P O L S K A A K A D E M I A N A U K. tel. (22) , fax (22) , BDG-V KB/14

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "P O L S K A A K A D E M I A N A U K. tel. (22) 6978841, fax (22) 6206221, e-mail: igipz@twarda.pan.pl, http://www.igipz.pan.pl BDG-V-281-23-KB/14"

Transkrypt

1 P O L S K A A K A D E M I A N A U K INSTYTUT GEOGRAFII I PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA im. S. Leszczyckiego Warszawa, ul. Twarda 51/55, tel. (22) , fax (22) , BDG-V KB/14 Oszacowanie wartości wskaźnika dostępności czasowej na potrzeby dokumentów strategicznych, których postępy są monitorowane w ramach bazy STRATEG (izochrona drogowa 60 i 90 minut) Raport przygotowany w ramach III etapu projektu: Oszacowanie oczekiwanych rezultatów interwencji za pomocą miar dostępności transportowej dostosowanych do potrzeb dokumentów strategicznych i operacyjnych dot. perspektywy finansowej Zespół ekspercki: Prof. dr hab. Tomasz Komornicki (kierownik zespołu) Dr Piotr Rosik Prof. dr hab. Przemysław Śleszyński Dr Marcin Stępniak Warszawa, marzec

2 SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE. ZAŁOŻENIA BADANIA 3 2. DOSTĘPNOŚĆ KUMULATYWNA ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE 3. REZULTATY BADANIA DOSTĘPNOŚĆ KUMULATYWNA WZGLĘDEM 18 MIAST WOJEWÓDZKICH 4. REZULTATY BADANIA DOSTĘPNOŚĆ KUMULATYWNA DO SIECI MIAST WOJEWÓDZKICH WZGLĘDEM OBSZARÓW PERYFERYJNYCH 5. WNIOSKI I REKOMENDACJE LITERATURA 25 2

3 1. WPROWADZENIE. ZAŁOŻENIA BADANIA Niniejszy raport prezentuje wyliczenia wartości wskaźnika dostępności czasowej na potrzeby dokumentów strategicznych, których postępy są monitorowane w ramach bazy STRATEG oraz interpretację wyników. Raport został wykonany w ramach badania Oszacowanie oczekiwanych rezultatów interwencji za pomocą miar dostępności transportowej dostosowanych do potrzeb dokumentów strategicznych i operacyjnych dot. perspektywy finansowej realizowanego w latach przez Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju i stanowi element prac przewidzianych do realizacji w ramach trzeciego etapu badania. Prognoza zmian dostępności kumulatywnej została, zgodnie z przyjętymi wcześniej założeniami, przygotowana z wykorzystaniem czasu podróży samochodem osobowym 1. Wartość wskaźnika dostępności kumulatywnej (czasowej) mierzona z wykorzystaniem izochrony została oszacowana na potrzeby dokumentów strategicznych, których postępy są monitorowane w ramach bazy STRATEG, tj. Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju. Polska Trzecia fala nowoczesności (DSRK), Strategii Rozwoju Kraju 2020 (SRK), Strategii Rozwoju Transportu 2020 (z perspektywą do roku 2030) oraz Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego (KSRR). Dokonano również interpretacji i oceny wyników. Przeprowadzone analizy zostały przygotowane w oparciu o ujednolicone bazy danych sieci drogowej. Źródłem danych wykorzystanych do stworzenia podkładów sieciowych na koniec 2015 i 2023 były informacje na temat aktualnie (tj. na początku 2015 roku) prowadzonych inwestycji oraz inwestycji planowanych do realizacji do 2023 r. Obliczenia dla inwestycji współfinansowanych ze środków unijnych oraz innych źródeł w okresie programowania zostały wykonane na podstawie list inwestycji zakładanych do realizacji w okresie programowania przesłanych w okresie od lipca do października 2014 do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju przez największych beneficjentów inwestycji drogowych: Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (inwestycje na drogach krajowych, lista na podstawie Dokumentu Implementacyjnego w wersji dostępnej w lipcu 2014 r.; lista do poz. 22), 16 Urzędów Marszałkowskich (inwestycje na drogach wojewódzkich) oraz Prezydentów Miast na prawach powiatu (inwestycje na drogach w miastach na prawach powiatów). Wykorzystanie tych samych baz danych zapewniło kompatybilność i komplementarność zaplanowanych obliczeń ze wskaźnikiem WMDT II. W oparciu o bazę danych czasów/prędkości na sieci drogowej, za pomocą specjalistycznego oprogramowania GIS (TransCad w wersji 5.0) służącego do analiz dostępności przestrzennej, zostały wygenerowane warstwy izochron 60- i 90-minutowej względem 18 miast wojewódzkich. Pod pojęciem miasta wojewódzkie rozumiano, zgodnie z definicją GUS, miasta które od r. są siedzibą wojewody i (lub) sejmiku województwa (Miasta wojewódzkie podstawowe dane statystyczne, 2009). Wyróżniono 18 miast wojewódzkich, w tym Zieloną Górę i Gorzów Wielkopolski w województwie lubuskim oraz Bydgoszcz i Toruń w województwie kujawskopomorskim. 1 Tym samym przedstawione wnioski dotyczą w sposób bezpośredni transportu indywidualnego. Jednocześnie, zwłaszcza w przypadku izochrony 60 minut, mają one pośrednie zastosowanie także dla transportu publicznego, który w strefie dojazdów pracowniczych bardzo często odbywa się tzw. busami, których prędkość jest tylko nieznacznie niższa od samochodów prywatnych. 3

4 Źródłem podróży (tj. punktem względem którego wyznaczana została izochrona) są centralne punkty 18 miast wojewódzkich. Za pomocą technik GIS obliczony został odsetek ludności objętej analizowaną izochroną (tj. 60- lub 90- minutową) w skali poszczególnych województw i w układzie miast wojewódzkich, jak i dla całego kraju. Ze względu na zastosowaną metodologię obliczeń i charakter danych źródłowych (szczegółowe dane o rozmieszczeniu ludności), badania objęły wyniki dla roku 2013 (liczba ludności na poziomie gminnym według banku danych lokalnych GUS) oraz prognozy dla lat 2015 i 2023 (z wykorzystaniem prognozy GUS). Rezultaty analiz zostały przedstawione za pomocą map wykonanych metodą izolinii (dla przedstawienia wyników statycznych) oraz map pokazujących zmiany zasięgu izochrony 60- / 90-minutowej, a także w postaci tabel. Wskaźnik bazuje na zróżnicowaniu i urealnieniu prędkości na sieci drogowej w transporcie osób (motoryzacja indywidualna). Wykorzystano model prędkości ruchu zbudowany w IGiPZ PAN i szerzej opisany w Rosik (2012). Model prędkości ruchu dla Polski został opracowany przy założeniu wpływu trzech zmiennych na prędkość pojazdów, tj. 2 : liczby ludności w buforze 5 km w otoczeniu odcinka, obszaru zabudowanego oraz ukształtowania terenu. Źródłem powyższych zmiennych są wykorzystywane w IGiPZ PAN bazy danych. Skrótowa charakterystyka baz danych została przedstawiona w tab. 1. Tab. 1. Źródła danych o parametrach w modelu prędkości ruchu Nazwa parametru Opis Źródło danych Sposób agregacji danych Ludność Liczba ludności w buforze 5 kilometrów Obszar zabudowany Ukształtowanie terenu Źródło: Komornicki i in. (2008a) Odsetek obszaru zabudowanego w buforze 100 metrów. Stumetrowy odcinek traktowano jako przebiegający przez teren zabudowany w przypadku gdy wynik obliczeń przekraczał 30% Wartość odchylenia standardowego różnic wysokości w heksagonie o boku 3 kilometrów Rozmieszczenie ludności w rejonach spisowych w 2008 roku Warstwa obszar zabudowany ze zbiorów IGiPZ PAN Baza wysokościowa numerycznego modelu terenu według SRTM-3 Średnia dla stumetrowych fragmentów tworzących dany odcinek Odsetek długości odcinka znajdujący się na terenie zabudowanym Średnia dla stumetrowych fragmentów tworzących dany odcinek Sieć drogową podzielono na kilkanaście kategorii dróg. Kategorie dróg oraz ich oznaczenia w modelu zaprezentowano w tab Model prędkości ruchu w tej postaci z drobnymi zmianami został przygotowany w ramach projektów wykonywanych przez IGiPZ PAN, por. m.in. Komornicki in. (2008a), Rosik i Śleszyński (2009), Rosik i in. (2011) oraz Rosik (2012). 4

5 Tab. 2. Drogi według kategorii Kategoria drogi Szerokość jezdni Oznaczenie dróg w modelu Autostrada A Ekspresowa dwujezdniowa E2 Ekspresowa jednojezdniowa E1 Krajowa dwujezdniowa K2m zmodernizowana Krajowa dwujezdniowa K2 Krajowa jednojezdniowa Szeroka (>9,5 m) K1sz Średnio szeroka (7,5-9,5 m) K1sr Wąska (6,5-7,5 m) K1w Bardzo wąska (do 6,5 m) K1bw Wojewódzka dwujezdniowa W2m zmodernizowana Wojewódzka dwujezdniowa W2 Wojewódzka jednojezdniowa Szeroka (>9,5 m) W1sz Średnio szeroka (7,5-9,5 m) W1sr Wąska (6,5-7,5 m) W1w Bardzo wąska (do 6,5 m) W1bw Powiatowa i gminna PiG Funkcje, które opisują zależności między prędkością pojazdu a zmiennymi ją warunkującymi mają s-kształtny charakter. Redukcja prędkości ma charakter ciągły w zależności od liczby ludności w buforze odcinka, odsetka obszaru zabudowanego lub ukształtowania powierzchni terenu. Przy niskich wartościach zmiennych redukujących prędkość funkcja opada lekko skutkując niewielkimi spadkami prędkości. Przy większych wartościach zmiennych redukujących prędkość, redukcja prędkości jest już znacznie wyższa. Przy bardzo wysokich wartościach zmiennych warunkujących prędkość, prędkość jest coraz niższa choć jej spadek nie jest już tak duży (granicą funkcji jest prędkość minimalna, bliska zerowej, dla zmiennych warunkujących prędkość dążących do nieskończoności). 5

6 2. DOSTĘPNOŚĆ KUMULATYWNA ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE Dostępność kumulatywna jest jednym ze sposobów obliczania dostępności. Na podstawie przeglądu literatury przedmiotu można zaproponować następujący podział wyróżniający cztery podstawowe metody badania dostępności transportowej wykorzystywane w badaniach ewaluacyjnych (do tego zbioru dochodzą jeszcze inne metody, których aplikacyjność w badaniach ewaluacyjnych na poziomie kraju jest trudna ze względu na brak danych empirycznych w postaci kompleksowych badań ruchu) (por. Komornicki i in. 2010, Rosik 2012): dostępność mierzona wyposażeniem infrastrukturalnym (infrastructure-based accessibility measure), tj. za pomocą wskaźników wyposażenia infrastrukturalnego danego obszaru, np. ilość infrastruktury, jakość infrastruktury, poziom kongestii, dostępność mierzona odległością (distance-based accessibility measure), tj. dostępność mierzona odległością fizyczną, fizyczną rzeczywistą, czasową lub ekonomiczną do celu lub zbioru celów podróży, np. średni lub całkowity koszt podróży między źródłem podróży, a pozostałymi interesującymi dla użytkownika sieci celami podróży (np. miastami powyżej 100 tys. mieszk.), dostępność kumulatywna mierzona izochronami (cumulative isochronic-based accessibility measure), tj. dostępność mierzona poprzez oszacowanie zbioru celów podróży dostępnych w określonym czasie, względnie przy określonym koszcie podróży 3, np. badanie za pomocą izochron dostępności do celów podróży (np. ludności) w odległości czasowej 15, 30, 45, 60, 90 minut od źródła podróży (np. miasta wojewódzkiego), dostępność potencjałowa (potential-based accessibility measure), tj. dostępność mierzona potencjalną możliwością zajścia interakcji między źródłem podróży a zbiorem celów podróży z wykorzystaniem modelu potencjału (np. dostępność obliczana w ramach wskaźnika WMDT). Podstawowym narzędziem obliczania zbioru celów podróży w założonej odległości czasowej od miasta wojewódzkiego jest izochrona. Wyliczenie liczby ludności w obrębie danej izochrony wymaga umiejętności wykorzystywania tego narzędzia. Istnieją dwa sposoby konstrukcji izochron, oparte na interpolacji, ale wychodzące z nieco odmiennych założeń. Pierwszy z nich polega na krokowym (kroczącym) odliczaniu kolejnych, sąsiadujących ze sobą odcinków na mapie od danego punktu w kierunku odśrodkowym zgodnie ze skalą mapy i przyjętą prędkością poruszania się. Ściślejsze techniczne metody takiego wyznaczania izochron powstały wraz z rozwojem kartografii, zwłaszcza wojskowej. Sama zasada wytyczania izochron jest zatem stosunkowo prosta, ale ponieważ polega na żmudnym, ręcznym obliczaniu odległości wzdłuż tras przemieszczeń według założonej prędkości, przed pojawieniem się technik komputerowych mapy izochronowe należały do rzadkości. Jak wspomniano wcześniej, pierwsze sformalizowane podstawy wyrysowania w ten sposób izochron dał Schjering (1903), a następnie rozwinął je Riedel (1911), uwzględniając m.in. czas oczekiwania na przystankach, w tym przypadku kolejowych. Metody te w Polsce szczegółowo omawia Baja (1948), a następnie Pietrusiewicz (1996). 3 Przy obliczaniu kosztu podróży zamiast pojęcia izochrony wprowadza się izodapany. 6

7 DOŚRODKOWE centripetal ODŚRODKOWE centrifugal Drugi sposób wyznaczenia izochron wymaga zebrania informacji z punktów pomiarowych o czasie podróży pomiędzy tymi punktami a docelowym miejscem podróży. Siatka punktów musi być odpowiednio gęsta, aby umożliwiała wyrysowanie izolinii według jednej z metod interpolacji (triangulacji TIN, ważonych odwrotności odległością IDW, trendu powierzchniowego/naturalnego sąsiedztwa, kriging i in.). Bielecka i Filipczak (2012) konstruują w ten sposób izochrony dojazdu do warszawskiej Wojskowej Akademii Medycznej na podstawie 240 punktów pomiarowych. Wyznaczenie linii jednakowej odległości czasowej może być prowadzone z jednego danego punktu, albo od ich zbioru. Pierwsze z rozwiązań analitycznych pozwala na otrzymanie izochron monocentrycznych, drugie policentrycznych. Jeszcze inny sposób klasyfikacji mógłby uwzględniać kierunek wyznaczania, tj. na zewnątrz lub do wewnątrz analizowanego obszaru, tj. odśrodkowo lub dośrodkowo (ryc. 1). Ponadto w szczególnym przypadku wyznaczenie izochron może następować z linii składającej się z nieskończenie wielu punktów. MONOCENTRYCZNE monocentric POLICENTRYCZNE policentric Ryc. 1. Typologia izochron ze względu na liczbę punktów źródłowych i kierunek dostępności czasowej (wg Śleszyńskiego 2014). Z praktycznego punktu widzenia problem szczegółowego wyznaczenia izochron stanowił niegdyś istotne wyzwanie techniczne, ze względu na dużą pracochłonność. Współcześnie wyznaczenie czasów dojazdu i izochron ułatwiło wprowadzenie technik komputerowych, w tym zwłaszcza systemów informacji geograficznej. Obecnie istnieje dosyć duży wybór oprogramowania, zarówno w postaci odrębnych, specjalistycznych pakietów, jak też dodatkowych uzupełnień bądź funkcji w istniejących, kompleksowych rozwiązaniach informatycznych. Największą popularnością cieszą się: ArcInfo z modułem Network Analyst (ESRI), TransCad (Caliper Corporation), MapInfo DriveTime (Pitney Bowes). Istniejące funkcje pozwalają m.in. automatycznie wyznaczać ekwidystanty, izochrony, izochory, izodapany itd., według ustalonych założeń. Programy te oferują co najmniej kilka metod interpolacji, wraz z możliwościami ustalania ich parametrów (np. wielkości komórki w metodach trendu powierzchniowego). Wyznaczenie izochron przy pomocy technik komputerowych jest możliwe pod warunkiem posiadania odpowiednich podkładów topograficznych, zawierających cyfrowy (wektorowy) przebieg dróg. Do niedawna szczegółowe analizy były tutaj bardzo ograniczone ze względów technicznych. W Polsce pierwsze komputerowe analizy izochronowe bazujące na dużych zbiorach odcinków dróg (powyżej 100 tys.), a zatem z dokładnością w skali około 1:100 tys. dla całego kraju, były wykonywane 7

8 w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN z użyciem oprogramowania TransCad (Komornicki i Śleszyński 2009). 8

9 3. REZULTATY BADANIA DOSTĘPNOŚĆ KUMULATYWNA WZGLĘDEM 18 MIAST WOJEWÓDZKICH Dostępność kumulatywną analizowano odrębnie w odniesieniu do izochron 60 i 90 minut. Izochrona 60 minut często utożsamiana jest z zasięgiem rynku pracy (jako umowna wartość graniczna dla regularnych dojazdów pracowniczych). Izochrona 90 minut bywa wykorzystywana przy badaniach dostępności do usług wyższego rzędu, jako odległość czasowa odpowiadająca relatywnie dogodnym przemieszczeniom fakultatywnym. Obie izochrony były wykorzystane w badaniu dostępności realizowanym w roku 2008 na potrzeby przygotowywanej wówczas Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (Komornicki i in. 2008b). Badanie to symulowało przewidywany poziom koncentracji ludności w izochronach dla roku 2013 oraz w dwóch wariantach dla sytuacji docelowej (2030). Obecnie możliwe jest porównanie przewidywanych rezultatów kolejnego okresu (do 2023 r.) z punktu widzenia wypełniania założeń KPZK Oddawane do użytkowania w ciągu ostatnich dwóch lat ( ) i kończone w 2015 r. inwestycje drogowe w największym stopniu powiększyły bezwzględną liczbę osób mieszkających wewnątrz izochrony 60 minut (tabela 3) w przypadku Gorzowa Wielkopolskiego (dzięki oddanemu do eksploatacji odcinkowi drogi ekspresowej S3) oraz Rzeszowa (dzięki planowanemu ukończeniu autostrady A4 na całym przebiegu do granicy polsko-ukraińskiej). W pierwszym przypadku liczba ludności zwiększyła się o ponad 100 tys. osób, a w drugim (co pośrednio jest również związane z relatywnie wyższą gęstością zaludnienia Podkarpacia) aż o 180 tys. Wzrosły także wartości wskaźnika dla Katowic i Warszawy. Jednocześnie kilka miast wojewódzkich zanotowało niewielki bezwzględny spadek ludności w obrębie izochrony godzinnej. Wynikało to z procesów depopulacyjnych (przy jednoczesnej małej skali inwestycji drogowych) i miało miejsce w przypadku Białegostoku, Kielc i Opola. W pozostałych miastach wojewódzkich wzrost liczby ludności w obrębie izochrony 60 minut nie przekroczył 35 tysięcy. Analiza przeprowadzona w dłuższej perspektywie, tj. od 2015 r. do 2023 r. (działania przewidywane w obecnej perspektywie programowej UE) przedstawia się odmiennie. Największe przyrosty odnotowują te miasta wojewódzkie, do których doprowadzone będą nowe inwestycje drogowe. W szczególny sposób zyska stolica kraju. Umowny rynek pracy Warszawy powiększy się o blisko 300 tys. osób, co jest efektem kilku powstających równolegle dróg ekspresowych w różnych kierunkach. Bardzo duże będą też korzyści miast położonych w ciągu drogi ekspresowej S5, a więc Bydgoszczy (wzrost o 280 tys.), Poznania (wzrost o 240 tys.) i Wrocławia (wzrost o 160 tys.). Znacząco zyskają ponadto Kielce (przede wszystkim w wyniku kontynuacji prac na drodze ekspresowej S7) oraz Katowice (zyskujące na realizacji brakującego odcinka autostrady A1 do Częstochowy), Gdańsk (budowa drogi ekspresowej S6 w kierunku Szczecina), Kraków (realizacja drogi ekspresowej S7 w stronę Podhala) i Rzeszów (kontynuacja budowy drogi ekspresowej S19). Wymienione inwestycje wskazują, że zdecydowanie największe znaczenie dla przyrostów liczby ludności w obrębie izochrony 60 minut mieć będą odcinki oddawane współfinansowane ze środków unijnych w ramach nowego Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Jedynym miastem, w którym dojdzie do zmniejszenia liczby osób zamieszkałych w obrębie 60-minutowej izochrony dojazdu będzie Łódź (strata rzędu prawie 40 tys.). Przyczyną jest w tym przypadku niekorzystna prognoza demograficzna oraz fakt, że większość planowanych inwestycji jest 9

10 lub będzie zrealizowana do 2015 r. Wyraźne zwiększenie wysiłku inwestycyjnego w Polsce Wschodniej spowoduje, że pomimo postępującej depopulacji, bilans będzie korzystny dla wszystkich ośrodków wojewódzkich w tym makroregionie Polski. Sytuacja w Łodzi oraz niektórych województwach Polski Wschodniej pozwala na postawienie tezy o istnieniu okresowej kompensacji rzeczywistego ubytku ludności poprzez poprawę dostępu do regionalnych rynków pracy (substytucja migracji stałych poprzez dojazdy do pracy). Kompensacja taka jest możliwa przede wszystkim w okresie szybkiego rozwoju infrastruktury, co np. miało miejsce obecnie w województwie łódzkim (perspektywa ), a będzie miało w Polsce wschodniej ( ). Po zrealizowaniu podstawowej sieci powiązań drogowych, poprawa dostępności wyhamowuje i nie jest już w stanie zrównoważyć ubytku naturalnego i migracyjnego ludności. Gdyby czynnik poprawy dostępności odegrał pozytywną rolę w zatrzymaniu procesów migracyjnych, przedstawiony ubytek (np. w województwie łódzkim) może teoretycznie okazać się mniejszy. Tab. 3. Ludność w zasięgu izochrony 60-minutowej według miast wojewódzkich w 2013, 2015 i 2023 r. (w tys. mieszk.) Diagnoza Zmiany Białystok Bydgoszcz Gdańsk Gorzów Wielkopolski Katowice Kielce Kraków Lublin Łódź Olsztyn Opole Poznań Rzeszów Szczecin Toruń Warszawa Wrocław Zielona Góra Warto ponadto zaznaczyć, że biorąc pod uwagę szacowaną skalę migracji nierejestrowanych, liczba ludności w obrębie godzinnej izochrony wokół niektórych ośrodków jest z pewnością większa. Dotyczy to ośrodków najbardziej atrakcyjnych pod względem migracyjnym, a niedoszacowanie jest powodowane brakiem zameldowania i umykaniem rzeczywistych stanów ludnościowych oficjalnej statystyce (Śleszyński 2005). Przykładowe szacunki wykonane według różnych założeń metodologicznych wskazują, że w aglomeracji warszawskiej może przebywać tys. mieszkańców więcej, niż podają to oficjalne statystyki (Śleszyński 2011, Śleszyński 2012). Z drugiej 10

11 strony, tereny bardziej oddalone od największych aglomeracji są przeszacowane pod względem stanów ludnościowych ze wspomnianych powodów emigracyjnych (zarówno zagranicznych, jak też mniejszym stopniu krajowych). W przypadku mniejszych miast, odległość w której niedoszacowanie ludnościowe stref podmiejskich zanika, a zamiast niego ujawnia się przeszacowanie regionów odpływowych, mieści się już w dużym stopniu w obrębie izochrony jednogodzinnej. Szczegółowe analizy pokazują, że w przypadku niniejszego opracowania, dotyczy to takich miast, jak zwłaszcza Opole (różnica kilkunastoprocentowa), a następnie Katowice, Rzeszów, Olsztyn i Białystok (różnica kilkuprocentowa; Śleszyński 2013). W całym analizowanym okresie największymi beneficjentami (w sensie przyrostu ludności w obrębie izochrony 60 minut) będzie Warszawa (prawie 360 tys. osób) i Rzeszów (ok. 310 tys.). Zaskakująco wysoka pozycja Rzeszowa uwarunkowana jest zarówno inwestycjami drogowymi, jak i rozproszonym układem osadniczym województwa (choć należy pamiętać o stosunkowo dużej skali nierejestrowanej emigracji wokół tego ośrodka nie mniej niż 30 tys. osób w 2014 r.). W oparciu o uzyskany wynik, można zaryzykować stwierdzenie, że inwestycje drogowe będą przyczyniać się do konsolidacji podkarpackiego rynku pracy oraz wzmocnienia roli Rzeszowa w układzie osadniczym kraju. Ponad 200 tys. osób w zasięgu godzinnego dojazdu "zyskają" także Bydgoszcz, Poznań, Kielce i Katowice. Jedynym miastem, którego ostateczny bilans dekady pozostanie ujemny będzie Łódź. Tylko nieznacznie dodatnią wartość wskaźnika zanotuje także Opole. Przedstawiona analiza skłania do ogólniejszej refleksji, że wysoki poziom dostępności oraz jej znaczna poprawa, jak to miało miejsce w ostatnich latach w centralnej Polsce, nie musi skutkować zwiększeniem potencjału demograficznego ośrodków. Zła sytuacja demograficzna i odpływ migracyjny mogą okazać się czynnikami skutecznie redukującymi pozytywne impulsy ze strony nowych inwestycji. Odrębnym problemem jest ocena samego potencjału głównych metropolii (ośrodków wojewódzkich) przez pryzmat wielkości ich umownych rynków pracy (bez ograniczeń administracyjnych, a jedynie w oparciu o dostępność czasową i izochronę 60 minut). Tak rozumiane obszary metropolitalne układają się według kolejności od największego: Katowice, Kraków, Warszawa, Łódź. Należy jednak pamiętać, że izochrony obu par miast (Katowice-Kraków i Warszawa- Łódź) nakładają się. Realizowane oraz planowane inwestycje spowodują, że w rankingu tym nastąpią istotne zmiany. Potencjały demograficzne Warszawy i Krakowa wyrównają się, zaś do poziomu Łodzi dorównają Poznań, Wrocław i Gdańsk. Na kolejnych pozycjach znajdą się natomiast (nie wyróżniające się wcześniej) Rzeszów i Bydgoszcz. Przedstawiony umowny ranking może nabrać znaczenia w docelowym roku 2023 z uwagi na zmieniającą się sytuację na rynku pracy (czynnik demograficzny). Ubytek ludności w wieku produkcyjnym w strefach depopulacyjnych jest i pozostanie relatywnie większy niż ogólne zmniejszenie się liczby mieszkańców. Tym samym, wspomniana wyżej, kompensacja na drodze poprawy dostępności (i zwiększenia zasięgu dojazdów do pracy) musiałaby być jeszcze większa w odniesieniu do samej tylko ludności w wieku produkcyjnym. Faktyczny przestrzenny zasięg izochron przedstawiono na rycinie 2. Obrazuje on tereny, które bądź to już objęte są izolinią 60 minutowego dojazdu do miast wojewódzkich, bądź też znajdą się w tym zasięgu w roku 2015 i Największe zwarte obszary, które wejdą w zasięg oddziaływania macierzystych miast regionalnych znajdują się w otoczeniu Warszawy (widoczny wzrost prawie we wszystkich kierunkach), Poznania (widoczny efekt drogi ekspresowej S5 w kierunku Bydgoszczy i Wrocławia) i Gdańska (inwestycje na drogach ekspresowych S6 oraz S7), a także pomiędzy Łodzią i Toruniem (ukończenie autostrady A1 na tym odcinku w latach ) oraz Lublinem a 11

12 Rzeszowem (kontynuacja prac na drodze ekspresowej S19). Powiększenie się zasięgu pozostaje niewidoczne tam gdzie wyznaczone strefy dwóch sąsiadujących miast wojewódzkich nakładają się. Jednocześnie są to miejsca gdzie sąsiednie metropolie pozostawać będą w silnym oddziaływaniu wzajemnym, które może przybrać postać konkurencji (m.in. o dojeżdżającego pracownika) lub komplementarnej współpracy (dojazdy dwukierunkowe). Już obecnie sytuacja taka ma miejsce (pomijając województwa z dwoma ośrodkami administracyjnymi) pomiędzy Krakowem a konurbacją górnośląską, konurbacją górnośląską a Opolem, Opolem a Wrocławiem oraz Warszawą i Łodzią. Nowe inwestycje drogowe spowodują, że wystąpi ona także m.in. między Poznaniem a Wrocławiem, Rzeszowem a Lublinem, Gdańskiem a Bydgoszczą, a także między Krakowem i Kielcami (ryc. 2). Ryc. 2. Zasięg izochrony 60-minutowej wyznaczonej od właściwego miasta wojewódzkiego w latach 2013, 2015 i 2023 Jednocześnie na mapie kraju pozostaną zwarte i rozległe przestrzennie obszary pozostające także po roku 2023 poza zasięgiem izochrony 60 minut do właściwego ośrodka wojewódzkiego. Największe z nich to środkowe Pomorze, północne Mazowsze, przygraniczny styk województw podlaskiego i warmińsko-mazurskiego, południowa Wielkopolska, a także Karpaty i Sudety. Układ ten stanowi silną przesłankę bądź to do dalszej rozbudowy infrastruktury transportowej w kierunku stolic właściwych województw bądź też do wzmacniania wybranych ośrodków subregionalnych położonych na tych obszarach. 12

13 Wykonane obliczenia, uzupełnione o prezentację kartograficzną pozwalają też na stwierdzenie, że liczba ludności w izochronach jest w oczywisty sposób zdeterminowana przez samą wielkość jednostek oraz ich gęstość zaludnienia. Przykładowo obszerne peryferie wewnętrzne województwa mazowieckiego, wynikają z jego dużego obszaru. Wysokie wskaźniki innych województw zależą niekiedy od objęcia izochroną 60 minut dużych ośrodków miejskich położonych w województwach ościennych. Analiza przebiegu izochron na rycinie 2 pozwala dodatkowo na wskazanie miejsc, w których o zwiększeniu zasięgu izochrony 60 minut (a tym samym o przyroście wskaźnika dostępności skumulowanej) decydować będą inne programy, aniżeli PO Infrastruktura i Środowisko (projekty oddawane do użytku w obu okresach programowania). Poza południową częścią województwa łódzkiego (planowany odcinek autostrady A1 między Piotrkowem Trybunalskim a Częstochową), są to zazwyczaj wąskie strefy będące efektem inwestycji w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. Są one widoczne przede wszystkim w regionach, w których modernizowane będą drogi rozchodzące się promieniście ze stolicy województwa. Sytuację taka obserwujemy np. we wschodniej i zachodniej części województwa świętokrzyskiego, w północnej części województwa opolskiego, a także w południowej podkarpackiego. W przypadku liczby ludności wewnątrz izochrony 90-minutowej (tabela 4) największymi beneficjentami obecnych ( ) działań są ponownie Rzeszów i Gorzów Wielkopolski (aktualne są tu także uwagi odnśnie różnic w rejestrowanej i rzeczywistej liczbie ludności). Nieznaczne pogorszenie sytuacji notują Katowice, Olsztyn i Białystok. Jest to spowodowane znalezieniem się w strefie 90-minutowego dojazdu do tych miast także obszarów depopulacyjnych (przy jednoczesnym braku dużych inwestycji drogowych). W czasie rozpoczynajacej się perspektywy (analiza dla lat ) najbardziej zwiększy się liczba ludności w izochronie 90 minut w przypadku Kielc (o ponad 1,4 mln osób, przede wszystkim jako efekt budowy drogi ekspresowej S7 w kierunku Krakowa) i Bydgoszczy (tu wyraźny efekt drogi ekspresowej S5). Jest charakterystyczne, że tym razem nie ma już miast wojewódzkich, dla których wskaźnik uległby zmniejszeniu. Dowodzi to pośrednio, że w kolejnej perspektywie osiagnięty zostanie efekt sieciowy i nawet miasta regionalne otoczone przez obszary wyludniajace się oraz bez wielu nowych inwestycji drogowych w swoim bezpośrednim sąsiedztwie będą przybliżały się do innych ośrodków, zwiększając umowne zaplecze dla swoich usług. Ponadto niektóre miasta wojewódzkie znajdą się w zasięgu 90-minutowego dojazdu z sąsiednich miast tej samej rangi. Konkurencja metropolii i innych miast regionalnych w pozyskiwaniu klientów usług wyższego rzędu będzie zatem wzrastała. Obraz przestrzenny zasięgu izochrony 90 minut od właściwego miasta wojewódzkiego oraz jej zmian (do roku 2023) potwierdza postawione wyżej tezy (rycina 3). Już w roku 2013 zdecydowana większość powierzchni kraju znajdowała się w zasięgu 90-minutowego dojazdu do stolicy własnego województwa. W efekcie zmiany jakie są i będą efektem kolejnych inwestycji drogowych dokonują się przede wszystkim na obszarze sąsiednich województw, a tym samym nie są widoczne w obrazie kartograficznym. Największe efekty nowych inwestycji drogowych są zatem obserwowalne na terenach, które położone są daleko do stolicy województwa, czyli przede wszystkim w regionach największych obszarowo (posiadających najrozleglejsze peryferie wewnętrzne). Dotyczy to w pierwszej kolejności województwa mazowieckiego (powiększenie zasięgu izochrony 90 minut zwłaszcza w północnej i południowej części regionu dzięki planowanej realizacji drogi ekspresowej S7), zachodniopomorskiego i pomorskiego (w obu wypadkach efekt budowy drogi ekspresowej S6). 13

14 W kilku innych przypadkach nowe inwestycje doprowadzą do likwidacji wysp będących dotąd poza zasięgiem półtoragodzinnego dojazdu (np. na północnych rubieżach województw śląskiego i dolnośląskiego oraz południowych krańców województwa łódzkiego) (ryc. 3). Tab. 4. Ludność w zasięgu izochrony 90-minutowej według miast wojewódzkich w 2013, 2015 i 2023 r. (w tys. mieszk.) Diagnoza Zmiany Białystok Bydgoszcz Gdańsk Gorzów Wielkopolski Katowice Kielce Kraków Lublin Łódź Olsztyn Opole Poznań Rzeszów Szczecin Toruń Warszawa Wrocław Zielona Góra Mimo opisanych zmian na terenie kraju pozostaną zwarte obszary, z których dojazd do stolic własnych regionów pozostanie dłuższy niż 90 minut. Największy z nich znajdować się będzie na Pomorzu Środkowym, inne rozległe w pasie od północnego Mazowsza po Suwałki, na południowej i północnej Wielkopolsce, wschodniej Lubelszczyźnie i w Karpatach. Układ terenów najsłabiej dostępnych (zgodnie z logiką opisywanego wskaźnika) jest ponownie zdeterminowany wielkością województw, a także położeniem geograficznym ich stolic (np. duże tereny poza izochroną 90 minut w obu województwach nadmorskich wynikają z położenia Szczecina i Gdańska odpowiednio na zachodnich i wschodnich rubieżach własnych regionów). Nie bez znaczenia jest także sam przebieg inwestycji przewidzianych do realizacji. Przykładem może być planowana droga ekspresowa S61 (Via Baltica), która omijając Białystok i Olsztyn nie przyczynia się do poprawy dostępności do tych miast z peryferyjnych terenów obu województw (pomimo, że przez te peryferia przebiega). 14

15 Ryc. 3. Zasięg izochrony 90-minutowej wyznaczonej od właściwego miasta wojewódzkiego w latach 2013, 2015 i 2023 W porównaniu do zmian wskaźnika odnośnie izochrony godzinnej, przedstawiony układ prognozowanych zmian dostępności w ramach izochrony 90 minut jest w jeszcze większym stopniu uzależniony od inwestycji w ramach POIŚ Przy dłuższych podróżach znaczenie modernizacji dróg wojewódzkich okazuje się niewielkie. Do wyjątków należy przykładowo sytuacja na północno-wschodniej Lubelszczyźnie. W przypadku dużych zwartych obszarów położonych poza izochroną półtoragodzinną (jak Pomorze Środkowe, Karpaty, Sudety lub wschodnie Mazury) inwestycje na drogach wojewódzkich nie przyczynią się prawie wcale do ich przybliżenia względem macierzystych stolic regionalnych. Prowadzi to do wniosku, że inwestycje regionalne mogą znacząco poprawić dostępność poszczególnych małych ośrodków w sieci krajowej, względnie w niektórych wypadkach zwiększyć zasięg rynku pracy miast wojewódzkich (izochrona 60 minut). Jednocześnie, także w skali wojewódzkiej, poprawa dostępności do usług wyższego rzędu (izochrona 90 minut) może nastąpić głównie dzięki dużym inwestycjom (drogi ekspresowe), podejmowanym obecnie na szczeblu centralnym. Uzyskany obraz pokazuje także, które odcinki z docelowej sieci autostrad i dróg ekspresowych (nie planowane do realizacji w perspektywie ), mogłyby w pierwszej kolejności przyczynić się do eliminacji terenów pozostających poza zasięgiem izochrony 90- minutowego dojazdu do własnych miast wojewódzkich. Są to w pierwszej kolejności droga 15

16 ekspresowa S11 (południowa i północna Wielkopolska), droga ekspresowa S17 (odcinek do granicy z Ukrainą w południowo-wschodniej Lubelszczyźnie), droga ekspresowa S10 z Płońska do Torunia, droga ekspresowa S12 z Radomia do Lublina, a także autostrada A2 (odcinek wschodni przebiegający przez Polesie Lubelskie i wschodnie rubieże Mazowsza). Niektóre inne obszary mogłyby przybliżyć się do własnych miast regionalnych tylko w wypadku powstania tras zapisanych obecnie w KPZK 2030 (nie wymienionych w innych dokumentach rządowych). Do takich szlaków należą np. droga ekspresowa S16 przez województwo warmińsko-mazurskie, potencjalne trasa z Wrocławia do Brna przez Kotlinę Kłodzką i z rejonu Tarnowa do Nowego Sącza. W tabeli 5 zestawiono odsetek ludności kraju w zasięgu obu analizowanych izochron (względem właściwych miast wojewódzkich) w trzech badanych przekrojach czasowych. Zróżnicowanie wartości wskaźnika (izochrona 60 minut) było znaczne już w roku 2013 i wahało się od zaledwie 46% w warmińsko mazurskim i 47% w zachodniopomorskim do ponad 90% w regionach posiadających dwa ośrodki administracyjne. Spośród województw o jednej stolicy najwyższy wskaźnik (około 80% i więcej) notowano w opolskim i śląskim. Zmiany w okresie były w tym zakresie nieznaczne. Potwierdza to wcześniejsza tezę, że przyrosty liczby mieszkańców w zasięgu godzinnego dojazdu dokonywały się często już na terenie województw sąsiednich. Najwyższy wzrost odsetka miał miejsce w województwie podkarpackim (około 3 punkty procentowe). W kolejnych latach można oczekiwać już poważniejszych zmian. W skali kraju odsetek ludności mieszkającej w zasięgu maksimum 60-minutowego dojazdu do własnego ośrodka regionalnego w całej dekadzie zwiększy się z 67 do ponad 71%. Duże przyrosty wskaźnika wystąpią w Polsce Wschodniej, a relatywnie mniejsze w tych województwach zachodniej i centralnej części kraju, gdzie sieć drogowa prowadząca do właściwych miast wojewódzkich została rozbudowana przed rokiem W przypadku izochrony 90 minut, regiony z podwójnymi stolicami już w roku 2013 charakteryzowały się 100% odsetkiem ludności w zasięgu 90-minutowego dojazdu do jednego z ośrodków administracyjnych. Wskaźnik bardzo bliski 100% notowało kilka innych województw odznaczających się małą powierzchnią i centralnym położeniem stolicy (opolskie, świętokrzyskie, śląskie). W skali kraju wskaźnik wynosił prawie 89%. Najniższą wartość około 65% notowano w zachodniopomorskim, zaś niskie wartości (nieznacznie poniżej 80%) w wielkopolskim i warmińskomazurskim. Poprawa w latach jest na ogół bardzo mała (za wyjątkiem województwa łódzkiego), zaś w kolejnych latach ( ) dość proporcjonalna. Generalnie zmiany nie są spektakularne (z reguły mniejsze niż w przypadku izochrony 60 minut). Wyjątkami od tej reguły pozostają mazowieckie (kilka dróg ekspresowych poprawiających dostęp Warszawy z peryferii) oraz oba województwa nadmorskie (efekt budowy drogi ekspresowej S6 przybliżającej m.in. Koszalin do Szczecina i Słupsk do Gdańska). W skali kraju wartość wskaźnika wzrasta z niecałych 89% w roku 2013 do blisko 92% w Jednym z elementów tłumaczących niskie wartości wskaźnika w niektórych województwach (we wszystkich lub tylko wcześniejszych przekrojach czasowych) jest nie objęcie (jak dotąd) systemem autostrad i dróg ekspresowych niektórych relatywnie dużych subregionalnych ośrodków miejskich. W efekcie pozostają one poza zasięgiem badanych izochron wpływając w istotny sposób na odsetki przypisane niektórym regionom. Dotyczy to np. województwa wielkopolskiego (pozycja Kalisza), zachodniopomorskiego (Koszalin), pomorskiego (Słupsk), dolnośląskiego (Jelenia Góra), a także mazowieckiego (Płock i Ostrołęka) i małopolskiego (Nowy Sącz). Jest to zarazem wskazanie jakie inwestycje (obejmujące wymienione miasta) mogłyby relatywnie łatwo poprawić wartość wskaźnika w wymienionych województwach. 16

17 Tab. 5. Odsetek ludności w zasięgu izochrony do właściwego miasta wojewódzkiego (według województw) Izochrona 60-minutowa Izochrona 90-minutowa Dolnośląskie 56,5 57,0 59,8 86,0 86,1 89,0 Kujawsko-pomorskie 90,6 91,7 94,2 100,0 100,0 100,0 Lubelskie 56,7 57,5 61,4 82,7 82,8 84,4 Lubuskie 92,4 92,5 93,6 100,0 100,0 100,0 Łódzkie 77,8 79,7 81,0 95,4 98,5 98,8 Małopolskie 71,7 71,9 74,2 90,8 92,0 92,5 Mazowieckie 63,8 64,5 68,5 84,8 85,5 91,7 Opolskie 84,0 84,0 86,9 99,8 99,9 100,0 Podkarpackie 61,9 64,8 70,1 96,1 96,4 96,9 Podlaskie 57,9 58,1 62,2 86,9 87,0 87,6 Pomorskie 69,9 70,0 73,7 84,6 84,7 91,5 Śląskie 81,2 82,9 87,3 99,1 99,1 99,8 Świętokrzyskie 70,6 70,9 73,7 99,9 99,9 99,9 Warmińsko-mazurskie 45,9 46,1 49,5 79,7 79,7 82,5 Wielkopolskie 49,9 50,1 55,7 78,2 78,7 81,7 Zachodniopomorskie 47,3 47,3 50,2 64,7 64,8 71,9 Polska 66,9 67,7 71,2 88,8 89,3 91,7 W tym miejscu możliwa jest także refleksja odnośnie układu sieci autostrad i dróg ekspresowych, który oceniać można nie tylko z punktu widzenia krajowego, ale także wewnątrzregionalnego. Część miast wojewódzkich wskutek inwestycji w trasy szybkiego ruchu staje się głównymi węzłami transportowymi własnych regionów, co będzie sprzyjało ich spójności wewnętrznej oraz efektom synergicznym, wynikającym z najbardziej efektywnego modelu sieci transportowo-osadniczej w skali regionalnej. Niestety, dla pewnej części miast wojewódzkich przyjmowane rozwiązania z punktu widzenia popytu wewnętrznego nie są optymalne i miasta te w jakimś stopniu pozostają na uboczu, gdyż realizowane na ich terenie inwestycje służą raczej celom ogólnokrajowym lub międzynarodowym (np. droga ekspresowa S61 w województwach podlaskim i warmińsko-mazurskim). Sytuacje takie są często spowodowane czynnikami obiektywnymi (np. konflikty z funkcjami ochrony środowiska na terenie województwa podlaskiego). Mimo to poprawa dostępności wewnątrzregionalnej jest w wielu wypadkach możliwa poprzez stosunkowo niewielkie uzupełnienia sieci dróg ekspresowych lub nawet budowę obwodnic w ciągach dróg krajowych. 17

18 4. REZULTATY BADANIA DOSTĘPNOŚĆ KUMULATYWNA DO SIECI MIAST WOJEWÓDZKICH WZGLĘDEM OBSZARÓW PERYFERYJNYCH Odrębnym zagadnieniem jest dostępność kumulatywna do całej sieci miast wojewódzkich. W tym wypadku nie ma znaczenia do jakiego ośrodka można dotrzeć w przeciągu 60 lub 90 minut. W przypadku izochrony 60 minut (rycina 4) różnice nie są znaczące (tylko w nielicznych sytuacjach wykracza ona poza granice województwa). Obserwujemy je przede wszystkim dla roku 2023 w północnej części województwa dolnośląskiego (zasięg dojazdu godzinnego do Zielonej Góry, a nie Wrocławia), południowej wielkopolskiego (lepszy dojazd do Wrocławia niż Poznania), południowej mazowieckiego (lepszy dojazd do Kielc niż do Warszawy) oraz w zachodniej części Warmii (znajdującej się już obecnie w zasięgu szybszego dojazdu do Gdańska niż Olsztyna). W roku 2023 realizacja dróg ekspresowych na Mazowszu spowoduje także, że niektóre, peryferyjne gminy regionu znajdą się w zasięgu 60-minutowego dojazdu do Olsztyna (efekt realizacji inwestycji na drodze ekspresowej S7), Białegostoku (kontynuacja budowy na drodze ekspresowej S8) i Lublina (droga ekspresowa S17) (ryc. 4). Ryc. 4. Zasięg izochrony 60-minutowej wyznaczonej od najbliższego miasta wojewódzkiego w latach 2013, 2015 i

19 Uzyskane wyniki możemy interpretować w kontekście adekwatności podziału administracyjnego oraz przynależności niektórych większych miast do rynków pracy województw ościennych. Oprócz oczywistego faktu odmienności sytuacji w największych obszarowo województwach mazowieckim i wielkopolskim (co z czasem może potencjalnie skutkować postępującym, w miarę rozwoju infrastruktury, ciążeniem ich obszarów peryferyjnych do województw sąsiednich), uwagę w tym kontekście zwraca sytuacja zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego (z Elblągiem), które pozostaje wyraźnie w zasięgu oddziaływania (w tym zasięgu rynku pracy) Trójmiasta. O wiele większe różnice w obu rozkładach przestrzennych odnotowujemy w przypadku izochrony 90 minut (ryc. 5). Ryc. 5. Zasięg izochron 90-minutowych wyznaczonych od najbliższego miasta wojewódzkiego w latach 2013, 2015 i 2023 Odniesienie się do całej sieci miast wojewódzkich powoduje, że praktycznie znikają wszystkie wyspy złej, tzn. ponad 90-minutowej, dostępności do ośrodków regionalnych wewnątrz kraju. Nieliczne jednostki wchodzą w obręb izochrony półtoragodzinnej do najbliższego miasta wojewódzkiego na skutek inwestycji planowanych do roku Na mapie nie dostrzegamy już obszarów poza izochroną 90 minut w południowej Wielkopolsce (z wyjątkiem paru gmin na południe od Kalisza) oraz na południowym i zachodnim Mazowszu. Ich istnienie nie jest zatem wcale 19

20 uwarunkowane układem istniejącej i planowanej sieci drogowej, a zależy jedynie od obecnego podziału administracyjnego (nierówna wielkość województw). Jednocześnie w obrazie kartograficznym nadal widoczne są, w prawie nie zmienionym kształcie, największe terytoria złej dostępności położone na peryferiach całego kraju (Pomorze Środkowe, wschodnie Mazury i Suwalszczyzna, południowe Podlasie, południowo-wschodnia Lubelszczyzna, Karpaty i Sudety). W ich wypadku poprawa sytuacji może nastąpić tylko na drodze nowych inwestycji drogowych (ryc. 5). Interpretacja obu rozkładów (w przypadku każdej z izochron) może być różna zależnie od interesujących nas faktycznych celów podróży. Generalnie czas dojazdu do własnego ośrodka wojewódzkiego jest właściwy w przypadku przemieszczeń do szeroko rozumianych usług pożytku publicznego o silnym umocowaniu administracyjnym (administracja publiczna, usługi zrejonizowane jak sądy, część służby zdrowia). W przypadku pozostałych usług wyższego rzędu, a także w odniesieniu do rynków pracy, właściwszy będzie czas dojazdu do dowolnego najbliższego z ośrodków wojewódzkich. W przeciwieństwie do dostępności do własnego ośrodka w przypadku sieci miast wojewódzkich ujawnia się znaczenie niektórych inwestycji poza POIŚ Dotyczy to m.in. wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, gdzie inwestycje w ramach CEF (droga ekspresowa S61) powodują zbliżenie niektórych obszarów do Białegostoku. W tabeli 6 zestawiono wskaźniki dla całego kraju obliczone oddzielnie dla obu izochron i w obu ujęciach ( własne miasto oraz sieć miast wojewódzkich). Jak już wspomniano, w skali kraju odsetek ludności mieszkającej w zasięgu maksimum 60-minutowego dojazdu do swoich ośrodków regionalnych w całej dekadzie zwiększy się z 67 do ponad 71%, a w przypadku izochrony 90 minut będzie to odpowiednio niecałe 89% i blisko 92%. Analogiczne miary dla sieci województw są z oczywistych względów wyższe. Różnica ta jest obecnie dużo większa dla izochrony 90 minut (w 2013 roku 4,4 punktu procentowego) niż dla izochrony godzinnej (odpowiednio 2,1 puntu). W roku 2023 dysproporcja ta zostanie zniwelowana i wyniesie w obu wypadkach po około 3,3 3,4 punktu procentowego. Można to tłumaczyć stopniową koncentracją ludności w obszarach przylegających do największych ośrodków, a prawdopodobnie dopiero w drugiej kolejności rozmieszczeniem nowych inwestycji drogowych. Z drugiej strony wyprowadzenie sieci dróg ekspresowych z Warszawy na peryferia Mazowsza oraz budowa drogi S5 między Poznaniem a Wrocławiem może mieć tu pewne znaczenie. Tab. 6. Odsetek ludności w zasięgu izochrony do właściwego miasta wojewódzkiego oraz sieci miast wojewódzkich w skali całego kraju Ludność w zasięgu izochrony 60 minutowej w roku 90 minutowej w roku Właściwe miasto wojewódzkie Sieć miast wojewódzkich w tysiącach % ludności kraju 66,9 67,7 71,2 88,8 89,3 91,7 w tysiącach % ludności kraju 69 69,9 74,6 93,2 93,5 95,0 20

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ul. Chałubińskiego

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za IV kwartał 2014r.

Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za IV kwartał 2014r. Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za IV kwartał 2014r. Liczba zaakceptowanych wniosków: 15.972 w tym na 2014: 9.145 na 2015: 5.870 na 2016: 915 na 2017: 42 na 2018: 0 Wysokość przyznanego dofinansowania:

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku I Sesja pomiarowa Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego

Bardziej szczegółowo

Rządowy program Mieszkanie dla młodych dane wg stanu na 30.06.2015r.

Rządowy program Mieszkanie dla młodych dane wg stanu na 30.06.2015r. Rządowy program Mieszkanie dla młodych dane wg stanu na 30.06.2015r. Liczba zaakceptowanych wniosków: 25.194 w tym na 2014: 9.141 na 2015: 12.757 na 2016: 3.042 na 2017: 253 na 2018: 1 Wysokość przyznanego

Bardziej szczegółowo

Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za I kwartał 2015r.

Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za I kwartał 2015r. Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za I kwartał 2015r. Liczba zaakceptowanych wniosków: 20.453 w tym na 2014: 9.141 na 2015: 9.474 na 2016: 1.723 na 2017: 115 na 2018: 0 Wysokość przyznanego dofinansowania:

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Oszacowanie wartości WMDT i wskaźników gałęziowych na potrzeby dokumentów programowych i strategicznych dot. perspektywy finansowej 2014-2020

Oszacowanie wartości WMDT i wskaźników gałęziowych na potrzeby dokumentów programowych i strategicznych dot. perspektywy finansowej 2014-2020 P O L S K A A K A D E M I A N A U K INSTYTUT GEOGRAFII I PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA im. S. Leszczyckiego 00-818 Warszawa, ul. Twarda 51/55, http://www.igipz.pan.pl/ tel. (22) 6978841, fax (22) 6206221,

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

Synteza wyników pomiaru ruchu na drogach wojewódzkich w 2005 roku

Synteza wyników pomiaru ruchu na drogach wojewódzkich w 2005 roku Synteza wyników pomiaru ruchu na drogach wojewódzkich w 2005 roku Opracowano w Transprojekt-Warszawa Sp. z o.o. na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Autor: mgr. inż. Krzysztof Opoczyński

Bardziej szczegółowo

Program Mieszkanie dla Młodych dane liczbowe za I kwartał 2014 r.

Program Mieszkanie dla Młodych dane liczbowe za I kwartał 2014 r. Program Mieszkanie dla Młodych dane liczbowe za I kwartał 2014 r. Wnioski przekazane przez banki kredytujące do BGK (art. 10 ust. 9) wg daty wypłaty wsparcia Limit dostępny Limit oczekujący Razem ROK Kwota

Bardziej szczegółowo

2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński

2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński 2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński [w] Małe i średnie miasta w policentrycznym rozwoju Polski, G.Korzeniak (red), Instytut Rozwoju Miast, Kraków 2014, str. 7-13 W publikacji

Bardziej szczegółowo

Przebudowa Warszawskiego Węzła Drogowego a jego rola w krajowym i regionalnym systemie transportowym - wnioski dla obszaru metropolitalnego

Przebudowa Warszawskiego Węzła Drogowego a jego rola w krajowym i regionalnym systemie transportowym - wnioski dla obszaru metropolitalnego Przebudowa Warszawskiego Węzła Drogowego a jego rola w krajowym i regionalnym systemie transportowym - wnioski dla obszaru metropolitalnego dr Piotr Rosik prof. Tomasz Komornicki Sławomir Goliszek Plan

Bardziej szczegółowo

Stosowanie urządzeń zabezpieczających dzieci w Polsce w 2014 roku

Stosowanie urządzeń zabezpieczających dzieci w Polsce w 2014 roku Stosowanie urządzeń zabezpieczających dzieci w Polsce w 2014 roku Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ul. Chałubińskiego 4/6, 00-928

Bardziej szczegółowo

Stosowanie pasów bezpieczeństwa w Polsce w 2015 roku

Stosowanie pasów bezpieczeństwa w Polsce w 2015 roku Stosowanie pasów bezpieczeństwa w Polsce w 2015 roku I Sesja pomiarowa Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ul. Chałubińskiego 4/6, 00-928

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ TOMASZ KUŹNIAR WIELKOPOLSKIE BIURO PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO

Bardziej szczegółowo

Stosowanie urządzeń zabezpieczających dzieci w Polsce w 2015 roku. I sesja pomiarowa

Stosowanie urządzeń zabezpieczających dzieci w Polsce w 2015 roku. I sesja pomiarowa Stosowanie urządzeń zabezpieczających dzieci w Polsce w 2015 roku I sesja pomiarowa Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ul. Chałubińskiego

Bardziej szczegółowo

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego 1 ok. 80% danych to dane przestrzenne - ORSiP jest źródłem takich danych, każde wiarygodne i aktualne źródło danych przestrzennych jest

Bardziej szczegółowo

Tab. 8.1. Zróżnicowanie podstawowych wskaźników rozwojowych w grupach miast w skali kraju i województw

Tab. 8.1. Zróżnicowanie podstawowych wskaźników rozwojowych w grupach miast w skali kraju i województw 8. Grażyna Korzeniak, Katarzyna Gorczyca, Policentryczność rozwoju systemu osadniczego z udziałem miast małych i średnich w kontekście procesów metropolizacji [w] Małe i średnie miasta w policentrycznym

Bardziej szczegółowo

R U C H B U D O W L A N Y

R U C H B U D O W L A N Y , GŁÓWNY URZĄD NADZORU BUDOWLANEGO R U C H B U D O W L A N Y w 214 roku Warszawa, luty 215 r. 1. Wprowadzenie Badania ruchu budowlanego w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego są prowadzone już od 1995

Bardziej szczegółowo

InfoDług www.big.pl/infodlug Profil klienta podwyższonego ryzyka Klient podwyższonego ryzyka finansowego to najczęściej mężczyzna pomiędzy 30 a 39 rokiem życia, mieszkający w województwie śląskim lub mazowieckim,

Bardziej szczegółowo

Ex-post evaluation of transport accessibility of regions with the use of WMDT (Multimodal Accessibility Indicator) Tomasz Komornicki Piotr Rosik

Ex-post evaluation of transport accessibility of regions with the use of WMDT (Multimodal Accessibility Indicator) Tomasz Komornicki Piotr Rosik Ex-post evaluation of transport accessibility of regions with the use of WMDT (Multimodal Accessibility Indicator) Tomasz Komornicki Piotr Rosik 2 Idea of the study WMDT (Multimodal Accessibility Indicator)

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu budowy autostrad i dróg ekspresowych na rozwój społeczno-gospodarczy i terytorialny Polski

Ocena wpływu budowy autostrad i dróg ekspresowych na rozwój społeczno-gospodarczy i terytorialny Polski Ocena wpływu budowy autostrad i dróg ekspresowych na rozwój społeczno-gospodarczy i terytorialny Polski Rzeszów, Listopad 2013 W opracowaniu poddano analizie 48 projektów z terenu całego kraju, w tym 3

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Mieszkanie dla Młodych w pigułce"

Mieszkanie dla Młodych w pigułce Opracowanie: Portal MieszkanieDlaMlodych.pl - Wydanie na IV kwartał 2013 Mieszkanie dla Młodych w pigułce" Program Mieszkanie dla Młodych jest skierowany do osób, które nie przekroczyły 35 roku życia (w

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 3 maja 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 213 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność Warmii i Mazur zróżnicowanie wewnątrz-regionalne

Konkurencyjność Warmii i Mazur zróżnicowanie wewnątrz-regionalne Konkurencyjność Warmii i Mazur zróżnicowanie wewnątrz-regionalne Potencjał rozwojowy gmin Delimitacja Potencjalnych Obszarów Strategicznej Interwencji (POSI) Potencjał rozwojowy gmin ZAMOŻNOŚĆ JEST UWARUNKOWANA

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA DELIMITACJI OBSZARU RADOMSKIEGO REGIONALNEGO INSTRUMENTU TERYTORIALNEGO

INFORMACJA DOTYCZĄCA DELIMITACJI OBSZARU RADOMSKIEGO REGIONALNEGO INSTRUMENTU TERYTORIALNEGO INFORMACJA DOTYCZĄCA DELIMITACJI OBSZARU RADOMSKIEGO REGIONALNEGO INSTRUMENTU TERYTORIALNEGO Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (ZIT) i wywodzące się od nich Regionalne Instrumenty Terytorialne (RIT)

Bardziej szczegółowo

Plany kanałowe wykorzystania częstotliwości z zakresu MHz przeznaczonych dla DVB-T w Polsce zgodnie z Porozumieniem GE06

Plany kanałowe wykorzystania częstotliwości z zakresu MHz przeznaczonych dla DVB-T w Polsce zgodnie z Porozumieniem GE06 Plany kanałowe wykorzystania częstotliwości z zakresu 470-862 MHz przeznaczonych dla DVB-T w Polsce zgodnie z Porozumieniem GE06 Rys. 1. Mapki kanałowe dla obszarów wykorzystania częstotliwości DVB-T zgodnie

Bardziej szczegółowo

Regionalne Programy Operacyjne Inwestycje lotnicze INWESTYCJE LOTNICZE W REGIONALNYCH PROGRAMACH OPERACYJNYCH

Regionalne Programy Operacyjne Inwestycje lotnicze INWESTYCJE LOTNICZE W REGIONALNYCH PROGRAMACH OPERACYJNYCH INWESTYCJE LOTNICZE W REGIONALNYCH PROGRAMACH OPERACYJNYCH Lp. Województwo Wyszczególnienie Zaprogramowane wykorzystanie wkładu EFRR w RPO (w EUR) 1 1. Dolnośląskie - brak - 2. Kujawsko-Pomorskie Projekt

Bardziej szczegółowo

S11 a rozwój gospodarczy regionów. VII Walne Zebranie Członków Stowarzyszenia Droga S11. Koszalin, 10 czerwca 2013 r.

S11 a rozwój gospodarczy regionów. VII Walne Zebranie Członków Stowarzyszenia Droga S11. Koszalin, 10 czerwca 2013 r. Bożena Przewoźna Prezes Zarządu Stowarzyszenia Droga S11. S11 a rozwój gospodarczy regionów. VII Walne Zebranie Członków Stowarzyszenia Droga S11. Koszalin, 10 czerwca 2013 r. Transport jest jednym z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Udział w rynku i wielkość audytorium programów radiowych w podziale na województwa

Udział w rynku i wielkość audytorium programów radiowych w podziale na województwa Udział w rynku i wielkość audytorium programów radiowych w podziale na województwa lipiec-wrzesień 2012 Analiza i opracowanie Monika Trochimczuk DEPARTAMENT MONITORINGU WARSZAWA 2012 Nota metodologiczna

Bardziej szczegółowo

Sekcja I: Instytucja zamawiająca/podmiot zamawiający

Sekcja I: Instytucja zamawiająca/podmiot zamawiający Unia Europejska Publikacja Suplementu do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej 2, rue Mercier, 2985 Luxembourg, Luksemburg Faks: +352 29 29 42 670 E-mail: ojs@publications.europa.eu Informacje i formularze

Bardziej szczegółowo

Rys. 4.2.1. Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach 1995-2010

Rys. 4.2.1. Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach 1995-2010 4.2. Grażyna Korzeniak, Dynamika rynku pracy, podmiotów gospodarczych, budżetów gmin, procesów inwestycyjnych, ochrony środowiska w małych i średnich miastach Polski w okresie 1995-2010 [w] Małe i średnie

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r.

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r. URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, czerwiec 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Inwestycje kolejowe w latach 2014 2023 Warszawa 16 kwietnia 2014 r.

Inwestycje kolejowe w latach 2014 2023 Warszawa 16 kwietnia 2014 r. Inwestycje kolejowe w latach 2014 2023 Warszawa 16 kwietnia 2014 r. Źródła finansowania inwestycji kolejowych w latach 2014 2023 1) FS/POIiŚ2014-2020 uzupełnienie i zakończenie inwestycji na ciągach, na

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 213 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 212 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

Związek ZIT jako Instytucja Pośrednicząca

Związek ZIT jako Instytucja Pośrednicząca Związek ZIT jako Instytucja Pośrednicząca II Posiedzenie Komitetu Sterującego Związku ZIT Bydgosko-Toruńskiego Obszaru Funkcjonalnego Bydgoszcz,18.03.2015 r. CO TO JEST INSTYTUCJA POŚREDNICZĄCA (IP) IP

Bardziej szczegółowo

System pomiarów jakości powietrza w Polsce

System pomiarów jakości powietrza w Polsce System pomiarów jakości powietrza w Polsce Pomiary i oceny jakości powietrza Podstawa prawna: Przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia wykonawcze określają system prawny w jakim funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2011 r. Projekt z dnia 1 czerwca 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2011 r. w sprawie warunków i zakresu dostępu do wojewódzkiej bazy danych dotyczącej wytwarzania i gospodarowania odpadami Na

Bardziej szczegółowo

Przebieg autostrad i dróg ekspresowych w Polsce: czy potrzebne są zmiany?

Przebieg autostrad i dróg ekspresowych w Polsce: czy potrzebne są zmiany? Przebieg autostrad i dróg ekspresowych w Polsce: czy potrzebne są zmiany? Prof. Wojciech Suchorzewski POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII LĄDOWEJ INSTYTUT DRÓG I MOSTÓW Wschodnie Forum Drogowe "Dlaczego

Bardziej szczegółowo

WYKONAWCY. Zał. nr 2 do UMOWY../BAF - VI/PN/MSW/13,

WYKONAWCY. Zał. nr 2 do UMOWY../BAF - VI/PN/MSW/13, MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH Biuro AdministracyjnoFinansowe Warszawa, dnia 12 kwietnia 2013 Znak pisma BAFVI2374112/13 WYKONAWCY ubiegający się o zamówienie publiczne prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego

Bardziej szczegółowo

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R.

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R. Urząd Statystyczny w Bydgoszczy e-mail: SekretariatUSBDG@stat.gov.pl http://www.stat.gov.pl/urzedy/bydgosz tel. 0 52 366 93 90; fax 052 366 93 56 Bydgoszcz, 31 maja 2006 r. SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023. Kielce 14.05.2015 r.

Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023. Kielce 14.05.2015 r. Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023 Kielce 14.05.2015 r. Do czego dążymy Docelowa sieć dróg ekspresowych i autostrad została określona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 maja 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2012 roku

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2012 roku OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, czerwiec 2013 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/lublin Budownictwo mieszkaniowe w województwie

Bardziej szczegółowo

Budowana infrastruktura ITS na drogach krajowych oczekiwane korzyści ekonomiczne

Budowana infrastruktura ITS na drogach krajowych oczekiwane korzyści ekonomiczne Budowana infrastruktura ITS na drogach krajowych oczekiwane korzyści ekonomiczne Leszek Sekulski Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad 1 Zadania zrealizowane GDDKiA na sieci dróg krajowych zaimplementowała:

Bardziej szczegółowo

Demograficzne i migracyjne uwarunkowania rozwoju oświaty Zielonej Góry w perspektywie 2020 roku. Czesław Osękowski

Demograficzne i migracyjne uwarunkowania rozwoju oświaty Zielonej Góry w perspektywie 2020 roku. Czesław Osękowski Demograficzne i migracyjne uwarunkowania rozwoju oświaty Zielonej Góry w perspektywie 2020 roku Czesław Osękowski Miasto i Gmina Zielona Góra Strony połączenia: - Miasto Zielona Góra - Gmina Zielona Góra

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE. Wnioski podsumowujące można sformułować następująco:

PODSUMOWANIE. Wnioski podsumowujące można sformułować następująco: PODSUMOWANIE Hałas w środowisku jest coraz silniej odczuwalnym problemem, wpływa na zdrowie ludzi i przeszkadza w codziennych czynnościach w pracy, w domu i szkole. Może powodować choroby układu krążenia,

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Organizacja transportu publicznego

Organizacja transportu publicznego Organizacja transportu publicznego Jędrzej Gadziński Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UAM w Poznaniu Projekt częściowo finansowany przez Unię Europejską w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Udział w rynku i wielkość audytorium programów radiowych w układzie wojewódzkim

Udział w rynku i wielkość audytorium programów radiowych w układzie wojewódzkim Udział w rynku i wielkość audytorium programów radiowych w układzie wojewódzkim październik-grudzień 2011 Informację sporządzono na podstawie danych SMG/KRC Millward Brown, w zestawieniach zostały uwzględnione

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU Rola małych miast i obszarów wiejskich w rozwoju obszaru metropolitalnego Prof. dr hab. Jerzy Bański Dr Konrad Czapiewski Plan Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

OFERTA SPRZEDAŻY NIERUCHOMOŚCI

OFERTA SPRZEDAŻY NIERUCHOMOŚCI OFERTA SPRZEDAŻY NIERUCHOMOŚCI I. PRZEDMIOT OFERTY Przedmiotem oferty jest sprzedaż części nieruchomości - niezabudowanej, opisanej poniżej, będącej we władaniu Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego Spółka

Bardziej szczegółowo

Stan przygotowania do realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce.

Stan przygotowania do realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Stan przygotowania do realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Piotr Zygadło Departament Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Rzeszów, 16 grudnia 2014 r. Harmonogram i propozycje

Bardziej szczegółowo

RAPORT METODOLOGICZNY

RAPORT METODOLOGICZNY P O L S K A A K A D E M I A N A U K INSTYTUT GEOGRAFII I PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA im. S. Leszczyckiego 00-818 Warszawa, ul. Twarda 51/55, http://www.igipz.pan.pl/ tel. (22) 6978841, fax (22) 6206221,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 r.

Warszawa, październik 2013 r. GŁÓWNY INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA Departament Monitoringu i Informacji o Środowisku OCENA POZIOMÓW PÓL ELEKTROMAGNETYCZNYCH W POLSCE NA PODSTAWIE POMIARÓW WOJEWÓDZKICH INSPEKTORATÓW OCHRONY ŚRODOWISKA

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2009 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu Informacja o wynikach badania przepływów ludności

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2013 roku

Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim w 2013 roku OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 2014 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl/ Budownictwo mieszkaniowe w województwie lubelskim

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR)

Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) Zapraszamy na szkolenia informacyjne podnoszące kompetencje pracowników i właścicieli mikro, małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

wraz decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej potwierdzenie wystąpienia o decyzje o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej

wraz decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej potwierdzenie wystąpienia o decyzje o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej W związku z ogłoszonym w dniu 01.12.2010 r. naborem projektów do działania IV.1 PO RPW bardzo proszę o interpretację poniżej opisanej sytuacji: Zgodnie z dokumentem Procedura naboru projektów do Listy

Bardziej szczegółowo

Indykatywny Wykaz Indywidualnych Projektów Kluczowych w ramach RPO WL lista rezerwowa

Indykatywny Wykaz Indywidualnych Projektów Kluczowych w ramach RPO WL lista rezerwowa Indykatywny Wykaz Indywidualnych Projektów Kluczowych w ramach RPO WL lista rezerwowa Regionalny Program Operacyjny Województwa Lubelskiego na lata 2007-2013 Lp. Nazwa projektu / zakres projektu* Oś Priorytetowa

Bardziej szczegółowo

OFERTA SPRZEDAŻY NIERUCHOMOŚCI

OFERTA SPRZEDAŻY NIERUCHOMOŚCI OFERTA SPRZEDAŻY NIERUCHOMOŚCI I. PRZEDMIOT OFERTY Przedmiotem oferty jest sprzedaż części opisanej poniżej nieruchomości, będącej we władaniu Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska przed hałasem

Program ochrony środowiska przed hałasem Program ochrony środowiska przed hałasem dla terenów poza aglomeracjami, położonych wzdłuż dróg krajowych oraz wojewódzkich na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, o obciążeniu ponad 3 mln pojazdów

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

Stosowanie kasków ochronnych przez użytkowników motocykli, motorowerów i rowerów w Polsce w 2015 roku

Stosowanie kasków ochronnych przez użytkowników motocykli, motorowerów i rowerów w Polsce w 2015 roku Stosowanie kasków ochronnych przez użytkowników motocykli, motorowerów i rowerów w Polsce w 2015 roku I Sesja pomiarowa Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

II POSIEDZENIE ZESPOŁU

II POSIEDZENIE ZESPOŁU Posiedzenie zespołu ds. opracowania projektu krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii oraz optymalizacji zasad ich finansowania II POSIEDZENIE ZESPOŁU

Bardziej szczegółowo

Potencjał metropolitalny Krakowa

Potencjał metropolitalny Krakowa Potencjał metropolitalny Krakowa Grzegorz Gorzelak EUROREG Uniwersytet Warszawski Polska wobec wyzwań cywilizacyjnych XXI w. Druga konferencja krakowska, 18-19 czerwca 2009 Dynamika PKB w regionach metropolitalnych

Bardziej szczegółowo

Jak wygląda sytuacja drogowa we wszystkich 16 miastach wojewódzkich Polski? Zapraszamy do zapoznania się z szczegółowymi danymi.

Jak wygląda sytuacja drogowa we wszystkich 16 miastach wojewódzkich Polski? Zapraszamy do zapoznania się z szczegółowymi danymi. Informacja prasowa: 08.01.2014 RANKING NAJWOLNIEJSZYCH MIAST: ZIMA /2014 W którym mieście wojewódzkim korki są najbardziej uciążliwe? Znamy wyniki najnowszych badań. Specjaliści z serwisu Korkowo.pl przygotowali

Bardziej szczegółowo

Analiza dla Fundacji Rozwoju Dzieci. Oprac. Jan Herbst

Analiza dla Fundacji Rozwoju Dzieci. Oprac. Jan Herbst Analiza dla Fundacji Rozwoju Dzieci im. Jana Amosa Komeńskiego Oprac. Jan Herbst Cel prezentacji Prezentacja służy przedstawieniu najnowszych danych na temat sytuacji edukacji przedszkolnej w Polsce; Jest

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Wykaz Specjalistycznych Ośrodków/Poradni Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu

Wykaz Specjalistycznych Ośrodków/Poradni Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu L.P. MIASTO PLACÓWKA (woj. lubelskie) 1 Biała Podlaska 21-500 Biała Podlaska, ul. Kąpielowa 9, tel. 083/ 342-58-53, e-mail: mikapzg@wp.pl (woj. podlaskie) 2 Białystok 3 Bielsko-Biała 15-660 Białystok ul.

Bardziej szczegółowo

Modernizacje i rewitalizacje linii kolejowych pomiędzy miastamigospodarzami

Modernizacje i rewitalizacje linii kolejowych pomiędzy miastamigospodarzami Raport fot. Scanrail - fotolia.com Modernizacje i rewitalizacje linii kolejowych pomiędzy miastamigospodarzami UEFA EURO 2012 mgr inż. Maciej Kaczorek, Biuro Strategii, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności instrumentem wsparcia rozwoju regionów w perspektywie 2014-2020. Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu MIiR

Polityka spójności instrumentem wsparcia rozwoju regionów w perspektywie 2014-2020. Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu MIiR Polityka spójności instrumentem wsparcia rozwoju regionów w perspektywie 2014-2020 Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu MIiR Lublin, 8-9 października 2014 Dotychczasowy wpływ polityki spójności na rozwój

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH

PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH Program ochrony środowiska przed hałasem dla Miasta Gliwice na lata 2013-2017

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2013 roku.

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2013 roku. Materiał na konferencję prasową w dniu 25 marca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Uwaga: od 2012 r. zmiana zakresu prezentowanych danych

Bardziej szczegółowo

Udział w czasie słuchania i wielkość audytorium programów radiowych w podziale na województwa. kwiecień czerwiec 2014

Udział w czasie słuchania i wielkość audytorium programów radiowych w podziale na województwa. kwiecień czerwiec 2014 Udział w czasie słuchania i wielkość audytorium programów radiowych w podziale na województwa kwiecień czerwiec 2014 Analiza i opracowanie Monika Trochimczuk Departament Monitoringu Warszawa 2014 Nota

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce

Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce dr hab. inż. Kazimierz Jamroz dr inż. Marcin Budzyński mgr inż. Marcin Antoniuk mgr inż. Łukasz Jeliński Plan

Bardziej szczegółowo

Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym pobierających świadczenia społeczne w relacji do przeciętnej liczby osób w gospodarstwie domowym

Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym pobierających świadczenia społeczne w relacji do przeciętnej liczby osób w gospodarstwie domowym GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł regionalny Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym pobierających świadczenia społeczne w relacji

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r.

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r. Rekomendacje dotyczące akcji informacyjnej o komplementarności z badania ewaluacyjnego pt. Analiza efektów komplementarności wsparcia pomiędzy projektami dofinansowanymi w ramach programów z perspektywy

Bardziej szczegółowo

ZRÓŻNICOWANIA ROZWOJOWE NA POZIOMIE LOKALNYM A ABSORBCJA ŚRODKÓW POLITYKI SPÓJNOŚCI WYZWANIA KRAJOWEJ POLITYKI ROZWOJU

ZRÓŻNICOWANIA ROZWOJOWE NA POZIOMIE LOKALNYM A ABSORBCJA ŚRODKÓW POLITYKI SPÓJNOŚCI WYZWANIA KRAJOWEJ POLITYKI ROZWOJU ZRÓŻNICOWANIA ROZWOJOWE NA POZIOMIE LOKALNYM A ABSORBCJA ŚRODKÓW POLITYKI SPÓJNOŚCI WYZWANIA KRAJOWEJ POLITYKI ROZWOJU Paweł Churski Zakład Analizy Regionalnej Projekt badawczy N N306 791949 finansowany

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3 Który rysunek przedstawia przekrój jeziora górskiego wykonany wzdłuż odcinka EF?

Zadanie 3 Który rysunek przedstawia przekrój jeziora górskiego wykonany wzdłuż odcinka EF? Informacje do zadań 1. i 2. Na mapie przedstawiono podział Polski na województwa. Zadanie 1 Miasta wojewódzkie oznaczone numerami od 1 do 4 to A. 1-Wrocław, 2-Białystok, 3-Poznań, 4-Kielce. B. 1-Poznań,

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu

Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu www.ietu.katowice.pl Otwarte seminaria 2014 Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu Dr inż. arch.

Bardziej szczegółowo

Program budowy linii dużych prędkości

Program budowy linii dużych prędkości Program budowy linii dużych prędkości zachodnia część województwa łódzkiego Jan Raczyński Dyrektor Centrum Kolei Dużych Prędkości PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Warta, 12.11.2010 Program budowy linii

Bardziej szczegółowo

Zawody deficytowe i nadwyżkowe

Zawody deficytowe i nadwyżkowe MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy Zawody deficytowe i nadwyżkowe Informacja sygnalna Za I PÓŁROCZE 2015 ROKU Warszawa, sierpień 2015 r. Zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 20

Bardziej szczegółowo