Prawne przygotowania do wej cia Polski do strefy euro na tle rozwi przyj tych b planowanych w innych pa stwach członkowskich z derogacj przewidzian

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prawne przygotowania do wej cia Polski do strefy euro na tle rozwi przyj tych b planowanych w innych pa stwach członkowskich z derogacj przewidzian"

Transkrypt

1 Prawne przygotowania do wejścia Polski do strefy euro na tle rozwiązań przyjętych bądź planowanych w innych państwach członkowskich z derogacją przewidzianą w art. 122 Traktatu Autorzy: dr Marcin Olszak, Departament Prawny, Narodowy Bank Polski (cz. III) dr Marek Porzycki, Katedra Polityki Gospodarczej, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Jagielloński (cz. I i II) Wprowadzenie Oprócz ekonomicznych kryteriów konwergencji, uczestnictwo Polski w trzecim etapie unii gospodarczej i walutowej jest teŝ uzaleŝnione od spełnienia określonych kryteriów prawnych. Konwergencja prawna polega na zgodności ustawodawstwa krajowego z przepisami Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (w szczególności z jego art. 108 i 109) oraz ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego. Obok spełnienia tych wymogów, obejmujących głównie kwestie instytucjonalne związane z niezaleŝnością banku centralnego oraz jego integracją z Europejskim Systemem Banków Centralnych, potrzebne jest teŝ przygotowanie krajowego systemu prawnego do wprowadzenia euro jako prawnego środka płatniczego i przyjęcie instrumentów prawnych ułatwiających sprawne wprowadzenie euro do obiegu gotówkowego. Celem niniejszego opracowania jest opracowanie ogólnego zarysu zmian w polskim ustawodawstwie potrzebnych w związku z wprowadzeniem euro. Punktem wyjścia jest przedstawienie struktury przepisów prawa wspólnotowego regulujących wprowadzenie euro oraz ich stosunku do ustawodawstwa krajowego. Przed omówieniem propozycji zmian prawa polskiego zarysowane zostanie tło prawnoporównawcze polegające na przedstawieniu zmian legislacyjnych w innych państwach członkowskich dąŝących do wprowadzenia euro, z perspektywy przydatności ich doświadczeń dla polskiego ustawodawcy oraz oceny przyjętych rozwiązań przez instytucje wspólnotowe, w szczególności w opiniach Europejskiego Banku Centralnego wydawanych na podstawie art. 4 Statutu ESBC. Analiza doświadczeń innych państw członkowskich moŝe się okazać pomocna w identyfikacji zagadnień, które wymagają zmian w prawie polskim, jak równieŝ w przedstawieniu propozycji konkretnych zmian. Część I 1

2 Rozwiązania przyjęte lub planowane w innych państwach członkowskich przygotowujących się do wprowadzenia euro I. 1. Stosunek aktów prawa krajowego do regulacji wspólnotowych dotyczących wprowadzenia euro Z uwagi na uregulowanie zasadniczej części zagadnień związanych z wprowadzeniem euro w aktach prawa wspólnotowego, przedstawienie prawnych przygotowań poszczególnych państw członkowskich poprzedzić naleŝy ogólnym zarysowaniem ram prawnych określonych przez prawo wspólnotowe. I Akty prawa wspólnotowego regulujące wprowadzenie euro I Wzmianka o traktatowych podstawach derogacji i jej uchylenia W chwili obecnej 1 unię gospodarczą i walutową regulują następujące przepisy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską - art (polityka pienięŝna), art (postanowienia instytucjonalne) i art (postanowienia przejściowe dotyczące realizacji unii gospodarczej i walutowej). Integralną częścią pierwotnego prawa wspólnotowego jest teŝ Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, załączony do Traktatu jako protokół. Przepisy pierwotnego prawa wspólnotowego przewidują przyjęcie jednej waluty przez wszystkie państwa członkowskie, z zastrzeŝeniem art. 122 Traktatu przewidującego objęcie derogacją państw członkowskich nie spełniających warunków niezbędnych do przyjęcia jednej waluty. Derogacja skutkuje niestosowaniem do objętego nią państwa członkowskiego przepisów Traktatu wskazanych w art. 122 ust. 3 Traktatu, jak równieŝ niestosowaniem do tego państwa członkowskiego i jego krajowego banku centralnego praw i obowiązków w ramach Europejskiego Systemu Banków Centralnych, określonych w rozdziale IX Statutu ESBC i EBC. Podstawę objęcia derogacją państw członkowskich nie naleŝących obecnie do strefy euro stanowią: 1 Niniejsze opracowanie opiera się na bieŝącym stanie prawnym z września 2008 r. Przedstawienie zmian planowanych w Traktacie z Lizbony zob. w: Ł. Szymczyk, Implikacje Traktatu z Lizbony dla uwarunkowań instytucjonalnych funkcjonowania strefy euro, Warszawa, 25 kwietnia 2008, opracowanie dostępne na stronie (przeglądana ) 2

3 - dla Szwecji decyzja Rady 98/317/WE z dnia 3 maja 1998 r. podjęta zgodnie z art. 109j ust. 4 Traktatu 2, - dla Polski, Czech, Słowacji, Litwy, Łotwy, Estonii i Węgier - art. 4 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Traktatu akcesyjnego) 3, - dla Rumunii i Bułgarii art. 5 Protokołu dotyczącego warunków i uzgodnień w sprawie przyjęcia Republiki Bułgarii i Rumunii do Unii Europejskiej 4. Zgodnie z art. 122 ust. 2 Traktatu derogacja w stosunku kaŝdego z powyŝszych państw członkowskich podlega uchyleniu decyzją Rady w razie spełnienia przez dane państwo członkowskie niezbędnych warunków uczestnictwa w unii gospodarczej i walutowej określonych w art. 121 ust. 1 Traktatu. Od derogacji w rozumieniu art. 122 Traktatu odróŝnić naleŝy sytuację prawną Wielkiej Brytanii, która uregulowana jest protokołem z 1992 r. do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską - protokołem (nr 25) w sprawie niektórych postanowień dotyczących Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Zgodnie z protokołem tym Zjednoczone Królestwo nie ma obowiązku uczestniczenia w trzecim etapie unii gospodarczej i walutowej (tzw. opt-out), moŝe jednak notyfikować taki zamiar Radzie w razie podjęcia takiej decyzji przez jego rząd i parlament. Dopuszczalność trwałego pozostania poza strefą euro zastrzeŝono równieŝ dla Danii, która zgodnie z protokołem (nr 26) w sprawie niektórych postanowień dotyczących Danii uznana została za państwo członkowskie z derogacją w rozumieniu art. 122 Traktatu, z zastrzeŝeniem, Ŝe procedura uchylenia derogacji moŝe zostać wszczęta jedynie na wniosek Danii. Państwem członkowskim o szczególnej sytuacji prawnej jest Szwecja. Z punktu widzenia prawa wspólnotowego status Szwecji jako państwa członkowskiego z derogacją nie odbiega od statusu pozostałych państw członkowskich, które nie przyjęły jeszcze euro (za wyjątkiem Danii i Wielkiej Brytanii). Szwecja jest zatem formalnie obowiązana juŝ od dnia 1 czerwca 1998 r. do spełnienia wymogów art. 109 Traktatu. Po odrzuceniu udziału w trzecim etapie unii gospodarczej i walutowej w ogólnokrajowym referendum dnia r. władze szwedzkie nie podjęły jednak jak dotąd Ŝadnej inicjatywy legislacyjnej mającej na celu zmianę przepisów prawa szwedzkiego niezgodnych z Traktatem i Statutem ESBC 5. Polityka Szwecji, polegająca na celowym niespełnianiu kryteriów konwergencji (udziału w mechanizmie ERM II oraz dostosowania przepisów prawnych) bywa 2 Dz.U. L 139 z , s. 30. Decyzja ta była podstawą objęcia derogacją takŝe Grecji, w stosunku do której derogacja została jednak następnie uchylona decyzją Rady 2000/427/WE z dnia 19 czerwca 2000 r. (Dz.U. L 167 z , s. 20). 3 Dz.U. L 236 z , s. 33. Derogacją na podstawie tego przepisu zostały początkowo objęte takŝe Słowenia, Malta i Cypr, które przystąpiły do strefy euro od 2007 i 2008 r. (zob. niŝej). 4 Dz.U. L 157 z , s Zob. Raport EBC o konwergencji, maj 2008 r., s

4 niekiedy określana jako jednostronne opt-out 6. Uzasadnieniem dla takiego stanowiska jest podnoszona przez rząd Szwecji okoliczność, Ŝe w referendum w przedmiocie akcesji do UE wyborcy zostali poinformowani, Ŝe decyzja o uczestnictwie w trzecim etapie UGW zostanie podjęta w późniejszym czasie, a rząd szwedzki konsekwentnie zastrzegał, Ŝe przyjęcie euro będzie wymagało decyzji szwedzkiego parlamentu 7. ZastrzeŜenie to nie zmienia jednak formalnego statusu Szwecji jako państwa członkowskiego, które ma obowiązek dąŝenia do spełnienia kryteriów konwergencji i przyjęcia euro na podstawie decyzji Rady o uchyleniu derogacji. I Akty prawa wtórnego a) rozporządzenie Rady (WE) nr 1103/97 z dnia 17 czerwca 1997 r. w sprawie niektórych przepisów dotyczących wprowadzenia euro 8, zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 2595/2000 z dnia 27 listopada 2000 r. 9 Rozporządzenie to wprowadza zasadę ciągłości i niezmienności umów i innych instrumentów prawnych 10 (art. 3), która obejmuje równieŝ niezmienność oprocentowania w razie stosowania stałej stopy procentowej (motyw 7). Określa równieŝ podstawowe zasady przeliczania z wycofywanych walut krajowych na euro przewidując ustalenie kursów wymiany wyraŝonych w liczbach sześciocyfrowych (art. 4) i dopuszczając zaokrąglanie kwot pienięŝnych przeznaczonych do zapłaty lub rozliczenia w górę lub w dół do najbliŝszego centa (art. 5). b) rozporządzenie Rady (WE) nr 974/98 z dnia 3 maja 1998 r. w sprawie wprowadzenia euro 11, ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 693/2008 z dnia 8 lipca 2008 r. 12 Rozporządzenie to, precyzując przepis art. 106 Traktatu, przewiduje wprowadzenie euro jako prawnego środka płatniczego w państwach członkowskich (art. 2) oraz zastąpienie przez euro walut krajowych (art. 3). Zgodnie z art. 5-9 rozporządzenia istnieje przy tym moŝliwość wprowadzenia okresu przejściowego pomiędzy datą przyjęcia euro, a datą wymiany pieniądza gotówkowego, w którym waluty krajowe pozostają płatnym środkiem płatniczym jako niedziesiętne jednostki euro. Okres 6 Zob. V. Miller, C. Taylor, E. Potton, The Swedish Referendum on the Euro, House of Commons Research Paper 03/68, London 2003, s (publikacja dostępna na przeglądana ) 7 TamŜe, s Dz.U. L 162 z , s. 1 9 Dz.U. L 300 z , s Polska wersja językowa rozporządzenia nr 1103/97 posługuje się terminem aktu prawnego (zdefiniowanego w art. 1) w tym samym znaczeniu, w jakim w rozporządzeniu nr 974/98 uŝyto terminu instrument prawny (art. 1 lit. b), przy czym w angielskim tekście obu rozporządzeń stosuje się termin legal instrument. Termin ten zdefiniowany jest jako obejmujący zarówno przepisy prawa, jak równieŝ akty administracyjne, orzeczenia sądów, umowy, jednostronne czynności prawne, instrumenty płatnicze nie będące banknotami i monetami oraz inne instrumenty mające skutki prawne. NaleŜy zatem uznać, Ŝe w jego zakres wchodzą wszelkie podstawy stosunków prawnych. 11 Dz.U. L 139 z , s Dz.U. L 195 z , s. 1 4

5 przejściowy został zastosowany przy wprowadzeniu euro w pierwszych państwach członkowskich i trwał on od 1 stycznia 1999 r. (w przypadku Grecji od 1 stycznia 2001 r.) do 1 stycznia 2002 r. W kolejnych państwach członkowskich przystępujących do strefy euro taki okres przejściowy nie został juŝ uznany za potrzebny, co znalazło odzwierciedlenie w nowelizacji rozporządzenia nr 974/98 przez rozporządzenie Rady (WE) nr 2169/2005 z dnia 21 grudnia 2005 r. 13 umoŝliwiającej wprowadzenie euro według tzw. scenariusza Big Bang przewidującego jednoczesne przyjęcie euro i wymianę pieniądza gotówkowego. W przypadku zastosowania tego scenariusza zamiast okresu przejściowego przewidzianego w art. 5-9 wprowadzono moŝliwość zastosowania tzw. okresu stopniowego wycofywania (phasing-out period), nie przekraczającego roku od dnia przyjęcia euro 14, w którym w określonych instrumentach prawnych w dalszym ciągu moŝna uŝywać odniesień do waluty krajowej (art. 9a). Odniesienia te rozumiane są jednakŝe jako odniesienia do euro, z zastosowaniem odpowiedniego kursu wymiany waluty krajowej. Państwo członkowskie stosujące okres stopniowego wycofywania powinno przy tym określić zakres jego zastosowania (za pomocą aktów prawa wewnętrznego), jak równieŝ moŝe skrócić go do okresu krótszego niŝ 12 miesięcy. Od daty wymiany pieniądza gotówkowego zgodnie z art. 10 rozporządzenia banknoty i monety euro uzyskują status wyłącznego prawnego środka płatniczego w państwie członkowskim, przy czym art. 15 przewiduje pozostawienie w roli prawnego środka płatniczego takŝe banknotów i monet w walucie krajowej na okres nie przekraczający 6 miesięcy. Art. 15 ust. 3 obciąŝa w tym okresie instytucje kredytowe obowiązkiem nieodpłatnej wymiany waluty krajowej na euro, pozostawiając jednakŝe ustawodawcy krajowemu szczegółowe ustalenie zakresu tego obowiązku. Zgodnie z art. 16 po upływie powyŝszego okresu banknoty i monety opiewające na walutę krajową powinny w dalszym ciągu być wymieniane na euro przez ich emitenta (czyli z reguły krajowy bank centralny), przy czym takŝe w tym przypadku określenie szczegółów takiej wymiany zostały pozostawione państwom członkowskim. Datę przyjęcia euro, datę wymiany pieniądza gotówkowego oraz ewentualny okres stopniowego wycofywania określa dla kaŝdego uczestniczącego państwa członkowskiego załącznik do rozporządzenia. Załącznik ten jest nowelizowany z kaŝdym rozszerzeniem strefy euro o kolejne państwo członkowskie. Rozporządzenie nr 974/98 wraz załącznikiem stanowi zatem bezpośrednią podstawę prawną wprowadzenia euro jako prawnego środka płatniczego w państwie członkowskim przystępującym do strefy euro. Uzupełniając przewidzianą w art. 3 rozporządzenia nr 1103/97 zasadę ciągłości i niezmienności instrumentów prawnych, w art. 14 rozporządzenia nr 974/98 ustawodawca wspólnotowy przewiduje ogólną zasadę, Ŝe wszelkie odniesienia w instrumentach prawnych do waluty krajowej powinny być rozumiane jako odniesienia do euro z zastosowaniem odpowiednich kursów wymiany. 13 Dz.U. L 346 z dnia , s Definicja w art. 1 lit. i rozporządzenia nr 974/98. Zob. teŝ motyw 6 do rozporządzenia nr 2169/2005 5

6 Przewidując w art. 11 emisję przez państwa członkowskie monet euro ustawodawca wspólnotowy wprowadza zasadę, Ŝe uczestnicy obrotu gospodarczego nie są obowiązani do przyjmowania płatności gotówkowych składających się jednorazowo z ponad 50 monet, pozostawiając jednakŝe państwom członkowskim moŝliwość wprowadzenia wyjątków od tej zasady. c) kwestia polskich wersji językowych rozporządzeń nr 974/98 i nr 1103/97 W oficjalnych tekstach polskich wersji językowych rozporządzenia nr 974/98, a takŝe w nieco mniejszym stopniu rozporządzenia nr 1103/97 pojawia się szereg powaŝnych błędów wynikających z ich wadliwego tłumaczenia na język polski. Z braku miejsca na szczegółową analizę przekładów, w niniejszym opracowaniu moŝna je jedynie zasygnalizować. Jako kilka przykładów wadliwych tłumaczeń moŝna podać: - sygnalizowane juŝ powyŝej (przyp. 10) stosowanie rozbieŝnych terminów akt albo instrument prawny (ang. legal instrument ); - w motywie 12 do rozporządzenia nr 974/98 zamiast sformułowania uwzględnić walutę instrumentu prawnego (ang. to respect the denomination of the legal instrument ) pojawiło się określenie szanować nazwę instrumentu prawnego ; - w motywie 19 do rozporządzenia nr 974/98 zamiast sformułowania tracą status prawnego środka płatniczego (ang. lose their status of legal tender ) pojawiło się określenie tracą swój ustawowy kurs ; ten sam błąd powtórzono w art. 15 ust. 1 rozporządzenia; - w art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 974/98 nieprawidłowa konstrukcja zdania pozbawia go w zasadzie znaczenia normatywnego; - w art. 8 ust. 6 rozporządzenia nr 974/98 zamiast określenia zobowiązania pienięŝne (ang. monetary obligations ) uŝyto sformułowania zobowiązania walutowe, ogólna konstrukcja zdania jest niejasna; - w motywie 4 do rozporządzenia nr 1103/97 zamiast pewności prawnej (ang. legal certainty ) pojawiło się określenie pewność ustawowa ; - w motywie 7 do rozporządzenia nr 1103/97 zamiast podmiotów gospodarki (ang. economic agents ) pojawiło się określenie czynniki ekonomiczne, zupełnie zniekształcając sens zdania. Z uwagi na potrzebę zastosowania w polskich aktach prawnych związanych z wprowadzeniem euro odesłań do rozporządzeń nr 974/98 oraz nr 1103/97, jak równieŝ dostosowania ich terminologii do określeń stosowanych w rozporządzeniach (zob. uwagi EBC na tle odpowiednich przepisów innych państw członkowskich cyt. w dalszej części opracowania) wskazana wydaje się gruntowna rewizja polskiej wersji językowej rozporządzeń i opublikowanie w Dzienniku Urzędowym sprostowań przynajmniej najpowaŝniejszych błędów w terminie umoŝliwiającym podjęcie prac legislacyjnych 6

7 nad polskimi aktami prawnymi dotyczącymi przyjęcia euro juŝ z wykorzystaniem poprawionych tekstów rozporządzeń. NiezaleŜnie od potrzeby sprostowania wadliwie przetłumaczonych przepisów, wskazane jest takŝe równoległe posługiwanie się tekstem rozporządzeń w co najmniej jednym innym języku urzędowym Wspólnoty. d) rozporządzenie Rady (WE) nr 2866/98 z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie kursów wymiany między euro a walutami państw członkowskich przyjmujących euro 15, ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 694/2008 z dnia 8 lipca 2008 r. 16 Rozporządzenie określa ostateczny i niezmienny kurs wymiany waluty krajowej na euro. Wymaga ono nowelizacji przy kaŝdym rozszerzeniu strefy euro o kolejne państwo członkowskie. e) rozporządzenie Rady (WE) nr 1338/2001 z dnia 28 czerwca 2001 r. ustanawiające środki niezbędne dla ochrony euro przed fałszowaniem 17 Rozporządzenie reguluje gromadzenie i dostęp do danych o fałszywych banknotach i monetach euro wykrytych w państwach członkowskich, tryb przekazywania podrobionych znaków pienięŝnych do identyfikacji oraz współpracę pomiędzy organami krajowymi a EBC oraz Europolem w zakresie zwalczania fałszowania banknotów i monet euro. Przepis art. 6 rozporządzenia nakłada na instytucje kredytowe i inne podmioty zajmujące się profesjonalnie sortowaniem i rozprowadzaniem banknotów i monet obowiązek wycofania fałszywych banknotów i monet z obiegu i ich niezwłocznego przekazania właściwym organom. Rozporządzenie przewiduje wydanie przez państwa członkowskie odpowiednich przepisów w celu zastosowania tego obowiązku (art. 6 ust. 3), jak równieŝ podjęcie przez państwa członkowskie środków dla zapewnienia stosowania odpowiednich sankcji w przypadkach jego niedochowania (art. 6 ust. 2). Samo rozporządzenie 1338/2001 stanowi wprawdzie w art. 12, Ŝe znajduje ono zastosowanie w państwach członkowskich, które przyjęły euro, jednakŝe rozporządzeniem Rady (WE) nr 1339/2001 z dnia 28 czerwca 2001 r. rozszerzającym działanie rozporządzenia (WE) nr 1338/2001 ustanawiającego środki niezbędne dla ochrony euro przed fałszowaniem na Państwa Członkowskie, które nie przyjęły euro jako swojej jednej waluty 18 jego zakres zastosowanie został rozszerzony na wszystkie państwa członkowskie. f) decyzje Rady podejmowane na podstawie art. 122 ust. 2 Traktatu o przyjęciu euro przez poszczególne państwa członkowskie ustalające datę uchylenia derogacji 15 Dz.U. L 359 z , s Dz.U. L 195 z , s Dz.U. L 181 z s. 6. Planowana jest jego nowelizacja zob. dokument Komisji KOM 2007(525) wersja ostateczna oraz opinię EBC CON/2007/42 z dnia 17 grudnia 2007 r. 18 Dz.U. L 181 z , s. 11 7

8 Aktem prawnym stanowiącym bezpośrednią podstawę prawną uchylenia derogacji w stosunku do danego państwa członkowskiego jest kaŝdorazowo decyzja Rady podjęta na podstawie art. 122 ust. 2 Traktatu, adresowana do państw członkowskich. Decyzje te nie stanowią jednak formalnie bezpośredniej podstawy uzyskania przez euro statusu prawnego środka płatniczego w danym państwie członkowskim. Podstawą taką jest rozporządzenie nr 974/98, przy czym kurs wymiany waluty krajowej na euro określa rozporządzenie nr 2866/98. g) zalecenia Komisji Istotną wskazówką dla przygotowań państw członkowskich do przystąpienia do strefy euro są teŝ zalecenia Komisji wydane na podstawie art. 155 Traktatu (obecnego art. 211) 19 w czasie przygotowań do wprowadzenia wspólnej waluty w pierwszych państwach członkowskich. Zgodnie z art. 249 Traktatu zalecenia te nie mają mocy wiąŝącej, stanowią jednakŝe wskazówkę co do sugerowanego przez Komisję sposobu realizacji postanowień Traktatu. Stąd teŝ wskazane jest wzięcie ich pod uwagę przy opracowywaniu krajowych ustaw związanych z przyjęciem wspólnej waluty. W zakresie przygotowań do wprowadzenia euro Komisja wydała następujące zalecenia: - zalecenie 98/286/WE z dnia 23 kwietnia 1998 r. w sprawie opłat bankowych za wymianę na euro (Dz.U. L 130 z , s. 22) - zalecenie 98/287/WE z dnia 23 kwietnia 1998 r. w sprawie podwójnego podawania cen i innych kwot pienięŝnych (Dz.U. L 130 z , s. 26) - zalecenie 98/288/WE z dnia 23 kwietnia 1998 r. w sprawie dialogu, monitoringu i informacji mających na celu ułatwienie wprowadzenia euro (Dz.U. L 130 z , s. 29) - zalecenie z dnia 11 października 2000 r. w sprawie środków mających na celu ułatwienie przygotowań podmiotów gospodarczych na wprowadzenie euro (Dz.U. C 303 z , s. 6). To ostatnie zalecenie zostało uznane za niewystarczające z perspektywy nowego kontekstu i doświadczenia uzyskanego podczas wprowadzania euro w 2002, 2007 i 2008 r. W 2008 r. Komisja wydała zatem nowe zalecenie - zalecenie Komisji 2008/78/WE z dnia 10 stycznia 2008 r. dotyczące środków ułatwiających przyszłe przejście na euro (notyfikowane jako dokument nr C(2007)6912), Dz.U. L 23 z , s. 30. I Sposób dostosowania prawa krajowego nowelizacje dostosowujące ustawę o krajowym banku centralnym do postanowień Traktatu i Statutu ESBC i EBC oraz ustawa horyzontalna lub nowelizacje poszczególnych aktów prawnych 19 W razie wejścia w Ŝycie Traktatu z Lizbony przepis ten zostanie zastąpiony przez art. 17 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej 8

9 Pierwszą zasadniczą częścią przygotowań legislacyjnych do przyjęcia euro jest nowelizacja obowiązujących w państwach członkowskich statutów krajowych banków centralnych (ustaw regulujących działalność banków centralnych) dostosowująca je do postanowień Traktatu oraz Statutu ESBC i EBC. Niekiedy konieczne okazują się przy tym zmiany w przepisach konstytucji państw członkowskich regulujących kwestie związane z bankowością centralną, polityką pienięŝną i walutową. Zmiany legislacyjne w tym zakresie zostaną w niniejszym opracowaniu przedstawione głównie w świetle stanowiska Europejskiego Banku Centralnego i Komisji wyraŝonego w Raportach o konwergencji oraz opiniach EBC wydawanych w procesie konsultacji projektów aktów prawnych. Obok zmian mających na celu integrację krajowych banków centralnych w Eurosystemie, drugim zasadniczym kierunkiem prawnych przygotowań do wprowadzenia euro jest przyjęcie przepisów regulujących samą zmianę waluty danego państwa członkowskiego. Z uwagi na zasadę prymatu prawa wspólnotowego i bezpośrednią skuteczność rozporządzeń wspólnotowych, regulacje krajowe mają charakter uzupełniający i dotyczą kwestii nieuregulowanych bezpośrednio w rozporządzeniach dotyczących wprowadzenia euro. Okoliczność ta odbija się zresztą negatywnie na spójności regulacji krajowych, co skłania często ustawodawców krajowych do powtarzania niektórych postanowień rozporządzeń. Rodzi to ryzyko wątpliwości interpretacyjnych, które naleŝy zawsze rozwiązywać z uwzględnieniem pierwszeństwa zastosowania rozporządzeń wspólnotowych przed prawem krajowym (zob. niŝej). Regulacja wprowadzenia euro w prawie krajowym odbywa się z reguły przez przyjęcie jednej ustawy (ang. umbrella law, w języku polskim najtrafniejszy wydaje się termin ustawa horyzontalna ) regulującej podstawowe zagadnienia związane z wprowadzeniem euro, w tym często powtarzającej za art. 14 rozporządzenia nr 974/98 klauzulę generalną, Ŝe wszelkie odniesienia do waluty krajowej we wszystkich pozostałych aktach prawnych naleŝy od daty przyjęcia euro rozumieć jako odniesienia do euro, z zastosowaniem kursu wymiany. Alternatywą (albo częściej rozwiązaniem przyjmowanym równolegle do ustawy horyzontalnej ) jest wprowadzanie osobnych nowelizacji do wszystkich aktów prawnych odnoszących się do waluty krajowej. Z punktu widzenia pewności prawnej wystarczające jest zastosowanie klauzuli generalnej art. 14 rozporządzenia nr 974/98, ewentualnie powtórzonej w ustawie horyzontalnej. Wprowadzanie osobnych nowelizacji jest jednak łatwiejsze w odbiorze przez adresatów, nie muszących dokonywać za kaŝdym razem przeliczenia na euro kwot podanych w przepisach pochodzących sprzed dnia przyjęcia euro 20. Projekty aktów prawnych dostosowujących prawo krajowe do wprowadzenia euro zarówno nowelizacji statutów krajowych banków centralnych, jak równieŝ ustaw horyzontalnych, a takŝe w wielu przypadkach ustaw szczególnych podlegają przewidzianemu w art. 105 ust. 4 Traktatu oraz w art. 4 Statutu ESBC obowiązkowi konsultacji z Europejskim Bankiem Centralnym. Tryb zasięgania przez organy krajowe opinii EBC określono w decyzji Rady z dnia r. w sprawie konsultacji 20 Por. Masterplan for the euro changeover, dokument Banka Slovenije i rządu Republiki Słowenii, styczeń 2005, (przeglądana ), s. 15 9

10 Europejskiego Banku Centralnego udzielanych władzom krajowym w sprawie projektów przepisów prawnych (98/415/WE) 21. Zakres tematyczny obowiązku konsultacji EBC doprecyzowuje art. 2 decyzji 98/415/WE, zgodnie z którym podlegają jej w szczególności 22 akty prawne dotyczące: - spraw walutowych, - środków płatniczych, - krajowych banków centralnych, - gromadzenia, tworzenia i upowszechniania statystyk dotyczących kwestii walutowych, finansowych, bankowych, systemów płatności oraz bilansów płatniczych 23, - systemów płatności i rozliczeń, - zasad mających zastosowanie do instytucji finansowych, w zakresie, w jakim wywierają istotny wpływ na stabilności rynków i instytucji finansowych, - w przypadku państw członkowskich, które nie wprowadziły euro takŝe instrumentów polityki pienięŝnej. Szczegółowe informacje dotyczące stanowiska EBC w przedmiocie stosowania obowiązku konsultacji znalazły się w wydanym przez EBC dokumencie pt. Przewodnik dotyczący zasięgania przez władze krajowe opinii Europejskiego Banku Centralnego w sprawie projektowanych przepisów prawnych (Frankfurt, czerwiec 2005 r.), dostępnym na stronie internetowej EBC. I. 2. NajwaŜniejszych kierunki zmian prawnych w państwach członkowskich, ze szczególnym uwzględnieniem stanowiska EBC I Zmiany konstytucji Zmian w związku z wprowadzeniem euro nie wymagała konstytucja Słowacji 24. Przepis o Národná banka Slovenska (art. 56 konstytucji) sformułowany jest bowiem w sposób ogólny przewidując jedynie, Ŝe NBS jest niezaleŝnym bankiem centralnym Słowacji, który w ramach swojej działalności moŝe wydawać, na podstawie ustawowego upowaŝnienia, ogólnie obowiązujące przepisy prawa. Konstytucja stanowi takŝe, Ŝe najwyŝszym organem zarządzającym NBS jest Rada Banku (Banková rada). Wszelkie dalsze kwestie podlegają zgodnie z art. 56 ust. 3 konstytucji regulacji ustawowej. 21 Dz.U. L 189 z , s UŜycie sformułowania w szczególności wskazuje, Ŝe wyliczenie z art. 2 decyzji ma charakter przykładowy. 23 W polskiej wersji językowej decyzji sformułowanie to jest nieprecyzyjne z uwagi na błędne tłumaczenie. 24 Ústava Slovenskej republiky, nr 460/1992 Zb. ze zm. 10

11 Wymogi integracji krajowego banku centralnego z ESBC doprowadziły natomiast do nowelizacji konstytucji Litwy ustawą z dnia r. 25 Skreślono art. 125 ust. 2 konstytucji, który przyznawał Lietuvos bankas wyłączne prawo do emisji pieniądza 26. Do art. 125 ust. 3 (obecnie ust. 2) konstytucji dodano zapis przewidujący, Ŝe prawny status Prezesa Lietuvos bankas, jak równieŝ podstawy jego odwołania określa osobna ustawa. Uzupełnienie to było konieczne dla wyłączenia Prezesa Lietuvos bankas spod zakresu przepisów art. 75 i art. 84 ust. 13 przewidujących moŝliwość wyraŝenia przez Sejm Litwy wotum nieufności w stosunku do osób przez niego powołanych, a zatem poprzednio takŝe Prezesa Lietuvos bankas 27. Dzięki uzupełnieniu art. 125 ust. 2 konstytucji obecnie przesłanki odwołania Prezesa Lietuvos bankas reguluje w sposób wyłączny art. 12 ust. 1 ustawy o LB, powtarzając przepis art. 14 ust. 2 Statutu ESBC 28. EBC krytycznie odniósł się do planowanej chwili wejścia w Ŝycie zmian w konstytucji w pierwszej ich planowanej wersji sugerując, Ŝe powinny one obowiązywać od chwili uchylenia derogacji w stosunku do Litwy 29. Ostatecznie przyjęta wersja nowelizacji konstytucji zawiera jednak przepisy sformułowane w wystarczająco ogólny sposób, aby mogły one wejść w Ŝycie niezaleŝnie od wprowadzenia euro na Litwie. Konstytucja Estonii 30 zawiera przepis (art. 111) przewidujący, Ŝe Eesti Pank ma wyłączne prawo emitowania estońskiej waluty, reguluje obrót pienięŝny i chroni stabilność waluty. W 2004 r. Komisja uznała ten przepis za sprzeczny z art. 109 Traktatu i Statutem ESBC 31. JuŜ w 2003 r., a zatem jeszcze przed przystąpieniem do Wspólnoty, estoński ustawodawca przyjął jednak ustawę nowelizującą konstytucję, zawierającą w art. 2 generalną klauzulę przewidującą pierwszeństwo zastosowania przepisów Traktatu przed przepisami estońskiej konstytucji. W Raporcie o konwergencji z 2004 r. EBC zajął na jego podstawie mniej krytyczne stanowisko i uznał, Ŝe przepis ten usuwa 25 Ustawa nr X-572 z dnia , Valstyb s žinios (oficjalny publikator), 2006, nr ( ). Opis zmian konstytucji w języku angielskim zob. na (przeglądana ). Ujednolicony tekst konstytucji w języku angielskim jest dostępny na (przeglądana ) 26 Pierwotny projekt zmiany tego przepisu konstytucyjnego zakładał skreślenie z niego tylko słowa wyłącznie, a zatem pozostawienie zapisu o prawie LB do emisji pieniądza. Projekt ten został krytycznie oceniony przez EBC (pkt 3 opinii CON/2005/38), który wskazał, Ŝe nie uwzględnia on w dostateczny sposób zasad emisji banknotów i monet euro we Wspólnocie i zalecił odesłanie bezpośrednio w przepisie konstytucji do Traktatu. Na rozwiązanie takie nie zdecydował się jednak ustawodawca litewski, w rezultacie czego doszło do usunięcia regulacji emisji pieniądza z konstytucji i pozostawienia jej jedynie w art. 6 ustawy o Lietuvos bankas, którego wersja wchodząca w Ŝycie z dniem uchylenia derogacji w stosunku do Litwy zawiera zalecane przez EBC odesłanie do Traktatu. Tłumaczenie ustawy o LB na angielski, uwzględniające zmiany wchodzące w Ŝycie z dniem uchylenia derogacji dostępne jest na stronie (przeglądana r.). 27 Na potrzebę takiego wyłączenia wskazał EBC w pkt 6-8 opinii CON/2005/38, podobnie w pkt 6 opinii CON/2005/60 28 Zob. wyjaśnienie zamieszczone na stronie Lietuvos bankas (przeglądana ). 29 Pkt 4 opinii CON/2005/38 30 Zob. tekst jednolity w tłumaczeniu na angielski na stronie (przeglądana ). 31 Raport Komisji o konwergencji z 2004 r., s

12 sprzeczność art. 111 estońskiej konstytucji ze Statutem, zalecając jednak dla pewności prawnej nowelizację art Ustawodawca estoński nie zdecydował się jednak na taką zmianę. Estoński parlament skierował natomiast do Sądu NajwyŜszego wniosek o zbadanie zgodności z konstytucją projektu nowelizacji ustawy o Eesti Pank, przewidującego integrację EP z Eurosystemem i wprowadzenie euro. W orzeczeniu z dnia r. estoński Sąd NajwyŜszy orzekł, Ŝe zgodnie z art. 2 ustawy z 2003 r. o zmianie konstytucji, art. 111 konstytucji nie będzie stosowany jako niezgodny z art. 106 Traktatu. Po przystąpieniu do strefy euro emisja banknotów i monet przez Eesti Pank będzie się zatem opierać na bezpośrednio stosowanych przepisach prawa wspólnotowego. Estoński Sąd NajwyŜszy uznał, Ŝe powyŝsza konstytucyjna klauzula o pierwszeństwie prawa wspólnotowego zapewnia zatem spełnienie wymogów art. 109 Traktatu 33. Po wydaniu powyŝszego orzeczenia Sądu NajwyŜszego EBC uznał, Ŝe zapewnia ono jasność stanu prawnego w tej kwestii, zalecił jednak zmianę art. 111 przy okazji kolejnej nowelizacji konstytucji 34. Pomimo pozostawienia bez zmian art. 111 konstytucji, na tle powyŝszego orzeczenia stan prawny w Estonii za odpowiadający wymogom Traktatu i Statutu ESBC uznała takŝe Komisja 35. Przepisy konstytucji Cypru dotyczące banku centralnego zostały zmienione w 2002 r., a zatem jeszcze przed akcesją do Unii Europejskiej. Nowelizacja zmieniła treść art. 47, 118 i 119 konstytucji wprowadzając zasadę niezaleŝności banku centralnego 36. Węgier 37 Nowelizacji w związku z przystąpieniem do strefy euro wymaga art. 32D ust. 1 konstytucji przewidujący, Ŝe Magyar Nemzeti Bank określa politykę pienięŝną kraju zgodnie z przepisami szczególnymi. Planowana jest zmiana tego przepisu w celu uwzględnienia kompetencji ESBC w zakresie polityki pienięŝnej 38. W razie przystąpienia do strefy euro nowelizacji wymagałby takŝe szereg przepisów jednej z czterech ustaw zasadniczych stanowiących łącznie konstytucję Szwecji Aktu o formie rządów z 1974 r. (Regeringsformen) 39, m.in. art. 13 rozdziału 9 przewidujący prowadzenie przez Sveriges Riksbank polityki pienięŝnej, art. 14 rozdziału 9 przyznający Sveriges Riksbank wyłączne prawo emisji banknotów oraz art. 12 rozdziału 9 przewidujący ogólną odpowiedzialność rządu Szwecji za politykę walutową. Na tle tych przepisów EBC zauwaŝył, Ŝe pomimo obowiązku spełnienia 32 Raport EBC o konwergencji z 2004 r., s Zob. Estonia s National Changeover Plan, wersja 5, r., s. 11, dostępny na stronie (przeglądana ) 34 Raport EBC o konwergencji z grudnia 2006 r., s Podobne stanowisko EBC zajął w Raporcie o konwergencji z maja 2008 r., s Raport Komisji o konwergencji z 7 maja 2008 r., s Zob. informację na stronie cypryjskiego parlamentu, (przeglądana ) 37 Tekst konstytucji w angielskim tłumaczeniu dostępny jest na stronie węgierskiegotrybunału Konstytucyjnego (przeglądana ) 38 Magyar Nemzeti Bank, Practical preparations for the introduction of the euro in Hungary, s. 9, (przeglądana ); zob. teŝ Raport EBC o konwergencji, maj 2008 r., s Tekst w angielskim tłumaczeniu dostępny na stronie aspx (przeglądana ). 12

13 wymogów art. 109 Traktatu ciąŝącego na Szwecji od dnia 1 czerwca 1998 r. władze szwedzkie nie podjęły jak dotąd Ŝadnej inicjatywy legislacyjnej mającej na celu zmianę powyŝszych przepisów konstytucji oraz innych przepisów prawa szwedzkiego niezgodnych z Traktatem i Statutem ESBC 40. Kwestia przepisów konstytucyjnych dotyczących banku centralnego stała się przedmiotem opinii EBC takŝe na tle prawa łotewskiego 41. W 2006 planowano nowelizację konstytucji Łotwy, która miała potwierdzić w przepisach Konstytucji ukształtowaną wcześniej praktykę istnienia instytucji niezaleŝnych od rządu, obejmujących Latvijas Banka oraz Państwowy Urząd Kontroli. Nowelizacja ta miała potwierdzić, Ŝe instytucje te nie podlegają przepisowi art. 58 Konstytucji, stanowiącemu, iŝ instytucje administracyjne państwa podlegają rządowi. Planowany w niej przepis miał stanowić jedynie, Ŝe Latvijas Banka jest bankiem centralnym Łotwy, jego pozycję ustrojową i sposób działania reguluje ustawa i podlega on nadzorowi parlamentu. W opinii dotyczącej projektu nowelizacji EBC podkreślił, Ŝe nowelizacja nie powinna wprowadzać Ŝadnych zmian dotyczących statusu Latvijas Banka oprócz potwierdzenia jego dotychczasowej pozycji ustrojowej 42. W szczególności wyraŝono zastrzeŝenia do planowanego przepisu przewidującego nadzór parlamentu nad Latvijas Banka, jak równieŝ do braku wyraźnego potwierdzenia w projektowanym przepisie niezaleŝności Banku (w przeciwieństwie do takiego stwierdzenia w przepisie dotyczącym Państwowego Urzędu Kontroli) 43. Nowelizacja łotewskiej konstytucji w części dotyczącej Latvijas Banka ostatecznie nie weszła w Ŝycie, wskutek czego w obecnie obowiązującym brzmieniu Konstytucji brak jest przepisów dotyczących Banku 44. W raporcie o konwergencji z 2008 r. EBC nie wyraził zastrzeŝeń do takiego stanu prawnego ograniczając się do uwag dotyczących ustawy o Latvijas Banka 45. I Kwestie instytucjonalne dotyczące krajowych banków centralnych I Technika legislacyjna i koordynacja z przepisami Traktatu i Statutu ESBC Jak zauwaŝa EBC 46, art. 109 Traktatu przewiduje obowiązek dostosowania prawa krajowego do wymogów Traktatu i Statutu ESBC, nie wskazując jednakŝe sposobu tego dostosowania. Ustawodawcy krajowi mogą zatem wybrać pominięcie regulacji niektórych kwestii z odesłaniem w ich zakresie do przepisów Traktatu i Statutu ESBC, powtórzenie przepisów Traktatu i Statutu ESBC z 40 Raport EBC o konwergencji, maj 2008 r., s Na temat referendum z r. i stanowiska władz szwedzkich w kwestii uczestnictwa w trzecim etapie UGW zob. wyŝej. 41 Opinia EBC CON/2006/27 42 Pkt 2 opinii EBC CON/2006/27 43 Pkt opinii EBC CON/2006/27 44 Tekst Konstytucji w angielskim tłumaczeniu zob. na stronie łotewskiego Sejmu (przeglądana ) 45 Raport EBC o konwergencji, maj 2008 r., s Opinia EBC CON/2005/59, pkt 4 13

14 ich wskazaniem w treści danej ustawy, usunięcie przepisów niezgodnych z Traktatem i Statutem ESBC, jak równieŝ połączenie powyŝszych metod regulacji 47. W Słowenii pierwszą zasadniczą częścią przygotowań legislacyjnych do przyjęcia euro była ustawa z dnia 30 marca 2006 r. nowelizująca ustawę o Banka Slovenije 48, mająca na celu dostosowanie jej do postanowień Traktatu oraz Statutu ESBC, a w szczególności realizację zaleceń EBC oraz Komisji zawartych w raportach o konwergencji z 2004 r. 49 Projekt tej ustawy został skonsultowany z EBC (zob. opinię EBC CON/2006/17), a po jej przyjęciu stan prawny został jeszcze raz oceniony przez EBC w Raporcie o konwergencji z maja 2006 r. Zastosowana przez słoweńskiego ustawodawcę technika legislacyjna obejmuje dość liczne odesłania wprost do Traktatu i Statutu ESBC i EBC, częściowo wprowadzone w reakcji na sugestie EBC wyraŝone w kilku miejscach w opinii CON/2006/17. W punkcie 2.1 opinii CON/2006/17 EBC wskazał ponadto na konieczność dostosowania terminologii uŝywanej w ustawie do określeń uŝywanych w rozporządzeniu nr 974/ Ustawodawca słowacki zdecydował się na ujęcie koniecznej nowelizacji ustawy o Národná banka Slovenska w jednym akcie z większością pozostałych zmianami legislacyjnych związanych z wprowadzeniem euro w tzw. ustawie horyzontalnej, czyli ustawie z dnia 28 listopada 2007 r. o wprowadzeniu waluty euro w Republice Słowacji oraz o zmianie i uzupełnieniu niektórych ustaw 51. Przepisy nowelizujące ustawę nr 566/1992 o Národná banka Slovenska składają się na wyodrębnioną 2 część ustawy horyzontalnej. Zastosowana technika legislacyjna podobnie jak w przypadku ustawodawcy słoweńskiego obejmuje dość częste stosowanie przypisów odsyłających do właściwych przepisów prawa wspólnotowego, w szczególności Statutu ESBC i EBC. Ostatecznie uchwalone brzmienie przepisów nowelizujących ustawę o Národná banka Slovenska uwzględnia uwagi z Raportu EBC o konwergencji z grudnia 2006 r. (s ) i uwagi wyraŝone do projektu ustawy przez EBC w opinii CON/2007/43 z dnia r. Przepisy te zostały następnie z aprobatą ocenione przez EBC w Raporcie o konwergencji z maja 2008 r. (s ). Na odrębną ustawę nowelizującą przepisy o krajowym banku centralnym zdecydował się ustawodawca cypryjski, wprowadzając zmiany konieczne dla integracji z Eurosystemem ustawą nr 34(I) z 2007 r. (uchwaloną razem z ustawą horyzontalną dnia r.) 52. Projekt ustawy został skonsultowany z EBC, który wyraził swoje uwagi w opinii CON/2006/4. 47 TamŜe; zob. teŝ Raport EBC o konwergencji z maja 2008 r., s Dz. U. Republiki Słowenii nr 39/ Zob. Masterplan for the euro changeover, styczeń 2005, s. 17. Por. zalecenia EBC w Raporcie o konwergencji z 2004 r., s, oraz zalecenia Komisji w Raporcie o konwergencji z 2004 r., s EBC sugeruje w tym kontekście zastosowanie do euro określenia waluta zamiast jednostka pienięŝna danego państwa. 51 Zbiór ustaw nr 659/2007. Tekst ustawy (w języku słowackim) jest dostępny na stronie przeglądana Ujednolicony tekst ustawy o Central Bank of Cyprus, ze wskazaniem przepisów znowelizowanych w 2007 r., jest dostępny na stronie (przeglądana ) 14

15 Technikę nowelizacji ustawy o krajowym banku centralnym 53 odrębną ustawą (ustawa nr I z 2007 r.) wybrał teŝ ustawodawca maltański. Projekt tej ustawy i wprowadzone do niego później poprawki zostały ocenione przez EBC w opiniach CON/2006/23 i CON/2006/58. Ustawodawca litewski przyjął obszerną nowelizację ustawy o Lietuvos bankas 54 w ustawie z dnia r. 55. Nowelizacja przepisów związanych z uczestnictwem LB w Eurosystemie wejdzie w Ŝycie dopiero z dniem uchylenia derogacji w stosunku do Litwy. Projekt ustawy nowelizującej został oceniony przez EBC w opinii CON/2005/60. Ustawodawca łotewski zdecydował się na wprowadzanie poprawek mających na celu dostosowanie ustawy o Latvijas Banka do wymogów ESBC w dwóch etapach w ustawie z dnia (projekt oceniony przez EBC w opinii CON/2005/20) oraz w ustawie z dnia (projekt oceniony w opinii EBC CON/2006/19) 56. Bezpośrednio przed przystąpieniem Łotwy do strefy euro planowana jest dalsza nowelizacji ustawy o Latvijas Banka 57. Rozwiązaniem planowanym w Czechach jest uchylenie obowiązującej obecnie ustawy nr 6/1993 o Česká národní banka 58 i zastąpienie jej nową ustawą, której projekt został opracowany w 2008 r. 59 i skonsultowany z EBC 60. Uchylenie obecnej ustawy i wejście w Ŝycie nowej ma nastąpić z dniem wprowadzenia euro ( 80 projektu). Na tle projektu EBC podkreślił, Ŝe przewidziane przez Traktat i Statut ESBC zasady dotyczące niezaleŝności banku centralnego, poufności, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz zakazu uprzywilejowanego dostępu do banku centralnego wiąŝą państwa członkowskie od dnia akcesji do Wspólnoty, a zatem odpowiednie zmiany czeski ustawodawca powinien wprowadzić wcześniej niŝ w dniu przyjęcia euro. Od dnia przyjęcia euro powinny natomiast obowiązywać przepisy dotyczące pełnej integracji Česká národní banka z Eurosystemem 61. EBC wskazał równieŝ, Ŝe przyjęcie nowej ustawy o ČNB na kilka lat przed 53 Jednolity tekst ustawy nr XXXI z 1967 r. o Central Bank of Malta jest dostępny na stronie (przeglądana ) 54 Tłumaczenie ustawy o LB na angielski, uwzględniające zmiany wchodzące w Ŝycie z dniem uchylenia derogacji dostępne jest na stronie (przeglądana r.). 55 Ustawa nr X-569 z dnia Tłumaczenie jednolitego tekstu ustawy z dnia r. o Latvijas Banka na język angielski jest dostępne na stronie (przeglądana ) 57 Latvia s National Euro Changeover Plan, październik 2007, pkt (s. 12) dostępny na stronie (przeglądana ) 58 Jednolity tekst ustawy jest dostępny na stronie a jego tłumaczenie na angielski na stronie (przeglądane ). 59 Tekst projektu ustawy jest dostępny na stronie cnb.pdf (przeglądana ). 60 Opinia CON/2008/21 61 Opinia CON/2008/21, pkt

16 wejściem jej w Ŝycie oznacza równieŝ ryzyko dezaktualizacji zawartych w niej odniesień do prawa wspólnotowego i moŝe rodzić konieczność jej nowelizacji jeszcze przed wejściem w Ŝycie 62. Ustawodawca estoński dostosował ustawę o Eesti Pank 63 do wymogów ESBC ustawą nowelizującą z dnia r., której projekt został oceniony przez EBC w opinii CON/2005/59. Ustawa nowelizująca weszła w Ŝycie z dniem r., ale część znowelizowanych przepisów wchodzi w Ŝycie dopiero z dniem uchylenia przez Radę derogacji w stosunku do Estonii. I Cele i zadania banku centralnego, niezaleŝność funkcjonalna i integracja z ESBC Ustawodawca słoweński w nowelizacji ustawy o Banka Slovenije wprowadził zmiany do przepisu statuującego cele działalności Banka Slovenije idące w kierunku jego ujednolicenia z przepisem art. 105 ust. 1 Traktatu o celach ESBC 64, umieszczając dodatkowo w odpowiednim miejscu odesłanie wprost do celów określonych w Traktacie 65. Za niewystarczające uznano wcześniej obowiązujące brzmienie przepisu art. 58 ustawy o Banka Slovenije, zawierające ogólną klauzulę o pierwszeństwie zastosowania Statutu ESBC i EBC przed ustawą, dopuszczającą jednak szereg wyjątków 66. Nowelizacja wprowadziła zatem do ustawy przepis art. 58 ust. 2 nakazujący Banka Slovenije działanie zgodne z postanowieniami Traktatu i Statutu dotyczącymi realizacji polityki pienięŝnej 67, dokonywania operacji walutowych, utrzymywania i zarządzania rezerwami walutowymi oraz wspierania sprawnego funkcjonowania systemów płatności (wyliczenie odpowiadające zadaniom ESBC przewidzianym w art. 3 ust. 1 Statutu ESBC i EBC) 68. Ustawodawca słowacki zmienił przepisy art. 2 ust. 1 lit. a i b ustawy o Národná banka Slovenska przewidujące, Ŝe do zadań NBS naleŝy prowadzenie polityki pienięŝnej oraz emisja banknotów. Od dnia przyjęcia euro przepisy te będą odpowiednio przewidywać, Ŝe NBS bierze udział we wspólnej polityce pienięŝnej ustalanej przez EBC 69 oraz emituje banknoty i monety na podstawie odpowiednich przepisów obowiązujących w strefie euro. Zgodność z Traktatem i Statutem ESBC 62 Opinia CON/2008/21, pkt Tłumaczenie jednolitego tekstu ustawy o Eesti Pank na angielski dostępne jest na stronie (przeglądana r.). 64 Zmiana sugerowana przez EBC w pkcie 2.9. opinii CON/2006/17 65 Zmiana pozytywnie oceniona przez EBC w Raporcie o konwergencji z maja 2006 r., s Raport Komisji o konwergencji z 2004 r., s. 28, Raport EBC o konwergencji z 2004 r., s. 233; zob. teŝ Masterplan for the euro changeover, styczeń 2005, s Zgodnie z sugestią EBC wyraŝoną w pkcie 3.22 opinii CON/2006/17 przepis art. 58 ust. 2 ustawy mówi jedynie o realizacji, a nie o udziale w ustalaniu polityki pienięŝnej, gdyŝ zgodnie z art. 12 ust. 1 Statutu ESBC ustalanie polityki pienięŝnej jest wyłączną kompetencją Rady Prezesów EBC. 68 Pkt 2.8 opinii CON/2006/17 69 EBC zakwestionował jednak nieco dalej idący przepis projektu nowelizacji ustawy o Lietuvos bankas (pkt 11 opinii CON/2005/60, zob. teŝ pkt 19 tej opinii) przewidujący, Ŝe LB ustala politykę pienięŝną wspólnie z innym członkami ESCB. EBC wskazał, Ŝe ustalanie polityki pienięŝnej jest wyłączną kompetencją Rady Prezesów EBC (art. 12 ust. 1 Statutu ESBC). W konsekwencji tego stanowiska ustawodawca litewski zmienił brzmienie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o LB (w wersji wchodzącej w Ŝycie z dniem uchylenia derogacji) na obejmujące tylko realizację (a nie ustalanie) polityki pienięŝnej. 16

17 została dodatkowo zagwarantowana dodaniem do przepisu o celu i zadaniach NBS klauzuli generalnej przewidującej, Ŝe swoje zadania NBS, będąc częścią ESBC wykonuje zgodnie z zasadami obowiązującymi w ESBC, a od momentu wprowadzenia euro zgodnie z zasadami obowiązującymi w Eurosystemie (art. 2 ust. ustawy o NBS). W przypisie do tego przepisu ustawy dodano odesłanie do właściwych przepisów Traktatu oraz Statutu ESBC. Podobną klauzulę dodano w art. 6 ust. 3 ustawy o NBS przewidując, Ŝe zarząd NBS przy podejmowaniu swoich czynności jest obowiązany do przestrzegania zasad obowiązujących w ESBC (względnie w Eurosystemie). W zakresie związanym z prowadzeniem polityki pienięŝnej wątpliwości EBC budził projekt brzmienia art. 42 ustawy o Central Bank of Cyprus, przewidujący pozostawienie CBC prawa do emisji papierów wartościowych w celu interwencji na rynku pienięŝnym 70. Ostateczne brzmienie tego przepisu uwzględnia kompetencje ESBC precyzując, Ŝe emisja przez CBC papierów wartościowych odbywa się w celu osiągnięcia celów ESBC i realizacji jego zadań. Ustawodawca maltański wprowadził poprawki odzwierciedlające integrację Central Bank of Malta z ESBC do samego przepisu ustanawiającego CBM jako osobę prawną i bank centralny Malty. Art. 3 ust. 1 ustawy o CBM przewiduje, Ŝe CBM jest integralną częścią ESBC i bierze udział w realizacji zadań i spełnianiu celów ustalonych w Traktacie i Statucie ESBC, ze wszystkimi wynikającymi z tego prawami i obowiązkami. Do przepisów Traktatu i Statutu ESBC ściśle dostosowano teŝ przepisy art. 4 i 5 ustawy o CBM określające cele i zadania Central Bank of Malta. Na tle ich projektu EBC wyraził opinię, Ŝe przepis o zadaniach CBM powinien przewidywać wprost, Ŝe są one realizowane według Statutu ESBC i Traktatu, za niewystarczające uznając sformułowanie o działaniu w ramach ESBC 71. Odniesienie do roli krajowego banku centralnego w ESBC znalazło się teŝ w przepisie ustanawiającym Lietuvos bankas (art. 1 ustawy o LB). W brzmieniu obowiązującym obecnie, przed uchyleniem derogacji w stosunku do Litwy, przepis ten przewiduje, Ŝe LB jest częścią ESBC. Wersja przepisu wchodząca w Ŝycie z dniem uchylenia derogacji przewiduje ponadto, Ŝe LB realizuje cele i wykonuje zadania ESBC zgodnie z wytycznymi i instrukcjami EBC. Przepis zawiera ponadto generalną klauzulę, Ŝe wykonywanie funkcji i prowadzenie działalności Lietuvos bankas nie moŝe być sprzeczne z celami ESBC i EBC, jak równieŝ musi pozostać w zgodności z przepisami prawa wspólnotowego. W art. 3 ust. 1 ustawy o LB (brzmienie obowiązujące juŝ obecnie) ustawodawca litewski potwierdził, Ŝe Lietuvos bankas podlega przepisom Traktatu, Statutu ESBC i aktów prawa wspólnotowego, jak równieŝ ustaw i innych aktów prawa litewskiego, o ile są one zgodne z Traktatem i Statutem ESBC. Zgodnie z art. 1 ust. 2 (brzmienie obowiązujące od uchylenia derogacji) LB zarządza i rozporządza swoimi aktywami zgodnie z aktami prawa wspólnotowego oraz ustawą o LB. W przepisie o celach Lietuvos bankas (art. 7) zmiany wchodzące w Ŝycie z dniem uchylenia derogacji polegają: (i) na wprowadzeniu odesłania do Traktatu przy celu utrzymywania stabilności cen 70 Pkt opinii EBC CON/2006/4 71 Pkt 2.2 opinii EBC CON/2006/23 17

18 oraz (ii) dodaniu jako celu ubocznego wspierania ogólnych polityk gospodarczych we Wspólnocie 72, przy zachowaniu dotychczasowego ubocznego celu wspierania polityki gospodarczej rządu Litwy, ale z (iii) dodaniem zastrzeŝenia, Ŝe musi to być zgodne z celami EBC i ESBC. Na tle przepisu o funkcjach i działalności Lietuvos bankas EBC wyraził uwagę, Ŝe emisja monet nie wchodzi w zakres zadań ESBC, ale jest prerogatywą państw członkowskich 73. W konsekwencji tej uwagi w katalogu funkcji LB zawartym w przepisie art. 8 ustawy o LB, podzielonym na funkcje realizujące przepisy Traktatu wchodzące w zakres działalności ESBC (ust. 1) oraz inne funkcje (ust. 2), emisja monet została wyodrębniona od emisji banknotów i znalazła się w ust. 2, a zatem poza funkcjami wchodzącymi w zakres działalności ESBC. Przepis art. 3 ustawy o Latvijas Banka w wersji obowiązującej w chwili akcesji do UE przewidywał jako główny cel LB prowadzenie polityki pienięŝnej przez kontrolowanie ilości pieniądza w obiegu dla zapewnienia stabilności cen. Sformułowanie to zostało uznane przez EBC w Raporcie o konwergencji z 2004 r. (s. 223) za niezgodne z Traktatem i Statutem, w konsekwencji czego w 2005 r. przepis ten zmieniono, tak Ŝe jako główny cel LB przewiduje wyłącznie utrzymanie stabilności cen w kraju 74. W 2006 r. wprowadzono kolejne zmiany do przepisu art. 2 ustawy o LB, przewidujące, Ŝe Latvijas Banka jest uczestnikiem ESBC, jak równieŝ Ŝe podlega wytycznym i instrukcjom EBC zgodnie z przepisami Traktatu i Statutu ESBC. Do zmian tych EBC odniósł się z aprobatą, wskazując jednakŝe, Ŝe odwołanie do wytycznych i instrukcji EBC znajdzie w istocie zastosowanie dopiero w momencie pełnej integracji LB z Eurosystemem, czyli w momencie wprowadzenia euro 75. Wprowadzenie podobnego odwołania do aktów prawnych EBC zaraz po wymienieniu Statutu ESBC Europejski Bank Centralny zalecał ustawodawcy estońskiemu 76, na tle projektu nowelizacji ustawy o Eesti Pank, która miała wejść w Ŝycie z momentem wprowadzenia euro. Odpowiednie sformułowanie zostało ostatecznie wprowadzone do art. 1 ust. 3 ustawy o Eesti Pank, przy czym weszło ono w Ŝycie z dniem r., a zatem pomimo nieprzyjęcia euro przez Estonię. NiezaleŜnie od tego, Ŝe utrata przez krajowe banki centralne uprawnień do określania polityki pienięŝnej następuje dopiero z momentem wprowadzenia euro, EBC zaleca wcześniejsze stopniowe dostosowanie instrumentów krajowej polityki pienięŝnej do standardów Eurosystemu, co pozwoli na sprawne dostosowanie się przez uczestników rynku finansowego do nowych zasad po przyjęciu euro W pkt 8 opinii CON/2005/60 EBC nalegał na dokładne powtórzenie art. 105 ust. 1 Traktatu i art. 2 Statutu ESBC poprzez sformułowanie polityki gospodarcze we Wspólnocie, a nie polityki gospodarcze Wspólnoty 73 Pkt 9 opinii EBC CON/2005/60 74 Zmiana pozytywnie oceniona przez EBC w pkt 5 opinii CON/2005/20 75 Pkt 3.1 opinii CON/2006/19 76 Pkt 5 opinii CON/2005/59 77 Zob. pozytywną ocenę przez EBC projektów zmian dotyczących instrumentów polityki pienięŝnej na Łotwie, pkt 2.1 opinii CON/2007/12 i pkt 2.1 opinii CON/2006/49 18

19 W związku z opierającym się na art. 3 ust. 1 i art. 22 Statutu ESBC sprawowaniem przez Eurosystem nadzoru nad systemami płatności EBC zasugerował wprowadzenie w regulujących tę kwestię przepisach ustawy o Central Bank of Malta sformułowania o sprawowaniu przez CBM nadzoru w ramach Eurosystemu, na podstawie wymogów i standardów określonych przez Radę Prezesów EBC 78. W ostatecznie przyjętym brzmieniu art. 34 ustawy o CBM znalazło się sformułowanie o nadzorze i regulacji przez CBM działalności systemów płatności zgodnie z Traktatem i Statutem. W reakcji na dodatkowe zalecenie EBC 79 w przepisie przewidującym wydawanie w tym zakresie przez CBM przepisów wykonawczych wprowadzono takŝe klauzulę przewidującą ich zgodność z art. 22 Statutu ESBC oraz z wydawanymi na jego podstawie przepisami. W opiniach EBC dotyczących zakresu działalności krajowych banków centralnych pojawiły się teŝ uwagi dotyczące zakresu podmiotów mogących posiadać rachunki w banku centralnym. Na tle art. 12 ustawy o Latvijas Banka EBC zalecił wierne powtórzenie zakresu przewidzianego w art. 17 Statutu ESBC 80. Postulat ustawodawca łotewski zrealizował dopisując do katalogu podmiotów uprawnionych do posiadania rachunku w LB banki centralne będące uczestnikami ESBC oraz uczestników rynku finansowego. Na tle kwestii uczestnictwa krajowego banku centralnego we współpracy międzynarodowej EBC wyraził opinię, Ŝe przepis dotyczący udziału Central Bank of Malta w instytucjach i organizacjach międzynarodowych powinien odsyłać do art. 6 Statutu z uwagi na to, Ŝe w zakresie współpracy wiąŝącej się z zadaniami ESBC, to EBC decyduje o sposobie reprezentacji ESBC 81. Ustawodawca maltański uwzględnił to stanowisko wprowadzając do przepisu o moŝliwości uczestnictwa CBM czy posiadania przez niego udziałów w międzynarodowych i krajowych organizacjach lub instytucjach oraz uczestnictwa w międzynarodowych porozumieniach walutowych (art. 39 ustawy o CBM) ogólne sformułowanie o jego zgodności ze Statutem. Inny sposób regulacji wybrał ustawodawca słoweński wprowadzając ustawą nowelizującą do art. 67a ustawy o Banka Slovenije wymóg uzyskania uprzedniej zgody EBC na uczestnictwo Banka Slovenije w międzynarodowych organizacjach walutowych (a zatem powtarzając postanowienia art. 6 ust. 2 Statutu ESBC i EBC). Podobny wymóg chciał wprowadzić w 2006 r. ustawodawca łotewski (w art. 7 ustawy o Latvijas Banka), zrezygnował jednak z niego po wskazówce EBC, Ŝe powinien on znaleźć zastosowanie dopiero od momentu integracji LB z Eurosystemem 82. W przypadku pełnienia przez krajowe banki centralne innych funkcji niŝ przewidziane w Statucie ESBC Europejski Bank Centralny rekomenduje dodanie do przewidujących je przepisów odesłania precyzującego, Ŝe dodatkowa funkcja sprawowana jest zgodnie z art. 14 ust. 4 Statutu, a 78 Pkt 7.2 opinii EBC CON/2006/23 79 Pkt 3.8 opinii EBC CON/2006/58 80 Pkt 7 opinii CON/2005/20 81 Pkt 8.1 opinii EBC CON/2006/23. Konieczności uwzględnienia tego w przepisie prawa krajowego nie wyklucza okoliczność, Ŝe przepis taki moŝe regulować takŝe współpracę międzynarodową w kwestiach nie naleŝących do kompetencji ESBC. 82 Pkt 3.2 opinii CON/2006/19 19

20 zatem pozostaje poza funkcjami przewidzianymi w Statucie 83. Przy innej okazji EBC odesłania takiego nie zalecał, ograniczając się jedynie do wskazania, Ŝe dodatkowe zadania nie muszą stać w sprzeczności z zadaniami i funkcjami ESBC, ale zgodnie z art. 14 ust. 4 Statutu ESBC zawsze są wykonywane na wyłączną odpowiedzialność danego krajowego banku centralnego i nie są uznawane za część funkcji ESBC 84. W sposób bardziej szczegółowy do kwestii EBC odniósł się na tle projektu nowelizacji o Eesti Pank, gdzie zarekomendował (i) dokładne powtórzenie sformułowań z art. 105 ust. 1 i 2 Traktatu i art. 2 i 3 Statutu ESBC w przepisach przewidujących główny cel i podstawowe zadania krajowego banku centralnego, wraz z wyraźnym odwołaniem się do tych przepisów oraz (ii) wyraźne zastrzeŝenie, Ŝe główny cel i podstawowe zadania krajowego banku centralnego odwzorowujące te przewidziane w Traktacie i Statucie mają zawsze pierwszeństwo przed ewentualnymi dodatkowymi zadaniami czy funkcjami banku centralnego wykraczającymi poza ich zakres 85. Stosując się do tych zaleceń, ustawodawca estoński pozostawił jako uboczne (i obwarowane zalecanym przez EBC zastrzeŝeniem) zadanie Eesti Pank wspieranie polityki gospodarczej rządu Estonii (art. 4 ust. 4 ustawy o EP). Jako ostatni punkt katalogu zadań Eesti Pank w art. 2 ust. 2 ustawy znalazło się takŝe sformułowanie o innych funkcjach przewidzianych ustawą, o ile nie są one sprzeczne z celem i zadaniami odzwierciedlającymi przepisy Traktatu i Statutu EBC i ESBC. Na temat dodatkowych zadań krajowych banków centralnych EBC wypowiedział się równieŝ przy okazji uprawnień czeskiego banku centralnego w zakresie legislacji. Dwa równoległe przygotowywane przepisy nowy 37 przeznaczony do wprowadzenia do obecnie obowiązującej ustawy o Česká národní banka oraz 52 projektu nowej ustawy o Česká národní banka, mającej wejść w Ŝycie z dniem wprowadzenia euro przewidują wspólne przygotowywanie przez ČNB i Ministerstwo Finansów projektów ustaw dotyczących kwestii walutowych, obiegu pienięŝnego, rynku pienięŝnego, oraz statusu, organizacji, kompetencji i działalności ČNB, jak równieŝ przygotowywanie przez Ministerstwo Finansów przy pomocy ČNB projektów ustaw dotyczących rynku finansowego, pieniądza elektronicznego, prawa dewizowego, jak równieŝ ustawy o wprowadzeniu euro w Republice Czeskiej. EBC zalecił, aby przepisy te zawierały zastrzeŝenie, Ŝe uprawnienia ustawodawcze ČNB i Ministerstwa Finansów nie uchybiają kompetencjom organów Wspólnoty 86. ObciąŜanie krajowych banków centralnych dodatkowymi zadaniami nie związanymi z ESBC wiąŝe się takŝe z kwestią ich niezaleŝności finansowej. EBC kilkakrotnie podkreślił na tym tle, Ŝe obciąŝanie krajowych banków centralnych nowymi zadaniami albo zmiana ich zadań nie moŝe 83 Pkt 6.1 opinii EBC CON/2006/23 84 Pkt 2.1 opinii CON/2007/8 i pkt 2.1 opinii CON/2006/47 dotyczących powierzenia ČNB dodatkowych zadań w zakresie ochrony konsumentów 85 Pkt 6 opinii EBC CON/2005/59 86 Pkt opinii CON/2008/21. Na tle związanych z tą kwestią przepisów czeskiej ustawy o zakresach właściwości centralnych organów administracji EBC zalecił takŝe (pkt opinii CON/2008/2), aby przyznawały one Ministerstwu Finansów właściwość nie dla ogólnie określonej wspólnej waluty UE, ale jedynie dla ułatwienia przygotowań do jej wprowadzenia w Czechach, tak aby uwzględnione zostały kompetencje instytucji wspólnotowych. EBC zalecił takŝe uwzględnienie kompetencji Wspólnoty w przepisach tej ustawy regulujących właściwość w sprawach dotyczących systemów płatności i obrotu walutowego z zagranicą. 20

Paulina Tyniec-Piszcz. ZMIANY W FUNKCJONOWANIU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO W ŚWIETLE WEJŚCIA POLSKI DO STREFY EURO wybrane aspekty prawne

Paulina Tyniec-Piszcz. ZMIANY W FUNKCJONOWANIU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO W ŚWIETLE WEJŚCIA POLSKI DO STREFY EURO wybrane aspekty prawne ZMIANY W FUNKCJONOWANIU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO W ŚWIETLE WEJŚCIA POLSKI DO STREFY EURO wybrane aspekty prawne KLUCZOWE ZAGADNIENIA PRAWNE ASPEKTY WEJŚCIA POLSKI DO STREFY EURO KRYTERIA KONWERGENCJI

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 10 marca 2015 r. w sprawie przepisów dotyczących Narodowego Banku Polskiego (CON/2015/9)

ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 10 marca 2015 r. w sprawie przepisów dotyczących Narodowego Banku Polskiego (CON/2015/9) PL ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 10 marca 2015 r. w sprawie przepisów dotyczących Narodowego Banku Polskiego (CON/2015/9) Wprowadzenie i podstawa prawna W dniu 30 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E MINISTERSTWO FINANSÓW Pełnomocnik Rządu do Spraw Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską S P R A W O Z D A N I E za okres od dnia 26 stycznia do dnia 31 marca 2009 r. z działalności Pełnomocnika

Bardziej szczegółowo

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO PL OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 6 sierpnia 2010 r. w sprawie zmian przepisów prawnych dotyczących finansowania systemu gwarantowania depozytów (CON/2010/64) Wprowadzenie i podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO PL OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 2 sierpnia 2006 r. wydana na wniosek Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie projektu ustawy zmieniającej ustawę o Narodowym Banku Polskim (CON/2006/39)

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 maja 2009 r.

Warszawa, dnia 19 maja 2009 r. Warszawa, dnia 19 maja 2009 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Co zazwyczaj się mówi o wejściu do Strefy Euro? Polska musi spełniać 5 kryteriów z Maastricht Wejście Polski do strefy Euro jest generalnie korzystne Musimy wejść

Bardziej szczegółowo

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 25 września 2007 r.

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 25 września 2007 r. PL OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 25 września 2007 r. wydana na wniosek Prezesa Narodowego Banku Polskiego w przedmiocie projektu zarządzenia w sprawie sposobu i trybu przeliczania, sortowania,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 stycznia 2012 r.

Warszawa, dnia 18 stycznia 2012 r. Warszawa, dnia 18 stycznia 2012 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 14 stycznia 2013 r. w sprawie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (CON/2013/5)

ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 14 stycznia 2013 r. w sprawie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (CON/2013/5) PL ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 14 stycznia 2013 r. w sprawie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (CON/2013/5) Wprowadzenie i podstawa prawna W dniu 6 listopada 2012

Bardziej szczegółowo

Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. ( Regulamin wymiany)

Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. ( Regulamin wymiany) Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. ( Regulamin wymiany) 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin wymiany walutowej Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie przepisów dotyczących spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie przepisów dotyczących spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych PL OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie przepisów dotyczących spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (CON/2009/60) Wprowadzenie i podstawa prawna W dniu 4 maja

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY AF/EEE/BG/RO/DC/pl 1 WSPÓLNA DEKLARACJA W SPRAWIE TERMINOWEJ RATYFIKACJI UMOWY O UDZIALE REPUBLIKI

Bardziej szczegółowo

Dla przytoczonego w niniejszym punkcie stanu faktycznego pozostaje aktualna uwaga z ostatniego akapitu punktu 1, dotycząca podatków dochodowych.

Dla przytoczonego w niniejszym punkcie stanu faktycznego pozostaje aktualna uwaga z ostatniego akapitu punktu 1, dotycząca podatków dochodowych. W związku z sygnalizowanymi problemami w ustalaniu właściwości miejscowej organów podatkowych i wyznaczaniu wierzyciela zobowiązań podatkowych Ministerstwo Finansów uprzejmie wyjaśnia, co następuje: Przepis

Bardziej szczegółowo

AKTY PRAWNE UNII EUROPEJSKIEJ

AKTY PRAWNE UNII EUROPEJSKIEJ AKTY PRAWNE UNII EUROPEJSKIEJ Prawo UE moŝna podzielić na dwie grupy: Prawo pierwotne; Prawo wtórne (pochodne). NajwaŜniejsze akty prawa pierwotnego: traktaty załoŝycielskie Wspólnot Europejskich i UE;

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY 22.2.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 51/3 III (Akty przygotowawcze) EUROPEJSKI BANK CENTRALNY OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie wniosku dotyczącego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne ZESTAWIENIE uwag do projektu rozporządzenia w sprawie sposobu dokumentowania prowadzonej przez Centralne Biuro Antykorupcyjne

Bardziej szczegółowo

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego 1 Cel badania Rozpoznanie kierunków i skali zmian w strukturze kosztów

Bardziej szczegółowo

Niniejsza ustawa wdraża dyrektywę (Niniejsza ustawa wdraża dyrektywy: dyrektywę, dyrektywę oraz dyrektywę )

Niniejsza ustawa wdraża dyrektywę (Niniejsza ustawa wdraża dyrektywy: dyrektywę, dyrektywę oraz dyrektywę ) Dobre praktyki legislacyjne 23 Odnośniki do tytułu aktu normatywnego informujące o wdrożeniu prawa unijnego Tezy: 1. Odnośniki informujące o wdrażanych dyrektywach powinny wskazywać zakres wdrożenia dyrektywy

Bardziej szczegółowo

Materiał Zespołu Roboczego do spraw Dostosowań Prawnych

Materiał Zespołu Roboczego do spraw Dostosowań Prawnych Nr 10/2011 sierpień 2011 UROOPRACOWANIA Zespół Roboczy ds. Dostosowań Prawnych Doświadczenia państw członkowskich Unii Europejskiej w wybranych obszarach dostosowań prawnych związanych z wprowadzeniem

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków organizowania i prowadzenia szkoleń w słuŝbie cywilnej

ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków organizowania i prowadzenia szkoleń w słuŝbie cywilnej PROJEKT 30.04.2010 r. ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków organizowania i prowadzenia szkoleń w słuŝbie cywilnej Na podstawie art. 112 ustawy z dnia 21

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 7 sierpnia 2015 r. Poz. 1128 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 15 lipca 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO (UE)

WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO (UE) 20.2.2015 L 47/29 WYTYCZNE WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO (UE) 2015/280 z dnia 13 listopada 2014 r. w sprawie ustanowienia przez Eurosystem systemu produkcji i zamówień banknotów euro (EBC/2014/44)

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r.

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej 1) Opracowano

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druk nr 1357)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druk nr 1357) Warszawa, dnia 6 września 2011 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druk nr 1357) I. Cel i przedmiot ustawy Celem nowelizacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 927 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 29 kwietnia 2013 r.

Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 927 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 29 kwietnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 927 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Druk nr 4413 Warszawa, 1 lipca 2011 r.

Druk nr 4413 Warszawa, 1 lipca 2011 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Druk nr 4413 Warszawa, 1 lipca 2011 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej.

- o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 4147 Warszawa, 14 stycznia 2011 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej STABILIZACJA KURSU WALUTOWEGO PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO STREFY EURO Joanna Stryjek, SGH Wejście

Bardziej szczegółowo

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH 1. (Ad. III. 1) Jakie informacje powinna zawierać samoocena rady nadzorczej jako odrębny dokument (punkt III.1.2 Dobrych Praktyk)

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK na podstawie art. 188 w związku z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP

WNIOSEK na podstawie art. 188 w związku z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość Warszawa, dnia 18 maja 2011 r. Trybunał Konstytucyjny al. J. Ch. Szucha 12 A 00-918 Warszawa W n i o skoda wc a : Grupa posłów na Sejm RP VI kadencji według załączonej

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna funkcjonowania komitetu audytu

Podstawa prawna funkcjonowania komitetu audytu Zgodnie z nową ustawą o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym, w skład komitetu audytu wchodzi co najmniej 3 członków.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2009 r. Projekt z dnia 29.07.2009 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Uwagi do Projektu ustawy Prawo działalności gospodarczej

Uwagi do Projektu ustawy Prawo działalności gospodarczej Czerwiec 2015 22 Uwagi do Projektu ustawy Prawo działalności gospodarczej Związek Firm Pożyczkowych Opinia prawna w ramach konsultacji publicznych zorganizowanych przez Ministerstwo Gospodarki w toku procesu

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 30.11.2005 KOM(2005) 623 wersja ostateczna 2005/0243 (ACC) Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed

Bardziej szczegółowo

L 66/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 8.3.2006

L 66/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 8.3.2006 L 66/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 8.3.2006 UMOWA pomiędzy Wspólnotą Europejską i Królestwem Danii w sprawie kryteriów i mechanizmów określania Państwa Członkowskiego właściwego dla rozpatrywania

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 513)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 513) Warszawa, dnia 29 sierpnia 2007 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 513) I. Cel i przedmiot ustawy Zasadnicza część uchwalonych zmian zmierza - w założeniu ustawodawcy sejmowego

Bardziej szczegółowo

DECYZJA KOMISJI. z dnia 23 listopada 2005 r. w sprawie pomocy państwa przyznanej przez Słowenię w ramach przepisów o podatku od emisji dwutlenku węgla

DECYZJA KOMISJI. z dnia 23 listopada 2005 r. w sprawie pomocy państwa przyznanej przez Słowenię w ramach przepisów o podatku od emisji dwutlenku węgla 27.9.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 268/19 DECYZJA KOMISJI z dnia 23 listopada 2005 r. w sprawie pomocy państwa przyznanej przez Słowenię w ramach przepisów o podatku od emisji dwutlenku

Bardziej szczegółowo

KOMISJA DECYZJE. 3.7.2008 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 173/17

KOMISJA DECYZJE. 3.7.2008 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 173/17 3.7.2008 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 173/17 II (Akty przyjęte na mocy Traktatów WE/Euratom, których publikacja nie jest obowiązkowa) DECYZJE KOMISJA DECYZJA KOMISJI z dnia 8 kwietnia 2008 r.

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA. Katowice, 6 XII 2006 r.

POMOC PUBLICZNA. Katowice, 6 XII 2006 r. Katowice, 6 XII 2006 r. POMOC PUBLICZNA Jarosław Butkiewicz Specjalista w Departamencie Monitorowania Pomocy Publicznej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel. (0-22) 55-60-271 Prawo regulujące warunki

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster Sygn. akt I CSK 607/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 maja 2014 r. SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa Stowarzyszenia [ ] przeciwko B. Bank S.A. z siedzibą w W. o uznanie postanowień

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 4/2009 Zgromadzenia Izby Adwokackiej w Kielcach z dnia 17 października 2009r. w sprawie nadania Statutu Izbie Adwokackiej w Kielcach.

Uchwała Nr 4/2009 Zgromadzenia Izby Adwokackiej w Kielcach z dnia 17 października 2009r. w sprawie nadania Statutu Izbie Adwokackiej w Kielcach. Uchwała Nr 4/2009 Zgromadzenia Izby Adwokackiej w Kielcach z dnia 17 października 2009r. w sprawie nadania Statutu Izbie Adwokackiej w Kielcach. Na podstawie przepisu art. 40 pkt. 7 ustawy z dnia 26.05.1982r.

Bardziej szczegółowo

Bank Handlowy w Warszawie S.A. 1

Bank Handlowy w Warszawie S.A. 1 UMOWA O ŚWIADCZENIE PRZEZ BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. USŁUG PRZYJMOWANIA I PRZEKAZYWANIA ZLECEŃ NABYCIA LUB ZBYCIA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Zwana dalej Umową zawarta dnia, między Panią/Panem: data i miejsce

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY L 123/94 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 19.5.2009 WYTYCZNE EUROPEJSKI BANK CENTRALNY WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 7 maja 2009 r. zmieniające wytyczne EBC/2007/2 w sprawie transeuropejskiego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem

USTAWA. z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Dziennik Ustaw Nr 213 15098 Poz. 1395 1395 USTAWA z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Puchacz. Sprawozdanie o udzielonych zamówieniach publicznych szczegółowy instruktaż sporządzania

Krzysztof Puchacz. Sprawozdanie o udzielonych zamówieniach publicznych szczegółowy instruktaż sporządzania Krzysztof Puchacz Sprawozdanie o udzielonych zamówieniach publicznych szczegółowy instruktaż sporządzania ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2015 Problematyczne moŝe okazać się wykazanie

Bardziej szczegółowo

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności art. 127 ust. 2 tiret pierwsze art. 127 ust. 2,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności art. 127 ust. 2 tiret pierwsze art. 127 ust. 2, L 14/30 21.1.2016 WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO (UE) 2016/65 z dnia 18 listopada 2015 r. w sprawie redukcji wartości w wycenie stosowanych przy implementacji ram prawnych polityki pieniężnej

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Prawno-konstytucyjne aspekty wprowadzenia euro w Polsce dr Tomasz SŁOMKA Decyzję o wprowadzeniu

Bardziej szczegółowo

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r.

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 WRZEŚNIA 2013 R. (SYGN. AKT K 35/12) DOTYCZĄCYM USTAWY O SYSTEMIE OŚWIATY I. METRYKA ORZECZENIA

Bardziej szczegółowo

ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 5 lipca 2011 r.

ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO. z dnia 5 lipca 2011 r. PL ECB-PUBLIC OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 5 lipca 2011 r. w sprawie przepisów umożliwiających przekształcanie oddziałów instytucji kredytowych w banki krajowe (CON/2011/57) Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011

L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011 L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 680/2011 z dnia 14 lipca 2011 r. ustalające na rok 2011 pułapy budżetowe mające zastosowanie do określonych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień

EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DS. WPROWADZENIA EURO PRZEZ RZECZPOSPOLITĄ POLSKĄ EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień Ocena konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Rozdział III. Przelew regulowany i przelew SEPA

Rozdział III. Przelew regulowany i przelew SEPA Warunki wykonywania przelewów regulowanych i przelewów SEPA w Banku Spółdzielczym w Stalowej Woli BIC Banku- Swift code Banku: POLUPLPR Bank Spółdzielczy dokonuje przelewów regulowanych i przelewów SEPA

Bardziej szczegółowo

Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców podlega w Polsce reglamentacji. Nie jest to jednak ewenement, gdyż prawie każde państwo dąży do

Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców podlega w Polsce reglamentacji. Nie jest to jednak ewenement, gdyż prawie każde państwo dąży do Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców podlega w Polsce reglamentacji. Nie jest to jednak ewenement, gdyż prawie każde państwo dąży do zapewnienia sobie możliwości decydowania o oddawaniu nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna dotycząca rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 2075)

Opinia prawna dotycząca rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 2075) Warszawa, 31 stycznia 2014 r. Opinia prawna dotycząca rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 2075) 1. Tezy opinii 1. Propozycja zmiany ustawy o systemie oświaty wymaga ponownego

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (druk nr 340)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (druk nr 340) Warszawa, dnia 7 maja 2013 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (druk nr 340) I. Cel i przedmiot ustawy Ustawa o zmianie ustawy o kierujących pojazdami

Bardziej szczegółowo

Jednocześnie, kierując się kryterium wskazanym w delegacji ustawowej, jakim jest konieczność zapewnienia sprawnej kontroli w podmiotach prowadzących

Jednocześnie, kierując się kryterium wskazanym w delegacji ustawowej, jakim jest konieczność zapewnienia sprawnej kontroli w podmiotach prowadzących Uzasadnienie Projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie urzędowego sprawdzenia jest efektem oceny dokonanej po rocznym okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY 25.5.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 155/1 III (Akty przygotowawcze) EUROPEJSKI BANK CENTRALNY EUROPEJSKI BANK CENTRALNY OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 7 kwietnia 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat,

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat, UZASADNIENIE Niniejsza ustawa wdraża do polskiego porządku prawnego dyrektywę Komisji 2011/90/UE z dnia 14 listopada 2011 r. zmieniającą część II załącznika I do dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.11.2011 KOM(2011) 819 wersja ostateczna 2011/0385 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wzmocnienia nadzoru gospodarczego i budżetowego

Bardziej szczegółowo

19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9

19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9 19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 745/2010 z dnia 18 sierpnia 2010 r. ustalające na rok 2010 pułapy budżetowe mające zastosowanie do określonych systemów

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 14 października 1991 r.

DYREKTYWA RADY. z dnia 14 października 1991 r. DYREKTYWA RADY z dnia 14 października 1991 r. w sprawie obowiązku pracodawcy dotyczącym informowania pracowników o warunkach stosowanych do umowy lub stosunku pracy (91/533/EWG) RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.7.2014 L 198/7 DECYZJA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 31 stycznia 2014 r. w sprawie bliskiej współpracy z właściwymi organami krajowymi uczestniczących państw członkowskich, których walutą nie

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw.

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw. Warszawa, 15 września 2014 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 708) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY

MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY MINISTERSTWO FINANSÓW MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY Warszawa, październik 2008 r. Poniższy dokument ma posłużyć ustaleniu kolejności niezbędnych działań w ramach procesu

Bardziej szczegółowo

Załącznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2015 r. Rozporządzenie. Rady Ministrów. z dnia 3 listopada 2009 r.

Załącznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2015 r. Rozporządzenie. Rady Ministrów. z dnia 3 listopada 2009 r. Narodowy Komitet Koordynacyjny do spraw Euro, Rada Koordynacyjna oraz Międzyinstytucjonalne Zespoły Robocze do spraw Przygotowań do Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską OBWIESZCZENIE Prezesa Rady

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1021)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1021) Warszawa, dnia 15 listopada 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1021) I. Cel i przedmiot ustawy Opiniowana ustawa zmienia ustawę z dnia 13 czerwca

Bardziej szczegółowo

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa)

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa) 27.4.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 114/1 I (Akty, których publikacja jest obowiązkowa) ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 629/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 5 kwietnia 2006 r. zmieniające

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 23 czerwca 2015 r. Warszawa, dnia 23 czerwca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

odwołaniach). Druki te powinny być stosowane również w postępowaniach o mniejszej wartości ze względu na szczególnie istotne informacje w nich

odwołaniach). Druki te powinny być stosowane również w postępowaniach o mniejszej wartości ze względu na szczególnie istotne informacje w nich UZASADNIENIE Projektowane rozporządzenie stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 96 ust. 5 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655 oraz

Bardziej szczegółowo

S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J. z dnia 1 października 2015 r.

S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J. z dnia 1 października 2015 r. U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 1 października 2015 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym

Bardziej szczegółowo

UMOWA (Wzór) o obsługę bankową budŝetu Powiatu Ząbkowickiego

UMOWA (Wzór) o obsługę bankową budŝetu Powiatu Ząbkowickiego UMOWA (Wzór) o obsługę bankową budŝetu Powiatu Ząbkowickiego Załącznik nr 3 do SIWZ zawarta w dniu... w Ząbkowicach Śl. pomiędzy : 1. Powiatem Ząbkowickim reprezentowanym przez Zarząd Powiatu Ząbkowickiego,

Bardziej szczegółowo

uwzględniając ostateczne roczne sprawozdania finansowe Europejskiej Fundacji Kształcenia za rok budŝetowy 2008,

uwzględniając ostateczne roczne sprawozdania finansowe Europejskiej Fundacji Kształcenia za rok budŝetowy 2008, P7_TA-PROV(2010)0112 Absolutorium 2008: Europejska Fundacja Kształcenia 1. Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 5 maja 2010 r. w sprawie absolutorium z wykonania budŝetu Europejskiej Fundacji Kształcenia

Bardziej szczegółowo

Sygn. akt: KIO 1550/12 POSTANOWIENIE z dnia 1 sierpnia 2012 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Sygn. akt: KIO 1550/12 POSTANOWIENIE z dnia 1 sierpnia 2012 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Sygn. akt: KIO 1550/12 POSTANOWIENIE z dnia 1 sierpnia 2012 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Protokolant: Honorata Łopianowska Paweł Nowosielski po rozpoznaniu na posiedzeniu z

Bardziej szczegółowo

KOMISJA EUROPEJSKA. Bruksela, dnia 18.V.2005 C(2005)1531

KOMISJA EUROPEJSKA. Bruksela, dnia 18.V.2005 C(2005)1531 KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 18.V.2005 C(2005)1531 Dotyczy: Pomoc Państwa nr N 15/2005 Polska Program pomocy regionalnej na wspieranie nowych inwestycji i tworzenie miejsc pracy związanych z nowymi

Bardziej szczegółowo

KOMISJA EUROPEJSKA. Bruksela, dnia 11.V.2005 C(2005)1477

KOMISJA EUROPEJSKA. Bruksela, dnia 11.V.2005 C(2005)1477 KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 11.V.2005 C(2005)1477 Dotyczy: Pomocy państwa nr N 90/2005 - Polska Program pomocy regionalnej dla przedsiębiorców inwestujących i tworzących nowe miejsca pracy na terenie

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 30.8.2011 KOM(2011) 516 wersja ostateczna 2011/0223 (COD) C7-0226/11 Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniające rozporządzenie (WE) nr 810/2009

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia 2010 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym

Ustawa. z dnia 2010 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym Projekt z dnia 16 lutego 2010 r. Ustawa z dnia 2010 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym Art. 1. W ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (Dz. U. z 2009 r. Nr

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2010 r. Projekt z dnia 15 stycznia 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2010 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lekarzy wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia kwietnia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny Warszawa

Warszawa, dnia kwietnia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny Warszawa Warszawa, dnia kwietnia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny Warszawa W n i o s e k Na podstawie art. 122 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wnoszę o zbadanie zgodności z Konstytucją ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. Projekt z dnia 1 czerwca 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych,

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 28 listopada 2003 r.

USTAWA. z dnia 28 listopada 2003 r. USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej 1) Art. 1. 1. Ustawa określa zadania

Bardziej szczegółowo

(wyciąg według stanu prawnego na dzień 31 stycznia 2009 r.)

(wyciąg według stanu prawnego na dzień 31 stycznia 2009 r.) Dobre praktyki legislacyjne 7 Obowiązywanie rozporządzenia w sytuacji pośredniej zmiany przepisu upoważniającego do jego wydania Teza Utrata mocy obowiązującej rozporządzenia następuje nie tylko w sytuacji

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

Decyzja ramowa Rady w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej: Jak można wzmocnić unijne ustawodawstwo w tym zakresie?

Decyzja ramowa Rady w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej: Jak można wzmocnić unijne ustawodawstwo w tym zakresie? DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYKI WEWNĘTRZNEJ DEPARTAMENT TEMATYCZNY C: PRAWA OBYWATELSKIE I SPRAWY KONSTYTUCYJNE WOLNOŚCI OBYWATELSKIE, SPRAWIEDLIWOŚĆ I SPRAWY WEWNĘTRZNE Decyzja ramowa Rady w sprawie zwalczania

Bardziej szczegółowo

Uwagi do ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz niektórych innych ustaw.

Uwagi do ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz niektórych innych ustaw. Warszawa, dnia 8 października 2014 r. Uwagi do ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz niektórych innych ustaw (druk nr 727) 1) Art. 1 pkt 2 w przepisie tym

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2010 r. w sprawie wysoko ci opłaty za egzamin na doradc podatkowego

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2010 r. w sprawie wysoko ci opłaty za egzamin na doradc podatkowego Projekt z dnia 12 pa dziernika 2010 r. ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2010 r. w sprawie wysoko ci opłaty za egzamin na doradc podatkowego Na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 17 marca 2010 r.

POSTANOWIENIE z dnia 17 marca 2010 r. Sygn. akt: KIO/UZP 276/10 POSTANOWIENIE z dnia 17 marca 2010 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przemysław Dzierzędzki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym bez obecności stron w dniu 17 marca

Bardziej szczegółowo