Kluczowe wyzwania w kontekście konkurencyjności, produktywności i wzrostu gospodarczego wkład Towarzystwa Ekonomistów Polskich do debaty

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kluczowe wyzwania w kontekście konkurencyjności, produktywności i wzrostu gospodarczego wkład Towarzystwa Ekonomistów Polskich do debaty"

Transkrypt

1 Kluczowe wyzwania w kontekście konkurencyjności, produktywności i wzrostu gospodarczego wkład Towarzystwa Ekonomistów Polskich do debaty zainicjowanej publikacją raportu Konkurencyjna Polska Warszawa, lipiec

2 I. Podsumowanie kluczowe wnioski i rekomendacje Diagnoza: W wymiarze makroekonomicznym zewnętrzne otoczenie polskiej gospodarki będzie w nadchodzących latach pozostawać niekorzystne wzrost wielu rozwiniętych gospodarek będzie niski (strefie euro grozi trwała stagnacja). Rodzi to poważne wyzwanie dla naszego kraju, który w ostatnich 20 latach ściśle związał się z gospodarką Europy Zachodniej. Także w wymiarze strukturalnym otoczenie zewnętrzne kreuje dziś liczne wyzwania. Wraz z rozwojem technologii teleinformatycznych globalna gospodarka kurczy się, a wymiana zaczyna obejmować dobra i usługi uznawane do niedawna za niehandlowalne. W efekcie następuje utrata przywilejów wynikających z pozycji geograficznej i/lub dużego lokalnego rynku. W tradycyjnych obszarach dóbr handlowalnych narasta presja konkurencyjna, związana z ograniczonym popytem i powszechnym dążeniem do szukania rozwiązań trudnej sytuacji gospodarczej w ekspansji eksportowej. Globalizacja, rosnące tempo zmian i trwający kryzys powodują narastanie presji na sektor publiczny, który stoi przed wyzwaniami związanymi z rosnącą złożonością zagadnień i wyzwań, z jakimi trzeba się zmierzyć. W tych warunkach posiadanie sprawnie, mądrze i szybko reagującej administracji staje się istotnym elementem przewagi konkurencyjnej. Wyczerpuje się dotychczasowa formuła rozwoju polskiej gospodarki, opartego na imitacji, wytwarzaniu relatywnie prostych produktów po niskim koszcie. Po stronie popytu wyczerpały się proste rezerwy (spadek stopy oszczędności i wzrostu zadłużenia) wzrostu konsumpcji. Dodatkowo: a) będzie następowało stopniowe pogorszenie sytuacji demograficznej b) system edukacji wciąż nastawiony jest na kształcenie kadr w niewielkim stopniu dostosowane do wymogów nowoczesnej, opartej na wiedzy gospodarki, c) poziom zużycia majątku trwałego jest wysoki, a wydatki inwestycyjne przedsiębiorstw niskie, d) eksport charakteryzuje niski poziom dywersyfikacji geograficznej, e) inwestycje w infrastrukturę nie będą już stanowić wystarczającego bodźca do szybkiego wzrostu produktywności w kolejnych latach. Powyższe czynniki składają się na niższe potencjalne tempo wzrostu gospodarczego w stosunku do dynamik obserwowanych w przeszłości. Co więcej, należy zgodzić się z postawioną w raporcie Konkurencyjna Polska tezą, że nasz kraj jest dziś na najlepszej drodze, by utknąć w pułapce średniego dochodu. Rekomendacje: Aby móc wyrwać się z pułapki średniego dochodu i trwale generować tempo wzrostu powyżej umownych 3 procent, niezbędne są szybkie i głębokie przekształcenia modelu polskiej gospodarki i prowadzonej polityki. Priorytetem muszą być: a) działania mające na celu zminimalizowanie skutków dla gospodarki negatywnych trendów demograficznych, b) likwidacja widocznego dziś dualizmu pomiędzy sektorem prywatnym i publicznym ten pierwszy podąża za globalnymi trendami (zmuszany do tego przez globalną konkurencję), ten drugi tkwi mentalnościowo, procesowo i organizacyjnie w XX 2

3 wieku, będąc dziś największą przeszkodą w poprawie konkurencyjności gospodarki i wzroście produktywności. Głębokie zmiany modelu funkcjonowania sektora publicznego są kluczowe, ponieważ bez nich nie będzie możliwe dokonanie wielu innych, potrzebnych przekształceń, w tym wdrożenie zrębów innowacyjnej gospodarki. Punktem wyjścia dla niej jest bowiem nowoczesne, sprawnie funkcjonujące, uwzględniające najlepsze praktyki w zakresie edukacji i nauki oraz przewidywalne Państwo, tworzące sprzyjające warunki dla inwestycji firm. Zmiany sektora publicznego powinny zacząć się od zmiany perspektywy - punktem odniesienia dla wszelkich działań administracji musi stać się interes obywateli, a nie interes samej biurokracji. Na nowo należy zdefiniować funkcje państwa, zdecydować, które dobra i usługi mają być dostarczane przez sektor publiczny, które przez prywatny, a które w wyniku ich współpracy. Zmiany koncentrować się muszą na zwiększeniu elastyczności, zdolności podejmowania dobrych, długofalowych decyzji generujących możliwie najniższe koszty dostosowania dla firm i obywateli. W praktyce muszą one zapewnić: a) zwiększenie poziomu przestrzegania i egzekwowania prawa, b) ograniczenie biurokracji, c) zwiększenie stabilności rozwiązań prawnych oraz wyeliminowanie narastającej dziś niepewności co do wielkości przyszłych obciążeń (podatkowych i innych), d) takiego ukształtowania sfery edukacji i nauki, by były one w stanie elastycznie odpowiadać na potrzeby gospodarki w zakresie dostarczania właściwych zasobów, kompetencji i postaw. Te postulaty byłoby dużo łatwiej spełnić, gdyby rząd działał w oparciu o długofalową strategię i wspierany był przez wysoce elastyczną, innowacyjną i otwartą na zewnątrz administrację. W wymiarze praktycznym konieczne jest: a) rozdzielenie funkcji strategicznych, długofalowych od bieżących działań - stworzenie organu korodującego wypracowywanie strategicznych kierunków oraz monitorującego globalne najlepsze praktyki ; przedmiotem dyskusji powinno być to, czy powinien być to organ publiczny, czy też rozwiązanie na wzór Niemieckiej Rady Ekspertów Ekonomicznych, b) stworzenie instytucji - podlegającej bezpośrednio premierowi - której jedyną funkcją byłaby koordynacja dużych projektów; w gestii tej instytucji byłaby m.in. (w uzasadnionych przypadkach) komercjalizacja niektórych z tych projektów, np. poprzez utworzenie spółki celowej, c) wydzielenie centrum(ów) usług wspólnych, obsługujących całą administrację w zakresie finansowo-księgowym, HR, itp., d) scentralizowanie i elektronizacja zakupów dokonywanych przez sektor administracji publicznej (aby uzyskać efekt skali/negocjować upusty i wyeliminować nieformalne powiązania prowadzące do korupcji), e) upowszechnienie nowoczesnych kanałów komunikacji z obywatelami/firmami (call centers, Internet), w częściowym lub pełnym outsourcingu. f) wykorzystanie zmian w strukturze organizacyjnej organów administracji do weryfikacji kadr. Wehikułem zmian w sektorze publicznym powinien stać się proces jego informatyzacji (projekt e-government), rozumiany nie jako zakup/tworzenie nowych systemów, ale jako 3

4 przemodelowanie procesów i organizacji administracji. Aby ominąć ograniczenia wynikające z powszechnego dziś braku woli i zdolności przeprowadzania zmian, przekształcenia sektora publicznego wymagają włączenia w nie sektora prywatnego. Warto rozważyć koncepcję Paktu na rzecz inwestycji przedsiębiorstw, w którym rząd na bazie uzgodnień z przedsiębiorcami i pracownikami określiłby zestaw parametrów, które w najbliższych 10 latach nie mogłyby zmienić się na gorsze. W zakresie innowacyjności sektor publiczny powinien wspierać działania prowadzące do: i) wzrostu inwestycji zagranicznych o charakterze produkcyjnym, produktów wiedzochłonnych o wysokiej wartości dodanej, ii) rozwoju lokalnej innowacyjności technologicznej w obszarach, gdzie bariery wejścia są relatywnie niskie, iii) rozwoju i pobudzania lokalnej innowacyjności pozatechnologicznej (innowacyjności procesowej, w zakresie sposobów współpracy z kooperantami, organizacji produkcji czy dotarcia do klientów), iv) rozwoju innowacyjności w edukacji - w tym zakresie kluczowe wydaje się wypracowanie nowego kanonu tego, czego i jak uczyć oraz wdrożenie mechanizmów wspierających jego upowszechnianie. II. Otoczenie zewnętrzne: narastające wyzwania Globalna gospodarka rozwija się w wolnym tempie (niespełna 3% średniorocznie w ciągu ostatnich 5 lat 1 - rys. 1), co jest konsekwencją poprzedzającego globalny kryzys okresu przyspieszonego wzrostu (blisko 5% średniorocznie) opartego na ekspansji kredytowej. Perspektywy wzrostu globalnej gospodarki w nadchodzących latach nie są zbyt optymistyczne, co związane jest z m.in. z trwającym w wielu krajach (głównie rozwiniętych) procesem oddłużania sektora prywatnego, konsolidacją fiskalną, zmianami regulacyjnymi w sektorze finansowym (prowadzącymi do wzrostu kosztów finansowania i ograniczenia jego dostępności). Równocześnie działania podejmowane w krajach rozwiniętych w ramach polityki monetarnej to w dużej mierze poruszanie się po nieznanych wodach, które na różnorakich rynkach prowadzi do narastania nowych bąbli spekulacyjnych i tym samym kreowania potencjału nowych zjawisk kryzysowych. Co więcej, banki centralne mają pełną świadomość, że proces wychodzenia z obecnej ekspansji monetarnej będzie trudny i burzliwy. Z punktu widzenia naszej gospodarki istotne są również zachodzące globalnie zmiany strukturalne. Dzięki rozwojowi technologii (w tym zwłaszcza Internetu), liberalizacji handlu i spadkowi cen usług telekomunikacyjnych świat kurczy się, a istniejące odległości przestają odgrywać znaczenie. W rezultacie: Kraje, które do niedawna miały uprzywilejowaną pozycję geograficzną (np. kraje Europy Środkowo-Wschodniej, leżące blisko dużego, dojrzałego rynku Europy Zachodniej), tracą ją i stają w obliczu narastającej konkurencji jeszcze tańszych pod względem kosztów produkcji Chin czy Indii, Produkty, które jeszcze niedawno uznawane były za nie podlegające wymianie handlowej (ang. non-tradable), dziś stały się powszechnym przedmiotem obrotu (niwelując tym samym uprzywilejowaną pozycję lokalnych dostawców); odnosi się to m.in. do różnego 1 Wzrost jest głównie zasługą krajów wschodzących, w mniejszej mierze USA. Kraje Europy Zachodniej pozostają w stagnacji 4

5 rodzaju usług, które coraz częściej są przenoszone (offshoring) do krajów o niższych kosztach, W większości sektorów narasta konkurencja, co jest rezultatem obniżających się z jednej strony barier wejścia (aby sprzedawać na nowych rynkach, nie trzeba mieć dziś lokalu, magazynów itd., a jedynie stronę internetową i sieć relacji), a z drugiej rosnącej siły przetargowej klientów (szczególnie w obliczu słabego wzrostu globalnego popytu), Globalizacja zeszła z poziomu państw i firm do poziomu jednostek, które same mogą podejmować działalność na skalę globalną, ale też zagrożone są globalną konkurencją. Opisane wyżej zmiany stanowią z jednej strony zagrożenie, ale równocześnie szansę dla polskich firm, o ile tylko będą one potrafiły z niej skorzystać. Narastająca złożoność światowej gospodarki, szybki postęp technologiczny i globalny kryzys powodują narastanie presji nie tylko na sektor prywatny, ale także na sektor publiczny, który stoi przed wyzwaniami związanymi z: Rosnącą złożonością zagadnień i wyzwań, z jakimi trzeba się zmierzyć - są one coraz bardziej przekrojowe, odnoszą się do kompetencji wielu organów administracji równocześnie, Wzrastającą świadomością praw i idącymi z tym w parze rosnącymi wymaganiami obywateli oczekujących usługi dostosowanej do konkretnych potrzeb i okoliczności, Rosnącymi wymaganiami firm, które same znajdując się w obliczu globalnej presji konkurencyjnej oczekują jak najmniejszych ciężarów biurokratycznych i jak największej efektywności ze strony sektora publicznego, Koniecznością przyciągania talentów, tworzenia kadr zdolnych sprostać narastającym wyzwaniom, Presją fiskalną - koniecznością ograniczania kosztów i w efekcie tego by robić więcej za mniej. 5

6 III. Sytuacja wewnętrzna: wyczerpywanie się dotychczasowej formuły rozwoju W ostatnich kilku kwartałach wzrost gospodarczy w Polsce wyraźnie wyhamował (rys. 2). Jest to w pewnej mierze konsekwencja niekorzystnej sytuacji w otoczeniu zewnętrznym polskiej gospodarki, ale także wyczerpywania się obecnej formuły rozwoju. Dotychczasowy model rozwoju opierał się od strony podaży na: Imitacji (wymagającej nisko i średnio wykwalifikowanej siły roboczej) i powiązanej z nią produkcji przemysłowej opartej na niskich kosztach wytwarzania (pracy, energii), Tworzeniu od podstaw wielu nieistniejących wcześniej w Polsce obszarów usług (efekt postępu technologicznego, zmian struktury popytu wraz ze wzrostem dochodów społeczeństwa itp.). Z kolei od strony popytu wzrost napędzany był poprzez: Domykanie luki w infrastrukturze/majątku produkcyjnym. Równocześnie jednak udział inwestycji w środki trwałe w relacji do PKB (niespełna 20% za ostatnie 10 lat) kształtował się znacznie poniżej średniej dla krajów wschodzących (26%), w tym także w porównaniu do innych krajów naszego regionu 2 (24%). Szczególnie niepokojący jest fakt niskiego udziału wartości inwestycji przedsiębiorstw - najbardziej istotnych z punktu widzenia możliwości utrzymania wzrostu w długim okresie (ich relacja do PKB wynosiła w ostatnich 10 latach jedynie 10% 3,, podczas gdy w krajach EŚW średnio 16% - rys.3). Dane te wydają się potwierdzać opisany w raporcie Konkurencyjna Polska tzw. investment constraint, Wzrost konsumpcji związany z pozytywnymi z punktu widzenia krótkookresowego wzrostu - trendami demograficznymi 4 oraz domykaniem luki w penetracji wielu produktów (samochody, komputery itd.), Do 2009 r. zwiększanie udziału w globalnej wymianie; równocześnie jednak struktura handlu zagranicznego (import drożejących surowców i wiedzochłonnych wyrobów o wysokiej wartości dodanej w połączeniu z eksportem praco- i kapitałochłonnych wyrobów o relatywnie niskiej wartości dodanej) powodowała występowanie permanentnego deficytu handlowego (tym samym drenaż krajowych oszczędności). W związku z potrzebą utrzymywania pod kontrolą kosztów (by zachować konkurencyjność), wzrost przeciętnych dochodów w gospodarce był stosunkowo wolny. W efekcie wzrost wydatków gospodarstw był w dużej mierze pochodną malejącej skłonności do oszczędzania i rosnącego zadłużenia. Taka sytuacja prowadziła do permanentnego deficytu krajowych oszczędności (rys.4), występującego na dodatek w warunkach relatywnie niskich nakładów inwestycyjnych. Powodowało to konieczność zadłużania się gospodarki za granicą, czego odzwierciedleniem był wspomniany już wcześniej deficyt rachunku obrotu bieżących, wynoszący w latach średniorocznie 4.3% PKB. 2 Wzięto pod uwagę kraje Europy Środkowo-Wschodniej wchodzące w skład UE (bez Chorwacji) 3 W pewnej mierze ten niski udział jest pochodną mniejszego stanu potencjału produkcyjnego, co rodzi mniejsze potrzeby jego odtwarzania. Głównie jest to jednak pochodna relatywnie niskich inwestycji w nowe moce wytwórcze 4 Tzw. renta demograficzna, wynikająca z niskiego obciążenia osób wytwarzających PKB kosztami utrzymania osób w wieku przed i poprodukcyjnym efekt wchodzenia na rynek pracy licznych nowych roczników oraz malejącej dzietności 6

7 Opisany powyżej model rozwoju umożliwił wzrost PKB per capita Polski z 42% średniej w UE15 5 w 2000 r. do ponad 60% w Możliwości dalszego rozwoju w oparciu o ten model w dużej mierze już jednak wyczerpały się lub właśnie wyczerpują, gdyż: stopa oszczędności gospodarstw spadła z ok % na przełomie poprzedniej dekady w okolice 2-5% (rys.5), poziom zadłużenia znacząco wzrósł: dług sektora publicznego osiągnął poziom zbliżony do 60% PKB (rys. 6), co - w przypadku kraju wschodzącego, jakim jest Polska - oznacza, że może on zacząć stanowić zagrożenie dla dalszego, stabilnego rozwoju gospodarki 7, łączny dług firm i gospodarstw domowych 8 wzrósł z 37% PKB w 2000 r. do 78% PKB na koniec 2012 r. (rys.7), dług zagraniczny brutto wzrósł do powyżej 60% PKB, co w kontekście doświadczeń krajów Południa Europy oznacza z punktu widzenia stabilności rozwoju - niewielkie pole dla jego dalszego wzrostu, ze względu na stagnację głównych rynków eksportowych, w ostatnich latach udział Polski w globalnym handlu przestał rosnąć. Równocześnie warto zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii strukturalnych: sytuacja demograficzna Polski będzie się w nadchodzących latach pogarszać (rys.8) - niska dzietność prowadzić będzie do wyludnienia i starzenia się społeczeństwa, w efekcie zamiast być wsparciem dla wzrostu (tak jak miało to miejsce w minionej dekadzie) demografia stanie się dla niego rosnącym obciążeniem (maleć będzie atrakcyjność polskiego rynku dla inwestorów, rosnąć będzie obciążenie osób pozostających na rynku pracy kosztami utrzymania osób starszych), 5 Kraje UE z Europy Zachodniej 6 Warto pamiętać, że w ostatnich 5 latach konwergencja ma w dużej mierze miejsce w warunkach stagnacji/recesji UE15 7 Do tego dochodzą kwestie unijnych i krajowych ograniczeń w zakresie zwiększania relacji długu publicznego do PKB 8 Dług gospodarstw domowych w relacji do dochodów rozporządzalnych wzrósł z 10% w 2000 r. do ok. 60% w 2012 r.; penetracja kredytów konsumpcyjnych kształtuje się dziś powyżej średniej dla UE 7

8 narastają napięcia pomiędzy oczekiwaniami obywateli dalszego wzrostu dochodów/konsumpcji, koniecznością utrzymania konkurencyjności (niskie płace); chęć dalszego wzrostu konsumpcji w warunkach ograniczanego wzrostu wynagrodzeń może prowadzić do nadmiernego narastania długu gospodarstw domowych w sektorze bankowym i poza nim, na niskim poziomie pozostaje wykorzystanie zasobów pracy (rys. 9 - współczynnik aktywności zawodowej znacznie poniżej średniej unijnej, ponad 2.2 miliona zarejestrowanych bezrobotnych), co oznacza brak wystarczającej liczby projektów biznesowych w stosunku do skali gospodarki; brak ten wynika z jednej strony z ograniczonej kreatywności, braku efektywnych mechanizmów pozwalających na szybką komercjalizację innowacyjnych projektów, ale także z niesprzyjających warunków dla prowadzenia biznesu (wysokie koszty działania), system edukacji nastawiony jest na zapewnianie kadr dysponujących niskim/średnim wykształceniem, w dużej mierze niedostosowanym do wymogów nowoczesnej, opartej na wiedzy gospodarki, majątek wytwórczy w Polsce pozostaje na niskim poziomie - wartość tzw. capital stock to niespełna 3-krotność PKB, podczas gdy w większości krajów UE stanowi ona krotność; dodatkowo w Polsce mamy do czynienia z bardzo wysokim stopniem zużycia majątku ok. 50%, eksport w relacji do PKB stanowi jedynie nieco powyżej 40% (rys. 10); niski jest poziom dywersyfikacji eksportu aż 78% eksportu towarów kierowane jest do krajów UE, z których wiele stoi dziś w obliczu straconej dekady. Stosunkowo niewiele Polska eksportuje na rozwijające się dynamicznie rynki Azji i Afryki. IV. Kluczowe obszary: demografia, likwidacja dualizmu w gospodarce i zaszczepianie innowacyjności Biorąc pod uwagę wynikające z sytuacji zewnętrznej i wewnętrznej - ograniczenia obecnego modelu rozwoju, istnieje pilna potrzeba znalezienia nowych źródeł wzrostu gospodarczego w Polsce. Nowa strategia rozwoju powinna koncentrować się na zapewnieniu stabilnego (bez głębokich wahań, spowodowanych np. nadmierną ekspansją kredytową i późniejszym okresem 8

9 oddłużania) wzrostu gospodarki oraz związanego z tym dalszego wzrostu przeciętnego dochodu i konwergencji w stosunku do średniego poziomu życia w UE15. Strategia ta powinna również być tak skonstruowana, aby zapewnić partycypację w korzyściach z rozwoju kraju możliwie najszerszej części społeczeństwa oraz sprawiedliwy podział korzyści pomiędzy obecne i przyszłe pokolenia - rozwój nie może się odbywać kosztem przyszłych pokoleń. W tym kontekście jednym z priorytetowych zadań musi stać się choć częściowe zneutralizowanie negatywnych konsekwencji prognozowanego spadku liczby ludności oraz przewidywanego narastającego obciążenia osób w wieku produkcyjnym. Procesy te mogą prowadzić do spirali zjawisk, w ramach której ludzie młodzi zniechęceni kosztami utrzymania osób starszych będą emigrować i ograniczać dzietność, prowadząc tym samym do coraz mniej licznych młodych pokoleń. Aby tego uniknąć, potrzeba wypracowania całościowego modelu działań, obejmującego politykę rynku pracy, emerytalną i politykę imigracyjną. Na poziomie makroekonomicznym wzrost konsumpcji prywatnej wyczerpał w ostatnich latach tkwiące w nim proste rezerwy - wzrost wydatków poprzez spadek skłonności do oszczędzania i przyrost zadłużenia. W tej sytuacji należy oczekiwać, że w nadchodzących latach będzie on znacznie silniej skorelowany ze wzrostem dochodów gospodarstw domowych 9. Aby ten wzrost dochodów wywołać, kołem zamachowym gospodarki muszą stać się inwestycje i eksport. Przekierowanie wzrostu w kierunku eksportu powinno z kolei sprzyjać wzrostowi oszczędności w gospodarce i tym samym wspierać dalszy wzrost inwestycji. Gdy inwestycje i eksport zapewnią szybszy wzrost dochodów, wówczas przyspieszyć będzie mogła także prywatna konsumpcja. Inwestycje infrastrukturalne (finansowe w dużej mierze z kolejnego budżetu UE), choć bardzo istotne dla gospodarki, nie będą już stanowić wystarczającego bodźca do szybkiego wzrostu produktywności w kolejnych latach. Z tego punktu widzenia kluczowe są inwestycje firm w potencjał wytwórczy. Te z kolei są pochodną kształtowania się relacji zysku (rentowności kapitału) do ryzyka. W globalnej gospodarce rentowność działających w danym kraju firm jest w głównej mierze pochodną: 9 W przypadku pożądanego z punktu widzenia równowagi makroekonomicznej odbudowywania stopy oszczędności, tempo wzrostu wydatków może przejściowo pozostawać poniżej poziomu wzrostu dochodów. 9

10 dostępności niezbędnych zasobów i związanych z tym bezpośrednich kosztów wytwarzania, elementów, które oddziałują na koszty działalności w sposób pośredni; stanowią one tzw. otoczenie biznesowe, na które składają się m.in. warunki prowadzenia biznesu (określone uwarunkowaniami podatkowymi, regulacjami rynku, skalą biurokracji, efektywnością sądów itd.), sieć poddostawców, kooperantów i usługodawców, skali innowacyjności oferowanych wyrobów/usług (w przypadku niskiej innowacyjności kluczowe stają się czynniki kosztowe). Z kolei na ryzyko działalności składają się m.in. takie elementy jak: stabilność polityczna, stabilność i przestrzeganie prawa oraz możliwość jego egzekwowania (uzależniona od sprawności i przejrzystości systemu sprawiedliwości), niezawodność infrastruktury (pewność dostaw energii, działania łącz internetowych, punktualność i niezawodność transportu, itp.), zmienność parametrów rynkowych (kursu walutowego, stóp procentowych itd.). O ile ostatnią grupą ryzyk firmy są w stanie zarządzać we własnym zakresie, to w przypadku pozostałych trzech zagadnień są skazane na funkcjonowanie i działania w ramach sektora publicznego 10. Biorąc pod uwagę wnioski płynące z licznych opracowań 11 (rys. 11), za główne bariery w zakresie inwestycji firm w Polsce należy dziś uznać: niekorzystne otoczenie biznesu (długotrwałe procedury, nadmierna biurokracja itd.) i związane z tym pośrednie koszty działalności 12, kwestie braku/złego stanu infrastruktury, 10 W przypadku infrastruktury rola Państwa odnosi się do prowadzonej przez niego polityki regulacyjnej 11 Np. Doing business in Banku Światowego; Global Competitiveness Index, WEF; Czarna lista barier dla rozwoju przedsiębiorczości, Lewiatan 12 Mierzone nie tylko w bezpośrednim ujęciu finansowym, ale także marnotrawionego czasu 10

11 niestabilność rozwiązań prawnych oraz narastającą niepewność co do wielkości nakładanych na biznes przyszłych obciążeń (podatkowych 13 i innych 14 ), niską innowacyjność gospodarki, której jednym z istotnych powodów jest to, że edukacja i nauka nie są w stanie elastycznie odpowiadać na potrzeby gospodarki w zakresie dostarczania właściwych zasobów, kompetencji i postaw. Trzy z tych obszarów odnoszą się w pełni do funkcjonowania sektora publicznego. Czwarty obejmuje zarówno sektor publiczny jak i prywatny. Oznacza to, że kluczem do zwiększenia inwestycji biznesowych jest radyklana zmiana w organizacji i sposobie funkcjonowania Ogólna pozycja Polski w rankingu = 41 * Według World Economic Forum, miejsce pośród 144 analizowanych krajów Źródło: WEF sektora publicznego mająca na celu zwiększenie jego skuteczności, połączona z ukierunkowaniem wszystkich sfer funkcjonowania gospodarki (zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym) na większą innowacyjność. V. Niezbędne przekształcenia w sektorze publicznym Jak już wspomniano w przedstawionej powyżej części diagnostycznej, sektor publiczny może stanowić istotną przeszkodę w poprawie konkurencyjności gospodarki i wzroście produktywności. Wynika to z faktu, że to, co widoczne jest w gospodarce na poziomie makro, jest pochodną milionów pojedynczych decyzji podejmowanych codziennie przez gospodarstwa domowe, firmy i inne podmioty funkcjonujące w gospodarce (np. banki). Z kolei te pojedyncze decyzje odzwierciedlają bodźce i uwarunkowania wynikające z istniejących (i planowanych) przepisów prawnych oraz prowadzonej przez rząd i NBP polityki. W tym kontekście niezwykle istotne jest, aby podejmowaniu jakichkolwiek decyzji przez sektor publiczny towarzyszyło zrozumienie całego łańcucha ich konsekwencji dla gospodarki i społeczeństwa. W tej sytuacji jednym z największych wyzwań jest takie zaprojektowanie (i wdrożenie) wewnętrznych procesów w sektorze publicznym, by kreował on najbardziej optymalne rozwiązania; rozwiązania innowacyjne, długoterminowe (takie, które nie 13 Zbliżanie się poziomu długu publicznego do zapisanych w ustawie i konstytucji progów ostrożnościowych zwiększa ryzyko wzrostu obciążeń podatkowych 14 Np. ryzyka dla kształtowania się cen energii w związku z polityką klimatyczną UE i planami inwestycyjnymi firm energetycznych (np. równoległa realizacja dwóch programów: gazu łupkowego i energetyki atomowej, których koszty przerzucane byłyby na klientów końcowych) 11

12 załatwiają sprawy jedynie na chwilę), uwzględniające szerokie spektrum opinii oraz wiążące się z możliwie najniższymi kosztami dostosowania dla firm i obywateli. Te kluczowe warunki jest zdecydowanie łatwiej spełnić, gdy: i) rząd działa w oparciu o długofalową strategię (a nie w oparciu o krótkoterminową perspektywę), ii) wspierająca rząd administracja jest wysoce elastyczna, innowacyjna i otwarta na zewnątrz; gdy potrafi zapewnić wysoką efektywność w realizacji powierzonych zadań, przełamując przy tym formalne bariery wyznaczane przez granice urzędów, poziomów zarządzania, granicę pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym, wreszcie pomiędzy poszczególnymi krajami. Przeprowadzenie zmian sektora publicznego wymaga tego by: w sektorze tym była świadomość konieczności zmian (jej budowaniu bardzo służą raporty takie jak Konkurencyjna Polska ), istniała wola ich faktycznego przeprowadzenia, istniała zdolność dokonania zmian. Dziś wola faktycznych zmian w sektorze publicznym wydaje się być mocno ograniczona. Wynika to z faktu, że jakiekolwiek zmiany w administracji zmierzające do przekształceń w sposobie jej funkcjonowania oznaczają naruszenie istniejącego status quo, naruszenie istniejących grup interesów i układów. Prowadzi to do torpedowania (mniej lub bardziej jawnego) wszystkich większych projektów reform administracji. Mocno ograniczona wydaje się również zdolność przeprowadzenia radykalnych zmian przez sam sektor publiczny. Chodzi m.in. o poziom wiedzy i kompetencji dostępnych w administracji, pozwalających na zbudowanie docelowej wizji oraz konsekwentne jej wdrożenie. W tej sytuacji skuteczne przekształcenia sektora publicznego muszą mieć charakter wszechstronny i obejmować: nowe spojrzenie na funkcjonowanie rządu, głębokie zmiany w administracji. Polska potrzebuje rządu, który: Na poziomie gospodarki formułuje jasne i ambitne cele - oprócz długofalowych planów w rodzaju Polska 2030 potrzebna jest średnioterminowa strategia, nakreślająca podstawowe cele i kierunki polityki (nie tylko makroekonomicznej, ale nawet w większej mierze strukturalnej), zwiększając tym samym przejrzystość otoczenia dla funkcjonowania firm, Stwarza - w ramach spójnego programu społeczno-gospodarczego - warunki sprzyjające realizacji tych celów, Zapewnia - w ramach wytyczonej ścieżki - stabilne warunki prowadzenia działalności gospodarczej, Jest wspierany przez nowoczesny aparat administracyjny: zdolny do szybkiego wypracowywania optymalnych rozwiązań, 12

13 wysoce efektywny w zapewnianiu podstawowych usług publicznych, działający w ramach otwartej infrastruktury (mający wbudowane mechanizmy korzystania z zewnętrznej wiedzy, zlecający świadczenie części usług sektorowi prywatnemu itd.). Stworzenie nowoczesnego i efektywnego aparatu administracyjnego wymaga z kolei: Etosu sprawiającego, że punktem odniesienia dla wszelkich działań jest dobro obywateli (a nie biurokracji), Kultury korporacyjnej, kształtowanej przez wartości takie jak uczciwość, bezstronność, transparentność i odpowiedzialność, a równocześnie zachęcającej do kreatywności i innowacyjności, Właściwego zaprojektowania struktur i efektywnego zarządzania, Pozyskiwania pracowników zdolnych realizować wizję nowoczesnej administracji, a także systemu kreowania i wyłaniania liderów, Posiadania systemów motywowania i zarządzania wydajnością zapewniających, że ustalane priorytety znajdują przełożenie na codzienne działania, Systemu identyfikacji i upowszechniania najlepszych wzorców i praktyk działania na różnych szczeblach administracji. Z praktycznego punktu widzenia w kontekście istniejących wyzwań jedną z kluczowych umiejętności, jaką musi posiąść sprawna administracja staje się ta, by w natłoku spraw umieć koncentrować wysiłek na tym co ważne i podejmować właściwe decyzje i działania. W tej sytuacji trzeba umieć zapewnić jak najwięcej czasu na to, co wymaga gruntownego przemyślenia, w związku z czym rutynowe działania trzeba wystandaryzować i zautomatyzować. Jednym z kluczowych elementów przemian musi być także wypracowanie modelu zwiększenia udziału sektora prywatnego (firm i obywateli) w rozwiązywaniu problemów odnoszących się do sektora publicznego. Może to pomóc w pokonaniu bariery braku woli i zdolności przeprowadzenia rzeczywistych zmian w sektorze publicznym. Pretekstem i głównym wehikułem zmian powinien być proces informatyzacji sektora publicznego (projekty związane z e-government). W trakcie ich realizacji należy dokonać głębokiego przemodelowania organizacji administracji publicznej, a w szczególności nadać nową strukturę centralnym organom państwowym, tak aby lepiej odpowiadała ona dzisiejszym wyzwaniom i potrzebom. W procesie projektowania zmian można wykorzystać istniejące rezerwy w zakresie imitacji istniejących globalnie rozwiązań 15. Za szczególnie istotne należy uznać: wyraźne rozdzielenie funkcji strategicznych, długofalowych od bieżących działań - istnieje potrzeba stworzenia w Polsce organu koordynującego wypracowywanie długoterminowych, strategicznych kierunków działań oraz monitorującego globalne best 15 W przeciwieństwie do sektora prywatnego, w sektorze publicznym możliwości imitacji, sięgania po rozwiązania istniejące i sprawdzone w innych krajach są bardzo duże 13

14 practice ; przedmiotem dyskusji powinno być to, czy powinien być to organ publiczny, czy też rozwiązanie na wzór Niemieckiej Rady Ekspertów Ekonomicznych, służących nie tylko własnymi opiniami w ważnych kwestiach, ale również mających możliwość zlecania opracowania poszczególnych tematów instytucjom z rynku, stworzenie instytucji - podlegającej bezpośrednio premierowi - której jedyną funkcją byłaby koordynacja dużych projektów. W gestii tej instytucji byłaby m.in. (w uzasadnionych przypadkach) komercjalizacja niektórych z tych projektów, np. poprzez utworzenie spółki celowej, która bazując na ekspertach zewnętrznych nie będzie skrępowana biurokratycznymi strukturami administracji oraz brakiem woli i zdolności przeprowadzenia zmian, wykorzystanie zmian w strukturze organizacyjnej organów administracji do weryfikacji kadr (otwarty nabór do nowopowstałych urzędów, a nie przeniesienie pracowników), wydzielenie centrum(ów) usług wspólnych, świadczących na rzecz całej administracji usługi w zakresie finansowo-księgowym, HR, itp.; powinno się również dokonać oceny możliwości oddania części usług w outsourcing do sektora prywatnego, zcentralizowanie zakupów dokonywanych przez sektor administracji publicznej (aby uzyskać efekt skali i negocjować upusty) i powszechne wykorzystywanie systemów e-procurementowych, które nie tylko pozwalają na redukcję kosztów, ale ponadto zapewniają eliminację nieformalnych powiązań prowadzących do korupcji, upowszechnienie nowoczesnych kanałów komunikacji z obywatelami/firmami, takich jak call centers, interaktywne systemy głosowe (IVR) czy Internet (w częściowym lub pełnym outsourcingu). Zapewniają one nie tylko redukcję kosztów, ale także ważne efekty społeczne uwolniony czas obywateli może być wykorzystany na produktywne działania. W celu zwiększenia stabilności warunków funkcjonowania firm, warto też rozważyć koncepcję Paktu na rzecz inwestycji przedsiębiorstw, w którym rząd na bazie uzgodnień z przedsiębiorcami i pracownikami określiłby zestaw parametrów, które w najbliższych 10 latach nie mogłyby zmienić się na gorsze (np. deklaracja, że stawka podatku od dochodów przedsiębiorstw nie zostanie podniesiona z obecnego poziomu). VI. Wyzwanie innowacyjności Jak pokazują to liczne analizy i badania, wszczepienie danej gospodarce genu innowacyjności jest kwestią niezmiernie złożoną. Nie jest to z pewnością coś, co da się odgórnie zadekretować. W wymiarze praktycznym innowacyjność to złożona struktura, na którą składają się twarde (określone instytucje, system edukacji, środki na finansowanie B&R itd.) jak i miękkie elementy (np. nastawienie społeczeństwa do zmian). Zwrot polskiej gospodarki w kierunku innowacyjności wymaga: zmian w mentalności obywateli, 14

15 odpowiedniego nastawienia firm, właściwego wsparcia ze strony sektora publicznego (ale nie zastępowania sektora prywatnego). W odniesieniu do obywateli istnieje potrzeba zaszczepiania (w systemie edukacji, wzorcach zachowań itd.) nowej mentalności, które elementami powinny być: Gotowość i chęć nieustannego kwestionowania status quo - otwartość na zmiany, Właściwe wyważenie indywidualizmu (nieodłącznej cechy innowatorów) i pracy zespołowej, Wysokie wymagania wobec dostawców dóbr i usług (także publicznych) gotowość reagowania, gdy poziom satysfakcji z oferowanych dóbr/usług jest niski; taka postawa w konsekwencji motywuje producentów i usługodawców do innowacyjności. Dziś znaczna część społeczeństwa polskiego obawia się zmian, zwłaszcza w miejscu pracy. Są one powszechnie utożsamiane z ryzykiem utraty zatrudnienia. Osiągniecie nowego stanu mentalności wymaga głębokich przemian w edukacji oraz wdrożenia w praktyce zasad Flexicurity - zintegrowanej strategii równoczesnego zwiększania elastyczności i bezpieczeństwa na rynku pracy. Na tę ostatnią powinny składać się działania zmierzające w kierunku: Stworzenia systemu podnoszenia kompetencji pracowników 16 przez całe życie (tak, aby obawy o pewność miejsca pracy zastąpić pewnością zatrudnienia ), Kluczowej roli aktywnych form walki z bezrobociem (np. wspierających mobilność zasobów pracy), Systemu socjalnego promującego zatrudnienie w stosunku do pozostawania biernym zawodowo. W odniesieniu do firm, w kontekście innowacyjności muszą one: Mieć motywację (bodźce) do długoterminowego inwestowania i ponoszenia związanego z tym ryzyka 17, Umieć wbudować w kulturę korporacyjną innowacyjność, rozumianą jako nieustający i wielowymiarowy (obejmujący nie tylko produkt/usługę, ale także np. sposoby jej dostarczania) proces angażujący wszystkich, a nie tylko osoby odpowiedzialne za B&R, Posiadać umiejętność zapewniania niezbędnych do innowacyjności zasobów; nie zawsze poprzez ich posiadanie, ale także poprzez współpracę (niekiedy nawet z konkurentami). W kontekście sektora publicznego wymagania w kontekście innowacyjności odnoszą się do tego, aby: 16 W tym zakresie wciąż niewykorzystane pozostają wnioski z raportu Flexicurity w Polsce diagnoza i rekomendacje pod redakcją E.Kryńskiej 17 Dziś w erze taniego pieniądza - w wielu obszarach działalności lepsze efekty przynosi inżynieria finansowa 15

16 Poprzez prowadzoną politykę stwarzał sprzyjające warunki dla innowacyjności firm i obywateli oraz dla szybkiego komercjalizowania efektów innowacji, Zapewniał czynniki produkcji (np. odpowiednio, kierunkowo wykształcone kadry), które przyczynią się do przyciągania inwestycji zagranicznych w sektorach wiedzochłonnych, Podnoszenie poziomu innowacyjności gospodarki stało się jednym z podstawowych kryteriów kształtowania każdej polityki rządu (podatkowej, ekologicznej, zamówień publicznych itd.), Umiejętnie tylko tam gdzie jest to potrzebne - korygować rynek, który nie zawsze prowadzi do optymalizacji skali innowacji w gospodarce 18, W ramach polityki regulacyjnej właściwie wyważać interesy firm zasiedziałych (ang. incumbents) i potencjalnych nowych graczy, wchodzących na rynek z nowymi modelami biznesowymi 19 (ang. disruptive business models). Z praktycznego punktu widzenia w kontekście innowacyjności priorytetem powinny być: przyciąganie inwestycji zagranicznych o charakterze produkcyjnym, produktów wiedzochłonnych o wysokiej wartości dodanej realizacja tego postulatu wymaga stworzenia właściwego klimatu dla działalności biznesowej w Polsce (opisanych w części IV), ale także zmiany polityki wspierania inwestycji 20, rozwój lokalnej innowacyjności technologicznej w obszarach, gdzie bariery wejścia są relatywnie niskie (np. w zakresie oprogramowania), rozwój i pobudzanie lokalnej innowacyjności pozatechnologicznej - chodzi o innowacyjność procesową, o innowacyjne sposoby współpracy z kooperantami, organizacji produkcji czy dotarcia do klientów. Na tego typu innowacje nie potrzeba z reguły dużego kapitału, a korzyści mogą być znaczące, rozwój innowacyjności w edukacji - w tym zakresie kluczowe wydaje się wypracowanie nowego kanonu tego, czego i jak uczyć oraz wdrożenie mechanizmów wspierających jego upowszechnianie. Budowanie innowacyjnej gospodarki to z reguły wyzwanie na lata. Im szybciej podejmie się właściwe działania, tym szybciej widoczne będą ich efekty. Bez transformacji do gospodarki opartej na wiedzy, Polska z pewnością utknie w pułapce średniego dochodu. 18 Dzieje się tak np., gdy większość korzyści z innowacji przypada nie bezpośrednio innowatorowi, ale społeczeństwu 19 Zbytnia ochrona interesów firm zasiedziałych może spowalniać proces adaptacji proefektywnościowych rozwiązań w gospodarce. Przykładem takiej sytuacji jest wzrost luki produktywności w wielu krajach Europy Zachodniej wobec USA, związany z ograniczoną skalą rewolucji telekomunikacyjno-informatycznej (efekt ochrony incumbents) 20 Dziś wielkość pomocy jest w większej mierze uzależniona od zdeklarowanej wielkości zatrudnienia, co powoduje, że z tego punktu widzenia zagraniczne firmy nie mają bodźców do lokowania innowacyjnej produkcji, bardziej opłaca się im lokować prostą produkcję o wysokim zaangażowaniu pracy 16

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

25+ OD PODWYKONAWCY DO KREATORA,

25+ OD PODWYKONAWCY DO KREATORA, 25+ OD PODWYKONAWCY DO KREATORA, CZYLI JAK ZAPEWNIĆ POLSCE KOLEJNE 25 LAT SUKCESU Autorzy raportu: Maciej Bukowski Andrzej Halesiak Ryszard Petru Warszawa, Grudzień 2014 AGENDA Gdzie jesteśmy dziś i gdzie

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Polskie Towarzystwo Ekonomiczne 28.01.2016 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci znawcy systemów bankowych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki Wiktor Wojciechowski Plan wykładu: Od czego zależy tempo wzrostu gospodarki? W jakim tempie rosła polska gospodarka w ostatnich latach na tle krajów OECD?

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE)

REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE) REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE) Godzenie konsolidacji finansowej i wzrostu Podczas gdy większość krajów CESEE w dalszym

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Ankieta MFW: Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka

Ankieta MFW: Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka Ankieta MFW: REGIONALNE KWESTIE GOSPODARCZE Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka Ankieta MFW: 13 listopada 2015 Pracownicy szybu wydobycia ropy naftowej

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Monitorujący Komitet BCC:

Monitorujący Komitet BCC: Monitorujący Komitet BCC: Program stabilizacyjno-ratunkowy finansów publicznych Warszawa, 18 października 2010 r. Program dostępny jest w Internecie: www.bcc.org.pl Analizy ekonomistów nie pozostawiają

Bardziej szczegółowo

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce?

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Wiktor Wojciechowski Invest Bank Jesienna Szkoła Leszka Balcerowicza listopad 2012 Plan wykładu: Czy w ostatnich latach tempo wzrostu gospodarki w

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DOSKONAŁOŚCI OPERACYJNEJ GRUPY AZOTY Azoty PRO

PROGRAM DOSKONAŁOŚCI OPERACYJNEJ GRUPY AZOTY Azoty PRO PROGRAM DOSKONAŁOŚCI OPERACYJNEJ GRUPY AZOTY Azoty PRO 1 Strategia Grupy Azoty wskazuje trzy filary realizacji celów strategicznych do 2020 roku, wynikających z wizji Uchwałą nr 683/IX/2014 z dnia 17 czerwca

Bardziej szczegółowo

F.H. Nowalijka: efektywna integracja różnych źródeł informacji z SAP Business One

F.H. Nowalijka: efektywna integracja różnych źródeł informacji z SAP Business One F.H. Nowalijka: efektywna integracja różnych źródeł informacji z SAP Business One Partner wdrożeniowy Nazwa firmy F.H. Nowalijka Branża Handel Produkty i usługi Obrót owocami i warzywami Strona WWW www.nowalijka.pl

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Wyniki badania ankietowego Dr Jarosław Górski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Europejski Instytutu Marketingu Miejsc

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Optymalny obszar walutowy Kiedy do euro? Danemu krajowi opłaca się przyjąć wspólną walutę wtedy, kiedy korzyści z tym

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

RYNEK CONSUMER FINANCE

RYNEK CONSUMER FINANCE RYNEK CONSUMER FINANCE WZROST W OBLICZU WYZWAŃ I ZAGROŻEŃ? dr Piotr Białowolski Szkoła Główna Handlowa Kongres Consumer Finance, AGENDA PREZENTACJI Rynek consumer finance wielkość, cele sięgania po kredyt

Bardziej szczegółowo

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie Tab. 1. Opis poziomów dojrzałości procesów dla obszaru nadzór. Formalne strategiczne planowanie biznesowe Formalne strategiczne planowanie Struktura organizacyjna Zależności organizacyjne Kontrola budżetowania

Bardziej szczegółowo

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich PERSPEKTYWY GOSPODARCZE DLA POLSKI Coface Country Risk Conference Warszawa, 27 marca 2014 r. Plan Sytuacja w gospodarce światowej Poprawa koniunktury

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO Sławomir Żygowski I Wiceprezes Zarządu ds. bankowości korporacyjnej Nordea Bank Polska S.A. SYTUACJA W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE UWARUNKOWANIA KRYZYSU Wina banków? Globalna

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

dialog przemiana synergia

dialog przemiana synergia dialog przemiana synergia SYNERGENTIA. Wspieramy Klientów w stabilnym rozwoju, równoważącym potencjał ekonomiczny, społeczny i środowiskowy przez łączenie wiedzy, doświadczenia i rozwiązań z różnych sektorów.

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych U S T AWA Projekt z dnia o zmianie ustawy o finansach publicznych Art. 1. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wahania koniunktury gospodarczej Konrad Walczyk Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 22 maja 2013 r. Plan wykładu Co to jest koniunktura gospodarcza? W jaki sposób ją mierzyć?

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE INSTYTUT INFORMACJI RYNKOWEJ DPCONSULTING WWW.IIR-DPC.PL BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE Dla POLSKIEJ IZBY KONSTRUKCJI STALOWYCH lipiec - sierpień 2015 METODOLOGIA Badanie przeprowadzono techniką

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego OŚ PRIORYTETOWA II RPO WO 2014-2020 KONKURENCYJNA

Bardziej szczegółowo

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013 Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji Czerwiec 2013 Wzrost PKB mniejszy niż w 2011 Wzrost PKB jest obecnie o połowę mniejszy niż przed początkiem światowego kryzysu w 2008 roku (+8,5% w 2007

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo