Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology"

Transkrypt

1 Vol. 6/2007 Nr 1(18) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 The Assessment of Selected Lipid Parameters in Children and Adolescents Suffering from Diabetes Mellitus Type 1 1 Agata Jankowska, 1 Anita Horodnicka-Józwa, 1 Mieczysław Walczak, 1 Elżbieta Petriczko, 2 Anheli Syrenicz, 3 Magdalena Mojsiewicz 1 Klinika Pediatrii Endokrynologii Diabetologii Chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego, Szczecin 2 Klinika Endokrynologii, Nadciśnienia Tętniczego i Chorób Przemiany Materii PAM, Szczecin 3 Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług, Uniwersytet Szczeciński Adres do korespondencji: Agata Jankowska, Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego PAM, ul. Unii Lubelskiej 1, Szczecin, tel ; fax , Słowa kluczowe: cukrzyca typu 1, dyslipidemia Key words: diabetes mellitus type 1, dyslipidemia STRESZCZENIE/ABSTRACT Wstęp. Jednym z czynników predysponujących do rozwoju powikłań naczyniowych cukrzycy jest nieprawidłowy metabolizm lipidów. Podstawową przyczyną tych zaburzeń jest bezwzględny lub względny niedobór insuliny, prowadzący do dyslipidemii. Celem pracy była ocena wybranych parametrów przemian lipidowych u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 (DMt1) w zależności od wyrównania metabolicznego choroby, czasu jej trwania oraz sposobu leczenia. Materiał i metody. Grupę badaną stanowiło 147 pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1, w wieku od 5,3 do 22,3 lat (X=14,8±3,1). Średni czas trwania choroby wynosił 5,4 (±3,6) lat. U wszystkich oznaczono stężenie cholesterolu, triglicerydów, frakcje HDL- i LDL-cholesterolu, określono odsetek glikowanej hemoglobiny (HbA 1c ) i wskaźnik masy ciała BMI. Na podstawie wielkości odsetka HbA 1c chorych podzielono na grupę z dobrym (HbA 1c <6,5%), zadowalającym (HbA 1c >6,5<7,5%) i złym wyrównaniem metabolicznym choroby (HbA 1c >7,5%). Uwzględniono także czas trwania choroby (poniżej 5 lat, 5 10 lat i powyżej 10 lat) oraz sposób leczenia (metoda konwencjonalna lub intensywna insulinoterapia). Wyniki. Stwierdzono istotny związek między odsetkiem HbA 1c a stężeniem lipidów oraz między wielkością BMI a płcią pacjentów i sposobem ich leczenia. U pacjentów chorujących na cukrzycę powyżej 10 lat stwierdzono istotnie wyższe stężenie triglicerydów. W grupie pacjentów chorujących dłużej niż 5 lat stwierdzono istotne zależności między odsetkiem HbA 1c a stężeniem cholesterolu całkowitego, LDL- i HDL-cholesterolu oraz stężeniem triglicerydów. Nie obserwowano natomiast związku między sposobem leczenia cukrzycy a stężeniem cholesterolu całkowitego i jego frakcji oraz ze stężeniem triglicerydów. Wnioski. Stężenie lipidów w surowicy krwi dzieci i młodzieży chorujących na cukrzycę typu 1 zależy od czasu trwania choroby i stopnia jej wyrównania metaboliczne- 33

2 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 6/2007;1(18):33-39 go. Spośród badanych parametrów przemian lipidowych najbardziej czułym wskaźnikiem zwiększonego ryzyka powikłań naczyniowych cukrzycy typu 1 było podwyższone stężenie frakcji LDL-cholesterolu. Endokrynol. Ped., 6/2007;1(18):33-39 Introduction. One of the most important factors that progresses the development of vascular complications and increases the heart-vascular risk in the course of DM.t.1 is abnormal lipid metabolism. The basic reason for the described disorders is absolute or relative insulin deficiency which leads to diabetic dyslipidemia. Aim of the study. The assessment of chosen lipid parameters in the patients with DM.t.1 depending on metabolic control, duration of the disease, method of treatment and BMI. Material and methods: the examination was performed in 147 patients suffering from DM.t.1, aged years old (X=14.8±3.1). The mean duration of the disease was 5.4±3.6 years. In all patients lipids parameters, HbA 1c, BMI were assessed. Depending on the metabolic control and duration of the disease, children were divided into subgroups: good, satisfactory and badly controlled and with the duration of the disease up to 5 years, 5 10 years, and over 10 years. 58 patients were treated with conventional insulin therapy, 89 patients intensively. Results. A strong correlation was found between the level of HbA 1c and lipid concentration, as well as between the BMI and the method of treatment. Patients with the longest duration of the disease had higher level of triglycerides. A significant correlation was found between the HbA 1c and cholesterol, triglycerides, LDL and HDL in the group with the duration of disease longer than 5 years. No correlation was found between the method of treatment and lipid concentration. Conclusions. Lipid serum concentration in children and adolescents with type 1 diabetes mellitus depends on the duration of the disease and metabolic control. It seems that from all assessed lipids parameters the increased level of LDL-cholesterol is the most sensitive indicator of vascular complication risk in type 1 diabetic patients. Pediatr. Endocrinol., 6/2007;1(18)33-39 Wstęp Cukrzyca jest złożonym zespołem zaburzeń metabolicznych, których wspólną cechą jest hiperglikemia. W następstwie względnego lub bezwzględnego niedoboru insuliny dochodzi nie tylko do zaburzeń w gospodarce węglowodanowej, białkowej i tłuszczowej, ale również do powikłań sercowo-naczyniowych. Jednym z najważniejszych czynników przyspieszających rozwój powikłań naczyniowych i choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego są nieprawidłowości w przemianach lipidów. W wielu pracach wykazano, że początek zmian naczyniowych w cukrzycy typu 1 następuje już w okresie dzieciństwa [1 3]. Nacieczenia tłuszczowe w tętnicach pojawiają się już w pierwszej dekadzie życia, wykazując progresję w okresie pokwitania, z pełną manifestacją i rozwojem blaszek miażdżycowych w 3 4 dekadzie życia [1 3]. Charakterystyczne dla cukrzycy zaburzenia przemian lipidowych (aterogenny profil lipidów) polegają na zwiększeniu stężenia triacylogliceroli, lipoprotein-vldl, frakcji LDL-cholesterolu oraz obniżeniu frakcji HDL-cholesterolu [1, 4, 5]. Wielu autorów podkreśla, iż najbardziej aterogenne działanie wywierają małe cząsteczki LDL-cholesterolu. Cząsteczki te pojawiają się w nadmiernych ilościach u chorych na cukrzycę wraz ze zwiększaniem się stężenia triglicerydów, nawet nieznacznie przekraczających normę. Związki te są szczególnie podatne na procesy glikacji i autooksydacji [1, 6, 7]. Glikacja LDL-cholesterolu powoduje nadmierne gromadzenie tego związku w krążeniu, zwiększa zawartość estrów cholesterolu w makrofagach, a następnie w ścianie naczyń, co przyczynia się do progresji zmian miażdżycowych [4, 8]. W cukrzycy typu 1 stężenie triglicerydów, frakcji LDL- i HDL-cholesterolu odzwierciedla wyrównanie metaboliczne choroby. U dobrze wyrównanych pacjentów profil lipidowy jest bardzo podobny do obserwowanego u osób zdrowych. W odróżnieniu od cukrzycy typu 1 w cukrzycy typu 2 nieprawidłowości w zakresie przemian lipidowych często obserwuje się nawet u pacjentów z dobrym wyrównaniem metabolicznym choroby [1, 4, 8]. W jednym jak i w drugim typie cukrzycy optymalizacja leczenia, prowadząca do dobrego wyrównania metabolicznego choroby, normalizuje te przemiany [9]. Ze względu na znacznie zwiększone ryzyko powikłań układu sercowo-naczyniowego zarówno w przebiegu cukrzycy typu 1, jak i 2, należy zwrócić jednak uwagę na profilaktykę i jak najwcześniejsze rozpoznawanie zaburzeń przemian lipidowych, zwłaszcza u dzieci i młodzieży [1, 4, 9]. Celem pracy była ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u pacjentów z cukrzycą typu 1. 34

3 Jankowska A. i inni Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 Materiał i metody Grupę badaną stanowiło 147 pacjentów, 84 (57%) dziewczynki i 63 (43%) chłopców, w wieku od 5,3 do 22,3 lat (X=14,8±3,1 lat), chorujących na cukrzycę typu 1. Średni czas trwania choroby wynosił 5,4 (±3,6) lat. U wszystkich pacjentów w surowicy krwi oznaczono stężenie cholesterolu całkowitego, triglicerydów, HDL- i LDL-cholesterolu oraz określono odsetek glikowanej hemoglobiny (HbA 1c ), jak również obliczono wskaźnik masy ciała BMI. Odsetek glikowanej hemoglobiny (HbA 1c ) mierzono jako odsetek całkowitego stężenia hemoglobiny w badanej próbce, metodą immunoturbidime- Tabela I. Związek pomiędzy odsetkiem glikowanej hemoglobiny (HbA 1c ) a wybranymi parametrami przemian lipidowych Table I. Correlation between the HbA 1c level and concentration of chosen lipid parameters c Odsetek HbA 1c vs Współczynnik korelacji [r] Poziom istotności [p] Cholesterol 0,28 p<0,001 Triglicerydy 0,29 p<0,001 LDL-cholesterol 0,25 p<0,002 HDL-cholesterol 0,02 NS Ryc. 1. Związek pomiędzy odsetkiem HbA 1c astężeniemcholesterolu u pacjentów chorujących na cukrzycę dłużej niż 5 lat Fig. 1. Correlation between the level HbA 1c and cholesterol concentration in patients with the duration of diabetes longer than 5 years 35

4 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 6/2007;1(18):33-39 Ryc. 2. Związek pomiędzy odsetkiem HbA 1c a stężeniem triglicerydów u pacjentów chorujących na cukrzycę dłużej niż 5 lat Fig. 2. Correlation between the level HbA 1c and triglycerides concentration in patients with the duration of diabetes longer than 5 years tryczną i kolorymetryczną (całkowita Hb) przy użyciu aparatu Immulite, stosując test Tina-grant firmy Roche. Stężenie cholesterolu oceniano metodą enzymatyczno-kolorymetryczną z esterazą i oksydazą cholesterolową (CHOD-PAP), stężenie triglicerydów metodą enzymatyczno-kolorymetryczną z oksydazą fosfoglicerolu (GPO-PAP). Stężenie HDL-cholesterolu mierzono bezpośrednią metodą immunologiczną poprawioną, a LDL-cholesterolu metodą bezpośrednią z katalazą. W ocenie wyrównania metabolicznego cukrzycy brano pod uwagę przede wszystkim odsetek HbA 1c. Na tej podstawie, zgodnie z European IDDM Policy Group 1993 i zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego [18], chorych podzielono na pacjentów z cukrzycą: dobrze (HbA 1c <6,5%) zadowalająco (HbA 1c 6,5 7,5%) źle wyrównaną (HbA- 1c >7,5%). Uwzględniając czas trwania choroby, pacjentów podzielono na chorujących na cukrzycę: poniżej 5 lat (79 przyp. 53,7%) 5 do 10 lat (53 przyp. 36,1%) powyżej 10 lat (15 przyp. 10,2%). W zależności od sposobu leczenia pacjentów podzielono na leczonych metodą konwencjonalnej (58 przyp. 39,5%) i intensywnej insulinoterapii (89 przyp. 60,5%). Analizę statystyczną przeprowadzono z zastosowaniem pakietu statystycznego Statistica 6,0. Zgodność rozkładu poszczególnych zmiennych z rozkładem normalnym sprawdzano testem Shapiro-Wilka. Różnice w wartościach zmiennych sprawdzano testem t-studenta. Porównania średnich dla zmiennych ciągłych wykonano testem U-Manna-Whitneya. W przypadku konieczności porównania więcej niż dwóch średnich, obliczenia poprzedzano testem Kruskala-Wallisa i mediany. Do oceny związku między zmiennymi wykorzystano współczynnik Pearsona oraz test istotności współczynnika Pearsona. Za różnice istotne statystycznie przyjęto wartość p < 0,05. 36

5 Jankowska A. i inni Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 Ryc. 3. Związek pomiędzy odsetkiem HbA 1c a stężeniem frakcji LDL-cholesterolu u pacjentów chorujących na cukrzycę dłużej niż 5 lat Fig. 3. Correlation between the level HbA 1c and LDL-C concentration in patients with the duration of diabetes longer than 5 years Wyniki W badanej grupie obserwowano istotną, dodatnią korelację pomiędzy odsetkiem HbA 1c a stężeniem lipidów, z wyjątkiem frakcji HDL-cholesterolu (tab. I). Ponadto w grupie pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1 powyżej pięciu lat stwierdzono istotną, dodatnią korelację pomiędzy odsetkiem HbA 1c a stężeniem cholesterolu (r=0,4021; p<0,001) (ryc. 1), triglicerydów (r=0,3059; p<0,05) (ryc. 2) oraz frakcji LDL-cholesterolu (r=0,3870; p<0,001) (ryc. 3). W grupie tej nie obserwowano natomiast istotnego związku pomiędzy odsetkiem HbA 1c a stężeniem frakcji HDL- cholesterolu (r=-0,1602; p>0,05). Stężenia wybranych parametrów gospodarki lipidowej w całej badanej grupie chorych w zależności od czasu trwania cukrzycy przedstawiono w tabeli II. Istotne różnice dotyczyły jedynie stężeń triglicerydów, które były najwyższe w grupie pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1 od 5 do 10 lat. W badanej grupie nie znaleziono żadnego związku pomiędzy sposobem leczenia cukrzycy a stężeniem mierzonych parametrów przemian lipidowych. Wykazano natomiast istotną zależność między stanem odżywienia badanych pacjentów, mierzonym wielkością BMI, a metodą insulinoterapii. U chorych leczonych metodą intensywnej insulinoterapii stwierdzono bowiem istotnie większy wskaźnik BMI (p<0,001). Dyskusja Chorych na cukrzycę cechuje 2 3-krotnie większe ryzyko zmian w układzie sercowo-naczyniowym. U tych chorych częściej dochodzi do rozwoju choroby wieńcowej, nadciśnienia tętniczego oraz udaru mózgu [2, 4, 6, 7, 9]. Skojarzone z cukrzycą zaburzenia przemian lipidowych stanowią dodatkowy, niezależny czynnik rozwoju tych powikłań. 37

6 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 6/2007;1(18):33-39 Tabela II. Stężenie wybranych parametrów przemian lipidowych w badanej grupie w zależności od czasu trwania cukrzycy typu 1 Table II. Concentration of chosen lipid parameters in the examined group depending on duration of diabetes type1 Cholesterol całkowity [mg/dl] LDL-cholesterol [mg/dl] HDL-cholesterol [mg/dl] Triglicerydy [mg/dl] Wartość średnia min-max N=147 < 5 lat N= lat N=53 >10 lat N=15 X SD X SD X SD X SD 181,9 105,9 376,4 100,6 32,4 260,7 60,1 23,4 111,2 100,7 32,6 295,7 44,1 49,9 18,0 35,9 X wartość średnia, SD odchylenie standardowe 175,6 105,9 376,4 95,8 32,4 260,7 60,1 23,4 111,2 92,6 32,6 295,7 44,9 34,4 18,6 45,0 188,8 130,2 290,5 104,4 40,6 192,2 60,4 23,4 95,6 114,6 32,6 253,7 41,1 37,6 18,1 55,5 190,7 128,3 281,0 113,2 67,2 183,0 58,4 33,4 89,4 93,2 54,8 192,2 47,4 34,8 14,9 44,9 U chorych na cukrzycę obserwuje się dyslipidemię cukrzycową, charakteryzującą się wzrostem stężenia triacylogliceroli w osoczu, zwiększonym stężeniem cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL- i VLDL-cholesterolu, z obniżeniem stężenia frakcji HDL-cholesterolu [10 12]. Termin dyslipidemia cukrzycowa odnosi się przede wszystkim do cukrzycy typu 2, niemniej u większości pacjentów z cukrzycą typu 1 obserwuje się podobne zaburzenia w zakresie przemian lipidowych. Przyjmuje się jednocześnie, że zaburzenia te odzwierciedlać mogą wyrównanie metaboliczne choroby [5]. Zmiany profilu lipidów są szczególnie wyraźne u pacjentów z długim czasem trwania choroby i złym jej wyrównaniem. W badaniach własnych stwierdzono, że pacjenci gorzej wyrównani, z wyższym odsetkiem glikowanej hemoglobiny HbA 1c, mają gorszy profil lipidowy niż pacjenci z dobrym wyrównaniem choroby. Dotyczyło to zwłaszcza pacjentów chorujących na cukrzycę dłużej niż pięć lat. Jednym z najważniejszych celów leczenia cukrzycy jest zapobieganie późnym powikłaniom choroby. Osiągnięcie prawidłowej glikemii, zarówno przed-, jak i poposiłkowej, zapobiega rozwojowi zaburzeń lipidowych, a tym samym zmniejsza ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Okresowe badania profilu lipidowego są zatem wskazane nawet u najmłodszych pacjentów chorujących na cukrzycę. Wczesna interwencja terapeutyczna, nie tylko poprzez stosowanie odpowiedniej insulinoterapii, ale także przez właściwe leczenie dietetyczne oraz zwiększenie aktywności fizycznej, może przyczynić się do poprawy wyrównania metabolicznego choroby i zmniejszenia ryzyka poważnych powikłań naczyniowych w wieku dojrzałym. Wykazano, że optymalne leczenie dietetyczne obniża stężenie LDL-cholesterolu o mg/dl, a także poprawia glikemię i zmniejsza ilość małych, gęstych, aterogennych cząsteczek LDL-cholesterolu [1, 13]. Ciekawe jest również zagadnienie wpływu metody leczenia cukrzycy na profil lipidów. Według wielu autorów [5, 13 16] intensyfikacja leczenia cukrzycy, z zastosowaniem intensywnej insulinoterapii lub osobistej pompy insulinowej, znacznie poprawia parametry wyrównania metabolicznego choroby. W badanej przez nas grupie nie stwierdzono wpływu metody insulinoterapii na stężenie mierzonych parametrów przemian lipidowych. Zaobserwowano jednak fakt, że zastosowanie intensywnej insulinoterapii przyczynia się do zwiększenia masy ciała leczonych pacjentów i rozwoju otyłości. Prawdopodobnie wiąże się to z większą swobodą żywieniową, możliwością częstszego spożywania posiłków, o dowolnych porach i dowolnym składzie. Dotyczy to szczególnie pacjentów w okresie pokwitania, zwłaszcza dziewcząt, co jest zgodne ze spostrzeżeniami innych autorów [17]. Zarówno cukrzyca, jak i inne choroby układu sercowo-naczyniowego należą do chorób cywilizacyjnych. Szacuje się, że liczba chorych na cukrzycę na świecie w roku 2025 wyniesie około 300 milionów. Narastanie problemu otyłości w populacji wieku rozwojowego, zwiększenie liczby nowych zachorowań, nie tylko na cukrzycę typu 1, ale również typu 2, stwarza zatem realne zagrożenie rozwoju cho- 38

7 Jankowska A. i inni Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 rób układu sercowo-naczyniowego u osób w coraz młodszym wieku. Prowadzić to może do istotnego skrócenia nie tylko czasu przeżycia tych pacjentów, ale także do znacznego zmniejszenia ich aktywności zawodowej. Niezwykle ważnymi elementami z punktu widzenia zdrowotnego i ekonomicznego są wczesna prewencja rozwoju powikłań sercowo-naczyniowych cukrzycy oraz należyta ocena czynników ryzyka miażdżycy, takich jak nieprawidłowy profil lipidów, hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze, zwiększone wydalanie albumin z moczem czy wystąpienie objawów choroby tętnic i serca już w momencie rozpoznania cukrzycy [1]. Wnioski 1. Złe wyrównanie cukrzycy typu 1 u dzieci i młodzieży oraz dłuższy czas trwania choroby predysponuje do nieprawidłowego profilu przemian lipidów, co może zwiększać ryzyko wystąpienia zmian naczyniowych u tych pacjentów. 2. Podwyższone stężenie frakcji LDL-cholesterolu wydaje się najbardziej czułym wskaźnikiem złego wyrównania cukrzycy typu 1. PIŚMIENNICTWO/REFERENCES [1] Pędras J, Jarosz-Chobot P, Minkinas-Pędras M. et al.: Zaburzenia lipidowe w cukrzycy typu 1 czynnik ryzyka chorób sercowo naczyniowych. Endokrynol Diabetol Chor Przemiany Materii Wieku Rozw 2005: 11, [2] Sundell J.: Obesity and diabetes as risk factor for coronary artery disease: from the epidemiological aspect to the initial vascular mechanisms. Diabet Met 2005: 7, [3] Kreisberg R.A, Oberman A.: Medical Management of hyperlipidemia/dyslipidemia. J Clin Endocrinol Metab, 2003: 88, [4] Pac-Kożuchowska E, Szewczyk L, Witkowski D.: Zachowanie się stężeń lipidów, lipoprotein i apolipoprotein w surowicy krwi u dzieci z cukrzycą typu 1. Endokrynol Diabetol Chor Przemiany Materii Wieku Rozw, 2002: 8, ] Van Waarde W. M, Odink R. J, Rouwe C, et al.: Postprandial chylomicron clearence rate in late teenagers with diabetes melltus type 1. Pediatr Res, 2001: 50, 5. [6] Narkiewicz K, Pasierski T, Pikto-Pietkiewicz W, et al.: Diabetokardiologia. Med Prakt, Kraków [7] Kher N, Marsh J. D.: Pathology of atherosclerosis a brief review. Seminars in thrombosis and hemostasis, 2004: 30, 6. [8] Galler A, Müller G, Schnizel R, et al.: Impact of metabolic control and serum lipids on the concentration of advanced glycation end products in the serum of children and adolescents with type 1 diabetes, as determined by fluorescence spectroscopy and N - (carboxymethyl) lysine ELISA. Diabetes, 2003: 26, [9] Feingold K. R.: The role of lipids in increasing cardiovascular diseases. Endotext.com. Your Endocrine Source [10] Kornacewicz- Jach Z.: Zaburzenia gospodarki lipidowej- aktualne zasady leczenia i diagnostyki. Medycyna po Dyplomie. Wydanie Specjalne, 2005: [11] Gimeno-Orna J.A, Faure-Nogueras E, Sancho-Serrano M.A.: Usefulness of total cholesterol/hdl-cholesterol ratio in the management of diabetic dyslipidemia. Diabet Med, 2005: 22, [12] Sieradzki J.: Zasady i taktyka leczenia cukrzycy typu 2. Terapia, 2002: 2, 117. [13] Karnafel W.: Główne problemy leczenia cukrzycy. Nowa Klinika, 2005: 1, [14] Tamborlane W.V, Bonfig W, Boland E.: Recent advances in treatment of youth with type 1 diabetes: better care through technology. Diabet Med, 2001: 18, [15] Dęmbe K, Jasik M, Stawicki S, et al.: Postępy w leczeniu cukrzycy typu 1 analogi insuliny, pompy. Nowa Klinika, 2004: 11, [16] Noczyńska A, Kałużny M, Wąsik Kuprianowicz A, et al.: Własne obserwacje leczenia cukrzycy typu 1 u dzieci i młodzieży za pomocą osobistej pompy insulinowej. Adv Clin Exp Med., 2004: 13, [17] Ingberg C-M, Särnblad S, Palmer M, et al.: Body composition in adolescent girls with type 1 diabetes. Diabet Med, 2003: 20,

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 6/2007 Nr 3(20) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena dobowej zmienności ciśnienia tętniczego u pacjentów z cukrzycą typu 1 The Assessment of 24-hour Blood Pressure Variability

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 2/2003 Nr 3(4) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów przemiany lipidowej u dzieci z somatotropinową niedoczynnością przysadki w trakcie leczenia hormonem wzrostu

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT.

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. Prowadząca edukację: piel. Anna Otremba CELE: -Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Udział wybranych parametrów gospodarki lipidowej w rozwoju nefropatii cukrzycowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1

Udział wybranych parametrów gospodarki lipidowej w rozwoju nefropatii cukrzycowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Małgorzata Myśliwiec 1, Katarzyna Zorena², Anna Balcerska 1 1 Oddział Diabetologii Dziecięcej, Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii, Onkologii i Endokrynologii Akademii

Bardziej szczegółowo

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych.

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Lek. Ewelina Anna Dziedzic Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Rozprawa na stopień naukowy doktora nauk medycznych Promotor: Prof. dr hab. n. med. Marek Dąbrowski

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 1/2002 Nr 1 Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci z mikrosomią Evaluation of selected lipid metabolism in children with microsomia

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca a kamica żółciowa

Cukrzyca a kamica żółciowa PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Paweł Kotarski, Agnieszka B. Niebisz, Janusz Krzymień Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytetu Medycznego w Warszawie Cukrzyca a kamica

Bardziej szczegółowo

Przegląd randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych w grupie osób w wieku podeszłym

Przegląd randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych w grupie osób w wieku podeszłym 167 GERIATRIA 2011; 5: 167172 Akademia Medycyny GERIATRIA OPARTA NA FAKTACH/EVIDENCEBASED GERIATRICS Otrzymano/Submitted: 15.06.2011 Zaakceptowano/Accepted: 26.2011 Przegląd randomizowanych, kontrolowanych

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Badanie nr: GLIME_L_00670 przeprowadzenie i opracowanie wyników

Bardziej szczegółowo

Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca

Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca Cukrzyca jest najpopularniejszą chorobą cywilizacyjną XXI wieku. Dotyczy osób w różnym przedziale wiekowym. Niezależnie od typu cukrzycy, głównym objawem choroby

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Hipercholesterolemia najgorzej kontrolowany czynnik ryzyka w Polsce punkt widzenia lekarza rodzinnego

Hipercholesterolemia najgorzej kontrolowany czynnik ryzyka w Polsce punkt widzenia lekarza rodzinnego XVI Kongres Medycyny Rodzinnej Kielce, 2 5 czerwca 2016 Prof. UJ dr hab. med. Adam Windak Kierownik Zakładu Medycyny Rodzinnej CM UJ Wiceprezes Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce Hipercholesterolemia

Bardziej szczegółowo

Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań. Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik

Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań. Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Patronat Rektor Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu prof.

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

DiabControl RAPORT KOŃCOWY

DiabControl RAPORT KOŃCOWY DiabControl OCENA WSPÓŁPRACY PACJENTA CHOREGO NA CUKRZYCĘ TYPU 2 Z LEKARZEM PROWADZĄCYM W ZAKRESIE COMPLIANCE, OBSERWACJA ZJAWISKA DYSFAGII (TRUDNOŚCI W POŁYKANIU) RAPORT KOŃCOWY Październik 214 Autor

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW

ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW Rozprawa doktorska Autor: lek. Marcin Wełnicki Promotor: prof. dr hab. n. med Artur

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Jednym z pierwszych i podstawowych zadań lekarza jest prawidłowa i rzetelna ocena ryzyka oraz rokowania pacjenta. Ma

Bardziej szczegółowo

Rozpowszechnienie dyslipidemiii leczenie zaburzeń lipidowych wśród lekarzy POZ

Rozpowszechnienie dyslipidemiii leczenie zaburzeń lipidowych wśród lekarzy POZ Rozpowszechnienie dyslipidemiii leczenie zaburzeń lipidowych wśród lekarzy POZ w Polsce. Badanie LIPIDOGRAM 5 LAT dr n. med. Jacek Jóźwiak KLRWP, Poznań 2013 Cel Celem strategicznym badań LIPIDOGRAM była

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca. epidemia XXI wieku

Cukrzyca. epidemia XXI wieku Cukrzyca epidemia XXI wieku Typy cukrzycy Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 1 (Insulinozależna, Młodzieńcza) Cukrzyca ciążowa i przedciążowa Cukrzyca noworodków (wrodzona i przejściowa) Cukrzyca typu LADA

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA - 2006 1. UZASADNIENIE POTRZEBY PROGRAMU Choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce i na świecie. Umieralność z tego

Bardziej szczegółowo

Aktywność sportowa po zawale serca

Aktywność sportowa po zawale serca Aktywność sportowa po zawale serca Czy i jaki wysiłek fizyczny jest zalecany? O prozdrowotnych aspektach wysiłku fizycznego wiadomo już od dawna. Wysiłek fizyczny o charakterze aerobowym (dynamiczne ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Piekarski R. i inni: Długofalowa ocena wyrównania Szewczyk L. dzieci i inni z cukrzycą Aktywność typu opioidowa 1, leczonych u dziewcząt przy z nadczynnością pomocy osobistej i niedoczynnością pompy insulinowej

Bardziej szczegółowo

Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2 w Polsce a najnowsze wytyczne. Wyniki polskiego badania ARETAEUS1 komentarz

Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2 w Polsce a najnowsze wytyczne. Wyniki polskiego badania ARETAEUS1 komentarz PRACA POGLĄDOWA ISSN 1640 8497 Władysław Grzeszczak Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Zabrzu Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę?

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Piotr Ponikowski Klinika Chorób Serca Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Ośrodek Chorób Serca Szpitala Wojskowego we Wrocławiu Niewydolność

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CHARAKTERYSTYKA PACJENTA Wiek 82 lata Cukrzyca typu 2 leczona insuliną Choroba wieńcowa, stan

Bardziej szczegółowo

Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2014;20,2:47-54

Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2014;20,2:47-54 Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2014;20,2:47-54 redakcja@pediatricendocrinology.pl www.pediatricendocrinology.pl www.pteidd.pl Występowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Agata Bronisz, Katarzyna Napiórkowska, Aleksandra Srokosz, Małgorzata Sobiś-Żmudzińska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Uniwersytet Mikołaja

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie metaboliczne chorych na cukrzycę typu 2 leczonych w poradniach lekarzy rodzinnych, kierowanych do specjalisty wstępne wyniki programu

Wyrównanie metaboliczne chorych na cukrzycę typu 2 leczonych w poradniach lekarzy rodzinnych, kierowanych do specjalisty wstępne wyniki programu PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Aleksandra Szymborska-Kajanek 1, Teresa Koblik 2, Elżbieta Bandurska-Stankiewicz 3, Grzegorz Dzida 4, Zofia Ruprecht 5, Adam Stefański 6, Irena Szykowna 7, Agnieszka Tiuryn-Petrulewicz

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Skoczeń M. i inni: Występowanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej u dzieci z otyłością prostą w zależności od wieku oraz stopnia otyłości Vol. 13/2014 Nr 4(49) Endokrynologia Pediatryczna

Bardziej szczegółowo

IV SZKOŁA PTEiDD w Krakowie program naukowy

IV SZKOŁA PTEiDD w Krakowie program naukowy IV SZKOŁA PTEiDD w Krakowie program naukowy Czwartek 29.09.2016 "Postępy endokrynologii i diabetologii dziecięcej" 8.00-9.00 Rejestracja uczestników 9:00-11:00 Sesja 1 Co nowego w endokrynologii i diabetologii?

Bardziej szczegółowo

HIPERCHOLESTEROLEMIA RODZINNA Jak z nią żyć i skutecznie walczyć?

HIPERCHOLESTEROLEMIA RODZINNA Jak z nią żyć i skutecznie walczyć? HIPERCHOLESTEROLEMIA RODZINNA Jak z nią żyć i skutecznie walczyć? KIM JESTEŚMY JESTEŚMY GRUPĄ, KTÓRA ZRZESZA PACJENTÓW Z ZABURZENIAMI GOSPODARKI LIPIDOWEJ Z CAŁEJ POLSKI HIPERCHOLESTEROLEMIA RODZINNA FAKTY:

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie metaboliczne cukrzycy typu 2 i ocena realizacji zaleceń terapeutycznych w samoocenie chorych w zależności od sposobu leczenia

Wyrównanie metaboliczne cukrzycy typu 2 i ocena realizacji zaleceń terapeutycznych w samoocenie chorych w zależności od sposobu leczenia PRACE ORYGINALNE Borgis ORIGINAL PAPERS Wyrównanie metaboliczne cukrzycy typu 2 i ocena realizacji zaleceń terapeutycznych w samoocenie chorych w zależności od sposobu leczenia *Magdalena Świerzyńska 1,

Bardziej szczegółowo

W badaniu 4S (ang. Scandinavian Simvastatin Survivat Study), oceniano wpływ symwastatyny na całkowitą śmiertelność u 4444 pacjentów z chorobą wieńcową i z wyjściowym stężeniem cholesterolu całkowitego

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie cukrzycy u chorych na cukrzycę typu 2 w świetle wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Wyrównanie cukrzycy u chorych na cukrzycę typu 2 w świetle wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego PRACA ORYGINALNA ISSN 2084 4441 Anna Kudaj-Kurowska 1, Iga Turek 2, Małgorzata Józefowska 1, Elżbieta Przech 3, Katarzyna Cypryk 4, 5 1 Wojewódzki Ośrodek Diabetologii i Chorób Metabolicznych Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii UM w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: Szpital im. Fr. Raszei, ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Centrum Diagnostyki i Leczenia

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Abramczyk. Katedra i Zakład Farmakologii, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Małgorzata Abramczyk. Katedra i Zakład Farmakologii, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu OCENA STĘŻENIA PROINSULINY U CHORYCH NA CUKRZYCĘ TYPU 2 I CHOROBĘ NIEDOKRWIENNĄ SERCA Z UWZGLĘDNIENIEM FARMAKOLOGICZNEGO LECZENIA HIPOGLIKEMIZUJĄCEGO Małgorzata Abramczyk Katedra i Zakład Farmakologii,

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Lek. Łukasz Głogowski Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Opiekun naukowy: Dr hab. n. med. Ewa Nowakowska-Zajdel Zakład Profilaktyki Chorób

Bardziej szczegółowo

Poprawa jakości życia w wyniku edukacji niewidomych chorych na cukrzycę

Poprawa jakości życia w wyniku edukacji niewidomych chorych na cukrzycę PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Zofia Ruprecht, Izabela Czaplicka, Małgorzata Żmudzińska, Agata Bronisz, Joanna Kłubo-Gwieździńska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Akademii

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Leczenie ogólnoustrojowe u pacjentów z zespołem stopy cukrzycowej

Leczenie ogólnoustrojowe u pacjentów z zespołem stopy cukrzycowej Normalizacja wyrównania metabolicznego 63 8 Leczenie ogólnoustrojowe u pacjentów z zespołem stopy cukrzycowej Beata Mrozikiewicz-Rakowska, Waldemar Karnafel Powstanie zespołu stopy cukrzycowej (ZSC) jest

Bardziej szczegółowo

Hipercholesterolemia rodzinna - co warto wiedzieć

Hipercholesterolemia rodzinna - co warto wiedzieć I Katedra i Klinika Kardiologii Gdański Uniwersytet Medyczny Hipercholesterolemia rodzinna - co warto wiedzieć Dlaczego to takie ważne? Marcin Gruchała Czynniki ryzyka zawału serca 15 152 osób z pierwszym

Bardziej szczegółowo

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Śląskie Centrum Chorób Serca Cukrzyca Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Warszawa 26.11.2014 Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia Neuropatia

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej

lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: DIETETYK przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

Ostre infekcje u osób z cukrzycą

Ostre infekcje u osób z cukrzycą Ostre infekcje u osób z cukrzycą Sezon przeziębień w pełni. Wokół mamy mnóstwo zakatarzonych i kaszlących osób. Chorować nikt nie lubi, jednak ludzie przewlekle chorzy, jak diabetycy, są szczególnie podatni

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

Cele leczenia cukrzycy typu 2 w świetle światowych wytycznych. Możliwości ich osiągnięcia w praktyce klinicznej

Cele leczenia cukrzycy typu 2 w świetle światowych wytycznych. Możliwości ich osiągnięcia w praktyce klinicznej ISSN 1640 8497 Jacek Sieradzki Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Cele leczenia cukrzycy typu 2 w świetle światowych wytycznych. Możliwości ich osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI W OLSZTYNIE

UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI W OLSZTYNIE UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI W OLSZTYNIE Katarzyna Myszka Podgórska Ocena częstości występowania zespołu metabolicznego u osób z przypadkowo wykrytymi guzami nadnerczy z prawidłową aktywnością hormonalną

Bardziej szczegółowo

Na czym polega postęp w leczeniu dyslipidemii w cukrzycy? Co z badaniem ACCORD?

Na czym polega postęp w leczeniu dyslipidemii w cukrzycy? Co z badaniem ACCORD? PRACA POGLĄDOWA ISSN 1640 8497 Barbara Idzior-Waluś, Małgorzata Waluś-Miarka Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Na czym polega postęp w leczeniu

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Łódź, listopad 2009 rok Podstawa prawna: Art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI Charakterystyka problemu zdrowotnego Cukrzyca jest jedną z najczęściej występujących chorób. Rozpowszechnienie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PREWENCJI I LECZENIA CUKRZYCY W POLSCE

PROGRAM PREWENCJI I LECZENIA CUKRZYCY W POLSCE MINISTER ZDROWIA PROGRAM PREWENCJI I LECZENIA CUKRZYCY W POLSCE Zadania do realizacji w 2009 roku: Wdrożenie i prowadzenie Rejestru Chorych na Cukrzycę (dorosłych), Wdrożenie i prowadzenie Rejestru Wieku

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 261/2012 z dnia 10 grudnia 2012 r. o projekcie programu zdrowotnego Program profilaktyki i wczesnego wykrywania

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Ewa Racicka-Pawlukiewicz Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych PROMOTOR: Dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

CZWARTEK 5 października 2006

CZWARTEK 5 października 2006 5 października 2006 www.10zjazdptnt.viamedica.pl 25 10.00 11.30 SALA C SESJA OTWARTA DLA PUBLICZNOŚCI I PRASY Dieta a nadciśnienie tętnicze Kalina Kawecka-Jaszcz (Kraków), Andrzej Januszewicz (Warszawa)

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia lipidowe w przebiegu cukrzycy typu 2 a współwystępowanie nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca i otyłości

Zaburzenia lipidowe w przebiegu cukrzycy typu 2 a współwystępowanie nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca i otyłości P R A C A O R Y G I N A L N A ISSN 1734 3321 Elwira Przybylik-Mazurek, Bohdan Huszno, Monika Leder, Małgorzata Kieć-Klimczak Katedra i Klinika Endokrynologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego

Bardziej szczegółowo

Oryginalne pełnotekstowe prace naukowe

Oryginalne pełnotekstowe prace naukowe Oryginalne pełnotekstowe prace naukowe 2012 1. Bandurska-Stankiewicz E., Matuszewski W., Wiatr-Bykowska D., Kuglarz E., Olszewska M., Rutkowska J. Algorytm przejścia u chorych na cukrzycą typu 2 leczonych

Bardziej szczegółowo

ZAPOBIEGANIE I ZWALCZANIE PRZEWLEKŁYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY ORAZ POPRAWA JAKOŚCI LECZENIA CHORYCH

ZAPOBIEGANIE I ZWALCZANIE PRZEWLEKŁYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY ORAZ POPRAWA JAKOŚCI LECZENIA CHORYCH ZAPOBIEGANIE I ZWALCZANIE PRZEWLEKŁYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY ORAZ POPRAWA JAKOŚCI LECZENIA CHORYCH Sławomir Pynka PORADNIA DIABETOLOGICZNA I METABOLICZNA SPWSZ w SZCZECINIE Cukrzyca : Światowa Epidemia 1995

Bardziej szczegółowo

Warszawa, r.

Warszawa, r. Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Warszawski Uniwersytet Medyczny SP CSK ul. Banacha 1a, 02-097 Warszawa Tel. 599 25 83; fax: 599 25 82 Kierownik: dr hab. n. med. Leszek Czupryniak Warszawa, 24.08.2016r.

Bardziej szczegółowo

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon:

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon: DANE PACJENTA Mam cukrzycę Jeśli wykazuję zaburzenia świadomości i jestem w stanie połykać, to podaj mi CUKIER w dowolnej formie sok, syrop, słodzoną wodę, colę, cukierki lub ciastko i zatelefonuj do mojego

Bardziej szczegółowo

Kwasy tłuszczowe EPA i DHA omega-3 są niezbędne dla zdrowia serca i układu krążenia.

Kwasy tłuszczowe EPA i DHA omega-3 są niezbędne dla zdrowia serca i układu krążenia. Kwasy tłuszczowe EPA i DHA omega-3 są niezbędne dla zdrowia serca i układu krążenia. Kwasy tłuszczowe omega-3 jak pokazują wyniki wielu światowych badań klinicznych i epidemiologicznych na ludziach, są

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DIETOTERAPII NA REDUKCJĘ MASY CIAŁA I WYRÓWNANIE METABOLICZNE U OSÓB Z CUKRZYCĄ TYPU 2 LECZONYCH WYŁĄCZNIE DIETĄ

WPŁYW DIETOTERAPII NA REDUKCJĘ MASY CIAŁA I WYRÓWNANIE METABOLICZNE U OSÓB Z CUKRZYCĄ TYPU 2 LECZONYCH WYŁĄCZNIE DIETĄ ROCZN. PZH 2007, 58, NR 1, 89-94 KATARZYNA KOWALCZE, SA EED BAWA WPŁYW DIETOTERAPII NA REDUKCJĘ MASY CIAŁA I WYRÓWNANIE METABOLICZNE U OSÓB Z CUKRZYCĄ TYPU 2 LECZONYCH WYŁĄCZNIE DIETĄ EFFECT DIET THERAPY

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 4/2005 Nr 4(13) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Próba oceny wybranych aspektów stanu emocjonalnego dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 w zależności od wyrównania metabolicznego

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze CZYM JEST NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM 2 15. 10. 2015

SEMINARIUM 2 15. 10. 2015 SEMINARIUM 2 15. 10. 2015 Od tłuszczu pokarmowego do lipoprotein osocza, metabolizm, budowa cząsteczek lipoprotein, apolipoproteiny, znaczenie biologiczne, enzymy biorące udział w metabolizmie lipoprotein,

Bardziej szczegółowo