PEDIATRIA. Szczepienia ochronne. Dieta wegetariaƒska dla dzieci? SpecjaliÊci: kwartalnik 1 wydawca: LUX MED sp. z o.o. nr (10) wiosna 2001

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PEDIATRIA. Szczepienia ochronne. Dieta wegetariaƒska dla dzieci? SpecjaliÊci: kwartalnik 1 wydawca: LUX MED sp. z o.o. nr (10) wiosna 2001"

Transkrypt

1 issn nr (10) kwartalnik 1 wydawca: LUX MED sp. z o.o. Szczepienia ochronne Dieta wegetariaƒska dla dzieci? SpecjaliÊci: PEDIATRIA

2 Szanowni Paƒstwo! Skoƒczy y si emocje milenijne, min a nast pna nietypowa ciep a zima, przysz a nie ca kiem normalna bo gwa towna i ciep a wiosna. A wi c wszystko wróci o do normy. Czy na pewno? Szybkie przemiany nast pujàce w naszym kraju powodujà, e nudziç si nie mo na. Ka dy rok jest rokiem wyborczym w bie àcym nastàpi zmiana cz Êci parlamentarzystów i w zwiàzku z tym nast puje wyraêne o ywienie, zw aszcza wêród tych z nas, którzy uwa ajà si za godnych sprawowania w adzy, uchwalania praw, reprezentowania spo eczeƒstwa. Wiadomo, e w sytuacji, gdy zale y nam na g osach wyborców staramy si przedstawiç jako osoby kompetentne, wra liwe na potrzeby spo eczeƒstwa, umiejàce rozwiàzaç najwa niejsze problemy. Od wielu lat sprawy ochrony zdrowia budzà bardzo du e zainteresowanie i emocje. Mia o byç lepiej a nie jest. MieliÊmy bez trudu docieraç do wybranego przez siebie lekarza, atwo korzystaç z badaƒ specjalistycznych, zabiegów, operacji. Przede wszystkim jednak mieliêmy uzyskaç kwalifikowanà pomoc szybko i kompetentnie. Wszystko to mia o si staç jak gdyby na rozkaz sprowadzajàc si do b yskawicznej zmiany systemu zarzàdzania ochrony zdrowia polegajàcej na wdro eniu ustawy o ubezpieczeniach zdrowotnych i powo aniu kilkunastu Kas Chorych. S usznoêç reform ocenia si po ich efektach. W przypadku reformy ochrony zdrowia cenzurki wystawione przede wszystkim przez pacjentów ale tak e przez pracowników zatrudnionych w ochronie zdrowia sà bardzo z e. 75 % spo eczeƒstwa ocenia reform jako nieudanà, która nie tylko nie poprawi a warunków ratowania zdrowia i ycia, ale wyraênie je pogorszy a. JednoczeÊnie lekarze, piel gniarki, technicy, inni pracownicy szpitali i przychodni czujà si oszukani i w du ym zakresie, gdy tylko to jest mo liwe, odchodzà od wykonywanego dotychczas zawodu. Dlaczego tak si sta o? Politycy ze wszystkich konkurencyjnych ugrupowaƒ majà na to odpowiedê. W zale noêci od barw partyjnych diagnozy sà ró ne, oczywiêcie jedynie prawdziwe. Tak e recepty na przysz oêç. Nie jestem politykiem, nie aspiruj do adnych stanowisk administracyjnych, nie b d ich pe ni. I to nie dlatego, e uwa am si za zupe nie niekompetentnego lecz dlatego, e nikt mi tego nie proponuje. Spróbuj jednak przedstawiç swoje zdanie w tych sprawach. Przemawia za mnà doêwiadczenie ponad dwudziestu lat pracy w Szpitalu Klinicznym Akademii Medycznej oraz oêmioletnie wspó zarzàdzanie du à, prywatnà firmà medycznà. Medycyna ma to do siebie, e jej znaczenie uêwiadamiamy sobie dopiero w sytuacjach zagro enia. Podobnie jak tlen, którego obecnoêci nie odczuwamy natomiast jego brak mo e prowadziç do Êmierci. Dlatego te nie mówimy i nie myêlimy o niej w stanie zdrowia. Nasze zainteresowanie skupia si g ównie na nowinkach medycznych prezentowanych przez nie zawsze merytoryczne periodyki oraz informacjach o post pie badaƒ diagnostycznych, nowych unikalnych operacjach i odkryciach genetycznych. Od razu te uwa amy, e te wszystkie nowinki zostanà natychmiast wprowadzone do codziennej praktyki. Prawie nigdy nie zastanawiamy si, ile czasu up ynie zanim znajdà one zastosowanie kliniczne, a przede wszystkim, ile te wdro enia kosztujà. Jest ca kiem naturalne, e ka dy z nas chcia by korzystaç ze wszystkich dobrodziejstw wiedzy medycznej bez ograniczeƒ i bez ponoszonych kosztów. Prawda jest jednak brutalna koszty a wi c cena procedur medycznych stale rosnà. Nawet w najbogatszych krajach Êwiata istnieje du a grupa us ug medycznych, za które p acà pacjenci. Tak tak e b dzie w Polsce. Trzeba dà yç, eby te op aty by y mo liwie najni sze, eby umo liwiç dost p dokoƒczenie na str. 2 Proponujemy: Wyprzedzajàc Dzieƒ Dziecka, ju wiosnà chcemy Paƒstwu przybli yç pediatri, wszystko, co jest niezb dne, aby nasze dzieci by y zdrowsze, silniejsze i mo e dzi ki temu màdrzejsze ni my. Szczególnie teraz, gdy wszystkim nam brak czasu, dla nich musimy go znaleêç. Mo e dzi ki temu one lepiej swój Êwiat zorganizujà. na stronach 3 i 4 Szczepienia ochronne. KiedyÊ by o prosto poradnia wzywa a, wiadomo, szczepienie. DziÊ, po zmianie systemu opieki zdrowotnej, która spowodowa a, i dotychczasowy podzia na lekarzy internistów i pediatrów przesta byç powszechny, przypomnienie tego tematu znajduje swe uzasadnienie Ponadto jak zwykle : flesz zdj cia i informacje o imprezach, w których uczestniczyliêmy. na stronach 6, 7 i 9 Jak dbaç o zdrowie dzieci, teraz, po wprowadzeniu reformy zdrowia? Co dolega naszym dzieciom? Kiedy nale y si niepokoiç? Na te i inne pytania odpowiada specjalista: pediatra, prof. dr hab. med. Micha Matysiak. Te : nasi specjaliêci: pediatrzy. na stronie 10 i 11 Dieta wegetariaƒska. Poczàtkowo by a domenà ludzi m odych, aktywnych cz sto negujàcych rodzinne przyzwyczajenia. Teraz ci m odzi ludzie, stajà przed dylematem: czy dieta wegetariaƒska b dzie zdrowa równie dla intensywnie rozwijajàcego si organizmu dziecka I jak zwykle na stronie 12 Z wiedzà w XXI wiek zebra dr n. med. Marek Jarecki. Zawsze warto wiedzieç! Wydawca: LUX MED sp. z o.o Warszawa; ul. Rac awicka 132b Recepcja , Sekretariat , Dzia Marketingu i Reklamy Fax Zdj cia: archiwum LUX MED, John Foxx, Joanna Staniszewska, Pawe Witeska. Projekt /dtp: MR.Makowski / Pracownia Druk: HARO strona 1

3 dokoƒczenie ze str. 1 do wszystkich osiàgni ç wiedzy medycznej dla jak najwi kszej iloêci podopiecznych. Nie chcemy, aby lekarz musia dokonywaç wyboru, komu z potrzebujàcych mo e pomóc, a jeszcze gorzej eby decydowa y o tym wy àcznie kryteria materialne. Trzeba dyskutowaç co jest wa niejsze rozpoznanie choroby czy jej leczenie? Na pewno jednak nie mo na leczyç, jak nie wie si co jest chorobà i jakie jest skuteczne post powanie. Podobnie jest z organizacjà ochrony zdrowia. Mniejszym z em jest okreêlenie i wyegzekwowanie wspó udzia u w leczeniu niektórych chorób przez pacjentów, najlepiej za poêrednictwem ubezpieczeƒ zdrowotnych, w tym dobrowolnych ni udawanie, e wszystko jest w porzàdku i e b dzie coraz lepiej. Wiadomo tak e, e niekiedy nale y wdro yç post powanie, które jest dolegliwe dla pacjenta, ale w efekcie przynosi znacznie wi kszy profit i szybsze wyleczenie. Dlatego nie mog si pogodziç z brakiem odpowiedzialnoêci elit politycznych, które opiek medycznà traktujà instrumentalnie, g ównie interesujàc si nià w okresach kampanii politycznych. Spo eczeƒstwo polskie oczekuje od rzàdzàcych nie tylko dobrej woli i kompetencji ale tak e, a mo e przede wszystkim, uczciwoêci. Nie wolno mamiç nas wizjami i obietnicami bez pokrycia, trzeba brutalnie okreêliç mo liwoêci, zagro enia, perspektywy poprawy sytuacji. Je eli dzisiaj w Polsce ktokolwiek mówi, e w dalszym ciàgu utrzyma si egalitaryzm w opiece zdrowotnej na najwy szym poziomie merytorycznym, e wszystko b dzie dost pne, komfortowe i za darmo to k amie!!! K amstwa tego, w przysz oêci, spo eczeƒstwo nie daruje. Dlatego ka dy musi rozwa yç, czy dla krótkotrwa ego sukcesu wyborczego mo e stawiaç na szal swojà politycznà przysz oêç. Czy chcemy, czy nie w Polsce b dà musia y funkcjonowaç prawdziwe ubezpieczenia zdrowotne, zostanà opracowane koszyki us ug gwarantowanych, zostanà wprowadzone op aty za niektóre procedury medyczne, za zapewnienie ponadstandardowego komfortu itp. Byç mo e nie b dzie Ministerstwa Zdrowia, niektórych kas chorych, niektórych urz dów. Zdrowie dla wszystkich nas jest tak bardzo wa ne, e nie pozwolimy aby ograniczono nam dost p do medycyny: do wiedzy, do lepszej przysz oêci. Z wyrazami szacunku dr n. med. Wojciech Paw owski Prezes Zarzàdu LUX MED Lek w Polsce Tradycyjnie ju braliêmy udzia w XXII Mi dzynarodowych Targach Farmaceutycznych Lek w Polsce w dniach marca 2001, Êwiadczàc opiek medycznà dla uczestników targów. Nasze stoisko cieszy o si du ym zainteresowaniem, przyciàgajàc uwag nie tylko swoim wystrojem, ale tak e proponowanymi ofertami us ug medycznych. Przypominamy, e mo ecie Paƒstwo kontaktowaç si z nami drogà elektronicznà. Oto nasz adres owy: Zapraszamy tak e do naszej strony internetowej: na której znajdziecie Paƒstwo wiele cennych informacji na temat naszego Centrum Medycznego. Bal Otwartych Serc LUX MED uczestniczy w drugim charytatywnym Balu Otwartych Serc organizowanym przez Warszawskà Izb Samorzàdu Gospodarczego w Reform Plaza, sponsorujàc opiek medycznà nad uczestnikami balu. W filmie JesteÊmy coraz cz Êciej anga owani do Êwiadczenia opieki medycznej przy wielkich produkcjach filmowych znanych polskich twórców. Po Quo vadis, którego premiera dopiero odb dzie si, przyszed czas na PrzedwioÊnie. Oprócz Êwiadczenia opieki medycznej dla twórców filmu, byliêmy tak e obecni przy jego produkcji. UczestniczyliÊmy równie we wszystkich uroczystych premierach tego filmu w ca ej Polsce: w Warszawie (26.02.), Krakowie (27.02.), Zabrzu (28.02.), odzi (01.03.), Poznaniu (02.03.) oraz w Gdyni (03.03.). Ekipa LUX MED-u Êwiadczy a tam opiek medycznà. W sporcie Bardzo pracowicie zapowiada si nam najbli szy sezon wiosenno- -letni. Mi oêników sportu informujemy, e b dziemy braç udzia w zabezpieczeniu pod wzgl dem medycznym ró nego typu imprez sportowych. Znajdziecie nas Paƒstwo i na trasach wyêcigu kolarskiego Tour de Pologne, na wyêcigach kolarskich po Mazowszu, zawodach u lowych na Gwardii w Warszawie a nawet nad morzem, w kilku atrakcyjnych miejscowoêciach polskiego wybrze a podczas zawodów windsurfingowych. Pomagamy dzieciom Mamy przyjemnoêç poinformowaç Paƒstwa, e otrzymaliêmy bardzo mi y list od Agencji Undeground Production House organizatora Akcji Zima w MieÊcie, z serdecznym podzi kowaniem za pomoc, jakiej LUX MED udzieli przy jej organizacji. Akcja ta mia a na celu zorganizowanie wypoczynku zimowego dzieciom, które szczególnie potrzebujà pomocy i opieki. Udzia LUX MED-u polega na zbadaniu przez naszych specjalistów: pediatr i stomatologa uczestniczàcych w niej dzieci. Obok, do àczony do listu rysunek oêmioletniej dziewczynki, na temat zimy w mieêcie. 6(7) wiosna lato strona 2

4 Szczepienia ochronne nadzieja na zdrowie i spokojnà przysz oêç Dzieci sà naszà dumà, nadziejà i przysz oêcià. Od chwili pojawienia si na Êwiecie stajà si dla nas zarówno celem jak i motorem wszelkich naszych dzia aƒ. To o nich myêlimy gdy sà ma e, gdy uczà si w szkole, a potem tak e, gdy ju jako osoby doros e wkraczajà w nowe w asne, coraz niestety trudniejsze ycie. MyÊlenie o dzieciach oznacza nie tylko trosk o ich bie àce potrzeby lecz przede wszystkim trosk o zapewnienie im jak najlepszego startu w przysz oêç. To tak e zadbanie o najwa niejszy posag dla dziecka jakim jest zdrowie, a tym samym o wystawienie im polisy jakà jest w aêciwe zabezpieczenie naszych pociech przed mo liwoêcià zachorowania. Tà polisà na przysz oêç sà szczepienia ochronne, jedna z najwi kszych zdobyczy minionego wieku i ciàgle nadzieja na przysz oêç. Pami taç musimy, i wokó nas toczy si ciàg a bezwzgl dna walka pomi dzy Êwiatem bakterii i wirusów a cz owiekiem. Przez lata walki z chorobami zakaênymi nauczyliêmy si o nich bardzo wiele. Znamy objawy chorób, okresy w których chory zara a otoczenie, ich powik ania i leczenie, które najcz Êciej jest objawowe. Dzi ki tej wiedzy mo liwe sta o si opracowanie metod swoistego zabezpieczenia ukierunkowanego na konkretnà chorob czyli szczepionki. Jest to substancja, która sama w sobie nie wywo uje pe nych objawów choroby lecz sprawia, i nasz organizm nauczy si walczyç z danym wirusem lub bakterià. W razie ponownego z nim kontaktu przypomni sobie szczepienie i dzi ki temu potrafi wyprodukowaç przeciwcia a, które zabijà zarazek i tym samym sprawià, e kontakt z chorym nie b dzie dla nas niebezpieczny. Gama chorób, przed którymi mo emy si zabezpieczyç, jest coraz wi ksza. W przypadku dzieci kalendarz szczepieƒ podzielony zosta na dwie cz Êci. Cz Êç obowiàzkowà, która obejmuje wszystkie dzieci urodzone w naszym kraju i cz Êç zalecanà, tzn. takà którà dobrze by oby wykonaç u dzieci, lecz ju na koszt w asny. Pami tajmy jednak, e koszty tych szczepieƒ nie sà stosunkowo wysokie, a po ytek z nich p ynàcy ogromny. Choç temat szczepieƒ powraca raz po raz na amach ró nych pism, wydaje si jednak, i w obliczu zmiany systemu opieki zdrowotnej przeprowadzonej ostatnio w naszym kraju, która spowodowa a, i dotychczasowy podzia na lekarzy internistów i pediatrów przesta byç powszechny, przypomnienie tego tematu znajduje swe uzasadnienie. Dodatkowym argumentem przemawiajàcym za takim doborem tematu niniejszego artyku u jest wprowadzenie w ubieg ym roku nowego kalendarza szczepieƒ oraz dost pnoêç na naszym rynku nowych, dotychczas niedost pnych szczepieƒ, które dopuszczone sà do stosowania jako szczepienia zalecane lub nadobowiàzkowe. To w aênie nim poêwi c najwi cej uwagi. Zanim jednak przejdziemy do najwa niejszego tematu nale y wspomnieç, i nie ka de szczepienie musi oznaczaç ból i cierpienie naszego dziecka. Dzi ki obecno- Êci na naszym rynku szczepionek skojarzonych za pomocà jednej iniekcji mo emy uodporniç nasze pociechy przeciwko kilku chorobom jednoczeênie. Najlepszym tego przyk adem jest zalecana szczepionka przeciwko Êwince, odrze i ró yczce, którà poleca si stosowaç w miejsce szczepionki przeciwko odrze, gdy nasze dziecko skoƒczy miesi cy. Stosowanie szczepionek àczonych nie eliminuje jednak koniecznoêci wykonania iniekcji domi Êniowej, co dotychczas jednoznacznie kojarzy o si z bólem. Na szcz Êcie i ta niedogodnoêç mo e byç ju wyeliminowana. Dzi ki zastosowaniu kremu EMLA mo liwe jest ju ca kowicie bezbolesne wykonywanie zastrzyków, a tym samym eliminacja bólu i l ku towarzyszàcego szczepieniom. Wróçmy jednak do tematu samych szczepieƒ. W pierwszych miesiàcach ycia dziecka pediatra zaproponuje rodzicom by poza szczepieniami obowiàzkowymi wykonaç szczepienie dodatkowe przeciwko zaka eniom wywo anym przez bakteri zwanà Haemophilus influenzae typ b. Szczepionka ta zapobiegaç ma wystàpieniu u dzieci zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, posocznicy i zapalenia nag oêni o tej etiologii. Optymalnym terminem podania pierwszej dawki ww. szczepionki jest drugi miesiàc ycia. Nast pne dwie dawki podawane sà w odst pach 6-tygodniowych àcznie ze szczepieniami obowiàzkowymi przeciwko b onicy, t cowi i krztuêcowi. Dawka przypominajàca szczepienie przeciwko Haemophilus influenzae podana zostanie rok od ostatniej (trzeciej) dawki szczepienia podstawowego. Kolejnà szczepionkà zalecanà przez lekarzy jest wspomniana ju wczeêniej szczepionka przeciw Êwince, odrze i ró yczce. To dzi ki niej uzyskujemy zabezpieczenie przed tymi trzema doêç popularnymi chorobami. Nale y pami taç, by szczepionka ta podana zosta a nie tylko w drugim roku ycia, lecz tak e dzieciom w wieku siedmiu lat. Wa nym problemem jest zabezpieczenie przed zachorowaniem na wirusowe zapalenie wàtroby typu A, czyli tak zwanà ó taczkà pokarmowà, oraz zabezpieczenie przed zapaleniem wàtroby typu B czyli ó taczkà wszczepiennà. Pami taç musimy, i zgodnie z obowiàzujàcym kalendarzem szczepieƒ zabezpieczenie przed ó taczkà wszczepiennà (typ B) prowadzone jest jedynie wêród najm odszych oraz dokoƒczenie na str. 4 strona 3

5 ˇ cd. ze str. 3 wêród dzieci w 14 roku ycia. Tym samym wszyscy inni powinni sami zadbaç o swe bezpieczeƒstwo. Zabezpieczenie przed ó taczkà pokarmowà stanowi odr bny problem. Dost pne szczepionki sà bowiem szczepionkami zalecanymi, a wi c takimi, których wykonanie jest dopuszczone oficjalnie lecz na koszt osoby pragnàcej si zaszczepiç. Czy zatem warto to czyniç? Jak najbardziej tak i to zarówno w odniesieniu do dzieci w wieku przedszkolnym, szkolnym jak i m odzie y. Szczepionka ta zalecana jest szczególnie dla dzieci rozpoczynajàcych zaj cia przedszkolne, nauk w szkole podstawowej, a tak e dla osób wyje d ajàcych do krajów o wysokiej zapadalnoêci na zapalenie wàtroby typu A, oraz dla osób zatrudnionych przy produkcji i dystrybucji ywnoêci. Dla tych wszystkich, którzy nie byli szczepieni przeciwko ó taczce pokarmowej ani te przeciwko ó taczce wszczepiennej przygotowano jednà szczepionk skojarzonà zabezpieczajàcà przed tymi dwoma typami wirusów zapalenia wàtroby. Pe ny cykl szczepienia obejmuje podanie trzech dawek preparatu dwóch w odst pach miesiàca i trzeciej po szeêciu miesiàcach od pierwszego podania szczepionki. Zdobywajàce ostatnio coraz wi kszà popularnoêç szczepienia przeciwko grypie sà wa ne przez jeden rok z uwagi na coroczne zmiany sk adu szczepionki zgodnie z zaleceniami Âwiatowej Organizacji Zdrowia. Sà one wskazane u osób przewlekle chorych, w stanach obni onej odpornoêci, w wieku podesz ym, a tak e u osób nara onych na kontakty z du à liczbà ludzi lub u osób pracujàcych na otwartej przestrzeni. Szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu przeznaczone sà dla osób przebywajàcych na terenach o nasilonym wyst powaniu tej choroby, a tak e u osób zatrudnionych przy eksploatacji lasu. Zaleca si je tak e dla osób przebywajàcych czasowo na tych terenach, a wi c uczestnikom obozów i kolonii oraz turystom. Optymalny okres przeprowadzenia tych szczepieƒ to pierwsze miesiàce roku. Kolejnà nadobowiàzkowà szczepionkà dost pnà w naszym kraju jest szczepionka przeciwko bakteriom Streptococcus pneumoniae (pneumokokom). Zaleca si jà u dzieci powy ej drugiego roku ycia z przewlek ymi chorobami zwi kszajàcymi ryzyko wystàpienia zaka eƒ pneumokokowych. Kolejnà grup osób ze wskazaniami do tego typu szczepienia stanowià chorzy z zaburzeniem odpornoêci, a tak e osoby w podesz ym wieku oraz dzieci majàce byç poddane zabiegowi usuni cia Êledziony. Niezale nie od rodzaju szczepionki, budzà si niejednokrotnie u osób, które majà byç poddane szczepieniu, wàtpliwoêci dotyczàce przeciwwskazaƒ do szczepieƒ. Nale y podkreêliç, i bezwzgl dne przeciwwskazanie do szczepieƒ stanowi reakcja anafilaktyczna na sk adnik szczepionki, lub wczeêniej podanà dawk szczepionki, a tak e w przypadku szczepionki krztuêcowej encefalopatia wyst pujàca do siedmiu dni od poprzedniego szczepienia. Odr bne zagadnienie stanowi problem odroczenia szczepieƒ ochronnych. Naros o wokó niego wiele mitów i fa szywych opinii. Wszystkie szczepienia powinny byç odroczone w przypadku zaka eƒ o ci kim lub umiarkowanym przebiegu, gdy mogà one opóêniç leczenie zaka enia. Nale y podkreêliç, i niewielka goràczka i agodne zaka enie u dzieci nie stanowià przeciwwskazania do szczepieƒ. Przeciwwskazaniem do szczepieƒ nie sà tak e alergia, w tym astma, wczeêniactwo, niska masa urodzeniowa niemowlàt, niedo ywienie, wywiad wskazujàcy na wyst powanie drgawek w najbli szej rodzinie, antybiotykoterapia, ó taczka noworodka czy te wyrównane choroby serca, nerek i wàtroby. Szczepieniom powinny byç tak e poddane dzieci z zespo em Downa oraz z mózgowym pora eniem dzieci cym u których stan neurologiczny jest stabilny. Kobietom w cià y oraz osobom z niedoborem odpornoêci nie wolno podawaç szczepionek zawierajàcych ywe wirusy, a wi c szczepionki skojarzonej przeciwko Êwince, odrze i ró yczce, doustnej szczepionki przeciwko poliomyelitis, a tak e szczepionki przeciwko ospie wietrznej. Doustna szczepionka poliomyelitis nie powinna byç tak e podawana dzieciom majàcym kontakt z pacjentami z niedoborem odpornoêci. Warto tak e pami taç, i z uwagi na niebezpieczeƒstwo powik aƒ kobieta nie powinna zachodziç w cià do jednego miesiàca po szczepieniu przeciwko odrze i (lub) Êwince oraz szczepionce przeciwko ospie wietrznej. Wykonanie u kobiet szczepienia przeciwko ró yczce powinno poprzedzaç zajêcie w cià minimum o trzy miesiàce. Nale y podkreêliç, e cià a u matki dziecka nie stanowi przeciwwskazania do wykonania u niego szczepieƒ ochronnych. Jak wi c widzimy problem szczepieƒ jest niezwykle szeroki i z o ony. Poza szczepieniami obowiàzkowymi warto zastanowiç si nad wykonaniem przynajmniej niektórych szczepieƒ z grupy szczepieƒ zalecanych, co mo e nas ochroniç przed wieloma komplikacjami, których skutki odczuwalne mogà byç przez wiele lat. Pami tajmy jednak, i zg aszajàc si na szczepienie deklarujemy jedynie ch ç jego wykonania. O kwalifikacji do szczepieƒ i terminie ich przeprowadzenia decydowaç musi zawsze lekarz po dok adnym zebraniu wywiadu i w oparciu o aktualny stan zdrowia osoby majàcej byç poddanej szczepieniom. Prof. dr hab. med. Micha Matysiak (Kalendarz szczepieƒ dzieci i m odzie y znajdziecie Paƒstwo na stronie 9.) strona 4

6 Wa ne jest szybkie rozpoznanie Panie Profesorze, co zmieni o si w pediatrii po wprowadzeniu reformy zdrowia, czy wp yn a ona korzystnie na opiek nad dzieçmi, czy te mo e pojawi y si jakieê zwiàzane z tym problemy? Reforma, odbi a si niestety negatywnie na opiece pediatrycznej. Uwa amy, e w jej wyniku rola pediatrów zosta a sprowadzona na dalszy plan. Po pierwsze, przerwa y si dotychczas istniejàce drogi opieki nad dzieckiem, niejednokrotnie w sposób trwa y. Cz Êç zadaƒ pe nionych dotychczas przez pediatrów, przej li lekarze rodzinni, którymi sà interniêci, chirurdzy; lekarze ró nych specjalnoêci, a wi c tacy, którzy dotychczas niewiele mieli wspólnego z pediatrià. Po krótkim szkoleniu nie dysponujà oni takà wiedzà jak lekarze pediatrzy po pierwszym lub drugim stopniu specjalizacji. Stàd te opieka nad dzieçmi jest ca kiem inna. Drugi bardzo istotny problem dotyczy braku lekarzy pediatrów w szko ach, co tak e jest efektem funkcjonowania tej reformy. Spowodowa o to utrat czynnej kontroli nad dzieçmi i m odzie à w wieku rozwojowym. W rezultacie ograniczono mo liwoêç wczesnego wykrywania wad postawy, wzroku, s uchu, które ujawniajà si w aênie w okresie rozwojowym. Przy w aêciwej, wnikliwej opiece rodzicielskiej, mo e tego typu zawirowania nie majà a takiego znaczenia. Cz Êç rodziców, zaabsorbowana jednak swoimi sprawami zawodowymi, zapomina lub odk ada na póêniej badania kontrolne, przez co traci si mo liwoêç wykrycia wielu wad, których korekcja w m odym wieku jest jeszcze mo liwa. Czy nasi pacjenci rodzice, którzy powierzyli opiek nad swoimi dzieçmi lekarzom zatrudnionym w naszym Centrum Medycznym majà podobne problemy? Nie, w LUX MED-zie tego typu problemów nie ma. Opieka pediatryczna jest tu sprawowana przez zespó pediatrów, co jest niezwykle wa ne. Sà to bardzo doêwiadczeni pediatrzy, cz sto po drugim stopniu specjalizacji, tacy którzy pracujà w zawodzie ju po kilkanaêcie lat. Ogromne znaczenie ma to, e LUX MED oferuje tak e mo liwoêç skorzystania z wizyt domowych. Stwarza to rodzicom bardzo dogodnà sytuacj leczenia i kontroli stanu zdrowia nie tylko na miejscu w Centrum, ale tak e w domu, a co najwa niejsze, w wizytach tych uczestniczà lekarze pediatrzy. Dzia a tu przez ca à dob nie tylko internistyczny, ale tak e pediatryczny zespó wyjazdowy. Panie Profesorze, czy w tej aktualnej sytuacji obowiàzek pami tania o terminach szczepieƒ spoczywa na rodzicach? Niestety tak. Dawniej, przychodnie wysy a y zawiadomienia o szczepieniach; teraz, ze wzgl du na kryzys finansowy, uleg o to zmianie. Je eli wi c rodzice zapominajà o badaniach kontrolnych, nie zg aszajà si do lekarza, wtedy terminy te mogà ulec przesuni ciu. Sytuacje takie wyst pujà rzadziej u dzieci m odszych, kiedy te wizyty kontrolne sà bardzo cz ste. We wczesnym okresie ycia noworodka odbywajà si one raz w miesiàcu, póêniej w drugim pó roczu ycia, raz na dwa miesiàce. W perspektywie miesiàca lub dwóch jesteêmy jeszcze w ZESPÓ LEKARZY PEDIATRÓW W CENTRUM MEDYCZNYM LUX Prof. dr hab. med. Micha Matysiak specjalista pediatra. Sprawuje nadzór merytoryczny nad pracà zespo u lekarzy pediatrów. Jego praca doktorska dotyczy a badaƒ nad fibronektynà w chorobach rozrostowych uk adu krwiotwórczego u dzieci. Temat pracy habilitacyjnej to Nieziarnicze ch oniaki z oêliwe u dzieci wybór najkorzystniejszych metod leczenia. Pracuje w Centrum przy ul. Pu awskiej. Jest ordynatorem Oddzia u Hematologiczno-Onkologicznego Kliniki Pulmonologii, Chorób Alergicznych i Hematologii I Katedry Pediatrii Akademii Medycznej w Warszawie. Dr med. Joanna Cielecka-Kuszyk specjalista pediatra. Jej praca doktorska dotyczy a wartoêci prognostycznych i diagnostycznych wynikajàcych z immunofenotypowej analizy nacieków zapalnych w wirusowym zapaleniu wàtroby u dzieci. Pracuje w zespole pediatrycznym interwencyjnym. Jest Kierownikiem Pracowni Immunologii w Centrum Zdrowia Dziecka. Dr med. Barbara Fedyna-Kwiatkowska specjalista pediatra, neonatolog oraz rehabilitant. Jej doktorat poêwi cony by ultrasonograficznej ocenie oêrodkowego uk adu nerwowego noworodków urodzonych w zamartwicy. Wykonuje badanie usg przezciemiàczkowe. Pracuje w Centrum przy ul. Pu awskiej. Wieloletni ordynator Oddzia u Noworodkowego Szpitala MSWiA przy ul. Wo oskiej. Dr Anna Huflejt specjalista pediatra i neurolog dzieci cy. Pracuje w Centrum przy ul. Pu awskiej. Starszy asystent w Klinice Rehabilitacji Neurologicznej Centrum Zdrowia Dziecka. Dr Monika Jastrz bowska pediatra. Pracuje w zespole pediatrycznych wizyt domowych. Zatrudniona w Szpitalu przy ul. Wo oskiej. Dr Krystyna Jastrz bowska-janas specjalista pediatra, pulmonolog. Pracuje w Centrum przy ul. Pu awskiej. Dr Anna Kachel specjalista pediatra, alergolog. Pracuje w zespole pediatrycznych wizyt domowych oraz w Centrum przy ul. Rac awickiej. Wieloletni asystent Oddzia u Pediatrycznego Szpitala MSWiA przy ul. Wo oskiej. Dr Aleksander Kap on jest specjalistà pediatrà, posiada tak e specjalizacje w zakresie pulmonologii oraz transfuzjologii. Pracuje w zespole pediatrycznych wizyt domowych. Jest starszym asystentem w Szpitalu przy ul. Szaserów (CSK WAM). Dr Katarzyna Kowalska pediatra. Pracuje w zespole pediatrycznych wizyt domowych. Zatrudniona w CSK WAM. Dr Danuta Kurowska specjalista pediatra; pracuje w zespole pediatrycznych wizyt domowych oraz interwencyjnym zespole pediatrycznym. Wieloletni Ordynator Oddzia u Pediatrycznego Szpitala MSWiA przy ul. Wo oskiej. Dr Joanna Peradzyƒska pediatra. Pracuje w zespole interwencyjnym pediatrycznym. Asystent w Klinice Pulmonologii, Chorób Alergicznych i Hematologii I Katedry Pediatrii Akademii Medycznej w Warszawie. Dr med. Andrzej Prokurat specjalista chirurg dzieci cy. Jego praca doktorska strona 6

7 Na nasze pytania odpowiada prof. dr hab. med. Micha Matysiak stanie zapami taç, e mamy zg osiç si do lekarza w konkretnym terminie. Gorzej, je eli kolejne szczepienie po drugim roku ycia wypada w szóstym roku ycia. Sam ju zetknà em si z przypadkami, kiedy dzieci oêmioletnie nie mia y szczepieƒ koniecznych dla szeêciolatków. Jakie inne problemy pojawi y si w ostatnim czasie w pediatrii; na jakie schorzenia cierpià najcz Êciej nasze dzieci? Dominujà oczywiêcie infekcje górnych dróg oddechowych, z czego siedemdziesiàt pi ç do osiemdziesi ciu procent stanowià infekcje wirusowe. Bardzo istotne jest to, e w infekcjach wirusowych leczenie antybiotykami jest ca kowicie bezsensowne. Stàd te tak wa ne jest, aby opiek nad dzieckiem sprawowa ktoê, kto potrafi dok adnie oceniç stan dziecka, kto b dzie móg skontrolowaç to dziecko za dwa, trzy dni i w momencie pogorszenia stanu zdrowia dopiero do àczyç antybiotyk, a nie odwrotnie. Zdarza si niestety, e ju przy pierwszej wizycie rozpoczyna si leczenie infekcji wirusowych antybiotykiem. Nast pny, bardzo istotny problem to alergie. Chcia bym podkreêliç, e w naszym kraju mamy do czynienia z wyraênà nadrozpoznawalno- Êcià alergii. Nie przecz, e alergii jest du o, z roku na rok coraz wi cej. Majà na to wp yw warunki w jakich yjemy. A yjemy w Êrodowisku ska onym i mamy do czynienia z ró nymi substancjami, które korzystnie na nasze ycie nie wp ywajà. Zaczyna si jednak niebezpieczna tendencja do t umaczenia alergià wszystkich innych schorzeƒ. Wirusowa infekcja nie doleczona, kaszel, katar, nie Prof. dr hab. med. Micha Matysiak absolwent Wydzia u Lekarskiego Akademii Medycznej w Warszawie. Od poczàtku swojej pracy zawodowej zwiàzany z Klinikà Pneumonologii Chorób Alergicznych i Hematologii AM przy ul. Dzia dowskiej w Warszawie, ordynator Oddzia u Hematologiczno-Onkologicznego. Zajmuje si problemami dzieci chorych na choroby nowotworowe uk adu krwiotwórczego (bia aczki i ch oniaki), hematologià dzieci cà (leczenie niedokrwistoêci i ma op ytkowoêci) oraz pediatrà ogólnà. Du à wag przyk ada do wszelkich dzia aƒ profilaktycznych w opiece nad dzieckiem, a tak e do racjonalnego leczenia zaka eƒ wyst pujàcych w lecznictwie otwartym, czego wyrazem jest jego udzia w licznych szkoleniach lekarzy podstawowej opieki medycznej. uzasadniajà podawania leków przeciwalergicznych. Panie Profesorze, wiem, e specjalizuje si Pan w dziedzinie pediatrii, o której rodzice tak naprawd niewiele wiedzà. Dopiero w momencie, kiedy zapada diagnoza, sà przera eni i nie zawsze umiejà sobie poradziç z tym problemem, udêwignàç ci ar choroby w asnego dziecka. To prawda. Zajmuj si onkologià i hematologià dzieci cà, leczeniem dzieci z wszelkimi schorzeniami uk adu krwiotwórczego, a wi c SpecjaliÊci dokoƒczenie na str. 9 dotyczy a oceny przydatnoêci biopsji aspiracyjnej cienkoig owej w rozpoznawaniu i leczeniu operacyjnym chorób tarczycy u dzieci. Pracuje w Centrum przy ul. Pu awskiej. Adiunkt w Klinice Chirurgii Dzieci cej i Transplantacji Narzàdów, Kierownik Zabiegowego Zespo u Onkologicznego w Centrum Zdrowia Dziecka. Prezes Stowarzyszenia Polska Akcja Onkologii Dzieci cej. Dr Dorota Rogula-Stempieƒ pediatra, pracuje w zespole wyjazdowym pediatrycznym. Zatrudniona w Szpitalu MSWiA przy ul. Wo oskiej. Dr Jolanta Rostropowicz pediatra. Pracuje w interwencyjnym zespole pediatrycznym. Pracowa a w ZOZ Praga Pó noc. Dr med. El bieta Staƒczak specjalista pediatra. Praca doktorska poêwi cona by a ocenie roli immunofenotypów ostrych bia aczek limfoblastycznych u dzieci. Pracuje w interwencyjnym zespole pediatrycznym. Starszy asystent w Klinice Pneumonologii, Chorób Alergicznych i Hematologii I Katedry Pediatrii Akademii Medycznej w Warszawie. Dr Dorota Su ek pediatra. Pracuje w interwencyjnym zespole pediatrycznym. Pracowa a w ZOZ Ochota. Dr Adam Sybilski pediatra. Pracuje w zespole wyjazdowym pediatrycznym. Asystent w Oddziale Dzieci cym Szpitala MSWiA przy ul. Wo oskiej. Dr Halina Szczytnicka specjalista chirurgii dzieci cej i rehabilitacji. Pracuje w Centrum przy ul. Pu awskiej. Asystent w Przychodni Rehabilitacji dla Dzieci i M odzie y (ul. Przyczó kowa). Dr Anna Tupieka-Ko odziejska specjalista pediatrii, neonatologii i alergologii. Pracuje w Centrum przy ul. Rac awickiej. Starszy asystent Paƒstwowy Szpital Kliniczny AM (ul. Karowa). Dr med. Bo ena Werner specjalista pediatrii i kardiologii. Zast pca ordynatora w Klinice Kardiologii Wieku Dzieci cego Akademii Medycznej, przy ulicy Marsza kowskiej. Temat jej pracy doktorskiej to Ocena czynnoêci prawej komory serca u dzieci z ubytkiem w przegrodzie mi dzyprzedsionkowej przed i po zabiegu operacyjnym przy u yciu echokardiografii dopplerowskiej. Wykonuje badania echokardiograficzne u dzieci. Pracuje w Centrum przy ul. Pu awskiej. Dr Jerzy Wojtak specjalista pediatra. Pracuje w pediatrycznym zespole wyjazdowym. Starszy asystent Oddzia u Pediatrycznego Szpitala Bielaƒskiego. Dr Kornel Zdanowski pediatra. Pracuje w pediatrycznym zespole wyjazdowym. Pracowa w Centrum Zdrowia Dziecka i Instytucie Matki i Dziecka. Dr med. Jerzy Zió kowski specjalista pediatrii i pulmonologii. Prac doktorskà poêwi ci zdolnoêci dyfuzyjnej p uc w wybranych chorobach uk adu oddechowego u dzieci. Pracuje w interwencyjnym zespole pediatrycznym. Adiunkt w Klinice Pulmonologii, Alergologii i Hematologii I Katedry Pediatrii AM w Warszawie. strona 7

8 ˇ cd. ze str. 3 nie tylko niedokrwistoêcià, ma op ytkowoêcià, z czym mo na zetknàç si na co dzieƒ, ale tak e chorobami nowotworowymi krwi i uk adu ch onnego, czyli bia aczkami i ch oniakami z oêliwymi. Sà to straszne choroby, których nikomu nie yczymy. Warto podkreêliç, e na przestrzeni ostatnich dwudziestu paru lat w Êwiatowej i polskiej medycynie dokona si w tej dziedzinie ogromny post p. DwadzieÊcia lat temu udawa o si wyleczyç dwadzieêcia procent dzieci; obecnie, szans na ca kowite wyleczenie ma osiemdziesiàt procent dzieci. Sà takie nowotwory, które wczeênie rozpoznane dajà szans stuprocentowego wyleczenia. W naszym spo eczeƒstwie bardzo êle i ma o mówi o si o nowotworach, traktujàc to jako temat tabu. Dopiero dzi ki fundacji pani Jolanty KwaÊniewskiej zacz o si oficjalnie mówiç o nowotworach sutka. Nowotwory dzieci ce spychane sà jednak na plan dalszy a dowiadujemy si o nich dopiero przy okazji zbiórek pieni dzy na leczenie konkretnych dzieci, bàdê wsparcie oddzia ów szpitalnych, które si tym leczeniem zajmujà, a jest tych oddzia ów w Polsce zaledwie kilkanaêcie. Chc jeszcze raz podkreêliç nowotwory sà wyleczalne i stopieƒ tej wyleczalnoêci uzale niony jest tak e od poziomu podstawowej opieki medycznej; zale y od tego, jak pracuje lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, jak szybko uda mu si ten nowotwór rozpoznaç, albo jak szybko skojarzy, e u pacjenta oprócz innych chorób mo e w gr wchodziç tak e proces nowotworowy. Nowotwory dzieci ce sà nowotworami w wi kszoêci bardzo dynamicznie rozwijajàcymi si. W przypadku bia aczki, gdzie rozwój nast puje bardzo dynamicznie, niezwykle wa ne jest, jak szybko uda si to rozpoznanie postawiç i kiedy rozpocznie si leczenie. Szybkie rozpoznanie to mniejsze zaawansowanie nowotworu, a tym samym zdecydowanie wi ksza szansa prze ycia dziecka. Na jakie objawy, które wskazujà, e coê z dzieckiem niedobrego si dzieje, powinny zwracaç uwag rodzice? Nowotwory przebiegajà niekiedy bardzo skrycie i podst pnie. Pierwszà rzeczà zauwa alnà u dziecka mo e byç zmiana usposobienia. Dziecko staje si apatyczne, s abe, mniej aktywne. Niemowl ta, które ju chodzi y, czy sta y przy czymê, nagle zaczynajà siadaç a postawione na nó ki p aczà i ponownie siadajà. Jaka jest tego przyczyna? Bóle w koƒczynach dolnych. Niemowl inaczej nie jest w stanie nam tego pokazaç. Staje si bledsze, traci apetyt, zaczynajà pojawiaç si powi kszone w z y ch onne. Mogà wystàpiç takie objawy jak niewiadomego pochodzenia podwy szona temperatura, czasami wysypki, powi kszenia narzàdów wàtroby, Êledziony, mo e tak e pojawiç si Êwiàd skóry. To sà te wszystkie objawy, bardzo zresztà niecharakterystyczne, poniewa mogà towarzyszyç tak e chorobom infekcyjnym. Mogà one niestety równie byç pierwszymi zwiastunami choroby nowotworowej. Na ogó we wszystkich infekcjach pierwszym wskazaniem jest wykonanie morfologii. Je eli w morfologii krwi stwierdzimy cechy anemii, czyli poziom hemoglobiny b dzie si obni a, je eli liczba p ytek krwi b dzie ni sza, co na skórze zacznie objawiaç si wybroczynami, albo wylewami, je eli dziecko b dzie mia o wi cej siƒcy ni wynika oby to z jego aktywnoêci yciowej, to jest to wskazówka do tego, aby zg osiç si do lekarza, najpierw podstawowej opieki zdrowotnej, a potem do nas hematologów. Kalendarz szczepieƒ dzieci i m odzie y wed ug wieku Wiek 1 rok ycia Szczepienie przeciw w ciàgu 24 godzin po urodzeniu WZW typu B GRUèLICY 2 miesiàc ycia WZW typu B (po 6 tygodniach od szczepienia B ONICY, T COWI, przeciw gruêlicy i WZW typu B) KRZTUÂCOWI prze om 3 i 4 miesiàca ycia B ONICY, T COWI, KRZTUÂCOWI (po 6 tygodniach POLIOMYELITIS od poprzedniego szczepienia) (I-sza dawka) 5 miesiàc ycia B ONICY, T COWI, KRZTUÂCOWI (po 6 tygodniach POLIOMYELITIS od poprzedniego szczepienia) (II-ga dawka) prze om 6 i 7 miesiàca ycia WZW typu B (po 6 tygodniach POLIOMYELITIS od poprzedniego szczepienia) (III-cia dawka) 12 miesiàc ycia GRUèLICY 2 rok ycia miesiàc ycia ODRZE miesiàc ycia B ONICY, T COWI, KRZTUÂCOWI POLIOMYELITIS (IV-ta dawka) Okres przedszkolny 6 rok ycia 7 rok ycia po 6 tygodniach od szczepienia przeciw ODRZE B ONICY, T COWI POLIOMYELITIS ODRZE Szko a podstawowa i gimnazjum GRUèLICY 11 rok ycia POLIOMYELITIS 12 rok ycia GRUèLICY 13 rok ycia RÓ YCZCE 14 rok ycia WZW typu B 3-krotnie w cyklu: 0; 1; 6 miesi cy B ONICY, T COWI Szko a ponadpodstawowa Bardzo dzi kuj za rozmow. rozmawia a Anna Kowalska 18 rok ycia 19 rok ycia lub ostatni rok nauki w szkole GRUèLICY B ONICY, T COWI strona 9

9 Dieta wegetariaƒska dla dzieci Dla niektórych jest kwestià mody, sezonowà dietà, eksperymentem kulinarnym. Dla innych, niezale nie od powodów, czy to zdrowotnych, ideowych, czy te religijnych, jest stylem ycia. Wegetarianizm, bo o nim mowa, pojawi si w polskim krajobrazie kulinarnym jeszcze przed odkryciem McDonalds. Poczàtkowo by domenà ludzi m odych, aktywnych, cz sto negujàcych rodzinne przyzwyczajenia. Teraz, nie tylko ci m odzi ludzie, stajà przed dylematem, czy kwestià oczywistà jest stosowanie diety wegetariaƒskiej w stosunku do w asnych dzieci, czy dieta wegetariaƒska b dzie zdrowa równie dla intensywnie rozwijajàcego si organizmu dziecka? Nieodmiennie zadajemy sobie pytanie skàd pochodzimy i dokàd zmierzamy? Antropolodzy odpowiedzieliby, e budowa i fizjologia naszego uk adu trawiennego jest zbli ona bardziej do uk adu zwierzàt roêlino ernych, ni drapie ników. Równie od milionów lat ludzie majà pozycj wyprostowanà oraz d ugie, ruchliwe palce, co Êwiadczy bardziej o przystosowaniu do zbierania owoców z drzew, ni do pozyskiwania pokarmu pochodzenia zwierz cego. Mo na by wi c stwierdziç, e naturalnà kuchnià dla cz owieka jest kuchnia wegetariaƒska. Jednak dopiero kolejne doniesienia o chorobach na jakie nara amy si spo- ywajàc mi so wo owe (choroba szalonych krów ), czy te ostatnio i wieprzowe (pryszczyca) spowodowa y, e coraz wi cej osób zastanawia si nad wprowadzeniem zmian w swojej diecie. Jest to jak najbardziej pozytywna tendencja, gdy mi so, nawet pozbawione wirusów wspomnianych chorób, zawiera wiele substancji niekorzystnych dla zdrowia, szczególnie je eli by o chemicznie konserwowane, a zwierz ta hodowlane szpikowane by y hormonami i antybiotykami. Poczàtkowo sceptycznie nastawiony do wegetarianizmu Êwiat nauki opublikowa ostatnio w British Medical Journal wyniki badaƒ przeprowadzonych na grupie kilkunastu tysi cy osób. Badania wykaza y, e wêród wegetarian a o 40 proc. mniejsze jest ryzyko zachorowania na raka, o 30 proc. ryzyko choroby wieƒcowej serca oraz o 20 proc. ryzyko przedwczesnej Êmierci. Rzadsze zachorowania na raka sà konsekwencjà cz stszego spo ywania warzyw i owoców bogatych w witaminy antyoksydacyjne, takie jak witamina A i C, które usuwajà z organizmu tzw. wolne rodniki, odpowiedzialne za inicjowanie rozwoju nowotworów. Nasz uk ad krwionoêny równie zyskuje na diecie wegetariaƒskiej, gdy obni a ona krzepliwoêç krwi, ciênienie t tnicze oraz poziom cholesterolu, co zapewnia swobodny przep yw krwi przez naczynia krwionoêne i bezpoêrednio zabezpiecza przed zawa em serca. Dieta wegetariaƒska jest lekkostrawna, atrakcyjna dla oka, zapewnia d ugowiecznoêç i zdrowie, mimo to lekarze przestrzegajà przed bezkrytycznym jej serwowaniem na talerzu dla dzieci i m odzie y. Nie sama rezygnacja z mi sa mo e mieç niekorzystny wp yw na zdrowie, ale niedobór wa nych dla prawid owego rozwoju substancji. Mi so zawiera bowiem komplet aminokwasów egzogennych, czyli prostych bia ek, których organizm sam nie mo e sobie stworzyç i musi pozyskaç z po ywienia, aby wbudowaç je potem we w asne struktury. Produkty roêlinne te je posiadajà, jedynie potrzeba nieco wiedzy dietetycznej, aby komponowaç posi ki i np. wiedzieç czy w fasoli szparagowej podanej na kolacj znajduje si wystarczajàco tryptofanu (jednego z aminokwasów egzogennych), którego mog o zabraknàç w posi ku porannym. Innym zagro eniem w diecie pozbawionej produktów pochodzenia zwierz cego jest niedobór witaminy B12, który sprzyja anemii, niedotlenieniu mi Ênia sercowego, schorzeniom neurologicznym, obni eniu aktywnoêci fizycznej. Niedobór witaminy D, równie dostarczanej w produktach pochodzenia zwierz cego, sprzyja krzywicy, niedoborom wzrostu, próchnicy, utracie masy kostnej. Szczególnie niekorzystna jest rezygnacja w diecie dziecka z mleka i jego przetworów. Mleko stanowi niezwykle cenny pokarm zasobny w witaminy strona 10

10 Proste, praktyczne sposoby PrzeczytaliÊmy dla Was: oraz wa ne sole mineralne pe niàce funkcje strukturalne w tkankach koêci i mi Êni oraz regulacyjne w transporcie tlenu, aktywnoêci enzymów i przekazywaniu bodêców nerwowych. Reasumujàc jedynie Êwiadome komponowanie ró nych produktów roêlinnych z dodatkiem produktów mlecznych dostarczy m odemu organizmowi wszystkich potrzebnych surowców i pozwoli w pe ni korzystaç z dobrodziejstw diety wegetariaƒskiej. Pozostaje jeszcze dylemat rodzica-wegetarianina przekazujàcego dziecku w asne wa ne wartoêci. Dla wielu wegetarian konsekwencjà poszanowania i mi oêci do przyrody o ywionej jest rezygnacja z pokarmu pochodzenia zwierz cego równie w diecie dziecka. Jednak b dy dietetyczne dla doros ych mogà byç przyczynà przejêciowych dolegliwoêci, dla dziecka natomiast przyczynà powa nych komplikacji zdrowotnych. Natura rzàdzi si swoimi prawami, a nieznajomoêç wszelkich praw szkodzi. Dlatego te szczególnie planujàc cià, karmiàc piersià nale y skonsultowaç z lekarzem odpowiednià diet oraz systematycznie wykonywaç badania biochemiczne krwi, tak aby w poêpiechu dnia nie zaszkodziç sobie i nowemu yciu naszym dzieciom. Ma gorzata Gurdziel Literatura: Gazeta Wyborcza wywiad Marcina Jamkowskiego z prof. dr. hab. n. med. Âwiatos awem Ziemlaƒskim Ksià ka Richarda Trubo Sposób na cholesterol to przyk ad poradnika, który mo e u atwiç czytelnikom podejmowanie Êwiadomych decyzji dotyczàcych stylu ycia i sposobu od ywiania si. W adnym wypadku ksià ki tej nie nale y traktowaç jako podr cznika medycznego, aden bowiem poradnik nie mo e zastàpiç fachowej pomocy lekarskiej. Wszystkim, którzy niepokojà si o swoje zdrowie, autorzy doradzajà konsultacj z lekarzem. Ksià ka zapoznaje z prostymi, praktycznymi i sprawdzonymi, a przede wszystkim potwierdzonymi przez lekarzy, sposobami walki z cholesterolem. Stosowane na co dzieƒ, systematycznie, prowadzà do utrzymania cholesterolu na bezpiecznym poziomie. Prezentowany przez autora 30.-dniowy, dostosowany do indywidualnych mo liwoêci, program walki z cholesterolem, poszerzony jest o zaakceptowane przez dietetyków przepisy na zdrowe, smaczne i proste dania. Richard Trubo Sposób na cholesterol przek ad Gra yna Lutos awska Wydawnictwo AMBER Warszawa 2001 Zdrowie twojego dziecka Ksià ka pt. Zdrowie twojego dziecka, której autorem jest dr Hilary Jones, jeden z najbardziej znanych angielskich pediatrów, to przyk ad nowoczesnego poradnika dla rodziców. Jest to kompendium niezb dnej dla rodziców wiedzy o zdrowiu, rozwoju dziecka i chorobach wieku dzieci cego, wzbogaconej praktycznymi radami Poradnik ten u atwia rodzicom zrozumienie znaczenia niepokojàcych objawów wyst pujàcych u dzieci, a tak e zawiera sugestie metod post powania. Ksià ka nie mo e zastàpiç konsultacji czy badania lekarskiego, jest natomiast nieocenionym podr cznym informatorem, zaznajamiajàcym z najbardziej typowymi problemami dotyczàcymi zdrowia dziecka. Autor w przyst pny sposób wyjaênia mo liwe przyczyny objawów chorobowych, informuje co i w przypadku jakich objawów rodzice mogà sami zrobiç w domu, jeszcze przed badaniem lekarskim. Ksià ka oferuje atwy dost p do w aêciwych informacji, dzi ki ich alfabetycznemu uk adowi. Szczególnie polecana dla m odych rodziców, gdy daje fachowe, jasne i wyczerpujàce odpowiedzi na najcz Êciej zadawane pytania typu jak obni yç goràczk, jak piel gnowaç skór dziecka, jak post powaç z niejadkiem, jakie sà przyczyny moczenia nocnego. Znajdziemy w niej rozdzia y poêwi cone profilaktyce zdrowotnej i trosce o zdrowie dziecka, nie tylko fizyczne ale i psychiczne. Obok informacji dotyczàcych szczepieƒ ochronnych, higieny, diety, sà równie wa ne informacje na temat tego, jak s uchaç w asnych dzieci i rozmawiaç z nimi. Autor podaje tak e wiele praktycznych porad dotyczàcych post powania w nag ych wypadkach, kiedy to pierwsza pomoc, jeszcze przed przybyciem lekarza, ma ogromne znaczenie i niejednokrotnie mo e uratowaç ycie. dr Hilary Jones Zdrowie twojego dziecka przek ad Jerzy Ubieƒ Wydawnictwo AMBER Warszawa 2001 przygotowa a Anna Pad o strona 11

11 Z wiedzà w XXI wiek strona 12 Nowa ma o inwazyjna metoda leczenia skrajnej oty oêci Jednà z metod leczenia zagra ajàcej yciu oty oêci jest chirurgiczne zmniejszenie pojemnoêci o àdka przez operacyjne dzielenie go na dwie cz Êci. Pierwsza o ma ej pojemnoêci, ulega rozciàganiu po zjedzeniu przez pacjenta ju bardzo ma ej iloêci po ywienia i powoduje uczucie szybkiego nasycenia. Alternatywnà metodà post powania jest za o enie przez rurk wprowadzonà przez pow oki do jamy brzusznej (tzw. laparoskop), opaski obejmujàcej z zewnàtrz o àdek i dzielàcej go na dwie asymetryczne cz Êci, przy czym górna ma ma à pojemnoêç a jej po àczenie z pozosta à cz Êcià o àdka jest bardzo wàskie. Istnieje ponadto mo liwoêç bezoperacyjnego regulowania Êrednicy po àczenia obu cz Êci o àdka. Grupa badaczy w Szwecji przeprowadzi a w latach takich zabiegów laparoskopowych u pacjentów z oty oêcià zagra ajàcà ich yciu. Uzyskano zmniejszenie wagi cia a Êrednio o 14% w ciàgu szeêciu miesi cy i a o 18% w ciàgu roku. Sà to wyniki bardzo korzystne. Zmuszajà one jednak e do zadania pytania: czy skojarzenie d ugotrwa ej, konsekwentnie stosowanej diety niskokalorycznej ze zwi kszonà aktywnoêcià fizycznà nie spowodowa oby równie istotnej redukcji wagi cia a i to bez ryzyka wynikajàcego z zabiegu laparoskopowego? RADIOLOGY, 2000 Czy picie kawy zmniejsza ryzyko wystàpienia choroby Parkinsona? Grupa amerykaƒskich lekarzy opublikowa a wyniki 30-letniej obserwacji grupy ponad oêmiu tysi cy Amerykanów japoƒskiego pochodzenia, którzy w czasie rozpoczynania obserwacji mieli Êrednio 54 lata. W czasie tych 30 lat wielokrotnie oceniano ich tryb od ywiania zarówno metodà bezpoêredniego zbierania wywiadu, jak i wype niania przez nich szczegó owych kwestionariuszy dotyczàcych spo ywanych potraw i wypijanych napojów. W okresie obserwacji w ca ej grupie pacjentów stwierdzono 102 przypadki choroby Parkinsona (jest to ci kie uszkodzenie mózgu objawiajàce si spowolnieniem, sztywnoêcià mi Êni koƒczyn i tu owia, utrudnieniem poruszania si, dr eniem ràk). Okaza o si, e istnieje odwrotna zale noêç pomi dzy cz stoêcià wyst powania choroby Parkinsona a iloêcià wypijanej kawy. Osoby wcale nie pijàce kawy mia y trzy razy wi ksze ryzyko wystàpienia choroby Parkinsona, ni osoby pijàce czasem czarnà kaw ; ryzyko to by o u nie pijàcych kawy pi ç razy wi ksze w porównaniu z grupà osób wypijajàcych co najmniej 4 szklanki kawy dziennie. Nie wiadomo, czy ta zale noêç dotyczy wszystkich postaci choroby Parkinsona, a tak e innych ni badana populacji ludzkich. JAMA, 2000 Palenie papierosów a zaçma Czy wiesz e Oty oêç, nadciênienie t tnicze a ryzyko zachorowania na raka nerki Grupa badaczy z Bethezdy, Maryland, USA i Uniwersytetu Umea, Szwecja, przeêledzi a losy ponad 360 tysi cy m czyzn, mieszkaƒców Szwecji, w latach Poszukiwano zale noêci pomi dzy oty oêcià i nadciênieniem t tniczym a cz stoêcià wyst powania raka nerki. Pacjentów podzielono na trzy podobnie liczne grupy w zale noêci od ich masy cia a: z masà najni szà, Êrednià i najwy szà. W tym okresie zidentyfikowano w obserwowanej grupie 759 przypadków raka nerki. Analiza statystyczna wykaza a, e w porównaniu z grupà m czyzn z najni szà masà cia a, u pacjentów ze Êrednià masà cia a ryzyko rozwoju raka nerki by o o oko o 50% wi ksze, a w grupie osób z najwy szà masa cia a a dwukrotnie wi ksze. Zaobserwowano tak e, e rak nerki wyst powa znaczàco cz Êciej u osób z nadciênieniem t tniczym, zarówno skurczowym jak i rozkurczowym. Wniosek zmniejszajàc naszà mas cia a i systematycznie leczàc nadciênienie t tnicze zmniejszamy ryzyko zachorowania na raka nerki. New England Journal of Medicine, 2000 Od dawna wiadomo, e palenie papierosów zwi ksza ryzyko wystàpienia zaçmy. W celu oceny stopnia ryzyka zachorowania na zaçm obserwowano przez Êrednio 14 lat grup lekarzy amerykaƒskich, z których 50% nigdy nie pali o papierosów, 39% zaprzesta o palenia i tylko 11% by o aktualnymi palaczami. W okresie obserwacji zaçma wystàpi a u 10% osób. W porównaniu z osobami aktualnie palàcymi papierosy, ryzyko zachorowania na zaçm by o u by ych palaczy mniejsze o 25% a u niepalàcych a o 36%. Ryzyko wystàpienia zaçmy u osób, które zaprzesta y palenia przed co najmniej 20 laty, nieznacznie tylko przekracza o ryzyko istniejàce u osób nigdy nie palàcych papierosów. JAMA, 2000 zebra i opracowa : dr n. med. Marek Jarecki

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Dziennik Ustaw Nr 241 15978 Poz. 2097 2097 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzeênia

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych Rehabilitacja Rehabilitacja to kompleksowe post powanie, które ma na celu przywrócenie pe nej lub mo liwej do osi gni cia sprawno ci zycznej i psychicznej, zdolno ci do pracy i zarobkowania oraz zdolno

Bardziej szczegółowo

Umowy Dodatkowe. Przewodnik Ubezpieczonego

Umowy Dodatkowe. Przewodnik Ubezpieczonego Umowy Dodatkowe Przewodnik Ubezpieczonego Umowy dodatkowe sà uzupe nieniem umowy ubezpieczenia na ycie. Za cz sto niewielkà sk adk mo esz otrzymaç dodatkowà ochron. Dzi ki temu Twoja umowa ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia

II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia Odporność wzmacniamy, bo o zdrowe żywienie i higienę dbamy I tydzień: Uświadomienie dzieciom, co oznaczają pojęcia : zdrowie i choroba. Jakie są objawy choroby

Bardziej szczegółowo

1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu

1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu 1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu Im wi kszy pies doros y, tym proporcjonalnie mniejsza waga urodzeniowa szczeni cia. Waga nowonarodzonego szczeni cia rasy Yorkshire

Bardziej szczegółowo

KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA. Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel

KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA. Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel Europejski kodeks walki z rakiem I. Prowadzàc zdrowy styl ycia, mo na poprawiç ogólny stan zdrowia i zapobiec wielu zgonom z powodu nowotworów

Bardziej szczegółowo

OFERTA WYKONAWCY ZAKUP ORAZ SUKCESYWNA DOSTAWA SZCZEPIONEK DLA SAMODZIELNEGO GMINNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ W NADARZYNIE

OFERTA WYKONAWCY ZAKUP ORAZ SUKCESYWNA DOSTAWA SZCZEPIONEK DLA SAMODZIELNEGO GMINNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ W NADARZYNIE ... wykonawca (pieczęć firmowa) tel./fax:... e-mail:... Załącznik nr 1 Do:......... OFERTA WYKONAWCY W nawiązaniu do ogłoszenia o przetargu nieograniczonym na : ZAKUP ORAZ SUKCESYWNA DOSTAWA SZCZEPIONEK

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA

10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA ŻYJ ZDROWO! 10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA Jedz regularnie co 3 godziny. Jedz ostatni posiłek 2-3 godziny przed snem. Dbaj by twoja dieta była bogata we wszystkie składniki odżywcze(węglowodany, białko i

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN Programu Pakiet dietetyczny badania z konsultacją dietetyczną i zaleceniami

REGULAMIN Programu Pakiet dietetyczny badania z konsultacją dietetyczną i zaleceniami REGULAMIN Programu Pakiet dietetyczny badania z konsultacją dietetyczną i zaleceniami DANE NABYWCY Imię i Nazwisko:...... PESEL:... Data ur.:... Dokument tożsamości:... Seria i numer:...... Adres zamieszkania:...

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz - wizyta wstępna

Kwestionariusz - wizyta wstępna Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH 00-791 Warszawa, ul. Chocimska 24 Tel: (22) 542-13-72, E-mail: beki@pzh.gov.pl Badanie Epidemiologii Krztuśca Kwestionariusz - wizyta wstępna 1.1. Data wizyty

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Światło słoneczne jest niezbędne do trwania życia na Ziemi. Dostarcza energii do fotosyntezy roślinom co pomaga w wytwarzaniu tlenu niezbędnego do życia.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r.

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu Êwiadczeƒ opieki zdrowotnej, w tym badaƒ przesiewowych, oraz okresów, w których

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli POZIOMY PRACY WYCHOWAWCZEJ I. PRACA WYCHOWAWCZA WYCHOWAWCY KLASY 1. Zapoznanie rodziców z obowiązującymi

Bardziej szczegółowo

Świadomość Polaków na temat zagrożenia WZW C. Raport TNS Polska. Warszawa, luty 2015. Badanie TNS Polska Omnibus

Świadomość Polaków na temat zagrożenia WZW C. Raport TNS Polska. Warszawa, luty 2015. Badanie TNS Polska Omnibus Świadomość Polaków na temat zagrożenia WZW C Raport TNS Polska Warszawa, luty 2015 Spis treści 1 Informacje o badaniu Struktura badanej próby 2 Kluczowe wyniki Podsumowanie 3 Szczegółowe wyniki badania

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA (Część 3 Ustawy o zdrowiu psychicznym z 1983 roku [Mental Health Act 1983]) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię i nazwisko osoby sprawującej opiekę nad pacjentem ( lekarz

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 29 lipca 2004 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 29 lipca 2004 r. 1869 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 29 lipca 2004 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dzieçmi i m odzie à Na podstawie art. 50

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 2667/2013 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA Z DNIA 2013-09-16

ZARZĄDZENIE NR 2667/2013 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA Z DNIA 2013-09-16 ZARZĄDZENIE NR 2667/2013 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA Z DNIA 2013-09-16 w sprawie zmiany zarządzenia Nr 1112/2013 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 22 kwietnia 2013 r. w sprawie powołania Komisji konkursowej

Bardziej szczegółowo

Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS

Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS Autor: Bożena Wiktorowska Ze względu na to, że podwładny uległ wypadkowi przy pracy, za okres niezdolności do pracy spowodowanej tym wypadkiem nie zachowuje

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zdrowotna osób z niepełnosprawnością intelektualną. Monika Karwacka Stowarzyszenie Na Tak

Sytuacja zdrowotna osób z niepełnosprawnością intelektualną. Monika Karwacka Stowarzyszenie Na Tak Sytuacja zdrowotna osób z niepełnosprawnością intelektualną Monika Karwacka Stowarzyszenie Na Tak Stan zdrowia jest jednym z ważniejszych czynników determinujących jakość życia Brak zdrowia stanowi znaczne

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18 Europejski Dzień Prostaty obchodzony jest od 2006 roku z inicjatywy Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. Jego celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat chorób gruczołu krokowego. Gruczoł

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

ROLA SZKOŁY W PROFILAKTYCE OTYŁOŚCI DZIECI I MŁODZIEŻY Barbara Woynarowska Kierownik Zakładu Biomedycznych i Psychologicznych Podstaw Edukacji, Wydział Pedagogiczny UW Przewodnicząca Rady Programowej ds.

Bardziej szczegółowo

Twoje zdrowie w rękach światowych ekspertów

Twoje zdrowie w rękach światowych ekspertów ubezpieczenia Twoje zdrowie w rękach światowych ekspertów Medycyna bez granic Best Doctors W poważnej chorobie najważniejsze jest, aby być pod opieką najlepszych lekarzy i mieć dostęp do zaplecza medycznego

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Postrzeganie zdrowia i znajomość czynników na nie wpływających przez dzieci w wieku przedszkolnym.

Postrzeganie zdrowia i znajomość czynników na nie wpływających przez dzieci w wieku przedszkolnym. Postrzeganie zdrowia i znajomość czynników na nie wpływających przez dzieci w wieku przedszkolnym. W nowoczesnym podejściu do edukacji zdrowotnej, zwłaszcza dzięki rozwojowi nauk medycznych, w tym higieny,

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Nr 3 2007 Grażyna Szypuła, Magdalena Rusin Bielski Szkolny Ośrodek Gimnastyki Korekcyjno-Kompensacyjnej im. R. Liszki w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego. Warszawa, kwiecień maj 2015 r.

Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego. Warszawa, kwiecień maj 2015 r. Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego Warszawa, kwiecień maj 2015 r. Plan prezentacji 1) Kim jest osoba niepełnosprawna rodzaje orzeczeń 2) Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego: prawo do skróconego

Bardziej szczegółowo

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Dokładniejsze badania i leczenie retinopatii cukrzycowej Closer monitoring and treatment for diabetic retinopathy Ważne informacje o ochronie zdrowia Important

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl John McMahon Pierwsze kroki do wyjścia z alkoholizmu Original edition published in English Tytuł oryginału: First Steps out of Problem Drinking Copyright 2010 John McMahon Copyright Lion Hudson plc, Oxford,

Bardziej szczegółowo

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności WOJEWODA ŁÓDZKI ZK-III.9611.14.2014 Łódź, dnia 01 lipca 2014 r. DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K PM/01/01/W

W N I O S E K PM/01/01/W PM/01/01/W Urzędowa pieczęć wpływu: W N I O S E K 1) o przydział lokalu z mieszkaniowego zasobu Gminy Piaseczno * 2) o zamianę lokalu * * niepotrzebne skreślić Imię i nazwisko wnioskodawcy.. Adres zamieszkania.

Bardziej szczegółowo

KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEåMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI POLSKA

KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEåMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI POLSKA KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEåMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI POLSKA KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEåMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI POLSKA 1 1. Ta klauzula rozszerza umow

Bardziej szczegółowo

4.3. Struktura bazy noclegowej oraz jej wykorzystanie w Bieszczadach

4.3. Struktura bazy noclegowej oraz jej wykorzystanie w Bieszczadach 4.3. Struktura bazy noclegowej oraz jej wykorzystanie w Bieszczadach Baza noclegowa stanowi podstawową bazę turystyczną, warunkującą w zasadzie ruch turystyczny. Dlatego projektując nowy szlak należy ją

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

WYKAZ KURSÓW SPECJALIZACYJNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCZNY W 2013r.

WYKAZ KURSÓW SPECJALIZACYJNYCH ORGANIZOWANYCH PRZEZ WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCZNY W 2013r. Lp. Dziedzina Ośrodek organizujący i Rodzaj kursu / nr kursu CMKP/ T e m a t Przeznaczenie Termin prowadzący szkolenie Kierownik naukowy Uwagi 1 2 3 4 5 6 7 8 1. ALERGOLOGIA nr: 1-731/1-01-005-2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Jakość oferty edukacji kulturalnej w Warszawie Raport z badania

Jakość oferty edukacji kulturalnej w Warszawie Raport z badania Jakość oferty edukacji kulturalnej w Warszawie Raport z badania Wydział Badań i Analiz Centrum Komunikacji Społecznej Urząd m.st. Warszawy Warszawa, grudzień 2014 r. Informacje o badaniu Cel badania: diagnoza

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: mgr Krystyna Golba mgr Justyna Budak

Opracowanie: mgr Krystyna Golba mgr Justyna Budak 1 Wyniki badań ankietowych nt.,,bezpieczeństwa uczniów w szkole przeprowadzone wśród pierwszoklasistów Zespołu Szkól Technicznych w Mielcu w roku szkolnym 2007/2008 Celem ankiety było zdiagnozowanie stanu

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 czerwca 2003 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dzieçmi i m odzie à

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 czerwca 2003 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dzieçmi i m odzie à Dziennik Ustaw Nr 130 8759 Poz. 1196 1196 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 czerwca 2003 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dzieçmi i m odzie à Na podstawie

Bardziej szczegółowo

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia!

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! 8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc Jesteśmy po to, aby Państwu doradzić! Czym jest zapalenie przyzębia (periodontitis)? Przyzębie to zespół tkanek otaczających ząb i utrzymujących

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

karta na zdrowie! prywatne ubezpieczenie zdrowotne

karta na zdrowie! prywatne ubezpieczenie zdrowotne karta na zdrowie! prywatne ubezpieczenie zdrowotne o nas Towarzystwo Ubezpieczeƒ INTER Polska jesteêmy ekspertami w dziedzinie ubezpieczeƒ medycznych i twórcami prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego Vision.

Bardziej szczegółowo

KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE

KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE Opis świadczenia KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE 1. Charakterystyka świadczenia 1.1 nazwa świadczenia Kwalifikacja i weryfikacja leczenia doustnego stanów

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Dziennik Ustaw Nr 237 13670 Poz. 1654 1654 USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

OBSZAR BADAŃ ROK 2000 ROK 2005 ZMIANY

OBSZAR BADAŃ ROK 2000 ROK 2005 ZMIANY Prezydent Miasta Legionowo zamówił badania dotyczące postaw młodzieży legionowskiej wobec uzależnień. Koordynatorem tego projektu jest Referat Zdrowia Publicznego i Spraw Społecznych. Badań dokonała Pracownia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

ŻYCIE W HOLANDII: Ubezpieczenie zdrowotne (zorgverzekering)

ŻYCIE W HOLANDII: Ubezpieczenie zdrowotne (zorgverzekering) Wszyscy mieszkańcy Holandii są prawnie zobowiązani do ubezpieczenia się na pokrycie kosztów opieki medycznej, w tym lekarza domowego, szpitala jak również lekarstw. Obowiązek przyjęcia Ubezpieczyciele

Bardziej szczegółowo

Potrzeby zdrowotne i opiekuńcze ludzi starych. Kamila Mroczek

Potrzeby zdrowotne i opiekuńcze ludzi starych. Kamila Mroczek Potrzeby zdrowotne i opiekuńcze ludzi starych Kamila Mroczek Plan prezentacji 1. Definicje: stary, starzenie się, zdrowie 2. Naturalny proces starzenia a inne czynniki wpływające na stan zdrowia 3. Zdrowie

Bardziej szczegółowo

źródło: SMG/KRC dla Money.pl

źródło: SMG/KRC dla Money.pl Polacy chcą płacić za lepsze leczenie Autor:Maciej Miskiewicz, Money.pl Wrocław, czerwiec 2008 60 proc. Polaków woli dodatkowo płacić za usługi medyczne niż oddawać większą część pensji na NFZ - wynika

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU Lek. med. Ali Akbar Hedayati starszy asystent Oddziału Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej Szpitala Wojewódzkiego w Zielonej Górze Analiza wyników operacyjnego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

. Wiceprzewodniczący

. Wiceprzewodniczący Uchwała Nr 542/LVI/2014 Rady Miasta Ostrołęki z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego Programu Osłonowego w zakresie pomocy społecznej Pomoc w zakresie dożywiania w mieście Ostrołęka

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Bakterie a wirusy.

Temat lekcji: Bakterie a wirusy. Anna Tomicka Scenariusz lekcji biologii Dział: Różnorodność organizmów. Klasa: I b Temat lekcji: Bakterie a wirusy. 1.Cele lekcji: Cel ogólny: Uczeń: omawia budowę komórki bakterii oraz wirusów, wyjaśnia

Bardziej szczegółowo

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Koszty obciążenia społeczeństwa chorobami układu krążenia. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Badania kosztów chorób (COI Costof illnessstudies) Ekonomiczny ciężar choroby;

Bardziej szczegółowo

Formularz asortymentowy. oznaczenie sprawy KC/AIDS/270-6/2011

Formularz asortymentowy. oznaczenie sprawy KC/AIDS/270-6/2011 załącznik nr 1 Formularz asortymentowy nr zadania data dostawy do odbiorców docelowych nazwa i adres odbiorcy docelowego opis przedmiotu zamówienia - 14 dni od daty zawarcia umowy 30-06- 30-09- 15-11-

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka. Wewn trzne (osobnicze) czynniki ryzyka. Dziedziczne i rodzinne predyspozycje do zachorowania

Czynniki ryzyka. Wewn trzne (osobnicze) czynniki ryzyka. Dziedziczne i rodzinne predyspozycje do zachorowania Czynniki ryzyka Przez poj cie czynnika ryzyka rozumie si wszelkiego rodzaju uwarunkowania, które w znaczàcy (potwierdzony statystycznie) sposób zwi kszajà lub zmniejszajà prawdopodobieƒstwo zachorowania

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto inwestować w promocję projektu od chwili jego narodzin

Dlaczego warto inwestować w promocję projektu od chwili jego narodzin Dlaczego warto inwestować w promocję projektu od chwili jego narodzin Aneta Prymaka, Dorota Stojda Dział Informacji i Marketingu Centrum Nauki Kopernik W promocję projektu warto zainwestować w celu: znalezienia

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era)

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) Wersja 2016 1. CZYM SĄ MŁODZIEŃCZE SPONDYLOARTROPATIE/MŁODZIEŃCZE

Bardziej szczegółowo

Test wiedzy nt. szkodliwości palenia tytoniu Światowy Dzień bez Tytoniu

Test wiedzy nt. szkodliwości palenia tytoniu Światowy Dzień bez Tytoniu Test wiedzy nt. szkodliwości palenia tytoniu Światowy Dzień bez Tytoniu 1. Kiedy została uchwalona Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych? a) 9 listopada 1995

Bardziej szczegółowo

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta 1 Dostarczone przez Janssen Healthcare Innovation (Szczegóły na tylnej stronie okładki). Str 01 Czym zajmuje się program Care4Today? Program Care4Today został stworzony

Bardziej szczegółowo

Pracownia Fizjoterapii w Żarach

Pracownia Fizjoterapii w Żarach Pracownia Fizjoterapii w Żarach 105 SzWzP SP ZOZ Pracownia Fizjoterapii / Żary Budynek nr 4 Podparter tel. 68 470 78 98 Rejestracja pon-pt 7:00-15:00 tel. 68 470 78 98 Godziny przyjęć poniedziałek 8:00-18:00

Bardziej szczegółowo

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania:

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania: Uchwała nr III/46 z dnia 19 marca 2014 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie zasad przyznawania licencji dla lekarzy pracujących w klubach Ekstraklasy, I i II ligi oraz reprezentacjach

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności WOJEWODA ŁÓDZKI ZK-III.9611.15.2015 Łódź, dnia 17 czerwca 2015 r. DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności

Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejscowość:...dnia..r. DO POWIATOWEGO ZESPOŁU DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W GOSTYNINIE Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Nr sprawy:... Dane osoby zainteresowanej: Imię

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny

Program profilaktyczny Program profilaktyczny Liceum Filmowego z Oddziałami Dwujęzycznymi przy Warszawskiej Szkole Filmowej prowadzonego przez Fundację Edukacji i Sztuki Filmowej Bogusława Lindy i Macieja Ślesickiego LATERNA

Bardziej szczegółowo

Temat. Nawyki zdrowotne. styl ycia (oko o 50% wszystkich wp ywów),

Temat. Nawyki zdrowotne. styl ycia (oko o 50% wszystkich wp ywów), Przedstawieciel PTPZ 1 z 6 Wsparcie polityki samorz dów lokalnych w tworzeniu efektywnego programu zdrowotnego Nawyki zdrowotne Dla utrzymania zdrowia jednostki najwi kszy wp yw ma styl ycia. Nawet przy

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

Program Google AdSense w Smaker.pl

Program Google AdSense w Smaker.pl Smaker.pl Program Google AdSense w Smaker.pl Pytania i odpowiedzi dotyczące programu Google AdSense Spis treści Czym jest AdSense... 2 Zasady działania AdSense?... 2 Jak AdSense działa w Smakerze?... 3

Bardziej szczegółowo

Wykres 1. Płeć respondentów. Źródło: opracowanie własne. Wykres 2. Wiek respondentów.

Wykres 1. Płeć respondentów. Źródło: opracowanie własne. Wykres 2. Wiek respondentów. Ogółem w szkoleniach wzięły udział 92 osoby, które wypełniły krótką ankietę mającą na celu poznanie ich opinii dotyczących formy szkolenia, osób prowadzących, a także przydatności przekazywanych informacji.

Bardziej szczegółowo

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą:

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą: Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 2/2015 Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Radzyniu Podlaskim z dnia 27 lutego 2015 r. Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej w Szkole Podstawowej nr 1 im. Bohaterów

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE nr 11/2016 Dyrektora Przedszkola Publicznego nr 13 w Radomiu z dnia 17 II 2016 r.

ZARZĄDZENIE nr 11/2016 Dyrektora Przedszkola Publicznego nr 13 w Radomiu z dnia 17 II 2016 r. PP nr 13/021/11/2016 w sprawie: ZARZĄDZENIE nr 11/2016 Dyrektora Przedszkola Publicznego nr 13 w Radomiu z dnia 17 II 2016 r. WPROWADZENIA: - PROCEDURY PRZYPROWADZANIA I ODBIERANIA DZIECI Z PRZEDSZKOLA,

Bardziej szczegółowo

Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji. Numer dla telefonów tekstowych. boroughofpoole.

Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji. Numer dla telefonów tekstowych. boroughofpoole. Informacje na temat dodatku na podatek lokalny (Council Tax Support), które mogą mieć znaczenie dla PAŃSTWA Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji 01202 265212 Numer dla

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA

Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA Witaj mi oêniku podró y, cieszymy si, e kupi eê nasze ubezpieczenie. Wiemy, e podczas swojej podró y chcesz si cieszyç wolnym czasem a bezpieczeƒstwo jest

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA: MOŻLIWOŚĆ ORGANIZOWANIA DODATKOWYCH ZAJĘĆ W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM PRZEZ FIRMY ZEWNĘTRZNE PO 1 WRZEŚNIA 2013 R.

OPINIA PRAWNA: MOŻLIWOŚĆ ORGANIZOWANIA DODATKOWYCH ZAJĘĆ W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM PRZEZ FIRMY ZEWNĘTRZNE PO 1 WRZEŚNIA 2013 R. Poznań, dnia 25 września 2013 r. OPINIA PRAWNA: MOŻLIWOŚĆ ORGANIZOWANIA DODATKOWYCH ZAJĘĆ W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM PRZEZ FIRMY ZEWNĘTRZNE PO 1 WRZEŚNIA 2013 R. 1. Opis zagadnienia Opinia dotyczy stanu

Bardziej szczegółowo

www.naszanatura2000.pl

www.naszanatura2000.pl 1 Biuro Projektu Stowarzyszenie Tilia ul. Przysiecka 13, 87-100 Toruń Tel./fax: 6 67 60 8 e-mail: tilia@tilia.org.pl www.tilia.org.pl Szkoła Leśna na Barbarce www.szkola-lesna.torun.pl www.naszanatura2000.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA I OGRANICZENIA NARKOMANII ORAZ PRZESTĘPCZOŚCI I DEMORALIZACJI NIELETNICH. SZKOŁA WOLNA OD NARKOTYKÓW I PRZEMOCY

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA I OGRANICZENIA NARKOMANII ORAZ PRZESTĘPCZOŚCI I DEMORALIZACJI NIELETNICH. SZKOŁA WOLNA OD NARKOTYKÓW I PRZEMOCY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA I OGRANICZENIA NARKOMANII ORAZ PRZESTĘPCZOŚCI I DEMORALIZACJI NIELETNICH. SZKOŁA WOLNA OD NARKOTYKÓW I PRZEMOCY Z analizy zjawiska przestępczości, demoralizacji nieletnich oraz

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 234 14858 Poz. 1974 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 18 grudnia 2002 r.

Dziennik Ustaw Nr 234 14858 Poz. 1974 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 18 grudnia 2002 r. Dziennik Ustaw Nr 234 14858 Poz. 1974 1974 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegó owych zasad orzekania o sta ym lub d ugotrwa ym uszczerbku

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

Szanowni Rodzice. Niniejsze zasady nie obejmują przedszkoli i szkół podstawowych prowadzonych przez inne podmioty niż Gmina Olsztyn.

Szanowni Rodzice. Niniejsze zasady nie obejmują przedszkoli i szkół podstawowych prowadzonych przez inne podmioty niż Gmina Olsztyn. Szanowni Rodzice Zasady przyjmowania dzieci do przedszkoli i oddziałów przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych prowadzonych przez Gminę Olsztyn na rok szkolny 2016/2017 zostały przygotowane

Bardziej szczegółowo

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem.

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem. VI.2 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktów leczniczych z ambroksolem VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Wskazania do stosowania: Ostre i przewlekłe choroby płuc i oskrzeli

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia Druk Nr Projekt z dnia UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych na cele nie związane z budową,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wlosy04.qxd 4/7/07 1:33 PM Page 5

Spis treści. Wlosy04.qxd 4/7/07 1:33 PM Page 5 Wlosy04.qxd 4/7/07 1:33 PM Page 5 Spis treści Włosy nie muszą wypadać.............................. 7 Biologia włosów...................................... 10 Skóra i w³osy.....................................

Bardziej szczegółowo