Interdyscyplinarna konferencja naukowa. Konin, listopada 2013 r. Księga Abstraktów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Interdyscyplinarna konferencja naukowa. Konin, 13-14 listopada 2013 r. Księga Abstraktów"

Transkrypt

1 Interdyscyplinarna konferencja naukowa ZBLIŻENIA językoznawstwo translatoryka literaturoznawstwo Konin, listopada 2013 r. Księga Abstraktów dr Katarzyna Bortnowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Lingwistyki Stosowanej, Katedra Białorutenistyki Sekcja literaturoznawcza Polski powstaniec jako klasyk literatury białoruskiej Jeden z przywódców powstania styczniowego Konstanty Kalinowski ubogi ziemianin z okolic Białegostoku, od lat zajmuje czołowe miejsce w rekonstrukcji białoruskiego procesu historycznoliterackiego. Kalinowski, jako prawdopodobny autor powstańczych gazetek agitacyjnych, na stałe wpisał się w kanon literatury białoruskiej. Choć posługiwał się lokalną gwarą, odbiorcą swoich tekstów uczynił braci chłopów, agitował przeciwko wyzyskowi pańszczyźnianemu, to jego deklaracje są w wersji naszego wschodniego sąsiada wyrazem białoruskiego patriotyzmu. Jak pokazuje pobieżna nawet analiza, to nie wartości merytoryczne jego spuścizny zadecydowały o włączaniu dorobku do kanony literatury białoruskiej. Przyczyny zaistnienia tego zjawiska są szersze i sięgają od historycznych uwarunkowań formowania się narodu białoruskiego po narodowe (nacjonalistyczne) próby rekonstrukcji procesów kulturotwórczych. Ukazanie problemu Konstantego Kalinowskiego w kontekście tych zjawisk pozwoli na zdemaskowanie serii uproszczeń stanowiącej podstawę rekonstrukcji białoruskiego procesu historycznoliterackiego, a jednocześnie przybliży proces kształtowania się kultury narodowej w ogóle. dr Anna Buncler Uniwersytet Warszawski, Wydział Neofilologii, Katedra Hungarystyki leksykografia kontrastywna Fińskie pojęcie sisu i jego definicje słownikowe Pojęcie sisu jest jednym z kluczowych dla kultury i tożsamości fińskiej i niesie w sobie tyle treści, że zdaje się nieprzetłumaczalne jako takie na inne języki. Tematem wystąpienia będzie jego pochodzenie oraz definicje w słownikach fińskojęzycznych z różnych okresów oraz zmiany zakresu jego znaczenia. W drugiej części wystąpienia przedstawiona zostanie problematyka opisu jego znaczenia w słownikach fińsko-polskich, rozwiązania przyjęte przez leksykografów w jego opisie oraz zaproponowane polskie ekwiwalenty. 1

2 dr Przemysław Czarnecki Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Katedra Skandynawistyki Hreina málið - islandzki puryzm językowy w ujęciu językoznawczym i glottodydaktycznym Politykę językową Islandii cechuje bardzo świadome i konsekwentne przywiązanie do idei puryzmu językowego, którego źródła sięgają kilku stuleci wstecz. Islandzki puryzm językowy przejawia się zarówno w dbałości o elegancję w codziennym użyciu języka, jak i w ochronie przed wpływami z innych języków, w tym przede wszystkim angielskiego. Interesującym jest, że dbałość o czystość języka to nie tylko rola i zadanie Islandzkiej Rady Językowej. Społeczeństwo islandzkie bardzo aktywnie angażuje się w kwestie poprawności i czystości swojego języka. Konsekwentne unikanie wpływów obcych wymusza stosowanie określonych mechanizmów językowych, które muszą zapewnić językowi islandzkiemu stały rozwój po to, by mógł sprostać ciągle zmieniającej się rzeczywistości pozajęzykowej. Sytuacja ta stanowi poważne wyzwanie zarówno z językoznawczego, jak i dydaktycznego punktu widzenia. Do mechanizmów językowych, które zastępują pożyczki z języków obcych należy m.in. tworzenie neologizmów oraz wykorzystywanie i semantyczna modyfikacja słów dawnych, obecnych w języku nawet dziesięć stuleci. W obu przypadkach, analiza językoznawcza musi opierać się na etymologii i bardzo często sięgać do odległej historii języka. Islandzki puryzm językowy jest także poważnym problemem dla uczących się tego języka. Polscy studenci, dla których pierwszym językiem obcym jest najczęściej język angielski lub niemiecki, mają duże trudności z przyswajaniem leksyki islandzkiej. Archaiczna struktura gramatyczna języka islandzkiego oraz niemal zupełny brak internacjonalizmów w znacznym stopniu utrudniają efektywną naukę. prof. dr hab. Magdalena Dąbrowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Lingwistyki Stosowanej, Instytut Rusycystyki Sekcja literaturoznawcza Jakow Galinkowski i literatury zachodnioeuropejskie Jakow Andriejewicz Galinkowski ( ) zapomniany rosyjski prozaik, tłumacz i krytyki literacki, w Polsce całkowicie nieznany. Jedyną szerszą pracą na jego temat jest szkic Jurija Łotmana ( XVIII vek, t. 4, Moskva Leningrad 1959, s ). Niniejszy artykuł, reprezentujący nurt badań komparatystycznych nad Oświeceniem w Rosji, zawiera poza zarysowaniem we wstępie biografii twórczej pisarza (w porządku chronologicznym i z wyeksponowaniem jego działalności jako tłumacza) oraz wnioskami w zakończeniu omówienie trzech problemów szczegółowych: 1. Galinkowski jako komentator literatur zachodnioeuropejskich (w tym polskiej) w czasopiśmie Korifej, ili klucz literatury ( ); 2. komentarze do komentarzy Galinkowskiego na temat literatur zachodnioeuropejskich, m. in. komentarz (polegający głównie na prostowaniu błędów faktograficznych, w ocenie dzieł literackich itp.) Wasilija Anastasiewicza do artykułu Galinkowskiego O stanie literatury polskiej ( Seviernyj vestnik 1804) oraz recenzje jego czasopisma w piśmie Moskovskij Merkurij (1803); 3. Poranek płci pięknej (1807) Galinkowskiego w kontekście recepcji liryki Safony w Rosji początku XIX wieku. Artykuł, opierający się w większości na materiałach nieobecnych w księgozbiorach polskich, wpisuje się w nurt badań nad czasopiśmiennictwem oświeceniowym jako źródłem do studiów nad rosyjsko-zachodnioeuropejskimi związkami literackimi, kulturalnymi i naukowymi. 2

3 dr Dilyana Dencheva Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Katedra Slawistyki Południowej Sekcja translatologiczna, Niektóre metafory Aleksandra Puszkina i ich przekład na język polski i bułgarski Obiektem badania stanowią metafory w poemacie Eugeniusz Onegin, za pomocą których dokonuje się konceptualizacja pojęcia wiek i ich przekład na język polski i bułgarski. Badanie dokonano na podstawie materiału empirycznego, wyekscerpowanego z czterech polskich i dwóch bułgarskich przekładów utworu. Powinno ono rozstrzygnąć trzy podstawowe zadania: 1. Opisać sposób przebiegania konceptualizacji pojęcia wiek; 2. Na podstawie materiału empirycznego wyodrębnić typy decyzji translatorskich, podjętych przy tłumaczeniu omawianych metafor; 3. Scharakteryzować rezonans odbiorczy, który przetłumaczone metafory wywołują w różnych przekładach. W słynnym utworze Aleksandra Puszkina wiek konceptualizuje się za pomocą pojęć z następujących domen wyjściowych: pory dnia, pory roku, rośliny, żywioły, naprz. Так, полдень мой настал.... рассвет печальной жизни бурной.... займет веселый мой закат. Когда же юности мятежной пришла Евгения пора... i in. Dalsze postępowania badawcze dokonano na podstawie postulowanych przez T. Dobrzyńską możliwych technik tłumaczeniowych metafor: a) jednostką ściśle odwzorowującą pod względem znaczeń słownikowych metaforykę oryginał ; b) innym wyrażeniem przenośnym adekwatnym konotacyjnie ; c) dosłowną parafrazą wyrażenia metaforycznego. W sześciu przekładach stwierdzono trzy ww. techniki tłimaczeniowe metafor. Tłumaczenie tekstu poetyckiego jednak jest uwarunkowane także względami wersyfikacyjnymi. Niekiedy powodują one zupełne opuszczenie niektórych elementów tekstowych. Materiał empiryczny dostarczył mnóstwo przykładów, w których na miejscu metafory występuje pozycja zerowa, naprz. Зато и пламенная младость не может ничего скрывать. mgr Alicja Domińczak Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Filologii Germańskiej Definicje analitycznych konstrukcji werbo-nominalnych. Ujęcie kontrastywne niemiecko-polskie Analityczne kolokacje werbo-nominalne, będące przedmiotem planowanego referatu, stanowią ciekawy materiał dla współczesnych badań językoznawczych, ponieważ prezentują zagadnienie o aspekcie semantycznym, syntaktycznym oraz stylistycznym. Niniejszy referat koncentruje się w pierwszej kolejności na problemie definicyjnym konstrukcji werbo-nominalnych, który pojawia się u wielu lingwistów. Przedstawione zostaną zatem definicje nominale tego zjawiska, które pojawiają się u polskich, niemieckich, angielskich oraz francuskich językoznawców (m.in. Anusiewicz (1978), Jędrzejko (2002), Gross (1996), Vetulani (2012), Dargiewicz (2000), Drechsler (2009)). Dalszym punktem rozważań będą możliwe klasyfikacje analitycznych struktur werbo-nominalnych, które pozwolą jednocześnie na ukazanie ich właściwości jako samodzielnych jednostek języka. W referacie omówię również kwestię opisu związków werbo-nominalnych w gramatykach niemieckich oraz polskich (m. in. Darski, Zifonun, Eisenberg, Eroms, Bańko, Topolińska, Grzegorczykowa). Po omówieniu problemów z terminologią, w referacie przedstawione zostaną także perspektywy badań werbo-nominalnych związków wyrazowych w ujęciu kontrastywnym 3

4 niemiecko-polskim, m.in. badania korpusologiczne, opis leksykograficzny, badanie właściwości składniowych struktur werbo-nominalnych. dr Katarzyna Drozd Uniwersytet Warszawski, Wydział Lingwistyki Stosowanej, Katedra Białorutenistyki Sekcja literaturoznawcza, Józef Hermanowicz "Kitaj-Sybir-Maskwa" w przekładzie na język polski. Wybrane zagadnienia Podstawą analizy są wspomnienia Józefa Hermanowicza "Kitaj-Sybir-Maskwa" napisane po białorusku i ich polskie wydanie w przekładzie Jana Józefowicza z 1966 r. pt.: "Chiny-Sybir- Moskwa". Wspomnienia J. Hermanowicza są niezwykle ważnym utworem literatury łagrowej gdyż przedstawiają unikatowy, w tej części Europy, obraz zniewolonego duchowieństwa a przede wszystkim dopełniają obraz łagrów rysujący się w literaturze białoruskiej. Sam zaś autor mając z twórczością literacką styczność opisując swój pobyt w sowieckich łagrach nasycił go środkami stylistycznymi, humorem i ironią dzięki czemu utwór dokumentalny ma niewątpliwe walory artystyczne. Porównując oryginał i tłumaczenie szczególną uwagę poświęcono takim aspektom jak język narracji, używanie określeń nacechowanych pejoratywnie, użycie czasu teraźniejszego i przeszłego w zależności od stosunku autora do opisywanych wydarzeń, posługiwanie się kategorią humoru i ironii a także we fragmentach stylizacja tekstu na kazania. Niezwykle ważnym elementem wspomnień jest autokreacja. Wydaje się, że język narracji jak i pojawiające się elementy autokreacji wpływają na przedstawiony obraz łagrów i go determinują, stąd też warte jest przeanalizowanie pod kątem tych aspektów przekładu. mgr Elżbieta Dziurewicz Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Filologii Germańskiej Zastosowanie badań korpusowych we frazeologii na przykładzie wybranych niemieckich związków frazeologicznych Niniejszy referat przedstawia analizę wybranych związków frazeologicznych pochodzących z optimum frazeologicznego, czyli listy najbardziej znanych i najczęściej używanych związków frazeologicznych, które powinni opanować uczący się języka niemieckiego jako obcego (por. Hallsteinsdóttir/Šajánoková/Quasthoff 2006). W wystąpieniu ukazane zostanie wykorzystanie analiz korpusowych w badaniu frekwencji, modyfikacji, wariantów, dystrybucji oraz kategorii gramatycznych frazeologizmów. Zastosowanie korpusów do badań nad frazeologizmami ilustrują trzy studia przypadków, obejmujące idiomy zawierające komponent Hand. Analiza zostanie przeprowadzona z wykorzystaniem Niemieckiego Korpusu Referencyjnego (DeReKo) Instytutu Języka Niemieckiego w Mannheim. Wyniki badań korpusowych zostaną skonfrontowane z zapisem leksykograficznym w dwóch słownikach niemiecko-polskich: Wielkim słowniku niemiecko-polskim PONS wydawnictwa LektorKlett oraz Wielkim słowniku niemiecko-polskim PWN, który ukazał się nakładem wydawnictwa PWN. 4

5 dr Yury Fedorushkov Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Filologii Rosyjskiej Prolegomena do dydaktycznej reprezentacji konceptu językowego w wizualizacji grafowej (na przykładzie rosyjskiego konceptu БЕЛЫЙ) Artykuł jest próbą zaprezentowania problematyki dotyczącej funkcjonowania konceptów kolorystycznych w graficznym modelu przestrzennym, a także ich wykorzystania w dydaktyce języka obcego. Materiał zaprezentowano na przykładzie rosyjskiego wyrazu белый z wykorzystaniem rosyjskojęzycznych danych leksykograficznych. Treść artykułu składa się z dwóch integralnych części. Pierwsza poświęcona jest teoretycznej prezentacji problematyki znaczenia pola leksykalnego z uwzględnieniem centrum i peryferii semantycznych. Uwzględnienie poziomu konotacyjnego, synonimii, antonimii, łączliwości leksykalnej, jak również jednostek kolokacyjnych, peryfrastycznych i frazeologicznych pozwoliło na kompleksową, lecz nie holistyczną prezentację konceptu. W badaniach nad polem semantycznym leksemu белый wzięto pod uwagę tzw. kwalitatywne i kwantytatywne rozumienie bieli w badaniach R. Tokarskiego. Drugą część artykułu stanowią metody graficznej reprezentacji konceptu w oparciu o wykorzystanie technologii wizualizacji danych językowych za pomocą tzw. grafu skierowanego z uwzględnieniem koloryzacji oraz geometryzacji przestrzennej grafu w celu klarownego unaocznienia danych językowych w procesie dydaktycznym. Na podstawie wizualizacji nauczyciel jest w stanie kompleksowo prezentować zależności znaczeniowe i konotacyjne w obrębie danego pola semantycznego z podaniem najważniejszych poziomów konceptu: semantycznego, kulturowego i symbolicznego. W ramach omawianych metod odpowiednia ilość egzemplifikacji, potwierdzających funkcjonowanie jednostki na każdym z poziomów może posłużyć jako materiał wzbogacający i uzupełniający nauczanie języków obcych oraz szeroko rozumiane nauki językoznawcze. Dodatkowo w pracy omawiana jest koncepcja realizacji uproszczonej, lecz, naszym zdaniem, dydaktycznie trafnej wizualizacji polisemii leksemów. dr Anna Grzeszak Uniwersytet Warszawski, Wydział Neofilologii, Katedra Hungarystyki Gramatyka opisowa na kierunkach neofilologicznych - w poszukiwaniu optymalnego sposobu opisu języka Gramatyka opisowa języka kierunkowego jest nieodłącznym elementem programu kształcenia w zdecydowanej większości jednostek prowadzących studia neofilologiczne. Zakłada się, że wiedza i umiejętności zdobyte podczas tych zajęć powinny pomóc studentom w utrwaleniu wiadomości o gramatyce przyswojonych w trakcie praktycznej nauki języka, przyczynić się do poszerzenia kompetencji językowej oraz rozwinąć zdolność omawiania zagadnień gramatycznych. W nauczaniu gramatyki opisowej najczęściej korzysta się z modeli opisu wypracowanych przez rodzimych użytkowników języka, pozbawionych elementów konfrontacji z językiem ojczystym studentów. Tymczasem takie modele nie zawsze mogą być stosowane z powodzeniem w kształceniu osób, dla których język kierunkowy jest językiem obcym. Może się zdarzyć, że rozpowszechniony wśród rodzimych użytkowników sposób interpretacji faktów językowych nie tylko nie pomaga w realizacji założonych celów, lecz także niepotrzebnie zaciemnia studentom obraz omawianego zjawiska. Celem wystąpienia jest przedstawienie problemu nieadekwatności opisu gramatycznego na przykładzie opisu złożeń w języku węgierskim utrwalonym w węgierskiej literaturze 5

6 językoznawczej. W pierwszej kolejności zostanie naszkicowany sposób ujęcia tego zagadnienia w trzech podręcznikach akademickich: A mai magyar nyelv rendszere, A mai magyar nyelv oraz Magyar Grammatika. Następnie omówię problemy, jakie interpretacja przedstawiona w tych gramatykach sprawia polskim studentom. Na końcu spróbuję określić, co powinien zawierać opis, który byłby optymalny z punktu widzenia Polaków uczących się języka węgierskiego. dr Alicja Hajok Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Instytut Neofilologii Cyfrowe zasoby językowe konstrukcje z jak Jednym z zadań językoznawstwa komputerowego jest gromadzenie zasobów językowych przystosowanych do analizy automatycznej teksu. Cyfrowe zasoby językowe powinny zawierać nie tylko opis morfologiczny jednostki języka, ale także opis jej właściwości składniowych oraz jej znaczenia (Vetulani, 2012). Aby komputer mógł automatycznie zidentyfikować wszystkie jednostki (proste i złożone) należy dostarczyć mu następujących informacji : (i) morfologiczno-składniowych, które pozwolą na rozpoznanie formy w tekście oraz (ii) syntaktyczno-semantycznych, które pozwolą na utożsamienie formy ze znaczeniem. Wzięcie pod uwagę tego typu kryteriów wymaga przygotowania nie tylko słownika jednostek prostych, ale przede wszystkim słownika jednostek złożonych, czyli takich, których elementy składowe na skutek utrwalenia się w języku w postaci związku frazeologicznego straciły autonomię. Praktyczne zastosowanie metod inżynierii lingwistycznej nie może zostać zrealizowane bez opisu języka, w jakim dany tekst został zapisany. Często prace z zakresu NLP odbywają się na zasadzie ad hoc. Wynika to z braku dostępu do zasobów ogólnych, które mogłyby być wykorzystywane wielokrotnie przy nieznacznej rozbudowie i adaptacji (E. Hajnicz, 2011). Naszym celem jest stworzenie bazy danych związków frazeologicznych języka polskiego oraz zaproponowanie ich odpowiedników w języku francuskim. Obecnie nasze prace koncentrują się nad konstrukcjami z jak : rzeczownik + jak (dziewczyna jak malina), czasownik + jak (pisać jak kura pazurem), przymiotnik + jak (głupi jak but) oraz przysłówek + jak (szybko jak strzała). Stworzone bazy danych mogą zostać częściowo zintegrowane ze słownikami Unitex oraz NooJ (programy do obróbki dużych korpusów), mogą także zostać zintegrowane z pamięcią tłumaczeniową np. Tradosa. Poniżej przedyskutujemy zasadnicze wybory, których dokonaliśmy przystępując do tworzenia baz danych konstrukcji z JAK : (i) kształt baz danych, (ii) informacje morfologiczno-składniowe, (iii) informacje syntaktyczno-semantyczne, (iv) formy dostępu do baz danych, (v) odpowiedniki w języku obcym. Zebrane cyfrowe zasoby językowe zostały zgromadzone ramach projektu realizowanego pomiędzy Uniwersytetem Pedagogicznym w Krakowie i LDI (UMR 7187), Université Paris 13, Francja. dr Jolanta Hinc Uniwersytet Gdański, Instytut Skandynawistyki i Lingwistyki Stosowanej Sekcja translatologiczna, Próba przekładu fragmentu opowiadania Heinricha Bölla Utracona cześć Katarzyny Blum implikacje dla dydaktyki przekładu w kształceniu studentów specjalności translatorskiej Referat poświęcony został kształceniu kompetencji translatorskiej studentów lingwistyki stosowanej. Wstępem do rozważań jest opis przeprowadzonego w Katedrze Lingwistyki Stosowanej i Translatoryki Uniwersytetu Gdańskiego projektu, którego celem było przetłumaczenie na język polski fragmentu opowiadania Heinricha Bölla pt. Utracona cześć Katarzyny Blum. Opis projektu obejmuje wnioski z dyskusji, która towarzyszyła pracy nad przekładem, a także wnioski z raportu, którzy studenci wypełnili po wykonaniu zadania i w którym wyrazili swoją opinię na temat 6

7 stopnia jego trudności, wynikających między innymi z językowej warstwy utworu. Druga część referatu stanowi próbę połączenia praktyki z teoretycznymi założeniami dydaktyki przekładu. Na podstawie uwag zebranych przy pomocy raportów oraz obserwacji pracy studentów nad przekładem i ich wyrażanych w toku dyskusji przemyśleń, sformułowane zostały postulaty, które budować mogą ścieżkę dydaktyczną w kształceniu studentów lingwistyki stosowanej specjalności translatorskiej dr Adam Jarosz Uniwersytet Gdański, Instytut Skandynawistyki i Lingwistyki Stosowanej Sekcja literaturoznawcza, Być z Algierii, być z Francji.O literackich obrazach kryzysu tożsamości kulturowej w powieści W Kraju moich korzeni Marie Cardinal Kim są w istocie Francuzi z terenów Algierii, przedstawiciele bogatej burzuazji i administracji których kapryśny los i wypadki polityczne zmusiły do powrotu do Francji? Z pewnością osobami, które doświadczają poczucia kryzysu tożsamości kulturowej, sytuacji, która staje się motywem przewodnim powieści autobiograficznej W Kraju moich korzeni (Dans le pays de mes racines; 1980) autorstwa Marie Cardinal, pisarki, której twórczość pozostaje, poza nielicznymi wyjatkami, prawie zupełnie nieznana czytelnikowi polskiemu. Użyte przez autorkę słowo powieść należałoby traktować z pewną rezerwą gdyż wzmiankowany utwór jest w istocie fabularyzowanym zapisem z podróży do Algierii, sytuacji, która staje się dla autorki pretekstem do głębokiej analizy własnego braku zakorzenienia kulturowego, zjawiska, które przejawia się we wszystkich sferach działalości ludzkiej (myślenie, mowa, religia, dominujące achetypy, jezyk, zachowanie, inne). Czy należałoby zatem interpretować wspomniany utwór jedynie jako zapis indywidualnej egzystencji ludzkiej, która, jak tyle innych uległa presji Historii? Bez wątpienia podobnie redukcjonistyczna próba interpretacji W Kraju moich korzeni byłaby daleko krzywdząca, gdyż na marginesie watków autobiograficznych, autorka kreśli również literacki portret pokolenia, który, sformułowany w jezyku obrazów wysyconych silnymi emocjami, pomaga lepiej zrozumieć Francję, jej przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. dr Mariola Jaworska Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Wydział Humanistyczny, Katedra Filologii Germańskiej Uczeń ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się na lekcji języka obcego a ocenianie osiągnięć Specyficzne trudności w uczeniu się, określane powszechnie dysleksją rozwojową lub w obszarze niemieckojęzycznym legastenią, mogą dotyczyć różnych dziedzin wiedzy i umiejętności szkolnych. Najczęściej dotyczą nauki czytania oraz skojarzonych z nią lub występujących w izolacji trudności w opanowaniu poprawnej pisowni, wypowiadaniu się na piśmie, a także trudności w opanowaniu poprawnego poziomu graficznego pisma. Zagadnienie to jest istotne także z punktu widzenia dydaktyki języków obcych, ponieważ trudności, jakich przysparza uczniom z dysleksją rozwojową język ojczysty, są zazwyczaj zwielokrotnione w procesie uczenia się języków obcych. Uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (dysleksją rozwojową) mają specjalne potrzeby edukacyjne wynikające z ich funkcjonowania poznawczo-percepcyjnego. Wymagają wsparcia, odpowiednich metod nauczania oraz właściwej organizacji lekcji. Niezwykle istotna jest w pracy z uczniami dyslektycznymi prawidłowa ocena ich osiągnięć, uwzględniająca określanie osiągalnych dla uczących się celów, dostosowanie wymagań edukacyjnych oraz zindywidualizowane formy kontroli. W referacie przedstawiona zostanie analiza odnosząca się do funkcji oraz sposobów oceniania uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się. 7

8 dr Katarzyna Jaworska-Biskup Uniwersytet Szczeciński, Katedra Filologii Angielskiej Sekcja translatologiczna, Świat przedstawiony czy świat utracony na podstawie polskich tłumaczeń Czterech Sag Mabinogi? Cztery Gałęzie Mabinogi lub po prostu Mabinogion to zbiór sag pochodzących z epoki wczesnego średniowiecza ( ) zapisanych w Białej Księdze z Rhydderch z 1350 roku i Czerwonej Księdze z Hergest z roku. Jest to dzieło literackie umożliwiające eksplorację wielu aspektów życia w Walii na długo przed ekspansją angielską, która definitywnie położyła kres rdzennym tradycjom stanowiącym o odrębności kulturowej tego obszaru Wysp Brytyjskich. Kunszt pisarski autora połączony z wnikliwą obserwacją zastanej rzeczywistości, co znajduje wyraz w barwnych opisach przyrody, miejsc i postaci, pozwala ustawić Cztery Gałęzie Mabinogi na piedestale kanonów literatury światowej. Do popularyzacji Czterech Gałęzi Mabinogi przyczyniła się Lady Charlotte Guest tłumacząc je na język angielski w 1848 roku. Z nowszych wersji trzeba przytoczyć przekład Willa Parkera z 2005 roku, obszerną monografię wraz z tekstem Czterech Gałęzi Mabinogi w języku angielskim opatrzoną komentarzami i przypisami. Jeśli chodzi o polskie wersje to na pierwszym miejscu wymienić należy adaptację Czterech Gałęzi Mabinogi w opracowaniu Marii Skibniewskiej umieszczoną w książce Baśnie i Legendy Wysp Brytyjskich z 1985 roku. Kolejnego przekładu dokonali Elżbieta Nogieć i Andrzej Nowak pod nazwą Mabinogion. Pani na Źródlech. Jako też Inne Historie z Pradawnej Walii Rodem z 1997 roku. W 2008 wydany został przekład Andrzeja Sarwy pod tytułem Mabinogion. Cztery Gałęzie Mabinogi. Prastare Sagi Walijskie. Każda z tych wersji pokazuje odmienne podejście tłumacza do przekładu, co jest przedmiotem analizy. Analizie poddane zostały przede wszystkim takie elementy jak dane prawa i zwyczaje będące nośnikiem obcej kultury i ich przekład w polskich wersjach. Wnioski końcowe pozwalają na ocenę czy polscy tłumacze zdołali zachować walijskość Gałęzi. dr Irina Jermaszowa Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, Instytut Filologii Słowiańskiej Sekcja literaturoznawcza, O literaturze rosyjskiej w perspektywie komparatystycznej (na marginesie książki Moniki Wójciak Enklawy wolności) Chciałabym zaprezentować referat pod tytułem O literaturze rosyjskiej w perspektywie komparatystycznej (na marginesie książki Moniki Wójciak Enklawy wolności). Wspomniana lektura w nowy sposób komparatystyczny przedstawia problem obecności i recepcji niezależnej literatury i kultury rosyjskiej w Polsce w latach Jest to ciekawa narracja o Rosji opowiadana w kontekście polskiej historii, kultury i myśli. W tym podejściu porównawczym autorka omawia takie zjawiska, jak samizdat, tamizdat, sztukę nonkonformistów, działalność dysydencką, a także w sposób ciekawy zarówno dla polskiego, jak i rosyjskiego czytelnika opowiada o twórczości Anny Achmatowej, Osipa Mandelsztama, Michaiła Zoszczenki i innych wybitnych pisarzy rosyjskich. Mimo że, zainteresowanie literaturą i kulturą rosyjską w Polsce ma długą i piękną tradycję i do grona propagatorów należy wielu wybitnych polskich twórców, tłumaczy, naukowców, Wójciak w nowatorski sposób prezentuje recepcję rosyjskiej literatury, która szczególnie trafia do nowych pokoleń, w tym studentów narodowych filologii. W swoim referacie chciałabym omówić oryginalność, nowatorstwo i pożyteczność dzieła Wójciak, które dzięki unikalnemu ujęciu problemu zmodyfikowanemu, odbiegającego od standardowego pozwala nie tylko poznać nieznane dotąd oblicza rosyjskiej literatury, lecz i praktycznie zastosować zawartą w książce wiedzę (zwłaszcza na uczelniach). 8

9 dr Elżbieta Kaczmarska Uniwersytet Warszawski, Wydział Polonistyki, Instytut Slawistyki Zachodniej i Południowej Czeskie czasowniki oznaczające stany psychiczne sposoby ustalania polskich ekwiwalentów na podstawie korpusu równoległego InterCorp Referat przedstawia problem rozumienia i przekładu na język polski czeskich czasowników oznaczających stany psychiczne. Badane będą pola semantyczne tych czasowników, zakres użycia oraz struktura walencyjna. Analizie poddane będą jednostki ekscerpowane z korpusu równoległego InterCorp oraz pary leksemów wygenerowane automatycznie z tego korpusu metodą wiązania segmentów słownych word-to-word alignment. Metoda ta pozwoliła także na automatyczne stworzenie słownika czesko-polskiego, opartego na materiale InterCorpu. Szczegółowo zostaną opisane 4 jednostki czeskie oraz ich możliwe polskie ekwiwalenty. Każdy z czterech wybranych czasowników reprezentuje inny problem badawczy. asystent Monika Karcz-Napieraj Uniwersytet Szczeciński, Wydział Filologiczny, Katedra Filologii Romańskiej Sekcja literaturoznawcza, Recepcja Kwiatów Zła Charles a Baudelaire a we Francji i Włoszech XIX wieku Pierwsze wydanie Kwiatów Zła w 1857 roku spotkało się we Francji ze zdecydowaną reakcją grupy literatów i czytelników doprowadzając do procesu nad poetą i jego dziełem. Efektem była grzywna oraz kara w postaci usunięcia kilku niemoralnych utworów oraz przygotowanie nowego poprawionego wydania zbioru wierszy. W przypadku Baudelaire a niemożliwym wydaje się opisanie intencji autora z pominięciem narzuconych mu przez system prawny granic kreacji artystycznej. W tej konkretnej sytuacji, bardziej społecznej niż politycznej, w której wiersze powstały i funkcjonowały warto przyjrzeć się na ile francuski system prawny miał wpływ na ostateczny kształt Kwiatów Zła oraz na ile determinował ich odbiór czytelniczy, a na ile przyczynił się do wykreowania wizerunku artysty-dandysa i rozpowszechnienia legendy poety wyklętego w środowisku włoskiej Scapigliatury. mgr Karolina Kępska Uniwersytet Warszawski, Wydział Neofilologii, Instytut Anglistyki, Zakład Języka Angielskiego Gender mainstreaming a języki specjalne Każde hobby, zawód lub przedmiot zainteresowania ma swój własny specjalistyczny język. Większość z przedmiotów ESP (English for Specific Purposes) oprócz specyficznej, dziedzinowej leksyki i frazeologii posiada również dostosowaną do swoich potrzeb gramatykę. Gender, pierwotnie rozumiany jako rodzaj gramatyczny jest jedną z kategorii, która ostatnimi czasy wzbudza coraz większe zainteresowanie. Jako, że jest on połączony zarówno z socjologią, jak i językiem, gender jest znakiem naszych czasów jako zjawisko ukazujące mnogość stereotypów, które narosły wokół tego tematu przez lata. Ponadto, celem władz jest gender mainstreaming czyli transformacja sfery publicznej i struktur zawodowych, tak aby zachowywały one równość praw kobiet i mężczyzn. Rzeczona transformacja dotyczy również zmiany języka na pozbawiony seksizmu. Podstawowym celem poniższej pracy jest przybliżenie czytelnikowi idei języków specjalistycznych 9

10 na przykładach języka prawnego (wraz z metajęzykiem językiem prawniczym) oraz języka medycznego. Zważywszy na swoją powagę języki specjalne używane przez środowiska medyczne lub prawnicze powinny być wolne od wszelakich uprzedzeń; a co za tym idzie, powinny być również wolne od językowego seksizmu. Istotnym jest fakt, że żargony zawodowe są odmianą języku naturalnego, dlatego powinny być tak samo jak on dostosowane do wymagań Rady Europy. Nie należy więc lekceważyć tendencji języka do neutralizacji. Praca jest analizą języków środowiskowych pod względem ich poprawności językowej. Wnioski końcowe są podsumowaniem praktycznych zastosowań opisywanego zjawiska, dlatego mogą być pomocne i służyć jako doskonały przewodnik językowy dla praktyków ESP: studentów, tłumaczy, prawników, środowiska medyczne, nauczycieli języków specjalnych oraz dla wszystkich innych, którzy zainteresowani są zawodowym językiem angielskim. dr Joanna Kic-Drgas Politechnika Koszalińska Determinanty nauczania języków specjalistycznych W dzisiejszym świecie nauczanie języków specjalistycznych zyskało silną pozycję i cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem wśród różnych grup zawodowych. Wyjaśnienia tej sytuacji można dopatrywać się niewątpliwie w zmieniającej się dynamicznie rzeczywistości kulturowoekonomicznej. Wraz z rozwojem specjalizacji poszczególnych dziedzin, ale także wraz z powstaniem wewnętrznego rynku Unii Europejskiej oraz szeregiem procesów od globalizacji, przez unifikację do internacjonalizacji rośnie zainteresowanie uczeniem się języków specjalistycznych. Nie zawsze jednak to zainteresowanie znajduje odzwierciedlenie w realnej ofercie dydaktycznej, a także w merytorycznym i metodycznym przygotowaniu osób prowadzących kursy specjalistyczne. Nauczanie języków specjalistycznych pozostaje na polskiej scenie naukowej obszarem wielu dylematów. Dzieje się tak ze względu na fakt, iż proces nauczania w tym przypadku cechuje obecność elementów wiedzy specjalistycznej, specyfika potencjalnych uczących się, jak również specyfika postawionych celów. Celem niniejszego wystąpienia jest próba usystematyzowania przedmiotu zainteresowania współczesnej dydaktyki języków specjalistycznych, jej powiązań z lingwistyką języków specjalistycznych, a także czynników wpływających na specyfikę oraz związane z nią trudności pojawiające się w nauczaniu języków specjalistycznych. mgr Izabela Kozera Uniwersytet Jagielloński, Wydział Filologiczny Językoznawstwo korpusowe a dydaktyka języka obcego (na przykładzie wykorzystania Narodowego Korpusu Języka Rosyjskiego) Niniejsze wystąpienie poświęcone jest narzędziom językoznawstwa korpusowego. Zgodnie z definicją Barbary Lewandowskiej-Tomaszczyk za korpus uznaje się komputerowy zbiór autentycznych tekstów językowych, mówionych i pisanych, reprezentujących różne odmiany, style i typy tekstu. Korpus ma na celu odzwierciedlenie języka w odpowiednich, naturalnych proporcjach, dzięki czemu możliwe jest porównanie standardowości różnych form językowych. Celem wystąpienia jest zwrócenie uwagi na zastosowanie narzędzi lingwistyki korpusowej w dydaktyce języka obcego, dzięki którym korpus może być efektywnie wykorzystywany zarówno przez nauczycieli jak i uczniów. Korpus w przeciwieństwie do zwykłego podręcznika do nauki języka obcego jest źródłem języka naturalnego, a co za tym idzie pozbawiony jest uproszczeń i sztucznych kontekstów. Trudno przecenić rolę korpusu w nauczaniu leksyki i gramatyki języka obcego uwzględniając różnorodność stylistyczną i gatunkową tekstów. 10

11 Jako obiekt badawczy posłużył Narodowy Korpus Języka Rosyjskiego (NKJR) - największy jak dotąd korpus współczesnego języka rosyjskiego, powstający w Instytucie Języka Rosyjskiego Rosyjskiej Akademii Nauk. Zbudowany jest z ok. 300 milionów tekstów różnych gatunków. W strukturę korpusu wchodzi głównie proza (od połowy XVIII wieku), która odzwierciedla standardowy język rosyjski i w mniejszych ilościach prace przetłumaczone z innych języków, poezja oraz współczesny rosyjski mówiony (transkrypcje publicznych wystąpień, mowy spontanicznej oraz dialogów filmowych). Narodowy Korpus Języka Rosyjskiego, dostępny pod adresem internetowym może bez trudu być wykorzystywany na zajęciach praktycznych z języka rosyjskiego i językoznawstwa wschodniosłowiańskiego. Z kolei dostęp do (pod)korpusu tekstów paralelnych w językach: angielskim, niemieckim, francuskim, hiszpańskim, włoskim, polskim, ukraińskim i białoruskim umożliwia kształcenie w zakresie przekładoznawstwa. Dzięki przyjaznemu interfejsowi użytkownika, rozbudowanej adnotacji morfo-syntaktycznej, bezpośredniemu dostępowi do (pod)korpusów (korpusu języka mediów, syntaktycznego, dialektologicznego, poetyckiego, języka mówionego, akcentologicznego, multimedialnego) Narodowy Korpus Języka Rosyjskiego stanowi nie tylko niezwykle cenne źródło materiału językowego, ale również narzędzie o potencjale dydaktycznym. mgr Agata Kozielska Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Germanistyki i Lingwistyki Stosowanej, Lingwistyka Stosowana Sekcja translatologiczna, Przygotowanie do zawodu tłumacza: kształcenie akademickie czy zawodowe? Interkulturowość, językoznawstwo, translatoryka, nowe technologie informacji i komunikacji, zarządzanie czasem, poszukiwanie informacji, a nawet specyfika sektora usług - to jeszcze nie wszystkie obszary składające się na profesjonalne kształcenie przyszłego tłumacza. Znajomość języka obcego nie jest już dzisiaj tożsama z posiadaniem umiejętności tłumaczenia. Zawód tłumacza nieustannie ewoluuje, a interdyscyplinarny charakter owych zmian stanowi nie lada wyzwanie dla placówek oferujących taki profil kształcenia. Czy obecne kształcenie uniwersyteckie jest w stanie dotrzymać kroku tym zmianom? Jaka teoria potrzebna jest młodemu adeptowi sztuki translatorskiej? Czy wynikająca z potrzeb rynku specjalizacja zawodowa pozostawia miejsce na teorię translacji? Wreszcie, jaki jest i powinien być profil nauczyciela translacji? Poszukując odpowiedzi na powyższe pytania, autorka prowadzi badania wśród dydaktyków translacji. W ramach wystąpienia, przedstawi aktualne nurty w rozważaniach na temat charakteru dydaktyki translacji oraz wyniki ankiety przeprowadzonej w ramach badania pilotażowego. mgr Agnieszka Kruk Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Humanistyczny, Instytut Filologii Romańskiej Sekcja translatologiczna, Aluzje kulturowe i gry słów w oryginale i w tłumaczeniach wybranych powieści Terry ego Pratchetta Tematem pracy jest analiza strategii, używanych przez tłumaczy przy oddawaniu aluzji kulturowych połączonych z grami słów w przekładach powieści Terry ego Pratchetta The Colour of Magic i Wyrd Sisters na język polski, portugalski i hiszpański. Głównym celem pracy jest klasyfikacja stosowanych w przekładzie przesunięć na poziomie mikrostruktury tekstu i określenie, w jaki sposób wpływają one na elementy makrostruktury. W tym celu posłużyliśmy się modelem relacji między tekstem oryginału a przekładem, opracowanym przez Kitty van Leuven-Zwart. Analiza przykładów pozwoliła wyróżnić zabiegi pozytywne i negatywne. Jako pozytywne 11

12 zakwalifikowano wyszczególnienia, modyfikacje semantyczne oraz wtrącenia. Przesunięcia negatywne to uogólnienia, modyfikacje syntaktyczne, morfologiczne i stylistyczne oraz opuszczenia. Przesunięcia negatywne są elementami, które bardzo mocno zmieniają makrostrukturę tekstu: wpływają na wizję świata przedstawionego, pomijają elementy humorystyczne, wpływają na sposób postrzegania postaci oraz nie oddają aluzji kulturowych, zamierzonych przez autora. Natomiast strategie zaklasyfikowane jako pozytywne mają na celu uniknięcie zmian i zachowanie idei zawartych w tekście oryginału. Zauważyliśmy również, że wpływ wywierany przez przesunięcia nie zawsze jest proporcjonalny do ich liczby. Nawet nieliczne zmiany morfologiczne wywarły olbrzymi wpływ na sposób postrzegania postaci, ponieważ zmieniły główną myśl autora. Kolejną obserwacją jest fakt, że większość przesunięć, niezależnie od ich typu, wpływa na styl utworu, dlatego też uogólnienia i modyfikacje syntaktyczne są równocześnie modyfikacjami o charakterze stylistycznym. Z kolei modyfikacje stylistyczne pojawiające się w przekładzie wywierają również wpływ na odbiór aluzji kulturowych czy sposób postrzegania postaci. Na koniec warto też zaznaczyć, że niekiedy trudno jest określić, czy dane przesunięcie jest korzystne czy nie, gdyż jego odbiór zależy od wielu czynników oraz od kontekstu, w jakim pojawia się w tekście. prof. dr hab. Joanna Kubaszczyk Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Lingwistyki Stosowanej Sekcja translatologiczna, Obrazowanie w oryginale i przekładzie a naoczność świata przestawionego Referat poświęcony zostanie problematyce związków między Langackerowską koncepcją obrazowania a naocznością, starając się odpowiedzieć na pytanie, na ile tłumacze potrafią odczytać gry wyobraźni autora tekstu zapośredniczone i zobiektywizowane za pomocą odpowiednich środków języka i na ile udaje się ich rekonstrukcja w przekładzie. W pierwszej części omówione zostaną różne rodzaje naoczności i sposoby kreowania naoczności w tekście, a następnie na przykładzie tekstów literackich niemieckich i polskich oraz ich przekładów przedstawione zostanie, jakimi środkami językowymi (w szczególności słowotwórczymi) ewokowana być może naoczność przestrzeni przestawionej ze szczególnym uwzględnieniem różnych sposobów przestrzennego zorientowania przedmiotów przedstawionych. Zamykająca referat analiza błędów tłumaczeniowych będzie miała na celu uwypuklić problemy związane z jednej strony z deficytem wyobraźni, ale z drugiej każe zadać pytanie, czy granic wyobraźni nie narzucają w pewnych okolicznościach również granice języka. W referacie zadane zostanie pytanie o to, czy i na ile wyobraźnia jest koniecznym atrybutem tłumacza i czy warunkiem sine qua non dobrego przekładu jest spełnienie przez tłumacza określonych aktów wyobrażeniowych. Jeżeli tak, to o jaki rodzaj wyobraźni chodzi? Czy tylko o wyobrażenia odtwórcze czy też także wytwórcze? Kolejnym pytaniem nasuwającym się w rezultacie poprzednich jest, czy ewentualnie potrzebne jest uwzględnienie elementów kształcenia wyobraźni i umiejętności obrazowania w instytucjonalnym kształceniu tłumaczy. dr Magdalena Kuratczyk Uniwersytet Warszawski, Wydział Lingwistyki Stosowanej, Instytut Rusycystyki Przydatność korpusów równoległych w leksykografii z językiem polskim i rosyjskim O ile w szanującej się leksykografii jednojęzycznej normą było i jest opracowywanie słownika na podstawie danych tekstowych (początkowo kartotek fiszkowych, a współcześnie korpusów), o tyle w dwujęzycznej praktycznie nie stosowano tej metody. Wysiłek tłumaczy nie był wyzyskiwany, 12

13 przynajmniej w słownikach z językiem polskim i rosyjskim: ani jeśli chodzi o słowniki ogólne, ani nawet słowniki frazeologiczne, dążące zwykle do zilustrowania przywoływanych jednostek przykładami użycia. Mimo że jak się wydaje znakomitych tłumaczy literatury rosyjskiej na polski i polskiej na rosyjski było (i jest) więcej niż leksykografów pracujących w zakresie tych dwóch języków, słowniki przekładowe powstawały całkowicie niezależnie od praktyki translatorskiej. Jakkolwiek ekwiwalent tekstowy nie zawsze musi pokrywać się ze słownikowym, to byłoby wskazane, aby dobór odpowiedniości słownikowych był poprzedzony analizą stosunków przekładowych i wydobyciem regularności zachodzących między językami. Niewątpliwie zasadniczą przyczyną braku bezpośredniego związku praktyki tłumaczeniowej z leksykografią były trudności związane ze zgromadzeniem dostatecznie dużej bazy materiałowej i czasochłonność takiego sposobu pracy nad słownikiem. Dziś ta sytuacja ma szanse się zmienić w związku z powstaniem korpusów równoległych z językiem polskim i rosyjskim. W referacie zaprezentowane zostaną dwa niedawno uruchomione korpusy równoległe z językiem polskim i rosyjskim jeden opracowany na Uniwersytecie Warszawskim, drugi w Rosyjskiej Akademii Nauk. Pokazana będzie struktura i system wyszukiwania obu korpusów oraz ich wykorzystanie przy weryfikacji ekwiwalentów proponowanych w artykułach hasłowych istniejących słowników dwujęzycznych i opracowywaniu nowych haseł. Przedstawiony też będzie potencjał korpusów równoległych jako dodatkowego, wspomagającego słownik dwujęzyczny narzędzia, oferującego możliwości, jakich tradycyjna leksykografia dwujęzyczna nie jest w stanie zapewnić. Nieskomplikowany dostęp do dziesiątków, setek, a nawet tysięcy dwutekstów ilustrujących sposób przekładu szukanego wyrazu lub wyrażenia ujawnia, że wiele z przywoływanych w słownikach ekwiwalentów nigdy nie znalazło zastosowania w profesjonalnych tłumaczeniach i byłoby warto zastąpić je innymi, regularnie stosowanymi ekwiwalentami. Pokazuje również istnienie licznej grupy idiomów międzyjęzykowych, które powinny znaleźć swoje miejsce w słowniku dwujęzycznym. prof. dr hab. Barbara Lewandowska-Tomaszczyk Uniwersytet Łódzki, Instytut Anglistyki WYKŁAD PLENARNY Komunikacja i konstruowanie znaczeń w przekładzie mgr Weronika Markowska Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Humanistyczny, Instytut Filologii Słowiańskiej Zapożyczenia angielskie w języku rosyjskim w świetle Narodowego Korpusu Języka Rosyjskiego (aspekt dydaktyczny) Celem wystąpienia jest przedstawienie możliwości wykorzystania anglicyzmów w języku rosyjskim w procesie kształtowania kompetencji lingwistycznej rusycystów. Językiem angielskim posługuje się dziś cały świat. Rosjanie bardzo dobrze władają językiem angielskim, a od lat 90-tych XX w. trwa nieustający proces zapożyczenia leksyki z języka angielskiego do języka rosyjskiego. Słowniki nie nadążają za zmianami, a Rosjanie śledzą zmiany w prasie i korpusach języka rosyjskiego. Dydaktyka języka rosyjskiego uwzględnia procesy językowe, ale bardziej w wymiarze teoretycznym. Na studiach rusycystycznych prowadzone są zajęcia poświęcone tendencjom rozwojowych we współczesnym języku rosyjskim, słowotwórstwu, leksykologii. Należy jednak włączyć zapożyczenia z języka angielskiego do praktycznego kursu nauczania języka rosyjskiego. Rusycysta powinien nie tylko wiedzieć o zachodzących zmianach, musi też odnaleźć się i poruszać 13

14 się w zastanej sytuacji językowej nasyconej leksyką angielską. W wystąpieniu zostaną przedstawione niektóre dydaktyczne aspekty wykorzystania leksyki angielskiej w nauczaniu języka rosyjskiego jako obcego. Zostaną omówione źródła z Narodowego Korpusu Języka Rosyjskiego i ich przydatność w procesie glottodydaktycznym. prof. UAM dr hab. Kazimiera Myczko Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Filologii Germańskiej Komponenty lingwistyczne w kształceniu obcojęzycznym dr Elżbieta Nowikiewicz Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Sekcja literaturoznawcza, Z doświadczeń migrantów w transnacjonalnej przestrzeni w świetle autobiografii autorów z Prowincji Poznańskiej Dawna (pruska/niemiecka) Prowincja Poznańska, tzw. Marchia Wschodnia, funkcjonuje w historiografii najczęściej w partykularnym narodowym lub etnicznym kontekście, który był głównie sterowany politycznym interesem. W oparciu o teoretyczne rozważania socjologów otwiera się możliwość nowej interpretacji tej przestrzeni, której zasadniczy punkt ciężkości dotyczy powstawania tzw. przestrzeni transnacjonalnej. Zakłada ona istnienie swego rodzaju hybrydy, tzn. mieszanej tożsamości w naszym wypadku napływowych niemieckojęzycznych mieszkańców. Pogląd na przestrzeń, iż może być swego rodzaju wyspą jakiegoś państwa/kultury na terenie innego, znakomicie nadaje się do rozważań na temat losów migrantów/przesiedleńców. Doświadczenia płynące z literatury autobiograficznej dotyczącej Prowincji Poznańskiej dają szansę obserwacji tworzenia się niemieckiej przestrzeni na terenie niejednoznacznie zdefiniowanym z narodowej/etnicznej perspektywy. Głównym punktem ciężkości pozostaje pytanie, jak silny może być wpływ uwarunkowań politycznych, ekonomicznych i społecznych na powstawanie i użytkowanie wybranej transnacjonalnej przestrzeni? Socjologowie twierdzą, że migranci z jednej strony przemieszczają się w sensie geograficznym i przestrzennym do innego kraju, z drugiej natomiast utrzymują intensywne kulturowe związki z krajem pochodzenia, co pozwala im na przynależność do obu obszarów/kultur jednocześnie. Transmigranci wiodą życie, które uwzględnia specyfikę sytuacji tu i tam. dr Katarzyna Oszust Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Humanistyczny, Instytut Filologii Słowiańskiej Tłumaczenie a kształtowanie sprawności mówienia w języku obcym (rosyjskim) Celem głównym wystąpienia będzie próba odpowiedzi na pytanie, czy i w jakim stopniu przekład (ćwiczenia przekładowe) może być skutecznym i pomocnym narzędziem w procesie kształtowania sprawności mówienia w języku obcym (rosyjskim) na poszczególnych poziomach zaawansowania językowego. W pierwszej części wystąpienia przedstawione zostaną stanowiska badaczy w kwestii (bez)zasadności stosowania translacji w dydaktyce języka obcego (rosyjskiego) w ogóle, 14

15 szczególnie zaś w kształtowaniu kluczowej z punktu widzenia skutecznej komunikacji sprawności mówienia. W następnej kolejności zaprezentowane zostaną przykłady-propozycje konkretnych rozwiązań dydaktycznych typów ćwiczeń translacyjnych, które zostały wykorzystane w nowoczesnych materiałach dydaktycznych i seriach edukacyjnych (podręcznikach, zeszytach ćwiczeń) przeznaczonych do nauczania języka rosyjskiego jako obcego. Istotne z punktu widzenia rozważań o roli tłumaczenia w procesie kształtowania i rozwijania sprawności mówienia w języku rosyjskim będzie też wskazanie funkcji, jakie może pełnić omawiane narzędzie w procesie kształtowania prawidłowych nawyków komunikacyjnych. Prezentacja przygotowana w oparciu o polsko-rosyjski materiał językowy. Wiele refleksji będzie miało jednak charakter uniwersalny. prof. dr hab. Mirosław Pawlak Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Wydział Pedagogiczno-Artystyczny w Kaliszu / Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie, Katedra Filologii Choć można podać szereg argumentów natury teoretycznej, empirycznej i praktycznej wskazujących na to, że nauczanie struktur gramatycznych jest uzasadnione, nadal istnieje wiele kontrowersji co do tego, w jaki sposób powinno się ono odbywać (Pawlak 2006; Ellis 2008; Larsen- Freeman 2010; Nassaji and Fotos 2011). Dotyczą one między innymi doboru tych struktur, stosowanego programu nauczania oraz sposobu organizacji lekcji, a także technik i procedur, które mogą być w tym celu używane, przy czym prowadzone badania empiryczne dotyczą jedynie niektórych z tych kwestii, a ich wyniki nie są wcale jednoznaczne. Celem wystąpienia jest dokonanie przeglądu tego typu badań, uwzględniając nie tylko dokonywane wybory dydaktyczne, ale także zmienne moderujące rezultaty takich wyborów, synteza ich wyników, wskazanie na obszary, które pilnie wymagają zgłębienia i zwrócenie uwagi na kwestie metodologiczne ważne przy prowadzeniu tego typu badań. dr Grzegorz Pawłowski Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie, Katedra Filologii Najnowsze rozwiązania w gramatyce opisowej i ich odbicie w podręcznikach do nauki języka niemieckiego Gramatyka w sensie naukowym jest opisem języka, który na skutek dydaktyzacji ma na celu ułatwienie przyswojenia języka obcego przez uczących się. Zwłaszcza w ujęciu normatywnym dobre opanowanie reguł gramatycznych jest dla uczących się nie do przecenienia. Znajomość gramatyki pozwala nam nie tylko na poprawne posługiwanie się językiem obcym, lecz również na precyzyjne wyrażanie naszych myśli oraz wszelkich niuansów językowych. Ciągle natomiast dużym problemem zniechęcającym do nauki, szczególnie języka niemieckiego, wydaje się być jego system gramatyczny. W obliczu powyższych stwierdzeń słusznym wydaje się zatem pogląd, iż podręczniki do nauki języka obcego winny oprócz aktualnie obowiązujących metod i tendencji dydaktycznych uwzględniać również najbardziej optymalne rozwiązania z zakresu gramatyki opisowej, które z reguły mają na celu uproszczenie istniejących problemów językowych a tym samym skuteczniejszą naukę języka. W niniejszym wystąpieniu autor przeprowadza analizę najbardziej popularnych podręczników do nauki języka niemieckiego pod kątem ich treści gramatycznych koncentrując się szczegółowo na używanych pojęciach i klasyfikacjach oraz ich adekwatności do najnowszych osiągnięć gramatyki opisowej języka niemieckiego. 15

16 dr Łukasz Plęs Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Katedra Językoznawstwa Niemieckiego i Stosowanego Sekcja translatologiczna, Stylizacja biblijna polskich i angielskich przekładów "Zaratustry" Fryderyka Nietzschego Nietzsche, filozof wychowany w rodzinie o wielopokoleniowej tradycji pastorskiej, stylizował swe najbardziej znane dzieło, Zaratustrę, w oparciu o język Biblii Lutra. Zaratustra obfituje w aluzje, cytaty i kryptocytaty o rodowodzie biblijnym. Autor artykułu stara się ustalić, w jaki sposób tłumacze polscy (4 różne przekłady) oraz anglojęzyczni (7 różnych przekładów) starali się oddać te intertekstualne odniesienia w języku docelowym. Do weryfikacji stylizacji biblijnej w powyższych przekładach posłużą Biblia Wujka oraz Biblia Króla Jakuba, które stanowią podstawę odpowiednio polskiego i angielskiego stylu biblijnego. dr Małgorzata Posturzyńska-Bosko Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Humanistyczny, Instytut Filologii Romańskiej Terminologia ekonomiczna w tekstach politycznych średniowiecznej francuskiej pisarki Christine de Pizan Artykuł jest analizą terminologii ekonomicznej pojawiającej się w tekstach politycznych średniowiecznej francuskiej pisarki, Christine de Pizan, w kontekście bogactwa jednostki i kraju, dobrego funkcjonowania państwa w oparciu o rozsądną politykę fiskalną, modelu idealnego władcy, reform ekonomicznych proponowanych przez króla, na tle wyniszczającej kraj wojny stuletniej. Analiza diachroniczna terminologii ekonomicznej prowokuje postawienie pytania, w jakim stopniu leksyka ekonomiczna specjalistyczna funkcjonowała w późnym Średniowieczu w języku. Ekspansja szeroko rozumianego życia ekonomicznego nacji przekłada się działanie, którego nieuniknionym efektem jest stworzenie odpowiedniego instrumentu językowego. I owo instrumentarium językowe obecne w dziełach Christine de Pizan i opisujące różnego typu konteksty, nazywające wszelkiego typu działania, które nazwać można ekonomicznymi, będzie celem naszych badań. O ile znane są poglądy polityczne Christine de Pizan, w jej tekstach trudniej jest znaleźć wykładnię polityki ekonomicznej, aczkolwiek, w modelu idealnego państwa odnajdujemy postulaty o rozsądną, nie rabunkową politykę władcy wobec poddanych bądź inwestycje mające na celu poprawę ich bytu. Korpus, który udało się wyodrębnić, został podzielony na kilka grup tematycznych, tak więc zanalizujemy słownictwo związane z pieniądzem, typem monet, transakcjami handlowymi; inną grupę stanowi słownictwo fiskalne. Omówiona zostanie, między innymi, terminologia opisująca różnego typu powinności, długi, poruszona zostanie kwestia przychodów i wydatków państwa, nazewnictwo zapłaty za pracę a nawet oszustw. dr Marek Rajch Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Neofilologii, Instytut Filologii Germańskiej Sekcja literaturoznawcza, Stosunki literackie między PRL i NRD w świetle materiałów archiwalnych Stosunki polityczne i gospodarcze między NRD i PRL, mimo iż oba państwa należały do tego samego bloku politycznego, były bardzo trudne. Oficjalnie deklarowane przyjaźń i braterstwo między społeczeństwami obydwu krajów i ścisła współpraca między SED i PZPR nie miały odzwierciedlenia 16

17 w rzeczywistości. Relacje między obydwoma krajami cechowały raczej daleko idąca ostrożność, wstrzemięźliwość czy nawet wzajemna nieufność. W dużym stopniu dotyczyło to także, a być może przede wszystkim, wymiany kulturalnej i literackiej oraz recepcji dzieł artystycznych autorów wschodnioniemieckich w Polsce i polskich w NRD. Jednym z podstawowych założeń ideologicznych w dziedzinie kultury, wspólnych dla wszystkich krajów socjalistycznych, była zasada wykorzystania czy instrumentalizacji sztuki w celach polityczno-ideologicznych. Najbardziej wyrazistym przejawem tego był socrealizm, narzucony im na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych dwudziestego wieku. Czynnikiem decydującym w znacznym stopniu o dalszym rozwoju życia literackiego w poszczególnych krajach socjalistycznych był moment i gotowość zarówno ze strony twórców, jak i partyjnych działaczy polityczno-kulturalnych odrzucenie socrealizmu jako wiodącej metody artystycznej. W Polsce, gdzie gotowość twórców do zaakceptowania socrealizmu była znacznie mniejsza, a determinacja partii do jego utrzymaniu mniejsza niż w NRD, socrealizm został niejako zdetronizowany przy pierwszej nadarzającej się okazji, tzn. wskutek wydarzeń 1956 roku. Postawa czołowych działaczy PZPR i działania, jakie one podjęła w tym okresie nie dość, że nie spotkały się z próbą zrozumienia ze strony niemieckich towarzyszy, to raczej wywołały ich zdecydowaną i ostrą krytykę. Od tego momentu stanowiska obu partii co do sposobu prowadzenia polityki kulturalnej w państwach budujących i rozwijających socjalizm wykazywały coraz więcej różnic. Referat, odwołując się do dokumentów źródłowych przechowywanych w archiwach niemieckich i polskich, jest próbą ukazania, w jaki sposób stanowisko rządzących wpływały na zbliżenie kulturalne i stosunki literackie między obywatelami NRD i PRL. mgr Artur Sadecki Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Humanistyczny, Instytut Filologii Słowiańskiej Sekcja literaturoznawcza, Postacie lekarzy w świetle kategoryzacji poprzez prototyp (na materiale opowiadań Antoniego Czechowa) Niniejszy artykuł ma na celu zwrócenie uwagi na postaci lekarzy (oraz przedstawicieli innych zawodów związanych z medycyną dentysta, felczer itd.) w prozie Antoniego Czechowa z punktu widzenia metodologii kognitywnej. Zastosowanie nowej metody, zbliżającej do siebie literaturoznawstwo, językoznawstwo, psychologię poznawczą itp. umożliwia poszerzenie i odświeżenie wzglądu na twórczość Czechowa. Teoria prototypów pozwala wykazać, iż zamknięcie w obrębie centrum prototypu jest niebezpieczną postawą, sprowadzającą działania bohatera do jednowymiarowej aktywności, natomiast mniej prototypowe ujęcie danej postaci prowadzi do odrzucenia społecznego jednostki nieakceptowanej w jasno zdefiniowanym i podzielonym świecie. Prototyp staje się użytecznym narzędziem w miejscu relacji komunikacyjnych i społecznych między postaciami oczekiwania i wyobrażenia otoczenia kreują postawę danego bohatera, jednocześnie negując konieczność podejmowania autorefleksji. Dzięki prototypom powstaje możliwość uporządkowania różnych modeli kreowania postaci oraz nazwania i przeanalizowania procesów poznawczych, zachodzących w świadomości bohaterów. Najbardziej znany termin w pracach naukowych o Czechowowskich postaciach futerał (od opowiadania Człowiek w futerale) dzięki zastosowaniu metodologii kognitywnej, uzyskuje nowy wymiar, staje się schematem poznawczym (bądź też ramą), w oparciu o który dochodzi do zapełnienia przez autora skali prototypowości w kategorii (w danym przypadku) lekarz. Ocena postępowania postaci (na poziomie narracji, metanarracji i odbioru) również pozostaje w ścisłym związku z ich (nie)prototypowym charakterem. (Na materiale opowiadań Chirurgia, Sala numer sześć, Uciekinier, Martwe ciało, W sprawie służbowej, Nieszczęście etc.). 17

18 dr Witold Sadziński Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Katedra Językoznawstwa Niemieckiego i Stosowanego Słowniki czy już raczej encyklopedie dwujęzyczne? O roli okienek informacyjnych w nowoczesnej leksykografii Główną tezą referatu jest widoczna w nowoczesnych słownikach tendencja do poszerzania ich o elementy encyklopedyczne. Referat opiera się w głównej mierze na wydanym przez Huebera w 2008 i kilkakrotnie wznawianym słowniku bilateralnym dla potrzeb dydaktyki języka niemieckiego mojego współautorstwa. W dzisiejszej leksykografii dodatkowe informacje m.in. o charakterze gramatycznym czy realioznawczym wydają się być jej nieodzowną i integralną częścią. Tradycyjne słowniki dwujęzyczne koncentrujące się przede wszystkim na podawaniu ekwiwalentów leksykalnych odchodzą powoli do lamusa. Kompetencja językowa (także w początkowej fazie nauki) to nie tylko umiejętność przetłumaczenia odpowiednika danego leksemu z jednego języka na drugi to raczej umiejętność jego zastosowania w różnych kontekstach sytuacyjnych; to także podstawowe wiadomości z zakresu poprawnego gramatycznego użycia go w mowie lub piśmie; to wreszcie (dodatkowa) umiejętność wytłumaczenia jego interesującej etymologii, podstawowych wariantów regionalnych, poprawności politycznej czy uwarunkowań kulturowych. Właśnie te informacje będą przesądzać, zdaniem autora, o przydatności słownika i jego wartości merytorycznej. dr Marta Sobieszewska Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Filologii Romańskiej Bliskie relacje języka i prawa Juryslingwistyka obejmuje ciekawe i ważne, z punktu widzenia badań nad językami specjalistycznymi, zagadnienia, tj. : tłumaczenia prawnicze, tłumaczenia sądowe, dydaktyka przekładu prawniczego i sądowego, terminologia prawnicza, analiza dyskursu prawnego, struktura i semantyka tekstów prawa, nauczanie języka prawa, zrozumiałość tekstów ustawowych, itp. Tego typu badania interdyscyplinarne, a w szczególności wzajemnego oddziaływania na siebie języka i prawa, wpisują się w rozwój tej nowej dyscypliny naukowej. Do tej pory, polskie badania nad językiem prawa, prowadzone głównie w ramach teorii prawa i językoznawstwa, były najczęściej od siebie niezależne i nie korzystały ze wzajemnie osiągniętych ustaleń w tym zakresie. Prawnicy piszący o języku często używają przestarzałych koncepcji i nie dostrzegają przełomu komunikacyjnego, który dokonał się w lingwistyce już kilkadziesiąt lat temu. Odwołują się zazwyczaj do Ferdynanda de Saussuer'a, ewentualnie do teorii aktów mowy J.L. Austina i J.R. Searle'a, a najcenniejszą pozycją traktującą o języku prawa, w polskiej literaturze prawniczej, jest dzieło Bronisława Wróblewskiego Język prawny i prawniczy z 1948 roku. Językoznawcom zaś przypisać można niepoprawne posługiwanie się terminologią prawniczą, brak świadomości na temat wypracowanego w prawoznawstwie statusu ontologicznego prawa, mylenie aktów stosowania prawa z jego źródłami oraz nieuwzględnianie zróżnicowania wewnętrznego komunikacji prawnej. Jednak współczesne realia Europy i świata domagają się komunikacji prawników z językoznawcami i stwarzają nowe możliwości spojrzenia na funkcjonowanie języka w prawie i prawa w języku. Dlatego też jest rzeczą bardzo pilną ukonstytuowanie się na gruncie badań krajowych, specjalnej poddziedziny lingwistyki - juryslingwistyki, zdolnej do zajęcia się systematyczną analizą języka prawa, jako języka specjalistycznego, a następnie opracowanie kryteriów lingwistycznej ewaluacji 18

19 oraz sposobów doskonalenia języka prawa w celu rozwinięcia umiejętności należytego formułowania tekstów poszczególnych ustaw. Ponadto, rosnące znaczenie znajomości specjalistycznych języków obcych przy interpretacji przepisów prawa unijnego i krajowego, zwłaszcza przy licznych problemach, które pojawiają się podczas orzekania w związku z błędnymi tłumaczeniami aktów prawa unijnego, a także pogarszająca się systematycznie, jakość tekstów prawnych, jak i języka w jakim zostały one sformułowane, wyraźnie ukazują, iż realizacją tego zadania należy zająć się jak najpilniej. W ten sposób juryslingwistyka mogłaby się przyczynić do znacznej poprawy jakości ustaw i ich tłumaczeń, a przede wszystkim doprowadzić do zbliżenia językoznawców z prawnikami, którzy już od stuleci podejmują niestrudzone wysiłki, mające wspólny cel, jakim jest wydobycie z tekstu znaczenia słowa. dr Anna Stolarczyk-Gembiak Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie, Katedra Filologii Sekcja literaturoznawcza Działalność Poznańskiej Biblioteki Niemieckiej dr Anna Stolarczyk-Gembiak Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie, Katedra Filologii Sekcja translatoryczna Asymilacja kodu kulturowego w przekładach baśni braci Grimm w XX i XXI wieku Baśnie braci Grimm są dorobkiem kultury niemieckiego obszaru jezykowego i były tłumaczone na wiele języków na świecie. Ich potencjał treści, typ postaci, ilustrowanie systemu wartości odnoszącego się do uniwersalnej prawdy o walce dobra ze złem, w którym pierwsze musi odnieść zwycięstwo, mimo jednoznaczego zakorzenienia w kulturze i religijności obszaru niemieckiego, są chętnie przyjmowane w innych społecznościach. Przekłady wierne, teksty na motywach czy wykorzystanie fabuły jako podstawy do scenariusza filmu to ważniejsze formy czerpania z tych treści. Autorka przypomina najbardziej znane przekłady na język polski od początku XX w. do ostatniego pełnego wydania baśni w języku polskim w 2009 r. i na przykładach pokazuje różnice w przekazie wybranych treści. dr Daniel Śledziński Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Neofilologii, Instytut Językoznawstwa Wybrane lingwistyczne aspekty budowy korpusów tekstowych Korpusy tekstowe są istotnym narzędziem w badaniach nad językiem, literaturą i kulturą. Są one tworzone również na potrzeby konkretnych zastosowań technicznych obejmujących przetwarzanie języka i mowy. W zależności od konkretnego zastosowania, z tworzeniem korpusu tekstowego związane są określone problemy natury lingwistycznej. Niniejszy referat obejmuje zagadnienia związane z podziałem wyrazów na sylaby oraz normalizacją tekstów w języku polskim. Sylabizacja wyrazów języka polskiego jest procesem trudnym ze względu na występujące wieloelementowe grupy spółgłoskowe o strukturze niespotykanej w innych językach. Na podstawie dostępnych definicji lingwistycznych nie można wykonać jednoznacznego podziału na sylaby, jednak dla określonych zastosowań praktycznych można przyjąć określone rozwiązania umowne. Zostanie przedstawiona propozycja dwuetapowego wyznaczania umownych reguł podziału. Normalizacja tekstów to proces, który obejmuje określone transformacje w obrębie tekstu. 19

20 Podstawowe zadanie normalizacji to zmiana pisanej formy tekstu na formę mówioną. Podstawowa trudność dla automatycznej normalizacji tekstów związana jest z tym, że często nie da się w określić formy gramatycznej danego elementu tekstu tylko na jego podstawie. Problem ten dotyczy liczebników, dat kalendarzowych i czasu zapisanych przy użyciu cyfr. Dotyczy on również skrótów i skrótowców, które muszą być rozwinięte do postaci słownej. Kolejny problem związany jest z faktem, że niektóre elementy tekstu mogą być różnie odczytywane nawet gdy znana jest ich forma gramatyczna. Inny istotny problem dotyczący automatyzacji procesu normalizacji związany jest z tym, że niektóre elementy w tekście mogą być zapisywane sposób niestandardowy, czasami niepoprawny językowo. prof. UAM dr hab. Janusz Taborek Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytut Filologii Germańskiej WYKŁAD PLENARNY Zastosowanie korpusów w studiach kontrastywnych niemiecko-polskich. Wybrane zagadnienia gramatyczne i leksykologiczne prof. dr hab. Grażyna Vetulani Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytut Filologii Romańskiej WYKŁAD PLENARNY Problemy z wprowadzaniem jednostek do słownika na przykładzie kolokacji werbo-nominalnych dr Wojciech Wachowski Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Wydział Humanistyczny, Instytut Neofilologii i Lingwistyki Stosowanej Metonimiczne ukrywanie jeden mechanizm, odmienne realizacje Metonimia nie jest, jak się do niedawna zwykło uważać, jedynie środkiem stylistycznym czy figurą retoryczną lecz bardzo istotnym procesem kognitywnym, którym nieustanie posługujemy się nie tylko mówiąc, ale przede wszystkim myśląc. W swoim referacie autor koncentruje się na metonimicznym ukrywaniu (ang. hiding), które w przeciwieństwie do opisywanego już wielokrotnie w literaturze metonimicznego eksponowania czy uwypuklania pewnego aspektu pojęcia (ang. highlighting) (np. Croft 2003), nie cieszyło się jak dotąd dużym zainteresowaniem badaczy języka. Autor wyróżnia dwa podstawowe warianty metonimicznego ukrywania pewnych aspektów znaczenia. W pierwszym znaczenie źródłowe, które przeważnie schodzi na drugi plan, wysuwa się na plan pierwszy (staje się figurą), tak by odwrócić uwagę od znaczenia docelowego. Natomiast w drugim wariancie prawdziwe znaczenie docelowe może zostać ukryte poprzez fikcyjne znaczenie docelowe. Metonimia wydaje się być powszechnie wykorzystywana w celu ukrywania niewygodnych treści. Jednak, miedzy innymi z uwagi na różnice kulturowe, realizowana jest ona często w różnych językach odmiennie. Niniejszy referat pokazuje różnice oraz podobieństwa w realizacji metonimii między językami: angielskim, polskim, niemieckim i hiszpańskim oraz językiem hausa. Umocowanie teoretyczne dla niniejszego referatu stanowi podejście znane w językoznawstwie jako kognitywne, zgodnie z którym język pojmowany jest jako odzwierciedlenie procesów poznawczych zachodzących w umyśle człowieka. Przez dłuższy czas kognitywiści skupiali swoją uwagę głównie na metaforze i wydawali się nie zauważać innego, równie, o ile nie bardziej istotnego mechanizmu, jakim jest metonimia. Przeoczenie to zostało zauważone dopiero z początkiem lat 90. ubiegłego stulecia. Od tego czasu metonimia cieszy się coraz większym zainteresowaniem. Niniejszy referat wpisuje się w trend mający na celu lepsze poznanie zjawiska metonimii pojęciowej oraz zmianę jej dotychczasowego statusu Kopciuszka. 20

Załącznik Nr 4. Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE

Załącznik Nr 4. Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Załącznik Nr 4 Standardy nauczania dla kierunku studiów: filologia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku filologia trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Gramatyka kontrastywna polsko-angielska. III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II. Profil ogólnoakademicki 2012-2013

Gramatyka kontrastywna polsko-angielska. III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II. Profil ogólnoakademicki 2012-2013 PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: Gramatyka kontrastywna polsko-angielska III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II Profil ogólnoakademicki 2012-2013 CEL PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: Translatoryka tekstu 2. Kod przedmiotu: FAT-21 3. Okres ważności karty: 2015-2018 4. Forma : studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Czym jest nauczanie dwujęzyczne?

Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Języka obcego nauczymy się lepiej kiedy będzie nam on służył do przyswojenia sobie czegoś więcej niż tylko jego samego Jean Duverger Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Od pewnego czasu można zauważyć wzrost

Bardziej szczegółowo

Translatio i kultura

Translatio i kultura Uniwersytet Warszawski Wydział Lingwistyki Stosowanej Instytut Lingwistyki Stosowanej Instytut Rusycystyki zapraszają do udziału w Międzynarodowej Konferencji Naukowej nt. Translatio i kultura Warszawa,

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

ROK STUDIÓW: I TOK STUDIÓW

ROK STUDIÓW: I TOK STUDIÓW SPECJALNOŚĆ: filologia angielska germańska SPECJALIZACJA: nauczycielska literaturoznawstwo / tłumaczenia z i elementami języki specjalistyczne kulturoznawstwa ROK STUDIÓW: I STOPIEŃ STUDIÓW: I Ilość godzin

Bardziej szczegółowo

OFERTA STUDIÓW II STOPNIA W INSTYTUCIE FILOLOGII ROMAŃSKIEJ UJ na rok 2014/15

OFERTA STUDIÓW II STOPNIA W INSTYTUCIE FILOLOGII ROMAŃSKIEJ UJ na rok 2014/15 OFERTA STUDIÓW II STOPNIA W INSTYTUCIE FILOLOGII ROMAŃSKIEJ UJ na rok 2014/15 Terminy rejestracji i rozmów kwalifikacyjnych na filologię: hiszpańską, francuską komunikacyjną, francuską traduktologiczną,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r.

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Efekty kształcenia dla kierunku studiów: UKRAINISTYKA studia drugiego stopnia profil

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET WARSZAWSKI WYDZIAŁ NEOFILOLOGII

UNIWERSYTET WARSZAWSKI WYDZIAŁ NEOFILOLOGII UNIWERSYTET WARSZAWSKI WYDZIAŁ NEOFILOLOGII A l e k s a n d r a Ł u c z a k Nauczanie języka angielskiego dla celów specjalistycznych. Konstrukcja i ewaluacja programu nauczania. Promotor: Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

1. Opis merytoryczny

1. Opis merytoryczny WNIOSEK O PORTFOLIO: Opracowanie koncepcji wielojęzycznych generatorów gramatycznych pełniących rolę narzędzi informatycznych typu Machine-Aided Human Translation Autorzy: Mirosław Gajer, Zbigniew Handzel,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY NR 134 Katarzyna Kwapisz Osadnik PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY Wydawnictwo Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Opisy przedmiotów ECTS dla specjalności filologia angielska forma stacjonarna

Opisy przedmiotów ECTS dla specjalności filologia angielska forma stacjonarna Opisy przedmiotów ECTS dla specjalności filologia angielska forma stacjonarna Semestr I (limit 30) I. Przedmioty obowiązkowe (limit 25) 1. Praktyczna nauka języka angielskiego: 14 120 a. nauczanie wymowy

Bardziej szczegółowo

e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika

e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika Copyright Edgard, Warszawa 2010 Audio Kurs O serii Audio Kursy to kursy językowe wydawnictwa Edgard składające się z książki oraz płyt audio CD lub z nagraniami

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: Załącznik nr 1 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Opracował zespół: Prof. UKSW

Bardziej szczegółowo

FILOLOGIA GERMAŃSKA z językiem niemieckim od poziomu A1 dla naboru 2015/2016. Studia stacjonarne I stopnia (licencjackie)

FILOLOGIA GERMAŃSKA z językiem niemieckim od poziomu A1 dla naboru 2015/2016. Studia stacjonarne I stopnia (licencjackie) FILOLOGIA GERMAŃSKA z językiem niemieckim od poziomu A1 dla naboru 2015/2016. Studia stacjonarne I stopnia (licencjackie) I ROK, semestr pierwszy ilość godzin Moduł 1: Język kierunkowy I EGZ 7 1. Praktyczna

Bardziej szczegółowo

09.1-xxxx-111 Praktyczna nauka języka angielskiego 180 180 1 20 P 05.9-xxxx-050 Psychospołeczne aspekty okresu 30 30 1 1 PP

09.1-xxxx-111 Praktyczna nauka języka angielskiego 180 180 1 20 P 05.9-xxxx-050 Psychospołeczne aspekty okresu 30 30 1 1 PP PLAN STUDIÓ STUDIA NIESTACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA Kierunek: Filologia Specjalność: filologia angielska Specjalizacja merytoryczna: językoznawstwo Specjalizacja zawodowa: nauczycielska Rok I (semestr 1,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister Załącznik nr 2 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. Załącznik nr 2 do Uchwały nr 38/2012 Senatu UKSW z dnia 26 kwietnia 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA

Bardziej szczegółowo

Katedra Języków Specjalistycznych Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i. Debiuty Naukowe. Leksykon tekst wyraz

Katedra Języków Specjalistycznych Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i. Debiuty Naukowe. Leksykon tekst wyraz Katedra Języków Specjalistycznych Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i Debiuty Naukowe III Leksykon tekst wyraz WARSZAWA 2009-1 - Seria Debiuty Naukowe Redaktor tomu

Bardziej szczegółowo

OFERTA STUDIÓW II STOPNIA W INSTYTUCIE FILOLOGII ROMAŃSKIEJ UJ

OFERTA STUDIÓW II STOPNIA W INSTYTUCIE FILOLOGII ROMAŃSKIEJ UJ OFERTA STUDIÓW II STOPNIA W INSTYTUCIE FILOLOGII ROMAŃSKIEJ UJ Terminy rejestracji na II stopień filologii francuskiej, specjalizacja filologiczna oraz na Języki i Kulturę Krajów Romańskich: I nabór: rejestracja

Bardziej szczegółowo

Język a a komunikacja 2628. Tłumacz wobec problemów kulturowych Monografia z cyklu Język trzeciego tysiąclecia pod redakcją Marii Piotrowskiej

Język a a komunikacja 2628. Tłumacz wobec problemów kulturowych Monografia z cyklu Język trzeciego tysiąclecia pod redakcją Marii Piotrowskiej Język a a komunikacja 2628 Tłumacz wobec problemów kulturowych Monografia z cyklu Język trzeciego tysiąclecia pod redakcją Marii Piotrowskiej Kraków 2010 Spis treści Słowo wstępne.................................

Bardziej szczegółowo

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy:

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: Wykład nr 2 W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: a) polszczyznę ogólną (zwaną literacką); b)polszczyznę gwarową (gwary ludowe). Jest to podział dokonany ze względu na zasięg

Bardziej szczegółowo

języków obcych Mirosław Pawlak Zakład Filologii Angielskiej, UAM Kalisz

języków obcych Mirosław Pawlak Zakład Filologii Angielskiej, UAM Kalisz Konferencja Polskiego Towarzystwa Neofilologicznego Niezwykły uczeń indywidualne potrzeby edukacyjne w dydaktyce języków obcych Lublin, 6-8 września 2010 Rozwijanie autonomii ucznia w pracy z uczniem niezwykłym

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYNIKAJĄCE Z PROGRAMU NAUCZANIA JĘZYKA ANGIELSKIEGO W LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM Klasy II i III

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYNIKAJĄCE Z PROGRAMU NAUCZANIA JĘZYKA ANGIELSKIEGO W LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM Klasy II i III WYMAGANIA EDUKACYJNE WYNIKAJĄCE Z PROGRAMU NAUCZANIA JĘZYKA ANGIELSKIEGO W LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM Klasy II i III Kryteria oceniania opracowane przez zespół przedmiotowy XI LO w Krakowie CELE EDUKACYJNE:

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe zasady oceniania z języka polskiego Opracowany przez mgr Katarzynę Krzyścin

Przedmiotowe zasady oceniania z języka polskiego Opracowany przez mgr Katarzynę Krzyścin Przedmiotowe zasady oceniania z języka polskiego Opracowany przez mgr Katarzynę Krzyścin I. Ocenianie bieżące z zajęć edukacyjnych służy monitorowaniu pracy ucznia. Ocena ma za zadanie przekazywać uczniowi

Bardziej szczegółowo

Prace autorskie Katedry

Prace autorskie Katedry Prace autorskie Katedry MONOGRAFIE, PODRĘCZNIKI, SŁOWNIKI Ołeksandra Antoniw, Switłana Romaniuk, Ołena Synczak, Ukraina-Polska: Dialog kultur. Podręcznik do nauki języka ukraińskiego, poziom zaawansowany

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU

UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu w języku polskim angielskim UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Załącznik do procedury nr USZJK-II KARTA

Bardziej szczegółowo

Aldona Sopata Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu NOWE TECHNOLOGIE W KSZTAŁCENIU TŁUMACZY NA WYDZIALE NEOFILOLOGII UAM W POZNANIU

Aldona Sopata Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu NOWE TECHNOLOGIE W KSZTAŁCENIU TŁUMACZY NA WYDZIALE NEOFILOLOGII UAM W POZNANIU Aldona Sopata Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu NOWE TECHNOLOGIE W KSZTAŁCENIU TŁUMACZY NA WYDZIALE NEOFILOLOGII UAM W POZNANIU 2 Studia wydziałowe na Wydziale Neofilologii UAM 3 Wydziałowe

Bardziej szczegółowo

1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki 1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki 2. Obszar kształcenia w zakresie nauk humanistycznych: Kierunek studiów filologia polska obejmuje dwie związane ze

Bardziej szczegółowo

USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW

USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW KARTA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu M4/3/8 w języku polskim Nazwa przedmiotu w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Przekład tekstów pisanych w biznesie Translation of written texts

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r.

Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r. Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r. w sprawie: utworzenia na Wydziale Filologicznym UJ stacjonarnych i niestacjonarnych studiów drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z języka rosyjskiego Opracowała Barbara Piątkowska

Kryteria oceniania z języka rosyjskiego Opracowała Barbara Piątkowska Kryteria oceniania z języka rosyjskiego Opracowała Barbara Piątkowska Uczeń jest oceniany w zakresie czterech podstawowych sprawności językowych: mówienia, pisania, czytania, słuchania. Uwzględnia się

Bardziej szczegółowo

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?.... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY............ 17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas.................. 17 1.1. Nasz język indywidualny...........................

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI ZASADY OCENIANIA NA LEKCJI JĘZYKA OBCEGO Nauczanie języka obcego w gimnazjum ma doprowadzić do osiągnięcia kompetencji komunikacyjnej pozwalającej sprostać

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach wyższych. Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ

Program kształcenia na studiach wyższych. Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ Program kształcenia na studiach wyższych Nazwa Wydziału Nazwa kierunku studiów Określenie obszaru kształcenia/obszarów kształcenia, z których został wyodrębniony kierunek studiów, dla którego tworzony

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA:

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: 1. Omów sposób funkcjonowania motywu wędrówki w literaturze, odwołując się do 2. Odwołując się do wybranych

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

GH - Charakterystyka arkuszy egzaminacyjnych.

GH - Charakterystyka arkuszy egzaminacyjnych. GH - Charakterystyka arkuszy egzaminacyjnych. A. Arkusz standardowy GH-A, B, C oraz arkusze przystosowane: GH-A4, GH-A5, GH-A6. Zestaw zadań z zakresu przedmiotów humanistycznych, skonstruowany wokół tematu

Bardziej szczegółowo

Założenia programowe

Założenia programowe Założenia programowe Nauczanie języków obcych w szkole jest ograniczone czasowo (wymiarem godzin lekcyjnych) i tematycznie (programem nauczania) i z przyczyn oczywistych skupia się często na zagadnieniach

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki dla doktorantów rozpoczynających studia w roku akad. 2014/2015 1. Studia doktoranckie na Wydziale Fizyki prowadzone są w formie indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Rzeszowskiego na lata 2014-2018

Strategia rozwoju Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Rzeszowskiego na lata 2014-2018 Strategia rozwoju Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Rzeszowskiego na lata 2014-2018 Misja Wydziału Filologicznego, poprzez kształcenie, badania naukowe, udział w pomnażaniu dorobku kulturalnego, unowocześnianą

Bardziej szczegółowo

Lingwistyka stosowana i jej horyzonty poznawcze Kraków, 17 18 kwietnia 2015

Lingwistyka stosowana i jej horyzonty poznawcze Kraków, 17 18 kwietnia 2015 Polskie Towarzystwo Lingwistyki Stosowanej Instytut Neofilologii Uniwersytetu Pedagogicznego Instytut Komunikacji Specjalistycznej i Interkulturowej UW Lingwistyka stosowana i jej horyzonty poznawcze Kraków,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LINGWISTYKI STOSOWANEJ UW

WYDZIAŁ LINGWISTYKI STOSOWANEJ UW WYDZIAŁ LINGWISTYKI STOSOWANEJ UW Katedra Ukrainistyki Program dwustopniowych studiów niestacjonarnych (zgodny z systemem ECTS oraz dyrektywą 2005/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europy) KIERUNEK:

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015 LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015 I LITERATURA 1. Przedstaw funkcjonowanie motywów biblijnych i/lub antycznych w literaturze późniejszych epok. 2.

Bardziej szczegółowo

PISEMNY EGZAMIN DOJRZAŁOŚCI Z JĘZYKA ŁACIŃSKIEGO 2002/2003 OPIS WYMAGAŃ

PISEMNY EGZAMIN DOJRZAŁOŚCI Z JĘZYKA ŁACIŃSKIEGO 2002/2003 OPIS WYMAGAŃ Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie: Al. F. Focha 39, 30 119 Kraków tel. (012) 427 27 20 fax (012) 427 28 45 e-mail: oke@oke.krakow.pl http://www.oke.krakow.pl PISEMNY EGZAMIN DOJRZAŁOŚCI Z JĘZYKA

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki

ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ ZAMKNIĘTYCH 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 B B C B C D D D A C C D B D B C A A A A ODPOWIEDZI

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU:

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU: S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Akwizycja języków słowiańskich Kod przedmiotu: - Rodzaj przedmiotu: kierunkowy; obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno-Społeczny Kierunek: filologia

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. M4/1/8 w języku polskim Nazwa przedmiotu w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW

KARTA PRZEDMIOTU. M4/1/8 w języku polskim Nazwa przedmiotu w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW KARTA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu M4/1/8 w języku polskim Nazwa przedmiotu w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Przekład tekstów pisanych Translation of written texts Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom Profil Forma studiów Tytuł

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum CZYTANIE ZE ZROZUMIENIEM Obowiązuje znajomość lektur:

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 10 W KOSZALINIE. Opracowały: Dorota Nawrot, Agnieszka Wrzask

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 10 W KOSZALINIE. Opracowały: Dorota Nawrot, Agnieszka Wrzask PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 10 W KOSZALINIE Opracowały: Dorota Nawrot, Agnieszka Wrzask Celem nauczania języka angielskiego jest przede wszystkim rozwijanie

Bardziej szczegółowo

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej Michał Szczyszek Zakład Frazeologii i Kultury Języka Polskiego UAM Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej 1. Zjawiska globalizacji

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI NA CO ZWRACAMY UWAGĘ OCENIAJĄC : 1.UMIEJĘTNOŚĆ WYPOWIEDZI USTNEJ:

JĘZYK ANGIELSKI NA CO ZWRACAMY UWAGĘ OCENIAJĄC : 1.UMIEJĘTNOŚĆ WYPOWIEDZI USTNEJ: JĘZYK ANGIELSKI NA CO ZWRACAMY UWAGĘ OCENIAJĄC : 1.UMIEJĘTNOŚĆ WYPOWIEDZI USTNEJ: zgodność z tematem wkład pracy, przygotowanie poprawność gramatyczna wymowa - poprawność fonetyczna zasób słownictwa i

Bardziej szczegółowo

WYKAZ TEMATÓW MATURALNYCH ROK SZKOLNY 2012/13 LITERATURA

WYKAZ TEMATÓW MATURALNYCH ROK SZKOLNY 2012/13 LITERATURA WYKAZ TEMATÓW MATURALNYCH ROK SZKOLNY 2012/13 LITERATURA 1. Kreacje bohaterów heroicznych i ich funkcje w wybranych dziełach literackich różnych epok. Wskaż na podstawie wybranych utworów najistotniejsze

Bardziej szczegółowo

Cudzoziemcy w naszej szkole. Lekcja języka polskiego jako języka obcego

Cudzoziemcy w naszej szkole. Lekcja języka polskiego jako języka obcego Cudzoziemcy w naszej szkole. Lekcja języka polskiego jako języka obcego Dla: nauczycieli języka polskiego Cel: wprowadzenie do nauczania języka polskiego jako języka obcego dzieci uczących się w polskiej

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Przedmiot: Lektorat języka niemieckiego II Przedmiot w języku angielskim: Kod przedmiotu: Typ przedmiotu/modułu: obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PROWADZONYCH STUDIÓW

1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PROWADZONYCH STUDIÓW 1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PROWADZONYCH STUDIÓW Nazwa kierunku studiów FILOLOGIA Poziom STUDIA I STOPNIA Profil OGÓLNOAKADEMICKI Forma studiów Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

Szkolna lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego w sesji wiosennej 2013 przygotowana przez Komisję Języka Polskiego w ZSZiO w Sułkowicach

Szkolna lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego w sesji wiosennej 2013 przygotowana przez Komisję Języka Polskiego w ZSZiO w Sułkowicach Szkolna lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego w sesji wiosennej 2013 przygotowana przez Komisję Języka Polskiego w ZSZiO w Sułkowicach Literatura 1.Motyw wiosny i jego funkcje. Omów temat

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ Opracowała: Tetyana Ouerghi I. ZASADY: 1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami sprawiedliwości. 2. Ocenie podlegają wszystkie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW. dr Andrzej Dorobek dr Izabela Lis-Lemańska. Konwersatorium

KARTA PRZEDMIOTU USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW. dr Andrzej Dorobek dr Izabela Lis-Lemańska. Konwersatorium KARTA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu M4/4/5 w języku polskim Nazwa przedmiotu w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Przekład tekstów pisanych w biznesie Translation of written texts

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI KLASY I VI I. Ocenianie osiągnięć uczniów w zakresie języka kaszubskiego ma na celu : - zmierzenie wyników pracy ucznia, - ujawnienie jego osiągnięć i braków,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r.

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. PSP.40- /13 (projekt) UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie utworzenia specjalności kształcenia Nauczyciel języka angielskiego w

Bardziej szczegółowo

JĘZYK OBCY SYLABUS. A. Informacje ogólne

JĘZYK OBCY SYLABUS. A. Informacje ogólne JĘZYK OBCY SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod przedmiotu Język przedmiotu

Bardziej szczegółowo

wiedza I UMIEJĘTNOŚCI DROGĄ DO SUKCESU

wiedza I UMIEJĘTNOŚCI DROGĄ DO SUKCESU wiedza I UMIEJĘTNOŚCI DROGĄ DO SUKCESU WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI DROGĄ DO SUKCESU Projekt realizowany przez Podlaską Fundację Wspierania Talentów mający na celu finansowe wsparcie szkół i placówek oświatowych,

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/2014

PROPOZYCJE TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/2014 LITERATURA PROPOZYCJE TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/2014 1. Metaforyczny charakter motywu wędrówki w literaturze. Omów na wybranych 2. Dramat niespełnienia ludzkich

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Załącznik nr 2 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

OCENA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

OCENA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Załącznik nr 1 do uchwały 4/ 2015 Rady Wydziału Filologicznego z dnia 22 września 2015 r. Podstawowe informacje OCENA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Kierunek studiów / Poziom kształcenia Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

JĘZYK OBCY SYLABUS. A. Informacje ogólne

JĘZYK OBCY SYLABUS. A. Informacje ogólne JĘZYK OBCY SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod przedmiotu Język przedmiotu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY IV - VI

PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY IV - VI PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY IV - VI Ocenie podlegają umiejętności i wiadomości ujęte w planie metodycznym nauczyciela. Wykaz umiejętności podany jest do wiadomości uczniów na bieżąco

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Nr Literatura 1. Literackie wizje polskiego dworu. Omów temat w oparciu o wybrane utwory. 2. Polska, ale jaka? Przedstaw

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Teoretyczne i metodyczne podstawy pedagogiki wczesnoszkolnej Kod przedmiotu:. Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy obowiązkowy Wydział: Humanistyczno- Społeczny

Bardziej szczegółowo

Filologia Angielska Studia drugiego stopnia stacjonarne

Filologia Angielska Studia drugiego stopnia stacjonarne Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Instytut Filologii Angielskiej Al. Racławickie, 0-90 Lublin tel.: +8 8 9, fax: +8 8 9 email: ifa@kul.pl Minimum programowe dla Międzyobszarowych Indywidualnych

Bardziej szczegółowo

XIII Dział 8 Językoznawstwo. Nauka o literaturze. Literatura piękna

XIII Dział 8 Językoznawstwo. Nauka o literaturze. Literatura piękna Wiadomości ogólne XIII Dział 8 Językoznawstwo. Nauka o literaturze. Literatura piękna XIII.1 Dział 8 Językoznawstwo. Nauka o literaturze. Literatura piękna wiadomości ogólne W dziale 80 klasyfikuje się

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Instrumentalistyka Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia

Bardziej szczegółowo

FILOLOGIA POLSKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA PLAN STUDIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015. Ćwiczenia (semestr) Forma zaliczenia. 30 (1) Zal.

FILOLOGIA POLSKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA PLAN STUDIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015. Ćwiczenia (semestr) Forma zaliczenia. 30 (1) Zal. FILOLOGIA POLSKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA PLAN STUDIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 Przedmioty podstawowe i kierunkowe pięć grup (wyjątki zaznaczono w uwagach) Ćwiczenia Forma zaliczenia Rok studiów

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYGOTOWANIA PRAC LICENCJACKICH W INSTYTUCIE NEOFILOLOGII W CHEŁMIE

ZASADY PRZYGOTOWANIA PRAC LICENCJACKICH W INSTYTUCIE NEOFILOLOGII W CHEŁMIE ZASADY PRZYGOTOWANIA PRAC LICENCJACKICH W INSTYTUCIE NEOFILOLOGII W CHEŁMIE Przedstawione poniżej zalecenia dotyczą zasad realizacji prac licencjackich na kierunku Filologia oraz Stosunki Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

historia języka niemieckiego

historia języka niemieckiego Norbert Morciniec historia języka niemieckiego WYDAWNICTWO WYŻSZEJ SZKOŁY FILOLOGICZNEJ WE WROCŁAWIU Copyright by Norbert Morciniec and Wyższa Szkoła Filologiczna we Wrocławiu, Wrocław 2015 Recenzent:

Bardziej szczegółowo

FILOLOGIA GERMAŃSKA Plan studiów na rok akademicki 2015/2016 Studia niestacjonarne I stopnia (licencjackie) (dla naboru 2015/2016)

FILOLOGIA GERMAŃSKA Plan studiów na rok akademicki 2015/2016 Studia niestacjonarne I stopnia (licencjackie) (dla naboru 2015/2016) FILOLOGIA GERMAŃSKA Plan studiów na rok akademicki 2015/2016 Studia niestacjonarne I stopnia (licencjackie) (dla naboru 2015/2016) I ROK, semestr pierwszy ilość godzin Moduł 1: Język kierunkowy I EGZ 7

Bardziej szczegółowo

II. Kontrola i ocena pracy ucznia.

II. Kontrola i ocena pracy ucznia. II. Kontrola i ocena pracy ucznia. Formy kontroli I Liceum Ogólnokształcące 1. Kontrola bieżąca (w formie oceny udziału w lekcji, odpowiedzi ustnych, niezapowiedzianych kartkówek i innych form testów osiągnięć

Bardziej szczegółowo

JAGIELLOŃSKIE CENTRUM JĘZYKOWE UJ

JAGIELLOŃSKIE CENTRUM JĘZYKOWE UJ JAGIELLOŃSKIE CENTRUM JĘZYKOWE UJ Wspieranie rozwoju akademickiej sprawności językowej Waldemar Martyniuk Monika Stawicka Tydzień Jakości Kształcenia 3 grudnia 2014 r. 1 Jagiellońskie Centrum Językowe

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE

PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE DO NAUCZANIA JĘZYKA NIEMIECKIEGO Niniejszy program studiów podyplomowych przygotowano zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 7 września 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Założenia ogólne PZO PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO w GIMNAZJUM 24 oceny odpowiadające poszczególnym poziomom oraz wymagania na poszczególne oceny, sposoby oceniania i techniki kontroli,

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY STUDIÓW W INSTYTUCIE ROMANISTYKI UW NA KIERUNKU FILOLOGIA ROMAŃSKA DLA ROZPOCZYNAJĄCYCH STUDIA W ROKU AKAD. 2013/14

PROGRAMY STUDIÓW W INSTYTUCIE ROMANISTYKI UW NA KIERUNKU FILOLOGIA ROMAŃSKA DLA ROZPOCZYNAJĄCYCH STUDIA W ROKU AKAD. 2013/14 PROGRAMY STUDIÓW W INSTYTUCIE ROMANISTYKI UW NA KIERUNKU FILOLOGIA ROMAŃSKA DLA ROZPOCZYNAJĄCYCH STUDIA W ROKU AKAD. 2013/14 Studia stacjonarne i niestacjonarne 1. stopnia Program studiów dla grup Język

Bardziej szczegółowo

Piotr Lewandowski. Creative writing. publicystycznych tekstów dziennikarskich. kreatywny wywiad dziennikarski

Piotr Lewandowski. Creative writing. publicystycznych tekstów dziennikarskich. kreatywny wywiad dziennikarski Piotr Lewandowski Creative writing publicystycznych tekstów dziennikarskich kreatywny wywiad dziennikarski Copyright by Piotr Lewandowski & e-bookowo Projekt okładki: Piotr Lewandowski ISBN 978-83-7859-561-8

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. I. Efekty kształcenia

EFEKTY KSZTAŁCENIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. I. Efekty kształcenia EFEKTY KSZTAŁCENIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI I. Efekty kształcenia 1. Kierunkowe efekty kształcenia wraz z odniesieniem do obszarowych efektów określonych dla obszaru nauk humanistycznych

Bardziej szczegółowo

LITERATURA tematu Temat

LITERATURA tematu Temat Nr tematu LITERATURA Temat 1 Literackie dialogi z Bogiem. Omów temat na podstawie analizy wybranych 2 Funkcjonowanie stereotypów w społeczeństwie polskim. Omów temat, analizując wybrane utwory literackie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA 1. nazwa kierunku filologia angielska 2. poziom kształcenia drugi 3. profil kształcenia ogólnoakademicki

PROGRAM KSZTAŁCENIA 1. nazwa kierunku filologia angielska 2. poziom kształcenia drugi 3. profil kształcenia ogólnoakademicki Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 PROGRAM KSZTAŁCENIA 1. nazwa kierunku filologia angielska 2. poziom kształcenia drugi 3. profil kształcenia ogólnoakademicki Efekty kształcenia 4. opis zakładanych

Bardziej szczegółowo