupy IV-P, dla których recepty muszą być wystawiane zgodnie z Rozporządzeniem

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

Praca specjalizacyjna

Praca specjalizacyjna Praca specjalizacyjna N owe leki stosowane w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc i astmie Kamil Kiaszewicz Farmacja Apteczna Opiekun Specjalizacji Anna Kozłowska Wstęp Przewlekła obturacyjna choroba

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania

Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania Informacja Prasowa Warszawa, 31 marca 2016 r. Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania Ochrona zdrowia i problemy, z którymi jako pracownicy i pacjenci, obywatele, spotykamy się na co dzień,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI 1. Leki stosowane w zaburzeniach układu krążenia

SPIS TREŚCI 1. Leki stosowane w zaburzeniach układu krążenia SPIS TREŚCI Wstęp 13 1. Leki stosowane w zaburzeniach układu krążenia 15 1.1. Wiadomości ogólne 17 1.1.1. Krew 18 1.1.2. Transport gazów 19 1.1.3. Charakterystyka schorzeń układu krążenia 21 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 20 marca 2012 r. Poz. 293 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 marca 2012 r.

Warszawa, dnia 20 marca 2012 r. Poz. 293 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 marca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 marca 2012 r. Poz. 293 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie wydawania oraz cofania zezwoleń na wytwarzanie, przetwarzanie,

Bardziej szczegółowo

Klauzula sumienia farmaceutów i innych pracowników aptek

Klauzula sumienia farmaceutów i innych pracowników aptek Klauzula sumienia farmaceutów i innych pracowników aptek Danuta Brańska Stowarzyszenie Farmaceutów Katolickich Polski Sprzeciw sumienia farmaceuty Działanie farmaceuty, polegające na odmowie wykonania

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

Sylabus A. INFORMACJE OGÓLNE

Sylabus A. INFORMACJE OGÓLNE Sylabus A. INFORMACJE OGÓLNE Nazwa Komentarz Nazwa Podstawy prawa zdrowia publicznego Kierunek studiów Zdrowie Publiczne Marketing i Zarządzanie Jednostka prowadząca Zakład Zdrowia Publicznego Kierownik

Bardziej szczegółowo

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet)

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet) Broszura dokumentacyjna z wykazem czynności kontrolnych opracowana na podstawie zaleceń Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych dla produktu leczniczego Isoderm

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

Antybiotykooporność. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Antybiotykooporność. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Antybiotykooporność Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Pominięte dawki antybiotyków prowadzą do nieskutecznych leków i nieskutecznego leczenia Kiedy zalecenia dotyczące antybiotyków nie są przestrzegane,

Bardziej szczegółowo

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Wiele osób marzy o własnym biznesie... Ale często brak im odwagi na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

CORSENTIALS prosta metoda na doskonałe zdrowie.

CORSENTIALS prosta metoda na doskonałe zdrowie. CORSENTIALS prosta metoda na doskonałe zdrowie. System CORSENTIALS korzysta z zastrzeżonej, zgłoszonej do opatentowania technologii firmy LifeWave, która odmieni stan Twojego zdrowia, przynosząc istotne

Bardziej szczegółowo

NIE ZWLEKAJMY! INFORMUJMY PACJENTÓW O MOŻLIWOŚCI KORZYSTANIA Z TAŃSZYCH LEKÓW!

NIE ZWLEKAJMY! INFORMUJMY PACJENTÓW O MOŻLIWOŚCI KORZYSTANIA Z TAŃSZYCH LEKÓW! ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Katowice 2004-05-25 Szanowni Aptekarze - Szanowni Właściciele aptek No to

Bardziej szczegółowo

r~ -r;.e2e~/. Główny Inspektor Farmaceutyczny Zofia U/z GIF-P-L-076/ IJll/KP/12 Pani Elżbieta Piotrowska- Prezes, Okręgowej Rady Aptekarskiej w Łodzi

r~ -r;.e2e~/. Główny Inspektor Farmaceutyczny Zofia U/z GIF-P-L-076/ IJll/KP/12 Pani Elżbieta Piotrowska- Prezes, Okręgowej Rady Aptekarskiej w Łodzi Główny Inspektor Farmaceutyczny Zofia U/z Warszawa, dni ma 06. OJ. ZO/Z v. GIF-P-L-076/ IJll/KP/12 Pani Elżbieta Piotrowska- Rutkowska Prezes, Okręgowej Rady Aptekarskiej w Łodzi ~ ~- Q,~ r~ -r;.e2e~/.

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT TEST AUDIT Test Rozpoznawania Zaburzeń Związanych z Piciem Alkoholu. Test rekomendowany przez WHO 38. Przeczytaj dokładnie kolejne pytania. Zastanów

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

ZMIANA 1. Namysłów, dnia 17.12.2012 r. Dom Pomocy Społecznej PROMYK Kamienna 22 46-100 Namysłów. Nr sprawy IZM.I.272.48.2012.AK-G.

ZMIANA 1. Namysłów, dnia 17.12.2012 r. Dom Pomocy Społecznej PROMYK Kamienna 22 46-100 Namysłów. Nr sprawy IZM.I.272.48.2012.AK-G. Dom Pomocy Społecznej PROMYK Kamienna 22 46-100 Namysłów Namysłów, dnia 17.12.2012 r. Nr sprawy IZM.I.272.48.2012.AK-G. ZMIANA 1 Na podstawie art. 38 ust. 1, 4 i 4a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

1. Rp. Seronil 20 mg 100 szt. ds. 2 tabl. rano data recepty 15.12.2012 r data realizacji od 15.12.2012 r Ile wydać: 60 szt. Czy 100 szt.

1. Rp. Seronil 20 mg 100 szt. ds. 2 tabl. rano data recepty 15.12.2012 r data realizacji od 15.12.2012 r Ile wydać: 60 szt. Czy 100 szt. 1. Rp. Seronil 20 mg 100 szt. ds. 2 tabl. rano data recepty 15.12.2012 r data realizacji od 15.12.2012 r Ile wydać: 60 szt. Czy 100 szt. Zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny GlaxoSmithKline Pharmaceuticals 2009-2010 Jerzy Toczyski Prezes Zarządu GlaxoSmithKline Pharmaceuticals SA Od odpowiedzialności do

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Ubezpieczonego

Przewodnik Ubezpieczonego Przewodnik Ubezpieczonego I. Ubezpieczenie Zdrowotne LUX MED Panaceus 1. Czym jest Ubezpieczenie Zdrowotne LUX MED Panaceus? Przedmiotem ubezpieczenia jest zdrowie i następstwa nieszczęśliwego wypadku

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Jak motywować uczniów do nauki

Jak motywować uczniów do nauki Jak motywować uczniów do nauki Właściwa nagroda/ pochwała zawiera konkretne i precyzyjne informacje, które dokładnie wskazują, co dziecko osiągnęło, w czym się poprawiło docenianie nie tylko końcowego

Bardziej szczegółowo

Doustna antykoncepcja hormonalna

Doustna antykoncepcja hormonalna Doustna antykoncepcja hormonalna Gdańsk 2013 Redaktor prowadzący: Agnieszka Frankiewicz Redakcja: Agnieszka Frankiewicz, Izabela Siemaszko Korekta: Agnieszka Frankiewicz, Izabela Siemaszko Projekt okładki

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC

Aneks II. Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC Aneks II Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC 70 Wnioski naukowe CMDh rozpatrzył poniższe zalecenia PRAC

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

JESIENIĄ UWAŻAJ NA INFEKCJE!

JESIENIĄ UWAŻAJ NA INFEKCJE! JESIENIĄ UWAŻAJ NA INFEKCJE! Jesień to czas kichania, kataru, kaszlu. Nie unikniesz kontaktu z drobnoustrojami, ale możesz ograniczyć ryzyko zakażeń. Pamiętaj! Myj często ręce wodą z mydłem. Gdy kichasz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul.

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Lidia Popek Warszawa, 01.02.2015 Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Sobieskiego 9 tel. 22 4582806; fax22 6421272 ; email. lpopek@ipi.edu.pl Raport

Bardziej szczegółowo

Prezentacja produktu

Prezentacja produktu Prezentacja produktu Ile osób rocznie ginie w wypadkach samochodowych? Ile osób rocznie umiera na zawał i udar mózgu? 3. 500 osób 170 000 osób Umieralność spowodowana chorobami układu krążenia w Polsce

Bardziej szczegółowo

Informacje dla osób leczonych inhalatorem DuoResp Spiromax

Informacje dla osób leczonych inhalatorem DuoResp Spiromax Respiratory Polska Informacje dla osób leczonych inhalatorem DuoResp Spiromax Co wywołuje objawy astmy i POChP? Objawy astmy i POChP (przewlekłej obturacyjnej choroby płuc) wywoływane są przez stan zapalny

Bardziej szczegółowo

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Trafna diagnoza i właściwe leczenie Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Oferta specjalna dla najlepszych klientów Avivy i ich rodzin Dziękujemy, że są Państwo z nami Upewnij się, kiedy chodzi

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

EDUKACYJNE FORUM KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH MULTIMEDIALNY KATALOG ZAWODÓW ZAWÓD: TECHNIK FARMACEUTYCZNY

EDUKACYJNE FORUM KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH MULTIMEDIALNY KATALOG ZAWODÓW ZAWÓD: TECHNIK FARMACEUTYCZNY EDUKACYJNE FORUM KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH MULTIMEDIALNY KATALOG ZAWODÓW ZAWÓD: TECHNIK FARMACEUTYCZNY Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty Działanie 3.4 Otwartość

Bardziej szczegółowo

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016 CIĄŻA I KARMIENIE PIERSIĄ > Model : 4075211 Producent : MERCK KGAA FEMINATAL N - Podwójne zdrowie dziecka i mamy Zestaw witamin i minerałów dla kobiet w ciąży i karmiących piersią - najczęściej stosowany

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

1/5. Dbamy o jakość produktów. Jak to działa? Gwarancja Satysfakcji. dlaczego? Newsletter dla Partnerów Handlowych Tesco

1/5. Dbamy o jakość produktów. Jak to działa? Gwarancja Satysfakcji. dlaczego? Newsletter dla Partnerów Handlowych Tesco Newsletter dla Partnerów Handlowych Tesco wydanie specjalne październik 2013 Gwarancja Satysfakcji Gwarancja Satysfakcji dlaczego? Jak to działa? Dbamy o jakość produktów 1/5 Redakcja Drodzy Czytelnicy!

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją?

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? test, BONUS SPECJALNY dla czytelniczek i klientek Inkubatora Kobiecych Pasji Autorka testu: Grażyna Białopiotrowicz Jaki jest poziom Twojej

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC DROGI RODZICU! Buduj solidny fundament jakim jest dla dziecka Rodzina. Tylko bliski kontakt z dzieckiem może uchronić je od problemu uzależnienia.

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania z zebrań aptekarzy w miesiącu czerwcu 2013 roku.

Odpowiedzi na pytania z zebrań aptekarzy w miesiącu czerwcu 2013 roku. Odpowiedzi na pytania z zebrań aptekarzy w miesiącu czerwcu 2013 roku. 1. Olfen Uno 0,15 Dicloratio Uno 0,15 Ten sam producent, ta sama cena i limit. Czy w komunikacie do NFZ zaznaczamy jako zamiennik,

Bardziej szczegółowo

Terapie przełomowe: konsekwencje etyczne

Terapie przełomowe: konsekwencje etyczne Terapie przełomowe: konsekwencje etyczne Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH Seminarium WHC, Warszawa 27.I.2016 Nowe jest lepsze! Nowe odkrycia wiemy więcej Nowe terapie ( = terapie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA Z ZAKRESU OBSŁUGI KLIENTA

PROGRAM SZKOLENIA Z ZAKRESU OBSŁUGI KLIENTA VAL Gee JEFF Gee PROGRAM SZKOLENIA Z ZAKRESU OBSŁUGI KLIENTA Ćwiczenia, formularze, wskazówki dla prowadzącego Zestaw z CD WARSZAWA 2011 Spis treści Zestawienie sesji szkoleniowych według celu szkolenia...............

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA IMIĘ I NAZWISKO PESEL. 1. Czy leczy się Pan/Pani? Jeśli tak to na jakie schorzenie? TAK / NIE 2. Jakie leki przyjmuje Pan/Pani obecnie? TAK / NIE 3. Czy był/a Pan/Pani operowana?

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia

Projekt U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia Projekt z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! POWIEDZ grypie STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ Jedną z najpowszechniej występujących i wciąż niedocenianych chorób jest grypa, choroba, która w sezonie

Bardziej szczegółowo

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA Szkoła nasza włączyła się do ruchu szkół promujących zdrowie. Rozpoczynając tę pracę chcemy zapytać pracowników o sprawy dotyczące ich zdrowia, samopoczucia i stylu życia.

Bardziej szczegółowo

Zajęcia z Dogoterapii w Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży w Krasnymstawie

Zajęcia z Dogoterapii w Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży w Krasnymstawie Zajęcia z Dogoterapii w Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży w Krasnymstawie Co tydzień w naszej Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży Pani Małgorzata Jarocka prowadzi zajęcia

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Klauzula sumienia w służbie zdrowia

Klauzula sumienia w służbie zdrowia MICHAŁ BALICKI Klauzula sumienia w służbie zdrowia Podstawowym zadaniem klauzuli sumienia jest zapewnienie lekarzom, pielęgniarkom oraz położnym możliwości wykonywania zawodu w zgodzie z własnym sumieniem.

Bardziej szczegółowo

ONKONAWIGATOR. Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich

ONKONAWIGATOR. Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich ONKONAWIGATOR Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich Grupa LUX MED sprawdzony wybór w leczeniu onkologicznym! Zdrowie to najcenniejszy skarb każdego z nas. Grupa LUX MED dzięki połączeniu

Bardziej szczegółowo

1. Liczba produktów leczniczych i wyrobów medycznych pobranych w ramach planowej kontroli: - 35 analiz pozytywnych - 35 w trakcie badania - 0

1. Liczba produktów leczniczych i wyrobów medycznych pobranych w ramach planowej kontroli: - 35 analiz pozytywnych - 35 w trakcie badania - 0 III. Jakość leków. 1. Liczba produktów leczniczych i wyrobów medycznych pobranych w ramach planowej kontroli: 35 analiz pozytywnych 35 w trakcie badania 0 IV. Ustalenia kontroli oraz wydane na ich podstawie

Bardziej szczegółowo

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Społeczne aspekty chorób rzadkich Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Narodowe Plany w EU - zabezpieczenie społeczne Koordynacja pomiędzy sektorem ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego.

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Spotkanie przedstawicieli Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ i OIA w Krakowie odpowiedzi na postawione pytania:

Spotkanie przedstawicieli Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ i OIA w Krakowie odpowiedzi na postawione pytania: Kraków, 20 lutego 2012 r. Spotkanie przedstawicieli Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ i OIA w Krakowie odpowiedzi na postawione pytania: 1. Czy przy każdym leku przepisanym na Rp. dla IB ma być

Bardziej szczegółowo

Wydział Farmaceutyczny Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Wydział Farmaceutyczny Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Wydział Farmaceutyczny Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu REGULAMIN I PROGRAM STUDENCKICH PRAKTYK WAKACYJNYCH dla studentów IV roku Wydziału Farmaceutycznego kierunek farmacja W

Bardziej szczegółowo

Przerobił mgr farm. Konrad Okurowski, OIA Olsztyn. Dz.U.06.169.1216

Przerobił mgr farm. Konrad Okurowski, OIA Olsztyn. Dz.U.06.169.1216 Przerobił mgr farm. Konrad Okurowski, OIA Olsztyn. Dz.U.06.169.1216 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 11 września 2006 r. w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I ODPOWIEDZI: Prawa pacjentów do opieki zdrowotnej w innym kraju UE

PYTANIA I ODPOWIEDZI: Prawa pacjentów do opieki zdrowotnej w innym kraju UE KOMISJA EUROPEJSKA NOTATKA PRASOWA Bruksela, 22 października 2013 r. PYTANIA I ODPOWIEDZI: Prawa pacjentów do opieki zdrowotnej w innym kraju UE Chory na cukrzycę starszy pan z Niemiec zabiera ze sobą

Bardziej szczegółowo

http://www.odkryjjakschudnac.pl

http://www.odkryjjakschudnac.pl 7 Pokarmów Automatycznie Spalających Tłuszcz Czy może to być możliwe, że jedzenie niektórych pokarmów może pomóc Ci schudnąć oraz automatycznie spalać tłuszcz bez ćwiczeń lub diet? Odpowiedź na to pytanie

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... Skróty...

Przedmowa... Skróty... VII Przedmowa.............................................................. Skróty................................................................... Przedmowa..........................................................

Bardziej szczegółowo

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza? SPIS TREŚCI Wstęp 10 1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22 Zagnieżdżenie 23 Prawdopodobieństwo zajścia w ciążę 23 Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia:

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia: Kwalifikacja do leczenia osteoporozy i kosztoefektywność leczenia osteoporozy w Polsce, polska wersja FRAX konferencja okrągłego stołu podczas IV Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy

Bardziej szczegółowo

Witam Cię serdecznie,

Witam Cię serdecznie, Witam Cię serdecznie, Nie wiem, co Cię sprowadza, ale cieszę się, że tutaj jesteś. Na początek parę słów o mnie. Nazywam się Magdalena Warych i jestem certyfikowanym coachem ICC oraz Coachem Spełnionego

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź na pytanie nr 1.:

Odpowiedź na pytanie nr 1.: Odpowiedź na pytanie nr 1.: Czy farmaceuta zamieniając lek na tańszy odpowiednik musi sprawdzać, czy podmieniany lek ma te same wskazania, co lek zapisany na recepcie? Osoba realizująca receptę i dokonująca

Bardziej szczegółowo

Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia

Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia Twój lekarz zalecił Ci stosowanie nowoczesnej metody antykoncepcji

Bardziej szczegółowo

Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych

Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych TF/20/09/14 RP Łódź, 20.09.2014 Pan Piotr Warczyński Podsekretarz Stanu Ministerstwo Zdrowia ul. Miodowa 15 00-952 Warszawa wyraŝa oburzenie faktem pominięcia naszej organizacji i nie powiadamiania w naleŝytym

Bardziej szczegółowo

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów Strona 1 z 1 STANDARDOWA PROCEDURA OPERACYJNA Tytuł: Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów SOP obowiązuje od: 05.06.2014 Data ważności: 31.10.2014 Zastępuje

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program - Szkoła Planowania Biznesu -

Szczegółowy program - Szkoła Planowania Biznesu - Szczegółowy program - Szkoła Planowania Biznesu - Przed seminarium otrzymasz bonusowe narzędzia w mailu: Przegląd najbardziej zyskownych branż i generatorów pomysłów na biznes dzięki temu otrzymasz inspirację

Bardziej szczegółowo

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. (Sokrates) Czym jest pomaganie? Pomaganie jest działaniem, w które

Bardziej szczegółowo

APEL DO MINISTRA ZDROWIA BARTOSZA ARŁUKOWICZA

APEL DO MINISTRA ZDROWIA BARTOSZA ARŁUKOWICZA Pismo zostało również przekazane Premierowi Donaldowi Tuskowi, Pani Marszałek Sejmu Ewie Kopacz oraz Prezesowi Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorzowi Kucharewiczowi APEL DO MINISTRA ZDROWIA BARTOSZA ARŁUKOWICZA

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Zapraszamy do współpracy. Zaufali nam: Logo + nazwy firm

Szanowni Państwo, Zapraszamy do współpracy. Zaufali nam: Logo + nazwy firm Szanowni Państwo, Zarządzanie personelem nie musi być trudne i kosztowne. Elastyczne formy zatrudniania i nowoczesne metody doboru pracowników gwarantują tańsze i skuteczniejsze prowadzenie polityki zarządzania

Bardziej szczegółowo

PORADNIK DLA WŁAŚCICIELI APTEK INTERNETOWYCH

PORADNIK DLA WŁAŚCICIELI APTEK INTERNETOWYCH PORADNIK DLA WŁAŚCICIELI APTEK INTERNETOWYCH SPRZEDAŻ PRODUKTÓW LECZNICZYCH OD 8 LUTEGO 2015 ROKU Szanowni Państwo, poniżej omawiamy najważniejsze zmiany dotyczące sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES

EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES NASZE ŻYCIE NIE MAMY WPŁYWU NA TO, JAK SIĘ RODZIMY I JAK UMIERAMY (ZAZWYCZAJ) Dobry mąż, dobry ojciec, ale zły elektryk NASZE ŻYCIE

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r.

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r. Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej,

Bardziej szczegółowo

GOVERNESS LANE. Governess Lane to miejsce, w którym Wyjątkowe Rodziny poznają Wyjątkowe Guwernantki.

GOVERNESS LANE. Governess Lane to miejsce, w którym Wyjątkowe Rodziny poznają Wyjątkowe Guwernantki. GOVERNESS LANE Governess Lane to miejsce, w którym Wyjątkowe Rodziny poznają Wyjątkowe Guwernantki. Witamy w Governess Lane miejscu, w którym Wyjątkowe Rodziny znajdują Wyjątkowe Guwernantki. DLACZEGO

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo