ZAŁOENIA PROJEKTU BUDETU PASTWA NA ROK 2011

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZAŁOENIA PROJEKTU BUDETU PASTWA NA ROK 2011"

Transkrypt

1 RADA MINISTRÓW ZAŁOENIA PROJEKTU BUDETU PASTWA NA ROK 2011 Warszawa lipiec 2010 r.

2 Spis treci WSTP... 2 OCENA BIECEJ SYTUACJI MAKROEKONOMICZNEJ... 6 SYTUACJA BUDETU PASTWA W OKRESIE I-IV 2010 R. (Z WYŁCZENIEM BUDETU RODKÓW EUROPEJSKICH) DOCHODY BUDETU PASTWA WYDATKI BUDETU PASTWA WYNIK BUDETU PASTWA ZAŁOENIA PROJEKTU BUDETU PASTWA NA 2011 R ZAŁOENIA MAKROEKONOMICZNE ZMIANY SYSTEMOWE W ZAKRESIE DOCHODÓW BUDETU PASTWA PODSTAWOWE ZAŁOENIA W OBSZARZE WYDATKÓW BUDETU PASTWA I LIMIT DEFICYTU ZASADNICZE UWARUNKOWANIA I RYZYKA DLA PROGNOZY MAKROEKONOMICZNEJ I PROJEKTU BUDETU PASTWA

3 Wstp Polska jest krajem, w przypadku którego skutki wiatowego kryzysu dla gospodarki realnej okazały si znacznie mniej dotkliwe ni w innych krajach OECD. Jako jedyna gospodarka w UE i jedna z nielicznych w OECD odnotowała wzrost gospodarczy w 2009 r. (o 1,8%). Mimo to, w wyniku silnego spowolnienia wzrostu PKB, jego niekorzystnej z fiskalnego punktu widzenia struktury oraz w zwizku z reformami strukturalnymi skutkujcymi obnieniem poziomu dochodów sektora instytucji rzdowych i samorzdowych (m.in. obnienie składki rentowej w latach poprzednich, obnienie skali podatkowej w PIT od 2009 r. oraz korzystne dla podatników zmiany w rozliczaniu podatku VAT), równie w Polsce nastpiło znaczce pogłbienie nierównowagi finansów publicznych. W rezultacie deficyt sektora instytucji rzdowych i samorzdowych wzrósł z 3,7% PKB w 2008 r. do 7,1% PKB w 2009 r. Kryzys nie jest jednak główn przyczyn tłumaczc aktualn sytuacj finansów publicznych w Polsce. W rzeczywistoci nierównowaga finansów publicznych ma przede wszystkim podłoe strukturalne i jest wynikiem zaniechania dostosowa w okresie dobrej koniunktury w latach poprzednich. Od połowy lat 90-tych XX w. deficyt sektora instytucji rzdowych i samorzdowych utrzymywał si w Polsce rednio na poziomie 4,3% PKB, a jego przejciowe zmniejszanie było przede wszystkim efektem dobrej koniunktury, w ograniczonym stopniu natomiast działa ukierunkowanych na uzdrowienie finansów publicznych. Nawet w okresie najwikszego boomu gospodarczego nie udało si zbilansowa wyniku sektora instytucji rzdowych i samorzdowych, co oznacza, e deficyt strukturalny pozostaje znacznie wyszy ni poziom tzw. redniookresowego celu budetowego, do przestrzegania którego zobowizane s wszystkie pastwa Unii Europejskiej 1. Dopiero taki poziom zapewnia funkcjonowanie automatycznych stabilizatorów, w sposób skutecznie łagodzcy negatywne skutki spowolnienia gospodarczego, bez zagroenia dla długookresowej stabilnoci finansów publicznych. Strukturalne podłoe nierównowagi finansów publicznych, w połczeniu ze skutkami wiatowego kryzysu doprowadziły do szybkiego wzrostu długu publicznego w Polsce. W 1 Zgodny z europejskim Paktem Stabilnoci i Wzrostu redniookresowy cel budetowy, który dla Polski wynosi 1% PKB, odnosi si do deficytu strukturalnego. Oznacza to, e w okresie boomu gospodarczego spójny z tym celem nominalny wynik sektora instytucji rzdowych i samorzdowych powinien by dodatni. Utrzymujcy si nawet w okresie silnego oywienia znaczcy deficyt wskazuje zatem na głbok nierównowag finansów publicznych, która ma podłoe strukturalne. 2

4 biecym roku relacja długu publicznego do PKB prawdopodobnie przekroczy pierwszy z ustawowych progów ostronociowych (50%), przy równoczesnym ryzyku przekroczenia kolejnego progu (55%) w roku nastpnym. Brak działa nakierowanych na uzdrowienie finansów publicznych przyczyniłby si do materializacji tego ryzyka, a co za tym idzie koniecznoci silnego zacienienia polityki fiskalnej, wynikajcej z procedur sanacyjnych przewidzianych w ustawie o finansach publicznych. Konieczne jest zatem zmniejszenie tempa wzrostu długu publicznego, co wymaga przede wszystkim ograniczenia wzrostu wydatków publicznych. Polityka budetowa w 2011 r. musi uwzgldnia rekomendacje z art TWE, dotyczce redukcji nadmiernego deficytu, oraz opini Rady Ecofin na temat polskiego Programu Konwergencji. Aktualizacja Zgodnie z rekomendacjami wydanymi przez Rad Ecofin w lipcu 2009 r., Polska powinna zredukowa nadmierny deficyt w wiarygodny i trwały sposób do 2012 r. W tym celu Polska powinna m.in.: zapewni rednioroczn redukcj deficytu strukturalnego na poziomie przynajmniej 1¼% PKB poczwszy od 2010 r., okreli działania konieczne do redukcji nadmiernego deficytu i wzmocni redniookresowe ramy budetowe. Na pocztku lutego 2010 r. Rada Ministrów przyjła Program Konwergencji. Aktualizacja W dokumencie, uwzgldniajcym rekomendacje Rady, zawarte zostały najwaniejsze cele polityki makroekonomicznej rzdu. Wród priorytetowych działa wyróniono m.in.: konsolidacj fiskaln, prywatyzacj, liberalizacj gospodarki i zwikszenie nakładów inwestycyjnych. Realizacja wskazanych w dokumencie działa ma doprowadzi do zmniejszenia nierównowagi, a nastpnie stabilizacji finansów publicznych na bezpiecznym poziomie. Zgodnie ze wskazanymi w Programie Konwergencji. Aktualizacja 2009 zapisami Planu Rozwoju i Konsolidacji Finansów , planuje si m.in.: wprowadzenie wicych reguł wydatkowych, zwikszenie efektywnoci zarzdzania administracj, wprowadzenie planowania wieloletniego oraz uwolnienie zamroonych rezerw gotówkowych. Wypełnieniu zalece Rady bdzie sprzyjało take zapisane w Planie Rozwoju i Konsolidacji Finansów przyspieszenie tempa prywatyzacji przedsibiorstw z udziałem Skarbu Pastwa i nieruchomoci rolnych Skarbu Pastwa. Planowane poszerzenie bazy podatkowej zwikszy wpływy do budetu oraz umoliwi pełniejsze opodatkowanie dochodów. Prognozuje si, e wydatki sektora instytucji rzdowych i samorzdowych w relacji do PKB zmniejsz si z szacowanych 44,6% w 2009 r. do 43,3% w 2012 r., podczas gdy poziom dochodów wzronie odpowiednio z 37,4% do 40,3% PKB. Deficyt sektora instytucji rzdowych i samorzdowych powinien zmniejszy si z 7,1% PKB w 2009 r. do 2,9% PKB w 2012 r. 3

5 W opinii na temat Programu Konwergencji. Aktualizacja 2009 z kwietnia 2010 r. Rada Ecofin zaleca Polsce m.in. wzmocnienie planowanego dostosowania budetowego w 2011 r. oraz gotowo do podjcia dalszych działa konsolidacyjnych w 2011 i 2012 r., jeli rzeczywista sytuacja makroekonomiczna okae si gorsza ni przyjty scenariusz w Programie Konwergencji. Aktualizacja Biorc pod uwag powysze uwarunkowania oraz du niepewno dotyczc skali oywienia w strefie euro, Rzd, zgodnie z zachowaniem zasady ostronoci, która powinna towarzyszy planowaniu budetowemu, zdecydował si na oparcie projektu budetu pastwa na konserwatywnym scenariuszu makroekonomicznym. Takie podejcie pozwoli ograniczy konsekwencje zrealizowania si potencjalnych negatywnych ryzyk i wystpienia niekorzystnych uwarunkowa dla budetu pastwa. Jest to szczególnie istotne w obecnej sytuacji finansów publicznych. Wysoki deficyt całego sektora finansów publicznych oraz konieczno jego redukcji w moliwie krótkim okresie s ograniczeniami, które nie pozostawiaj miejsca na nieprzewidziane negatywne skutki potencjalnych zagroe dla wyniku budetu. Uwzgldniajc fakt, i budet pastwa jest tylko czci finansów publicznych, w obecnych uwarunkowaniach załoenia tego budetu musz by szczególnie konserwatywne. Ewentualna materializacja pozytywnego scenariusza powinna natomiast w całoci zosta wykorzystana na redukcj deficytu budetu pastwa, zmniejszajc tym samym zagroenie dla zakładanej w Programie Konwergencji. Aktualizacja 2009 cieki redukcji deficytu całego sektora instytucji rzdowych i samorzdowych. Równoczenie, przy opracowaniu Załoe projektu budetu pastwa na rok 2011 konieczne było uwzgldnienie szczególnych uwarunkowa zwizanych z katastrof powodzi, jaka dotknła nasz kraj w biecym roku, Objła ona swym zakresem wiksz cz kraju, wyrzdzajc powane szkody w 14 województwach. Ogromna skala majowej powodzi spowodowała konieczno zagwarantowania szczególnych rozwiza majcych na celu zarówno doran pomoc poszkodowanym, jak równie usuwanie skutków ywiołu. Zakres i siła powodzi były na tyle due, e niemoliwe było oszacowanie i uwzgldnienie jej skutków, szczególnie w wietle drugiej fali powodzi, w terminie pozwalajcym na ich uwzgldnienie w przygotowywanych na przełomie maja i czerwca Załoeniach projektu budetu pastwa na rok Rzd przedstawił pakiet rozwiza, które bd ograniczały skutki powodzi, m.in. poprzez pomoc osobom pracujcym na zalanych terenach, stworzenie programu pomocy dla pracodawców, uruchomienie prac interwencyjnych i robót publicznych finansowanych przez Fundusz Pracy. Z uwagi na charakter pomocy publicznej przedstawionych rozwiza, 4

6 wystpiono z odpowiednim wnioskiem do KE o notyfikacj programu pomocowego. Jednoczenie, po okreleniu wysokoci skutków powodzi, Polska wystpi do Komisji Europejskiej o uruchomienie rodków z Funduszu Solidarnoci Unii Europejskiej. Obecnie finalizowane s prace nad przygotowaniem wniosku w tej sprawie. Konieczna bdzie równie odbudowa zniszczonej infrastruktury, co wymagało przeanalizowania, jaki wpływ koszty z tym zwizane bd miały na kształtowanie załoe do ustawy budetowej na rok Wstpne szacunki wskazuj, e koszty te mog wynie do kilkunastu mld zł. Naley przy tym pamita, e skutki powodzi bd niwelowane nie tylko poprzez zadania realizowane z budetu pastwa, lecz równie dziki zaangaowaniu pozostałej czci sektora finansów publicznych, w tym jednostek samorzdu terytorialnego i funduszu celowych, Cz szkód bdzie te rekompensowana w ramach wypłat ubezpiecze przez towarzystwa ubezpieczeniowe. Naley ponadto zwróci uwag, i straty te bd niwelowane w okresie kilku lat. Biorc pod uwag powysze uwarunkowania, strona rzdowa wystpiła z wnioskiem o przesunicie terminu przedstawienia Komisji Trójstronnej załoe projektu do przyszłorocznego budetu. 5

7 Ocena bie cej sytuacji makroekonomicznej Na przełomie 2008/2009 roku nastpił znaczcy spadek aktywnoci w gospodarce wiatowej, wywołany wczeniejszym gwałtownym zaostrzeniem warunków na rynkach finansowych. W reakcji na te wydarzenia, pastwa w skali globalnej zdecydowały si na podjcie działa majcych na celu stabilizacj systemu finansowego i wsparcie koniunktury. W efekcie, ju w II kw r. nastpił wzrost wiatowego PKB. Stopniowo rosły obroty wiatowego handlu i produkcja przemysłowa. Oywienie aktywnoci gospodarczej na wiecie okazało si silniejsze od wczeniejszych oczekiwa, cho w poszczególnych regionach przebiegało ono z rónym nateniem. Podstawowe znaczenie dla Polski miał rozwój sytuacji w strefie euro rynku, na który przypada ponad połowa polskiego eksportu. Recesja gospodarcza w strefie euro rozpoczła si w II kw r. i trwała do II kw r. Najwikszy spadek aktywnoci zanotowano na przełomie 2008 i 2009 r. W III kw. ub. r. gospodarka strefy euro wyszła wprawdzie z recesji (wzrost wyniósł 0,4% kw/kw), ale skala oywienia jest umiarkowana, co pokazały dane z kolejnych kwartałów (wzrost PKB o 0,1% i 0,2% kw/kw odpowiednio w IV kw r. i I kw r.) Kumulacja negatywnych skutków wiatowego kryzysu dla gospodarki polskiej miała miejsce na przełomie lat 2008 i Zgodnie z danymi GUS, w IV kw r. zanotowano 0,3% spadek kw/kw realnego PKB (wyrównanego sezonowo), który nastpnie w I kw r. wzrósł o 0,5% kw/kw. Kolejne kwartały 2009 r. pokazały jednak, e gospodarka polska dobrze poradziła sobie ze skutkami wiatowego kryzysu. Wzrost PKB oczyszczonego z czynników o charakterze sezonowym przyspieszył w IV kw r. do 1,1% kw/kw (2,8% w ujciu r/r) i Polska, jako jedyny kraj UE i jeden z trzech krajów OECD (obok Australii i Korei Południowej), zwikszyła swój realny PKB w skali całego 2009 r. (wzrost o 1,8%). Odporno gospodarki polskiej na skutki kryzysu finansowego wynikała m. in.: z konserwatywnej polityki sektora finansowego i instytucji go nadzorujcych, niewielkiego, w porównaniu do krajów rozwinitych, udziału kredytu w finansowaniu aktywnoci gospodarczej oraz duego rynku wewntrznego, który stymulowany odpowiedni polityk fiskaln (m.in. obnika klina podatkowego i inwestycje infrastrukturalne) oraz relatywnie siln deprecjacj złotego, poprawiajc konkurencyjno cenow krajowych produktów był w stanie generowa wzrost popytu krajowego przy znacznym ograniczeniu importu. Szybszy spadek importu ni 6

8 eksportu w 2009 r. spowodował wyrane obnienie si deficytu handlowego w porównaniu do 2008 r., co w połczeniu ze stabilizacj salda usług, nieznacznym wzrostem deficytu dochodów (efekt głównie wzrostu zysków przedsibiorstw bezporedniego inwestowania) i niewielkim pogorszeniem salda transferów biecych (zmniejszenie przekazów zarobków od Polaków pracujcych za granic) doprowadziło do znacznej redukcji deficytu rachunku biecego w 2009 r. do 1,6% PKB z 5,1% w 2008 r. Deficyt ten był w całoci finansowany napływem kapitału długoterminowego. Napływ funduszy z UE znalazł odzwierciedlenie m.in. w strukturze wzrostu produkcji budowlano-montaowej, która ogółem w 2009 r. odnotowała wzrost na poziomie 3,7%, jednak w przypadku inynierii ldowej i wodnej wzrost signł a 16,9%. Sektorem, który najbardziej odczuł spadek PKB u głównych partnerów handlowych Polski był przemysł, a w szczególnoci przetwórstwo. W I kw r. produkcja przemysłowa zmniejszyła si realnie o 10% r/r, co było wynikiem kumulacji miesicznych spadków notowanych od pocztku 2008 r. W całym 2009 r. produkcja sprzedana przemysłu zmniejszyła si o 3,2%. Sporód bran przetwórstwa najwiksze spadki produkcji zanotowały brane o relatywnie duym udziale produkcji na eksport, jak przemysł samochodowy, metalowy oraz chemiczny. Na tym tle pozytywnie prezentowała si brana spoywcza, majca indywidualnie najwikszy udział w przetwórstwie. Było to zwizane z relatywn odpornoci sprzeday ywnoci na wahania cykliczne. Od lutego 2009 r. obserwowany jest wzrostowy trend produkcji przemysłowej, wskutek czego ju w IV kw r. zanotowano dodatnie roczne tempo wzrostu sprzeday w tym sektorze (5,5% r/r). Oczekuje si, e trend ten bdzie kontynuowany w 2010 r., a sekcj generujc wzrost bdzie przede wszystkim przetwórstwo przemysłowe. Aktualne wskaniki koniunktury wskazuj, e równie przedsibiorcy pozytywnie oceniaj najblisze miesice. Od wielu miesicy obserwowana jest tendencja wzrostowa wartoci ogólnego wskanika koniunktury GUS, w tym wskaników dotyczcych produkcji i portfela zamówie oraz wskanika ICI publikowanego przez Komisj Europejsk. Załamaniu produkcji przemysłowej w 2008 r. towarzyszyła znaczca redukcja zatrudnienia w przetwórstwie przemysłowym, którego udział w zatrudnieniu całego sektora przedsibiorstw wynosi blisko 40%. Spadek zatrudnienia w przetwórstwie był tak znaczny, e zniwelował wzrosty zatrudnienia obserwowane w latach Przecitne zatrudnienie w przetwórstwie przemysłowym w 2009 r. było mniejsze o niemal 150 tys. osób (tj. o 6,7%) w stosunku do 2008 r. 7

9 Naley jednak zaznaczy, e podczas ostatniego załamania koniunktury skala ograniczenia popytu na prac w całym sektorze przedsibiorstw okazała si wyranie mniejsza w porównaniu z poprzednim spowolnieniem gospodarczym ( ). Pracodawcy, ze wzgldu na koszty zwizane ze zwolnieniami pracowników oraz pamitajc niedawne problemy ze znalezieniem wartociowych pracowników w okresie wysokiej koniunktury, w pierwszej kolejnoci dostosowywali koszty pracy poprzez elastyczne formy zatrudnienia (np. ograniczajc czas pracy). Dane z ostatnich miesicy 2009 r. sygnalizowały, e okres najwikszych dostosowa na rynku pracy ju minł. Dane w zakresie przecitnego zatrudnienia w przedsibiorstwach za IV kw r. wskazuj na nieznaczny, ale ju jednak wzrost zatrudnienia (o 0,3% kw/kw), wobec przecitnego miesicznego spadku zatrudnienia o prawie 20 tys. w I połowie 2009 r. Cho nie oznacza to jeszcze trwałej tendencji wzrostowej, niewielka skala wzrostu moe wiadczy o pewnej stabilizacji w tym obszarze. Stopniowy wzrost aktywnoci gospodarki powinien przyczyni si do wzrostu popytu na prac. Na koniec 2009 r. stopa bezrobocia wzrosła do 11,9%, w porównaniu z 9,5% na koniec 2008 r. Przyrost bezrobocia był wyszy ni wynikałoby to ze wspomnianych wyej tendencji na rynku pracy. Dodatkowym, istotnym czynnikiem był bowiem obserwowany wzrost aktywnoci zawodowej, spowodowany m.in. silnym ograniczeniem od 2009 r. moliwoci przechodzenia na wczeniejsz emerytur. Przy niewystarczajcym popycie na prac, wzrost aktywnoci zawodowej w krótkim okresie prowadzi do statystycznego wzrostu stopy bezrobocia. W dłuszej perspektywie wpływa jednak pozytywnie na stron podaow gospodarki, a tym samym na jej długofalowy wzrost. Wysoka stopa bezrobocia znacznie ograniczała presj na wzrost wynagrodze. Przecitna płaca w sektorze przedsibiorstw w 2009 r. wzrosła w ujciu realnym zaledwie o 0,8%, natomiast w całej gospodarce narodowej wzrost przecitnego wynagrodzenia wyniósł realnie 1,9%. Mimo wyranego osłabienia popytu, przez wiksz cz 2009 r. inflacja CPI kształtowała si w pobliu górnej granicy dopuszczalnego odchylenia od celu inflacyjnego Rady Polityki Pieninej (tj. na poziomie ok. 3,5% r/r). Wynikało to m.in.: z osłabienia złotego, wysokiego wzrostu cen ywnoci i paliw w I połowie 2009 r. oraz podwyek cen energii elektrycznej. Dodatkowo, do wzrostu cen przyczyniły si podwyki stawek podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe i alkoholowe. Obnienie inflacji zanotowano dopiero w I kw r. Dane GUS dotyczce kształtowania si wskanika cen towarów i usług konsumpcyjnych wskazuj, e trend 8

10 spadkowy był kontynuowany równie w II kw., kiedy to wskanik inflacji ukształtował si poniej celu inflacyjnego NBP. 9

11 Sytuacja budetu pastwa w okresie I-IV 2010 r. (z wył czeniem budetu rodków europejskich) Dochody budetu pastwa Dochody budetu pastwa w okresie I-IV 2010 r. wyniosły 79,9 mld zł, co stanowi 32,1% dochodów zaplanowanych w ustawie budetowej na 2010 r. W omawianym okresie dochody były o ok. 9,5 mld zł (tj. o 10,6%) nisze ni w analogicznym okresie 2009 r. Niemniej, wyłczajc z analizy dochody pochodzce ze rodków UE i innych ródeł niepodlegajcych zwrotowi, wykonanie dochodów w omawianym okresie było nisze o 1,8 mld zł (tj. o 2,2%), głównie z powodu niszych dochodów podatkowych. Naley zauway, e na ocen realizacji dochodów podatkowych w omawianym okresie w stosunku do roku poprzedniego wpływaj, obok sytuacji makroekonomicznej, efekty zmian systemowych, które spowodowały, e baza statystyczna (wykonanie wpływów podatkowych w analogicznym okresie roku poprzedniego) jest w duym stopniu nieporównywalna. W styczniu 2010 r. dochody budetu pastwa były o ok. 5,4 mld zł nisze ni w styczniu 2009 r. (po wyłczeniu dochodów z UE). Głównym powodem takiego stanu rzeczy były znaczco nisze (o ok. 5 mld zł) ni w ubiegłym roku dochody z akcyzy przede wszystkim od wyrobów tytoniowych. Spadek dochodów z tego tytułu w stosunku do ubiegłego roku jest spowodowany wysok baz statystyczn w styczniu 2009 r., kiedy to budet pastwa zanotował bardzo wysokie dochody z akcyzy od wyrobów tytoniowych. Było to zwizane z jednorazowymi duymi dostawami papierosów na rynek przed podwyk stawki akcyzy (w styczniu 2009 r.). Z kolei w styczniu 2010 r., ze wzgldu na zmian ustawy o podatku akcyzowym z ubiegłego roku ograniczajc wano banderol z roku poprzedniego wyłcznie do koca lutego roku nastpnego, nie wystpiły tak wysokie wpływy z akcyzy od papierosów. Oprócz wpływów z akcyzy, nisze ni ubiegłoroczne o ok. 11,2% okazały si dochody z podatku PIT. Ujemne tempo wpływów z tego tytułu jest równie bezporednim nastpstwem efektu bazy statystycznej tzn. stosunkowo wysokich dochodów z PIT w styczniu 2009 r. Wysokie wpływy z PIT w styczniu ubiegłego roku były zwizane ze zmian progów i skali podatkowej z pocztkiem 2009 r., co spowodowało przesuwanie wypłat i opodatkowania dochodów z grudnia 2008 r. na stycze 2009 r. w celu zapłaty podatku według bardziej korzystnych stawek. Dochody budetu z pozostałych tytułów były zblione do poziomu z ubiegłego roku. 10

12 Dochody budetu pastwa w lutym 2010 r. (po wyłczeniu dochodów z UE) ukształtowały si na poziomie o ok. 8,3% wyszym ni dochody zanotowane w roku ubiegłym. Wysze ni ubiegłoroczne okazały si wpływy z podatków dochodowych oraz podatku akcyzowego. W przypadku akcyzy wzrost w stosunku do lutego 2009 r. osignł poziom 34,8%, po bardzo niewielkich wpływach (w porównaniu do roku poprzedniego) osignitych w styczniu, co ponownie było zwizane z efektem bazy statystycznej tzn. z niskimi wpływami z tego tytułu w lutym 2009 r. Stosunkowo wysoki był równie wzrost dochodów z CIT, który w lutym osignł poziom 11,3% w ujciu rocznym. Tak wysoki wzrost naley tłumaczy stosunkowo niskimi dochodami z CIT w lutym 2009 r., które były spowodowane trudn sytuacj przedsibiorstw w trakcie gwałtownego wyhamowania tempa wzrostu gospodarczego w tamtym okresie. W lutym 2010 r. nisze o ok. 1,9% w ujciu rocznym okazały si dochody z VAT. Na spadek dochodów z VAT wpływ miał głboki spadek produkcji budowlano-montaowej w styczniu 2010 r. (o 15,3% r/r), który mona wiza z trudnymi warunkami atmosferycznymi. Dodatkowo w styczniu 2010 r. nastpił realny spadek sprzeday detalicznej (o 1,1% r/r), który równie negatywnie oddziaływał na dochody z VAT w lutym. W marcu 2010 r. odnotowano wzrost dochodów budetu pastwa (z wyłczeniem dochodów pochodzcych ze rodków europejskich) w ujciu rocznym na poziomie 6,0%, w tym dochodów podatkowych na poziomie 5,4%. Wysoki wzrost dochodów wystpił w zakresie wpływów z VAT (w ujciu rocznym o 34,1%) oraz z podatku akcyzowego (w ujciu rocznym o 36,8%). W przypadku podatku VAT czynnikiem sprzyjajcym wzrostowi wpływów była dobra sytuacja w zakresie produkcji przemysłowej (nominalny wzrost w ujciu rocznym w lutym o ok. 5,2% r/r) oraz praktycznie zerowe tempo zmian zrealizowanych przez urzdy skarbowe zwrotów VAT. W przypadku podatku akcyzowego zaobserwowany wzrost dochodów był spowodowany zmian w procesie zaopatrywania rynku detalicznego w wyroby tytoniowe przez producentów papierosów, co jest zwizane z wczeniej omawianym skróceniem okresu wanoci banderol. W marcu br. nisze ni ubiegłoroczne okazały si dochody z CIT. Z kocem marca mija standardowy termin rozliczenia rocznego tego podatku, co skutkuje wysokimi wpływami w tym okresie. W marcu 2010 r. wpływy z tytułu rozliczenia rocznego CIT okazały si, zgodnie z oczekiwaniami, nisze od ubiegłorocznych. Jest to spowodowane gorsz sytuacj przedsibiorstw w 2009 r. w porównaniu z 2008 r. za spraw gwałtownego i niespodziewanego pogorszenia si koniunktury gospodarczej pod koniec 2008 r. i w 2009 r. W kwietniu 2010 r. dochody budetu pastwa wyniosły w warunkach porównywalnych (po wyłczeniu dochodów z UE) 22,8 mld zł i były wysze o 1,4 mld zł od dochodów uzyskanych 11

13 w analogicznym miesicu 2009 r. W kwietniu br. nisze od ubiegłorocznych o ok. 0,9 mld zł były dochody z PIT. Nisze okazały si wpływy z podatku od zysków kapitałowych oraz, ze wzgldu na obnienie skali podatkowej w 2009 r., nisze były dopłaty dokonywane przez podatników w rozliczeniu rocznym. Dochody budetu pastwa z CIT równie okazały si nisze ni ubiegłoroczne. Wysze ni w analogicznym okresie ubiegłego roku okazały si natomiast wpływy z podatków porednich - VAT i podatku akcyzowego. Na wpływy z podatków dochodowych w pierwszej połowie roku wpływa dokonywane w tym okresie rozliczenie roczne podatku za rok poprzedni, w tym równie, w przypadku podatników prowadzcych działalno gospodarcz, odliczanie strat z lat ubiegłych. W drugiej połowie roku wpływy z podatków bezporednich s zwykle wysze od tych zgromadzonych w pierwszej połowie, z wyjtkiem wpływów z CIT w latach 2008 i Z kolei wysokie dynamiki roczne obserwowane dla dochodów z podatków porednich, poczwszy od lutego, w poszczególnych miesicach br. s w duym stopniu, jak wczeniej wspomniano, efektem niskiej bazy odniesienia z roku poprzedniego, a to z kolei wynika z wprowadzonych zmian systemowych (szczególnie w podatku VAT). Biorc pod uwag powysze uwarunkowania oraz fakt dodatkowej, w stosunku do kwoty prognozy dochodów zapisanej w ustawie budetowej, wpłaty z zysku NBP mona załoy, e dochody w całym 2010 r. ukształtuj si na wyszym od zaplanowanego poziomie. Wydatki budetu pastwa W okresie I-IV 2010 r. wykonanie wydatków budetu pastwa wyniosło 106,8 mld zł. Jest to 35,5% wydatków planowanych na cały rok 2010 (301,2 mld zł). W porównaniu do analogicznego okresu w roku 2009, w warunkach porównywalnych (tj. po wyłczeniu rodków na finansowanie projektów finansowanych ze rodków Unii Europejskiej) w 2010 r. nastpił wzrost wykonanych wydatków o 7,6 mld zł, czyli o 7,7%. Stosunkowo wysokie wykorzystanie rodków budetowych wynikało przede wszystkim z: wysokiego zaawansowania wydatków w czci 73 Zakład Ubezpiecze Społecznych (44,9%), stanowicych przede wszystkim dotacj budetow dla Funduszu Ubezpiecze Społecznych; zgodnie z harmonogramem wydatków ZUS, FUS w pierwszej kolejnoci zakłada wykorzystanie rodków budetowych, które w omawianym okresie słuyły m.in. spłaceniu kredytów komercyjnych; 12

14 wyszych kosztów obsługi zadłuenia zagranicznego, wynikajcych z charakterystyki harmonogramu płatnoci i zwikszonych potrzeb budetu pastwa (cz 78 Obsługa zadłuenia zagranicznego). Jednoczenie naley wzi pod uwag, e w 2009 r. Rada Ministrów zdecydowała, e nie bdzie przenosi rodków do realizacji na rok 2010 rozporzdzeniem w sprawie wydatków budetu pastwa, które nie wygasaj z upływem roku budetowego 2009, co równie miało wpływ na wyszy stopie zaawansowania wydatków budetowych w pierwszych miesicach 2010 r. Wynik budetu pastwa Deficyt budetu pastwa po czterech miesicach 2010 r. ukształtował si na poziomie 27,0 mld zł, co stanowi 51,6% deficytu zapisanego w ustawie budetowej. Jednoczenie jest to poziom o 5,7 mld zł mniejszy od załoonego w harmonogramie wykonania budetu na 2010 r. 13

15 Załoenia projektu budetu pastwa na 2011 r. Z uwagi na ryzyko przekroczenia progu 55% dla relacji kwoty pastwowego długu publicznego do PKB i konieczno podjcia działa ograniczajcych to zagroenie, przygotowanie budetu pastwa na 2011 r. stanowi niezwykle trudne zadanie. Bieca sytuacja finansów publicznych oraz ustawowe konsekwencje prawdopodobnego przekroczenia pierwszego progu ostronociowego wymuszaj potrzeb analizy nie tylko samego deficytu budetu pastwa, lecz take pozostałych czynników kształtujcych pastwowy dług publiczny. Dlatego w okreleniu dopuszczalnego (maksymalnego) deficytu budetu pastwa na 2011 r. naley wzi pod uwag wyniki pozostałych jednostek sektora finansów publicznych oraz sposób finansowania potrzeb poyczkowych pastwa. Szczególnie istotnym ograniczeniem staje si bardzo wysoki przyrost deficytu oraz zadłuenia samorzdów. W ostatnim roku zadłuenie sektora samorzdowego wzrosło o 40% r/r, a biecy rok, z uwagi na tegoroczne wybory samorzdowe i realizacj inwestycji infrastrukturalnych współfinansowanych z funduszy UE, moe okaza si kolejnym rokiem szybkiego wzrostu zadłuenia w jednostkach samorzdowych. Rzd w aktualnym stanie prawnym ma bardzo ograniczony wpływ na finanse samorzdów. Majc to na uwadze, ograniczenie narastania długu publicznego wymaga odpowiednio silniejszego ograniczania deficytu w pozostałych jednostkach sektora finansów publicznych, w tym deficytu budetu pastwa. Trzeba równie pamita o corocznym przyrocie pastwowego długu publicznego wynikajcego z przeprowadzonej reformy sytemu emerytalnego. W roku 2009 koszty wynikajce z tej reformy wyniosły 3,1% PKB, na co złoyły si: koszty z tytułu ubytku składki emerytalnej, przekazywanej obecnie do OFE (1,5% PKB), koszty obsługi skumulowanego długu z tytułu wprowadzenia reformy (1,2%), skutki ograniczenia wysokoci podstawy pobierania składki emerytalnej do trzydziestokrotnoci prognozowanego przecitnego miesicznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej (0,4%). Uwzgldniajc powysze czynniki oraz obowizujce uwarunkowania instytucjonalne i wynikajce z tego konsekwencje, załoenia do projektu budetu pastwa na 2011 r. musz by konserwatywne. W obecnej sytuacji finansów publicznych nie ma ju miejsca na ewentualne przeszacowanie wzrostu gospodarczego. Skutkowałoby to powanym zagroeniem dla prezentowanej w Programie Konwergencji. Aktualizacja 2009 cieki redukcji deficytu całego sektora instytucji rzdowych i samorzdowych. Załoenia makroekonomiczne słuce szacowaniu dochodów musza by konserwatywne, integrujc potencjalne negatywne ryzyka, z wyłczeniem jedynie sytuacji ekstremalnych, jak np. biecy kryzys finansowy. 14

16 Zmaterializowanie si pozytywnego scenariusza powinno natomiast w całoci zosta wykorzystane na redukcj deficytu budetu pastwa. Załoenia makroekonomiczne Mimo i gospodarka polska okazała si by relatywnie odporna na skutki wiatowego kryzysu, skala spowolnienia wzrostu gospodarczego w stosunku do boomu z 2007 r. była znaczca. Pokazuje to, e bez wyranej poprawy popytu ze strony naszych głównych partnerów handlowych powrót na ciek szybkiego wzrostu w najbliszym okresie bdzie trudny do osignicia. Bazowym scenariuszem rozwoju sytuacji w strefie euro przyjmowanym jako załoenie dla prognoz krajowych, s ostatnie projekcje KE. 2 Scenariusz ten zakłada przyspieszenie kwartalnego tempa wzrostu PKB w II kw r. (głównie za spraw poprawy sytuacji w budownictwie), powrót do tempa 0,2 0,3% wzrostu w II połowie br. oraz dalsze stopniowe przyspieszenie w 2011 r. (do 0,4% 0,5%). Oznacza to, e w latach wzrost PKB w strefie euro wyniesie odpowiednio 0,9% i 1,5%. Prognozy KE s zblione do projekcji innych instytucji, m.in. MFW oraz analityków. Zakładane na przyszły rok tempo wzrostu PKB w strefie euro jest nisze od redniej z kilku lat sprzed kryzysu. Prognozy dotyczce aktywnoci gospodarczej w 2011 r. obarczone s du niepewnoci, wzmacnian przez konieczno stopniowego wycofywania silnego impulsu ze strony polityki makroekonomicznej, w warunkach wysokiej nierównowagi finansów publicznych w niektórych krajach i presji rynków finansowych na wzrost kosztów finansowania potrzeb poyczkowych pastw. W zwizku z tym Rzd, zgodnie z zachowaniem zasady ostronoci, która powinna towarzyszy planowaniu budetowemu, zdecydował si na oparcie projektu budetu pastwa na konserwatywnym scenariuszu makroekonomicznym. Takie podejcie pozwala ograniczy konsekwencje zrealizowania si potencjalnych negatywnych ryzyk i wystpienia niekorzystnych uwarunkowa dla budetu pastwa. Jak wspominano wczeniej, podejcie konserwatywne w konstruowaniu budetu na 2011 r. jest szczególnie wskazane w wietle biecej sytuacji finansów publicznych Od momentu publikacji ostatnich prognoz makroekonomicznych dla Polski w Programie Konwergencji. Aktualizacja 2009, przygotowanej w lutym 2010 r., opublikowane zostały bardziej szczegółowe dane GUS dotyczce struktury i czynników wzrostu gospodarczego w 2009 r., co 2 KE, European Economic Forecast, Spring

17 w pewnym stopniu zmieniło warunki pocztkowe dla przygotowywanej prognozy. Zmieniony został pierwszy szacunek wzrostu PKB w 2009 r. (z 1,7% realnie do 1,8%). GUS opublikował równie informacje dotyczce wzrostu gospodarczego w I kw. br. (realnie o 3,0% r/r) oraz dane dotyczce kształtowania si krótkookresowych indykatorów sytuacji gospodarczej w pocztku II kw r. Dodatkowe informacje pozwalaj, z jednej strony, oczekiwa wyszego, w stosunku do Programu Konwergencji. Aktualizacja 2009, wzrostu popytu konsumpcyjnego ze strony gospodarstw domowych. Z drugiej jednak strony mona spodziewa si ujemnego wkładu we wzrost ze strony eksportu netto oraz nieco niszych inwestycji (głównie z uwagi na niekorzystne warunki atmosferyczne na pocztku roku). Oczekuje si, e w 2010 r. głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego w Polsce bdzie popyt krajowy. Zaangaowanie prac nad projektami infrastrukturalnymi współfinansowanymi ze rodków UE wskazuje, e sektorem, który bdzie generował wzrost inwestycji bdzie sektor publiczny. Słabe dane dotyczce liczby noworozpoczynanych mieszka oraz nowych pozwole na budow, w połczeniu z wci niskim stopniem wykorzystania mocy produkcyjnych, wskazuj na utrzymanie si spadku inwestycji sektora prywatnego w 2010 r. Pewnej poprawy mona oczekiwa w 2011 r., co, uwzgldniajc wci wysok dynamik inwestycji publicznych, skutkowa bdzie wyranym przyspieszeniem tempa wzrostu inwestycji ogółem. Przewidywana dodatnia kontrybucja we wzrost PKB ze strony zmiany zapasów zwizana jest z oczekiwanym dostosowaniem poziomu zapasów do wzrostu popytu finalnego. Odnonie do popytu konsumpcyjnego gospodarstw domowych, biece tendencje na rynku pracy wskazuj, e jego wzrost w 2010 r. bdzie niszy ni w roku ubiegłym. Pewnego przyspieszenia mona oczekiwa w 2011 r., co bdzie odzwierciedleniem oczekiwanego wikszego wzrostu funduszu wynagrodze w porównaniu z prognozowanym na 2010 r. Przewiduje si, e przedsibiorstwa w 2010 r. nie zwiksz zatrudnienia do poziomów notowanych na koniec 2008 r. Ponadto, ze wzgldu na przyjcie przez cz firm strategii chomikowania pracy (tj. utrzymywania stanu zatrudnienia poprzez np. zmniejszenie wymiaru czasu pracy), w warunkach wzrostu popytu polskie firmy łatwiej i taniej bd mogły zwiksza potencjał produkcyjny poprzez wykorzystanie istniejcych rezerw w zakresie czynnika pracy, a nie poprzez zatrudnianie nowych pracowników. W 2011 r. sytuacja na rynku pracy poprawi si. Wzrost gospodarczy i przyspieszenie tempa wzrostu inwestycji pozytywnie wpłyn na tworzenie nowych miejsc pracy we wszystkich sektorach. Równoczenie zmianie ulegnie sytuacja w zakresie zasobów pracy. Z jednej strony, zgodnie z prognoz demograficzn GUS, w 2011 r. spodziewany spadek liczby ludnoci w wieku produkcyjnym (18-59/64 lata) wyniesie ponad

18 tys. osób. Z drugiej strony, kontynuowany bdzie wzrost aktywnoci zawodowej ludnoci zwizany z ograniczeniem moliwoci przechodzenia na wczeniejsz emerytur i rosncym udziałem populacji w wieku lat w strukturze ludnoci w wieku produkcyjnym. Pomimo powolnej odbudowy popytu na prac, liczba bezrobotnych zarejestrowanych w urzdach pracy na koniec 2010 r. bdzie wiksza ni na koniec 2009 r. i stopa bezrobocia wzronie. Bdzie ona jednak nisza ni planowano w ustawie budetowej na 2010 r. Równoczenie prognozuje si, e w 2011 r. rosncy popyt na prac wraz ze zmianami demograficznymi pozwoli na obnienie stopy bezrobocia. Utrzymujcy si wysoki poziom bezrobocia wskazuje, e nominalny wzrost wynagrodze w roku biecym bdzie niszy ni w 2009 r. Rosnca aktywno zawodowa Polaków wraz z ograniczeniem moliwoci wczeniejszego przechodzenia na emerytur, przy utrzymywaniu stopy bezrobocia na relatywnie wysokim poziomie, bd czynnikami osłabiajcymi pozycj pracowników w procesie negocjacji płacowych. Na ograniczenie wzrostu płac w 2011 r. w całej gospodarce wpływ bdzie take miało planowane ograniczenie wzrostu wynagrodze w pastwowej sferze budetowej, co dodatkowo bdzie hamowa wzrost wynagrodze w sektorze prywatnym. Tempo wzrostu funduszu wynagrodze bdzie jednak przyspiesza. Czynnikiem ograniczajcym wzrost konsumpcji prywatnej bd zaostrzajce si kryteria i warunki przyznawania gospodarstwom domowym kredytów konsumpcyjnych. Zwizane jest to ze wzrostem ryzyka wynikajcego z rosncego udziału kredytów niespłaconych. Dodatkowo, Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) zaleciła bankom, by do koca roku uwzgldniły w polityce kredytowej przepisy Rekomendacji T. KNF oszacował, e wejcie w ycie rekomendacji, w porównaniu do sytuacji, w której ta rekomendacja by nie obowizywała, spowoduje 5% relatywny spadek akcji kredytowej w segmencie mieszkaniowym i 10% w segmencie kredytów konsumpcyjnych w bankach skupiajcych si na agresywnej działalnoci w tym segmencie. Niemniej, zgodnie z analizami KNF, w długim okresie, ze wzgldu na ograniczenie ryzyka, cena kredytu dla sektora gospodarstw domowych powinna si obniy. Wraz z oywieniem popytu krajowego, w tym relatywnie importochłonnych inwestycji prywatnych, oczekuje si przyspieszenia tempa wzrostu importu. Prognozuje si, e import bdzie rósł szybciej ni eksport, skutkiem czego bdzie pogłbienie si nierównowagi handlowej i pogorszenie salda obrotów towarowych bilansu płatniczego oraz zwikszajcy si ujemny wkład we wzrost PKB ze strony eksportu netto. W horyzoncie prognozy zakładane jest równie stopniowe pogorszenie salda dochodów. Na wzrost rozchodów tego salda wpłyn przede wszystkim: wzrost dochodów inwestorów bezporednich oraz, w mniejszym stopniu, wzrost 17

19 dochodów nierezydentów z tytułu ich zaangaowania w inwestycje portfelowe (głównie skarbowe papiery wartociowe). Pozytywnie na rachunek biecy oddziaływa bdzie natomiast saldo transferów biecych. Chocia w porównaniu do 2008 r. i 2009 r. zmniejszeniu ulegn transfery od Polaków pracujcych za granic, ubytek ten powinien zosta zrekompensowany w całoci wzrostem transferów z UE klasyfikowanych na tym rachunku. Rosncy deficyt na rachunku obrotów biecych bdzie ze znaczc nadwyk finansowany napływem kapitału długookresowego (suma napływu bezporednich inwestycji zagranicznych i salda rachunku kapitałowego). Po stabilizacji nastrojów na globalnych rynkach finansowych i w miar powrotu gospodarki wiatowej na ciek wzrostu, złoty powinien si stopniowo umacnia. Aprecjacj złotego bd wspierały relatywnie silne fundamenty polskiej gospodarki, w tym niski stopie nierównowagi zewntrznej oraz napływ zagranicznych inwestycji bezporednich. Utrzymanie si tendencji aprecjacyjnej złotego oczekiwane jest w całym horyzoncie prognozy. Umacnianiu si polskiej waluty powinno w tym okresie sprzyja przyspieszenie wzrostu gospodarczego oraz podwyki stóp procentowych NBP w ramach cyklu zacieniania polityki pieninej. Prognoza stóp procentowych opiera si na załoeniu, e zmiany kosztu pienidza dokonywane przez Rad Polityki Pieninej (RPP) bd podporzdkowane realizacji cigłego celu inflacyjnego w wysokoci 2,5%, z dopuszczalnym przedziałem waha +/-1 punkt procentowy. Biece tendencje kształtowania si cen wskazuj, e przyspieszenie inflacji CPI moe nastpi najwczeniej od IV kw r. Zwizane jest to m.in. z oczekiwanym przyspieszeniem dynamiki cen w gospodarce wiatowej. rednioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych w horyzoncie prognozy nie powinien jednak przekroczy celu inflacyjnego RPP. Na potrzeby projektu budetu pastwa na 2011 r. przyjto nastpujce załoenia dotyczce podstawowych wskaników makroekonomicznych w 2011 r.: PKB w ujciu realnym: wzrost o 3,5%, PKB w cenach biecych: 1496,3 mld zł, rednioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem: 2,3%, przecitne wynagrodzenie w gospodarce narodowej: 3359 zł, nominalny wzrost przecitnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej: 3,7%, 18

20 realny wzrost przecitnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej: 1,4%, nominalny wzrost przecitnego wynagrodzenia w sektorze przedsibiorstw: 4,0%, przecitne zatrudnienie w gospodarce narodowej: zmiana o 1,9%, stopa bezrobocia rejestrowanego na koniec roku: 9,9%, Zmiany systemowe w zakresie dochodów budetu pastwa Obok czynników o charakterze makroekonomicznym, na poziom przyszłorocznych dochodów budetu pastwa bd miały wpływ skutki zmian systemowych, wród których, jako istotniejsze, naley wymieni: w obszarze podatku VAT: - zwikszenie limitu rocznego obrotu uprawniajcego podatników do zwolnienia z podatku VAT z do zł w 2010 r. i docelowo do zł w 2011 r.; - w zwizku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwoci Wspólnot Europejskich z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-414/07 Magoora sp. z o. o., podatnicy VAT uzyskali prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego przy zakupie pojazdów samochodowych z tzw. kratk (tj. pojazdów samochodowych innych ni osobowe, o dopuszczalnej ładownoci powyej 500 kg i dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczajcej 3,5 tony) oraz przy zakupie paliwa do ich napdu; Polska wystpiła do Komisji Europejskiej o przyznanie derogacji w zakresie ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego od zakupu ww. pojazdów samochodowych do 60% kwoty podatku naliczonego nie wicej ni zł; w zakresie całkowitego zakazu odliczania podatku naliczonego przy nabywaniu paliwa do napdu tych samochodów podjto działanie w trybie uzgodnie z Komisj Europejsk, które zostało zaaprobowane 30 wrzenia 2009 r.; - wprowadzenie zwolnienia z opodatkowania usługi połcze polegajcych na wysyłaniu wiadomoci SMS na cele charytatywne; - likwidacja niektórych zwolnie z obowizku stosowania kas rejestrujcych (m.in. dla usług prawniczych, doradczych i pokrewnych, usług w zakresie ochrony zdrowia i opieki społecznej wiadczonych na zasadzie odpłatnoci, pogrzebowych, w zakresie kultury, sportu). 19

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

ZAŁOENIA PROJEKTU BUDETU PASTWA NA ROK 2012

ZAŁOENIA PROJEKTU BUDETU PASTWA NA ROK 2012 RADA MINISTRÓW ZAŁOENIA PROJEKTU BUDETU PASTWA NA ROK 2012 Warszawa kwiecie 2011 r. Spis treci WSTP... 2 OCENA BIECEJ SYTUACJI MAKROEKONOMICZNEJ... 4 ZAŁOENIA PROJEKTU BUDETU PASTWA NA 2012 R... 7 ZAŁOENIA

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banki komercyjne Spółdzielcze Kasy Oszczdnociowo-Kredytowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

Rozdział IX. Sektor finansów publicznych. 1. Kształt sektora finansów publicznych

Rozdział IX. Sektor finansów publicznych. 1. Kształt sektora finansów publicznych Rozdział IX Sektor finansów publicznych 1. Kształt sektora finansów publicznych Trwały rozwój gospodarczy wymaga stabilnych i zdrowych finansów publicznych. Finanse publiczne s z jednej strony odbiciem

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO FINANSÓW NA R O K 2 0 0 9 UZASADNIENIE

MINISTERSTWO FINANSÓW NA R O K 2 0 0 9 UZASADNIENIE MINISTERSTWO FINANSÓW U S T A W A B U D E T O W A NA R O K 2 0 0 9 UZASADNIENIE Warszawa, wrzesie 2008 SPIS TRECI Rozdział I Ocena sytuacji makroekonomicznej Polski 5 Rozdział II Przewidywane wykonanie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2017 2018

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty pierwszy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r.

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r. Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji makroekonomicznej Polski oraz kierunki polityki fiskalnej

Ocena sytuacji makroekonomicznej Polski oraz kierunki polityki fiskalnej Rozdział I Ocena sytuacji makroekonomicznej Polski oraz kierunki polityki fiskalnej 1. Ocena sytuacji makroekonomicznej Polski Otoczenie zewnętrzne Przewiduje się, że w 2012 r. tempo wzrostu światowego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2011 r.) oraz prognozy na lata 2011 2012 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy. bilans transakcji niewidzialnych. jednostronne transfery

Bilans płatniczy. bilans transakcji niewidzialnych. jednostronne transfery Bilans płatniczy Zestawienie wszystkich transakcji pomidzy krajem a zagranic. Składa si z rachunku obrotów biecych, rachunku obrotów kapitałowych i salda transakcji wyrównawczych Eksport towarów - import

Bardziej szczegółowo

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego?

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? Cz I Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? 1. Podstawowe definicje wprowadzenie!" # " " $ % % & &%'# " (& )#&!* *! "(* *! "(* ł ł $ % # &+,"% + & ", *! "(*! " #$% $ % # &!

Bardziej szczegółowo

=Dá F]QLN QU s}ï v] }o] Çl] ] v]'ïv i v }l îìíï

=Dá F]QLN QU s}ï v] }o] Çl] ] v]'ïv i v }l îìíï 736 M. Belka Narodowy Bank Polski Warszawa, r. Z nia na rok 2013 przed do projektu u Z nia. W ch realizowanej przez Narodowy Bank Polski 3 r. Ponadto i W na rok 2013 10 2012 r. p 2. W 2013 r. olskim w

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa,.7. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Projekcja PKB lipiec % 9 8 9% % % proj.centralna 9 8 7 7-8q 9q q q

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku nformacj opracowano w Zespole Bada, Analiz i nformacji czerwiec 2007 r. Według stanu na 31 maja 2007 r. liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzdach pracy województwa

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r.

Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r. Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r. Warszawa, dnia 31 marca 2014 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 30 CZERWCA 2010 R.

OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 30 CZERWCA 2010 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Rada Polityki Pieniężnej OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 30 CZERWCA 2010 R. Rada Polityki Pieniężnej dyskutowała przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

ANALIZY MAKROEKONOMICZNE KOMENTARZ BIEŻĄCY. 30 czerwca 2014

ANALIZY MAKROEKONOMICZNE KOMENTARZ BIEŻĄCY. 30 czerwca 2014 ANALIZY MAKROEKONOMICZNE KOMENTARZ BIEŻĄCY 3 czerwca 214 W I kw. 214 r. dalszy spadek deficytu w obrotach bieżących i zadłużenia zagranicznego Polski W I kw. 214 r. na rachunku obrotów bieżących wystąpił

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku Informacj opracowano w Zespole Bada, Analiz i Informacji luty 2007 r. Według stanu na 31 stycznia 2007 r. liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzdach pracy

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/2008

Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/2008 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/ W III kwartale roku Produkt Krajowy Brutto zwiększył się realnie

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33 Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku 2015-10-21 14:38:33 2 Rumunia jest krajem o dynamicznie rozwijającej się gospodarce Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku. Rumunia jest dużym krajem o dynamicznie

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku nformacj opracowano w Zespole Bada, Analiz i nformacji marzec 2007 r. Według stanu na 28 lutego 2007 r. liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzdach pracy województwa

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROJEKTU BUDŻETU PAŃSTWA NA ROK 2015

ZAŁOŻENIA PROJEKTU BUDŻETU PAŃSTWA NA ROK 2015 RADA MINISTRÓW ZAŁOŻENIA PROJEKTU BUDŻETU PAŃSTWA NA ROK 2015 Warszawa Czerwiec 2014 r. Spis treści WSTĘP... 2 OCENA BIEŻĄCEJ SYTUACJI MAKROEKONOMICZNEJ... 3 ZAŁOŻENIA I UWARUNKOWANIA PROJEKTU BUDŻETU

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku :11:20

Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku :11:20 Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku 2015-02-11 20:11:20 2 Dzięki konsekwentnie wprowadzanym reformom grecka gospodarka wychodzi z 6 letniej recesji i przechodzi obecnie przez fazę stabilizacji. Prognozy

Bardziej szczegółowo

dochodów do dyspozycji, powinno nadal przyczyniać się do wzrostu gospodarczego. Wzrostowi gospodarczemu powinien sprzyjać także wzrost inwestycji.

dochodów do dyspozycji, powinno nadal przyczyniać się do wzrostu gospodarczego. Wzrostowi gospodarczemu powinien sprzyjać także wzrost inwestycji. ARTYKUŁ WSTĘPNY Na posiedzeniu w dniu 7 lutego 2008 r. Rada Prezesów postanowiła na podstawie prowadzonej regularnie analizy ekonomicznej i monetarnej utrzymać podstawowe stopy procentowe na niezmienionym

Bardziej szczegółowo

KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI. Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016. Warszawa, lipiec 2015

KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI. Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016. Warszawa, lipiec 2015 KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016 Warszawa, lipiec 2015 Produkt krajowy brutto oraz popyt krajowy (tempo wzrostu w stosunku do analogicznego

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i przyszłej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2012 r.

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2012 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i D e p a r t a m e n t S t a t y s t y k i Warszawa, dn. 2 stycznia 2013 r. Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2012 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony

Bardziej szczegółowo

B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE

B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE 1. Informacje o instrumentach finansowych. Ad.1 Lp Rodzaj instrumentu Nr not prezentujcych poszczególne rodzaje instrumentów finansowych w SA-P 2008 Warto bilansowa na 30.06.2007

Bardziej szczegółowo

Opinia. Rady Polityki Pieniężnej. do projektu Ustawy budżetowej na rok 2004

Opinia. Rady Polityki Pieniężnej. do projektu Ustawy budżetowej na rok 2004 Warszawa, 30 września 2003 r. Opinia Rady Polityki Pieniężnej do projektu Ustawy budżetowej na rok 2004 I. Uwagi ogólne 1. Projekt Ustawy budżetowej na rok 2004 przewiduje bardzo wysoki wzrost deficytu

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df nstytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia sześćdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2009 r.) oraz prognozy na lata 2009 2010 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa Sektor Gospodarstw Domowych Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE Raport nr 12 maj 2008 Warszawa 1 Gospodarka Polski Prognozy i opinie Raport Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie...

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie... SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9 Streszczenie... 11 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach

Bardziej szczegółowo

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA Projekt z dnia 22.03.2006 Załcznik do uchwały Nr Rady Ministrów z dnia r. RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA 1 Wstp Rzdowy program wyrównywania warunków

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

I. Ocena sytuacji gospodarczej

I. Ocena sytuacji gospodarczej I. Ocena sytuacji gospodarczej W czerwcu i lipcu br. umacniały się oznaki powrotu optymizmu i zaufania na rynkach międzynarodowych. Najwyraźniej sygnalizowały to takie zjawiska jak: zdecydowany wzrost

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROJEKTU BUDŻETU PAŃSTWA NA ROK 2016

ZAŁOŻENIA PROJEKTU BUDŻETU PAŃSTWA NA ROK 2016 RADA MINISTRÓW ZAŁOŻENIA PROJEKTU BUDŻETU PAŃSTWA NA ROK 2016 Warszawa Czerwiec 2015 r. Spis treści WSTĘP... 2 OCENA BIEŻĄCEJ SYTUACJI MAKROEKONOMICZNEJ... 3 ZAŁOŻENIA I UWARUNKOWANIA PROJEKTU BUDŻETU

Bardziej szczegółowo

Opinia Rady Polityki Pieniężnej. do projektu Ustawy budżetowej na rok 2007

Opinia Rady Polityki Pieniężnej. do projektu Ustawy budżetowej na rok 2007 N a r o d o w y B a n k P o l s k i Rada Polityki Pieniężnej Warszawa, 6 października 2006 r. Opinia Rady Polityki Pieniężnej do projektu Ustawy budżetowej na rok 2007 Uwagi ogólne 1. Przedstawiony projekt

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych U S T AWA Projekt z dnia o zmianie ustawy o finansach publicznych Art. 1. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROJEKTU BUDŻETU PAŃSTWA NA ROK 2013

ZAŁOŻENIA PROJEKTU BUDŻETU PAŃSTWA NA ROK 2013 RADA MINISTRÓW ZAŁOŻENIA PROJEKTU BUDŻETU PAŃSTWA NA ROK 2013 Warszawa czerwiec 2012 r. Spis treści WSTĘP... 2 OCENA BIEŻĄCEJ SYTUACJI MAKROEKONOMICZNEJ... 4 ZAŁOŻENIA PROJEKTU BUDŻETU PAŃSTWA NA 2013

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 września 2011 r. BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

Śniadanie z ekspertami PKO Banku Polskiego

Śniadanie z ekspertami PKO Banku Polskiego Śniadanie z ekspertami PKO Banku Polskiego Perspektywy gospodarki oraz rynków finansowych według ekonomistów i strategów PKO Banku Polskiego Warszawa, kwietnia Perspektywy dla gospodarki: Deflator PKB

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Opinia Rady Polityki Pieniężnej do projektu Ustawy budżetowej na rok 2017

Opinia Rady Polityki Pieniężnej do projektu Ustawy budżetowej na rok 2017 09.11.2016 Opinia Rady Polityki Pieniężnej do projektu Ustawy budżetowej na rok 2017 Ocena planowanego kształtu polityki fiskalnej ma kluczowe znaczenie ze względu na potrzebę koordynacji polityki pieniężnej

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji gospodarczej w II kwartale 2004 r. oraz prognoza na lata II kwartał 2004 r.

Ocena sytuacji gospodarczej w II kwartale 2004 r. oraz prognoza na lata II kwartał 2004 r. Ocena sytuacji gospodarczej w II kwartale 2004 r. oraz prognoza na lata 2004 2006 opracował zespół: Rafał Antczak, Małgorzata Jakubiak, Małgorzata Markiewicz, Katarzyna Piętka, Jacek Rothert, Mateusz Walewski

Bardziej szczegółowo

Grupa Kapitałowa Stalexport Wyniki finansowe za I kwartał 2005 r. 17 maja 2005 r. I - 1

Grupa Kapitałowa Stalexport Wyniki finansowe za I kwartał 2005 r. 17 maja 2005 r. I - 1 Grupa Kapitałowa Stalexport Wyniki finansowe za I kwartał 2005 r. 17 maja 2005 r. I - 1 Spis treci Otoczenie rynkowe Omówienie wyników finansowych Grupy Kapitałowej Omówienie wyników poszczególnych segmentów

Bardziej szczegółowo

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek

Ukryty dług na liczniku długu publicznego. 30 IX 2013 Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego Aleksander Łaszek Ukryty dług na liczniku długu publicznego 1. Dlaczego dług ukryty jest ważny? 2. Zakres ukrytego długu, różne metodologie 3. Metodologia ESA

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 września 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 września 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 września 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

Poprawa klimatu inwestycyjnego w USA i strefie euro. Wysokie ceny ropy naftowej na rynkach światowych w sierpniu spadek cen w I połowie września

Poprawa klimatu inwestycyjnego w USA i strefie euro. Wysokie ceny ropy naftowej na rynkach światowych w sierpniu spadek cen w I połowie września I. Ocena sytuacji gospodarczej W sierpniu br. utrzymywały się pozytywne sygnały nadchodzącego ożywienia w koniunkturze międzynarodowej. Potwierdzały to rosnące ceny na światowych rynkach akcji oraz poprawiające

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty pierwszy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Monitorujący Komitet BCC:

Monitorujący Komitet BCC: Monitorujący Komitet BCC: Program stabilizacyjno-ratunkowy finansów publicznych Warszawa, 18 października 2010 r. Program dostępny jest w Internecie: www.bcc.org.pl Analizy ekonomistów nie pozostawiają

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df nstytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia sześćdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (V kwartał 2009 r.) oraz prognozy na lata 2010 2011 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Zalecenie ZALECENIE RADY. mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Chorwacji. {SWD(2013) 523 final}

Zalecenie ZALECENIE RADY. mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Chorwacji. {SWD(2013) 523 final} KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.12.2013 r. COM(2013) 914 final Zalecenie ZALECENIE RADY mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Chorwacji {SWD(2013) 523 final} PL PL Zalecenie

Bardziej szczegółowo

5. Sektor bankowy i rynek kapitałowy

5. Sektor bankowy i rynek kapitałowy 5. Sektor bankowy i rynek kapitałowy Sektor bankowy W I kwartale 2016 r. w sektorze bankowym można zauważyć kilka niekorzystnych zjawisk, które były już sygnalizowane w IV kwartale 2015 r. Do najważniejszych

Bardziej szczegółowo

OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 27 PAŹDZIERNIKA 2010 R.

OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 27 PAŹDZIERNIKA 2010 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Rada Polityki Pieniężnej OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 27 PAŹDZIERNIKA 2010 R. W trakcie posiedzenia Rada Polityki Pieniężnej

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r.

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r. Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku Warszawa, 14 listopada 2013 r. 2 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w III kw. 2013 3 Wyniki finansowe w III kwartale 2013 r. 11

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W SIERPNIU 2010 R.

BILANS PŁATNICZY W SIERPNIU 2010 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 października 2010 r. BILANS PŁATNICZY W SIERPNIU 2010 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach Wzrost gospodarczy. Inflacja. Finanse publiczne. Sytuacja finansowa przedsiębiorstw

Rozdział 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach Wzrost gospodarczy. Inflacja. Finanse publiczne. Sytuacja finansowa przedsiębiorstw Rozdział 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach 1998 1999 Wzrost gospodarczy Inflacja Finanse publiczne Sytuacja finansowa przedsiębiorstw Inwestycje Wynagrodzenia Rynek pracy Handel zagraniczny

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu ECMOD. Październik 2007 r.

Projekcja inflacji Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu ECMOD. Październik 2007 r. Projekcja inflacji Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu ECMOD Październik 2007 r. Projekcja inflacji październik 2007 8 7 6 5 3 2 1 0-1 proc. 8 7 6 5 3 2 1 0-1 -2 0q1 0q3 05q1 05q3 06q1 06q3

Bardziej szczegółowo

Dział 010 Rolnictwo i łowiectwo 398 666 zł. Dział 700 Gospodarka mieszkaniowa 200 400 zł

Dział 010 Rolnictwo i łowiectwo 398 666 zł. Dział 700 Gospodarka mieszkaniowa 200 400 zł Załcznik nr 1 PLAN DOCHODÓW BUDETOWYCH GMINY CISEK na 2006 rok Dział 010 Rolnictwo i łowiectwo 398 666 zł Rozdział 01028 Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych 398 666 zł 6260 Dotacje otrzymane z funduszy celowych

Bardziej szczegółowo

Do druku nr 3293 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, 2004 - IV kadencja

Do druku nr 3293 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, 2004 - IV kadencja Do druku nr 3293 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, 2004 - IV kadencja Narodowy Bank Polski Rada Polityki Pieniężnej Przewodniczący GP-DP-MZ-070-3/04/2155/2004 Pan Józef Oleksy Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.)

USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.) Dz.U.98.108.685 2000.07.15 zm. Dz.U.00.48.550 USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.) Art. 1. 1. Studenci szkół wyszych, o których mowa w

Bardziej szczegółowo

Załcznik do uchwały nr 39/2006 Rady Ministrów z dnia 28 marca 2006 r. Wstp

Załcznik do uchwały nr 39/2006 Rady Ministrów z dnia 28 marca 2006 r. Wstp Załcznik do uchwały nr 39/2006 Rady Ministrów z dnia 28 marca 2006 r. RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA SZANS EDUKACYJNYCH UCZNIÓW POCHODZCYCH Z RODZIN BYŁYCH PRACOWNIKÓW PASTWOWYCH PRZEDSIBIORSTW GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO GOSPODARKI Warszawa, 16 lipca 2008 r. Departament Analiz i Prognoz DAP-II-079/RS/inf_NBP_05/2008

MINISTERSTWO GOSPODARKI Warszawa, 16 lipca 2008 r. Departament Analiz i Prognoz DAP-II-079/RS/inf_NBP_05/2008 MINISTERSTWO GOSPODARKI Warszawa, 16 lipca 2008 r. Departament Analiz i Prognoz DAP-II-079/RS/inf_NBP_05/2008 INFORMACJA o sytuacji w handlu zagranicznym w maju 2008 roku i po 5 miesiącach b.r. (na podstawie

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 lipca 2016 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 lipca 2016 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 lipca 2016 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście sytuacji makroekonomicznej w

Bardziej szczegółowo

EKONOMICZNY PLAN PROJEKTU

EKONOMICZNY PLAN PROJEKTU EKONOMICZNY PLAN PROJEKTU Załcznik do Wniosku o dofinansowanie realizacji projektu dla Działania "Rónicowanie działalnoci rolniczej i zblionej do rolnictwa w celu zapewnienia rónorodnoci działa lub alternatywnych

Bardziej szczegółowo

I. Ocena sytuacji gospodarczej

I. Ocena sytuacji gospodarczej I. Ocena sytuacji gospodarczej Rozpoczęcie działań wojennych w Iraku wywołało oczekiwane przez analityków rynkowych reakcje rynków międzynarodowych: spadek cen ropy naftowej oraz innych strategicznych

Bardziej szczegółowo

M I N I S T R Ó W NA R O K 2 0 1 4 UZASADNIENIE

M I N I S T R Ó W NA R O K 2 0 1 4 UZASADNIENIE R A D A M I N I S T R Ó W U S T A W A B U D Ż E T O W A NA R O K 2 0 1 4 UZASADNIENIE Warszawa, wrzesień 2013 SPIS TREŚCI Rozdział I Ocena sytuacji makroekonomicznej Polski oraz kierunki polityki fiskalnej

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsibiorstwa pastwowego Polskie Koleje Pastwowe

U S T A W A. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsibiorstwa pastwowego Polskie Koleje Pastwowe Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsibiorstwa pastwowego Polskie Koleje Pastwowe Art. 1. W ustawie z dnia 8 wrzenia 2000 r. o komercjalizacji,

Bardziej szczegółowo