Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy"

Transkrypt

1 Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy pod redakcją Macieja Bukowskiego i Juliana Zawistowskiego Departament Analiz Ekonomicznych i Prognoz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

2 Raport opracowano w ramach projektu Analiza wybranych aspektów obecnej i przyszłej sytuacji na rynku pracy - Ócena wpływu zmian technologicznych na podaż i popyt na pracę w Polsce"współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego, w ramach działania 1.1, schemat a) Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich Autorzy Część I Maciej Bukowski, Sebastian Dyrda Część II Martyna Kobus, Łukasz Skrok, Julian Zawistowski Część III Maciej Bukowski, Sebastian Dyrda, Paweł Kowal, Dorota Pelle Wykonawca projektu Instytut Badań Strukturalnych ul. Nowowiejska 6/ Warszawa Koordynacja projektu Departament Analiz Ekonomicznych i Prognoz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Ul. Nowogrodzka 1/3/5, Warszawa Projekt okładki i druk Zakład Wydawniczo - Poligraficzny MPiPS Ul. Bracka 4, Warszawa Zawarte w tej publikacji poglądy i konkluzje wyrażają opinię autorów i nie muszą odzwierciedlać oficjalnego stanowiska Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

3 Spis treści Spis treści Spis tablic Spis rysunków i v vi Zespół autorski 1 I Makroekonomia procesu zmiany technologicznej 3 Wprowadzenie 1 1 Teoria zmiany technologicznej i jej wpływu na rynek pracy Wprowadzenie Postęp technologiczny i produkt Postęp technologiczny i rynek pracy Podstawowe pojęcia Neutralny postęp technologiczny - analiza długookresowa Neutralny postęp technologiczny - analiza krótkookresowa Postęp technologiczny faworyzujący wykwalifikowanąsiłę roboczą -jegoskutkiiźródła Źródła postępu technologicznego faworyzującego wykwalifikowanąsiłę roboczą Alternatywne teorie nierówności płacowych na rynku pracy Wnioski Postęp technologiczny - ustalenia empiryczne Wprowadzenie Efekt kapitalizacji i kreatywna destrukcja Postęp technologiczny faworyzujący wykwalifikowanąsiłę roboczą Migracje i handel zagraniczny Znaczenie czynników instytucjonalnych Wnioski Podsumowanie 51 II Uwarunkowania instytucjonalne zmiany technologicznej 53 Wprowadzenie 55 Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy i

4 3 Wyzwania zmiany technologicznej a instytucje - doświadczenia światowe Systemy emerytalne a adaptacja do zmian gospodarczych Wprowadzenie Zmiana technologiczna a decyzje emerytalne pracowników Elementy systemu emerytalno-rentowego a adaptacja do zmian w cyklu życia Reformy systemu emerytalno-rentowego - doświadczenia światowe Wnioski Edukacja i szkolenia a adaptacja do zmian gospodarczych Wprowadzenie Wykształcenie a staż pracy w adaptacji do zmian w cyklu życia Szkolenia a adaptacja do zmian w cyklu życia Ogólna edukacja vs. szkolenia zawodowe a adaptacja do zmian Publiczne vs. prywatne finansowanie edukacji a adaptacja do zmian Wnioski Pasywne polityki rynku pracy a adaptacja do zmian gospodarczych Wprowadzenie Wpływ poszczególnych instrumentów z osobna Interakcje między poszczególnymi instrumentami polityki Wpływ poszczególnych instrumentów polityki a cykl życia Wnioski Aktywne polityki rynku pracy a adaptacja do zmian gospodarczych Wprowadzenie Pośrednictwo i doradztwo zawodowe Subsydiowanie zatrudnienia Wnioski Związki zawodowe i płaca minimalna a adaptacja do zmian gospodarczych Wynagrodzenie minimalne i kompresja wynagrodzeń Związki zawodowe i negocjacje płacowe Wnioski Instytucjonalne otoczenie zmian gospodarczych w Polsce System emerytalno-rentowy Wprowadzenie Najważniejsze elementy systemu ubezpieczeń społecznych Dostępność świadczeń Stopa zastąpienia Zastępowalność świadczeńdezaktywizujących Edukacja i kształcenie ustawiczne a adaptacja do zmian technologicznych w Polsce Postęp faworyzujący kwalifikacje w Polsce - dowody empiryczne Finansowanie edukacji w Polsce w kontekście potrzeb otoczenia gospodarczego Polski system edukacyjny a wymagania rynku pracy w kontekście zmiany technologicznej Kształcenie ustawiczne a adaptacja do zmian w Polsce Polityki rynku pracy System podatkowy Zasiłki dla bezrobotnych Ochrona pracowników Elastyczne formy zatrudnienia Aktywne polityki rynku pracy (poza szkoleniami) Programy rządowe ii Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy

5 4.3.7 Programy horyzontalne, realizowane przy udziale środków z Europejskiego Funduszu Społecznego Interakcje między poszczególnymi instytucjami Pozostałe instytucje rynku pracy Wynagrodzenie minimalne Związki zawodowe, negocjacje i układy zbiorowe Wynagrodzenie minimalne i związki a kompresja wynagrodzeń Podsumowanie 137 III Zmiany technologiczne a podaż i popyt na pracę w cyklu życia 139 Wprowadzenie Model OLG-DSGE specyfikacja i własności Gospodarstwa domowe Demografia Użyteczność Ograniczenie budżetowe Emerytury Kapitał ludzki Firmy Finalne dobro konsumpcyjne Sektory produkcyjne Produkcja dóbr pośrednich Produkcja jednorodnego dobra pośredniego Rząd Algorytm rozwiązywania Kalibracja modelu Gospodarstwo domowe Firmy Rząd Szoki makroekonomiczne Własności modelu Cykl życia Reakcja gospodarki na szok technologiczny i demograficzny Ocena wpływu zmiany technologicznej na rynek pracy w Polsce w latach Wprowadzenie Doświadczenia międzynarodowewkrajachoecdiue Wprowadzenie Konwergencja Nierówności na rynku pracy Znaczenie postępu technologicznego faworyzującego kwalifikacje w krajach OECD Podsumowanie doświadczeń międzynarodowych Zmiana technologiczna w Polsce - podstawowe fakty Wprowadzenie Pomiar zmiany technologicznej Analiza empiryczna Rachunek wzrostu Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy iii

6 6.3.5 Zmiana technologiczna a zmiany w popycie na pracę wpolsce Podsumowanie Zmiany struktury sektorowej polskiej gospodarki Nierówności na polskim rynku pracy Wnioski Scenariusze makroekonomiczne dla Polski na lata Czynniki kształtujące sytuację makroekonomiczną Polski w latach Scenariusze makroekonomiczne na lata Wnioski Podsumowanie 225 Bibliografia 227 iv Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy

7 Spis tablic 1.1 Źródła postępu faworyzującego wykwalifikowaną siłę roboczą Ewolucja współczynnika D5/D1* wśród mężczyzn Ewolucja stóp bezrobocia wg kwalifikacji w latach Asymetria postęputechnologicznegowusa Wpływ zmiany technologicznej na zróżnicowaniepłac Wpływ zmiany technologicznej na zatrudnienie Ewolucja cen importu i eksportu między rokiem 1980 a Zatrudnienie i dostępność emerytur w populacji osób starszych w II kwartale Absolwenci szkół wyższych w latach Struktura wynagrodzeń według wykształcenia Koszt jednostkowy kształcenia w latach Liczba absolwentów szkół zawodowych i wyższych ( ) Wartości parametrów dla gospodarstwa domowego Wartości parametrów dla firm Wartości parametrów dla systemu podatkowego Dekompozycja konwergencji Hiszpanii, Grecji, Portugalii, Irlandii i Danii Czasowy rozkład konwergencji w latach Współczynniki Giniego w okresie konwergencji w wybranych krajach OECD Oszacowania SBTC dla poszczególnych sektorów gospodarki Danii Zmiany premii edukacyjnej w wybranych krajach OECD Badania SBTC oraz premii edukacyjnej Struktura wykształcenia pracującychnatlestrukturywykształcenia Elastyczności cenowe względemkapitałuipracy Elastyczności substytucji względemkapitałuipracy Dekompozycja wzrostu produktywności w Polsce w latach Współczynnik Giniego w krajach transformacji w latach Udział w zatrudnieniu i przepływy z zatrudnienia wg wykształcenia Udział w bezrobociu i przepływy z bezrobocia wg wykształcenia Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy v

8

9 Spis rysunków 4.1 Rozkłady pracujących wg wieku dla wybranych zawodów w 2006 r Stopa zastąpienia netto a staż pracy Absolwenci kierunków matematyczno-przyrodniczych w latach Absolwenci kierunków inżynieryjno-technicznych w latach Absolwenci kierunków społeczno-ekonomicznych w latach Absolwenci ochrony i opieki zdrowotnej w latach Udział pracowników danej grupy wiekowej w liczbie osób pełnozatrudnionych i otrzymujących wynagrodzenie w wysokości nie więcej niż dwietrzecieśredniego wynagrodzenia w 2004 r (M - mężczyźni, K - kobiety) Udział poszczególnych profesji w pełnozatrudnionych za 2/3 średniego wynagrodzenia brutto, wrozbiciunamężczyzn i kobiety, w 2004 r Udział zatrudnionych, otrzymujących wynagrodzenie minimalne w ogóle zatrudnionych według wieku, w 2004 r Średni stażwdanymmiejscypracyzatrudnionychzawynagrodzenieminimalne Udział zatrudnionych w sektorze publicznym w ogóle zatrudnienia w październiku 2004 roku dla poszczególnych grup wiekowych i w podziale na płcie Podstawowe zmienne w cyklu życia Reakcja konsumpcji i podaży pracy w odpowiedzi na szok technologiczny i szok dzietności PKB per capita oraz PKB na zatrudnionego w stosunku do Francji i USA Udziały poszczególnych rodzajów konwergencji Dekompozycja wzrostu w gospodarce polskiej w latach przy uwzględnieniu kwalifikacji oraz dla jednorodnej pracy Zmiany udziałów zatrudnienia wg sekcji w latach Zmiany udziałów w wartości dodanej w latach Ewolucja stopy bezrobocia i wskaźnika zatrudnienia wg wykształcenia w latach Zmiany podstawowych agregatów rynku pracy wg wykształcenia w latach 1997 a Kompozytowy indeks koniunktury oraz indeks zaufania biznesu OECD odpowiednio w latach i oraz dynamika zapasów Scenariusz I - dekompozycja tempa wzrostu produktu, ewolucja agregatów rynku pracy oraz dynamika przeciętnej produktywności i wynagrodzeń Scenariusz II - dekompozycja tempa wzrostu produktu, ewolucja agregatów rynku pracy oraz dynamika przeciętnej produktywności i wynagrodzeń Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy vii

10 6.11Scenariusz III - dekompozycja tempa wzrostu produktu, ewolucja agregatów rynku pracy oraz dynamika przeciętnej produktywności i wynagrodzeń Scenariusz IV - dekompozycja tempa wzrostu produktu, ewolucja agregatów rynku pracy, ewolucja zatrudnienia w podgrupach wiekowych oraz dynamika przeciętnej produktywności i wynagrodzeń Scenariusz V - dekompozycja tempa wzrostu produktu, ewolucja agregatów rynku pracy oraz dynamika przeciętnej produktywności i wynagrodzeń Scenariusz VI - dekompozycja tempa wzrostu produktu, ewolucja agregatów rynku pracy, ewolucja zatrudnienia w podgrupach wiekowych oraz dynamika przeciętnej produktywności i wynagrodzeń viii Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy

11

12

13 Część 1 Makroekonomia procesu zmiany technologicznej Maciej Bukowski, Sebastian Dyrda

14

15 Wprowadzenie Postęp technologiczny poprawia efektywność wykorzystania czynników produkcji. W siedemnastym i osiemnastym stuleciu wynalezienie nowych rodzajów upraw oraz odejście od pozostawiania ziemi ugorem doprowadziło do silnego wzrostu produkcji rolnej w przeliczeniu na hektar oraz na pracownika. W dziewiętnastym i dwudziestym stuleciu potęga pary, elektryczności i silników spalinowych pozwoliła na skokowe zwiększenie wydajności produkcji w przemyśle. Wreszcie koniec dwudziestego wieku wraz z nadejściem ery komputeryzacji i telekomunikacji skokowo podniósł produktywność w sektorze usług. Na przestrzeni wieków historia była naznaczona przez wynalazki i udoskonalenia, które w olbrzymiej mierze podniosły efektywność wykorzystania czynników produkcji, zwłaszcza w obecnie najbogatszych krajach świata. Rozdział pierwszy rozpoczyna się od usystematyzowania rodzajów postępu technologicznego oraz mechanizmów jego wpływu na stopę wzrostu produktu. Kolejno rozważany jest wpływ postępu technologicznego na rynek pracy, początkowo w długim, następnie w krótkim okresie. Wreszcie omawiamy postęp technologiczny faworyzujący wykwalifikowanąsiłę roboczą, jego przyczyny oraz prezentujemy inne teorie próbujące wytłumaczyć zróżnicowanie płac oraz szans na rynku pracy. Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy 1

16

17 Rozdział 1 Teoria zmiany technologicznej i jej wpływu na rynek pracy 1.1 Wprowadzenie Postęp technologiczny oddziałuje silnie na rynek pracy. Permanentna restrukturyzacja wywołana stałym postępem technologicznym charakteryzującym czasy od rewolucji przemysłowej wymaga stałych dostosowań rynku pracy. W wyniku oddziaływania postępu jedne miejsca pracy powstają, inne zanikają. Zmiany w strukturze popytu na pracę wymagajądostosowańpostro- nie podaży. Niedoskonałości rynku pracy powodują, że na skutek tych zmian część siły roboczej pozostaje czasowo bez pracy. Niniejszy rozdział stanowi wprowadzenie do teoretycznej analizy wpływu postępu technologicznego przede wszystkim na proces tworzenia i destrukcji miejsc pracy oraz dyspersję płac. Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy 3

18 1.2. Postęp technologiczny i produkt 1.2 Postęp technologiczny i produkt Postęp technologiczny nie oddziałuje na produktywność poszczególnych czynników produkcji w sposób równomierny. Dlatego też może być przyczyną zmiany ich proporcji w procesie produkcyjnym, a nawet prowadzićdozaniknięcia niektórych z nich. Na zagregowanym poziomie liczbę czynników produkcji można ograniczyć do dwóch: pracy L i kapitału K. Z punktu widzenia dalszej analizy istotne jest myślenie o postępie technologicznym w kategoriach jego wpływu na proporcję pomiędzy kapitałem a pracą. W najprostszej formie zagregowana funkcja produkcji w danej gospodarce może zostać zapisana następująco: Y = F (K, L, t) (1.2.1) gdzie t oznacza jej zależność od czasu. Tak dana zależność pomiędzy nakładami czynników produkcji a produktem pozwala na ujęcie postępu technologicznego w trzech zasadniczych formach: postęp technologiczny neutralny - podnosi produktywność obydwu czynników produkcji proporcjonalnie, nie zmieniając stosunku krańcowych produktywności przy danym stosunku kapitał-praca. Można go utożsamiaćznastępującym zapisem: F (K, L, t) =A(t)F (K, L) (1.2.2) gdzie A(t) oznacza poziom technologii. postęp technologiczny pomnażający pracę - podnosi produktywnośćpracy,umożliwiając wyprodukowanie takiej samej wielkości produktu przy użyciu mniejszego nakładu pracy dla danego zasobu kapitału w porównaniu do sytuacji wyjściowej, co można ująć przez: F (K, L, t) =F (K, A L (t)l) (1.2.3) gdzie A L (t) jest poziomem technologii wpływającym na efektywność pracy. postęp technologiczny pomnażający kapitał - podnosi produktywność kapitału, co analogiczniedajesięzapisać: F (K, L, t) =F (A K K, L) (1.2.4) gdzie A K (t) jest poziomem technologii wpływającym na efektywność kapitału. Badając wpływ poszczególnych rodzajów postępu technologicznego na wzrost produktu należy uwzględnić fakt,że występują onejednocześnie. Dlatego też uprawniony jest zapis zagregowanej funkcji produkcji postaci 1 : Y = AF (A K K, A L L) (1.2.5) Postęp technologiczny wyraża się w takim przypadku wzrostem parametrów A, A L oraz A K.Przełożenie wzrostu tych parametrów na wzrost produktu wymaga przeprowadzenia podstawowej dekompozycji Solowa. (patrz Ramka 1.) 1 Dla prostoty zapisu pomijamy indeksy czasowe. 4 Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy

19 1.2. Postęp technologiczny i produkt RAMKA 1. Dekompozycja Solowa Niech będzie operatorem różnicowym (np. K t = K t K t 1 ). Ponadto niech F i (A K K, A L L),i =1, 2 oznacza pochodną cząstkową funkcji F względem i-tego argumentu. Rozwinięcie zagregowanej funkcji produkcji w szereg Taylora pozwala zapisać: Y =( A)F +[( K)A K +( A K )K]AF 1 +[( L)A L +( A L )L]AF 2 (1.2.6) Na doskonale konkurencyjnym rynku czynniki produkcji są wynagradzane według krańcowych produktywności, co implikuje, że ich koszty są równe:aa K F 1 oraz AA L F 2 odpowiednio dla kapitału i pracy. Niech ponadto α = L(AA L F 2 )/Y będzie udziałem całkowitego wynagrodzenia pracy w produkcie. Przy założeniu funkcji produkcji o stałych korzyściach skali (oznacza to, że dwukrotne zwiększenie nakładów czynników produkcji prowadzi do podwojenia produktu) 1 α będzie udziałem wynagrodzenia kapitału w produkcie. Oznaczając przez g x stopę wzrostu zmiennej x oraz dzieląc równanie (1.2.6) przez Y otrzymujemy standardowądekompozycję Solowa: g Y = g A +(1 α)(g K + g AK )+α(g L + g AL ) (1.2.7) Stąd też wzrost produktu ma trzy różne źródła: postęp technologiczny (który sam może pochodzić ztrzechźródeł - wzrostu ogólnego poziomu technologii, wzrostu efektywności nakładów pracy oraz wzrostu efektywności nakładów kapitału), akumulację kapitału oraz wzrost siły roboczej (najczęściej mierzony liczbą przepracowanych godzin). Udział dwóch ostatnich jest proporcjonalny do udziału ich wynagrodzeń w produkcie. Na uwagęzasługujewzrost produktu będący efektem postępu technologicznego wpływającego na efektywność wykorzystania kapitału. Jeśli produkt rośnie w wyniku zastąpienia starego kapitału przez nowy, na przykład wymiany urządzeń w fabryce, wzrost produktywności dotyczy jedynie nowego kapitału, co oznacza, że postęp technologiczny jest ucieleśniony w kapitale. Kiedy z kolei postęp technologiczny podnosi produktywność całego zasobu kapitału w gospodarce mamy do czynienia z postępem nieucieleśnionym w kapitale. Rozróżnienie to jest kluczowe z punktu widzenia analizy źródeł wzrostu jako, że postęp nieucieleśniony w kapitale wpływa na wzrost produktu niezależnie od jego akumulacji, podczas gdy w przeciwnym wypadku jedynie nowe inwestycje mogą przełożyć sięnawzrostproduktu. Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy 5

20 1.3. Postęp technologiczny i rynek pracy 1.3 Postęp technologiczny i rynek pracy Podstawowe pojęcia Jednym z najpowszechniejszych narzędzi jakimi posługuje się ekonomia pracy do modelowania rynku pracy są modele poszukiwań. Wywodzą się one z prac McCall a (1970), Burdett a i Mortensena (1978). Opisują rynek pracy jako strukturę, którą charakteryzuje niedoskonała informacja. Skutkiem tego oferowane miejsca pracy nie są natychmiast zapełniane przez odpowiedniego na dane miejsce pracownika. Modele poszukiwań opisują rynek pracy, na którym pracodawcy starają sięznaleźć odpowiedniego pracownika do oferowanego przez nich wakatu. Z kolei potencjalni pracownicy poszukują wakatu, który jest zgodny z ich kwalifikacjami i spełnia ich oczekiwania płacowe. Ponieważ pracownicysą niejednorodni, stąd też zapełnienie wakatu przez firmę jest procesem kosztownym i nie przebiega natychmiast. Natomiast po stronie pracownika poszukiwanie odpowiedniego miejsca pracy również generuje koszt. To w fundamentalny sposób odróżnia modele poszukiwań od modeli doskonale konkurencyjnego (walrasowskiego) rynku pracy. Zapełnienie wakatu i zawarcie kontraktu z odpowiednim pracownikiem generuje więc nadwyżkę wynikającą zezniknięcia dwóch powyższych kosztów. Podział nadwyżki jest przedmiotem indywidualnych negocjacji pomiędzy pracownikiem a firmą. Stąd też, niejako z definicji, płaca jaką otrzymujepracownikjestwyższa od jego krańcowej produktywności, jak ma to miejsce na doskonale konkurencyjnym rynku pracy. To właśnie w heterogeniczności siły roboczej oraz w wypchnięciu płacy ponad krańcową produktywność modele poszukiwań upatrująźródeł bezrobocia. Proces dopasowywania potencjalnych pracowników do miejsc pracy jest opisany funkcją dopasowań następującej postaci: m = m(v, u) =Υu α v 1 α Υ > 0,α (0, 1) (1.3.1) gdzie u to liczba bezrobotnych, v to liczba wakatów, Υ to stała, zaś α to waga dla bezrobocia. Powyższa zależność pozwala na oszacowanie prawdopodobieństwa znalezienia pracy przez osobę bezrobotną. Jest ono dane przez: m(v,u) u. Z kolei prawdopodobieństwo zapełnienia wakatu jest równe: m(v,u) v. Obydwa prawdopodobieństwa są zależne od relacji pomiędzy liczbą wakatów a liczbą osób bezrobotnych. Parametr określający wzajemną relację tych dwóch wielkości jest dany przez θ = v/u i informuje o tym, jak ciasny jest rynek pracy. Mechanizm funkcji dopasowań opisuje proces zawierania kontraktów na rynku pracy. Istotną charakterystyką rynku pracy jest także rozwiązywanie kontraktów. Na zasób bezrobotnych składają się osoby, które poszukują pracy oraz te, których miejsca pracy zostały zlikwidowane (destrukcja miejsc pracy). Intensywność destrukcji miejsc pracy jest determinowana przez szoki dotykające gospodarkę. Destrukcja miejsc pracy oraz skuteczność dopasowań determinują więc w modelu poszukiwań poziombezrobocia.dzięki temu modele poszukiwań pozwalają odtworzyćzależność pomiędzy wakatami a bezrobociem zwaną krzywą Beveridge a, która może być opisanarównaniem: u = q q + θm(θ) (1.3.2) 6 Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy

21 1.3. Postęp technologiczny i rynek pracy gdzie q jest stopą destrukcji miejsc pracy, czyli ilorazem liczby zlikwidowanych i liczby wszystkich miejsc pracy. Odzwierciedla ona prawdopodobieństwo utraty pracy w danym okresie przez pracownika. Ponadto θm(θ) = m(v,u) u =Υθ 1 α. Wzrost liczby wakatów prowadzi więc ceteris paribus przez zmianę parametru określającego jak ciasny jest rynek pracy do spadku bezrobocia. Podział wspomnianej nadwyżki ponad krańcowąproduktywność pracy jest ustalany w modelu poszukiwań w drodze negocjacji. Technicznie rzecz biorąc najczęściejnegocjacjetesą rozwiązaniem problemu negocjacji Nasha. Siła przetargowa stron negocjacji jest determinowana współczynnikiem mierzącym jak ciasny jest rynek pracy. Określa on szansę naznalezie- nie zatrudnienia w innym miejscu w przypadku pracownika, zaś w przypadku firmy, szansę na zapełnienie wakatu (w języku modelu poszukiwań mówisięoopcjizewnętrznej). Im wyższa θ tym trudniej firmie zapełnić wakat, więc jej pozycja w negocjacjach jest słabsza. Odwrotna zależność zachodzi w przypadku pracownika. Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy 7

22 1.4. Neutralny postęp technologiczny - analiza długookresowa 1.4 Neutralny postęp technologiczny - analiza długookresowa Modele poszukiwań stanowiąwygodną strukturę do analizy wpływu postępu technologicznego na rynek pracy. Przedstawiona w podrozdziale 1.1 dekompozycja źródeł wzrostu, w zależności od rodzaju postępu technologicznego jest kluczowa z punktu widzenia oddziaływania na rynek pracy w długim okresie. Okazuje się bowiem,że rodzaj postępu technologicznego z jakim mamy do czynienia może determinować kierunek w jakim zmienia się stopa bezrobocia. Wtymkontekście zasadne wydaje się rozróżnienie dwóch przeciwstawnie oddziałujących mechanizmów: efektu kapitalizacji oraz kreatywnej destrukcji. Efekt kapitalizacji Efekt kapitalizacji powoduje, że ceteris paribus, neutralnypostęp technologiczny podnosząc produktywność pracyzwiększa zyski firm wynikające ze stworzenia miejsca pracy. Włączenie postępu technicznego do modelu poszukiwań na rynku pracy pozwala na dostrzeżenie tego efektu. Załóżmy, że produkt per capita rośnie w tempie g. Dekompozycja Solowa pozwala określić związek pomiędzy wzrostem produktu, a wzrostem produktywności pracy. Produkcja per capita y = Y/L rośnie więc w tempie g = g Y g L.Określając resztę Solowa równaniem: r S = g A +(1 α)g AK + αg AL (1.4.1) przy pomocy równania (1.2.7) otrzymujemy, że produktywność pracy rośnie wg wzoru: g = r S +(1 α)(g K g L ) (1.4.2) czyli jest równa stopie wzrostu reszty Solowa w przypadku gdy stosunek kapitał - praca K/L oraz udział dochodów z pracy w produkcie α pozostają stałe.zkoleiniższa stopa wzrostu zasobów kapitału, wynikająca np. z przeniesienia się określonej liczby firm do krajów o niższym poziomie płac, prowadzi do redukcji stopy wzrostu produktywności pracy. Wpływ wzrostu produktywności pracy w modelu poszukiwań będzie ujawniał się poprzezwyższy (rosnący wraz ze wzrostem g), zdyskontowany zysk firm z zapełnienia wakatu. Jak pokazują Cahuc, Zylberberg (2004) w równowadze warunek ten może zostać zapisany przez równość: y w r g + q = hy m(θ) (1.4.3) gdzie y to przychód z danego miejsca pracy, w to płaca, r stopa procentowa, q stopa destrukcji miejsc pracy, h to jednostkowy koszt utworzenia wakatu, zaś m(θ) to prawdopodobieństwo zapełnienia wakatu. Dla danej płacy, oczekiwany zysk z zapełnienia wakatu rośniewrazzg. Ponadto musi się onrównaćprzeciętnemu kosztowi wakatu ponoszonemu przez firmy, aby zachowany był warunek konkurencyjności rynku. 2 Stąd wynika, że przeciętny czas kiedy wakat jest niezapełniony, tzn. 1/m(θ) rośnie, w rezultacie podnosi się parametr θ = v/u mierzący jak ciasny 3 jest rynek pracy. Innymi słowy, przy danym poziomie płacy i liczbie bezrobotnych, wzrost g implikuje, że firmy otwierająwięcej wakatów. Stąd efekt kapitalizacji prowadzi do 2 Warunek ten oznacza, że zyski wynoszą zero,czyliniemabodźca, aby wejść nadanyrynek 3 v to liczba wakatów, zaś u to liczba bezrobotnych. 8 Zmiana technologiczna na polskim rynku pracy

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

(b) Oblicz zmianę zasobu kapitału, jeżeli na początku okresu zasób kapitału wynosi kolejno: 4, 9 oraz 25.

(b) Oblicz zmianę zasobu kapitału, jeżeli na początku okresu zasób kapitału wynosi kolejno: 4, 9 oraz 25. Zadanie 1 W pewnej gospodarce funkcja produkcji może być opisana jako Y = AK 1/2 N 1/2, przy czym A oznacza poziom produktywności, K zasób kapitału, a N liczbę zatrudnionych. Stopa oszczędności s wynosi

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wykład: MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wielka depresja w USA, 1929-1933 Stopa bezrobocia w USA w 1933 r. 25,2% Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy i bezrobocie

Rynek pracy i bezrobocie Rynek pracy i bezrobocie Podstawowe definicje na rynku pracy: Ludność w wieku produkcyjnym w zależności od definicji przyjmowanej przez urząd statystyczny ludność w wieku 15 lat i więcej lub ludność w

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Plan wykładu Sytuacja na rynku pracy a położenie krzywej AS Krótko-

Bardziej szczegółowo

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji;

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji; 1 Inflacja Inflacja to wzrost ogólnego poziomu cen. Miarą inflacji jest indeks cen dóbr konsumpcyjnych, równy stosunkowi cen dóbr należących do reprezentatywnego koszyka w danym okresie czasu cen tych

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2

1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2 1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2 1/3 (3) y = min{x 1,x 2 } + min{x 3,x 4 } (4) y = x 1 1/5 x 2 4/5 a) 1 i 2

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa W modelu tym rozważamy optymalny wybór konsumenta dotyczący konsumpcji w okresie obecnym i w przyszłości. Zakładając, że nasz dochód w okresie bieżącym i przyszłym

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy RYNEK PRACY RYNEK PRACY RYNEK PRACY. Czynniki wpływające na podaż pracy. Czynniki wpływające na popyt na pracę

Rynek pracy RYNEK PRACY RYNEK PRACY RYNEK PRACY. Czynniki wpływające na podaż pracy. Czynniki wpływające na popyt na pracę RYNEK PRACY Rynek pracy podobny do rynku dóbr i usług; elementem wymiany jest praca ludzka; bezpośrednie powiązanie pracy z człowiekiem powoduje, że rynek ten nie może być pozostawiony sam sobie; popyt

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Modele płac motywacyjnych

Modele płac motywacyjnych Modele płac motywacyjnych Podejście klasyczne zakłada, że praca jest takim samym czynnikiem produkcji jak inne, np. kapitał Ale tylko pracownicy mogą wybierać, czy wkładać w pracę mniejszy czy większy

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym.

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym. BEZROBOCIE rodzaje, skutki i przeciwdziałanie 1 2 3 Bezrobocie problemem XXI wieku Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i

Bardziej szczegółowo

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki Wiktor Wojciechowski Plan wykładu: Od czego zależy tempo wzrostu gospodarki? W jakim tempie rosła polska gospodarka w ostatnich latach na tle krajów OECD?

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

BEZROBOCIE CZY INFLACJA. DYLEMATY ALBANA WILIAMA PHILLIPSA

BEZROBOCIE CZY INFLACJA. DYLEMATY ALBANA WILIAMA PHILLIPSA BEZROBOCIE CZY INFLACJA. DYLEMATY ALBANA WILIAMA PHILLIPSA Krzywa Phillipsa dowodzi, że wyższej stopie inflacji towarzyszy niższa stopa bezrobocia i odwrotnie. Sugeruje to, że możemy wybrać niższe bezrobocie

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw

dr Bartłomiej Rokicki Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw Model ISLM w gospodarce otwartej Fundamentalne równania modelu: IS: Y = C(Y d ) + I(r) + G + NX(Y,Y*,q)

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92.

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92. 34 Podstawowe pojęcia i zagadnienia mikroekonomii 88. zysta stopa procentowa zysta stopa procentowa jest teoretyczną ceną pieniądza, która ukształtowałaby się na rynku pod wpływem oddziaływania popytu

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/2008

Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/2008 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/ W III kwartale roku Produkt Krajowy Brutto zwiększył się realnie

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 7 Równowaga na rynku walutowym podejście elastycznościowe, warunek Marshalla-Lernera

Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 7 Równowaga na rynku walutowym podejście elastycznościowe, warunek Marshalla-Lernera Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 7 Równowaga na rynku walutowym podejście elastycznościowe, warunek Marshalla-Lernera Leszek Wincenciak Wydział Nauk Ekonomicznych UW 2/27 Plan wykładu: Warunek

Bardziej szczegółowo

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy:

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: Łukasz Pokrywka 23.05.2011 Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: o Emigracja Polaków po przystąpieniu do UE o Sytuacja społeczno-gospodarcza Niemiec o

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Dr Adam Wasilewski Dr Marcin Gospodarowicz Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy.

Dr Adam Wasilewski Dr Marcin Gospodarowicz Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy. Dr Adam Wasilewski Dr Marcin Gospodarowicz Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy Józefów, 2014 Cel Podstawy teoretyczne i metodyka badań Wyniki badań Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

Ekonomia matematyczna - 1.2

Ekonomia matematyczna - 1.2 Ekonomia matematyczna - 1.2 6. Popyt Marshalla, a popyt Hicksa. Poruszać się będziemy w tzw. standardowym polu preferencji X,, gdzie X R n i jest relacją preferencji, która jest: a) rosnąca (tzn. x y x

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW

Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW Wprowadzenie Handel można wyjaśnić poprzez zróżnicowanie wydajności pracy, jak w modelu

Bardziej szczegółowo

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży:

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży: Inflacja Inflacja - wzrost przeciętnego poziomu cen dóbr w jakimś okresie. Jeśli ceny wszystkich dóbr i czynników produkcji wzrastają w takim samym tempie to mamy do czynienia z czystą inflacją. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE

ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE Tomasz Poskrobko Podyplomowe Studia Zarządzanie w Jednostkach Samorządu Terytorialnego ROLA WIEDZY W PROCESIE ZMIAN CYWILIZACYJNYCH Rozwinięte państwa Świata przeżywają

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy

Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Dr Gabriela Grotkowska Plan wykładu 2. Rachunek dochodu narodowego w gospodarce zamkniętej i otwartej (SNA) Tożsamość

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

1X1. Metody i tablice przepływów międzygałęziowych w analizach handlu zagranicznego Polski MICHAŁ PRZYBYLINSKI B 383003

1X1. Metody i tablice przepływów międzygałęziowych w analizach handlu zagranicznego Polski MICHAŁ PRZYBYLINSKI B 383003 MICHAŁ PRZYBYLINSKI Metody i tablice przepływów międzygałęziowych w analizach handlu zagranicznego Polski B 383003 1X1 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO ŁÓDŹ 2012 SPIS TREŚCI 1 Wprowadzenie h....' 7 1.1

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Gregory N. Mankiw, Mark P. Taylor

Makroekonomia Gregory N. Mankiw, Mark P. Taylor Makroekonomia Gregory N. Mankiw, Mark P. Taylor Popularny w USA i Europie Zachodniej podręcznik przeznaczony do studiowania makroekonomii na pierwszych latach studiów. Obejmuje takie zagadnienia, jak rachunek

Bardziej szczegółowo

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Optymalny obszar walutowy Kiedy do euro? Danemu krajowi opłaca się przyjąć wspólną walutę wtedy, kiedy korzyści z tym

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU Spis treści WSTĘP... 9 Rozdział I WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU... 13 1. Wyzwania stojące przed

Bardziej szczegółowo

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma Polecenia 1. Popatrz na wykresy na kolejnych slajdach? 2. Czym się różnią? 3. Co możesz z nich odczytać? 4. Jakie cechy charakterystyczne zauważyłeś?

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Podstawowe pojęcia: rynek, popyt, krzywa popytu, prawo popytu, efekt snobizmu, efekt Veblena, cena maksymalna i minimalna, zmiana popytu, dobro Griffena, dobra

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej 1. Kryzys na rynku kredytów hipotecznych w USA określany jest mianem: a. kryzysu subprimes debts, b. kryzysu collateral debts, c. kryzysu senior

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Skutki bezrobocia RYNEK PRACY

Skutki bezrobocia RYNEK PRACY Skutki bezrobocia RYNEK PRACY Maciej Frączek Podział skutków bezrobocia Skutki bezrobocia mogą być rozpatrywane w rozmaitych wymiarach, np.: negatywne vs pozytywne; ekonomiczne vs społeczne (psychologiczne,

Bardziej szczegółowo

Od czego zależy czy będę bezrobotnym

Od czego zależy czy będę bezrobotnym Od czego zależy czy będę bezrobotnym Bezrobocie jest to zjawisko ekonomiczne występujące w gospodarce każdego kraju. Oznacza ono sytuację, w której zapotrzebowanie (popyt) na pracę jest mniejsze od liczby

Bardziej szczegółowo

Sytuacja osób w wieku niemobilnym na lubelskim rynku pracy prognozy

Sytuacja osób w wieku niemobilnym na lubelskim rynku pracy prognozy Sytuacja osób w wieku niemobilnym na lubelskim rynku pracy prognozy Agnieszka Szkudlarek Instytut Nauk Społeczno-Ekonomicznych luty 2011 Metodologia prognoz System badao i prognoz regionalnych Region-Stat

Bardziej szczegółowo

Analiza cykli koniunkturalnych model ASAD

Analiza cykli koniunkturalnych model ASAD Analiza cykli koniunkturalnych model AS odstawowe założenia modelu: ceny i płace mogą ulegać zmianom (w odróżnieniu od poprzednio omawianych modeli) punktem odniesienia analizy jest obserwacja poziomu

Bardziej szczegółowo

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej?

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Jak mierzyć lukę płacową? Warszawa, 26 marca 2014 r. Obowiązujące prawo - Konstytucja Artykuł 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje

Bardziej szczegółowo

ZESTAWY ZADAŃ Z EKONOMII MATEMATYCZNEJ

ZESTAWY ZADAŃ Z EKONOMII MATEMATYCZNEJ ZESTAWY ZADAŃ Z EKONOMII MATEMATYCZNEJ Zestaw 5 1.Narynkuistniejądwajhandlowcyidwatowary,przyczymtowarupierwszegosą3sztuki,adrugiego 2sztuki. a). Jak wygląda zbiór alokacji dopuszczalnych, jeśli towary

Bardziej szczegółowo

13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej

13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej 13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej Najpierw, rozważamy model monopolu. Zakładamy że monopol wybiera ile ma produkować w danym okresie. Jednostkowy koszt produkcji wynosi k. Cena wynikająca

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec październiku 2014r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) Nadal spada

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD VII: CYKLE KONIUNKTURALNE Co to jest cykl koniunkturalny? Mierzenie cyklu koniunkturalnego Fakty dot. cyklu koniunkturalnego Cykle koniunkturalne w klasycznej

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym ZAKRES TREŚCI Z PRZEDMIOTU PODSTAWY ORGAMIZACJI PRZEDSIĘBIORSTWA TRANSPORTOWO- SPEDYCYJNEGO KL 1 TLS ROK SZKOLNY 2015/2016 L.p. Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Teoria przedsiębiorstwa: zachowania kierownicze, koszty agencji, struktura własności. M. Jensen & W. Meckling

Teoria przedsiębiorstwa: zachowania kierownicze, koszty agencji, struktura własności. M. Jensen & W. Meckling Teoria przedsiębiorstwa: zachowania kierownicze, koszty agencji, struktura własności M. Jensen & W. Meckling Hipoteza badawcza Zysk przedsiębiorstwa zależy od menagera i jego pozycji w firmie. (czy jest

Bardziej szczegółowo

KRK w kontekście potrzeb pracodawców. Krzysztof Chełpiński, członek Zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji

KRK w kontekście potrzeb pracodawców. Krzysztof Chełpiński, członek Zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji KRK w kontekście potrzeb pracodawców Krzysztof Chełpiński, członek Zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji Gospodarka Oparta na Wiedzy Inwestycje w badania i rozwój. Wzrost zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia

Podstawowe zagadnienia Podstawowe zagadnienia Każda społeczność staje przed koniecznością rozwiązania trzech podstawowych problemw codziennej egzystencji: - jakie dobra i usługi - co wytwarzać - dla kogo je wytwarzać Ekonomia

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A)

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A) 1. Na rynku pewnego dobra działają dwie firmy, które zachowują się zgodnie z modelem Stackelberga. Firmy ponoszą stałe koszty krańcowe równe 24. Odwrócona linia popytu na tym rynku ma postać: P = 480-0.5Q.

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Wykład 10 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 10 Kurs walutowy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne

Zarządzanie strategiczne 1 Zarządzanie strategiczne Metody i narzędzia BCG rafal.trzaska@ue.wroc.pl www.ksimz.ue.wroc.pl www.rafaltrzaska.pl BCG metoda portfelowa powstała 1969 model nazywany niekiedy Growth-ShareMatrix skonstruowana

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA PODSTAWY EKONOMII KLASA I

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA PODSTAWY EKONOMII KLASA I PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA PODSTAWY EKONOMII KLASA I Ocena dopuszczająca wymagania konieczne Ocena dostateczna wymagania konieczne + podstawowe Ocena dobra wymagania konieczne + podstawowe + rozszerzające

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

SARATOGA Human Capital Benchmarking

SARATOGA Human Capital Benchmarking www.pwc.com SARATOGA Human Capital Benchmarking Podsumowanie wyników Badania Saratoga w Edycji 2015 Zawartość opracowania Strona 1. Wprowadzenie 3 2. Główne trendy rynkowe w oparciu o wyniki badania w

Bardziej szczegółowo

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt 5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt Popyt na dobro maleje względem ceny (o ile dobro jest tak zwane normalne, a nie luksusowe). Zakładamy że firma ustala cenę danego dobra p, która obowiązuje wszędzie. Niech

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski odaż firmy Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski Inne cele działalności firm: Maksymalizacja przychodów Maksymalizacja dywidendy Maksymalizacja zysków w krótkim okresie Maksymalizacja udziału w rynku

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo