20:16. Jestem. Duch. lenistwa. szczecinianinem. urodzinowy SZCZECIN. września. Krzysztof Niewrzęda. Anna Suchocka. rozmowa z Łoną

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "20:16. Jestem. Duch. lenistwa. szczecinianinem. urodzinowy SZCZECIN. września. Krzysztof Niewrzęda. Anna Suchocka. rozmowa z Łoną"

Transkrypt

1 13 września ISSN X Nr 1/ :16 SZCZECIN Jestem szczecinianinem Tort urodzinowy Duch Anna Suchocka lenistwa Krzysztof Niewrzęda rozmowa z Łoną

2 Paweł Osuchowski Dlaczego Szczecin Historia Europy minionego XX wieku wspomina Szczecin tylko jeden raz, gdy Winston Churchill mówił o żelaznej kurtynie w roku 1946 ( Od Szczecina nad Bałtykiem po Triest nad Adriatykiem w poprzek kontynentu zapadła żelazna kurtyna... ). Od tamtej pory Europa wie tylko tyle o naszym mieście, że leży nad morzem. Szczecin jest miastem, które dopiero dzisiaj w XXI wieku, w zjednoczonej Europie, przy otwarciu granic przestaje być pograniczem oddalonym od centrum, staje się na powrót otwartym portem. Jest naturalnym centrum regionu dla Bałtyku południowego, czym nawiązuje do przeszło tysiącletniej historii. Szczecin jest dziś jedyną metropolią w obrębie Euroregionu Pomerania, zamieszkanego przez ponad trzy miliony Polaków, Niemców i Szwedów. Miasto szybko nadrabia stracone lata, wymienię tylko nowe inwestycje w dziedzinie kultury: powstaje gmach filharmonii (w historycznym miejscu przedwojennego Domu Koncertowego) i siedziba Teatru Lalek Pleciuga, powstają nowe instytucje kultury: Zajezdnia Sztuki (trzecie w Polsce Muzeum Techniki i Komunikacji), Muzeum Przełomów, Muzeum Morskie (oddział Muzeum Narodowego), Dom Sztuki (szkoła baletowa), Willa Lentza Bałtycki Port Kultury (w XIX-wiecznej, najokazalszej rezydencji szczecińskiego mieszczaństwa). Jedną z głównych inicjatyw jest powołanie Akademii Artystycznej. Szczecin jest jedynym polskim miastem, które do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury kandyduje dzięki mieszkańcom. To oni powołali Inicjatywę Obywatelską skupiającą dwadzieścia dwa stowarzyszenia, organizacje nauki i kultury. Pomysłodawczynią jest młoda i ambitna animatorka kultury Anna Suchocka ze Stowarzyszenia OPERAHAUS. Rada Miasta jednogłośnie (co wyjątkowe w polskiej polityce) uchwaliła przystąpienie do konkursu ESK Szczecin to miasto indywidualności: artystów, animatorów i pasjonatów, wystarczy wymienić tylko dwie pionierskie postaci: Jana Szyrockiego, twórcę światowego sukcesu chórów Politechniki Szczecińskiej oraz Jacka Nieżychowskiego, założyciela Teatru Muzycznego, inicjatora Festiwalu Młodych Talentów (pamiętny debiut Czesława Niemena). Na mapie wydarzeń kulturalnych Szczecina najdłużej i najjaśniej świeci obecnie gwiazda Kontrapunktu Przeglądu Teatrów Małych Form, organizowanego w tym roku po raz 43. Latem miasto staje się wielką sceną dla Międzynarodowego Festiwalu Artystów Ulicy. Nie mniej aktywnie działa środowisko muzyczne, o czym niech świadczy dziesięć corocznych międzynarodowych festiwali: od muzyki dawnej, chóralnej, organowej, poprzez współczesną, aż po balet i jazz. Wśród wielu inicjatyw kulturalnych Szczecina warto wyróżnić projekt Łasztownia-Lastadie, polsko-niemieckie spotkania W poszukiwaniu tożsamości miejsca. Żywe i obecne są także nowe technologie w sztuce: Międzynarodowy Festiwal Sztuki Wizualnej Inspiracje oraz Π Performance Intermedia Festival. Szczecin to prawdziwy, niewymyślony tygiel kultury europejskiej, zamieszkany przez ponad dwadzieścia narodowości. Szczyci się największym w Polsce księgozbiorem kultury buddyjskiej; tu też znajduje się największa diaspora Hindusów w kraju. Ogromny sukces zeszłorocznych The Tall Ships Races, które w ciągu zaledwie pięciu dni odwiedziło kilka milionów turystów, przywrócił wiarę w możliwości i prawdziwy potencjał miasta. Po latach wyobcowania mieszkańców Szczecina nastąpił wreszcie nieodwracalny proces umojenia miasta przez trzecie pokolenie powojennych pionierów. Paweł Osuchowski koordynator projektu Szczecin Europejska Stolica Kultury

3 Szczecin przystanią dla odważnych Szczecin Europejską Stolicą Kultury 2016 śmiałe, odważne zadanie, ale to przecież w Szczecinie cumują odważni. Ogromnie się cieszę, że pomysły młodych, dynamicznych szczecinian z rozmaitych stowarzyszeń i organizacji są inspiracją wielu działań w naszym mieście. Dziękuję im za inicjatywę i zaangażowanie, dalej będę wspierał artystyczne pomysły. Szczecin poprzez ten konkurs ma szansę pokazać się z jak najlepszej strony, wszak już teraz jesteśmy doskonałą sceną, scenografią i przestrzenią dla artystów z całego świata. Mamy sporo przedsięwzięć, które lokują nas na kulturalnej mapie kraju i Europy. Choćby Kontrapunkt, mający wymiar międzynarodowy. Jesteśmy liczącym się ośrodkiem jazzowym w Polsce. Budowa nowej Filharmonii Szczecińskiej też podnosi naszą rangę kulturalną. Dostaliśmy wsparcie na budowę Muzeum Techniki i Komunikacji. Będzie to trzecie takie muzeum w Polsce, do którego zakupiliśmy bardzo atrakcyjną i unikatową kolekcję pojazdów. Jest pomysł budowy w Szczecinie Muzeum Morskiego. W naszym mieście będzie się więc działo coraz więcej. Szczecin jest wizjonerskim miastem, które zdało sobie sprawę, że aby urzeczywistnić swój niewiarygodny potencjał i aby zaistnieć, musi zmienić całkowicie skalę planowania i działania, wymyślić i zbudować się od nowa. A to mogą zrobić tylko odważni i młodzi duchem. Jestem przekonany, że w czasie konkursu na ESK będziemy mieli okazję obcować ze sztuką przez duże S. Chociaż zwycięzca może być tylko jeden, to Szczecin już dziś wygrał, bo obudził w nas twórczy potencjał. Życzę Szczecinowi i wszystkim miłośnikom sztuki niezapomnianych artystycznych doznań w drodze po laur Europejskiej Stolicy Kultury. Piotr Krzystek Prezydent Szczecina 3

4 Anna Suchocka tort urodzinowy Szczecin będzie Europejską Stolicą Kultury w 2016 roku z takim pomysłem obudziłam się w kolejną rocznicę moich urodzin. Zawsze tego dnia przychodzi mi do głowy coś szalonego, ale tak dobrego pomysłu jeszcze nie miałam. W euforii myślałam, że nie usiedzę w miejscu, od razu chciałam przystąpić do działania Jednak usiadłam. Zebrałam myśli, a później godzinami siedziałam przed komputerem i przeszukiwałam strony internetowe europejskich miast. Byłam oszołomiona natłokiem informacji. Niemalże w amoku wykupiłam domeny internetowe: szczecin2016.pl i szczecin2016.eu. Nawet nie wiem, jak zaczęłam zarażać szczecinian najpierw przyjaciół ze Stowarzyszenia OPERAHAUS, później ze Stowarzyszenia Klub Storrady rozkwitającym w mojej głowie pomysłem. Napisałam pismo do prezydenta miasta z prośbą, by zgłosił Szczecin do projektu. Zaczęliśmy zbierać deklaracje ludzi popierających ideę przystąpienia Szczecina do tego prestiżowego konkursu. Spotkaliśmy się z kolosalną życzliwością środowiska lokalnego. Deklarację bez wahania podpisali przedstawiciele środowiska naukowego: rektor Uniwersytetu Szczecińskiego oraz rektor Wyższej Szkoły Humanistycznej Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Szczecinie. Równie ochoczo przyłączyły się do nas organizacje pozarządowe, twórcy i animatorzy kultury, przedstawiciele mniejszości narodowych, a nawet przedsiębiorcy. To pokazało mi jednoczącą siłę mojego pomysłu, ale i potencjał mieszkańców Szczecina. Mieszkańców, którzy bardzo kochają swoje miasto i chcą działać na rzecz jego rozkwitu. Nasza zupełnie oddolna inicjatywa obywatelska zrodziła się w tydzień, a jest pomysłem na Szczecin w perspektywie najbliższej dekady. Widziałam, jak ten pomysł uskrzydlił moich przyjaciół. Całymi godzinami rozmawialiśmy (ba, czasem nawet się spieraliśmy), jakie są słabe i mocne strony Szczecina, co mamy, a czego nam brak, co mogłoby się w mieście zmienić, gdybyśmy otrzymali ten tytuł, o jakim mieście marzymy. Oczyma wyobraźni widzieliśmy Szczecin 2016 jako wielopoziomową scenę europejskiej kultury, jako dynamiczne i nowoczesne miasto, które choć dziś boryka się z licznymi trudnościami ma potencjał, by się z nimi uporać i iść wielkimi krokami naprzód! Zawsze marzyłam, by swoją aktywnością poprawiać jakość życia w mieście, w którym się urodziłam. Gdy ponad rok temu zdmuchiwałam świeczki na torcie, pomyślałam życzenie Magiczna moc urodzin sprawiła, że ono właśnie się spełnia (a właściwie każdego dnia spełniam je sama sobie). Tort był pyszny, rozbudził mój apetyt na Szczecin. Anna Suchocka absolwentka filozofii, pracuje w Muzeum Narodowym w Szczecinie, inicjatorka i współorganizatorka rozlicznych przedsięwzięć kulturalnych, jedna z niespokojnych dusz Szczecina. fot. archiwum 4

5 Michał Larek o Arturze Danielu Liskowackim Jeśli nie ma między nami nazwy, imienia, słowa Dwudziestego ósmego lutego, wespół z Jerzym Borowczykiem, przeprowadziłem w szczecińskiej kawiarni Europa wywiad z Arturem Danielem Liskowackim. W pewnym momencie rozmowa zahaczyła o kwestię nazywania. W moim przekonaniu to, co autor Eine kleine ma do powiedzenia w tej sprawie, w istotnym stopniu określa jego pisarski projekt. Korzystając z okazji, chciałbym - w miarę skromnych możliwości - rozwinąć wątek, który próbowałem jedynie w swoich pytaniach zasygnalizować. Szczeciński autor mówi: Szukamy w naszym chaotycznym rozpoznawaniu świata nazw, by świat oswoić. Nazywając kogoś pedofilem, pedałem, żydem, ubekiem, nie zastanawiamy się nad skalą, rodzajem, pochodzeniem naszych lęków. Opatrujemy innych etykietkami. I nic nie wiemy o sobie. Nazywanie, nadawanie nazw temu co zewnętrzne jest gestem agresywnym, wszak w ten sposób zmuszamy kogoś, coś do przyjęcia błędnej do jakiegoś stopnia tożsamości. Ale stratę ponosi nie tylko ów zraniony (niekiedy koniecznie) inny. Uruchamiając onomastyczną maszynerię, sami stajemy się jej ofiarą: automatycznie tracimy możliwość przenikliwego wglądu w samych siebie. Tego rodzaju oswajanie świata to działalność defensywna, której stawką jest wyparcie niepokojącej wiedzy na temat naszych własnych osobowości, radykalnie nieprzezroczystych. I nic nie wiemy o sobie ta kadencja brzmi jak fatalistyczna konkluzja, wieńcząca nasze płaskie epistemologiczne przedsięwzięcia, właściwie jak nieuchronny wyrok. Przyznawanie imion jest zatem poznawczym morderstwem i samobójstwem. Jeszcze jeden fragment: Brakiem określników trzymamy innych na dystans. To wszystko, czym zagłaskujemy rzeczywistość, te zdrobnienia w małżeństwach, przyjaźniach, ksywki, erotyczne porównania, służą zwykle zawłaszczaniu drugiej osoby, ale w gruncie rzeczy są też gestem oddania się. Jeżeli mówimy do kogoś Misiu, sami stajemy się pluszowi jakoś. Jeśli nie ma między nami nazwy, imienia, słowa, to znaczy, że ta szyba jest bardzo zimna. Czyżby zatem należało zrezygnować z używania nazw, imion, słów? Liskowacki nic takiego oczywiście nie postuluje, w swoich tekstach pokazuje jednak z niezwykłą, czasem kapitalnie demoniczną perswazją jak wyglądają nasze bolesne przygody z imieniem. Do głowy przychodzą mi teraz dwa teksty, w których autor Pożegnania miasta podejmuje ten problem. Przede wszystkim jest to znakomity Mariasz, w którym narrator opisując relacje chłopca i kobiety, rezygnuje z koniecznych dookreśleń, uściślających wzajemne powiązania owej dwójki. Pisarz tak to wyjaśnia: Kobieta nie ma imienia i nie wiadomo, kim jest dla chłopca Czy to jego matka? Może. A może nie. Ale tu nie chodzi o zagadkę, o jakąś fabularną tajemniczość. Raczej o niejasność, wieloznaczność ich wzajemnych relacji. Bo może to jest także relacja między kobietą i mężczyzną. Zwykle najbogatsza. I najciemniejsza. Muszka, młody bohater, zwracając się w myślach do tajemniczej bohaterki, tak się posługuje językiem, aby nie wypowiedzieć jej imienia, słowa, które rozstrzygnęłoby w końcu, kim ona jest. Ona przy oknie paliła papierosa, a on udawał, że rozmawia z Muszką. Owa podmiana imienia własnego na zaimek to gwałtowny chwyt retoryczny wytwarza efekt wieloznaczności, ale też rzuca cień na emocjonalne uwikłanie tych postaci. W czasie lektury bardzo często odnosiłem wrażenie, że zaimek to jakaś posępna alegoria wymierzona w miłość, w ideę miłości, że to grobowiec, w którym spoczywa metafora miłości. W opowiadaniu Siódme piętro, pochodzącym z Szeptów miłosnych, Liskowacki opowiada o pewnym małżeństwie. Już z pierwszych zdań możemy wnioskować, że para przeżywa poważny kryzys, może nawet doświadcza końca uczucia. To, co jest najbardziej przejmujące w tym arcydziełku, to całkowita nieobecność imion własnych: Mówiła coś do niego oblizując wargi. Eliminowanie nazw własnych to jeden z najokrutniejszych manewrów retorycznych Liskowackiego. Szyba jest tu bardzo zimna. W Niewczesnych aforyzmach Derrida pisze: Nie tylko nazwisko nic nie mówi o tobie w całości, ale w ogóle nie mówi nic, nie nazywa nawet cząstki ciebie, ani dłoni, ani stopy, ani ramienia, ani twarzy, niczego, co byłoby ludzkie! Analiza ta jest bezlitosna, gdyż złowieszczo obwieszcza nieludzkość lub aludzkość nazwiska. Imię własne nie nazywa niczego ludzkiego. Analiza ta jest również bardzo zmyślna, skłania nas do tego, żebyśmy ową figurę odrzucili. A jednak każdy z nas rozumie doskonale prawdziwość słów, które Kasia Nosowska wyśpiewuje swoim cudownie schizofrenicznym głosem: Nie boję się, nie boję się, kiedy szepczesz imię me. W jej teksty wpisana jest kolosalna niechęć do języka jako oczywistej domeny kłamstwa, a przecież to wyznanie wybrzmiewa całkiem naturalnie, jest z miejsca przekonujące. W zarysowywanej przez wokalistkę scenie bycie nazywanym równoznaczne jest z otrzymywaniem zbawiennego daru. Nadawanie imion to wypędzanie demonów. Imię określa sytuację zbawiania, egzorcyzmowania. Ten, kto nazywa nas naszym własnym imieniem w piekielnej sytuacji, składa nam obietnicę, że będzie lepiej. Ów ktoś kłamie najprawdopodobniej, ale przecież ratuje nam życie, przynajmniej na chwilę. A jednak to odniesienie do nieludzkości kontynuuje swój wywód Derrida przydarza się tylko człowiekowi, dla niego, u niego, w imię człowieka. On jeden nadaje sobie to nieludzkie imię. Romeo nie byłby tym, kim jest, obcy swemu nazwisku, bez tego nazwiska ( ). Romeo nie jest już sobą bez swego nazwiska. A jednak Nadawanie imienia umożliwia wszystko, o czym marzymy w skrytości naszych serc. Imię na przekór swojej okrutnie ekonomicznej logice umożliwia miłość, jest intymną skrytką, zakamarkiem, w obrębie którego możemy obcować ze sobą z niewiarygodnym oddaniem. Ta dwoistość imienia przypomina nam o szalonym charakterze projektu zwanego miłością, o jego życzeniowym i nieodwołalnie retorycznym charakterze. Motyw miłości w literaturze współczesnej ten tytuł jednego z najnowszych opowiadań Liskowackiego obraca jak najbardziej autentyczny romans w banalną, papierową, niepoważną metaforę. Czym więc jest imię? Rzeczą fatalnie konieczną tyle można powiedzieć na pewno. Kiedy w trakcie rozmowy zasugerowałem Liskowackiemu, że odbieranie bohaterom imion własnych jest okrutne, ów zareagował następująco: Tak, ale nie chciałbym słowa okrucieństwo używać tu pejoratywnie... To jest jak znane z dzieciństwa przypalanie pająka zapałką. Sprawdzamy, czy żyje. Rusza nogą, więc żyje. A to oznacza, że my żyjemy. Muszka z Mariasza dopóty jej nie nazwie, dopóki ta postać nie wejdzie w jego życie. Michał Larek (ur. 1978) adiunkt w Zakładzie Literatury i Kultury Nowoczesnej UAM, redaktor Czasu Kultury, krytyk literacki i literaturoznawca 5

6 fot. archiwum Artur Daniel Liskowacki (ur w Szczecinie) prozaik, poeta, eseista, autor słuchowisk oraz książek i sztuk dla dzieci. Wydał m.in. tomy wierszy: Autoportret ze szminką (1985), Atlas ptaków polskich (1994), To wszystko (2006); zbiory opowiadań: Dzikie koty (1986), Szepty miłosne (1996); zbiory szkiców: Ulice Szczecina (1995), Cukiernica pani Kirsch (1998), Pożegnanie miasta (2002); powieści: Eine kleine (2000), Mariasz (2007); książki dla dzieci: Balbaryk i skrzydlate psy (1982), Balbaryk i Złota Piosenka (1985), Najbłękitniejsze oczy (1987), Śnieżynek (1997). Powieść Eine kleine znalazła się w finale Nagrody Literackiej Nike 2001 i otrzymała I nagrodę w kategorii prozy VI Konkursu Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek (2002). W roku 2003 pod tytułem Sonate für S. ukazała się w wydawnictwie Albrecht Knaus (grupa Random House Bertelsmann) w Monachium. W roku 2007, na scenie Teatru Współczesnego w Szczecinie, odbyła się premiera jej adaptacji teatralnej (adaptacja i reżyseria: Paweł Kamza). Jako autor słuchowisk ma w dorobku m.in. główną nagrodę za słuchowisko Za rzeką, za sobą na II Krajowym Festiwalu Teatru Polskiego Radia i TVP Dwa Teatry Sopot 2002 oraz Nagrodę 60-lecia Polskiego Radia Szczecin za słuchowiska (2005). W latach prezes Oddziału Szczecińskiego Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Laureat Nagrody Artystycznej Miasta Szczecina 2001, otrzymał też honorowy tytuł Ambasadora Szczecina w roku Dziennikarz, krytyk teatralny (współpraca z miesięcznikiem Teatr ), od marca 2008 redaktor naczelny Kuriera Szczecińskiego. 6

7 Artur Daniel Liskowacki Zagadka Końcowy przystanek lub początkowy, licząc od miasta znajduje się naprzeciwko hotelu Radisson i stalowego gmachu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który szykiem architektury stara się hotel przewyższyć. Bo piętrami wychodzi mniej więcej po równo. Można wybrać oczekiwanie przed ZUS-em albo przed hotelową kawiarnią. Jest wprawdzie do niej parę kroków, ale latem, gdy przed kawiarnię wystawią stoliki z parasolami i siądą przy nich ludzie, którzy mają trochę czasu, czekanie obok nich zda się mniej dokuczliwe. Przed ZUS-em stoi się bliżej miejsca, gdzie zatrzymuje się autobus, ale oczekujący niecierpliwią się tu i zwykle milczą. Stoją zwłaszcza niecierpliwie, a usiąść jest nie za bardzo gdzie. I pewnie dlatego kobieta z dwoma dziewczynkami nie wiedziała, co zrobić z dziewięcioma minutami swego życia. Zerkała na rozkład jazdy, rozglądała się wokół, jakby szukając innego pomysłu na te kilka minut. Włosy ze śladami starań fryzjera i widoczne pasma siwizny, pastelowa garsonka, ale wyłupiaste guziki; reklamówka wymięta, ale w środku cięte, promienne astry. Miałem wrażenie, że stoi okrakiem. A ona tylko obracała się w lewo, w prawo, za dziewczynkami. Były do siebie podobne do siebie wzajem, nie do niej, choć do niej też. Starsza miała jakieś osiem-dziewięć lat, młodsza wybierała się pewnie dopiero do szkoły. Kolorowe landrynki, każda z własną różową torebeczką. Okrążały kobietę, której były powierzone, nie biegnąc, a przecież podskakując, zawsze w przeciwnych kierunkach, a razem. Gapiono się na tę grupkę niechętnie; starsza kobieta z dwójką dzieci zajmuje w autobusie więcej miejsca niż troje dorosłych w wieku nieokreślonym. Przed ZUS-em był już zresztą tłok (większy niż przy kawiarni) i dziewczynki zakłócały porządek oczekiwania. Ale ja uczepiłem się ruchliwości ich obu, żywotności dziecięcej, nieobciążonej niczym więcej niż plastikowa torebka, w której szklana kulka, bransoletka z koralików, owocowa guma i mały miś. - Babciu, a taka zagadka powiedziała starsza przystając na chwilę. Jest wyspa bezludna, a na niej stoi drzewo. A na drzewie rośnie złote jabłko. Co zrobić, żeby je mieć? - No, popłynąć na wyspę i zerwać sobie odpowiedziała uśmiechając się blado, nieuważnie. - Ale nie, babciu wtrąciła młodsza z powagą. Najważniejsze jest, że wyspę otacza strasznie groźne morze. A właściwie rzeka. I tam pływają różne potwory i rekiny. Nie przepłyniesz. - No to nie wiem. - Ale pomyśl. Na pewno zgadniesz zachęciła starsza. Stoisz na drugim brzegu i widzisz to drzewo. Wyobraź sobie. Kobieta zerknęła w głąb ulicy, skąd spodziewała się autobusu. Był jakąś szansą, lecz miał też jak wszystko swój czas. Doliczając niewielkie opóźnienie. - Nie wiem powiedziała kobieta oddając reklamówkę starszej z sióstr; szykowała się, by wziąć dziewczynki za ręce. Ale schowały je za siebie. Nie wiem, może trzeba w to jabłko czymś rzucić? - Po co? zapytała młodsza dziewczynka. - No, żeby spadło. - Ale po co ma spaść? westchnęła starsza. Przecież i tak go nie podniesiesz. - Ale mnie męczycie. Zaraz będzie autobus. - Jak będzie, to będzie, a ty zgaduj. - Nie wiem. Z samolotu skoczyć? - To mała wyspa. Nie trafisz. Wpadniesz do wody. A tam są... - Wiem... Ale nie mam pojęcia. - Oj, pomyśl namawiały dziewczynki. Nie śmiały się; machały torebkami, jakby chciały rozbujać wyobraźnię. - Dobrze rzekła wreszcie i ujrzałem w jej oczach iskierki bliskiego triumfu. Nagłego, zapomnianego uczucia, co smakuje jak musujący cukierek. Trzeba tak: wypuścić wodę z tego morza czy rzeki, a rekiny i potwory zdechną. I wtedy sobie przejść na drugą stronę po to złote jabłko. - Ty chyba oszalałaś powiedziała starsza wydymając usta. - To jak? spytała kobieta nie kryjąc rozczarowania, choć w jej głosie było jeszcze to coś sprzed chwili: jasne, otwarte, ciepłe. Młodsza wzruszyła ramionami i pokręciła głową: Nijak. Przecież złotych jabłek nie ma. I zaczęła podskakiwać na jednej nodze w przeciwną stronę niż starsza. W połowie drogi wokół kobiety, czekającej z nimi na autobus, minęły się jak wskazówki zegarka idące w przeciwne strony. Musiał to być jakiś znak dla autobusu, bo zaraz podjechał. Ale spieszył się tak, że wyhamował na wysokości hotelowej kawiarni. I my wszyscy, czekający bliżej, ruszyliśmy w jego kierunku, udając, że nam się spieszy tylko trochę. Obejrzałem się jednak. Kobieta z dziewczynkami szła na końcu, trzymała je za ręce. Opowiadanie pochodzi ze zbioru Capcarap, który ukaże się we wrześniu 2008 r. w Wydawnictwie Forma. 7

8 Artur Daniel Liskowacki W parku, lektury Wyniosłem krzesełko do parku. Mam ze sobą gazety, książki, butelkę wody, telefon, okulary do czytania, pudełeczko odświeżających cukierków, pulowerek na plecy, gdyby mocniej powiało. Niezbędniki inteligenta leniwca. Siedzę, czytam, patrzę w niebo, gwiazd szukam, przewodniczek łodzi. Dla zasady, bo słońce na razie wysoko. Lekki wiaterek dojrzewającego czerwca. Nigdzie drogi ni kurhanu. Czytam, siedzę. Wreszcie pora wstać, zabrać swoje zabawki; biją w gong na obiad. W nic nie biją, ale pora obiadowa. Zastanawiam się, czy nieść niezbędniki do pokoju; przecież i tak tu wrócę. Ale zostawić, rąbną. No to dźwigać ze sobą na obiad? Cały ten majdan? Wreszcie się decyduję i biorę ze sobą, co się da. Zostawiam tylko składane krzesełko, bo stare i ciężkie. A na jego wytartym, wysiedzianym materiale w paski książki. Książek nikt nie ruszy. Menażeria, Ińsko Główna ulica, parterowe sklepiki w betonowym pawilonie. Szklane witryny, przed którymi nikt się nie przechadza, a nawet nie przechodzi. W małych miasteczkach głównymi ulicami już się teraz nie przechodzi. Się przejeżdża. Ale witryny być muszą. Bo jak tu bez witryn w sklepie przy głównej ulicy? W centralnej witrynie ekspozycja sklepu, jak się to określać zwykło ogólnoprzemysłowego. W środku jakieś garnki na stosie, a i zeszyty, buty, kilka rowerów, węgiel do grilla, pasta do zębów. Wychodzę na zewnątrz, aby się przejść wzdłuż witryny. W końcu po coś jest. I teraz widzę to, czego nie widziałem od środka. Całą witrynę zajmują koty. Tylko koty. Wielkie, nienaturalnie wysokie kocie figurki. Drewniane, rzeźbione, a może tłuczone z jakiejś sztancy, pasiaste i czarne, rude i brązowe. Spiczastouche, wąskopyskie, wielkookie; różne, lecz wszystkie z tym samym, trochę okrutnym, a trochę uważnym, chłodnym spojrzeniem. Kilkanaście kotów, wszystkie w tej samej pozycji; siedzą bokiem, jakby przyczajone na tylnych łapach, obrócone an face (an mordka?) w stronę patrzącego. W moją stronę. Koty, prawie same koty. Prawie same. Bo pomiędzy nimi, centralnie, wyżej jeszcze, wielki, chyba półtorametrowy krucyfiks. Z plastiku, zdaje się, czy z innego, połyskującego tanio tworzywa. Brązowo-czarny. A na nim, całkowicie biały, Jezus Chrystus. Ponad kotami rozpięty, ukrzyżowany. Otoczony ich czujną obecnością. Współbraci, świadków czy może raczej strażników? Patrzą na mnie, jakby sprawdzały, czy wiem. Hrabia D. Przy kolacji, skromniejszej niż zwykle, bo jest tylko jajecznica i trochę wędliny, jedna z pań, siedząca pośrodku sali wraz ze swą matką zgrzbiałą już, czy raczej zeschłą na wiórek, żującą w milczeniu, ale zawsze do ostatniego kęsa odwróciła się niespodzianie w moją stronę i rzekła: - Jest pan bardzo podobny do hrabiego Dzieduszyckiego. Nigdy z nią nie rozmawiałem, nie zamieniłem choćby słowa, poza paroma pozdrowieniami na spacerze w parku. Nie wiem, kim jest. Ani kim nie jest. Na pewno nie Kim Novak (to dla starszych) ani Kim Clijsters (to dla młodszych). Ona wie o mnie więcej. - Naprawdę? pytam dość głupio, bo o jaką prawdę może tu chodzić. - Bardzo odpowiada z powagą, która jest tym bardziej krępująca, że słucha nas cała jadalnia. Z powagą nie mniejszą, chociaż może z uwagą tylko. Próbuję się ratować. - Ale, wie pani, teraz to trochę kłopotliwe podobieństwo. Nie odwzajemnia mojego uśmiechu. Podobnie jak reszta jadalni. Może też i jajecznica nie skłania do solidarnej wesołości. Nawet w towarzystwie wędliny. Czekam na jakiś pomocny gest. Żart, komentarz, anegdotkę. Że Tunio, że agent, że serce złote. Nic. Tylko to podobieństwo wisi w powietrzu pałacowej jadalni. Bezradnie łykam zimną już jajecznicę. Klęska. Przemykam do wyjścia, zanim mnie ktoś zaczepi. U siebie, w łazience, staję przed lustrem. Gęba jak gęba. Na dodatek owłosiona, brodata na siwo. Jakiś internauta w opiniach pod moim redakcyjnym e-tekstem skwitował ją niedawno prostym słowem: niechluj. No to jak, niechluj i hrabia? Kto widział hrabiego D. z brodą? I jeszcze te okulary. Kto by kiedy widział hrabiego D. w okularach? Ja nie widziałem. Może herb, myślę sobie. Faktycznie, wspólny mamy. I z okolic pochodzimy ponoć tych samych, a jakże. Może coś tam, hen. Między rodzinami naszymi, drzewiej, na Kresach. Ale żeby aż tak? Aż tak bardzo? Nagle mnie olśniewa. I mrozi. Ile to ja mam lat, Jezus Maria?! No sporo, ale przecież. A on miał zawsze 96, albo coś koło tego. Boże kochany, jak ja wyglądam? Światło opowieści Bardzo długo trwałem w przeświadczeniu, że to ono, światło padające na opowieść, ozłacające ją na chwilę swym blaskiem, ocala ją. A więc jest czymś więcej niż światłem stworzenia, bo i swoistą nieśmiertelnością. Kruchą, pełną bezradnych, ulotnych chwil. Niknącą w powietrzu, rozsypującą się w ciszy. Ale jednak nieśmiertelnością. Od pewnego czasu towarzyszy mi myśl, że jest zupełnie na odwrót. Że właśnie zaczynając opowieść, wydobywając jej chwilę z mroku, na tę chwilę właśnie rozświetlając ją, stawiając w blasku słów ale też obrazu, melodii w błysku każdej narracji, każdego tworzywa wydaje się ją ciemności, skazuje na rozpad, niebyt. Kreacja stwarza zapomnienie. Jest pożywką dla robaków niepamięci. Żre materię opowieści do ostatniego włókna. Dlatego trzeba opowiadać, opowiadać. Opowiadać. 8

9 fot. Konrad Liskowacki 9

10 W Zamku Książąt Pomorskich, raz w miesiącu, na scenie teatralnej w Piwnicy przy Krypcie, odbywają się spotkania literackie. Kiedyś prowadził je Henryk Banasiewicz, potem Leszek Szaruga, od pewnego czasu gospodarzem spotkań jest Andrzej Skrendo. Nie da się wymienić wszystkich literackich gości Piwnicy, z całą pewnością była to jednak pierwsza liga polskiej literatury, między innymi: Olga Tokarczuk, Marek Nowakowski, Michał Witkowski, Adam Wideman, Wojciech Kuczok, Bohdan Zadura, Andrzej Sosnowski, Jerzy Sosnowski, Jaceka Denhel nie da się wymienić wszystkich. Po tradycyjnej przerwie wakacyjnej kolejne spotkanie w październiku. Bohdan Zadura Paradoks świata stoi otworem W pudle Artur Daniel Liskowacki Śpiew kosa, wieczorem Śpiew kosa, który nagrywam na dyktafon stojąc w oknie mojego pokoju z widokiem na minęło. Zamknięte oczy światła, jego sok płynący wzdłuż liścia. Wszystko już było zanim przestałem być. W tym cudzym życiu, które coraz bardziej pamiętam. A pamięć jest wtedy, gdy nie ma nic więcej. I można jedynie słuchać zapachów, chłodu rosy, cienia ud, w który zanurza się twarz, słów listu, bo kiedyś pisało się listy. Wołania z drugiego pokoju po imieniu albo miłości. Gwizd kosa, stulone wargi wody, którą piję z twojej szklanki. A przecież pamiętam. Jakbym nigdy tu nie był, i wszystko zaczynał od końca. W stygnącym słońcu, niecierpliwym wieczorem, na drżącym ostrzu nocy. czerwiec 2008 czarny pies wujka Franka świetnie wygląda lśniąca sierść uśmiechnięta morda po tych pięćdziesięciu latach ja wyglądam na takiego który się go nie boi podobnie jak mój trzyletni brat Leszek nasza matka zdaje się mieć do niego pełne zaufanie gdyby nie napis na odwrocie ręką ojca nie przypomniałbym sobie jak się wabił Nero Wiersze Bohdana Zadury pochodzą z nowego tomiku Wszystko, który ukaże się niebawem nakładem wrocławskiego Biura Literackiego. 10

11 Kościelisko czy w Radości wszyscy się cieszą czy w Wesołej wszystkim jest wesoło czy w Szczęśliwicach wszyscy są szczęśliwi w Panieńszczyźnie nikt nie wychodzi za mąż w Gościeradowie z otwartymi ramionami przez okrągły rok czeka się na gości już gotów byłby przytaknąć ale przychodzi mu na myśl Krzywda Barak Pogorzel Baranów nie wspominając o Pacanowie i Katyniu Co mi zrobisz, jak cię złapię? Po kilku latach jeżdżenia pociągami na legitymację seniora (75 złotych ważna przez rok od dnia zakupu) pierwszy raz konduktorka mnie pyta czy ma pan dowód osobisty oczywiście odpowiadam ze złością i dopiero po chwili uświadamiam sobie że pewnie dzisiaj wyglądam wyjątkowo młodo Józef Skrzek i autor wiersza fot. archiwum Krzysztof Niewrzęda Krótka opowieść Na ruinach Akropolu Achajowie zapatrzeni w ptaki. Pełni wstydliwego bólu, nieprzerwanie tęsknią za Itaką. Jak zwyciężone przez nich narody, za tarcz zasłoną zaśniedziałą, którym zdeptano dusze i głowy, po peryferiach czasu przemykają. By zapomnianym bogom na chwałę raz jeszcze złożyć dziękczynną ofiarę i zanurzyć się w wielkości winie dzięki sile, która znowu spłynie i już na zawsze tęsknotę uśmierzy, czekają na pomoc antycznych żołnierzy. Wiersz został wykorzystany jako tekst w skomponowanej przez Józefa Skrzeka piosence Wojownicy Itaki, która znalazła się na płycie New Century grupy SBB. fot. Marek Zadura Bohdan Zadura (ur. 18 lutego 1945 w Puławach) poeta, prozaik, krytyk literacki i tłumacz. W 1969 r. ukończył filozofię na Uniwersytecie Warszawskim, po czym pracował w muzeum w Kazimierzu Dolnym, a następnie w Lubelskim Teatrze Wizji i Ruchu jako jego kierownik literacki. Przez 25 lat był jednym z redaktorów kwartalnika Akcent. Od jesieni 2004 redaktor naczelny miesięcznika Twórczość. Jest autorem kilkunastu tomów wierszy m.in.: W krajobrazie z amfor (1968), Małe muzea (1977), Starzy znajomi (1986), Prześwietlone zdjęcia (1990), Cisza (1994), Ptasia grypa i inne wiersze dla kobiet i mężczyzn (2002), Kopiec kreta (2004) trzech powieści, dwóch tomów opowiadań i paru książek krytycznoliterackich. W latach nakładem Biura Literackiego we Wrocławiu ukazało się siedmiotomowe wydanie jego utworów. 11

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein)

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein) Wiesław Ozga TreningAntystresowy.pl Afirmacje - modlitwa dziękczynna Powinniśmy wiedzieć czego chcemy, widzieć to, cieszyć się i z wielką wdzięcznością dziękować Bogu za to, że nasz doskonały plan staje

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

to myśli o tym co teraz robisz i co ja z Tobą

to myśli o tym co teraz robisz i co ja z Tobą DZIEŃ BEZ CIEBIE Dzień bez Ciebie Dzień bez Ciebie jakoś tak szary to brak mej części i mało widzę co istnieje najpiękniej gdy nie błyszczą Twe słowa tylko przy Tobie nie wiem czy się martwić to myśli

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

NIE BLEDNIJ, KORALICZKU!

NIE BLEDNIJ, KORALICZKU! NIE BLEDNIJ, KORALICZKU! W ogrodzie pojawiła się mamusia Piotra i zabrała syna do domu. Chłopak szepnął Karolci, by nikomu nie mówiła o ich przygodzie. Dziewczynka też wracała do domu. Spotkała tatusia,

Bardziej szczegółowo

Dnia 7.02.2011 udaliśmy się na wycieczkę do średniowiecznego, a zarazem nowoczesnego miasta Jawor. Wiąże się z nim bardzo wiele średniowiecznych

Dnia 7.02.2011 udaliśmy się na wycieczkę do średniowiecznego, a zarazem nowoczesnego miasta Jawor. Wiąże się z nim bardzo wiele średniowiecznych Dnia 7.02.2011 udaliśmy się na wycieczkę do średniowiecznego, a zarazem nowoczesnego miasta Jawor. Wiąże się z nim bardzo wiele średniowiecznych historii i podań, lecz nas interesowała teraźniejszość,

Bardziej szczegółowo

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA Tekst biblijny: Dz. Ap. 16,19 36 Tekst pamięciowy: Dz. Ap. 16,31 ( ) Uwierz w Pana Jezusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. Bóg chce, abyś uwierzył w Jego Syna, Jezusa

Bardziej szczegółowo

Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku...

Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku... Wyznania Wyznania Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku... Wolę być chwilą w Twoim życiu niż wiecznością w życiu innej!!! Nie wiem, czy chcesz ze mną chodzić,

Bardziej szczegółowo

DOBRE MANIERY. DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania.

DOBRE MANIERY. DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania. DOBRE MANIERY DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania. GRZECZNOŚĆ: dobre maniery i taktowne zachowanie. Dobre maniery świadczą o szacunku

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Lutomski. Grafika

Zbigniew Lutomski. Grafika Zbigniew Lutomski Grafika czerwiec 2013 Zbigniew Lutomski, urodzony 4 grudnia 1934 roku, jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli grafiki polskiej. Specjalizuje się w trudnej technice drzeworytu.

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia polski-polski

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia polski-polski Życzenia : Ślub Gratulujemy! Życzymy Wam wszystkiego, co najlepsze! Gratulujemy! Życzymy Wam wszystkiego, co najlepsze! młodej parze Gratulacje i najlepsze życzenia w dniu ślubu! Gratulacje i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia chiński-polski

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia chiński-polski Życzenia : Ślub 祝 贺, 愿 你 们 幸 福 快 乐, 天 长 地 久 Gratulujemy! Życzymy Wam wszystkiego, co najlepsze! młodej parze 致 以 我 对 你 们 婚 姻 真 诚 的 祝 福 Gratulacje i najlepsze życzenia w dniu ślubu! młodej parze 恭 喜 喜 结

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA Drogi uczniu! Instrukcja dla użytkownika testu Najpierw przeczytaj uważnie tekst. Następnie rozwiązuj

Bardziej szczegółowo

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Dzieci 6-letnie Temat: RADOŚĆ I SMUTEK PRAWEM DZIECKA Cele ogólne: Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Cele szczegółowe: DZIECKO: poznaje prawo do radości i smutku potrafi

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Marcin Pałasz. ilustracje Olga Reszelska

Marcin Pałasz. ilustracje Olga Reszelska Marcin Pałasz ilustracje Olga Reszelska Copyright by Marcin Pałasz Edycja Copyright by Skrzat, Kraków 2012 Redakcja: Sylwia Marszał Korekta: Agnieszka Sabak Skład: Łukasz Libiszewski Ilustracje: Olga Reszelska

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

APOSTOŁ PAWEŁ I SYLAS

APOSTOŁ PAWEŁ I SYLAS APOSTOŁ PAWEŁ I SYLAS Tekst biblijny: Dz. Ap. 16, 11 22 Tekst pamięciowy: 2 Kor. 5, 17 Tak więc, jeśli ktoś jest w Chrystusie, nowym jest stworzeniem; stare przeminęło, oto wszystko stało się nowe. Boże

Bardziej szczegółowo

Tekst I. Tekst II. Tekst III

Tekst I. Tekst II. Tekst III Tekst I Chcę zaprosić miłych gości ku olbrzymiej mej radości na imprezę, gdzie niedługo szampan będzie lał się strugą! Niech się dowie cały świat, że mam osiemnaście lat! Przyjęcie urodzinowe odbędzie

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy?

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Kogo podziwiasz dzisiaj, a kogo podziwiałeś w przeszłości? Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Jaka jest Twoja ulubiona potrawa? Czy wiesz

Bardziej szczegółowo

Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia

Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Dimitris Matzarakis Jak moje dziecko może nauczyć się logiczno-matematycznego myślenia Zawiera praktyczne testy O książce Matematyka

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

WYCISZAMY PLANETĘ CO ROBI CZŁOWIEK STROSKANY, KIEDY NIE MOŻE WYTRZYMAĆ? TRZYMA KARABIN!

WYCISZAMY PLANETĘ CO ROBI CZŁOWIEK STROSKANY, KIEDY NIE MOŻE WYTRZYMAĆ? TRZYMA KARABIN! WYCISZAMY PLANETĘ CO ROBI CZŁOWIEK STROSKANY, KIEDY NIE MOŻE WYTRZYMAĆ? TRZYMA KARABIN! 2 CO ROBI CZŁOWIEK ULEGŁY, KIEDY NIE MOŻE WYTRZYMAĆ? RZUCA BOMBY! CO ROBI CZŁOWIEK MIŁOSIERNY, KIEDY NIE MOŻE WYTRZYMAĆ?

Bardziej szczegółowo

Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ? ISSN 1230-7297 11

Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ? ISSN 1230-7297 11 Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) czasser CA dwumiesięcznik religijno-społeczny dwum iesięcę znik religij ijno no-s -spo łeczny temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ?

Bardziej szczegółowo

Rodzina Gierlachów - koncert w rodzinnym mieście

Rodzina Gierlachów - koncert w rodzinnym mieście 1 Rodzina Gierlachów - koncert w rodzinnym mieście Chyba dobrze czuli się Państwo na sanockiej scenie. To było widać i słychać Tatiana Hempel-Gierlach: Tak, w Sanoku zgotowano nam wspaniałe przyjęcie,

Bardziej szczegółowo

W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom.

W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom. W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom. Mogą to być koty: Gdyby również zaszła taka potrzeba zaopiekowalibyśmy się

Bardziej szczegółowo

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 fot. Zenon Łój od redakcji Spis treści Wstęp 3 Stefan Szmidt Mój Biłgoraj 4 Henryk Wujec Bez uproszczeń Dominikańskie listy z Lublina 6 o. Tomasz Dostatni Wypisy z lektury

Bardziej szczegółowo

Życzliwość na co dzień

Życzliwość na co dzień Życzliwość na co dzień Codziennie na swojej drodze mijamy setki ludzi - w pracy, szkole, na ulicach, w sklepach i w komunikacji miejskiej. Czy nie byłoby nam wszystkim milej i łatwiej, gdybyśmy byli dla

Bardziej szczegółowo

z psalmami Kalendarz 2015

z psalmami Kalendarz 2015 z psalmami Kalendarz 2015 Szanowni Państwo! Dziękujemy, że wybraliście Kalendarz z psalmami Wydawnictwa Aetos, by towarzyszył Wam w 2015 roku. Mamy nadzieję, że wybrane przez nas teksty psalmów oraz cytaty

Bardziej szczegółowo

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony.

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony. 114 Lekcja 12 Tak ubrany wychodzi na ulicę. Rezultat jest taki, że Samir jest przeziębiony. Ma katar, kaszel i temperaturę. Musi teraz szybko iść do lekarza. Lekarz bada Samira, daje receptę i to, co Samir

Bardziej szczegółowo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo Janusz Przybylski Grafika i malarstwo wrzesień-październik 2014 W stałej ekspozycji jednej z najważniejszych galerii sztuki współczesnej na świecie, w Tate Gallery w Londynie, niewiele dzieł pochodzi z

Bardziej szczegółowo

tradycja, historia, obyczaje kultura Ernest Bryll poeta, pisarz, autor tekstów piosenek, dziennikarz, tłumacz i krytyk filmowy, także dyplomata. Autor licznych tomików poezji, sztuk scenicznych, oratoriów,

Bardziej szczegółowo

Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ )

Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ ) Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ ) 1. Komedia Jeszcze dalej niż północ przebiła swoją popularnością taki nieśmiertelny

Bardziej szczegółowo

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Nadchodzi dla Miłosza czas przełomowy zmierzenie się ze sławą i popularnością. Milczenie krytyki polskiej na temat Miłosza ; nieśmiałe upominanie się o jego miejsce.

Bardziej szczegółowo

Szkoła tolerancji Janusza Korczaka

Szkoła tolerancji Janusza Korczaka Szkoła tolerancji Janusza Korczaka Warszawa, 2012 data Szkoła tolerancji Zajęcia na kanwie utworów literackich Janusza Korczaka. W warsztatach kładziemy nacisk na rozwój umiejętności współpracy i dialogu,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r.

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. Krasnystaw, dnia 05.10.2012 r. Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. W okresie 27-30.09.2012 r. w ramach realizacji projektu systemowego Aktywność

Bardziej szczegółowo

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW Teksty biblijne: Dz. Ap. 6, 1 7 Tekst pamięciowy: Gal. 6, 10 ( ) dobrze czyńmy wszystkim ( ) Nikt nie jest za mały, aby pomagać innym! Zastosowanie: * Pan Bóg pragnie, abyśmy otoczyli

Bardziej szczegółowo

KONKURUJEMY? tekst: Danuta TERPIŁOWSKA

KONKURUJEMY? tekst: Danuta TERPIŁOWSKA Dlaczego KONKURUJEMY? tekst: Danuta TERPIŁOWSKA Czym jest konkurencja, dlaczego się jej boimy, dlaczego z niej korzystamy i dlaczego w ogóle konkurujemy? Konkurencja to nic innego, jak brak wiary w siebie,

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

"Obrazy, które mnie hipnotyzują" - rozmowa z Anną Wypych

Obrazy, które mnie hipnotyzują - rozmowa z Anną Wypych "Obrazy, które mnie hipnotyzują" - rozmowa z Anną Wypych JUSTYNA NAPIÓRKOWSKA Więcej zdjęć (2) Przedstawiam Państwu młodą malarkę, absolwentkę Akademii Sztuk Pięknych w pracowni profesora Świeszewskiego.

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz WANTED!

Wolontariusz WANTED! Wolontariusz WANTED! Kogo szukamy: Asystenta Prowadzącego warsztaty dla dzieci i rodzin 7 dzień tworzenia Opis programu: 7 DZIEŃ TWORZENIA to cykl warsztatów artystycznych, którego uczestnicy zwiedzają

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ DRUGI Skrucha i przyjęcie przebaczenia Pana Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 18,

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom.

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. W rodzinie wszystko się mieści Miłość i przyjaźń zawiera Rodzina wszystko oddaje Jak przyjaźń drzwi otwiera. Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna

Bardziej szczegółowo

M Ą D R O Ś Ć N O C Y

M Ą D R O Ś Ć N O C Y K H E N C Z E N T H R A N G U R I N P O C Z E A SONG FOR T H E K I NG Od pewnego czasu Gampopa miewał wiele dziwnych i żywych snów. Udał się więc do Milarepy po radę. Ten odpowiedział mu: Jesteś wielkim

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Główna myśl: Pan Jezus chce być blisko każdego z nas. Tekst: Mt 3,13-17: Chrzest Jezusa Wiersz:

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania.

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania. Tytuł: Marzenie Franka Kupki Tekst: Anna Cwojdzińska Ilustracje: Aleksandra Bugajewska Wydanie I, lipiec 2012 Text copyright Anna Cwojdzińska Illustration copyright Aleksandra Bugajewska Uprzejmie prosimy

Bardziej szczegółowo

POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH

POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH Szczegółową instrukcję znajdziesz tu: http://marciniwuc.com/ Miesiąc:. (np. Styczeń 2015) Punkt 1: Wyznacz Twoje 20 minut z finansami. Moje 20 minut na finanse to:

Bardziej szczegółowo

W numerze: 2014, numer 1 Grudzień

W numerze: 2014, numer 1 Grudzień 2014, numer 1 Grudzień W numerze: Wywiad z kierownikiem świetlicy p. Lidią Majewską Zimowe trendy Skąd się wzięła kolęda? Kącik plastyczny Uśmiechnij się Chwila relaksu GADU-GADU Z P. LIDIĄ MAJEWSKĄ- KIEROWNIKIEM

Bardziej szczegółowo

Kto chce niech wierzy

Kto chce niech wierzy Kto chce niech wierzy W pewnym miejscu, gdzie mieszka Bóg pojawił się mały wędrowiec. Przysiadł na skale i zapytał: Zechcesz Panie ze mną porozmawiać? Bóg popatrzył i tak odpowiedział: mam wiele czasu,

Bardziej szczegółowo

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę z okazji Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka obchodzonego 20 listopada Chcesz dowiedzieć się, jakie masz prawa i obowiązki?! A do tego wygrać nagrodę? Nic prostszego!

Bardziej szczegółowo

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń 1 Spis treści Od Autora......6 Katharsis...7 Zimowy wieczór......8 Cierpienie i rozpacz......9 Cel.... 10 Brat Niebieski.... 11 Czas.... 12 Opętana.... 14 * * * [Moja dusza słaba].... 16 * * * [Człowiek

Bardziej szczegółowo

Chopinowskie inspiracje w muzyce, plastyce i teatrze

Chopinowskie inspiracje w muzyce, plastyce i teatrze Wojewódzki Dom Kultury im. J. Piłsudskiego w Kielcach Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Chopinowskie inspiracje w muzyce, plastyce i teatrze Wojewódzki Dom Kultury im.

Bardziej szczegółowo

marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk

marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk Agnieszka Kamińska Zarząd Krajowy Towarzystwo Polsko-Chorwackie z siedzibą przy

Bardziej szczegółowo

02.12.2010 r. Jadą, jadą sanie, księŝyc złoty świeci. Hej, jedzie w nich Mikołaj do wszyściutkich dzieci.

02.12.2010 r. Jadą, jadą sanie, księŝyc złoty świeci. Hej, jedzie w nich Mikołaj do wszyściutkich dzieci. 02.12.2010 r. Jadą, jadą sanie, księŝyc złoty świeci. Hej, jedzie w nich Mikołaj do wszyściutkich dzieci. Wszystkie przedszkolaki z utęsknieniem czekały na niezwykłego gościa Mikołaja. paniami powitały

Bardziej szczegółowo

Ziemia. Modlitwa Żeglarza

Ziemia. Modlitwa Żeglarza Ziemia Ziemia, którą mi dajesz, nie jest fikcją ani bajką, Wolność którą mam w Sobie Jest Prawdziwa. Wszystkie góry na drodze muszą, muszą ustąpić, Bo wiara góry przenosi, a ja wierzę Tobie. Ref: Będę

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI 6 PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI Zabawki jako pomoce dydaktyczne Proponowane ćwiczenia Budowanie MATEMATYKA: podstawowe pojęcia matematyczne odkrywanie podstawowych cech przedmiotów kolor rozpoznawanie liczby

Bardziej szczegółowo

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi Wywiady Pani Aleksandra Machnikowska Przedsiębiorca od 2009 roku, najpierw w spółce cywilnej prowadziła sklep Just Dance. Od 2012 roku prowadzi restaurację EL KAKTUS. W styczniu 2014 restauracja EL KAKTUS

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Nowy Świat. w Legnicy

Ośrodek Nowy Świat. w Legnicy Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego Ośrodek Nowy Świat w Legnicy Ośrodek Nowy Świat to miejsce zderzenia różnych kultur, miejsce spotkań młodych ludzi stąd i stamtąd, z daleka i z bliska.

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom RAPORT Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Zespół mailpro.pl MailPro Sp. z o.o. S t r o n a 1 Wstęp Od początku 2011

Bardziej szczegółowo

Raport o kursie. Strona 0. www.oczyszczanieumyslu.pl www.czystyumysl.com

Raport o kursie. Strona 0. www.oczyszczanieumyslu.pl www.czystyumysl.com Raport o kursie Strona 0 Raport o kursie Marcin Tereszkiewicz Raport o kursie Strona 1 Oczyszczanie Umysłu Oczyść swój umysł aby myśleć pozytywnie i przyciągać to czego chcesz Raport o kursie Strona 2

Bardziej szczegółowo

Ważne daty w czerwcu

Ważne daty w czerwcu Czerwiec 2016 PISEMKO ŚWIETLICY SZKOLNEJ SP 109 IM. BATALIONÓW CHŁOPSKICH W WARSZAWIE Witajcie to już ostatni numer naszej świetlicowej gazetki w tym roku szkolnym. Zapraszamy do lektury. Miłej zabawy!

Bardziej szczegółowo

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie?

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 3. Jakie talenty Gimnazjum nr 3 w Lublinie pomogło Ci w sobie odkryć,

Bardziej szczegółowo

DUCZUŚ. Gazeta Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Duczkach. Witajcie! Święta już za nami, więc czas na kolejne, tym razem lutowe wydanie Duczusia!

DUCZUŚ. Gazeta Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Duczkach. Witajcie! Święta już za nami, więc czas na kolejne, tym razem lutowe wydanie Duczusia! Nr 4 Luty 2015 r. DUCZUŚ Gazeta Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Duczkach Witajcie! Święta już za nami, więc czas na kolejne, tym razem lutowe wydanie Duczusia! W tym numerze: Długo wyczekiwany wywiad

Bardziej szczegółowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Andrzej Graca BEZ SPINY CZYLI NIE MA CZEGO SIĘ BAĆ Andrzej Graca: Bez spiny czyli nie ma czego się bać 3 Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Wieści z Bajkowej Krainy

Wieści z Bajkowej Krainy Wrzesień 2015 Wieści z Bajkowej Krainy 10-lecie przedszkola Bajkowa Kraina W tym roku obchodziliśmy rocznicę 10-lecia przedszkola. W tym uroczystym dniu Dyrekcja i kadra pedagogiczna spotkała się, na mszy

Bardziej szczegółowo

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Obsada: - prowadząca - Wielki Magik - pomocnicy magika (2 3 osoby) Pomoce: - 2-3 miotły - 2-3 zraszacze - 2-3 kredy - ołówek z biało-czerwoną kokardą - dyplomy

Bardziej szczegółowo

Godzina Impreza Moderator (organizator) Lokalizacja. 22 maja, czwartek. Prezentacja stoiska narodowego Federacji Rosyjskiej. Obiad à la fourchette.

Godzina Impreza Moderator (organizator) Lokalizacja. 22 maja, czwartek. Prezentacja stoiska narodowego Federacji Rosyjskiej. Obiad à la fourchette. Program imprez stoiska narodowego Federacji Rosyjskiej w ramach 5 Warszawskich Targów Książki (22-25 maja 2014 roku) Lokalizacja: Stadion Narodowy w Warszawie Godzina Impreza Moderator (organizator) Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Człowiek, który nie wierzy własnym zmysłom, jest równie szalony jak człowiek, który nie wierzy niczemu innemu oprócz własnych zmysłów.

Człowiek, który nie wierzy własnym zmysłom, jest równie szalony jak człowiek, który nie wierzy niczemu innemu oprócz własnych zmysłów. Wybitny myśliciel angielski, felietonista, redaktor i pisarz. Znany jako mistrz paradoksu. Jego książki wywarły wielki wpływ na wiarę jemu współczesnych w tym na autora Opowieści z Narnii C. S. Lewisa.

Bardziej szczegółowo

Katalog wzorów statuetek Statuetki z akrylu lub sklejki.

Katalog wzorów statuetek Statuetki z akrylu lub sklejki. Załącznik - Statuetki Katalog wzorów statuetek Statuetki z akrylu lub sklejki. Wykonujemy na indywidualne zamówienie z zawartych w katalogu wzorów. Zmiana tekstu w cenie statuetki. Opcje statuetek do wyboru:

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek 1 WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz Ewa Danuta Białek 1 2 Ewa Danuta Białek PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE

Bardziej szczegółowo

Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść?

Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść? Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść? Studiujesz zagadnienia związane z bibliotekarstwem lub informacją naukową i szukasz pomysłu na rozwój zawodowy? Szykujesz się do obrony pracy magisterskiej

Bardziej szczegółowo

Marcin Ufnalski. Wiersz o Janie Pawle II. Laura Romanowska

Marcin Ufnalski. Wiersz o Janie Pawle II. Laura Romanowska Ojcze Janie Pawle, kiedy byłeś wśród nas, my, dzieci, i dorośli - bardzo kochaliśmy Cię. A kiedy Cię zabrakło, nie smucimy się, bo wiemy, że gdzieś z nieba patrzysz na nas i uśmiechasz się. Wielka radość

Bardziej szczegółowo