Instytut Politechniczny TELEKOMUNIKACJA PRACA INZYNIERSKA ANALIZA MOZLIWOSCI ODBIORU CYFROWYCH PROGRAMÓW TELEWIZYJNYCH W TARNOWIE I OKOLICACH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Instytut Politechniczny TELEKOMUNIKACJA PRACA INZYNIERSKA ANALIZA MOZLIWOSCI ODBIORU CYFROWYCH PROGRAMÓW TELEWIZYJNYCH W TARNOWIE I OKOLICACH"

Transkrypt

1 Panstwowa Wyzsza Szkoła Zawodowa w Tarnowie Instytut Politechniczny Kierunek: ELEKTRONIKA I TELEKOMUNIKACJA PRACA INZYNIERSKA ANALIZA MOZLIWOSCI ODBIORU CYFROWYCH PROGRAMÓW TELEWIZYJNYCH W TARNOWIE I OKOLICACH Autorzy: Michał Skórka Piotr Ciesla Opiekun Pracy: prof. dr hab. inz. Wiesław Ludwin Tarnów

2 Składamy serdeczne podziękowania Panu prof. dr hab. inż. Wiesławowi Ludwinowi za pomoc, cenne rady i wskazówki, jakich udzielił nam podczas pisania niniejszej pracy oraz pracownikom firmy i firmie TP Emitel Sp.z o.o. za cenne uwagi przekazane podczas odbytych praktyk studenckich 2

3 WSTĘP TELEWIZJA CYFROWA TELEWIZJA CYFROWA NADAWANA Z SATELITÓW RADIODYFUZYJNYCH SYSTEMY TELEWIZJI CYFROWEJ DVB-S SYSTEMY TELEWIZJI CYFROWEJ DVB-S ŁĄCZE SATELITARNE SYSTEMU DVB-S WPROWADZENIE BILANS ENERGETYCZNY ŁĄCZA SATELITARNEGO NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA DVB- T ŁĄCZE SYSTEMU DVB-T BILANS ENERGETYCZNY ŁĄCZA ROZSIEWCZEJ TELEWIZJI NAZIEMNEJ WYBÓR PARAMETRÓW EMISJI NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA W POLSCE UWARUNKOWANIA PRAWNE WYKAZ STACJI RADIODYFUZYJNYCH I MULTIPLEKSÓW HARMONOGRAM WPROWADZENIA TELEWIZJI NAZIEMNEJ TELEWIZJA MOBILNA STRUMIENIOWA TELEWIZJA MOBILNA ROZSIEWCZA TELEWIZJA MOBILNA (DVB-H) OFERTA PLATFORM SATELITARNYCH W TARNOWIE I OKOLICACH CYFRA CYFROWY POLSAT TELEWIZJA N TELEWIZJA NA KARTĘ CYFROWA PLATFORMA TVP PORÓWNANIE DOSTĘPNYCH OFERT UWAGI DOTYCZĄCE PROJEKTOWANIA I WYKONANIA INSTALACJI ODBIORCZYCH TELEWIZJI SATELITARNEJ

4 9.1. PRZYKŁAD INSTALACJI ODBIORCZEJ TV-SAT W DOMU JEDNORODZINNYM PRZYKŁAD INSTALACJI ZBIORCZEJ TV-SAT MOŻLIWOŚCI ODBIORU NAZIEMNEJ TELEWIZJI CYFROWEJ W TARNOWIE I OKOLICACH ODBIÓR DVB-T Z DOSTĘPNYCH NADAJNIKÓW REGIONALNA OFERTA PROGRAMOWA PROJEKTOWANIA I WYKONANIA INSTALACJI ODBIORCZYCH DVB-T UWAGI I WNIOSKI KOŃCOWE PODZIAŁ PRACY LITERATURA

5 WSTĘP Tradycyjny analogowy naziemny przekaz telewizyjny jest obecnie wypierany przez telewizję cyfrową. Wprowadzenie techniki cyfrowej zwiększyło możliwości transmisji sygnału telewizyjnego za pomocą satelitów radiokomunikacyjnych. Postęp techniczny w dziedzinie elektroniki i telekomunikacji pozwolił poprawić jakość transmisji sygnału fonii i wizji. Telewizja cyfrowa umożliwiła przesyłanie większej ilości informacji o lepszej odporności na zakłócenia niż telewizja analogowa z wykorzystaniem takiego samego pasma. Ponadto cyfryzacja sygnału telewizyjnego przyniosła rozwój usług interaktywnych. Celem niniejszej pracy było przedstawienie i ocena możliwości odbioru telewizji cyfrowej w Tarnowie i okolicach, tj. obszaru byłego województwa tarnowskiego. W pracy dokonano analizę struktury oraz pokrycia radiowego dla systemów satelitarnych DVB-S i naziemnych DVB-T. Porównania tych systemów telewizyjnych dokonano na podstawie kryterium dostępności abonenta do usługi telewizji cyfrowej oraz kosztów jej odbioru. Prezentowana praca składa się z dwunastu rozdziałów. Rozdział pierwszy zawiera podstawowe informacje dotyczące rozwoju telewizji cyfrowej na świecie. W rozdziale drugim przedstawiono architekturę i elementy funkcjonalne systemów telewizji nadawanej z satelitów radiodyfuzyjnych, zaś w rozdziale ósmym porównano ofertę operatorów telewizji satelitarnej dostępnej w Tarnowie. Rozdział trzeci odnosi się do problemów związanych z bilansem energetycznym łącza satelitarnego. Kolejny, czwarty rozdział pracy poświęcono budowie systemu naziemnej telewizji cyfrowej. W rozdziale piątym dokonano weryfikacji analitycznego modelu rozsiewczej telewizji naziemnej, a w rozdziałach dziesiątym przedstawiono wyniki predykcji sygnału radiowego dla Tarnowa i okolic w oparciu o wyżej wymieniony model z zastosowaniem specjalistycznego oprogramowania. 5

6 W rozdziale szóstym, na podstawie norm prawnych przedstawiono wykaz stacji radiodyfuzyjnych oraz harmonogram wprowadzenie naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce. Rozdział siódmy poświecono krótkiej analizie dotyczącej strumieniowej i rozsiewczej telewizji mobilnej. 6

7 1. TELEWIZJA CYFROWA Technika cyfrowa, wkraczająca we wszystkie dziedziny życia, zmieniła także tradycyjny przesył programów telewizyjnych. W wielu krajach na świecie telewizja cyfrowa wyparła jej analogowego poprzednika. W innych, w tym w Polsce, jest ona na etapie wdrażania. W telewizji cyfrowej obraz oraz towarzyszący mu dźwięk są zamieniane na strumień bitów. Cyfrowe techniki kompresji obrazu i dźwięku pozwoliły na przesyłanie w paśmie częstotliwości odpowiadającemu jednemu kanałowi telewizji analogowej od czterech do szesnastu telewizyjnych programów cyfrowych. Obecnie na świecie obowiązuje kilka różnych standardów telewizji cyfrowej: ATSC (Advanced Television Systems Committee) standard telewizji cyfrowej w USA; ISDB (Integrated ServiceDigital Broadcasting) grupa standardów opracowanych w Japonii; DMB-T/H (Digital Multimedia Broadcast Terrestrial/Handled) standard telewizji naziemnej obowiązujący w Chinach; DMB (Digital Multimedia Broadcasting) standard w Korei Pd.; DVB (Digital Video Broadcasting) grupa standardów wdrażanych w Europie. W Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej opracowano zupełnie inny niż europejski standard DVB, a przyjęty w 1996 roku, standard telewizji cyfrowej ATSC (rys. 1.1),. Umożliwia on przesyłanie sygnałów telewizyjnych w różnych formatach, co pozwala na przesył zarówno programów HDTV (High Definition TV), jak i programów TV o gorszej jakości SDTV (Standard Definition TV). Od europejskiego DVB, standard ATSC różni się przede wszystkim technikami kodowania dźwięku (Dolby AC- 3) oraz modulacji (8VSB 8-level Vestigal Sideband Modulation). Standard opracowano jako ogólnoamerykański, lecz został przyjęty także na wyspach Bahama i przez Bermudy, Gwatemalę, Honduras, Kanadę oraz Meksyk. 7

8 Rys Standardy telewizji cyfrowej na świecie Kolejną grupą standardów telewizji cyfrowej jest, opracowany w Japonii, ISDB. W grupie standardów ISDB wyróżnia się: ISDB-T (Integrated ServiceDigital Broadcasting Terrestrial) standard telewizji cyfrowej nadawanej z naziemnych stacji radiodyfuzyjnych; ISDB-C (Integrated ServiceDigital Broadcasting Cable) standard dla telewizji kablowej; ISDB-S (Integrated ServiceDigital Broadcasting Satelite) standard telewizji cyfrowej nadawanej z satelitów radiodyfuzyjnych. W standardzie ISDB-T do transmisji sygnału cyfrowego wykorzystuje się modulację QPSK (Quadrature Phase Shift Keying). Do kompresji audio i video stosowana jest technika MPEG-2 (Moving Pictures Experts Group-2). Poza Japonią, standard ISDB-T przyjęty został jeszcze przez kraje Ameryki Południowej. W Brazylii dokonano rozwinięcia systemu standardu ISDB-T, w którym zmieniono techniki kodowania obrazu na MPEG-4/H.264 oraz dźwięku na HE-AAC. Nowy system przyjęto pod nazwą SBTVD (Sistema Brasileiro de Televisão Digital). Standard ISDB-S wykorzystuje się do transmisji sygnału telewizyjnego z satelitów radiodyfuzyjnych, zaś ISDB-C w telewizji kablowej. W obydwu standardach wykorzystano takie techniki kodowania obrazu i dźwięku jak w systemie ISDB-T. 8

9 Własne techniki transmisji sygnału telewizyjnego w ramach standardu cyfrowej telewizji naziemnej DMB-T/H opracowały Chiny. Cyfrowy sygnał telewizyjny jest dosyłany do odbiorników z wykorzystaniem modulacji TDS-OFDM (Time Domain Synchronous Ortogonal Frequency Division Multiplexy). Do kodowania obrazu i dźwięku stosuje się technikę MPEG-4. W Korei Południowej opracowano dwa standardy telewizji cyfrowej: T-DMB (Terrestrial Digital Multimedia Broadcasting) standard DMB dla naziemnej telewizji cyfrowej; S-DMB (Satelite Digital Multimedia Broadcasting) standard DMB dla cyfrowej telewizji nadawanej z satelitów radiodyfuzyjnych. System T-DMB oparto na Europejskim standardzie DAB (Digital Audio Broadcasting). Zastosowano w nim modulację QDPSK (Quadrature Difference Phase Shift Keying) oraz technikę transmisji wielotonowej OFDM. Do kodowania wideo użyto kompresji MPEG-4, zaś audio MPEG-2. Poza Koreą Południową system został przyjęty w Norwegii. W Europie do najważniejszych standardów telewizji cyfrowej zaliczyć należy: DVB-T (Digital Video Broadcasting Terrestrial) standard DVB dla telewizji cyfrowej nadawanej z radiodyfuzyjnych stacji naziemnych; DVB-T2 (Digital Video Broadcasting Terrestrial Second Generation) standard DVB-T drugiej generacji; DVB-H (Digital Video Broadcasting Handheld) standard DVB dla telewizji cyfrowej odbieranej za pomocą odbiorników przenośnych; DVB-C (Digital Video Broadcasting Cable) standard DVB dla cyfrowej telewizji kablowej; DVB-C2 (Digital Video Broadcasting Cable Second Generation) standard DVB-C drugiej generacji; DVB-S (Digital Video Broadcasting Satellite) standard DVB dla telewizji cyfrowej nadawanej z satelitów radiodyfuzyjnych; DVB-S2 (Digital Video Broadcasting Satellite - Second Generation) standard DVB-S drugiej generacji. W standardzie DVB-T cyfrowe strumienie audio/wideo są przesyłane za pomocą techniki COFDM, czyli kodowanej transmisji wielotonowej OFDM. Początkowo do kompresji audio/wideo stosowano standard MPEG-2, a obecnie MPEG- 9

10 4 (H.264). Następcą tego standardu jest DVB-T2, który sukcesywnie jest wprowadzany, między innymi w Wielkiej Brytanii przez telewizję BBC. Druga generacja tego standardu, nazwana DVB-T2, pozwala na pięćdziesięcioprocentową oszczędność pasma w porównaniu z DVB-T. Standard DVB-H pozwala na odbiór cyfrowych programów telewizyjnych za pomocą urządzeń przenośnych. Opracowany został na bazie standardu DVB-T. Zmiany, jakie wprowadzono w stosunku do pierwowzoru, to kodowanie ME-FEC (Multi Protocol Encapsulation Forward Error Correction) oraz mechanizm time slicing, ograniczający zużycie energii terminala odbiorczego. Standard DVB-S jest przeznaczony dla cyfrowej telewizji DVB nadawanej z pokładów satelitów radiodyfuzyjnych. Oparto go na technikach MCPC (Multiple Channels per Carrier) oraz SCPC (Single Channel per Carrier). Do kompresji sygnałów audio/wideo użyto standardu MPEG-2, MPEG-4 część 2 oraz od niedawna H.264/MPEG-4 AVC (Advanced Video Coding). DVB-S2 stanowi kolejną wersję (drugą generację) standardu DVB-S, która powstała w 2003 roku, a w marcu 2005 została przyjęta przez ETSI, jako jeden ze standardów, w których są nadawane telewizyjne programy cyfrowe z satelitów geostacjonarnych. W Polsce standard ten jest stosowany na transponderach cyfrowych platform satelitarnych n, Cyfra+, Telewizja Polska oraz Cyfrowy Polsat. Wyjątek wśród liczących się na rynku dostawców telewizji satelitarnej stanowi Telewizja na kartę, nadająca programy w standardzie DVB-S. 10

11 2. TELEWIZJA CYFROWA NADAWANA Z SATELITÓW RADIODYFUZYJNYCH W 1993 roku z grupy ELG (European Launching Group), która zajmowała się opracowaniem standardów telewizji cyfrowej, utworzono grupę DVB. Grupa ta zrzesza obecnie blisko 260 podmiotów, tj. nadawców telewizyjnych, producentów sprzętu i oprogramowania, operatorów sieci, organy regulacyjne oraz inne organizacje z 35 krajów. Systemy telewizji cyfrowej oparte na standardzie DVB wdrażane są na całym świecie, a liczba odbiorników zgodnych z DVB przekroczyła, według danych z grudnia 2009 roku, 500 milionów [6]. W ramach projektu DVB stworzono kilka podgrup, których prace doprowadziły do powstania różnych odmian standardu telewizji cyfrowej przeznaczonych dla systemów satelitarnych, naziemnych systemów radiodyfuzyjnych, sieci kablowych oraz kolejnych projektów stanowiących uzupełnienie powyższych. W tym samym roku, w którym powołano DVB, zatwierdzony został przez ETSI (European Telecommunications Standards Institute) pierwszy standard telewizji cyfrowej opracowany dla satelitów radiodyfuzyjnych DVB-S [7]. W 2005 roku zatwierdzono standard DVB-S2, czyli standard DVB-S drugiej generacji [11] SYSTEMY TELEWIZJI CYFROWEJ DVB-S Standard DVB-S określa strukturę ramki wiadomości, technikę modulacji sygnału nośnego oraz kodowania kanałowego, stosowane w transmisji programów telewizyjnych za pomocą radiodyfuzyjnych satelitów telekomunikacyjnych. System ten wykorzystać można w celu świadczenia usług w ramach systemu DTH (Direct-to-Home) (rys.2.1), przesyłania sygnału radiowego do systemów SMATV (Satellite Master Antenna Television) oraz do stacji czołowych telewizyjnych sieci kablowych CATV (Cable TV) [8]. System DTH umożliwia odbiór sygnału telewizyjnego z satelity telekomunikacyjnego przez indywidualnego abonenta. Wymaga on zamontowania zintegrowanego urządzenia odbiorczego, które składa się z anteny odbiorczej, konwertera oraz dekodera, nazywanego też tunerem satelitarnym. 11

12 Rys Systemy odbiorcze w radiodyfuzyjnych systemach satelitarnych DVB-S i DVB-S2 [28] W przypadku zbiorczych systemów dystrybucji sygnałów telewizyjnych z jednej anteny satelitarnej do wielu odbiorców SMATV sygnał telewizyjny zostaje rozprowadzony na jeden z trzech dostępnych sposobów: SMATV wersji A; SMATV wersji B; Systemy starszej generacji. W systemach SMATV wersji A sygnał ulega przemianie częstotliwości, demodulacji, modulacji QAM i transmisji na częstotliwości UKF. W wersji B standard przewiduje demodulację, przemianę częstotliwości i transmisję sygnału na częstotliwości pośredniej IF (Intermediate Frequency) lub w poszerzonym paśmie S. Starsze systemy opierają się na modulacji PAL i transmisji na częstotliwości UKF. Dwa pierwsze z wymienionych sposobów określa norma ETSI EN [8]. Transmisję sygnału na częstotliwości pośredniej stosuje się, tam gdzie odbiorcy oczekują zróżnicowanej oferty programowej, wtedy rozdziału platform i programów telewizyjnych można dokonać za pomocą multiswitchy. Transmisję w standardzie PAL stosuje się w budynkach, gdzie wszystkim użytkownikom telewizji dostarczamy taką samą ofertę programową [5]. Ten rodzaj transmisji powinien być wraz z rozwojem telewizji cyfrowej zastąpiony przez określony w normie, system z modulacją QAM w paśmie UHF. 12

13 W systemach sieci kablowych CATV sygnał odebrany z satelity podlega demodulacji i demultipleksacji. Następnie wybrane przez operatora programy zostają zmultipleksowane, zmodulowane i przesłane do odbiorców. Pełna demultipleksacja, a następnie multipleksacja umożliwia operatorowi dobór programów telewizyjnych, jakie zaoferuje odbiorcy. W standardzie DVB-S do kodowania dźwięku i obrazu zastosowano kodek MPEG-2. A opracowano go na potrzeby transmisji w mediach, wprowadzających duży szum do przenoszonego sygnału. Dlatego posiada on własne, bardzo dobre zabezpieczenia przed błędami [27]. MPEG-2 opiera się na kodowaniu percepcyjnym, co oznacza, że jest on formą kodowania stratnego. Standard składa się z trzech części: systemowej, video i audio. Części pierwsza określa sposób łączenia strumieni video i audio w jeden strumień danych. Dwie pozostałe definiują algorytmy kompresji obrazu i dźwięku. W kodowaniu sygnału wizji usuwa się zbędne informacje, które dla ludzkiego oka są obojętne w odbiorze obrazu, pozostawia się natomiast te, które umożliwią względnie poprawny odbiór przesyłanych treści. Natomiast podczas kodowania fonii stosuje się algorytmy wykorzystujące niedoskonałość ludzkiego słuchu. Dzięki temu uzyskuje się większą szybkość transmisji danych bądź zamiennie mniejsze pasmo częstotliwości zajmowane przez przesyłany strumień informacji. Standard DVB-S2, podobnie jak DVB-S, umożliwia transmisję sygnału telewizyjnego do punktów DTH, systemów SMATV oraz stacji odbiorczych sieci CATV. Określa cztery możliwe typy modulacji QPSK, 8PSK, 16APSK (16-ary Amplitude and Phase Shift Keying) oraz 32APSK [11]. Modulacje te umożliwiają przesłanie większej ilości informacji przez kanał radiowy, stąd w systemacie standardu DVB-S2 możliwa stała się transmisja kanałów telewizyjnych wysokiej rozdzielczości HDTV. Poza tym zastosowano pełne kodowanie korekcyjne FEC (Forward Error Correction). DVB-S2 pozwala na przesyłanie danych skompresowanych w MPEG-2 oraz MPEG-4. W nowym kodeku zaimplementowano skalowalność reprezentacji danych w czterech wymiarach: przestrzeni, czasu, jakości i złożoności obliczeniowej. Kompresja MPEG-4 nie definiuje określonego algorytmu kodowania, lecz stanowi zbiór kilku metod, które łączone ze sobą mogą spełniać wymagania stawiane przez określony system. Podstawowe znaczenie przy kompresji sekwencji obrazów ma charakter ruchu obiektów sceny, na podstawie którego określa się jakie algorytmy stosować do opisu tego ruchu [27]. 13

14 Standard DVB-S określa elementy składowe systemu transmisyjnego. System nadawczy zdefiniowano jako zespół dwóch funkcjonalnych bloków przystosowujących sygnał w paśmie telewizyjnym do charakterystyki satelitarnego kanału telekomunikacyjnego. Blok pierwszy odpowiada za kodowanie źródłowe sygnału wizji i fonii i ich multipleksację (rys.2.2). W bloku drugim sygnał jest adaptowany do ramki MPEG-2 i randomizowany, kodowany zewnętrznie kodem Reed-Solomona, poddany przeplotowi, kodowany wewnętrznie, kształtowany pasmowo i modulowany [7]. W odbiorniku zachodzą procesy odwrotne do przedstawionych i w przeciwnej kolejności. Rys Schemat funkcjonalny kodowania źródłowego i adaptacji sygnału do charakterystyki kanału satelitarnego systemu DVB-S [7] Sygnał danych po kodowaniu i mulipleksacji w formacie MPEG-2, w bloku drugim jest składany w ramki o długości 188 bajtów, a następnie randomizowany. Proces ten polega na przemnażaniu kolejnych bitów danych przez binarną sekwencję pseudolosową PRBS (Pseudo Random Binary Sequence) i ma na celu rozproszenie mocy transmitowanego sygnału. Algorytm tworzenia tej sekwencji oparto na wielomianie: x + x Następnie sygnał poddany zostaje procesowi kodowania zewnętrznego, przeplataniu splotowemu i dzieleniu na ramki. Do kodowania zewnętrznego zastosowano skrócony kod Reed-Solomona, który jest odmianą kodu korekcyjnego FEC, stosowanego w celu zabezpieczenia informacji przed błędami. Oznacza to, że do każdej ramki wiadomości dodawane są kolejne bity. W procesie kodowania 14

15 zewnętrznego do każdych 188 bajtów ramki strumienia transportowego, dodanych zostaje 8 bajtów nadmiarowych. W systemach łączności satelitarnej może zajść sytuacja, gdy przekłamania będą tak duże, że kodowanie korekcyjne nie zabezpieczy informacji przed błędami. Dlatego sygnał po procesie kodowania FEC, zostaje poddany operacji przeplotu. W wyniku takiego działania, błędy, jakie mogą wystąpić w strumieniu transportowym, zostają względnie równomiernie rozmieszczone w obrębie ramki, co ma umożliwić poprawną korekcję z zastosowaniem kodów FEC. Tak stworzony strumień danych poddaje się operacji kodowania splotowego (kodowanie Viterbi ego). Kodowanie to polega, na dodaniu do każdego z bitów danych jednego bitu parzystości. W efekcie liczba bitów w strumieniu ulega podwojeniu. Ponadto w kodowaniu splotowym stosuje się operację punktowania, która polega na usuwaniu z nadmiarowego kodu powtarzających się bitów. Dzięki tej operacji poprawia się wydajność zastosowanego kodu splotowego. Następnie sygnał informacyjny poddany zostaje modulacji QPSK i filtracji filtrem o transmitancji: H szersze niż ( f ) gdzie: 1 1 π f N f = + sin f N α 1 S R f N = = częstotliwość Nyquista; 2 T 2 S 1 2 dla f ( α ) f f ( 1+ α ) N 1 N α - współczynnik poszerzenia pasma (roll off factor). Dla filtru, o transmitancji przedstawionej powyżej, zajmowane pasmo jest RS 2 i wynosi: R S ( ) B = 1+ α. 2 Sygnał filtrowany w ten sposób może ulegać interferencjom międzykanałowym. Aby zapobiec takim sytuacjom stosuje się odstępy międzykanałowe. W systemie DVB-S zaimplementowano modulację QPSK z kodem Gray a (rys.2.3). Sygnał posiada stała amplitudę, natomiast zmianie ulega faza, która przyjmuje jedną z czterech możliwych wartości. Każdy ze stanów fazy odpowiada informacji przenoszonej przez dwa bity. Zastosowanie kodu Gray a oznacza, że każda 15

16 jednorazowa zmiana fazy o kąt kodowanych. π ± odpowiada zmianie tylko jednego bitu, z dwóch 2 Techniki, zaimplementowane w systemie DVB-S, pozwalają na quasibezbłędną transmisje sygnału. Bitowa stopa błędów BER (Bit Error Ratio) zawiera się w granicach Rys Diagram konstelacji modulacji QPSK [7] 2.2. SYSTEMY TELEWIZJI CYFROWEJ DVB-S2 Zgodnie ze standardem DVB-S2, system nadajnika składa się z następujących bloków funkcjonalnych (rys.2.4): Moduł adaptacji strumienia wejściowego; Moduł tworzenia ramek i skrambler; Koder FEC; Blok mapowania strumienia danych zgodnie z konstelacją zaimplementowanej modulacji; Moduł ramkowania w warstwie fizycznej; Blok modulacji. W bloku adaptacji doprowadzony z zewnątrz strumień wejściowy może zostać opcjonalnie poddany synchronizacji oraz operacji usuwania pustych pakietów. Dopuszcza się następujące typy danych wejściowych: strumień transportowy MPEG, strumień bitów danych, polecenia ACM (Adaptive Coding and Modulation), analogowy sygnał w paśmie pośrednim 70/140 MHz IF, K IF bądź paśmie radiowym RF (Radio Frequency). 16

17 Dostarczenie do systemu danych w postaci sygnału analogowego wymaga jego konwersji na postać cyfrową. Wszystkie dane wejściowe dostarczone lub przetworzone do postaci ciągu bitów, jeżeli zostały podzielone na pakiety, zostają zabezpieczone przez błędami. Kodowania nie stosuje się do strumienia danych w postaci ciągłej. Tu bowiem zastosowano kodowanie CRC-8 (Cyclic Redundancy Check-8). Kodowanie to polega na obliczaniu sumy kontrolnej danego pakietu i dołączenie wyniku operacji na początek kolejnego pakietu przed bitami danych. Algorytm kodowania opiera się na wielomianie ósmego stopnia. Jeżeli do systemu zostaje wprowadzonych więcej niż jeden strumień danych, w kolejnym kroku zostają one złączone w jeden ciąg informacyjny, po czym zostaje on podzielony na kolejne, następujące po sobie ramki (tzw. DATA FIELD). Każda ramka składa się z dołączonego nagłówka oraz bitów danych. Rys Schemat funkcjonalny adaptacji sygnału informacyjnego do charakterystyki kanału w systemie DVB-S2 [11] W bloku kolejnym zachodzi operacja kompletowania ramek, a z pól danych powstają tzw. BBFRAME. Nowe ramki tworzy się poprzez dołączenia do pól danych strumienia informacyjnego dodatkowego pola wypełnionego zerami. Tak powstałe ramki poddawane zostają randomizacji. Proces przebiega według takiego samego algorytmu jak w przypadku systemu DVB-S. W bloku kodera FEC następuje kodowanie nadmiarowe mające zabezpieczyć strumień danych przed błędami. W systemie DVB-S2 zastosowano pełne kody 17

18 korekcyjne, oparte na algorytmach BCH (Bose-Chaudhuri-Hocquenghem multiple error correction binary block code) oraz LPDC (Low Density Parity Check). Jeżeli w systemie stosuje się modulację 8PSK, 16APSK bądź 32APSK, zakodowany sygnał wymaga przygotowania do mapowania. Procedury tej nie stosuje się w przypadku modulacji QPSK. Adaptacja ramek polega na przekonwertowaniu struktury danych z postaci szeregowej na równoległą, dogodną w procesie mapowania. W segmencie mapowania, dane w postaci równoległej zostają zamieniane na odpowiedni stan sygnału zgodnie z wartościami konstelacji jednej z modulacji QPSK, 8PSK, 16APSK lub 32APSK (rys.2.5). Proces ten przebiega analogicznie jak dla systemu standardu DVB-S, z tą różnicą, że w DVB-S2 zdefiniowano większą liczbę modulacji, a co za tym idzie, stany sygnału zmodulowanego, będą zależały od zastosowanej modulacji. Proces mapowania zawsze przebiega od bitu najstarszego MSB (Most Significant Bit) do najmłodszego LSB (Least Significant Bit) w danej sekwencji. Zastosowanie bardziej skomplikowanej modulacji umożliwia zwiększenie szybkości transmisji danych. Rys Mapowanie na podstawie diagramu konstelacji modulacji: a) QPSK, b) 8PSK, c) 16APSK, d) 32APSK w systemie DVB-S2 [11] 18

19 Powstałe w ten sposób dwa ciągi Q oraz I zostają poddane obróbce w bloku ramkowania w warstwie fizycznej. Ramki, dostarczone do bloku, zostają poszerzone o nagłówek, a także podzielone na kolejne szczeliny. Każda szczelina składa się z dziewięćdziesięciu symboli. Pole nagłówka odpowiada pierwszej szczelinie i zawiera bity wskazujące początek ramki oraz dane sygnalizacyjne. Dodatkowo, co trzydziestą szóstą szczelinę może zostać wpleciona w ramkę danych szczelina pusta (tzw. blok pilota), która nie moduluje sygnału nośnego. Zabieg ten stosuje się dla potrzeb sygnalizacji oraz w celu synchronizacji odbiornika z nadajnikiem. Utworzoną w ten sposób ramkę danych poddaje się operacji skramblowania. Ostatnim blokiem funkcjonalnym systemu jest blok kształtowania pasma sygnału i modulacji. Kształtowanie pasma zajmowanego przez sygnał odbywa się analogicznie jak w przypadku systemów DVB-S, sygnał wejściowy poddany zostaje filtracji przez filtr o transmitancji opartej na funkcji podniesionego cosinusa. W przeciwieństwie do DVB-S, system drugiej generacji, daje większą elastyczność w doborze współczynnika poszerzenia pasma i umożliwia wybór jednej z trzech wartości: α = 0.35, 0.25 lub 0,20. Zastosowanie współczynnika o mniejszej wartości ogranicza szerokość pasma potrzebnego do transmisji sygnału, natomiast bardziej komplikuje proces filtracji. Ostatnim etapem adaptacji sygnału do charakterystyki kanału radiowego jest modulacja. Zastosowano tutaj modulację kwadraturową. Sygnał wyjściowy modulatora stanowi sumę dwóch zmodulowanych ciągłych funkcji sinusoidalnie zmiennych. Pierwsza z nich to sin( π f t). Druga funkcja to ( f t) 2 0 cos 2 π 0, jest ona synchroniczna z pierwszą i uzyskujemy ją przez przesunięcie fazy początkowej o π kąt. Jeden z sygnałów modulujemy stanami odpowiadającymi danym strumienia Q, 2 zaś drugi strumienia I. 19

20 3. ŁĄCZE SATELITARNE SYSTEMU DVB-S 3.1. WPROWADZENIE Satelitarne systemy radiodyfuzyjne zbudowane są z dwóch łączy: łącza telekomunikacyjnego w górę (uplink) oraz rozgłoszeniowego w dół (downlink). Łącza te pracują na różnych częstotliwościach, w paśmie Ku, tj. w zakresie od 10 GHz do 18 GHz. W skład każdego z łączy wchodzą elementy naziemne, kosmiczne oraz tory radiowe (rys. 2.6). Rys Model łącza satelitarnego systemu radiodyfuzyjnego [3] Na elementy naziemne składają się w przypadku łączy jednokierunkowych radiowe stacje: nadawcza i odbiorcza, bądź w przypadku łączy dwukierunkowych radiowe zespoły nadawczo-odbiorcze. Moduł kosmiczny tworzy aparatura telekomunikacyjna umieszczona na satelicie, służąca do odbierania, wzmacniania, przetwarzania i emitowania sygnałów radiowych, w skład której wchodzą przekaźniki oraz anteny [19]. 20

21 3.2. BILANS ENERGETYCZNY ŁĄCZA SATELITARNEGO Bilans energetyczny łącza satelitarnego pozwala dobrać moc nadajnika, czułość odbiornika oraz zyski energetyczne anten. Sporządzając bilans energetyczny łącza rozgłoszeniowego, należy uwzględnić wszystkie znaczące czynniki, jakie wpływają na transmisję sygnału: Moc zastępczą promieniowaną izotropowo z nadajnika; Straty mocy sygnału w wolnej przestrzeni; Tłumienie w gazach i w czasie opadu deszczu; Straty mocy wywołane scyntylacjami i efektem skręcenia polaryzacji; Zysk energetyczny anteny odbiorczej. W analizie tego zagadnienia należy opierać się na modelach: deterministycznych, stochastycznych, empirycznych oraz na ich wzajemnych kombinacjach. W technice radiowej często stosuje się wielkość nazywaną zastępczą mocą promieniowaną izotropowo EIRP (Effective Isotropical Radiated Power), zdefiniowaną jako iloczyn zysku energetycznego anteny oraz mocy doprowadzonej do zacisków anteny: EIRP = G Zastępcza moc promieniowana izotropowo jest wykorzystywana głównie przy obliczeniach propagacyjnych. EIRP odnosi się do kierunku maksymalnego promieniowania anteny kierunkowej zasilanej mocą (P we ) i odpowiada mocy anteny izotropowej o takiej samej mocy (P we ), pomnożonej przez zysk energetyczny (G) [18]. Fala radiowa, która propaguje w wolnej przestrzeni, ulega tłumieniu. Tłumienie to ma najbardziej znaczący wpływ na ogólną degradację transmitowanego sygnału na trasie Ziemia-satelita i vice versa. Wielkością charakteryzującą straty mocy w przestrzeni swobodnej jest, wyrażany w decybelach, parametr FSL db (Free Space path Lost). Jego wartość zależy od odległości pomiędzy antenami nadajnika i odbiornika oraz częstotliwości fali nośnej. Tłumienie to obliczamy korzystając z modelu Friisa. Odległość pomiędzy stacją naziemna, a satelitą telekomunikacyjnym obliczamy na podstawie szerokości i długości geograficznych stacji naziemnej oraz długości geograficznej transpondera telekomunikacyjnego, za pomocą wzoru [23]: P pr 21

22 gdzie: ΘST ΦST ΘSAT rkm = ,184 5,378 cos ΘST cos( Φ ST ΦSAT ) - szerokość geograficzna stacji naziemnej, - długość geograficzna stacji naziemnej, - długość geograficzna satelity telekomunikacyjnego(pozycja satelitarna). Analiza propagacji fali radiowej w wolnej przestrzeni prowadzi do zależności na tłumienie fali radiowej wyrażonej wzorem [34]: gdzie: FSL db = 32, log r + 20log F FMhz - maksymalna częstotliwość sygnału, km MHz rkm - odległość stacji naziemnej od satelity telekomunikacyjnego. Fala radiowa w systemie satelitarnym propaguje przez dwa ośrodki otaczające Ziemię: jonosferę i troposferę. Jonosfera jest ośrodkiem: niejednorodnym, nieliniowym, anizotropowym, dyspersyjnym z punkt widzenia refrakcji i tłumienia fal radiowych, niestacjonarnym, stratnym. Troposfera jest ośrodkiem niejednorodnym, liniowym, izotropowym, dyspersyjnym ze względu na tłumienie fali radiowej, niestacjonarnym i stratnym. Zmienne warunki propagacji fali radiowej w atmosferze wymagają liczenia tłumienia fali radiowej w gazach atmosferycznych, zgodnie z zaleceniem ITU-R P [36], oraz w czasie opadu deszczu, według zalecenia ITU-R P [35]. Tłumienie fali radiowej w gazach atmosferycznych zależy od częstotliwości fali radiowej, ciśnienia atmosferycznego, temperatury, zawartości pary wodnej w atmosferze oraz położenia stacji naziemnej. Tłumienie fali radiowej podczas opadu deszczu jest zjawiskiem stochastycznym i ma znaczenie dla łączy pracujących na częstotliwościach powyżej 10 GHz [21], dlatego też należy go uwzględnić w bilansie energetycznym łącza satelitarnego pracującego w paśmie Ku. Na wartość tłumienia fali radiowej podczas opadu deszczu mają wpływ takie parametry, jak: intensywność opadu deszczu dla danego obszaru, która zostaje przekraczana częściej niż przez 0,01% czasu w skali roku, wysokość nad poziomem 22

23 morza stacji naziemnej, kąt elewacji, szerokość geograficzna stacji naziemnej, częstotliwość, zastępczy promień Ziemi [37]. Skręcenie płaszczyzny polaryzacji fali XPD (Cross-polarization effects), jest zjawiskiem fizycznym zachodzącym w jonosferze. Efektem tego zjawiska jest zmiana płaszczyzny polaryzacji fali spolaryzowanej liniowo. Na wielkość XPD wpływają: tłumienie w deszczu, kąt inklinacji, częstotliwość, położenie nadajnika względem naziemnej stacji odbiorczej. Kolejnym zjawiskiem wywołującym straty mocy są scyntylacje, spowodowane niejednorodnością i nie stacjonarnością ośrodka, przez jaki przechodzi fala. W efekcie może prowadzić to niekiedy do całkowitego zaniku sygnału. Wyróżniane są dwa rodzaje scyntylacje: troposferyczne i jonosferyczne. Na prace systemów satelitarnych mają istotny wpływ tylko scyntylacje troposferyczne. Na wielkość tłumienia sygnału wywołanego scyntylacjami w troposferze wpływ mają, między innymi średnia temperatura miesiąca lub dłuższego okresu, średnia względna wilgotność w ciągu miesiąca lub dłuższym okresie, częstotliwość, na jakiej pracuje system, położenie satelity względem naziemnej stacji odbiorczej i odległość między nimi [35]. W technice antenowej stosuje się charakterystykę zwaną zyskiem energetycznym, który jest ilorazem mocy promieniowanej przez antenę odniesienia - izotropową do mocy czynnej dostarczonej do zacisków wejściowych danej anteny nadawczej [20]: G ( Θ,ϕ ) P = P + Σ przy założeniu, że w jednakowej odległości od obu anten (izotropowej i danej) wartości natężeń pól elektrycznych są takie same. Na kierunku maksymalnego odbioru bądź nadawania anteny definiuje się jej maksymalny zysk energetyczny decybelach: G Max G dbi Max Σ 0 P S. W praktyce ten parametr poddaje się w = 10 log Na podstawie bilansu energetycznego łącza satelitarnego można określić wymagany maksymalny zysk energetyczny i na tej podstawie dobrać wielkość czaszy anteny parabolicznej stacji naziemnej: G Max gdzie: G dbi Max = MHz m 20 log F + 20 log D 41,8 23

24 FMHz - częstotliwość w megahercach, Dm - średnica czaszy anteny parabolicznej w metrach. 24

25 4. NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA DVB-T System transmisyjny dla rozgłoszeniowej cyfrowej telewizji naziemnej opisuje standard DVB-T [9]. Dokument określa strukturę ramki wiadomości, technikę modulacji sygnału nośnego oraz kodowania kanałowego. System składa się z dwóch bloków funkcjonalnych, które wejściowy strumień MPEG2 przystosowują do charakterystyki kanału radiowego (rys 4.1). W skład systemu wchodzą: blok kodowania źródłowego i multipleksacji, moduł adaptacji strumienia transportowego i randomizacji, koder zewnętrzny, moduł zewnętrznego przeplotu, koder wewnętrzny, moduł wewnętrznego przeplotu, blok adaptacji ramki przetwornik C/A i modulator [9]. Sygnał wejściowy otrzymany z bloku kodowania źródłowego i multipleksacji poddany zostaje składaniu w ramki o długości 188 bajtów, a następnie randomizacji, opartej na wielomianie: x + x Kodowanie zewnętrzne, przeplot, dzielnie na ramki i kodowanie wewnętrzne zastosowano identyczne jak w systemie DVB-S. W odróżnieniu od DVB-S zastosowano przeplot wewnętrzny, na który składają się przeplot bitowy i znakowy. W przeplocie bitowym dane wejściowe zawierające do dwóch strumieni bitowych są demultipleksowane (mapowanie na odpowiednie bity wyjściowe) w n podstrumieni, gdzie n = 2 dla modulacji QPSK, n = 4 dla 16-QAM oraz n = 6 dla 64-QAM. Przeplot bitowy jest wykonywany jedynie na użytecznych danych. Proces przeplotu jest powtarzany dokładnie dwanaście razy na każdy symbol OFDM danych użytecznych w trybie 2K oraz czterdzieści osiem razy na symbol w trybie 8k. Celem przeplotu znakowego jest mapowanie słów n-bitowych na 1512 (tryb 2k) lub 25

26 6048 (tryb 8k) aktywnych nośnych na każdy symbol OFDM. Zastosowanie techniki przeplotu wewnętrznego pozwala osiągnąć poprawny odbiór przy gorszej stopie błędów. W bloku adaptacji do strumienia danych dołączone zostają sygnały pilotów i TPS (Transmission Parameter Signaling), które zawierają informacje dotyczące parametrów stosowanej techniki transmisji i pozwalają na synchronizację i autokonfigurację odbiornika. Tak przygotowany sygnał podlega operacji dodawania odstępu ochronnego, przetwarzania z postaci cyfrowej na analogową i modulacji (QPSK, 16QAM, 64QAM) [9]. Rys Schemat funkcjonalny nadajnika DVB-T [9] System DVB-T umożliwia wykorzystywanie jednej z dwóch liczb nośnych OFDM (2k lub 8k), różnych sposobów modulacji nośnych, różnych sprawności kodowania, a także różnych wartości odstępu ochronnego dla kolejnych symboli. Ogółem można określić około 120 trybów transmisji. Każdy z wariantów charakteryzuje się innymi parametrami tj. przepływnością, odpornością na zakłócenia 26

27 (decydującą o zasięgu) oraz możliwością konfiguracyjną sieci (poprzez wybór odstępów ochronnych) (tab. 4.1). Wybór konkretnego wariantu transmisji zależy od rodzaju przesyłanych informacji, rodzaju odbioru (stacjonarny, przenośnych czy ruchomy) oraz zasięgu. Kolejnym ważnym czynnikiem mającym wpływ na wybór wariantu transmisji jest sposób nadawania SFN (Single-Frequency Network) lub MFN (Multi-Frequency Network) oraz odległości między nadajnikami [32]. Tabela 4.1 Użyteczne przepływności dostępne w standardzie DVB-T (w Mbit/s), kanał 8 MHz [9] Modulacja Kod Odstęp ochronny 1/4 1/8 1/16 1/32 1/2 4,98 5,53 5,85 6,03 2/3 6,64 7,37 7,81 8,04 QPSK 3/4 7,46 8,29 8,78 9,05 5/6 8,29 9,22 9,76 10,05 7/8 8,71 9,68 10,25 10,56 1/2 9,95 11,06 11,71 12,06 2/3 13,27 14,75 15,61 16,09 16QAM 3/4 14,93 16,59 17,56 18,10 5/6 16,59 18,43 19,52 20,11 7/8 17,42 19,35 20,49 21,11 1/2 14,93 16,59 17,56 18,10 2/3 19,91 22,12 23,42 24,13 64QAM 3/4 22,39 24,88 26,35 27,14 5/6 24,88 27,65 29,27 30,16 7/8 26,13 29,03 30,74 31,67 Sygnał telewizyjny zapewniający poprawny odbiór powinien charakteryzować się bitową stopą błędu na poziomie W tabeli 4.2 przedstawiono wymagane wartości C/N dla BER = w zależności od rodzaju kanału. Kanał Rice a dotyczy odbioru stacjonarnego, który polega na odbiorze za pomocą anteny kierunkowej zawieszonej na wysokości 10 m nad poziomem terenu w 27

28 obecności fali bezpośredniej od nadajnika. Kanał Rayleigha dotyczy odbioru przenośnego, to znaczy takiego, w którym występują tylko fale odbite, ale odbiornik nie porusza się. W odbiorze tym odbiornik znajdujący się wewnątrz lub na zewnątrz budynku i korzysta z prostej anteny. Tabela 4.2 Wymagane wartości C/N dla DVB-T w zależności od rodzaju kanału [9] Wymagane C/N dla BER = 2 Modulacja Kod Kanał Gaussa Kanał Rice a 4 10 [db] Kanał Rayleigha 1/2 3,5 4,1 5,9 2/3 5,3 6,1 9,6 QPSK 3/4 6,3 7,2 12,4 5/6 7,3 8,5 15,6 7/8 7,9 9,2 17,5 1/2 9,3 9,8 11,8 2/3 11,4 12,1 15,3 16QAM 3/4 12,6 13,4 18,1 5/6 13,8 14,8 21,3 7/8 14,4 15,7 23,6 1/2 13,8 14,3 16,4 2/3 16,7 17,3 20,3 64QAM 3/4 18,2 18,9 23,0 5/6 19,4 20,4 26,2 7/8 20,2 21,3 28,6 System DVB-T charakteryzuje się względnie dobrym zabezpieczeniem transmisji przed błędami w odbiorze stacjonarnym i przenośnym. Umożliwia to uzyskanie dużych zasięgów przy znacznie niższej mocy promieniowanej w stosunku do emisji analogowych. Poza tym uzyskano uodpornienie sygnału na zaniki wynikające ze zjawiska wielodrogowości. Zastosowanie tzw. odstępów ochronnych w pewnym przedziale czasowym, w trakcie których odbiornik nie analizuje sygnału, daje możliwość wyeliminowania wpływu sygnałów odbitych. 28

29 Poprawę odbioru można uzyskać także przez zastosowanie transmisji jednoczęstotliwościowej, w której zsynchronizowane sygnały z różnych nadajników mogą być traktowane jako sygnały odbite. Gdy czas dotarcia sygnału mieści się odstępie ochronnym jest traktowany jako użyteczna składowa sygnału wypadkowego. Dzięki temu sieci SFN mogą być budowane na obszarach większych niż zasięgi poszczególnych stacji wchodzących w skład danej sieci. Ograniczeniem w planowaniu tego typu sieci jest odległość miedzy stacjami nadawczymi, gdyż zbyt duża może powodować opóźnienia większe niż maksymalna długość odstępu ochronnego, a to powoduje powstanie zjawiska interferencji własnych. Pierwotnie standard DVB-T zakładał zgodność z kodekiem MPEG-2, co umożliwiało emisję czterech bądź pięciu programów standardowej rozdzielczości SDTV w jednym multipleksie cyfrowym. Możliwe jest jednak zastosowanie wydajniejszych systemów kompresji, jak MPEG-4 H.264/AVC, wykorzystując do tego strumień transportowy MPEG-2 [12]. Zastosowanie takiej kompresji pozwala na emisję siedmiu programów w jednym multipleksie. 29

30 5. ŁĄCZE SYSTEMU DVB-T W systemie standardu DVB-T można dwa typy łączy: Cyfrowe horyzontowe łącze radiowe punkt-punkt pomiędzy RTCN (Radiowo-Telewizyjne Centrum Nadawcze), a RTON (Radiowo- Telewizyjny Ośrodek Nadawczy); Łącze radiodyfuzyjne między RTON, a instalacjami odbiorczymi użytkowników [9]. O parametrach cyfrowej horyzontowej linii radiowej CHLR decyduje jej właściciel i operator. Z punktu widzenia odbiorcy bardziej istotne jest łącze rozgłoszeniowe (rys. 5.1). Systemy standardu DVB-T pracują w zakresie częstotliwości UHF oraz VHF, a metody analizy i projektowania tych systemów określają Zalecenia ITU-R: P.1546 [41] oraz P.1812 [42]. Rys Model łącza standardu DVB-T 5.1. BILANS ENERGETYCZNY ŁĄCZA ROZSIEWCZEJ TELEWIZJI NAZIEMNEJ Dokument ITU-R P.1546 zawiera opis metod projektowania rozsiewczych łączy naziemnych: przebiegających nad obszarami lądowymi, morskimi oraz w 30

31 terenach mieszanych. Zalecenie odnosi się do systemów pracujących w zakresie od 30 do 3000 MHz na dystansie od 1 do 1000 km, dla anten zawieszonych na wysokościach nieprzekraczających 3000 m. Metody te bazują na interpolacji oraz ekstrapolacji na podstawie doświadczalnie wyznaczonych krzywych pola elektrycznego jako funkcji odległości, wysokości zawieszenia anteny, częstotliwości, dostępności połączenia wyrażonym w procentach czasu oraz rodzaju terenu (ląd czy morze), nad jakimi projektuje się łącze. Krzywe te opracowano dla 1 kw zastępczej mocy promieniowanej izotropowo dla częstotliwości 100, 600 oraz 2000 MHz. Algorytm projektowania łącza składa się z 18 punktów [41], które wyglądają następująco. 1. Dobór rodzaju przęsła ze względu na teren, nad jakim będzie przebiegać. Obszar mieszany wymaga uwzględnienia obliczeń z punktu Określenie zakresu dla wymaganej dostępności połączenia (w zakresie 1% do 50%): Zakres o dostępności 1 10% czasu, Zakres o dostępności 10 50% czasu. Jeżeli zakładana dostępność transmisji wynosi 1, 10 bądź 50%, to pomija się punkt Przyporządkowanie przewidywanej częstotliwości do jednego z dwóch zakresów: < 600 MHz zakres, gdzie graniczne częstotliwości to 100 MHz oraz 600 MHz, > 600 MHz zakres, gdzie graniczne częstotliwości to 600 MHz oraz 2000 MHz. Jeżeli zakładana częstotliwość wynosi 100, 600 bądź 2000 MHz, to pomija się punkt Zdefiniowanie długości przęsła, które musi zawierać się w zakresie km. 5. Obliczenia z punktów 6-11 przeznaczona są dla terenów lądowych. 6. Obliczenia z punktów 7-10 przeznaczone są dla dostępności połączenia w zakresie 1-10% czasu. 7. Obliczenia z punktów 8-9 wykonuje się dla zakresu częstotliwości < 600 MHz. 8. Wyznaczenie wartości natężenia pola elektrycznego przy pokryciu terenu większym niż 50%, przy określonej skutecznej wysokości zawieszenia anteny nadawczej (skuteczna wysokość anteny nadawczej jest to wysokość w metrach względem poziomu odniesienia na dystansie 3-5 km, dla której antena nadawcza oddziałuje na antenę odbiorczą przy określonym poziomie zakłóceń sygnału): 8.1. Obliczenia z punktów wykonuje się, jeśli wysokość skuteczna anteny wynosi 10 m lub więcej. 31

32 Wyznaczenie najmniejszej i największej dopuszczalnej wysokość anteny h 1. Porównanie h 1 z wartościami: 10, 20, 37.5, 75, 150, 300, 600 lub 1200 m. W przypadku gdy wysokość jest równa jednej z wymienionych wielkości pomija się podpunkt Obliczenia w punktach wykonuje się, gdy wysokość h 1 jest równa jednej z wartości wymienionej w punkcie Obliczenia w punkcie przeprowadza się, gdy przewidywana długość łącza pokrywa się z jedną z wartości zawartych w tabeli Oszacowanie wartości natężenia pola elektrycznego dla minimalnego pokrycia terenu wynoszącego 50% przy określonym poziomie zakłóceń dla sygnału doprowadzonego do anteny odbiorczej, odległości od nadajnika oraz wysokości zawieszenia anteny nadawczej Wykonanie obliczeń z punkt w przypadku, gdy długość łącza nie pokrywa się z jedną z wartości zawartych w tabeli 5.1. Obliczenia przeprowadza się dobierając z tabeli odległości najbliższe zakładanej, a następnie dokonuje interpolacji zgodnie z zależnością: E = E + E + E )log( d / d ) / log( d / d ) [ db ( µ V / m)], inf ( sup inf inf sup inf gdzie: d: przewidywany dystans, d inf : najbliższy stabelaryzowany dystans mniejszy niż d, d sup : najbliższy stabelaryzowany dystans większy niż d, E inf : wartość pola elektrycznego dla d inf, E sup : wartość pola elektrycznego dla d sup W przypadku niezgodność wysokości h 1 z wartościami w punkcie wartość pola elektrycznego należy wyznaczyć według zależności: E = E + E E )log( h / h ) / log( h / h ) [ db ( µ V / m)], inf ( sup inf 1 inf sup inf gdzie: h inf : 600 m jeśli h 1 > 1200 m, w innym przypadku najbliższa dopuszczalna wartość mniejsza od h 1, h sup : 1200 m jeśli h 1 >1200 m, w przeciwnym wypadku najbliższa dopuszczalna wartość większa od h 1, E inf : wartość pola elektrycznego dla h inf na wymaganym dystansie, E sup : wartość pola elektrycznego dla h sup na wymaganym dystansie. 32

33 Jeśli wysokość h 1 jest większa niż 1200 m należy dodatkowo sprawdzić czy natężenie pola elektrycznego nie przekracza dopuszczalnych wartości [41]. Następnie należy wykonać punkt Jeśli wysokość skuteczna anteny wynosi mniej niż 10 m, wartość natężenia pola elektrycznego jest wyznaczana na podstawie innych metod niż w punkcie 8.1 [41]. 9. Jeśli przewidywana częstotliwość nie pokrywa się z jedną z trzech częstotliwości 100 MHz, 600 MHz, 2000 MHz, to wykonuje się punkt 8, uwzględniając interpolacje bądź ekstrapolacje wartości pola elektrycznego zgodnie z zależnością: E = E + E E )log( f / f ) / log( f / f ) [ db ( µ V / m)], inf ( sup inf inf sup inf gdzie: f: przewidywana częstotliwość (MHz), f inf : 100 MHz jeśli f < 600 MHz, 600 MHz w innym przypadku f sup : 600 MHz jeśli f < 600 MHz, 2000 MHz w innym przypadku) E inf : wartość pola elektrycznego dla f inf, E sup : wartość pola elektrycznego dla f sup. Dla częstotliwości powyżej 2000 MHZ należy dodatkowo sprawdzić czy wartość natężenia pola elektrycznego nie przekracza dopuszczalnego poziomu. 10. Jeśli przewidywana dostępność połączenia, określana w procentach czasu, różni się od 1, 10, 50%, to punkty 7 9 wykonuje się interpolując wartości pola elektrycznego zgodnie z metodą opisaną w Zaleceniu [41]. 11. Dla łącza mieszanego wykonuje się dodatkowe obliczenia, opisane w Zaleceniu, a także punktach 6 10, uwzględniając łącza: lądowe oraz nadmorskie. 12. Jeśli dostępne są informacje na temat kąta TCA (Terrain Clearance Angle), wartość natężenia pola elektrycznego koryguje się w oparciu o ten parametr zgodnie z metodą podaną w zaleceniu. 13. Wykonanie obliczeń w celu oceny spadku wartości pole elektrycznego w wyniku rozpraszania troposferycznego. 14. Dokonanie korekty pola elektrycznego z punktu widzenia wielkości zakłóceń pola elektrycznego w pobliżu anteny odbiorczej. 15. Dla obszarów miejskich i podmiejskich należy zmniejszyć wartość natężenia pola elektrycznego o współczynnik obliczany według Zalecenia. 33

34 16. Jeżeli przewidywany jest odbiór o zasięgu większym niż 50%, to należy uwzględnić poprawkę dla pola elektrycznego. 17. Porównanie otrzymanej wartości natężenia pola elektrycznego z dopuszczalnym poziomem. Jeśli dla łącza mieszanego dostępność połączenia wynosi mniej niż 50% czasu, konieczne jest obliczenie maksymalnej wartości pola dokonując interpolacji wartości dla obszarów lądowych i morskich, zgodnie z zależnością: E = d E / d [db(µv/m)], max E fs + s se gdzie: E fs wartość pola elektrycznego w wolnej przestrzeni dla 1 kw e.r.p, wyraża się total zależnością: = log( d) [ db ( µ V / m)], E fs E se wzmocnienie dla krzywej łącza nadmorskiego, wyraża się wzorem: E se = 2.38{1 exp( d /8.94)}log(50/ t) [db], t procent czasu, d odległość (km), d s całkowita długość łącza przebiegającego nad morzem, d total całkowita długość łącza. 18. Uwzględnienie tłumienia transmisji w torze radiowym, które wyraża się zależnością: L b = E + 20log f [db], gdzie: L b podstawowe tłumienie transmisji (db) E wartość pola elektrycznego (db(µv/m)) przy 1kW f częstotliwość (MHz). Tabela 5.1 Długość łącza w kilometrach, dla jakiej można odczytać wartość pola elektrycznego z krzywych zawartych w Zaleceniu ITU-R P.1546 [41]

35 WYBÓR PARAMETRÓW EMISJI Podczas projektowania łącza DVB-T należy uwzględnić parametry emisji, które określone zostały podczas RRC 06 (Regional Radiocommunication Conference- 2006) [14]: rodzaj modulacji: QPSK, 16-QAM, 64-QAM, kodowanie: 1/2, 2/3, 3/4, 5/6, 7/8, pasmo ochronne GI (guard intervals): 1/4, 1/8, 1/16, 1/32, liczba nośnych: 2k, 8k. W tabeli 5.2 przedstawiono wpływ modulacji, kodowania i pasma ochronnego na jakość transmisji. Tabela 5.2 Wpływ parametrów emisji na jakość transmisji [14] Parametr Dostępne wartości Znaczenie Rodzaj modulacji QPSK, 16-QAM, 64-QAM Przepływność, C/N, współczynnik ochronny, minimalne natężenie pola Kodowanie 1/2, 2/3, 3/4, 5/6, 7/8 Przepływność, C/N, współczynnik ochronny, minimalne natężenie pola Pasmo ochronne 1/4, 1/8, 1/16, 1/32 Przepływność, rozmiary SFN 35

36 Minimalną wymaganą przepływnością bitową dla multipleksu DVB-T jest 24,88 Mbit/s. Wielkość ta pozwala na dobór parametrów transmisji DVB-T. Z tabel zamieszczonych w materiałach końcowych konferencji RRC 06 wynika, że optymalnymi trybami transmisji są: modulacja 64-QAM, kodowanie 3/4, pasmo ochronne = 1/8, modulacja 64-QAM, kodowanie 5/6, pasmo ochronne = 1/4. Porównanie dwóch wyżej wymienionych technik zawarto w tabeli 5.3. Tabela 5.3 Porównanie 2 wybranych technik transmisji DVB-T [14] modulacja 64-QAM, kodowanie 3/4, pasmo ochronne = 1/8 modulacja 64-QAM, kodowanie 5/6, pasmo ochronne = 1/4 Przepływność [Mbit/s] 24,88 24,88 Wymagane C/I [db] 21,2 22,7 Współczynnik ochronny 21,0 23,3 Minimalne medianowe natężenie pola [dbµv/m] 54,2 55,7 Odległość stacji w SFN Ok. 67 km Ok. 34 km Technikę transmisji opartą na modulacji 64-QAM, kodowaniu 3/4 oraz paśmie ochronnym 1/8 stosuje się tam, gdzie odległości pomiędzy stacjami w systemach SFN są niewielkie bądź SFN nie jest przewidywany do wdrożenia. System oparty na modulacji 64-QAM, kodowaniu 5/6 i paśmie ochronnym 1/4 przewidywany jest wówczas, gdy odległość między stacjami SFN jest duża. Jest to system bardziej wymagający, mniej odporny na zakłócenia. Jego zaletą jest duża elastyczność przy ewentualnym wprowadzaniu nowych stacji. 36

37 6. NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA W POLSCE 6.1. UWARUNKOWANIA PRAWNE Jedynym obowiązującym aktem prawnym regulującym wprowadzanie naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce i w Europie jest postanowienia końcowe Regionalnej Konferencji Radiokomunikacyjnej, która odbyła się w Genewie w 2006 roku. W dokumencie tym zawarto ustalania dotyczące: obszarów rezerwacji częstotliwości, procedur możliwych w przyszłości zmian, ostatecznej daty wyłączenia emisji analogowej - 17 czerwca 2015 roku. W styczniu 2010 roku opublikowano projekt ustawy o wdrożeniu naziemnej telewizji cyfrowej DVB-T na terytorium RP. Obecnie przechodzi on etap konsultacji społecznych. Ustawa stanowi formalno-prawną podstawą wyłączenia analogowej telewizji naziemnej i wprowadzenia cyfrowej telewizji naziemnej. Ustawa określa w szczególności: termin wyłączenia nadawania analogowego na dzień 31 lipca 2013 roku, tryb wyboru operatora cyfrowej sieci nadawczej, obowiązki operatora multipleksu, obowiązki nadawców programów telewizyjnych, kwestie związane z przeprowadzeniem kampanii informacyjnej [24] WYKAZ STACJI RADIODYFUZYJNYCH I MULTIPLEKSÓW Według RRC 06 Polsce przydzielono 8 multipleksów (7 w zakresie UHF i 1 w zakresie VHF) oraz dwa dodatkowe obszary wykorzystania częstotliwości (rys. 6.1). 37

38 Rys Plany kanałowe dla częstotliwości MHz dla systemu DVB-T [22] W Polsce przewidziano 49 stacji radiodyfuzyjnych o dużych mocach. Rozmieszczenie nadajników tych stacji przedstawiono na rysunku

39 Rys Rozmieszczenia najważniejszych stacji radiodyfuzyjnych w Polsce 6.3. HARMONOGRAM WPROWADZENIA TELEWIZJI NAZIEMNEJ Przebieg wdrażania naziemnej telewizji cyfrowej oraz wyłączenia telewizji analogowej zilustrowano na rysunku 6.3. Zgodnie z tym planem odbiór telewizji cyfrowej w Tarnowie będzie możliwy dopiero od roku. Rys Harmonogram cyfryzacji telewizji naziemnej w Polsce [31] 39

40 7. TELEWIZJA MOBILNA 7.1. STRUMIENIOWA TELEWIZJA MOBILNA Architektura systemu strumieniowej telewizji mobilnej opiera się na sieciach komórkowych (generacji: 2,5G, 3G i 4G). Wadą tego typu systemu jest ograniczenie liczby użytkowników, korzystających jednocześnie z telewizji cyfrowej. Strumień telewizji cyfrowej jest wysyłany osobno do każdego użytkownika (rys. 7.1). Poza tym na jakość świadczonych usług ma wpływ prędkość przemieszczania się terminala odbiorczego. Wady te zostały ograniczone w systemie czwartej generacji - LTE (Long Term Evolution). Koszt budowy infrastruktury strumieniowej telewizji mobilnej jest duży niższy niż DVB-H. Rys Struktury telewizji mobilnej: rozsiewczej i strumieniowej [15] 40

41 7.2. ROZSIEWCZA TELEWIZJA MOBILNA (DVB-H) Standard DVB-H został zatwierdzony przez ETSI jako EN [10]. Jest to system transmisji obrazu i dźwięku dla terminali przenośnych, będący rozszerzeniem standardu DVB-T [rozdział 4]. Głównymi udoskonaleniami są: dodatkowa sygnalizacja w bitach TPS, tryb 4k, głębokie przeplatanie, dodatkowe zabezpieczenie przed błędami MPE-FEC (Multi Protocol Encapsulation Forward Error Correction), technika TS (Time Slicing) [10]. Udoskonalania te pozwalają uzyskać odpowiednio ulepszenie i przyspieszenie wykrycia usługi oraz szybsze przełączanie częstotliwości, optymalny dobór mobilności oraz wymiarów komórki w sieci SFN, zabezpieczenie przed błędami wynikającymi z pracy w ruchu i warunkach szumu impulsowego, ochronę przed błędami spowodowanymi efektem Dopplera oraz ograniczenie zużycia energii przez odbiornik [32]. Rys Implementacja systemu DVB-H na bazie systemu DVB-T [32] 41

42 Zgodnie z materiałami końcowymi konferencji RRC 06 oraz strategii cyfryzacji telewizji naziemnej w Polsce na system DVB H przydzielono jeden multipleks (MUX4). Usługi w ramach DVB-H będą dostępne tylko w największych miastach w Polsce. Obszary emisji rozsiewczej telewizji mobilnej z uwzględnieniem planów kanałowych zaprezentowano na rysunku 7.3. Rys Plany kanałowe oraz zasięgi systemu DVB-H w Polsce [22] Dnia 3 maja 2009 roku, w ramach konkursu ogłoszonego przez UKE, został wyłoniony operator techniczny rozsiewczej telewizji mobilnej. Została nim spółka INFO TV FM Sp. z o.o. 42

43 Odbiór sygnału w standardzie DVB-H jest możliwy za pomocą przenośnych odbiorników lub telefonów komórkowych z wbudowanym odbiornikiem TV. Telefony komórkowe obsługujące rozsiewczą telewizję mobilną to: LG U900, LG KU950, LG KB770, Sagem mymobiletv, SGH-P910, SGH-P960, SGH-F510, Nokia N96, Nokia N92, Nokia N77, Nokia SU-33W (przystawka współpracująca z modelami Nokii: N86, N85, E75, 5800 XpressMusic, 5530 XpressMusic, N97, N97 mini, 6220 Clasic, 6220 Navigator), Telefunken, VEDIA, TRAK, SAMSUNG P

44 8. OFERTA PLATFORM SATELITARNYCH W TARNOWIE I OKOLICACH. Pierwsza cyfrowa platforma satelitarna (Cyfra+) zainaugurowała swoją działalność w 1998 roku. W okresie dwunastu lat nastąpił rozwój techniki oraz wzrost zapotrzebowania na usługi DTH. Na początku roku 2010, na polskim rynku, istnieje już pięciu głównych operatorów cyfrowej telewizji satelitarnej. Są to: Cyfra+; Cyfrowy Polsat; Telewizja n ; Telewizja na kartę; Cyfrowa Platforma TVP. Każdy z operatorów, aby dostarczać sygnał telewizyjny do klienta, musi posiadać dostęp do transpondera na satelicie telekomunikacyjnym. Głównym operatorem telekomunikacyjnym w Europie, udostępniającym przekaz satelitarny, jest spółka holdingowa Eutelsat S.A. Jest ona właścicielem sytemu złożonego z trzech satelitów o nazwie Hot Bird TM, tj. Hot Bird TM 6, Hot Bird TM 8 oraz Hot Bird TM 9. Satelity te umieszczone są na pozycji 13 0 szerokości geograficznej wschodniej [13]. W Polsce z usług konsorcjum korzysta czterech dostawców telewizji satelitarnej: Cyfra+, Cyfrowy Polsat, Telewizja n oraz Telewizja na kartę. Poza spółką Eutelsat, własny system satelitarny posiada konsorcjum SES ASTRA. System składa się z piętnastu satelitów umieszczonych na orbicie geostacjonarnej. Obszar Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski Cyfrowa Platforma TVP pokryty jest sygnałem z czterech satelitów, zlokalizowanych na 19,2 0 szerokości geograficznej wschodniej, tj. ASTRA 1H, ASTRA 1KR, ASTRA 1L oraz ASTRA 1M [26]. 44

45 8.1. CYFRA+. Cyfra+ jest platformą multimedialną oferującą usługi takie jak: Wideo na życzenie VoD (Video on Demand); Telewizja HDTV; Telewizja SDTV. VoD jest usługą interaktywną, polegającą na umożliwieniu abonentowi płatnego dostępu do aktualnej oferty operatora, która zawiera aktualizowane okresowo filmy oraz inne usługi audiowizualne. Wymaga ona wykorzystania kanału zwrotnego, którym może być, w przypadku Cyfry+, sieć internetowa bądź telefoniczna (SMS (Short Message Service), infolinia). Cennik filmów i usług dostępnych w ramach oferty Cyfra+VoD przedstawiono w tabeli 4.1. Tabela 8.1 Oferta VoD Cyfra+ [1] Oferta Seriale Premiery Hity Dokumenty Cena 3-5 zł zł 8 zł 4 zł Dwie pozostałe usługi, tj. telewizja wysokiej rozdzielczości oraz SDTV są oferowane w ramach pakietów tematycznych. W tabeli 2.6 zaprezentowano ofertę ze stycznia 2010 roku. Tabela 8.2 Oferta pakietowa Cyfra+ [1]. Rodzaj pakietu Powitalny+ Podstawowy+ Komfortowy+ Prestiżowy+ Prestiżowy HD+ Cena 19,90 zł 42,90 zł 63,90 zł 150,90 zł 168,90 zł Przy zakupie danego pakietu programów istnieje możliwość zakupienia bądź wynajmu dekodera. Operator oferuje następujące modele: Sagem SD, Strong SRT 6880, Strong SRT 6860, Pace DSR 2221, Thomson, Mediasat, Philips DSR 3201, Philips DSX, Philips DSB, Philips PVR HD oraz Philips DSR 6201 HD. Zakup dekodera jest uzależniony od wyboru oferty programowej. 45

46 8.2. CYFROWY POLSAT Platforma Cyfrowy Polsat działa na polskim rynku od grudnia 1999 roku. Operator świadczy usługi w ramach telewizji rozsiewczej, telefonii, a także internetu. Główny profil działalności spółki stanowi telewizja cyfrowa, obejmująca wideo na życzenie, transmisję telewizji standardowej oraz wysokiej rozdzielczości. Ofertę programową platformy przedstawia tabela 2.7. Tabela 8.3 Oferta pakietowa Cyfrowy Polsat [2] Pakiet programów Mini Mini Max Familijny Familijny HBO Familijny i Relax Mix Familijny i Relax Mix HBO Cena 9,90 zł 19,90 zł 37,90 zł 57,90 zł 57,80 zł 77,80 zł W ramach VoD operator umożliwia wypożyczenie pojedynczego filmu oraz miesięczny dostęp do katalogu filmów (tab. 2.8). Tabela 8.4 Oferta VoD Cyfrowy Polsat [2] Oferta Nowości Hity Katalog Miesięczny dostęp do katalogu Cena 11 zł 5-8 zł 5-8 zł 20 zł Platforma Cyfrowy Polsat oferuje trzy grupy dekoderów, uzależnione od wybranego przez odbiorcę pakietu programów: Dekodery standardowej rozdzielczości; Dekodery HD; Dekodery PVR HD. 46

47 8.3. TELEWIZJA N W październiku 2006 roku grupa ITI (International Trading and Investments Holdings S.A. Luxemburg) uruchomiła nową platformę satelitarną, wprowadzając jako pierwsza na polski rynek telewizję wysokiej rozdzielczości HDTV oraz usługę PVR (Personal Video Recorder), znaną także jako DVR (Digital Video Recorder). Telewizja n umożliwia korzystanie z wideo na życzenie (tab. 2.9) Tabela 8.5 Oferta VoD Telewizja n [17] Oferta nseriale Picture Box nfilmhd VOD Premiery VOD Cena 30 zł* 30 zł* b/d** Od 11 zł * - cena za miesięczny dostęp do usługi ** - operator nie podaje informacji o opłatach W ofercie Telewizji n programy telewizyjne zostały pogrupowane w pakiety tematyczne (tab. 2.10) oraz możliwość wykupienia opcji dodatkowych (tab. 2.11). Tabela 8.6 Pakiety tematyczne Telewizja n [11] Pakiet Informacje i rozrywka Hity filmowe Kultura nauka świat Sport i motoryzacja Dzieci Style moda muzyka Cena 6 zł* 16 zł 16 zł 16 zł 16 zł 16 zł * - od dnia 1 sierpnia 2008 roku warunkiem zawarcia umowy z operatorem Telewizji n jest zakup dwóch pakietów tematycznych. Tabela 8.7 Oferta dodatkowa Telewizja n [11] Oferta nfilmhd Film Box Cinemax HBO Cena 20 zł 15 zł 15 zł 25 zł 47

48 Wybór dekodera zależy od wymagań odbiorcy odnośnie możliwości nagrywania oraz pojemności dysku, jaką oferuje urządzenie oraz od zakupionego pakietu TELEWIZJA NA KARTĘ Telewizja na kartę powstała w październik 2008 roku. Jej założycielem jest grupa ITI, która jako pierwsza w Polsce, wprowadziła system prepaid (pre przed, paid - opłacony) dla tego typu działalności. Aby skorzystać z usług operatora, należy uiścić opłatę aktywacyjną, w wysokości zł, uzależnioną od długości okresu próbnego. Po upływie okresu startowego odbiorca ma prawo wyboru okresu przedłużenia umowy według określonego cennika (tab. 2.12). Okres ważności doładowania Kwota za doładowanie Tabela 8.8 Oferta dodatkowa Telewizja na kartę [16] 1 miesiąc 3 miesiące 6 miesięcy 12 miesięcy 16 zł 42 zł 72 zł 120 zł Wraz z zestawem aktywacyjnym nabyć można jeden z dostępnych dekoderów Technisat Digit S2-CD lub Globo Optimum X CYFROWA PLATFORMA TVP Telewizja Polska S.A. we wrześniu 2009 roku uruchomiła własną platformę telewizji satelitarnej Cyfrowa platforma TVP. W założeniach produkt miał być uzupełnieniem wdrażanej telewizji naziemnej DVB-T i umożliwiać odbiór bezpłatnych programów. Jedyne koszty, jakie musiałby ponieść użytkownik, to zakup dekodera. Od dnia 9 października 2009 roku sygnał nadawany przez Cyfrową platformę TVP został zakodowany. Warunki oraz sposób odbioru nie są znane opinii publicznej. 48

49 8.6. PORÓWNANIE DOSTĘPNYCH OFERT Podsumowując, każda z platform posiada indywidualną ofertę, zróżnicowaną pod względem liczby i tematyki programów. Dlatego też trudno jest dokonać ich wnikliwej analizy porównawczej. W tabeli 2.13 przedstawiono szacunkowe koszty wykonania instalacji, zakupu przykładowego sprzętu oraz miesięcznego abonamentu. Tabela 8.9 Porównanie ofert najbardziej liczących się dostawców telewizji satelitarnej w Polsce Cyfrowy Polstat [zł] Cyfra + [zł] Telewizja n [zł] Platforma TVP * [zł] Telewizja na kartę [zł] Instalacja (ustawienie anteny) (montaż urządzeń) = ** Sprzęt (Tuner, konwerter, itd.) 99 (Echostar) 38 ( nbox HDTV) 79 (Peace DSR 2221, Thomsona TS-4, Strong 6880) Brak danych 199 (Globo Opitcum 4060CX Plus)*** Abonament 9,90 78, 90 19,90 168, Brak danych Razem 188,90 277, 90178,90 347, Brak danych * - Platforma nie zdefiniowała cenników. Są one opracowywane. ** - Cena jest oparta na cennikach stosowanych przez dwóch różnych instalatorów tarnowskich (F.H. MAZUR, ANDRZEJ MAZUR M., ul. B. Fatimskiej 27; F.H.U. Komsat Rafał Woźniczka, ul. Słoneczna 29/33) *** - cena dekodera wraz z kartą aktywacyjną 49

50 9. UWAGI DOTYCZĄCE PROJEKTOWANIA I WYKONANIA INSTALACJI ODBIORCZYCH TELEWIZJI SATELITARNEJ Projektując i wykonując instalację odbiorczą cyfrowej telewizji satelitarnej należy zapewnić odpowiednią moc i jakość sygnału na wejściu odbiornika. Poziom sygnału powinien zawierać się w granicach od 45 do 85 dbµv. Natomiast jakość sygnału charakteryzują trzy parametry: BER, FER (Frame Error Correction) oraz SNR. Poprawny odbiór sygnału w systemie TV-Sat zapewniony zostaje przy bitowej stopie błędu na poziomie 10-6 (tab. 9.1) [5]. Tabela 9.1 Wpływ BER i SNR na jakość odbioru sygnału telewizji satelitarnej [5] BER SNR [db] Jakość odbioru Problemy Bardzo dobra Na moc sygnału telewizyjnego i bitową stopę błędu na wejściu odbiornika wpływ mają takie czynniki jak: zysk energetyczny anteny odbiorczej, wizowanie anteny, tłumienie wnoszone przez kabel koncentryczny, ekranowanie kabla, tłumienie złączy, wzmocnienie urządzeń aktywnych, pasywnych, szumy wnoszone przez urządzenia aktywne. 50

51 Sposób obliczania zysku energetycznego anteny odbiorczej opisano w podrozdziale 3. Wzrost zysku energetycznego można osiągnąć przez zastosowanie anteny o większym rozmiarze. Wartość kąta elewacji anteny powinna być wyznaczona za pomocą miernika. Dla Tarnowa kąty elewacji oraz azymutu anteny wynoszą odpowiednio, w przypadku odbioru sygnału z satelity Hot Bird 32 o 18 oraz 10 o 39, zaś z Astry 1 32 o 66 i 2 o 34. Tłumienie kabla zależy od jego impedancji, właściwości materiału, z jakiego został wykonany oraz długości PRZYKŁAD INSTALACJI ODBIORCZEJ TV-SAT W DOMU JEDNORODZINNYM W Polsce duża popularnością wśród użytkowników cieszą się systemy DTH. Przykład najprostszej instalacji wykonanej w tej technice przedstawiony został na rysunku 9.1. Instalacja składa się z anteny, dwóch konwerterów LNB (Low Nosie Block) zamocowanych w układzie zez oraz przełącznika DiSEqC (Digital Satellite Equipment Control). Rozwiązanie takie umożliwia odbiór programów TV z dwóch satelitów. Sygnał odebrany przez antenę, ulega w bloku LNB przemianie częstotliwości do pasma IF, a następnie jest transmitowany do tunera kablem koncentrycznym o impedancji 75 Ώ. Rys Przykład instalacji odbiorczej telewizji satelitarnej z jednym tunerem umożliwiającej odbiór sygnału z dwóch satelitów [5] 51

52 9.2. PRZYKŁAD INSTALACJI ZBIORCZEJ TV-SAT Zbiorczą instalację odbiorczą można wykonać wykorzystując multiswitche. Multiswitch to urządzenie, które pozwala na przełączenie sygnałów w paśmie pośredniej MHz oraz sygnałów analogowej telewizji naziemnej. Stosowanie tego urządzenia zapewnia abonentom dostęp do sygnału o dowolnej polaryzacji i paśmie oraz dowolnego satelity. Rys Przykład instalacji zbiorczej, w której zastosowano multiswitch e [5] 52

53 Na rysunku 9.2 przedstawiono przykładowy schemat instalacji tego typu. Instalacja pozwala na odbiór programów cyfrowej telewizji z jednego z dwóch satelitów, wybrany przez abonenta oraz naziemnej telewizji analogowej w każdym gnieździe abonenckim. W przypadku zastosowania STB (Set-top box) instalacja umożliwia także odbiór naziemnej telewizji cyfrowej. 53

54 10. MOŻLIWOŚCI ODBIORU NAZIEMNEJ TELEWIZJI CYFROWEJ W TARNOWIE I OKOLICACH ODBIÓR DVB-T Z DOSTĘPNYCH NADAJNIKÓW Zgodnie z materiałami końcowymi konferencji RRC 06 oraz strategii cyfryzacji telewizji naziemnej w Polsce, Tarnów i okolice wchodzą w skład kilku obszarów rezerwacji częstotliwości (rys. 10.1), w tym: Kielc, Krakowa, Tarnowa, Rzeszowa oraz Szczawnicy z Gorlicami. Rys Przyporządkowanie obszarów administracyjnych poszczególnym obszarom rezerwacji częstotliwości [43]. W okresie przejściowy dwóm multipleksom przydzielono kanały częstotliwościowe, których wykaz przedstawiono w tabeli

55 Tabela 10.1 Wykaz kanałów dla obszarów częstotliwości - MUX1 i MUX2 [22] Nazwa obszaru rezerwacji częstotliwości Numery Szczawnica kanałów Tarnów Kraków - Gorlice Kielce Rzeszów MUX MUX Materiały końcowe z konferencji w Genewie zawierają wykaz największych ośrodków nadawczych dla poszczególnych obszarów rezerwacji częstotliwości oraz moce przydzielonym im nadajników (tab. 10.2). Tabela 10.2 Wykaz mocy dla obszarów częstotliwości - MUX1 i MUX2 [14] Nazwa obszaru rezerwacji częstotliwości Tarnów Kielce Rzeszów Moc Kraków Góra św. Szczawnica/Gorlice św. Sucha nadajnika Chorągwica Marcina Krzyż Góra MUX1 47 dbw 50 dbw 43/43 dbw 50 dbw 50 dbw MUX2 47 dbw 50 dbw 43/43 dbw 50 dbw 50 dbw Na dzień 15 kwietnia 2010 roku nie prowadzi się emisji w wyżej wymienionych obszarach rezerwacji częstotliwości poza rejonem Rzeszów Sucha Góra ( emisja testowa). Wykorzystując specjalistyczne oprogramowanie planistyczne CHIRplus dla potrzeb niniejszej pracy inżynierskiej wykonano symulacje komputerowe emisji sygnału DVB-T dla Tarnowa i okolic. Otrzymane w ramach badań symulacyjnych moce nadajników stacji naziemnych sygnału DVB-T okazały się być zgodne z wymaganiami dokumentów końcowych RRC 06, a ich wykaz zamieszczono w tabeli

56 Tabela 10.3 Wykaz stacji nadawczych, kanały i moce, z jakimi pracują MUX1 Nazwa stacji nadawczej Kanał Moc ERP [dbw] Dobra G. nad Kiwajami Kraków Chorągwica Kraków Krzemionki Laskowa Limanowa G. Lipowe Przeginia Racławice Stryszków G. Stryszków Tymbark G. Podłopień Winiary Gromnik ul. Widok Tarnów G. św. Marcina Gorlice komin EC Glinik Gorlice G. Cmentarna Grybów G. Kamienna Kamionka Wielka G Dybówka Nowy Sącz Chruślice Nowy Sacz G. Wysokie Rytro G. Cycówka Szczawnica G. Prehyba Krosno budynek ZUS 52 1 Krosno Sucha Góra Rzeszów Baranówka Strzyrzów Działy Kielce komin EC 62 3 Kielce św. Krzyż Kielce Targowa 62 5 Sandomierz wieża ciśnień 62 1 Starachowice ul. Martenowska

57 Na rysunkach przedstawiono wyniki symulacji naniesione na mapki, uwzględniające obecny podział administracyjny oraz obszar byłego województwa tarnowskiego. Rys Zasięg uzyskany dla obszaru rezerwacji częstotliwości Tarnów, MUX 1 Rys Zasięg uzyskany dla obszaru rezerwacji częstotliwości Kraków, MUX 1 57

Podstawowa terminologia w dziedzinie telewizji cyfrowej

Podstawowa terminologia w dziedzinie telewizji cyfrowej Technologie rozsiewcze telewizji cyfrowej Podstawowa terminologia w dziedzinie telewizji cyfrowej Radosław Tyniów DTV Digital Television ogólna nazwa emisji sygnału telewizyjnego za pomocą techniki cyfrowej

Bardziej szczegółowo

interaktywny odbiór, tj. włączenie napisów w różnych językach oraz przełączenia języka ścieżki audio;

interaktywny odbiór, tj. włączenie napisów w różnych językach oraz przełączenia języka ścieżki audio; DVB (ang. Digital Video Broadcast) to standard cyfrowej telewizji, który charakteryzuje się jakością: obrazu i dźwięku (podobną do DVD 500i), pozwalając na interaktywny odbiór, tj. włączenie napisów w

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE METODY EMISJI UCYFROWIONEGO SYGNAŁU TELEWIZYJNEGO

NOWOCZESNE METODY EMISJI UCYFROWIONEGO SYGNAŁU TELEWIZYJNEGO dr inż. Bogdan Uljasz Wojskowa Akademia Techniczna, Wydział Elektroniki, Instytut Telekomunikacji ul. Gen. S.Kaliskiego 2, 00-908 Warszawa tel.: 0-22 6837696, fax: 0-22 6839038, e-mail: bogdan.uljasz@wel.wat.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Naziemna telewizja cyfrowa w Europie i Polsce

Naziemna telewizja cyfrowa w Europie i Polsce Naziemna telewizja cyfrowa w Europie i Polsce Konferencja PIIT Warszawa, 13 grudnia 2007 Agenda TP EmiTel informacje o firmie Cyfrowy świat na ekranie - jakie korzyści niesie ze sobą telewizja cyfrowa

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 2 Wprowadzenie część 2 Treść wykładu modulacje cyfrowe kodowanie głosu i video sieci - wiadomości ogólne podstawowe techniki komutacyjne 1 Schemat blokowy Źródło informacji

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR Wdrażanie Naziemnej Telewizji Cyfrowej (NTC) Województwo Świętokrzyskie

INFORMATOR Wdrażanie Naziemnej Telewizji Cyfrowej (NTC) Województwo Świętokrzyskie INFORMATOR Wdrażanie Naziemnej Telewizji Cyfrowej (NTC) Województwo Świętokrzyskie Opracowano na podstawie materiałów Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji źródło: www.cyfryzacja.gov.pl 1 Proces cyfryzacji

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT. Szanowni Państwo, Mieszkańcy powiatu łowickiego, skierniewickiego i rawskiego

KOMUNIKAT. Szanowni Państwo, Mieszkańcy powiatu łowickiego, skierniewickiego i rawskiego Szanowni Państwo, Mieszkańcy powiatu łowickiego, skierniewickiego i rawskiego KOMUNIKAT UWAGA! 19 marca 2013 roku pierwsze wyłączenia naziemnej telewizji analogowej na terenie województwa łódzkiego. Od

Bardziej szczegółowo

Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access. dr inż. Stanisław Wszelak

Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access. dr inż. Stanisław Wszelak Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access dr inż. Stanisław Wszelak Rodzaje dostępu szerokopasmowego Technologia xdsl Technologie łączami kablowymi Kablówka Technologia poprzez siec

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Fryderyk Lewicki Telekomunikacja Polska, Departament Centrum Badawczo-Rozwojowe,

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI SATELITARNE A RADIOFONIA I TELEWIZJA Foresight sektora kosmicznego w Polsce. Dr Karol Jakubowicz

TECHNIKI SATELITARNE A RADIOFONIA I TELEWIZJA Foresight sektora kosmicznego w Polsce. Dr Karol Jakubowicz TECHNIKI SATELITARNE A RADIOFONIA I TELEWIZJA Foresight sektora kosmicznego w Polsce Dr Karol Jakubowicz Wprowadzenie Technika satelitarna ma trwałe miejsce w radiofonii i telewizji. Aplikacje, zastosowania

Bardziej szczegółowo

PIIT FORUM Mobile TV in Poland and Europe May 15, 2007 Warsaw MOBILNA TELEWIZJA Aspekty regulacyjne dr inż. Wiktor Sęga Propozycje rozwiąza zań (1) Systemy naziemne: DVB-T (Digital Video Broadcasting Terrestrial)

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji: Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T)

Konspekt lekcji: Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Konspekt lekcji: Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) 1 Co to jest telewizja? Dziedzina telekomunikacji przekazująca ruchomy obraz i dźwięk na odległość 2 Trochę historii Telewizja to stary wynalazek. Pierwszy

Bardziej szczegółowo

Systemy satelitarne Paweł Kułakowski

Systemy satelitarne Paweł Kułakowski Systemy satelitarne Paweł Kułakowski Kwestie organizacyjne Prowadzący wykłady: Paweł Kułakowski D5 pokój 122, telefon: 617 39 67 e-mail: kulakowski@kt.agh.edu.pl Wykłady: czwartki godz. 12:30 14:00 Laboratorium

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów)

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) 1. Dla ciągu danych: 1 1 0 1 0 narysuj przebiegi na wyjściu koderów kodów transmisyjnych: bipolarnego NRZ, unipolarnego RZ,

Bardziej szczegółowo

Sieci Komórkowe naziemne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Komórkowe naziemne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Komórkowe naziemne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Założenia systemu GSM Usługi: Połączenia głosowe, transmisja danych, wiadomości tekstowe I multimedialne Ponowne użycie częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Wstęp. Aby zrozumieć istotę EDGE, niezbędne jest zapoznanie się z technologią GPRS. General Packet Radio Service

Bardziej szczegółowo

projekt Plan wdrażania naziemnej telewizji cyfrowej w standardzie DVB-T Wstęp

projekt Plan wdrażania naziemnej telewizji cyfrowej w standardzie DVB-T Wstęp projekt Plan wdrażania naziemnej telewizji cyfrowej w standardzie DVB-T Wstęp Wdrożenie, opartej na standardzie DVB-T, telewizji cyfrowej stanowić będzie zasadniczy zwrot technologiczny. W chwili obecnej

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T)

Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Co to jest telewizja? Dziedzina telekomunikacji przekazująca ruchomy obraz i dźwięk na odległość. Trochę historii Telewizja to stary wynalazek. Pierwsza

Bardziej szczegółowo

NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA. dla każdego... bez opłat...

NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA. dla każdego... bez opłat... NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA dla każdego... bez opłat... Wykaz programów naziemnej telewizji cyfrowej DVB-T MPEG-4 Obecnie dostępne programy nadawane są w ramach trzech multipleksów. W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T)

Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Co to jest telewizja? Dziedzina telekomunikacji przekazująca ruchomy obraz i dźwięk na odległość. Trochę historii Telewizja to stary wynalazek. Pierwszy

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: WYKONANIE INSTALACJI ANTENOWEJ dvb-s, DVB-T i UKF W BUDYNKU JEDNORODZINNYM REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 2: WYKONANIE INSTALACJI ANTENOWEJ dvb-s, DVB-T i UKF W BUDYNKU JEDNORODZINNYM REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U INSTALACJA URZĄDZEŃ ELEKTRONICZNYCH Ćwiczenie 2: WYKONANIE INSTALACJI ANTENOWEJ dvb-s, DVB-T i UKF W BUDYNKU JEDNORODZINNYM

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2013/2014 Kod: IET-2-411-US-n Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia II stopnia Forma i tryb studiów: Niestacjonarne

Rok akademicki: 2013/2014 Kod: IET-2-411-US-n Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia II stopnia Forma i tryb studiów: Niestacjonarne Nazwa modułu: Nowoczesne technologie bezprzewodowe Rok akademicki: 2013/2014 Kod: IET-2-411-US-n Punkty ECTS: 3 Wydział: Informatyki, Elektroniki i Telekomunikacji Kierunek: Elektronika i Telekomunikacja

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie Naziemnej Telewizji Cyfrowej (DVB-T) w Polsce. FORUM GOSPODARCZE TELEKOMUNIKACJI I MEDIÓW MIKOŁAJKI, 3 kwietnia 2009

Wdrożenie Naziemnej Telewizji Cyfrowej (DVB-T) w Polsce. FORUM GOSPODARCZE TELEKOMUNIKACJI I MEDIÓW MIKOŁAJKI, 3 kwietnia 2009 Wdrożenie Naziemnej Telewizji Cyfrowej (DVB-T) w Polsce FORUM GOSPODARCZE TELEKOMUNIKACJI I MEDIÓW MIKOŁAJKI, 3 kwietnia 2009 System Naziemnej Telewizji Cyfrowej w Polsce Standard DVB-T (Digital Video

Bardziej szczegółowo

Zalety ekonomiczne DAB+

Zalety ekonomiczne DAB+ Zalety ekonomiczne DAB+ Jens Stockmann, Product Specialist Transmission jens.stockmann@gatesair.com Proprietary and conf idential. 1 O firmie Gates Air Gates Air to największy na świecie producent nadajników

Bardziej szczegółowo

Horyzontalne linie radiowe

Horyzontalne linie radiowe Horyzontalne linie radiowe Projekt Robert Taciak Ziemowit Walczak Michał Welc prowadzący: dr inż. Jarosław Szóstka 1. Założenia projektu Celem projektu jest połączenie cyfrową linią radiową punktów 51º

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

Teraźniejszość i przyszłość telewizji cyfrowej - aspekty techniczne

Teraźniejszość i przyszłość telewizji cyfrowej - aspekty techniczne Teraźniejszość i przyszłość telewizji cyfrowej - aspekty techniczne Alina Karwowska-Lamparska Omówiono aktualną sytuację i rozwój nowoczesnych systemów telewizyjnych. Opisano kolejność cyfryzacji toru

Bardziej szczegółowo

CDMA w sieci Orange. Warszawa, 1 grudnia 2008 r.

CDMA w sieci Orange. Warszawa, 1 grudnia 2008 r. CDMA w sieci Orange Warszawa, 1 grudnia 2008 r. Dlaczego CDMA? priorytetem Grupy TP jest zapewnienie dostępu do szerokopasmowego internetu jak największej liczbie użytkowników w całym kraju Grupa TP jest

Bardziej szczegółowo

Zakład Systemów Radiowych (Z-1)

Zakład Systemów Radiowych (Z-1) Zakład Systemów Radiowych (Z-1) Opracowanie i wdrożenie oprogramowania do analizy propagacyjno-sieciowej w radiofonii rozsiewczej pracującej w systemie DRM w zakresie fal średnich i długich. Etap 1: Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Branża kablowa na tle rynku telekomunikacyjnego

Branża kablowa na tle rynku telekomunikacyjnego Branża kablowa na tle rynku telekomunikacyjnego Jerzy Straszewski Prezes Zarządu Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej Konferencja Technik Szerokopasmowych VECTOR, Gdynia maj 2012 Polski rynek telekomunikacyjny

Bardziej szczegółowo

Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 5: telefonem w satelitę!

Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 5: telefonem w satelitę! Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 5: telefonem w satelitę! Dr inż. Jacek Mazurkiewicz Instytut Informatyki, Automatyki i Robotyki e-mail: Jacek.Mazurkiewicz@pwr.wroc.pl Pozycja systemów

Bardziej szczegółowo

High Efficiency Video Coding (HEVC) Nowe Oblicze Telewizji. Cezary Brzóska Technical Sales Support Ericsson Television Limited

High Efficiency Video Coding (HEVC) Nowe Oblicze Telewizji. Cezary Brzóska Technical Sales Support Ericsson Television Limited High Efficiency Video Coding (HEVC) Nowe Oblicze Telewizji Cezary Brzóska Technical Sales Support Ericsson Television Limited Hevc Nowe oblicze tv? Trendy rynkowe Co oferuje kodek HEVC? Jaki jest status

Bardziej szczegółowo

Sondowanie jonosfery przy pomocy stacji radiowych DRM

Sondowanie jonosfery przy pomocy stacji radiowych DRM Obserwatorium Astronomiczne UJ Zakład Fizyki Wysokich Energii Instytut Fizyki UJ Zakład Doświadczalnej Fizyki Komputerowej Akademia Górniczo-Hutnicza Katedra Elektroniki Andrzej Kułak, Janusz Młynarczyk

Bardziej szczegółowo

wszechstronna cyfrowa stacja czołowa COMPACT ul. Na Skraju 34 tel. +48 /22/ 846 04 88

wszechstronna cyfrowa stacja czołowa COMPACT ul. Na Skraju 34 tel. +48 /22/ 846 04 88 wszechstronna cyfrowa stacja czołowa COMPACT szczegółowe informacje: dystrybucja w Polsce: wisi@diomar.com.pl DIOMAR Sp. z o.o. ul. Na Skraju 34 tel. +48 /22/ 846 04 88 02-197 Warszawa fax. +48 /22/ 868

Bardziej szczegółowo

Michał Brzycki Plan prezentacji: Definicja cyfryzacji telewizji naziemnej Konieczność wprowadzenia cyfryzacji Harmonogram wyłączania telewizji analogowej w innych krajach Korzyści i koszty cyfryzacji telewizji

Bardziej szczegółowo

Wspomniany system gwarantuje, że zawarcie umowy u dystrybutora jest wiarygodne i

Wspomniany system gwarantuje, że zawarcie umowy u dystrybutora jest wiarygodne i Kim jest dystrybutor? Dystrybutor to osoba będąca "źródłem informacji" o aktualnych pakietach, promocjach, programach i sprzęcie oferowanym przez CYFRĘ+. Rozmowa z dystrubutorem do niczego nie zobowiązuje.

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 3 Media transmisyjne część 1 Program wykładu transmisja światłowodowa transmisja za pomocą kabli telekomunikacyjnych (DSL) transmisja przez sieć energetyczną transmisja radiowa

Bardziej szczegółowo

Metody wielodostępu do kanału. dynamiczny statyczny dynamiczny statyczny EDCF ALOHA. token. RALOHA w SALOHA z rezerwacją FDMA (opisane

Metody wielodostępu do kanału. dynamiczny statyczny dynamiczny statyczny EDCF ALOHA. token. RALOHA w SALOHA z rezerwacją FDMA (opisane 24 Metody wielodostępu podział, podstawowe własności pozwalające je porównać. Cztery własne przykłady metod wielodostępu w rożnych systemach telekomunikacyjnych Metody wielodostępu do kanału z możliwością

Bardziej szczegółowo

Telewizja cyfrowa. Co w praktyce oznacza to dla mieszkańców?

Telewizja cyfrowa. Co w praktyce oznacza to dla mieszkańców? Telewizja cyfrowa Co w praktyce oznacza to dla mieszkańców? Gospodarstwa domowe, które odbierają sygnał telewizyjny wyłącznie z nadajników naziemnych i posiadają stare odbiorniki telewizyjne z chwilą wyłączenia

Bardziej szczegółowo

Satelitarne platformy w Europie najpopularniejszy sposób cyfryzacji przekazów medialnych

Satelitarne platformy w Europie najpopularniejszy sposób cyfryzacji przekazów medialnych Satelitarne platformy w Europie najpopularniejszy sposób cyfryzacji przekazów medialnych Warszawa, 4 luty 2008 r. Krzysztof Surgowt Prezes Zarządu, ASTRA Polska Cyfryzacja gospodarstw domowych tv w Europie

Bardziej szczegółowo

Systemy Bezprzewodowe. Paweł Kułakowski

Systemy Bezprzewodowe. Paweł Kułakowski Systemy Bezprzewodowe Paweł Kułakowski Tematyka kursu - dekada łączności bezprzewodowej Gwałtowny rozwój sieci bezprzewodowych w ostatniej dekadzie: popyt na usługi łączności radiowej rozwój technologii

Bardziej szczegółowo

PLAN KONSPEKT. Bezprzewodowe sieci dostępowe. Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych

PLAN KONSPEKT. Bezprzewodowe sieci dostępowe. Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych PLAN KONSPEKT do przeprowadzenia zajęć z przedmiotu Bezprzewodowe sieci dostępowe TEMAT: Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych CEL: Zapoznanie uczniów z podstawami

Bardziej szczegółowo

Radiowe sieci dostępowe w realizacji usług multimedialnych

Radiowe sieci dostępowe w realizacji usług multimedialnych Waldemar Grabiec Instytut Systemów Łączności Wojskowa Akademia Techniczna Radiowe sieci dostępowe w realizacji usług multimedialnych STRESZCZENIE W artykule omówiono metody realizacji bezprzewodowych sieci

Bardziej szczegółowo

Łącza WAN. Piotr Steć. 28 listopada 2002 roku. P.Stec@issi.uz.zgora.pl. Rodzaje Łącz Linie Telefoniczne DSL Modemy kablowe Łącza Satelitarne

Łącza WAN. Piotr Steć. 28 listopada 2002 roku. P.Stec@issi.uz.zgora.pl. Rodzaje Łącz Linie Telefoniczne DSL Modemy kablowe Łącza Satelitarne Łącza WAN Piotr Steć P.Stec@issi.uz.zgora.pl 28 listopada 2002 roku Strona 1 z 18 1. Nośniki transmisyjne pozwalające łączyć sieci lokalne na większe odległości: Linie telefoniczne Sieci światłowodowe

Bardziej szczegółowo

Układy transmisji bezprzewodowej w technice scalonej, wybrane zagadnienia

Układy transmisji bezprzewodowej w technice scalonej, wybrane zagadnienia Układy transmisji bezprzewodowej w technice scalonej, wybrane zagadnienia Evatronix S.A. 6 maja 2013 Tematyka wykładów Wprowadzenie Tor odbiorczy i nadawczy, funkcje, spotykane rozwiazania wady i zalety,

Bardziej szczegółowo

Jarosław Szóstka. WiMAX NOWY STANDARD DOSTĘPU RADIOWEGO

Jarosław Szóstka. WiMAX NOWY STANDARD DOSTĘPU RADIOWEGO Jarosław Szóstka WiMAX NOWY STANDARD DOSTĘPU RADIOWEGO Kabelkom Sp. z o.o. Biuro handlowe Adres: ul. Bukowa 30 43-300 Bielsko-Biała, POLSKA Tel.: (+48) 33 821 35 38 Tel.: (+48) 33 819 11 43 Tel.: (+48)

Bardziej szczegółowo

Czy Mój Sygnał Cyfrowy QPSK / QAM / OFDM jest O.K???

Czy Mój Sygnał Cyfrowy QPSK / QAM / OFDM jest O.K??? Czy Mój Sygnał Cyfrowy QPSK / QAM / OFDM jest O.K??? ( POZOSTAW ODPOWIEDŹ NA TO PYTANIE MIERNIKOM FIRMY UNAOHM... ) (22)846 05 03; @.pl 1/13 TV_Cyfrowa_Co_i_Jak_Mierzyć_R308.sxw TELEWIZJA CYFROWA... W

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia implementacji telewizji i radiofonii cyfrowej w Polsce

Zagadnienia implementacji telewizji i radiofonii cyfrowej w Polsce Zakład Kompatybilności Elektromagnetycznej ul. Swojczycka 38 51-501 Wrocław T:[+71] 36 99 803 F:[+71] 37 28 878 www.il.wroc.pl sekretariat@il.wroc.pl Zagadnienia implementacji telewizji i radiofonii cyfrowej

Bardziej szczegółowo

Cyfryzacja telewizji naziemnej Kolejny etap wyłączeń sygnału analogowego w województwie zachodniopomorskim 20.05.2013 Korzyści wynikające z naziemnej telewizji cyfrowej Poszerzenie oferty programowej Drogą

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 27 lipca 2015 r. Poz. 1042 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI 1) z dnia 7 lipca 2015 r. w sprawie wymagań technicznych i eksploatacyjnych

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T)

Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Co to jest telewizja? Dziedzina telekomunikacji przekazująca ruchomy obraz i dźwięk na odległość. Trochę historii Telewizja to stary wynalazek. Pierwszy

Bardziej szczegółowo

Cyfrowa stacja czołowa dla telewizji kablowej oraz naziemnej w pudełku. Autor: Borys Owczarzak

Cyfrowa stacja czołowa dla telewizji kablowej oraz naziemnej w pudełku. Autor: Borys Owczarzak Cyfrowa stacja czołowa dla telewizji kablowej oraz naziemnej w pudełku. Autor: Borys Owczarzak 1 Czym się zajmujemy? Projektowanie, budowa i utrzymanie: kablowych sieci telewizji analogowej i cyfrowej

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T)

Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Co to jest telewizja? Dziedzina telekomunikacji przekazująca ruchomy obraz i dźwięk na odległość. Trochę historii Telewizja to stary wynalazek. Pierwszy

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie sygnałów w telekomunikacji

Przetwarzanie sygnałów w telekomunikacji Przetwarzanie sygnałów w telekomunikacji Prowadzący: Przemysław Dymarski, Inst. Telekomunikacji PW, gm. Elektroniki, pok. 461 dymarski@tele.pw.edu.pl Wykład: Wstęp: transmisja analogowa i cyfrowa, modulacja

Bardziej szczegółowo

Teleinformatyczne Systemy Rozsiewcze

Teleinformatyczne Systemy Rozsiewcze Specjalność Teleinformatyczne Systemy Rozsiewcze Opiekun specjalności: prof. dr hab. inŝ. Tadeusz W. Więckowski, kontakt: tel: 320 2217 (sekretariat JM Rektora) e-mail: tadeusz.wieckowski@pwr.wroc.pl TSM

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie dla nbox i nbox recorder z funkcjami odbioru naziemnej telewizji cyfrowej (DVB-T)

Oprogramowanie dla nbox i nbox recorder z funkcjami odbioru naziemnej telewizji cyfrowej (DVB-T) Strona 1 z 6 Wstęp. Oprogramowanie w wersji wyższej niż: BSKA (ITI-5800; biały nbox) -> 4.xxx 21 BXZB (ITI-5800; biały nbox) -> 4.xxx 21 BSLA (ITI-5800SX; nbox recorder czyli czarny) -> 4.xxx 23 BZZB (ITI-5800SX;

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 5 Sieci szkieletowe Program wykładu Standardy TDM Zwielokrotnianie strumieni cyfrowych PDH a SDH Ochrona łączy Synchronizacja Sieci SDH na różnych poziomach WDM i DWDM 1

Bardziej szczegółowo

ABC TECHNIKI SATELITARNEJ

ABC TECHNIKI SATELITARNEJ MARIAN POKORSKI MULTIMEDIA ACADEMY ABC TECHNIKI SATELITARNEJ ROZDZIAŁ 7 PODZESPOŁY POMOCNICZE W INSTALACJACH SATELITARNYCH I MULTIMEDIALNYCH www.abc-multimedia.eu MULTIMEDIA ACADEMY *** POLSKI WKŁAD W

Bardziej szczegółowo

Digital Television DVB-T/H and DVB-T2. Telewizja cyfrowa DVB-T/H oraz DVB-T2

Digital Television DVB-T/H and DVB-T2. Telewizja cyfrowa DVB-T/H oraz DVB-T2 Michał Wilczyński V rok, Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy Digital Television DVB-T/H and DVB-T2 Telewizja cyfrowa DVB-T/H oraz DVB-T2 Keywords: DVB-T, DVB-H, DVB-T2,

Bardziej szczegółowo

CO TO JEST NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA I DLACZEGO JĄ WPROWADZAMY

CO TO JEST NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA I DLACZEGO JĄ WPROWADZAMY JAK ODBIERAĆ TELEWIZJĘ CYFROWĄ Kolejne wyłączenia sygnału analogowego telewizji naziemnej są w Małopolsce planowane na 22 kwietnia. Do końca lipca cała Polska przejdzie na odbiór cyfrowy. Wszyscy posiadacze

Bardziej szczegółowo

Cyfryzacja radiofonii wysokiej jakości

Cyfryzacja radiofonii wysokiej jakości Zakład Kompatybilności Elektromagnetycznej ul. Swojczycka 38 51-501 Wrocław T:[+71] 36 99 803 F:[+71] 37 28 878 www.il.wroc.pl wroclaw@il.wroc.pl Cyfryzacja radiofonii wysokiej jakości Raport Z21/ 21300089/1315/09

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być używane bez pozwolenia. (Dz. U. Nr 38, poz. 6 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA STANOWISKOWA. Oprogramowanie naziemnej telewizji cyfrowej DVB-T z dekoderem HD i dekoderem HD z cyfrową nagrywarką 250 GB

INSTRUKCJA STANOWISKOWA. Oprogramowanie naziemnej telewizji cyfrowej DVB-T z dekoderem HD i dekoderem HD z cyfrową nagrywarką 250 GB INSTRUKCJA STANOWISKOWA Oprogramowanie naziemnej telewizji cyfrowej DVB-T z dekoderem HD i dekoderem HD z cyfrową nagrywarką 250 GB Poniżej opisujemy szczegółowe informacje na temat podłączenia tunera

Bardziej szczegółowo

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Organizacja ISO opracowała Model Referencyjny Połączonych Systemów Otwartych (model OSI RM - Open System Interconection Reference Model) w celu ułatwienia realizacji otwartych

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ZASIĘGU POŁĄCZEŃ OPTYCZNYCH

SPECYFIKACJA ZASIĘGU POŁĄCZEŃ OPTYCZNYCH Lublin 06.07.2007 r. SPECYFIKACJA ZASIĘGU POŁĄCZEŃ OPTYCZNYCH URZĄDZEŃ BITSTREAM Copyright 2007 BITSTREAM 06.07.2007 1/8 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 2. Moc nadajnika optycznego... 3. Długość fali optycznej...

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ do wydania pozwolenia radiowego na używanie urządzeń radiokomunikacyjnych linii radiowych w służbie stałej

FORMULARZ do wydania pozwolenia radiowego na używanie urządzeń radiokomunikacyjnych linii radiowych w służbie stałej (znaczek opłaty skarbowej) LR (pieczęć wnioskodawcy) Data:... Znak:... (stempel wpływu do URTiP) (numer sprawy) Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty FORMULARZ do wydania pozwolenia radiowego

Bardziej szczegółowo

Systemy Telekomunikacji Satelitarnej

Systemy Telekomunikacji Satelitarnej Systemy Telekomunikacji Satelitarnej część 1: Podstawy transmisji satelitarnej mgr inż. Krzysztof Włostowski Instytut Telekomunikacji PW chrisk@tele.pw.edu.pl Systemy telekomunikacji satelitarnej literatura

Bardziej szczegółowo

C. EFEKTY KSZTAŁCENIA I METODY SPRAWDZANIA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

C. EFEKTY KSZTAŁCENIA I METODY SPRAWDZANIA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Format WAVE Format MP3 Format ACC i inne Konwersja między formatami

Spis treści. Format WAVE Format MP3 Format ACC i inne Konwersja między formatami Spis treści Format WAVE Format MP3 Format ACC i inne Konwersja między formatami Formaty plików audio różnią się od siebie przede wszystkim zastosowanymi algorytmami kompresji. Kompresja danych polega na

Bardziej szczegółowo

NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA. Zasady przygotowania abonentów do odbioru naziemnej telewizji cyfrowej

NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA. Zasady przygotowania abonentów do odbioru naziemnej telewizji cyfrowej NAZIEMNA TELEWIZJA CYFROWA Zasady przygotowania abonentów do odbioru naziemnej telewizji cyfrowej Dlaczego cyfrowo oznacza lepiej? bogatsza oferta programowa (nawet do 21 programów) lepsza jakość obrazu

Bardziej szczegółowo

Bądź gotowy na odbiór cyfrowy

Bądź gotowy na odbiór cyfrowy Bądź gotowy na odbiór cyfrowy Stefan Kamiński Prezes Zarządu KIGEiT Andrzej Zarębski Członek Rady Izby Płock, 13 marca 2012 r. Opracowanie: Krajowa Izba Gospodarcza Elektroniki i Telekomunikacji www.kigeit.org.pl

Bardziej szczegółowo

Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1

Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1 Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1 Grzegorz Stępniak Instytut Telekomunikacji, PW 24 lutego 2012 Instytut Telekomunikacji, PW 1 / 26 1 Informacje praktyczne 2 Wstęp do transmisji przewodowej 3 Multipleksacja

Bardziej szczegółowo

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK ODKRYWCA FAL RADIOWYCH Fale radiowe zostały doświadczalnie odkryte przez HEINRICHA HERTZA. Zalicza się do nich: fale radiowe krótkie, średnie i długie,

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T)

Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Co to jest telewizja? Dziedzina telekomunikacji przekazująca ruchomy obraz i dźwięk na odległość. Trochę historii Telewizja to stary wynalazek. Pierwsza

Bardziej szczegółowo

Topologie sieci WLAN. Sieci Bezprzewodowe. Sieć stacjonarna (infractructure) Sieć tymczasowa (ad-hoc) Access Point. Access Point

Topologie sieci WLAN. Sieci Bezprzewodowe. Sieć stacjonarna (infractructure) Sieć tymczasowa (ad-hoc) Access Point. Access Point dr inż. Krzysztof Hodyr Sieci Bezprzewodowe Część 4 Topologie sieci WLAN sieć tymczasowa (ad-hoc) sieć stacjonarna (infractructure) Topologie sieci WLAN Standard WiFi IEEE 802.11 Sieć tymczasowa (ad-hoc)

Bardziej szczegółowo

Pomiary stopy błędów urządzeń cyfrowych linii radiowych

Pomiary stopy błędów urządzeń cyfrowych linii radiowych cyfrowych linii radiowych Jan Bogucki Rozpatrzono zagadnienie pomiaru cyfrowych urządzeń horyzontowych linii radiowych. Przedstawiono sposób pomiaru stopy błędów urządzeń, ze szczególnym zwróceniem uwagi

Bardziej szczegółowo

2010-04-12. Magistrala LIN

2010-04-12. Magistrala LIN Magistrala LIN Protokoły sieciowe stosowane w pojazdach 2010-04-12 Dlaczego LIN? 2010-04-12 Magistrala LIN(Local Interconnect Network) została stworzona w celu zastąpienia magistrali CAN w przypadku, gdy

Bardziej szczegółowo

Transmisja w paśmie podstawowym

Transmisja w paśmie podstawowym Rodzaje transmisji Transmisja w paśmie podstawowym (baseband) - polega na przesłaniu ciągu impulsów uzyskanego na wyjściu dekodera (i być moŝe lekko zniekształconego). Widmo sygnału jest tutaj nieograniczone.

Bardziej szczegółowo

Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication)

Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication) Politechnika Śląska Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication) Opracował:

Bardziej szczegółowo

System UMTS - usługi (1)

System UMTS - usługi (1) System UMTS - usługi (1) Universal Mobile Telecommunications Sytstem Usługa Przepływność (kbit/s) Telefonia 8-32 Dane w pasmie akust. 2,4-64 Dźwięk Hi-Fi 940 Wideotelefonia 46-384 SMS 1,2-9,6 E-mail 1,2-64

Bardziej szczegółowo

Bądź gotowy na odbiór cyfrowy

Bądź gotowy na odbiór cyfrowy Bądź gotowy na odbiór cyfrowy Stefan Kamiński Prezes KIGEiT Andrzej Zarębski członek Rady Izby Krzysztof Lemiech Przew. STiRC KIGEiT Poznań, 5 października 2012 r. Opracowanie: Krajowa Izba Gospodarcza

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 19 sierpnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 19 sierpnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 188 10715 Poz. 1122 1122 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 19 sierpnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczo-odbiorczych,

Bardziej szczegółowo

CYFROWA STACJA CZOŁOWA

CYFROWA STACJA CZOŁOWA CYFROWA STACJA CZOŁOWA DIGI - 6 CHARAKTERYSTYKI TECHNICZNE Możliwość łączenia do 6 kart odbiorników/transmodulatorów. W każdej szafce opcjonalny pełnopasmowy wzmacniacz. Trwała aluminiowa szafka z zasilaczem,

Bardziej szczegółowo

PIERWSZA W ŚWIECIE KOMERCYJNA SIEĆ LTE 1800 MHz. KONFERENCJA PRASOWA 07 września 2010r.

PIERWSZA W ŚWIECIE KOMERCYJNA SIEĆ LTE 1800 MHz. KONFERENCJA PRASOWA 07 września 2010r. PIERWSZA W ŚWIECIE KOMERCYJNA SIEĆ LTE 1800 MHz KONFERENCJA PRASOWA 07 września 2010r. Agenda Internet w XXI wieku LTE - co to jest? Dlaczego LTE 1800MHz? Przyszłość - usługi 4G LTE - a następnie Nasza

Bardziej szczegółowo

Gosp. domowe z komputerem 7,2 mln (54%) 0,4mln * Gosp. domowe z internetem 3,9 mln (30%) 1,3 mln *

Gosp. domowe z komputerem 7,2 mln (54%) 0,4mln * Gosp. domowe z internetem 3,9 mln (30%) 1,3 mln * Polski Rynek Telekomunikacyjny połowy 2008 roku Jerzy Straszewski prezes Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej wrzesień 2008 r. Polska dane makroekonomiczne Liczba gosp. domowych 13,2 mln Gosp. domowe

Bardziej szczegółowo

7.2 Sieci GSM. Podstawy GSM. Budowa sieci GSM. Rozdział II Sieci GSM

7.2 Sieci GSM. Podstawy GSM. Budowa sieci GSM. Rozdział II Sieci GSM 7.2 Sieci GSM W 1982 roku powstał instytut o nazwie Groupe Spécial Mobile (GSM). Jego głównym zadaniem było unowocześnienie dotychczasowej i już technologicznie ograniczonej komunikacji analogowej. Po

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocnic y ze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T ( )

Materiał pomocnic y ze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T ( ) Materiały pomocnicze Naziemna telewizja cyfrowa (DVB-T) Co to jest telewizja? Dziedzina telekomunikacji przekazująca Dziedzina telekomunikacji przekazująca ruchomy obraz i dźwięk na odległość. Trochę historii

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE DOTYCZĄCE MODERNIZACJI ANTENOWYCH INSTALACJI ZBIOROWYCH (AIZ) PO WPROWADZENIU DVB-T

WYTYCZNE DOTYCZĄCE MODERNIZACJI ANTENOWYCH INSTALACJI ZBIOROWYCH (AIZ) PO WPROWADZENIU DVB-T WYTYCZNE DOTYCZĄCE MODERNIZACJI ANTENOWYCH INSTALACJI ZBIOROWYCH (AIZ) PO WPROWADZENIU DVB-T Grupa problemowa do spraw techniki i sprzętu Międzyresortowego Zespołu ds. Telewizji i Radiofonii Cyfrowej Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Rynek kablowy w Polsce i w Europie

Rynek kablowy w Polsce i w Europie Rynek kablowy w Polsce i w Europie Jerzy Straszewski Prezes Zarządu Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej 14 Konferencja Technik Szerokopasmowych VECTOR, Gdynia maj 2015 2015 wzrost ogólnej liczby klientów

Bardziej szczegółowo

NOWA TECHNOLOGIA SZYBKOŚCI

NOWA TECHNOLOGIA SZYBKOŚCI NOWA TECHNOLOGIA SZYBKOŚCI Przewodnik po Internecie LTE Testuj z nami najnowocześniejszy Internet LTE! Bądź pierwszy i testuj Internet LTE! Witamy w akcji Zapisz się na Internet LTE Dziękujemy za zainteresowanie

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 188 10715 Poz. 1122. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 19 sierpnia 2011 r.

Dziennik Ustaw Nr 188 10715 Poz. 1122. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 19 sierpnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 188 10715 Poz. 1122 Na podstawie art. 144 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, z późn. zm. 2) ) zarządza się, co następuje: 1. W rozporządzeniu

Bardziej szczegółowo

Problemy techniczne wdrażania planu sieci naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce

Problemy techniczne wdrażania planu sieci naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce Dariusz P. WIĘCEK * Problemy techniczne wdrażania planu sieci naziemnej telewizji cyfrowej w Polsce * Instytut Łączności, Wrocław, e-mail: d.wiecek@il.wroc.pl Prace mające na celu uruchomienie naziemnej

Bardziej szczegółowo

ARYTMETYKA BINARNA. Dziesiątkowy system pozycyjny nie jest jedynym sposobem kodowania liczb z jakim mamy na co dzień do czynienia.

ARYTMETYKA BINARNA. Dziesiątkowy system pozycyjny nie jest jedynym sposobem kodowania liczb z jakim mamy na co dzień do czynienia. ARYTMETYKA BINARNA ROZWINIĘCIE DWÓJKOWE Jednym z najlepiej znanych sposobów kodowania informacji zawartej w liczbach jest kodowanie w dziesiątkowym systemie pozycyjnym, w którym dla przedstawienia liczb

Bardziej szczegółowo

USB DVB-T STICK. Instrucja obsługi. Watch & record Digital TV programs on Your PC! MT4152

USB DVB-T STICK. Instrucja obsługi. Watch & record Digital TV programs on Your PC! MT4152 USB DVB-T STICK Watch & record Digital TV programs on Your PC! MT4152 Instrucja obsługi PL 2 Opis urządzenia Dziękujemy za wybór tunera cyfrowego MT4152. W tunerze zastosowano najnowszy procesor cyfrowego

Bardziej szczegółowo

Biuletyn IR Cyfrowego Polsatu. 5 11 marca 2012 r.

Biuletyn IR Cyfrowego Polsatu. 5 11 marca 2012 r. Biuletyn IR Cyfrowego Polsatu 5 11 marca 2012 r. Prasa o Nas Data Prasa o rynku TMT w Polsce 05.03 Bloomberg Businessweek Polska: Telewizja wszędzie cię dopadnie Komórka zamiast pilota. Telewizja obecna

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska zregionalizowana sieć naziemnej telewizji cyfrowej na potrzeby TVP

Ogólnopolska zregionalizowana sieć naziemnej telewizji cyfrowej na potrzeby TVP KNWS 2010 167 Ogólnopolska zregionalizowana sieć naziemnej telewizji cyfrowej na potrzeby TVP Andrzej arszałek, Wojciech Pieńkowski, Radosław Tyniów Streszczenie: W artykule tym została opisana idea oraz

Bardziej szczegółowo

Jak wybrać antenę DVB-T krótki poradnik

Jak wybrać antenę DVB-T krótki poradnik Jak wybrać antenę DVB-T krótki poradnik Konieczność przejścia z nadawania analogowego na cyfrowe i związany z tym dynamiczny rozwój sieci nadawczej DVB-T oraz zbliżająca się perspektywa wyłączenia analogowych

Bardziej szczegółowo