Unia Europejska u progu polskiej Prezydencji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Unia Europejska u progu polskiej Prezydencji"

Transkrypt

1

2

3 Unia Europejska u progu polskiej Prezydencji

4

5 Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP Unia Europejska u progu polskiej Prezydencji Podręcznik dla przedstawicieli organizacji pozarządowych i mediów lokalnych redakcja Paweł Filipek Kraków 2011

6 Publikacja przygotowana przez Instytut Europeistyki UJ Autorzy: Olga Brzezińska, Wojciech Burek, Katarzyna Cira, Agnieszka Czubik Paweł Filipek, Magdalena Góra, Ewa Kamarad, Krzysztof Koźbiał, Mirosław Natanek Małgorzata Nowaczek-Zaremba, Katarzyna Przybysławska, Rafał Riedel, Marcin Zubek Sprawdzenie merytoryczne: Aleksander Parzych, Aureliusz Wlaź Redakcja: Paweł Filipek Koordynacja projektu: Wojciech Burek, Monika Nowak Skład: Oleg Aleksejczuk Copyright by: Komisja Europejska, Kraków 2011, z wyłączeniem części ilustracji wykorzystanych na odrębnych licencjach (zob. informacje pod nimi) ISBN: X Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej Publikacja została przygotowana w ramach partnerstwa w zarządzaniu przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych we współpracy z Przedstawicielstwem Komisji Europejskiej oraz Biurem Informacyjnym Parlamentu Europejskiego w Polsce. Wyrażone w niniejszej publikacji opinie są poglądami jej Autorów. Treści prezentowane w publikacji nie są tożsame z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej oraz Biura Informacyjnego Parlamentu Europejskiego w Polsce. Zdjęcia na okładce pochodzą z zasobów Unii Europejskiej (sekcja audiowizualna Komisji Europejskiej).

7 Spis treści Wykaz skrótów... Przedmowa... Krzysztof Koźbiał, Mirosław Natanek 1. Historia integracji europejskiej... Ewa Kamarad 2. Charakter prawny i polityczny Unii Europejskiej... Małgorzata Nowaczek-Zaremba 3. System instytucjonalny Unii Europejskiej... Wojciech Burek 4. System prawny Unii Europejskiej... Olga Brzezińska 5. Traktat z Lizbony... Paweł Filipek 6. Procesy podejmowania decyzji w Unii Europejskiej... Magdalena Góra, Rafał Riedel 7. Prezydencja w Radzie Unii Europejskiej... Marcin Zubek 8. Zmiany w zasadniczych obszarach działania UE w świetle Traktatu z Lizbony... Agnieszka Czubik 9. Pozycja jednostki w Unii Europejskiej... Katarzyna Cira 10. Środki masowego przekazu w Unii Europejskiej kontekst prawny... Ewa Kamarad, Katarzyna Przybysławska 11. Organizacje pozarządowe w Unii Europejskiej

8

9 Wykaz skrótów 1. Akty prawne EKPC JAE KPP TA TFUE TL TM TN TUE 2. Organizacje i instytucje COREPER EBC EBI ESBC EDA EFTA EOG ESDZ EWG EWWiS KE Europejska Konwencja Praw Człowieka, właśc. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności Jednolity Akt Europejski Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej Traktat amsterdamski (Traktat z Amsterdamu) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Traktat lizboński (Traktat z Lizbony) Traktat z Maastricht Traktat nicejski (Traktat z Nicei) Traktat o Unii Europejskiej Komitet Stałych Przedstawicieli Europejski Bank Centralny Europejski Bank Inwestycyjny Europejski System Banków Centralnych Europejska Agencja Obrony Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu Europejski Obszar Gospodarczy Europejska Służba Działań Zewnętrznych Europejska Wspólnota Gospodarcza Europejska Wspólnota Węgla i Stali Komisja Europejska KES KR NATO ONZ PE RPO RUE TO TS TSUE UE WE 3. Inne CC-BY-SA EPBiO EWP PD PWBiS SIS UGW WPR WPZiB Komitet Ekonomiczno-Społeczny Komitet Regionów Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego Organizacja Narodów Zjednoczonych Parlament Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich Rada Unii Europejskiej Trybunał Obrachunkowy Trybunał Sprawiedliwości Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej Unia Europejska Wspólnota Europejska (dawna EWG) licencja: uznanie autorstwa na tych samych warunkach (Crea ve Commons A ribu on- ShareAlike), opis licencji: h p:// crea vecommons.org/licenses/bysa/3.0/deed.pl Europejska Polityka Bezpieczeństwa i Obrony Europejska Współpraca Polityczna licencja domeny publicznej (Public Domain) przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości System Informacyjny Schengen Unia Gospodarcza i Walutowa wspólna polityka rolna Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa

10

11 Przedmowa Oddajemy w Państwa ręce podręcznik zawierający podstawowy materiał dydaktyczny dla przedstawicieli organizacji pozarządowych i mediów lokalnych uczestników programu szkoleń prowadzonych przez Instytut Europeistyki UJ, a organizowanych w ramach partnerstwa w zarządzaniu przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, we współpracy z Przedstawicielstwem Komisji Europejskiej oraz Biurem Informacyjnym Parlamentu Europejskiego w Polsce w związku z Prezydencją Polski w Radzie Unii Europejskiej przypadające w II półroczu tego roku. W podręczniku przedstawiamy najbardziej istotne zmiany w systemie i funkcjonowaniu Unii Europejskiej, które są owocem Traktatu lizbońskiego. W rozdziale pierwszym prezentujemy zarys historii integracji europejskiej od II wojny światowej do współczesności. Ukazujemy zakres i dynamikę procesów integracyjnych w Europie na tle takich wydarzeń, jak: ogłoszenie planu Schumana, powstanie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, projektu Europejskiej Wspólnoty Obronnej i Europejskiej Wspólnoty Politycznej, powstanie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, rozwój Wspólnot Europejskich i wreszcie powstanie i rozwój Unii Europejskiej. Rozdział drugi przybliża zagadnienia podmiotowości prawnej i politycznej Unii Europejskiej. Wskazujemy, co oznacza ponadnarodowy charakter Unii, przyglądamy się również kwes i suwerenności państw członkowskich UE i wykonywania praw z niej wynikających. Uszczegółowieniem tej problematyki jest analiza funkcji i kompetencji UE, w tym kompetencji wyłącznych, dzielonych i wspierających. Rozważania zamyka refleksja na temat paneuropejskiej sceny politycznej w kontekście funkcjonowania sceny politycznej w państwach członkowskich. W rozdziale trzecim przedstawiamy w sposób syntetyczny system instytucjonalny UE, wyjaśniając zakres kompetencji i sposób funkcjonowania głównych instytucji UE. Rozdział czwarty poświęcony jest systemowi źródeł prawa unijnego, a piąty wyjaśnieniu specyfiki prawa UE na tle szczegółowej analizy struktury i celów Traktatu lizbońskiego. Rozdział szósty omawia procesy decyzyjne w UE. W rozdziale siódmym wyjaśniamy prawno-traktatowe podstawy Prezydencji w Radzie UE, w tym zwłaszcza ramy instytucjonalne nowej formuły Prezydencji w świetle Traktatu lizbońskiego oraz wyzwania instytucjonalno-polityczne polskiej Prezydencji. Rozdział ósmy w sposób szczegółowy ukazuje zmiany w zasadniczych obszarach działania UE w świetle Traktatu z Lizbony, tzn. zmiany w obszarze rynku wewnętrznego i polityk wspólnotowych, zmiany w obszarze Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa oraz zmiany w obszarze Przestrzeni Wolności Bezpieczeństwa i Solidarności. Rozdział dziewiąty ukazuje pozycję jednostki w Unii Europejskiej w świetle standardów ochrony praw podstawowych obywateli UE zawartych w Karcie Praw Podstawowych, zasady równości i niedyskryminacji oraz uprawnień obywateli UE wywodzonych z zasady obywatelstwa. W rozdziale dziesiątym przedstawiamy problematykę regulacji prawnych w obszarze rynku medialnego w UE, form aktywności mediów europejskich (prasy i mediów elektronicznych), a także problematykę roli mediów w UE w europejskiej sferze publicznej. W rozdziale jedenastym ukazujemy takie kwes e jak rola organizacji pozarządowych jako pla ormy aktywności obywatelskiej w UE w świetle Traktatu lizbońskiego. Tytułem wprowadzenia do problematyki podręcznika pragniemy zauważyć, że państwa członkow-

12 10 Przedmowa skie w trakcie konferencji międzyrządowej, która przygotowała tekst Traktatu lizbońskiego, uznały, że wcześniej obowiązujące traktaty nie wyposażają Unii Europejskiej w narzędzia niezbędne do stawienia czoła problemom wewnętrznym UE (dostosowania architektury instytucjonalnej do konsekwencji instytucjonalnych poszerzenia UE), jak i dostosowania UE do zmian zachodzących w jej środowisku zewnętrznym. Traktat z Lizbony jest traktatem rewizyjnym, nie zastępuje on poprzednich traktatów, a jedynie wprowadza do nich pewne zmiany. Wprowadza zmiany w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dawny Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską Traktat rzymski) oraz w Traktacie o Unii Europejskiej. Kraków, 7 lutego 2011 r. Autorzy Praca autorstwa Klaudii Szot z Zespołu Szkół Plastycznych III klasy Liceum Plastycznego w Tarnowie, wyróżniona w ogólnopolskim konkursie na plakat pod hasłem Polska Prezydencja dla Europy

13 1. Historia integracji europejskiej dr Krzysztof Koźbiał, dr Mirosław Natanek Instytut Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego 1. Pojęcie integracji W potocznym znaczeniu słowo integracja oznacza zazwyczaj łączenie mniejszych jednostek w większe, mniejszych obszarów w większe, natomiast w sensie politologicznym jest to przede wszystkim proces integrowania mniejszych obszarów politycznych (np. regionów, państw) w większe, ich jednoczenia, scalania. Ważna jest przy tym dobrowolność działań i samodzielność decyzji podejmowanych przez poszczególne kraje. Pod pojęciem integracja europejska zwykło się rozumieć procesy zachodzące w Europie po zakończeniu II wojny światowej. Początkowo miały one miejsce w zachodniej części kontynentu, a po upadku komunizmu w 1989 r. także w środkowej i wschodniej Europie. Sama idea integrowania się wokół określonych zasad nie jest jednak pomysłem XX-wiecznym i sięga wiele stuleci wstecz. 2. Projekty paneuropejskie w przeszłości Za prekursorów zjednoczenia Starego Kontynentu można uznać i Karola Wielkiego, scalającego pod swym berłem coraz to rozleglejsze terytoria, i czeskiego króla Jerzego z Podiebradów, zgłaszającego w połowie XV stulecia propozycje europejskiego związku państw, i francuskiego ministra Maksymiliana de Sully ego, postulującego w XVII w. powołanie wspólnej organizacji europejskiej, i Wojciecha Jastrzębowskiego, który w 1831 r. opublikował tekst o europejskiej konstytucji, czy też Wiktora Hugo, który w połowie XIX w. pisał o konieczności powstania Stanów Zjednoczonych Europy. Żadna z przywołanych idei nie została zrealizowana. Podobny los spotkał międzywojenne projekty Paneuropy Austriaka hr. Richarda Coudenhove- -Kalergiego czy też tzw. Federalnej Unii Europejskiej francuskiego ministra spraw zagranicznych Aris de a Brianda. Coudenhove-Kalergi, mając w pamięci hekatombę Wielkiej Wojny i pragnąc zapobiec podobnemu konfliktowi w przyszłości, zaproponował w 1923 r. stopniowe jednoczenie Starego Kontynentu bez ZSRR i Wielkiej Brytanii na zasadzie federacyjnej. Przewidywał dla Europy wspólne instytucje w postaci parlamentu i rady spełniającej funkcje rządu. Zakładał, że ukoronowaniem paneuropejskich starań byłoby ukonstytuowanie Zjednoczonych Państw Europy na wzór Zjednoczonych Państw Ameryki. Mimo popularności idei i zwoływania kongresów paneuropejskich narastające w latach 30. XX stulecia nacjonalizmy, a wcześniej kryzys gospodarczy, zniweczyły plany hrabiego. Briand przedstawił swój projekt na forum Ligi Narodów w 1930 r. Także uznawał za konieczne powołanie do życia wspólnych instytucji, jednak kładł nacisk na kwes e raczej polityczne niż ekonomiczne. Prace specjalnej komisji Ligi Narodów poświęcone temu zagadnieniu nie przyniosły szczególnych konkretów; do pomysłu Francuza później już nie wracano. W latach II wojny światowej także nie brakowało planów i rozważań na temat zjednoczenia narodów i państw europejskich. Istotnym ośrodkiem myśli integracyjnej był Londyn, w którym rezydowały emigracyjne rządy kilku państw zajętych przez hitlerowców. Tam też powstał m.in. projekt polsko-czechosłowackiej konfederacji. Do konieczności współpracy w Europie, w szerokim zakresie, nawoływał również europejski ruch oporu w swojej deklaracji wydanej 7 lipca 1944 r. Wszystkie te propozycje nie przyniosły wtedy z oczywistych powodów trwałych rezultatów. Tematykę integracyjną podjęto na nowo po zakończeniu prawie sześcioletnich zmagań na frontach. Doświadczenia te stały się silnym impulsem do podjęcia poważnych działań. Celem był pokój na kontynencie rzecz wcale niełatwa w widocznym już dwubiegunowym podziale świata, oraz materialna odbudowa Europy. W sferze gospodarczej istotna

14 12 Krzysztof Koźbiał, Mirosław Natanek była pomoc Stanów Zjednoczonych, to znaczy plan Marshalla (nie przyjęty przez kraje, które znalazły się w sowieckiej strefie wpływów). Zamierzano też kooperować na polu militarnym, czego dowodem był pakt z Dunkierki (1947), w którym Londyn i Paryż oferowały sobie wzajemną pomoc na wypadek ewentualnej agresji niemieckiej, czy później Pakt o Unii Zachodniej (tzw. Pakt Brukselski, 1948), którego sygnatariuszami, prócz Francji i Wielkiej Brytanii, były kraje Beneluksu. Z czasem współpraca w tej dziedzinie zaowocowała powstaniem Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego (NATO) w 1949 r. 3. Ruch europejski i powstanie Rady Europy Głośnym echem odbiło się na kontynencie przemówienie w Zurychu byłego brytyjskiego szefa rządu Winstona Churchilla. 19 września 1946 r., akcentując konieczność utworzenia jak to określił Stanów Zjednoczonych Europy, Churchill wręcz wzywał do współpracy dwóch odwiecznych wrogów: Francji i Niemiec. Jednocześnie podkreślał, że Wielka Brytania nie będzie uczestnikiem tej współpracy, bowiem ma swoją Wspólnotę Narodów, grupującą jej ówczesne kolonie. Nad integracją debatowano nie tylko w kręgach rządowych czy parlamentarnych, ale także w środowiskach pozarządowych. W drugiej połowie lat 40. minionego stulecia różne organizacje zjednoczyły się w ramach Ruchu Europejskiego; grupowały one specjalistów z dziedziny ekonomii, polityki, kultury, byli to zarówno socjaliści, jak i chadecy, federaliści, unioniści. W maju 1948 r. na kongresie w Hadze spotkało się blisko 800 osób z 24 krajów kontynentu. W rezolucjach końcowych wzywano do zjednoczenia Europy, podkreślając, iż aby do tego doszło, należy zrezygnować z samodzielnego wykonywania części narodowej suwerenności. Jednym z inicjatorów haskiego spotkania był urodzony w Krakowie Józef Hieronim Re nger, postać znana w ówczesnych kręgach proeuropejskich. Ideą przewodnią kongresu było powstanie zjednoczonej Europy jako jednorazowego aktu tworzącego ponadnarodowe struktury, na zasadzie rewolucyjnej. Nie ma wątpliwości, że o ile powojenny klimat stwarzał tego typu możliwości i szanse, to jednak opór państw nie doprowadził do szybkiej realizacji celów sformułowanych w pokongresowym manifeście. Ówczesne elity polityczne nie były ani gotowe, ani też chętne do pozbywania się swych suwerennych kompetencji na rzecz jakiejś nowej ponadnarodowej struktury. W efekcie jedynym widocznym rezultatem kongresu haskiego było powstanie w 1949 r. nowej, klasycznej organizacji międzynarodowej Rady Europy, której celem była międzyrządowa współpraca państw, a która istnieje po dzień dzisiejszy. Co prawda z punktu widzenia federalistów europejskich powstanie Rady Europy była pewnego rodzaju fiaskiem i porażką, to jednak trudno odmówić tej organizacji ogromnego wkładu w ideę integracji kontynentu. To właśnie na forum Rady uchwalono tak fundamentalne akty prawne, jak: Europejska Konwencja Prawa Człowieka, Europejska Karta Społeczna, Europejska Karta Samorządu Terytorialnego czy Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych, których powszechna ratyfikacja gwarantuje rządy państwa prawa. (Jedynym państwem europejskim, które nie należy do Rady, jest Białoruś). Rada Europy jest dzisiaj najbardziej uniwersalną organizacją regionalną skupiającą państwa Starego Kontynentu, jest strażnikiem demokracji i niekiedy nazywana jest poczekalnią (lub przedpokojem) dla UE. W praktyce działania Wspólnot, a potem Unii nie zdarzyło się bowiem jeszcze, aby jakieś państwo zostało przyjęte do Wspólnot/Unii bez wcześniejszego członkowstwa w Radzie Europy. Proces ten nabrał szczególnego znaczenia po przełomie politycznym lat 1989/1990, gdy Rada Europy służyła nowym demokracjom z Europy Środkowej i Wschodniej za swoistego przewodnika w świecie rządów prawa, demokracji pluralistycznej i poszanowania praw człowieka. 4. Ojcowie Europy Rządy państw europejskich bynajmniej nie wyrzekły się zjednoczeniowych idei, jednak pod koniec lat 40. XX wieku zdano sobie sprawę, że proces ten musi się odbywać ewolucyjnie. To wtedy ukształtowała się idea integracji europejskiej według tzw. modelu funkcjonalnego, który zakładał, że powodzenie integracji w jednej dziedzinie wymusi integrację w następnych (przykładem jest tzw. plan Schumana). Jeśli spojrzymy więc na proces integracji europejskiej z perspektywy historycznej, to trzeba przyznać, że właśnie ta koncepcja zwyciężyła. Dzisiaj zapewne nie moglibyśmy mówić o skuteczności procesu integracyjnego w powojennej Europie, gdyby nie przełamanie wzajemnej, wielowiekowej

15 1. Historia integracji europejskiej 13 zresztą, niechęci między Francją a Niemcami. Bez tego cały projekt integracyjny byłby nierealny. Istotną rolę odegrało też zaangażowanie konkretnych ludzi tworzących politykę. Jeśli chodzi o Francję, należy wspomnieć o ministrze spraw zagranicznych Robercie Schumanie, typowym człowieku pogranicza, który w Lotaryngii wychowywał się w duchu kultury francuskiej oraz niemieckiej, gdy zaś chodzi o Niemcy, to kanclerz Konrad Adenauer zdawał sobie sprawę z tego, iż jedyna droga powrotu RFN do rodziny demokratycznych krajów kontynentu prowadzi przez zaangażowanie w integrację Europy. I oni właśnie, najczęściej wspólnie z Włochem Alcide de Gasperi, Belgiem Paulem-Henri Spaakiem i Francuzem Jeanem Monnetem, nazywani są Ojcami Europy. Niekiedy do grupy tej dodaje się także byłego brytyjskiego premiera Winstona Churchilla, który nie pełnił wprawdzie już żadnych funkcji, lecz pozostawał nadal osobą wpływową. 5 maja 1950 r. ogłoszono tzw. plan Schumana. Jego założenia jak na owe czasy były rewolucyjne: zakładały poddanie niemieckiej i francuskiej produkcji węgla i stali (surowców, bez których trudno byłoby sobie wyobrazić funkcjonowanie ówczesnej gospodarki, a także co było wówczas ważne prowadzenie wojny) Wysokiej Władzy, która miała stać na czele nowej organizacji współpracy europejskiej. Rezultatem dalszych rozmów było podpisanie 18 kwietnia 1951 r. traktatu paryskiego, który wszedł w życie 24 lipca 1952 r. W ten sposób powstała Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS). Członkami założycielami było sześć państw: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, RFN i Włochy, określanych często mianem szóstki. 5. Plan Schumana i powstanie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali Europa sześciu po utworzeniu EWWiS (źródło : Wikimedia Commons, CC-BY-SA 3.0, autor: Immanuel Giel) Ojcowie Europy, od lewej Robert Schuman, Konrad Adenauer i Jean Monnet. (źródło: Unia Europejska)

16 14 Krzysztof Koźbiał, Mirosław Natanek Do organizacji nie przystąpiła Wielka Brytania. Powstanie EWWiS było początkiem integracji europejskiej w sensie instytucjonalnym, politycznym i ekonomicznym. 6. Europejska Wspólnota Obronna Nie wszystkie zamysły zjednoczeniowe w zachodniej części kontynentu zakończyły się sukcesem. Rozmawiano m.in. o współpracy w dziedzinie wojskowości celem miało być powstanie wspólnej armii europejskiej podlegającej wspólnemu europejskiemu ministrowi obrony. Tzw. plan Plevena z listopada 1950 r. stał się kanwą podpisanego w 1952 r. traktatu Europejskiej Wspólnoty Obronnej; miał to być również zaczątek integracji politycznej. Umowa nie została jednak ratyfikowana przez francuskie Zgromadzenie Narodowe. Podstawowy problem związany z ewentualnym powstaniem wspólnych europejskich sił zbrojnych to cywilna kontrola nad armią, co oznaczałoby, że takie uprawnienia trzeba byłoby przekazać Zgromadzeniu Parlamentarnemu. Wydarzenie to potwierdza nasze wcześniejsze spostrzeżenie, że państwa w początkowym okresie integracji nie były skore do pozbywania się swych kompetencji na rzecz instytucji ponadnarodowych. 7. Europejska Wspólnota Gospodarcza i Euratom Funkcjonowanie EWWiS przyniosło jednak pozytywne doświadczenia dla krajów członkowskich, toteż zaczęto się zastanawiać nad rozszerzeniem zakresu współpracy na inne dziedziny gospodarki, a nie jak dotychczas jedynie na przemysł ciężki. Wnioski w tej sprawie przedstawiono w tzw. raporcie Spaaka. Po analizach i dyskusjach stosowne decyzje podjęto na międzyrządowej konferencji w Messynie (1955). Akceptowano wprowadzenie wspólnego rynku oraz kooperację w dziedzinie energii atomowej. I tym razem bliższą współpracą nie był zainteresowany Londyn, mimo wysłania do Messyny swoich przedstawicieli. Konsekwencją tych ustaleń było podpisanie w stolicy Włoch, 25 marca 1957 r., tzw. traktatów rzymskich, z których jeden ustanawiał Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG), a drugi Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom). Sygnatariuszami było sześć państw, które zapoczątkowały integrację sześć lat wcześniej, powołując do życia pierwszą Wspólnotę (EWWiS). Porozumienie w sprawie EWG przewidywało utworzenie w ciągu kilku lat tzw. unii celnej, czyli zniesienie ceł i innych barier w obrocie handlowym między państwami Podpisanie traktatów rzymskich (źródło: Unia Europejska)

17 1. Historia integracji europejskiej 15 Paul-Henry Spaak, autor raportu z 1955 r. (źródło: Unia Europejska) członkowskimi. Zdecydowano o utworzeniu wspólnego rynku i wprowadzeniu tzw. czterech swobód (swoboda przepływu osób, usług, dóbr i kapitału). Cła w handlu towarami przemysłowymi w ramach Wspólnot były znoszone etapami i ostatecznie zniknęły 1 stycznia 1968 r. Z kolei Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej miał na celu pokojowe wykorzystanie potencjału energii atomowej oraz prowadzenie prac nad jej rozwojem. Zdecydowano się m.in. na wspólne badania w tej dziedzinie, kooperację inwestycyjną oraz zaopatrywanie członków Euratomu w niezbędne surowce i paliwo jądrowe. Decyzja o utworzeniu Euratomu była reakcją na zmiany zachodzące w świecie, w którym technika nuklearna odgrywała coraz większą rolę. Traktaty z lat 1951 i 1957 to także początek instytucjonalizacji współpracy państw zachodniej części kontynentu. Każda z powstałych organizacji (EW- WiS, EWG, Euratom) miała własne główne instytucje komisje i rady. Wspólne były natomiast: organ parlamentarny (Zgromadzenie znane później jako Parlament Europejski) oraz sądowy (Trybunał Sprawiedliwości). Taki stan rzeczy trwał do połowy lat 60., kiedy to na mocy tzw. Traktatu fuzyjnego połączono komisje i rady w ich odpowiedniki dla trzech organizacji. Istniejące instytucje były protoplastami obecnych, czyli Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Rady Unii Europejskiej i Trybunału Sprawiedliwości UE. 8. Wielka Brytania i EFTA Pozostająca na własne życzenie na uboczu procesów integracyjnych Wielka Brytania próbowała utworzyć konkurencyjną wobec EWWiS, EWG i Euratomu organizację. Było nią powołane do życia Konwencją sztokholmską ze stycznia 1960 r. Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (EFTA), którego członkami założycielami zostało siedem państw: Austria, Dania, Norwegia, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja i Wielka Brytania. W Stowarzyszeniu Londyn zdecydowanie dominował zarówno pod względem politycznym, jak i gospodarczym. Wprawdzie i ono przyczyniło się do wzrostu obrotów handlowych między stronami (za cel stawiano sobie ograniczenie barier celnych w handlu), jednak były one nieporównywalnie mniejsze od rezultatów osiąganych przez szóstkę. Państwa EFTY różniły się między sobą nie tylko poziomem rozwoju gospodarczego, ale także pod względem politycznym (np. Austria była neutralna, niektóre państwa należały do NATO, Portugalia nie była zaś krajem demokratycznym), ponadto nie stanowiły całości pod względem terytorialnym, co stanowiło dodatkową przeszkodę we współpracy. W rezultacie EFTA z czasem ulegała osłabieniu w miarę jak jej poszczególni członkowie podejmowali starania o akcesję do Wspólnot Europejskich. Wreszcie i Wielka Brytania złożyła wniosek o członkostwo we Wspólnotach; zresztą już osiemnaście miesięcy po utworzeniu EFTA. Należy zatem uznać, iż zamiary Brytyjczyków nie zostały zrealizowane i Stowarzyszenie nie stało się realną konkurencją dla integracyjnych zamierzeń Wspólnot. Można nawet przypuszczać, że jego utworzenie miało być brytyjską kartą przetargową w przyszłych negocjacjach o członkostwo w EWG. EFTA istnieje do dziś; należą do niej już tylko: Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria. Zapewne ten stan rzeczy nie będzie trwał zbyt długo. 9. Wspólnoty Europejskie w pierwszych dekadach działania Funkcjonowanie Wspólnot Europejskich na przełomie lat 50. i 60. oceniano niezwykle pozytywne. Powodem tego było szybsze, niż zakładano znoszenie ograniczeń celnych i ilościowych w obrotach handlowych. W 1968 r. ceł wewnętrznych nie było wcale na zewnątrz ustalono wspólną taryfę celną na artykuły z państw trzecich. Sukcesem było także wprowadzenie wspólnej polityki rolnej na początku lat 60. Dla określonego produktu, lub grupy produktów, powstał wolny rynek i wspólne ceny. Koszty prowadzenia tejże polityki szóstka pokrywała wspólnie, wobec czego od początku istniały kraje odnoszące bezpośrednie korzyści. Generalna pozytywna ocena funkcjonowania EWG zachęcała kraje pozostające poza nią do zainteresowania się tą ofertą integracyjną. Dotyczyło to przede wszystkim Wielkiej Brytanii. W latach 60. Brytyjczycy podjęli dwukrotne starania o członkostwo we Wspólnotach. Podczas nego-

18 16 Krzysztof Koźbiał, Mirosław Natanek Charles de Gaulle w 1963 r. (źródłol Deutsches Bundesarchiv, B 145 Bild-F , autor: Ludwig Wegmann,) cjacji akcesyjnych Londyn domagał się ustępstw i tzw. okresów przejściowych w wielu dziedzinach. Dotyczyło to m.in. polityki rolnej, ponieważ na Wyspy Brytyjskie sprowadzano tanią żywność z Australii i Nowej Zelandii. Negocjacjom nie przysłużyły się także wewnętrzne napięcia między konserwatystami i Par ą Pracy. Jednak decydujące okazały się weta francuskiego prezydenta Charlesa de Gaulle a, który w 1963 r. oraz w 1967 r. sprzeciwił się akcesji Wielkiej Brytanii do Wspólnot Europejskich. Z uwagi na fakt, że jednocześnie negocjacje prowadzono z innymi państwami (m.in. z Norwegią), weta wobec Brytyjczyków skutkowały też przerwaniem negocjacji z nimi. Prezydent de Gaulle blokował zresztą postępy integracji europejskiej także w inny sposób. Stosował taktykę pustego krzesła w Radzie, polegającą na bojkotowaniu jej posiedzeń przez Francję. Ponieważ najważniejsze decyzje w EWG miały być podejmowane jednogłośnie, nieobecność na posiedzeniach Rady w praktyce paraliżowała działanie Wspólnot. Kłopoty zażegnał dopiero tzw. kompromis luksemburski, jednakże o faktycznych postępach w integracji można mówić dopiero w momencie rezygnacji de Gaulle a z urzędu prezydenckiego (1969). Wspomniany kompromis wprowadzał zasadę, iż odtąd, tj. od stycznia 1966 r., kwes e dotyczące ważnych interesów krajów członkowskich należy akceptować w Radzie Ministrów jednogłośnie. W grudniu tegoż roku na spotkaniu w Hadze kraje członkowskie Wspólnot wspólnie podjęły decyzję o pogłębieniu i rozszerzeniu współpracy. Była to zapowiedź rychłego rozszerzenia organizacji, a także podjęcia nowych wyzwań. Wynikiem szczytu haskiego było ogłoszenie tzw. planu Wernera, który przewidywał rozpoczęcie współpracy w sprawach walutowych. Pomysł polegał na woli ograniczenia wahań kursów walut państw członkowskich EWG, co w przyszłości zaowocowało przyjęciem wspólnej europejskiej waluty euro. W lata 70. Wspólnoty wchodziły z bagażem trzeciej już rundy negocjacji akcesyjnych z Wielką Brytanią, tym razem skutecznej. Na początku 1973 r. nastąpiło pierwsze poszerzenie EWG. Członkami Wspólnoty stały się Wielka Brytania, Dania i Irlandia. Natomiast traktat akcesyjny, mimo pozytywnego zakończenia negocjacji, odrzucili w referendum Norwegowie (po raz pierwszy). Pomnik upamiętniający podpisanie Układu z Schengen (źródło: Wikimedia Commons, PD, autor: GFHein1113)

19 1. Historia integracji europejskiej 17 Równolegle z opisanymi procesami integracyjnymi EWG rozwijała stosunki zewnętrzne. Początkowo były to kontakty z państwami byłymi koloniami członków Wspólnot. W 1963 r. podpisano konwencję z Jaunde z osiemnastoma państwami Afryki, który dawał im pewne preferencje handlowe w kontaktach gospodarczych z EWG. Po przyjęciu do Wspólnot Wielkiej Brytanii układy te rozszerzono o nowe terytoria i w 1975 r. w Lomé doszło do podpisania konwencji z czterdziestoma ośmioma państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP), które do dzisiaj są przedłużane kolejnymi umowami. Choć w latach 70. Wspólnoty wdrożyły wiele nowych inicjatyw (m.in. nowe zasady polityki społecznej i polityki ochrony środowiska, w 1975 r. utworzono Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, co było zwiastunem wprowadzenia wspólnej polityki regionalnej, rozwijanej skutecznie do dziś, powstanie Europejskiego Systemu Walutowego z jednostką monetarną ECU), to jednak połowa tej dekady zapoczątkowała 10-cioletni okres stagnacji. Co prawda jeszcze w 1981 r. EWG poszerzyła się o nowe państwo Grecję, to jednak dopiero opublikowanie w 1985 r. tzw. białej księgi o urzeczywistniania rynku wewnętrznego dało impuls do kolejnych projektów. Przede wszystkim zakończyły się negocjacje akcesyjne z Hiszpanią i Portugalią, co pozwoliło na wejście tych państw do EWG w 1986 r. W 1985 r. pięć państw podpisało Układ z Schengen. Jego celem była stopniowa likwidacja kontroli na granicach wewnętrznych między państwami członkowskimi Wspólnot, z jednoczesnym wzmocnieniem kontroli granic zewnętrznych. Układ ułatwił też współpracę policji poprzez system wymiany informacji (System Informacyjny Schengen SIS). Do porozumienia przystępowały stopniowo kolejne państwa. 10. Jednolity Akt Europejski Na podstawie wniosków zawartych we wspomnianej białej księdze, w lutym 1986 r. podpisano nowy traktat Jednolity Akt Europejski (JAE), na mocy którego państwa członkowskie zobowiązały się do przyspieszenia integracji gospodarczej i stworzenia wspólnego rynku do końca 1992 r. JAE wzmacniał pozycję Parlamentu Europejskiego w systemie instytucjonalnym Wspólnot i dawał podstawę traktatową europejskiej współpracy politycznej. Jednak najważniejszym jego postanowieniem było określenie celu politycznego całego projektu integracyjnego, jakim miało być powstanie Unii Europejskiej. 11. Europejski Obszar Gospodarczy Podejmując reformy, Wspólnoty starały się jednocześnie uregulować swoje stosunki gospodarcze z państwami słabnącego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu. W roku 1989, z inicjatywy Komisji Europejskiej, rozpoczęły się rozmowy o zinstytucjonalizowaniu współpracy między oboma ugrupowaniami. Ich rezultatem był podpisany w maju 1992 r. w Porto układ o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG), który ustanawiał partnerstwo gospodarcze między państwami EFTA a EWG. Od jego wejścia w życie kraje EFTA uczestniczą we wspólnym rynku, realizują wspólne polityki i muszą przestrzegać prawa wspólnotowego. Warto jednak podkreślić, że w żadnej mierze nie oznacza to ich udziału w procesach podejmowania decyzji w łonie UE. Od 1994 r., kiedy to wszedł w życie, układ o EOG łączy więc wszystkie państwa UE z trzema państwami EFTA (Liechtenstein, Norwegia, Islandia), ponieważ Szwajcaria nie ratyfikowała porozumienia o EOG. Jeszcze podczas trwania procesu ratyfikacyjnego tegoż układu negocjacje akcesyjne o przystąpienie do powstającej UE podjęły niektóre państwa Stowarzyszenia: Austria, Finlandia, Szwecja i Norwegia. Wkrótce po wejściu w życie układu o EOG trzy z nich stały się w 1995 r. pełnoprawnymi członkami UE (Norwegowie po raz drugi odrzucili w ogólnonarodowym referendum możliwość wejścia do UE). 12. Traktat z Maastricht Prace nad realizacją ujętego w Jednolitym Akcie Europejskim zamysłu utworzenia Unii Europejskiej zostały podjęte niemal natychmiast po ratyfikacji JAE. W ten sposób doszło do podpisania w Maastricht (1992) przełomowego w historii integracji europejskiej Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). Znaczenia tego wydarzenia nie da się przecenić. Na mocy postanowień dokumentu nazwę EWG zmieniono na Wspólnota Europejska i powołano do życia Unię Europejską (bez przydawania jej jednak osobowości prawnej). Ustanowione też zostało obywatelstwo europejskie funkcjonujące równolegle obok obywatelstwa narodowego, jako jego uzupełnienie. Od momentu ratyfikowania TUE (1993) konstrukcja UE opierać się miała na trójfilarowej strukturze, zgodnej z podziałem na trzy oddzielne segmenty uregulowań.

20 18 Krzysztof Koźbiał, Mirosław Natanek I filar obejmował kwes e ponadnarodowej integracji gospodarczej i dotyczące unii gospodarczej i walutowej, współpracy państw w ramach Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali oraz Euratomu, II filar wprowadzał wspólną politykę zagraniczną i Bezpieczeństwa, III filar dotyczył współpracy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Należy wspomnieć, że Traktat z Maastricht zmienił nieco strukturę instytucjonalną UE, tworząc nowy organ doradczy Komitet Regionów, który stać się miał emanacją udziału samorządów lokalnych i regionalnych w procesie integracji europejskiej. Związane to było również z traktatowym wprowadzeniem do prawa UE zasady subsydiarności, która precyzowała stopień ingerencji Wspólnoty w sprawy najbliższe mieszkańców UE. Uznawała ona, iż wszelkie problemy należy rozwiązywać na poziomie jak najbliższym obywatelowi, a podjęcie działania przez organy Unii powinny być ostatecznością. I filar stanowił kontynuację i zacieśnianie więzów gospodarczych krajów członkowskich sprzed 1993 r. Dwa następne uzupełniały integrację gospodarczą o elementy współpracy w zakresie polityki zagranicznej i polityki wewnętrznej. Różnice między filarami dotyczyły ich statusu prawnego. I filar obejmował wspólnoty gospodarcze, które miały osobowość prawną zagwarantowaną w traktatach. Z kolei filary II i III miały charakter wyłącznie współpracy międzyrządowej. Znaczy to, że w sprawach gospodarczych decyzje zapadały na podstawie prawa wspólnotowego, tworzonego i nadzorowanego przez instytucje Unii Europejskiej. W przypadku filarów politycznych (II i III) procedura decyzyjna opierała się na współpracy i uzgodnieniach rządów poszczególnych krajów członkowskich. Instytucje wspólnotowe pełniły tu jedynie funkcje koordynujące lub uzupełniające. W latach 90. układy stowarzyszeniowe z tak skonstruowaną Unią Europejską podpisywały niemal wszystkie kraje Europy Środkowo-Wschodniej, byłego bloku komunistycznego, a skutkiem ich realizacji były składane wnioski akcesyjne. 13. Traktat z Amsterdamu Praktyka dość szybko dowiodła, że o ile przez wiele lat skutecznie wypracowane metody podejmowania decyzji w ramach integracji gospodarczej działały znakomicie (I filar), o tyle trudno było rządom państw podejmować decyzje jednogłośne w sprawach politycznych (w II i III filarze). Toteż już w 1997 r. państwa członkowskie UE zdecydowały się na pierwszą modyfikację postanowień TUE, podpisując traktat amsterdamski. W celu usprawnienia działania UE przenosił on niektóre dziedziny współpracy z filara III (międzyrządowego) do filaru I. Oznaczało to poddanie takich dziedzin współpracy, jak: polityka azylowa i migracyjna, zewnętrzne kontrole graniczne czy współpraca sądów w sprawach cywilnych wspólnotowym (ponadnarodowym) mechanizmom podejmowania decyzji. Do prawa UE został również włączony dorobek prawny wypracowany na podstawie wspominanego traktatu z Schengen. 14. Ku wschodniemu rozszerzeniu Unii. Traktat z Nicei W tym samym roku (1997) Unia Europejska podjęła też historyczną decyzję o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych z Czechami, Estonią, Polską, Słowenią, Węgrami i Cyprem (tzw. grupa luksemburska). W drugiej grupie państw starających się o członkostwo znalazły się: Słowacja, Litwa, Łotwa, Bułgaria, Cypr i Rumunia (tzw. grupa helsińska). Odpowiedzią na to wyzwanie było podpisanie w 2001 r. Traktatu nicejskiego, który przygotowywał UE na tak duże poszerzenie przede wszystkim pod względem instytucjonalnym. Traktat, m.in., przydzielał poszczególnym państwom kandydującym liczbę miejsc w Parlamencie Europejskim, Komitetach Ekonomiczno-Społecznym i Regionów oraz co istotne określał siłę głosu tych państw w Radzie UE. 15. Wspólna waluta euro Wspólna waluta europejska euro została wprowadzona do obiegu 1 stycznia 2002 r. w dwunastu spośród piętnastu ówczesnych państw członków UE, to znaczy w: Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Luksemburgu, Niemczech, Portugalii i we Włoszech. Pomysłodawcą nazwy był niemiecki minister finansów Theo Weigel. Na przyjęcie euro nie zdecydowały się wówczas Wielka Brytania, Dania i Szwecja. Projekt wspólnej waluty pojawił się stosunkowo wcześnie, bowiem już w 1969 r. na szczycie w Hadze za jeden z celów wspólnotowych uznano powstanie unii gospodarczo-walutowej. Plan dojścia do tejże unii oparto na przedstawionym w 1970 r. planie Wernera, byłego premiera Luksemburga. Pierwotne za-

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ 93V7 Kazimierz Łastawski HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Spis treści WSTĘP 9 I. ROZWÓJ IDEI ZJEDNOCZENIOWYCH W DZIEJACH EUROPY 15 1. Prapoczątki idei jednoczenia Europy (Grecja, Rzym) 15 2. Średniowieczna

Bardziej szczegółowo

Flaga Unii Europejskiej

Flaga Unii Europejskiej Temat 10: PROCESY INTEGRACYJNE W EUROPIE. 1. Procesy integracyjne. 2. Kalendarium integracji europejskiej. 3. Filary współpracy Unii Europejskiej. 4. Organy Unii Europejskiej. Flaga Unii Europejskiej Integracja

Bardziej szczegółowo

Od i do integracji europejskiej

Od i do integracji europejskiej A 377213 Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie Kazimierz Łastawski Od i do integracji europejskiej Warszawa 2003 SPIS TREŚCI WSTĘP 15 Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY

Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY Spis treści WSTĘP Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY Rozdział I. PRAPOCZĄTKI IDEI INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ 1. Idee integracyjne staroŝytności (Grecja, Rzym) 2. Uniwersalistyczne idee średniowiecznej

Bardziej szczegółowo

Jak działa Unia Europejska?

Jak działa Unia Europejska? Jak działa Unia Europejska? Z Europą do szkół: Europamobil http://www.europamobil-online.eu/index.php?bereich=home_fr 20 studentów // 11 szkół // ponad 3000 uczniów // 1 autobus Europamobil to projekt

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. III.2.2. Definicja i cele... 92

SPIS TREŚCI. III.2.2. Definicja i cele... 92 SPIS TREŚCI Uwagi wstępne... 13 Rozdział I. Pod znakiem idei ponadnarodowości... 29 I. Motywy i przesłanki integracji państw Europy Zachodniej... 29 II. Projekty federalistów... 35 II.1. Plan Schumana...

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ TUE - Traktat o Unii Europejskiej. TFUE - Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. KPP - Karta praw podstawowych Unii Europejskiej / [redaktor prowadzący Katarzyna Gierłowska]. wyd. 2. Warszawa, cop.

Bardziej szczegółowo

Fundamenty integracji europejskiej

Fundamenty integracji europejskiej Fundamenty integracji europejskiej mgr Aleksandra Borowicz Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Ośrodek Badań Integracji Europejskiej Uniwersytetu Gdańskiego Projekt realizowany z Narodowym

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

WERSJE SKONSOLIDOWANE

WERSJE SKONSOLIDOWANE 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 326/1 WERSJE SKONSOLIDOWANE TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (2012/C 326/01) 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii

Bardziej szczegółowo

BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ

BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ pod redakcją Heleny Tendery-Właszczuk Kraków 2009 4 Autorzy Wojciech Bąba rozdz. 4 Czesław Kłak rozdz. 1 Helena Tendera-Właszczuk rozdz.

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE Państwa niebędące członkami Rady Europy (Białoruś) PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE SIEDZIBA GŁÓWNA I BIURA BUDŻET Albania, Andora, Armenia, Austria, Azerbejdżan, Belgia,

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA EUROPEJSKA LATA 1946-1949

INTEGRACJA EUROPEJSKA LATA 1946-1949 LATA 1946 1949 19.09.1946 Winston Churchill zgłasza w Zurychu propozycję utworzenia Stanów Zjednoczonych Europy. 05.06.1947 16.04.1948 04.04.1949 05.05.1949 Wprowadzenie planu Marshalla amerykańskiego

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ 1. Ile państw jest obecnie w UE? a) 15 b) 25 c) 27 2. Głównymi instytucjami UE są: a) Komisja Europejska, Rada UE, Parlament Europejski, Rada Europejska b) Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ. Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ. Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski 1944 1948 9 maj 1950 1951 27 maj 1952 1957 1960 1965 1974 1986 1992 Ustanowienie

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo Unii Europejskiej jako akademicka dyscyplina prawa... 3 I. Rozwój autonomicznej dyscypliny

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu Edukacja Europejska

Wymagania edukacyjne przedmiotu Edukacja Europejska Wymagania edukacyjne przedmiotu Edukacja Europejska Poziom I Wiadomości II Umiejętności Kategoria A Zapamiętanie wiadomości B Zrozumienie wiadomości C Stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych D Stosowanie

Bardziej szczegółowo

Polskie referendum akcesyjne

Polskie referendum akcesyjne Mariusz Jabłoński Polskie referendum akcesyjne Wrocław 2007 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Słowo wstępne ' 9 Rozdział I. Referendum jako instytucja demokracji bezpośredniej 1. Elementy

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa... XXVII

Spis treœci. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa... XXVII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XV XXI Przedmowa... XXVII Rozdzia³ I. Zagadnienia wstêpne... 1 1. Pojêcie instytucji europejskich w szerokim i w¹skim znaczeniu... 1 2. Informacje ogólne o organizacjach

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwencja dot. pewnych instytucji wspólnych dla Wspólnot Europejskich 1957

Konwencja dot. pewnych instytucji wspólnych dla Wspólnot Europejskich 1957 Prof. dr hab. Anna Wyrozumska Wstęp do prawa europejskiego/ Podstawy prawa Unii Europejskiej teksty traktatów i innych dokumentów http://eur-lex.europa.eu lub strona Katedry Europejskiego Prawa Konstytucyjnego

Bardziej szczegółowo

System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej

System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej Krystyna Michałowska-Gorywoda System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej Z formalno - prawnego punktu widzenia należałoby mówić tutaj o systemie prawa i instytucji Wspólnot Europejskich. Pojęcia

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 28 kwietnia 2016 r. (OR. en)

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 28 kwietnia 2016 r. (OR. en) Rada Unii Europejskiej Bruksela, 28 kwietnia 2016 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2016/0061 (NLE) 8112/16 JUSTCIV 69 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: DECYZJA RADY upoważniająca

Bardziej szczegółowo

EnlargEducation! Europejska walizka na rzecz rozszerzenia UE

EnlargEducation! Europejska walizka na rzecz rozszerzenia UE EnlargEducation! Europejska walizka na rzecz rozszerzenia UE Tło realizacji projektu PRINCE 2010-EU27 Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia Komisji Europejskiej obsługuje działalnością informacyjną i komunikacyjną

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE Parlament Europejski Rola i funkcje w UE Instytucje UE Parlament Europejski Rada Europejska Rada Komisja Europejska Trybunał Sprawiedliwości UE Europejski Bank Centralny Trybunał Obrachunkowy Ogólny zakres

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPEJSKA Bruksela, 17 czerwca 2013 r. (OR. en) AKTY PRAWNE DECYZJA RADY EUROPEJSKIEJ ustanawiająca skład Parlamentu Europejskiego

RADA EUROPEJSKA Bruksela, 17 czerwca 2013 r. (OR. en) AKTY PRAWNE DECYZJA RADY EUROPEJSKIEJ ustanawiająca skład Parlamentu Europejskiego RADA EUROPEJSKA Bruksela, 17 czerwca 2013 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2013/0900 (NLE) EUCO 110/1/13 REV 1 INST 234 POLGEN 69 AKTY PRAWNE Dotyczy: DECYZJA RADY EUROPEJSKIEJ ustanawiająca

Bardziej szczegółowo

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015)

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) 1. Sposoby pojmowania terminów: prawo europejskie, prawo wspólnotowe, Prawo Unii Europejskiej. 2. Rada Europy charakter prawny, statutowe cele

Bardziej szczegółowo

Pierwsza polska prezydencja w Unii Europejskiej

Pierwsza polska prezydencja w Unii Europejskiej PIERWSZA POLSKA PREZYDENCJA W UNII EUROPEJSKIEJ UWARUNKOWANIA PROCESY DECYZYJNE OSIĄGNIĘCIA I NIEPOWODZENIA Janusz Józef Węc Pierwsza polska prezydencja w Unii Europejskiej Uwarunkowania Procesy decyzyjne

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Od autorów Wykaz skrótów CZĘŚĆ I PRAWO INSTYTUCJONALNE

Spis treści: Od autorów Wykaz skrótów CZĘŚĆ I PRAWO INSTYTUCJONALNE Spis treści: Od autorów Wykaz skrótów CZĘŚĆ I PRAWO INSTYTUCJONALNE ROZDZIAŁ I. GENEZA I ROZWÓJ INSTYTUCJONALNY INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ. OD TRAKTATU PARYSKIEGO PO TRAKTAT Z LIZBONY 2.Sytuacja gospodarcza

Bardziej szczegółowo

Wspólne polityki sem. I wykład 5 Poszerzenie o kraje EŚW. Prowadzący: Dr P. Koryś

Wspólne polityki sem. I wykład 5 Poszerzenie o kraje EŚW. Prowadzący: Dr P. Koryś Wspólne polityki sem. I wykład 5 Poszerzenie o kraje EŚW Prowadzący: Dr P. Koryś O czym będzie mowa: RWPG i bloki współpracy gospodarczej w Europie Kryzys komunizmu i nowa architektura polityczna Europy

Bardziej szczegółowo

Konferencja Rok uczestnictwa Polski w Systemie Informacyjnym Schengen. SIS to więcej bezpieczeństwa.

Konferencja Rok uczestnictwa Polski w Systemie Informacyjnym Schengen. SIS to więcej bezpieczeństwa. Źródło: http://mswia.gov.pl/pl/aktualnosci/6234,konferencja-rok-uczestnictwa-polski-w-systemie-informacyjnym-schengen-si S-to-wie.html Wygenerowano: Niedziela, 7 lutego 2016, 00:27 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wykaz skrótów Wstęp

Spis treści: Wykaz skrótów Wstęp Spis treści: Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 POJĘCIE I ISTOTA GRANIC WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH UNII EUROPEJSKIEJ I STREFY SCHENGEN 1.1.Wprowadzenie 1.2.Podstawowe pojęcia związane z kształtowaniem się

Bardziej szczegółowo

Rozwój i aktualne problemy UE

Rozwój i aktualne problemy UE Prof. dr hab. Anna Wyrozumska Wstęp do prawa europejskiego/ Podstawy prawa Unii Europejskiej Rozwój i aktualne problemy UE Traktat paryski 1951 EWWiS Traktaty rzymskie 1957 EWG /EUROATOM Konwencja dot.

Bardziej szczegółowo

Co to jest Unia Europejska?

Co to jest Unia Europejska? Hej! Jestem Syriusz, sympatyczna stonoga - maskotka Unii Europejskiej. Noszę imię najjaśniejszej gwiazdy na niebie właśnie Syriusza. Zapraszam Was na wyprawę do Unii Europejskiej! Co to jest Unia Europejska?

Bardziej szczegółowo

państw w Unii Europejskiej Członków Parlamentu Europejskiego wybory europejskie 13 czerwca

państw w Unii Europejskiej Członków Parlamentu Europejskiego  wybory europejskie 13 czerwca 25 państw w Unii Europejskiej 732 Członków Parlamentu Europejskiego Parlament Europejski, 2003. Generalną Dyrekcję ds. Informacji i Stosunków Publicznych. www.europarl.eu.int VO Communication - QA-55-03-536-PL-C

Bardziej szczegółowo

Organizacje międzynarodowe

Organizacje międzynarodowe Organizacje międzynarodowe Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) Narody Zjednoczone - są międzynarodową organizacją o charakterze powszechnym, działąjącą w wielu płaszczyznach i grupująca prawie wszystkie

Bardziej szczegółowo

OD KONCEPCJI WSPÓŁNEJ EUROPY PO UNIE EUROPEJSKĄ PROCES ZJEDNOCZENIA EUROPEJSKIEGO JAKO SKUTEK DWÓCH TRAUMATYCZNYCH KONFLIKTÓW ŚWIATOWYCH

OD KONCEPCJI WSPÓŁNEJ EUROPY PO UNIE EUROPEJSKĄ PROCES ZJEDNOCZENIA EUROPEJSKIEGO JAKO SKUTEK DWÓCH TRAUMATYCZNYCH KONFLIKTÓW ŚWIATOWYCH OD KONCEPCJI WSPÓŁNEJ EUROPY PO UNIE EUROPEJSKĄ PROCES ZJEDNOCZENIA EUROPEJSKIEGO JAKO SKUTEK DWÓCH TRAUMATYCZNYCH KONFLIKTÓW ŚWIATOWYCH 1. Paneuropa hrabiego Richarda Coudenhove-Kalergiego z 1923 roku

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA EUROPEJSKA

INTEGRACJA EUROPEJSKA A 388687 INTEGRACJA EUROPEJSKA Podręcznik,akademicki redakcja naukowa Antoni Marszałek Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 17 Część pierwsza PODSTAWOWE ZASADY INTEGRACJI 23

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Poszczególne rozdziały napisali 13 Od autorów 17 Wykaz skrótów 21

Spis treści. Poszczególne rozdziały napisali 13 Od autorów 17 Wykaz skrótów 21 Podstawy prawa Unii Europejskiej z uwzględnieniem Traktatu z Lizbony : zarys wykładu / pod red. Jana Galstera ; Paulina Justyńska [et al.]. Toruń, 2010 Spis treści Poszczególne rozdziały napisali 13 Od

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel dr Monika Pettersen-Sobczyk Uniwersytet Szczeciński 3 grudnia 2015 r. Temat: Walutowa Wieża Babel 1) Czy potrzebujemy własnej waluty? 2) Czy ma sens

Bardziej szczegółowo

GENEZA, STRUKTURA I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ

GENEZA, STRUKTURA I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ Krzysztof Korycki GENEZA, STRUKTURA I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ Praca końcowa uczestnika kursu: Elementy wiedzy o integracji europejskiej 1. Nazwisko i imię Korycki Krzysztof 2. Miejsce pracy

Bardziej szczegółowo

POMOCE NAUKOWE EUROPE DIRECT- WROCLAW

POMOCE NAUKOWE EUROPE DIRECT- WROCLAW POMOCE NAUKOWE EUROPE DIRECT- WROCLAW N U M E R 1 2 / 2 0 1 3 0 3. 1 2. 2 0 1 3 T R A K T A T Y W TYM NUMERZE Materiał dydaktyczny Pytania z wiedzy o traktatach 2 10 Odpowiedzi 11 Szanowni Państwo, Pomoce

Bardziej szczegółowo

Wspólne polityki sem. I wykład 4 Poszerzanie integracji. Prowadzący: Dr P. Koryś

Wspólne polityki sem. I wykład 4 Poszerzanie integracji. Prowadzący: Dr P. Koryś Wspólne polityki sem. I wykład 4 Poszerzanie integracji Prowadzący: Dr P. Koryś Plan wykładu Integracja w latach 1960. Decyzja o poszerzaniu wspólnot i mechanizmy poszerzania Fazy pozszerzania (I-IV) Konsekwencje

Bardziej szczegółowo

Test z wiedzy o społeczeństwie dla kl. III gimnazjum z działu: Unia Europejska

Test z wiedzy o społeczeństwie dla kl. III gimnazjum z działu: Unia Europejska Ola Bednarska olabednarska@wp.pl nauczyciel: wiedzy o społeczeństwie i języka polskiego Publiczne Gimnazjum w Nowej Brzeźnicy Test z wiedzy o społeczeństwie dla kl. III gimnazjum z działu: Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

ZASIĘG USŁUGI FOTORADARY EUROPA I NIEBEZPIECZNE STREFY

ZASIĘG USŁUGI FOTORADARY EUROPA I NIEBEZPIECZNE STREFY FOTORADARY MAPY TOMTOM TRAFFIC ZASIĘG USŁUGI FOTORADARY EUROPA I NIEBEZPIECZNE STREFY Usługi Fotoradary Europa i Niebezpieczne strefy TomTom są dostępne w krajach wymienionych poniżej. Z usług tych można

Bardziej szczegółowo

Arkadiusz Domagała. ntegracia. olski. z Unią Europejską

Arkadiusz Domagała. ntegracia. olski. z Unią Europejską studia europejskie podręcznik akademicki Arkadiusz Domagała ntegracia olski z Unią Europejską Spis treści Wstęp 11 Rozdział I Uwarunkowania i przesłanki integracji Polski ze Wspólnotami Europejskimi 13

Bardziej szczegółowo

Cele i założenia wspólnot europejskich. Krótka historia traktatów. Autor: Krystyna Brząkalik Korekta (2015 r.): Marek Chałas

Cele i założenia wspólnot europejskich. Krótka historia traktatów. Autor: Krystyna Brząkalik Korekta (2015 r.): Marek Chałas Cele i założenia wspólnot europejskich. Krótka historia traktatów. Autor: Krystyna Brząkalik Korekta (2015 r.): Marek Chałas Skrócony opis lekcji Lekcja przeznaczona jest dla uczniów szkół gimnazjalnych.

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi

Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi 1. Kto wchodzi w skład Rady Unii Europejskiej? a) Szefowie rządów i głowy państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. ustalająca skład Komitetu Regionów

Wniosek DECYZJA RADY. ustalająca skład Komitetu Regionów KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 11.6.2014 r. COM(2014) 226 final 2014/0128 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY ustalająca skład Komitetu Regionów PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Artykuł 305 Traktatu o

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1

AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1 AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1 PREAMBUŁA Zebrani w Brukseli w dniu 8 listopada 2006 r., przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Parlamentu Andyjskiego,

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE UNII EUROPEJSKIEJ

ROZSZERZENIE UNII EUROPEJSKIEJ ROZSZERZENIE UNII EUROPEJSKIEJ W dniu 1 lipca 2013 r. Chorwacja uzyskała status 28. państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Przystąpienie Chorwacji, poprzedzone przystąpieniem Rumunii i Bułgarii w dniu

Bardziej szczegółowo

Trzy lata później z inicjatywy jednego z ojców integracji europejskiej Roberta Schumana Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS), powstała na mocy

Trzy lata później z inicjatywy jednego z ojców integracji europejskiej Roberta Schumana Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS), powstała na mocy Unia Europejska to polityczne i gospodarcze ugrupowanie piętnastu państw europejskich, a po rozszerzeniu w dniu 1 maja 2004 roku dwudziestu pięciu krajów Europejskich, które postanowiły ściśle ze sobą

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY AF/EEE/BG/RO/DC/pl 1 WSPÓLNA DEKLARACJA W SPRAWIE TERMINOWEJ RATYFIKACJI UMOWY O UDZIALE REPUBLIKI

Bardziej szczegółowo

Spis treści. IV. Rząd Federalny. VI. Prezydent Federalny. VI. Władza sądownicza

Spis treści. IV. Rząd Federalny. VI. Prezydent Federalny. VI. Władza sądownicza Spis treści Rozdział pierwszy Unia Europejska I. Unia Europejska i Wspólnoty Europejskie - podstawowa charakterystyka II. Podstawy traktatowe i Wspólnot Europejskich III. Jednostka w IV. Instytucje i organy

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT KONSTYTUCYJNY UNII EUROPEJSKIEJ STRUKTURA

TRAKTAT KONSTYTUCYJNY UNII EUROPEJSKIEJ STRUKTURA STRUKTURA Struktura Traktatu Konstytucyjnego Traktat Konstytucyjny jest podzielony na cztery części poprzedzone preambułą. Poszczególne części podzielone są na rozdziały, a niektóre z nich na sekcje i

Bardziej szczegółowo

Strefa Schengen jest obszarem, na którym zniesiona została kontrola graniczna na granicach wewnętrznych oraz stosowane są ściśle określone jednolite

Strefa Schengen jest obszarem, na którym zniesiona została kontrola graniczna na granicach wewnętrznych oraz stosowane są ściśle określone jednolite STREFA SCHENGEN Strefa Schengen jest obszarem, na którym zniesiona została kontrola graniczna na granicach wewnętrznych oraz stosowane są ściśle określone jednolite zasady dotyczące: kontroli na granicach

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce Sekretariat Krajowej Rady BRD Krakowskie Dni Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Kraków, 26/02/2015

Bardziej szczegółowo

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego A/522667 Wojciech Gizicki Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego Spis treści Wykaz skrótów 9 Wstęp 11 ROZDZIAŁ I. Teoretyczne aspekty bezpieczeństwa międzynarodowego 19 1. Istota i zakres

Bardziej szczegółowo

Wspólny wniosek DECYZJA RADY

Wspólny wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA Bruksela, dnia 4.8.2016 r. JOIN(2016) 38 final 2016/0243 (NLE) Wspólny wniosek DECYZJA RADY w sprawie zawarcia,

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Integracja europejska. Wydział Socjologiczno-Historyczny. Instytut Nauk o Polityce

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Integracja europejska. Wydział Socjologiczno-Historyczny. Instytut Nauk o Polityce Załącznik nr 4 do Uchwały Senatu nr 430/01/015 SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 013-016 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu*

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład I Podstawowe pojęcia i formy integracji Integracja ekonomiczna Stopniowe i dobrowolne eliminowanie granic ekonomicznych między niepodległymi państwami,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

EGZAMIN MATURALNY 2013 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2013 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY Kryteria oceniania MAJ 2013 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Część I. Zadanie 1. (0 2) Obszar

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie Jana Plaňavová-Latanowicz... 17

Spis treści. Wprowadzenie Jana Plaňavová-Latanowicz... 17 Spis treści Wprowadzenie Jana Plaňavová-Latanowicz... 17 CZĘŚĆ A. DOKUMENTY PRZYGOTOWUJĄCE PRZYSTĄPIENIE OPINIA KOMISJI z dnia 31 maja 1985 roku w sprawie wniosków Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalii

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

Polska w Unii Europejskiej

Polska w Unii Europejskiej Polska w Unii Europejskiej I. Geneza i historia Unii Europejskiej. Próby zjednoczenia narodów Europy były podejmowane wielokrotnie na przestrzeni dziejów naszego kontynentu, sięgają one czasów antycznych.

Bardziej szczegółowo

Ustrój Unii Europejskiej

Ustrój Unii Europejskiej Ustrój Unii Europejskiej dr Aleksandra Szczerba-Zawada Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Wyższa Szkoła Menedżerska w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach

Bardziej szczegółowo

Integracja Europejska. Prezentacje wykonał mgr Krzysztof Dusik

Integracja Europejska. Prezentacje wykonał mgr Krzysztof Dusik Integracja Europejska Prezentacje wykonał mgr Krzysztof Dusik 1. Spis treści 1. Geneza integracji europejskiej SLAJDY 3. 4. 2. Historia integracji europejskiej SLAJDY 5. 7. 3. Ojcowie Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

(Ogłoszenia) PROCEDURY ADMINISTRACYJNE KOMISJA

(Ogłoszenia) PROCEDURY ADMINISTRACYJNE KOMISJA 3.7.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 151/25 V (Ogłoszenia) PROCEDURY ADMINISTRACYJNE KOMISJA Zaproszenie do składania wniosków Program Kultura (2007 2013) Wdrożenie działań programowych: wieloletnie

Bardziej szczegółowo

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19 1.11.2013 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19 KOMISJA EUROPEJSKA, DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 31 października 2013 r. dotycząca dostosowania rocznych limitów emisji państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.3.2016 r. COM(2016) 133 final 2016/0073 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej w Komisji Mieszanej ustanowionej

Bardziej szczegółowo

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH)

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Prof. dr hab. ElŜbieta Kawecka-Wyrzykowska, SGH, Katedra Integracji Europejskiej im. J. Monneta Wyzwania Polityczne

Bardziej szczegółowo

KRÓLESTWO BELGII, REPUBLIKA BUŁGARII, REPUBLIKA CZESKA, KRÓLESTWO DANII, REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC, REPUBLIKA ESTOŃSKA, IRLANDIA, REPUBLIKA GRECKA,

KRÓLESTWO BELGII, REPUBLIKA BUŁGARII, REPUBLIKA CZESKA, KRÓLESTWO DANII, REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC, REPUBLIKA ESTOŃSKA, IRLANDIA, REPUBLIKA GRECKA, PROTOKÓŁ ZMIENIAJĄCY PROTOKÓŁ W SPRAWIE POSTANOWIEŃ PRZEJŚCIOWYCH, DOŁĄCZONY DO TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ, DO TRAKTATU O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ I DO TRAKTATU USTANAWIAJĄCEGO EUROPEJSKĄ WSPÓLNOTĘ

Bardziej szczegółowo

W SPRAWIE PRZYSZŁOŚCI EUROPY

W SPRAWIE PRZYSZŁOŚCI EUROPY TRAKTAT Z NICEI I KONWENT W SPRAWIE PRZYSZŁOŚCI EUROPY Pozostałości amsterdamskie miały zostać rozstrzygnięte traktatem z Nicei. Jednak traktat ten tylko częściowo przygotował UE do ważnych rozszerzeń

Bardziej szczegółowo

Program Europa dla obywateli 2014 2020

Program Europa dla obywateli 2014 2020 Program Europa dla obywateli 2014 2020 Plan prezentacji 1. Podstawowe informacje, cele i charakterystyka programu 2. Rodzaje dotacji i struktura programu 3. Cykl życia projektu i zasady finansowania 4.

Bardziej szczegółowo

Konspekt przedmiotu Integracja europejska

Konspekt przedmiotu Integracja europejska Konspekt przedmiotu Integracja europejska Niniejszy konspekt przedmiotu Integracja europejska ma na celu uporządkowanie zagadnień niezbędnych (omówionych w ramach wykładu) do zaliczenia przedmiotu w formie

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 3/2013. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Historia Unii Europejskiej

BIULETYN 3/2013. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Historia Unii Europejskiej Historia Unii Europejskiej Źródło: P. Fontaine, Europa w 12 lekcjach, s.11. Zanim idea zjednoczonej Europy stała się realnym celem politycznym, przez długi czas pozostawała mrzonką filozofów i wizjonerów.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007-2013. 12 grudnia 2012

PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007-2013. 12 grudnia 2012 PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007-2013 12 grudnia 2012 Cele Programu Aktywne uczestnictwo młodzieży w życiu społecznym Europy Budowanie wzajemnego zrozumienia między młodymi ludźmi Solidarność między młodymi

Bardziej szczegółowo

KONKURS LGPW: Wiedza o Unii Europejskiej 2013 r. Kod ucznia

KONKURS LGPW: Wiedza o Unii Europejskiej 2013 r. Kod ucznia KONKURS LGPW: Wiedza o Unii Europejskiej 2013 r. Kod ucznia Suma pkt.: Masz przed sobą 38 zadań, za które możesz zdobyć 50 pkt. Czytaj je uważnie. Swoje odpowiedzi wpisz w miejsce kropek lub zaznacz wybraną

Bardziej szczegółowo

Historia integracji europejskiej

Historia integracji europejskiej Dariusz Głuszkiewicz Informacja nr 870 (IP-98 M) Historia integracji europejskiej 1. Rys historyczny procesów integracyjnych w Europie przed 1945 r. Idea zjednoczonej Europy, integracji europejskiej czy

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE GOSPODRKI RYNKOWEJ Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska

INSTYTUCJE GOSPODRKI RYNKOWEJ Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska INSTYTUCJE GOSPODRKI RYNKOWEJ Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska KONSPEKT WYKŁADU 13 Struktury instytucjonalne integracji europejskiej INTEGRACJA EUROPEJSKA JAKO PROBLEM INSTYTUCJONALNY 1.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład II Geneza Unii Europejskiej

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład II Geneza Unii Europejskiej Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład II Geneza Unii Europejskiej Uwarunkowania integracji Nowe wyzwania ekonomiczne Zniszczenia wojenne Rozpad systemu kolonialnego Pogłębianie międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Dyplomacja czy siła?

Dyplomacja czy siła? SUB Hamburg A/543483 Dyplomacja czy siła? Unia Europejska w stosunkach międzynarodowych pod redakcją Stanisława Parzymiesa Scholari Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2009 PIS TREŚCI WSTĘP. DYPLOMACJA

Bardziej szczegółowo

Procedura Europejska EPO

Procedura Europejska EPO Procedura Europejska EPO Projekt Enterprise Europe Network Central Poland jest współfinansowany przez Komisję Europejską ze środków pochodzących z programu COSME (na lata 2014 2020) na podstawie umowy

Bardziej szczegółowo

Instytucje Unii Europejskiej

Instytucje Unii Europejskiej Instytucje Unii Europejskiej Parlament Europejski Wybierany w bezpośrednich wyborach organ ustawodawczy UE, posiadający funkcje nadzorcze i budżetowe. Posłowie wybierani są w wyborach bezpośrednich co

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚĆ JEDNOSTEK ZUS W ZAKRESIE USTALANIA I WYPŁATY POLSKICH EMERYTUR I RENT Z TYTUŁU PRACY W POLSCE I ZA GRANICĄ

WŁAŚCIWOŚĆ JEDNOSTEK ZUS W ZAKRESIE USTALANIA I WYPŁATY POLSKICH EMERYTUR I RENT Z TYTUŁU PRACY W POLSCE I ZA GRANICĄ Zakład Ubezpieczeń Społecznych WŁAŚCIWOŚĆ JEDNOSTEK ZUS W ZAKRESIE USTALANIA I WYPŁATY POLSKICH EMERYTUR I RENT Z TYTUŁU PRACY W POLSCE I ZA GRANICĄ i Do kogo skierowana jest ulotka? Ulotka określa zasady

Bardziej szczegółowo

Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce. jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie.

Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce. jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie. Proces Boloński Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce Proces Boloński jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie. Inicjatywy polskich uczelni zmierzające do spełnienia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE)

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 11.5.2016 L 121/11 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2016/699 z dnia 10 maja 2016 r. ustalające na rok 2016 pułapy budżetowe mające zastosowanie do niektórych systemów wsparcia bezpośredniego określonych

Bardziej szczegółowo

Źródło: Unia Europejska historia, traktaty i struktura, [za:] z dn

Źródło: Unia Europejska historia, traktaty i struktura, [za:] z dn Parlament Europejski Wstęp - wszystko o Parlamencie Europy Parlament Europejski (PE), reprezentuje interesy obywateli Unii, przez których jest bezpośrednio wybierany. Historia Parlamentu sięga lat pięćdziesiątych

Bardziej szczegółowo

Unit 3-03/ Kompetencje Unii. Zasady strukturalne

Unit 3-03/ Kompetencje Unii. Zasady strukturalne Unit 3-03/09.11.2016 Kompetencje Unii. Zasady strukturalne Fragmenty z podręcznika: Zasady działania UE: pkt 73-74 Zasada przyznania kompetencji (kompetencje wyłączne i dzielone; kompetencje wyraźnie i

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Po co komu Unia Europejska i euro? dr Krzysztof Biegun EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY. Czym jest UE?

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Po co komu Unia Europejska i euro? dr Krzysztof Biegun EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY. Czym jest UE? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Po co komu Unia Europejska i euro? dr Krzysztof Biegun Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 19 maja 2014 r. Czym jest UE? Unia Europejska to międzynarodowy związek państw,

Bardziej szczegółowo