5. Projakościowe oddziaływanie instytucji państwowych na przedsiębiorstwa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "5. Projakościowe oddziaływanie instytucji państwowych na przedsiębiorstwa"

Transkrypt

1 5. Projakościowe oddziaływanie instytucji państwowych na przedsiębiorstwa 5.1. Ekonomiczne skutki projakościowej polityki państwa We współczesnym świecie nie występuje pełna wolna konkurencja podmiotów gospodarczych. W każdym kraju państwo w mniejszym lub większym stopniu ingeruje w gospodarkę. Na parlamencie i rza dzie cia ży obowia zek podejmowania decyzji w formie różnych aktów prawnych, stwarzaja cych producentom warunki do uzyskiwania większych efektów z tytułu poniesionych nakładów, a podatnikom, wzrostu satysfakcji z nabytych dóbr [2]. Państwo utrzymywane jest przez podatników. Musi pełnić więc funkcję służebna w stosunku do producentów i konsumentów. Od ich dochodów i wydatków bowiem zależeć będa wpływy do skarbu państwa, a co za tym idzie, poziom wydatków budżetu (między innymi na utrzymanie administracji państwowej i parlamentu). Z refleksji tych wynika, że organy administracji państwowej i samorza dowej powinny być zainteresowane poziomem realnych dochodów podatników oraz poziomem ich satysfakcji z realizowanej przez państwo polityki gospodarczej [82]. Wśród czynników, determinuja cych dochody realne podatników, poczesne miejsce zajmuje jakość wytworzonych dóbr i świadczonych usług. Wzrost jakości oznacza, że za taka sama cenę uzyska on produkty o wyższej użyteczności i mniejszych kosztach jakości, które będzie musiał ponieść w trakcie ich eksploatacji. W sumie uzyskuje realnie więcej satysfakcji z poniesionego wydatku oraz zaoszczędza na kosztach eksploatacji. Czyni to jego wydatek realnie wyższym mimo status quo jego wymiaru nominalnego. Dochody realne podatników zależa od wielkości przychodów ze sprzedaży (utargu) i poniesionych nakładów (kosztów) oraz ustalonej przez państwo stawki podatku od dochodu (utarg koszty). Na wielkość utargu wpływa z kolei poziom jakości, decyduja cy o średniej cenie uzyskanej przez pro-

2 103 ducenta, skali produkcji i ilości sprzedaży. Wzrostowi jakości towarzyszy najczęściej spadek kosztów jakości, a co za tym idzie, obniżka kosztów wytwarzania [26]. W sumie oznacza to wzrost dochodu (zysku), będa cego podstawa opodatkowania. Państwo zainteresowane jest wysokościa podatków spływaja cych do skarbu państwa. Do wzrostu przychodów z tytułu podatku dochodowego państwo może da żyć dwoma drogami, poprzez: a) prowadzenie aktywnej polityki projakościowej, umożliwiaja cej producentom uzyskanie większych dochodów, a w następstwie, wzrost poziomu jakości wytworzonych dóbr i świadczonych usług, b) wzrost stopy podatkowej do poziomu, którego przekroczenie, zgodnie z tzw. krzywa Laffera, wywołuje spadek wpływów podatkowych [5]. Nie ulega wa tpliwości, że w kraju o bardzo wysokich stopach podatku w rachubę wchodzi tylko wariant pierwszy. Przedstawiona na rys zależność między poziomem jakości a przychodami i kosztami potwierdza wzrost dochodu będa cego podstawa do opodatkowania. Odcinek AB dochód przy niższym poziomie jakości jest tylko częścia odcinka CD dochód przy wyższym poziomie jakości. Rys Wpływ jakości na dochód producentów.

3 104 Parlament i rza d moga więc zwiększyć dochody skarbu państwa bez potrzeby zwiększenia stopy opodatkowania, prowadza c stosowna politykę projakościowa. Wzrost tego dochodu może pozwolić państwu na obniżenie stopy podatku dochodowego, co przyczyni się do ożywienia gospodarki i zachęci producentów do inwestycji i wzrostu produkcji. Wzrost utargów i dochodów producenta powoduje, że dochody skarbu państwa, mimo obniżki stopy podatkowej, będa wzrastać. Zależność tę, uwidoczniona na rys. 5.2., przedstawia przesuwanie się krzywej Laffera wraz ze wzrostem poziomu jakości produkowanych wyrobów i spadkiem stopy podatku dochodowego [82]. Maksymalny wpływ z tytułu podatku F1, uzyskuje skarb państwa przy stopie podatkowej T2 [5]. Wzrost poziomu jakości, wywołany właściwa projakościowa polityka państwa, spowoduje przesunięcie krzywej Laffera, czyli osia gnięcie wyższego poziomu wpływu budżetu państwa z tytułu podatku dochodowego F2, przy niższej stawce tego podatku T3. Jednocześnie rośnie zysk netto producentów na skutek obniżki stopy podatku dochodowego (Rys. 5.2.) oraz wzrostu ich dochodów (Rys. 5.1.). Korzyści, odnoszone przez producenta w następstwie stosowanej przez państwo polityki projakościowej, umożliwiaja dalsze inwestowanie w jakość. Sprzyja to podniesieniu konkurencyjności producenta na rynku krajowym i zagranicznym oraz dalszej poprawie jego kondycji ekonomicznej. Rys Oddziaływanie jakości na stopę opodatkowania i wpływy z tytułu podatku. Benificjentem wzrostu poziomu jakości jest konsument (użytkownik), który w wyniku zakupu produktu o wyższym poziomie jakości, której wartość rośnie wolniej niż użyteczność, otrzymuje rentę jakościowa czyli przyrost użyteczności. Miara tej renty jakościowej konsumenta (RJK), będzie relacja: RJK = U 2 W 2 U 1 W 1,

4 105 gdzie: U 1 Użyteczność produktu o podwyższonej jakości; U 0 Użyteczność produktu bazowa (wyjściowa) przed podwyższeniem poziomu jakości; W 1 Wartość produktu o podwyższonej jakości, obejmuja ca cenę i koszty logistyczne; W 0 Wartość bazowa (wyjściowa) przed podwyższeniem poziomu jakości; U Przyrost użyteczności; W Przyrost wartości produktu. Podniesienie poziomu jakości wyrobu może pocia gać za soba wzrost lub spadek ceny i kosztów logistycznych [26]. RIK, przyjmuja c wartość dodatnia, przedstawia przyrost użyteczności wyrobu, przypadaja cy na jedna jednostkę przyrostu wartości produktu. Wartość produktu będzie spadać w wyniku: a) obniżki kosztów produkcji i podatków, które pocia gna za soba spadek ceny mimo wzrostu poziomu jakości, b) obniżki kosztów logistycznych (koszty transportu, montażu, eksploatacji i likwidacji) w wyniku wzrostu poziomu jakości [65]. Powyższe korzyści konsumenta i użytkownika, będa ce następstwem projakościowej działalności państwa, przedstawia rys Rys Wpływ projakościowego oddziaływania państwa na wartość produktu i dochody realne.

5 106 Wzrostowi poziomu jakości z Q 0 do Q 1 towarzyszy spadek wartości produktu (W), obniża się jego cena (C) i koszty logistyczne (K). Oznacza to wzrost dochodów realnych konsumentów, którzy za swe dochody nominalne moga zakupić produkty o wyższej użyteczności [5]. Linia budżetu, krzywa obojętności oraz tzw. punkt równowagi konsumenta przesuwa się w górę (Rys. 5.4.). Oznacza to wzrost satysfakcji konsumenta z wydatkowania ciężko zapracowanych pieniędzy na zakup żywności i dóbr trwałego użytkowania. Nie pozostaje to bez wpływu na ocenę pracy rza du i parlamentu przez konsumentów. Zadowoleni konsumenci i producenci to elektorat pozytywnie oceniaja cy prace organów władzy państwowej [82]. Rys Wpływ wzrostu jakości na poziom zadowolenia konsumenta (punkt równowagi konsumenta). Wzrost jakości produktów wytworzonych w kraju, wywołany polityka projakościowa państwa, powoduje wzrost jakości życia, a ta z kolei pocia ga za soba podwyższenie jakości pracy, której wynikiem jest kolejny wzrost jakości produktu. Zadaniem państwa jest wzmocnienie takiej zależności pomiędzy jakościa : wyrobu, życia i pracy konsumenta (Rys. 5.5.). Z przedstawionej analizy jasno wynika, że warto skłaniać państwo i jego instytucje, aby podjęły działania projakościowe. Wniosek ten odnieść należy do wszystkich szczebli oraz jednostek administracji państwowej i samorza dowej. Obowia zkiem państwa jest udzielenie pomocy przedsiębiorstwom, borykaja cym się z trudnościami na odcinku poprawy jakości pracy i produktów. Odrzucić należy wszystkie te pogla dy i rady, które pozostawiaja polskie przedsiębiorstwa samotne w pokonywaniu barier, albo-

6 107 Rys Wpływ Państwa na jakość życia. wiem prowadza one do dekapitalizacji i ruiny polskich firm. Podatnicy, a więc zarówno producenci jak i konsumenci, maja prawo domagać się od państwa prowadzenia takiej polityki gospodarczej, która pozwoliłaby samodzielnym przedsiębiorstwom prywatnym, państwowym i komunalnym zaja ć konkurencyjna pozycję w stosunku do firm zagranicznych na rynku europejskim i światowym. Jakość jest najlepszym argumentem przekonywuja cym konsumenta, głosuja cego swymi pieniędzmi w momencie zakupu na tego producenta, który zapewnia mu najwięcej satysfakcji. Czy będzie to polski producent zależeć to będzie, w dużej mierze, od prowadzonej przez państwo polityki projakościowej oraz aktywności firm w doskonaleniu jakości swej pracy i dostosowywaniu swych produktów do oczekiwań nabywców [65] Rola systemu finansowego w promocji jakości w Polsce Sukces finansowy banków komercyjnych zależy od kondycji finansowej obsługiwanych przedsiębiorstw. Pomyślne wyniki ekonomiczne firm zależa od uzyskiwanych cen i wielkości sprzedaży. Nie moga tego osia gna ć przedsiębiorstwa bez należytego rozwia zania problemu zapewnienia wysokiego, stale wzrastaja cego poziomu jakości wytwarzanych produktów i świadczonych usług z jednej strony, a wzrostu zaufania firm wśród ich odbiorców z drugiej [2]. Wynika z tego, że w interesie banków komercyjnych leży podniesienie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw przemysłowych i usługowych na rynkach światowych [75]. Polskie przedsiębiorstwa nie sa w stanie same sfinansować realizacji warunków, pozwalaja cych im na utrzymanie się na dotychczasowych i wejścia na nowe rynki zbytu w kraju i za granica. Ekspansja produktów im-

7 108 portowanych o wyższej jakości stopniowo ogranicza krajowe rynki zbytu polskim firmom. Czas najwyższy stworzyć w Polsce system projakościowy, w którym kluczowa rolę pełniłby system finansowy państwa oraz banki. Szczególna rola animatora finansowego wsparcia programu promocji jakości w polskiej gospodarce przypadałaby Narodowemu Bankowi Polskiemu. Podpisanie układu o stowarzyszeniu i chęć wsta pienia Polski do Unii zobowia zuja parlament i rza d do wprowadzenia systemu ISO 9000 w polskich przedsiębiorstwach oraz wprowadzenia Norm Europejskich i dyrektyw nowego podejścia w naszym kraju. Rodzi to poważne zobowia zania państwa, które powinna realizować administracja państwowa i samorza dowa, a wspierać system bankowy. Środki na ten cel parlament powinien zapewnić w ustawie budżetowej. Państwo winno stworzyć dogodne formalno-prawne, finansowe i fiskalne warunki przedsiębiorstwom wdrażaja cym system ISO 9000 i TQM [86]. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia przedsiębiorstw z prowadzenia wielostronnej polityki projakościowej i zapewnienia własnych środków finansowych, umożliwiaja cych pokrycie jak największej części kosztów wzrostu poziomu jakości i konkurencyjności swojej produkcji oraz wdrożenia systemu ISO 9000 i TQM. Realizacja programu promocji jakości i dostosowania się Polski do wymogów Unii Europejskiej wymaga w tym okresie stworzenia warunków instytucjonalnych, zapewniaja cych właściwe finansowanie powyższych zadań [2]. W tym celu od lat, jak na razie bezskutecznie, proponuję: a) utworzenie Funduszu Rozwoju Jakości na bazie środków pomocy zagranicznej, środków własnych państwa oraz przedsiębiorstw krajowych i zagranicznych; b) tworzenie konsorcjów banków czy innych instytucji finansowych i parafinansowych oraz holdingów krajowych i zagranicznych, których celem byłoby kredytowanie, mieszcza cej się w priorytetach państwowych, działalności projakościowej firm na specjalnych, dogodnych, warunkach pod nadzorem Narodowego Banku Polskiego; c) wejście polskich organizacji gospodarczych i finansowych do Europejskiej Fundacji Zarza dzania Jakościa EFQM (European Foundation for Quality Management). W Polsce odczuwa się poważny brak tego rodzaju organizacji jak Europejska Fundacja Zarza dzania Jakościa. Nie posiadamy także zasobnych w kapitał organizacji, które mogłyby samodzielnie finansować skuteczna działalność promocyjna na rzecz doskonalenia zarza dzania przez jakość, w przedsiębiorstwach produkcyjnych i usługowych, w bankach i innych organizacjach gospodarczych lub finansowych. Dlatego też proponuję utworzenie w Polsce Funduszu Rozwoju Jakości, który byłby stworzony ze środków: płyna cych z pomocy zagranicznej, budżetu państwa, banków i innych instytucji finansowych oraz organizacji gospodarczych.

8 109 Zakres działania Funduszu byłby szerszy niż EFQM i obejmowałby dofinansowanie realizacji programu projakościowej działalności państwa i przedsiębiorstw, a szczególnie wdrażania zachodnioeuropejskiego systemu zapewnienia jakości. Ze środków tego Funduszu mogłyby być refinansowane bankom odsetki od kredytów, zacia gniętych przez przedsiębiorstwa na [75]: a) dofinansowania realizacji programu szkoleń w zakresie jakości, miar i normalizacji na wszystkich szczeblach od ministra do robotnika; b) częściowe refinansowanie, post factum, kosztów poniesionych w zwia zku z uzyskaniem certyfikatu (dla wyrobu i usługi, systemu jakości lub upoważniaja cego do szkolenia personelu); c) dofinansowanie badań z zakresu jakości, których koordynatorem byłaby jednostka wdrażaja ca; d) udzielanie poręczeń i gwarancji firmom, ubiegaja cym się o kredyty na sfinansowanie działalności projakościowej, w tym prac na rzecz uzyskania certyfikatów systemu zapewnienia jakości lub akredytacji. W Polsce rza d nie posiada programu projakościowego, zwiększaja cego konkurencję naszych przedsiębiorstw produkcyjnych, usługowych i finansowych. Proponuję, aby do realizacji określonych punktów programu działalności projakościowej państwa tworzyć konsorcja finansowe, działaja ce pod nadzorem Narodowego Banku Polskiego, w których główna rolę odegrałyby banki. Model takiego konsorcjum, sposób jego powstania i działania mógłby być określony przez Prezesa NBP w porozumieniu z rza dem Rola państwa w promocji jakości Proponowana przez Wicepremiera G. W. Kołodkę [29] strategiczna koncepcja zrównoważonego rozwoju stawia trzy priorytety: a) szybki wzrost gospodarczy, b) stabilizacja systemowa i makroekonomiczna, c) poprawa warunków życia. Realizacja tych zadań nie jest możliwa bez poprawy jakości pracy oraz jej efektów wyrobów i usług, zwanych dalej produktami. Poprawa mikroekonomicznej efektywności alokacyjnej, dynamizuja cej wzrost gospodarczy, nie będzie mogła wysta pić bez radykalnej poprawy zarówno jakości typu jak i wykonania polskich produktów. Do szczególnie istotnych działań, sprzyjaja cych wzmocnieniu tendencji rozwojowych, można zaliczyć, obok inwestycji zagranicznych, także nakłady kapitałowe poniesione na podnoszenie kwalifikacji kadr zarza dzaja cych oraz przekwali-

9 110 fikowanie pracowników pod ka tem norm ISO 9000 oraz wymogów Total Quality Management (TQM) [86]. W skali makroekonomicznej wzrost poziomu jakości produkowanych wyrobów sprzyja: zwiększaniu efektywności poniesionych nakładów inwestycyjnych, powiększaniu eksportu, ograniczeniu importu, poprawie salda bilansu płatniczego i zmniejszeniu deficytu budżetowego [80]. Uwarunkowanie gospodarki Polski, która nadal w bardzo dużym stopniu opiera się na własności państwowej, wymaga aktywnego udziału państwa w życiu gospodarczym. Szczególna rola przypada rza dowi w kształtowaniu polityki projakościowej w sektorze państwowym. Minister Przekształceń Własnościowych, Minister Przemysłu i Handlu oraz inni ministrowie nie moga zajmować się zapewnieniem jakości w poszczególnych przedsiębiorstwach, nawet wówczas, gdyby to były przedsiębiorstwa państwowe. Konieczny jest program promocji jakości, obejmuja cy swym zakresem wszystkie przedsiębiorstwa państwowe i prywatne, produkuja ce wyroby lub świadcza ce usługi [82]. Firmy w trudnej walce o jakość pozostawione zostały same sobie. Musza więc bez dostatecznej pomocy właściciela (przedsiębiorstwa państwowe) i rza du (przedsiębiorstwa polskie) stawić czoła konkurencji firm zagranicznych, wspieranych przez ich państwa. Polskiej gospodarce potrzebne sa realne programy projakościowe [65], które: a) zawieraja skuteczne metody oddziaływania na producentów oraz trafnie dobrane narzędzia pomocy tym, którzy chca doskonalić jakość swej pracy; b) potrafia skupić wokół siebie profesjonalistów, którzy poświęca swój czas i zechca pracować na rzecz programu; c) posiadaja wsparcie parlamentu i rza du, przejawiaja ce się zatwierdzonymi środkami finansowymi w przyjętym budżecie państwa, na ich realizację; d) zachęca do udziału w nich, nie tylko przedsiębiorstwa produkcyjne i usługowe, ale także szkoły wyższe, instytuty naukowo-badawcze i wdrożeniowe; e) będa faktycznie realizowane. Ministerstwo Przemysłu i Handlu podjęło inicjatywę wdrożenia Programu Promocji Jakości, obejmuja c nim wszystkie województwa, które zechca wejść do sieci i realizować ten Program. W województwie katowickim i krakowskim inicjatywa MPiH spotkała się z dużym zainteresowaniem. Z inicjatywy Krakowskiej Sekcji Klubu Polskie Forum ISO 9000 i Wojewody Krakowskiego powstał Krakowski Węzeł Sieci, przyjęto ambitny program działania. Pozyskano do Programu szkoły wyższe, instytuty naukowo-badawcze, wdrożeniowe i spora grupę przedsiębiorstw. Za szczególnie

10 111 istotna należy uznać inicjatywę Wojewody Krakowskiego rozszerzenia działania Węzła na cała Małopolskę. Realizacja Programu Promocji Jakości MPiH stanowić może ważny element polityki projakościowej państwa. Żywimy nadzieję, że Rząd, MPiH oraz wojewodowie znajdą środki na sfinansowanie kosztów, które muszą nieuchronnie powstać w trakcie realizacji tego Programu. Do bardzo ważnego elementu projakościowej działalności państwa należy zaliczyć dostosowanie polskiego systemu normalizacji, badań i certyfikacji do wymogów Norm Europejskich i dyrektyw Unii Europejskiej. Szczególnie ważna funkcja przypada Polskiemu Centrum Badań i Certyfikacji. Rozwój systemu akredytacji i certyfikacji zbliża nasza gospodarkę do Unii Europejskiej i wymusza na przedsiębiorstwach uporza dkowanie systemu zarza dzania! Zwraca też uwagę dyrektorom firm na konieczność podniesienia poziomu jakości produkowanych wyrobów i świadczonych usług. Zadania, jakie ciążą na PCBC, wymagają podniesienia rangi tej instytucji i zabezpieczenia większych środków budżetowych na ich realizację. Pełne dostosowanie Polski do wymogów Unii Europejskiej stwarza potrzebę szybkiej zmiany setek aktów prawnych. Część z nich bezpośrednio lub pośrednio dotyczy jakości pracy i produktów [1]. Praca, która musza wykonać rza d i parlament, jest ogromna. Nowelizacja aktów prawnych wymaga aktywnego współdziałania wszystkich, którzy w jakikolwiek sposób zajmuja się problemami jakości. Chodzi tu bowiem o stworzenie takiej ścieżki dojścia do systemu prawa europejskiego, aby rozwój polskich przedsiębiorstw i całej gospodarki nie został zakłócony, a koszty wejścia do Unii Europejskiej były jak najmniejsze. Ważna jest tu rola Sejmu, Senatu, Rza du, Departamentu Integracji Gospodarczej, Urzędu Rady Ministrów, Głównego Urzędu Miar, Polskiego Komitetu Normalizacji [82]. Nie ulega najmniejszej wa tpliwości, że zaangażowanie instytucji państwowych w promowanie jakości jest niewielkie. Bardzo mało aktywne sa Sejm i Senat. Te najwyższe organy ustawodawcze nie znalazły przez kilka ostatnich lat czasu na to, aby zaja ć się problemem jakości. Także rza d i ministerstwa niewiele czasu poświęcaja jakości. Odnosi się wrażenie, że państwo oczekuje na siły nadprzyrodzone, które go wyręcza i spowoduja wzrost jakości pracy i produktów w Polsce. Z naczelnych organów administracji państwowej większe zainteresowanie jakościa wykazuje Ministerstwo Przemysłu i Handlu. Zainteresowanie to nie jest jednak proporcjonalne do potrzeb. Wzrost zainteresowania MPiH szeroko rozumianymi zagadnieniami jakości wymaga stworzenia departamentu, który pomagałby prywatnym i państwowym przedsiębiorstwom w podnoszeniu jakości.

11 112 Niepokoi brak zainteresowania problematyka polityki projakościowej państwa w: Ministerstwie Finansów, NBP i bankach. Powstałe z podziału PKNMiJ trzy instytucje parapaństwowe (PKN, PCBC i GUM), posiadaja zbyt mała rangę, aby mogły być w pełni skuteczne i w stopniu niezbędnym do ogromu zadań, sprzyjać rzeczywistej poprawie jakości [1]. Zainteresowanie Pana Prezydenta ogranicza się do popierania konkursu Teraz Polska, a Premiera Polskiej Nagrody Jakości. Oba te konkursy sa niezmiernie ważne i bardzo dobrze stało się, że ich organizatorzy znaleźli mecenasów tak wysokiej rangi. Chwała im za to, ale od głowy państwa i szefa rza du należy oczekiwać znacznie szerszego wła czenia się w realizację polityki projakościowej państwa. Zarówno w TQM, jak i w normach ISO 9000, pierwsze miejsce w systemie zapewniania wysokiej jakości pracy i produktu w przedsiębiorstwie zajmuje dyrektor lub prezes firmy. W skali kraju główna osoba, która odpowiadałaby za politykę jakości państwa, powinien być premier. W swoim exposé powinien przedstawić zasady polityki projakościowej rza du. Wymóg zadeklarowania polityki jakości stawiany jest dyrektorom przedsiębiorstw, ubiegaja cych się o certyfikat systemu jakości. Wymogu takiego nie stawia się premierowi. Trzeba tę sytuację jak najszybciej zmienić [75]. Postawienie Premiera na czele projakościowej polityki państwa sprzyjać będzie wła czeniu w realizację tej polityki wszystkich instytucji państwowych tak, aby TQM stał się metoda zarza dzania gospodarka kraju. Wojewodowie sa organami założycielskimi setek przedsiębiorstw państwowych. Zadania Premiera w zakresie zapewnienia wzrostu jakości powinny być realizowane na szczeblu województwa przez Wojewodę. Promocja jakości w terenie staje się dziś zadaniem, którego pomina ć nie można. Oznacza to potrzebę zwiększenia zakresu obowia zków cia ża cych na urzędach wojewódzkich i zapewnienia wojewodom dodatkowych środków na ten cel. Działania Krakowskiej Sekcji Klubu Polskie Forum ISO 9000, zmierzaja ce do stworzenia Małopolskiego Węzła Programu Promocji Jakości wykazały, że zadania w zakresie aktywnej promocji jakości w Małopolsce mogłyby być realizowane, gdyby wojewodom przydzielono środki na ten cel. Realizacja tego Programu w terenie sprzyjałaby poprawie konkurencyjności produkowanych wyrobów, wzrostowi produkcji i zatrudnienia, a co za tym idzie, zmniejszeniu bezrobocia i wzrostowi dochodów gmin. Województwa mogłyby do realizacji programu promocji jakości wła czyć samorza dy lokalne, miejscowe stowarzyszenia producentów i handlowców. Taka transmisja programu rza dowego poprawy jakości poprzez województwa do gmin, przyniesie rza dowi sukces, wyrażaja cy się we wzroście efektywności gospodarki i podniesieniu dochodów realnych producentów oraz satysfakcji konsumentów. W sumie oznacza to sukces polityczny rza du i premiera. W gospodarce rynkowej promocja jakości nie moga się zajmować wyła cznie hobbiści zrzeszeni w różnych stowarzyszeniach, klubach i ko-

12 113 łach [80]. Zapewnieniem wzrostu jakości pracy i produktów musza zaja ć się profesjonalne instytucje, działaja ce na zlecenie państwa i samorza dów lokalnych. Z roku na rok wzrasta liczba osób przygotowana profesjonalnie do pracy na rzecz jakości. Pojawia się więc możliwość tworzenia profesjonalnych instytucji rynkowych, działaja cych na zlecenie przedsiębiorstw państwowych i prywatnych, świadcza cych usługi w zakresie podnoszenia jakości pracy i produktu. Transformacja systemu gospodarczego państwa nie może sprowadzać się do komercjalizacji i prywatyzacji; konieczne jest stworzenie warunków do wykształcenia się rynkowego systemu oddziaływania państwa na wzrost poziomu jakości produktów i usług [82]. Trzeba więc jak najszybciej zbudować w naszym kraju system oddziaływania państwa na jakość oraz program promocji jakości, obejmuja cy cała gospodarkę. Wia że się to z zabezpieczeniem w budżecie państwa stosownych środków na ten cel.

13 Literatura 1. ABC Jakości Quality Review, kwartalnik Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji, Nr 1-2, Warszawa Adaptacja systemów zapewnienia jakości w Polsce, materiały Seminarium Polsko- Niemieckiego Centrum Szkoleniowo-Badawczego Jakości, Rabka, grudzień Akredytacja laboratoriów badawczych, opracowane przez E. Köstera materiały konferencji PCBC i ZETOM, Katowice, Bystre k/baligradu, październik Ballogh A.J., The role of economic risk in life cycle costing, 30-th Conference of the EOQC, Stockholm Beeg D., Fischer S., Dornbusch R., Ekonomia, t. 1 i 2, PWE, Warszawa Biała Księga Polska Unia Europejska, Opracowania i Analizy Gospodarki, wydana przez Biuro do spraw Integracji Europejskiej oraz Pomocy Zagranicznej Urzędu Rady Ministrów, Warszawa Budowa systemów akredytacji i certyfikacji w Europie, Materiały Szkoleniowe PCBC, Chojecki H., Godzina prawdy przed progiem UE, Problemy Jakości, 6/1991, Warszawa. 9. Cholewicka-Goździk K., Rachunek ekonomiczny w programowaniu jakości, PWE, Warszawa Cholewicka-Goździk K., Rachunek kosztów w analizie ekonomicznej przedsiębiorstwa, w materiałach konferencji Koszty Jakości, TNOIK, Toruń Dokumenty Wspólnot Europejskich opracowane przez A. Przyborowska Klimczak i E. Skrzydło Tefelska, Lubelskie Wydawnictwo Prawnicze, Lublin Ebenfelt M., Wååk O., LCC Application in Sweden, 30-th Conference of the EOQC, Stockholm Ettinger J., Sittig J., Lepsza jakość - większe efekty, WN-T, Warszawa Feingenbaun A.V., Total Quality Control. Engineering and Management, McGraw Hill, New York - Toronto - Londyn Groocock J.M., Quality Cost Control in ITT Europe, II-Quality - Coste Seminarm 24- th Conference of the EOQC, Warszawa - Kraków Gryna F.M., Koszty jakości po obu stronach bariery, Problemy Jakości 1978, nr 2.

14 Gryna F.M., Koszty jakości użytkownika, materiały na posiedzenie Komisji Ekonomiki Jakości, PTE, Warszawa Harrington H.J., Poor-Quality Cost, Marcel Dakker, Inc. ASQC Quality Press, New York and Basel Milwaukee Hart M.i R., Koszty i korzyści wynikajace z wprowadzenia norm ISO 9000: rozważania dotyczące przyszłych metod kontroli procesów operacyjnych, w pracy zbiorowej pod red. T. Wawaka, Koszty i korzyści wdrażania systemu jakości w przedsiębiorstwie, Wyd. PKN, W-wa Hutorowicz A., Record and Analisys of Quality Costs, II-Quality - Coste Seminarm 24-th Conference of the EOQC, Warszawa - Kraków Informacje dotyczące jakości i kosztów jakości, materiały szkoleniowe CBJW i DGQ, Warszawa Jakość i certyfikacja w gospodarce rynkowej, materiały konferencyje PCBC Popowo, Jakość i certyfikacja w gospodarce wolnorynkowej, materiały konferencji PCBC Kozubnik, Jakość wyrobów - strategia i sterowanie w przedsiębiorstwie przemysłowym, praca zbiorowa pod redakcja T. Borysa i S. Sudoła, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Instytut Towaroznawstwa, Kraków Jędraś J., Zembrzuska Z., Koszty jakości w świetle wymagań norm międzynarodowych serii ISO 9000; OBJWP ZETOM, Warszawa Juran J. M., Gryna F.M., Jakość projektowanie analiza; WNT, Warszawa Kindlarski E., Jakość wyrobów; PWN, Warszawa Kindlarski E., Zarządzanie przez jakość. TQM w Polskich przedsiębiorstwach, w materiałach II Sympozjum Klubu PF ISO 9000, Szczyrk Kołodko G.W., Strategia dla Polski, Poltex, Warszawa Koszty i korzyści wdrażania systemu jakości w przedsiębiorstwie, praca zbiorowa pod redakcja Tadeusza Wawaka, Wyd. PKN Warszawa Kowalczyk J., Systemy jakości w przedsiębiorstwach, Problemy Jakości Nr 2/94, s Lisiecka K., Zarządzanie jakością produktów w przedsiębiorstwie przemysłowym, Akademia Ekonomiczna w Katowicach Mała encyklopedia jakości, pod redakcja B. Oyrzanowskiego; PTE, Warszawa Masing W., Obniżenie kosztów poprzez poprawę jakości działalności operacyjnej firmy, w pracy zbiorowej pod red. T.Wawaka, Koszty i korzyści wdrażania systemu jakości w przedsiębiorstwie, Wyd. PKN, W-wa Michalak T., Tkaczyk J.: Wizja 2000 strategia wprowadzenia norm międzynarodowych w dziedzinie jakości w latach dziewięćdziesiątych, Normalizacja, 2/92, Warszawa. 36. Milewicz L.: Zmiany organizacyjne w dziedzinach normalizacji, badań wyrobów, metrologii i probiernictwa, cz. I i cz.ii, Normalizacja, 5-7/1991, Warszawa. 37. Mroczkowski M., Doświadczenia zakładów elektromaszynowych EDA w Poniatowej we wdrażaniu rachunku kosztów jakości - ekonomiczne oddziaływanie na jakość produkcji; OBJWP ZETOM, Warszawa Mulewicz J.: Negocjacje układu o stowarzyszeniu RP-WE, w materiałach na Forum Uwarunkowania jakościowe współpracy Polski z UE, PSJ, , W-wa.

15 Mulewicz J.: Współpraca Polski ze Wspólnotą Europejską, Problemy jakości, 6/1991, Warszawa. 40. Noye D., Jak opanować procesy jakości, przewodnik praktyczny; Insep editions, Wrocław Organizacyjne i ekonomiczne aspekty sterowania jakością, praca zbiorowa, PWE, Warszawa Oyrzanowski B., Jakość dla konsumenta, producenta i gospodarki narodowej, PWE, Warszawa Oyrzanowski B., Koszty jakości - instrument poprawy efektywnego gospodarowania, w materiałach sympozjum na ten sam temat, Kołobrzeg 1979, wydane w formie powielaczowej, TNOIK, Bydgoszcz Oyrzanowski B., Społeczne straty i koszty powstałe w wyniku niskiej jakości, w materiałach konferencji Sterowanie jakościa produkcji i wyrobów, PTE, Kraków Oyrzanowski B., Wawak T., The significance of User - Consumer Quality Costs in the World of Limited Resources, 27-th Conference of the EOQC, Madrid Ożóg A.: Na spotkanie z UE. Polska certyfikacja., Problemy jakości, 2/1992, Warszawa. 47. Pawlak W. R., Zasady TQM w praktycznej realizacji TQI, Problemy jakości 2/ Polskie Normy / EN / ISO , PKNMiJ 1993 oraz PNIEN/ Prawo wspólnot Europejskich, Dokumenty i Orzecznictwo, wybór i redakcja: W. Czapliński, R. Ostrikansky i A. Wyrozumska, Agencja Scholar, Warszawa Rachunek kosztów jakości - poradnik dla przedsiębiorstw przemysłowych; OBJWP Zetom, Warszawa Rachunek kosztów jakości - poradnik dla przedsiębiorstw resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego, opracował zespół pod kierunkiem A. Fedaka, OBJWP ZETOM, Warszawa Ra czka M., Jakość totalna, Przegla d Odlewnictwa 1993, nr Ra czka M., Metody i narzędzia doskonalenia jakości, Normalizacja 1996, nr Ra czka M., Metody i narzedzia jakóści, Politechnika Krakowska, Kraków 1994, Zeszyt skryptu Studium Podyplomowego Międzynarodowy system zapewnienia jakości w zakładach przemysłowych. 55. Ra czka M. Wewnętrzny audit jakości jako podstawa działań w systemie zapewnienia jakości w przedsiębiorstwie.. Konferencja Systemy jakości w budowie maszyn, , Politechnika Krakowska. 56. Ra czka M., Zagadnienia podstawowe jakości totalnej, Kraków 1994, Zeszyt skryptu Studium Podyplomowego Międzynarodowy system zapewnienia jakości w zakładach przemysłowych. 57. Ra czka M., Tabor A., Truś S., System jakości wg norm ISO a wiarygodność badań labolatoryjnych. 6th International DAAAM Symposium, 26-28th October 1995, Kraków. 58. Schmitz W., Kaizen, jakość totalna i system jakości, Problemy Jakości 2/ Skrzypek E., Zarządzanie jakością, PTE, Lublin Skuteczność systemu zapewnienia jakości doświadczenia przedsiębiorstw, materiały seminarium PTE Lublin organizowanego w listopadzie 1995 r., Zakopane.

16 Sloan, K., TQM w kształceniu MBA, referat na seminarium Administracja Publiczna, 1993 r., UJ. 62. Sołtyski K., Koszty jakości; Problemy Jakości 5/93, Warszawa Sterowanie jakością produkcji wyrobów, praca zbiorowa pod redakcja T. Wawaka; PTE, Kraków Sterowanie jakością w przedsiębiorstwach japońskich; PSJ oraz IOPM ORGMASZ., Warszawa Strategia projakościowa w polskich przedsiębiorstwach, praca zbiorowa pod redakcja Tadeusza Wawaka, Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Kraków Sudoł S., Proilościowa a projakościowa polityka gospodarcza, UMK, Toruń Surdykowska S., Wykorzystanie rachunku kosztów w procesie ustalania cen nowych produktów, Zeszyty Naukowe AE, Kraków, 1982, nr System zapenienia jakości zgodny z wymaganiami norm serii ISO 9000 i co dalej?, Materiały Seminarium organizowanego przez SIMPTEST 1996, Ostrowiec k/wołcza. 69. Sznajder A., Strategie marketingowe na rynku międzynarodowym; PWN, Warszawa Tomczak H., Koszty jakości w Fabryce Kabli Ożarów - w materiałach do konferencji PTE Lublin - Skuteczność systemu zapewnienia jakości, Zakopane Urbanek W., Koszty jakości a ogólna koncepcja rozliczenia kosztów w przedsiębiorstwie na podstawie istniejącego systemu informatycznego w materiałach do konferencji PTE Lublin - Skuteczność systemu zapewnienia jakości, Zakopane Ustawy: Ustawa o badaniach i certyfikacji z r., Dz.Ust. Nr 55, z r. Ustawa o Normalizacji, Ustawa o utworzeniu Głównego Urzędu Miar, Ustawa Prawo o miarach, Ustawa Prawo Probiercze, Vollmuth H. J., Controlling, planowanie, kontrola, zarządzanie, Agencja Wydawnicza PLACAT, Warszawa, Wawak T., Controlling kosztów jakości, w pracy zbiorowej pod red. T. Wawaka, Koszty i korzyści wdrażania systemu jakości w przedsiębiorstwie, Wyd. PKN, W-wa Wawak T., Jakość produktów a zewnętrzne źródła finansowania przedsiębiorstw w okresie wchodzenia Polski do Unii Europejskiej, Banki a gospodarka polska, Kraków Wawak T., Jakość, konkurencja, integracja w: Zeszyty Naukowe AE, Kraków Wawak T., Koszty jakości i efekt ekonomiczny, Problemy jakości, 1984, nr Wawak T., Koszty jakości jako narzędzie oceny efektywności Systemu Zapewnienia Jakości, w materiałach Seminarium organizowanego przez SIMPTEST System Zapenienia jakości zgodny z wymogami serii ISO 9000 i co dalej?, Ostrowiec, Wawak T., Koszty złej jakości ponoszone przez konsumenta - użytkownika na przykładzie wybranych produktów, Normalizacja, 1983, nr Wawak T., Makroekonomiczne problemy jakości produktów przemysłowych w Polsce; UJ. Kraków Wawak T., Niska jakość wyrobów, a inflacja w: Zeszyty Naukowe UJ Nr Wawak T., Projakościowe oddziaływanie instytucji państwowych na przedsiębiorstwa, w pracy zbiorowej Strategia w polskich przedsiębiorstwach, WIE, Kraków 1996.

17 Wawak T., Rachunek kosztów jakości w układzie ciągnionym jako metoda szacowania strat powstałych w gospodarce narodowej z tytułu nieodpowiedniej jakości produkcji (wyniki badań); OBJWP ZETOM, Warszawa Wawak T., Rachunek kosztów złej jakości jako podstawa oczacowania strat z tytułu jakości w skali gospodarki narodowej, TNOIK, Toruń Wawak T., Społeczne koszty i straty, wynikające z niskiej jakości wykonania, na przykładzie hutnictwa i przemysłu elektromaszynowego. Sprawozdanie z badań, Normalizacja, 1987, nr Wawak T., The Role of Financial Institutions and Promoting the Quality in Poland, Competitive Banking in Central and Eastern Europe, praca zbiorowa pod redakcja E. Miklaszewskiej, Jagiellonian University, Kraków Wierzbicki T., Rachunek kosztów w warunkach nowoczesnej techniki obliczeniowej, PWE, Warszawa 1974.

18 SUPLEMENT

19

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA INICJATYW MENEDŻERSKICH

FUNDACJA INICJATYW MENEDŻERSKICH FUNDACJA INICJATYW MENEDŻERSKICH Sprawozdanie z działalności Fundacji Inicjatyw Menedżerskich za okres od 01.01.2011 do 31.12.2011 r. na podstawie: wzoru sprawozdania określonego przez Ministra Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ 13 maja 2011 Wydatki strukturalne akty prawne Ustawa o finansach publicznych z dn.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw Portal finansowy IPO.pl Każde mikroprzedsiębiorstwo powinno skorzystać ze wsparcia funduszy unijnych. Fundusze te mają bardzo wiele zalet, które wpływają pozytywnie na

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć

Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć Nazwa modułu: Ekonomia Rok akademicki: 2015/2016 Kod: ZIP-3-803-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Zarządzania Kierunek: Inżynieria Produkcji Specjalność: - Poziom studiów: Studia III stopnia Forma i tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

REALIZOWANE TEMATY SZKOLEŃ

REALIZOWANE TEMATY SZKOLEŃ REALIZOWANE TEMATY SZKOLEŃ Zakres tematyczny: Finanse księgowość Prawo zarządzanie Podatki Sprzedaż Kwalifikacje interpersonalne Pozyskiwanie funduszy unijnych Audyt Przykłady realizowanych tematów szkoleniowych:

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

DOBRE PRAKTYKI SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁANIE 2.1 WSPARCIE NA DORADZTWO

DOBRE PRAKTYKI SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁANIE 2.1 WSPARCIE NA DORADZTWO DOBRE PRAKTYKI SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁANIE 2.1 WSPARCIE NA DORADZTWO Celem niniejszego opracowania jest syntetyczne przedstawienie projektów, które otrzymały

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 LP Działanie Dotychczasowe brzmienie w brzmieniu zaakceptowanym przez KM 1. 4.5 W projekcie przewidziano komponent B+R - (utworzenie

Bardziej szczegółowo

Projektant biznes planu

Projektant biznes planu Projektant biznes planu Projektant biznes planu Jeżeli planujesz rozpoczęcie nowej działalności lub realizację inwestycji to Projektant biznes planu jest narzędziem stworzonym specjalnie dla Ciebie. Naszym

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2 Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Instytucja Pośrednicząca dla Priorytetu V PO KL Dobre Rządzenie

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych 1. Pojęcie i rodzaje benchmarkingu 2. Wady i zalety stosowania outsourcingu 3. Metoda zarządzania KAIZEN 4. Rynek pracy i bezrobocie 5. Polityka pieniężna

Bardziej szczegółowo

Kierunek Ekonomia Rok I Lp. Przedmioty Blok Wymiar

Kierunek Ekonomia Rok I Lp. Przedmioty Blok Wymiar Kierunek Ekonomia Rok I Semestr 1 Semestr 2 Matematyka wstęp 60 1 30 30 1 Matematyka A 60 6 30 30 E 2 Podstawy statystyki A 60 6 30 30 E 3 Podstawy mikroekonomii A 60 6 30 30 E 4 Podstawy makroekonomii

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r.

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r. FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Fundusz pożyczkowy dla kobiet... 3 1. Termin przyjmowania wniosków... 3 2. Limity

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ

PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ Sprzedaż bezpośrednia Sprzedaż bezpośrednia oraz sprzedaż marginalna lokalna i ograniczona -sprzedaż produktów rolniczych konsumentowi, z pominięciem

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 1998. Maciej Bałlowski

WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 1998. Maciej Bałlowski WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 1998 Maciej Bałlowski Spis treści WPROWADZENIE 11 I. PRYWATYZACJA JAKO ZJAWISKO EKONOMICZNE 17 1. Pojęcie i typologia prywatyzacji 17 1.1. Geneza prywatyzacji, doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

dr Marta Kluzek Zestawienie dorobku naukowego

dr Marta Kluzek Zestawienie dorobku naukowego dr Marta Kluzek Zestawienie dorobku naukowego 2011 Tytuł oryginału: Podział państw Unii Europejskiej według zróżnicowania czynników tworzących klimat inwestycyjny. Autorzy: Kluzek Marta. Źródło: W : Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 2011 Krajowy System Usług oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 Krajowy System Usług (KSU) to oferta usług dla osób przedsiębiorczych w kraju - firm z sektora

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie. Karta przedmiotu

Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie. Karta przedmiotu Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie Wydział Turystyki i Rekreacji Karta obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/013 Kierunek studiów: Turystyka

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA UZYSKANIA ZALICZENIA

KRYTERIA UZYSKANIA ZALICZENIA KRYTERIA UZYSKANIA ZALICZENIA Elementy obowiązkowe Esej naukowy indywidualny na dowolnie wybrany temat z zakresu przedmiotu, 3-5 stron standaryzowanego maszynopisu, przesłany do 09.01.2009 na adres e-mail:

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE

WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE GDAŃSK 2013 PRZEWODNICZĄCY KOMITETU REDAKCYJNEGO WYDAWNICTWA POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Janusz T. Cieśliński REDAKTOR PUBLIKACJI

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL

Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL powstała w 1989 roku największa w Polsce organizacja pozarządowa wspomagająca samorządy terytorialne i rozwój społeczeństwa obywatelskiego laureat Nagrody Głównej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II TEMATYKI SEMINARIÓW Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II Zapisy na seminarium: 18 lutego w godz. 13:15 Proponowane tematy (obszary) prac licencjackich: Prof. nadzw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Akredytacja w Polsce Rola Rady ds. Akredytacji

Akredytacja w Polsce Rola Rady ds. Akredytacji Eurolab Pollab Międzynarodowe Seminarium poświęcone materiałom odniesienia Akredytacja w Polsce Rola Rady ds. Akredytacji dr Wojciech Henrykowski Warszawa, 02.04.2014 r. 1 1 Początki akredytacji w Polsce

Bardziej szczegółowo

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr II/III i IV Specjalność Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: brak 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Blok III. Budżet państwa Polityka fiskalna

Makroekonomia Blok III. Budżet państwa Polityka fiskalna Makroekonomia Blok III Budżet państwa Polityka fiskalna Budżet a rola państwa w gospodarce Neoklasycy contra Keynesiści Efektywność rynku i efektywność sfery publicznej O co ten hałas? Czyli jaki jest

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakością KOSZTY JAKOŚCI. Dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl

Zarządzanie Jakością KOSZTY JAKOŚCI. Dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl Zarządzanie Jakością KOSZTY JAKOŚCI Dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl Gdzie szukać kosztów jakości? PERSPEKTYWA ŁAŃCUCHA DOSTAW Rynek dostawców Pośrednicy dostawców Producent Pośrednicy dystrybucji

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo Oikos dom Nomos prawo Ekonomia zasady prowadzenia gospodarstwa domowego EKONOMIA jest nauką o tym, jak jednostki i całe społeczeństwa decydują o wykorzystaniu rzadkich zasobów które mogą mieć także inne,

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Część 16 - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Część 16 - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Prof. dr hab. Zdzisław Fedorowicz Ekspertyza nr 272 (IP-100 G) Część 16 - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów 1. Budżet części 16 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów na 2003 rok obejmuje plany finansowe Kancelarii

Bardziej szczegółowo

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE ŚNIADANIE PRASOWE: 700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE 29 października 2013r. Warszawa, Klub Bankowca, ul. Smolna 6 0 KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o.

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Konferencja Klubu Polskie Forum ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 Krzysztof Lebdowicz

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (druk nr 917)

do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (druk nr 917) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (druk nr 917) USTAWA z dnia 27 sierpnia 2009 r. O

Bardziej szczegółowo

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Michał Kuszyk Wiceprezes Związku Pracodawców Polska Miedź Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Czym jest Związek Pracodawców? Samorządną ORGANIZACJĄ

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Tworzenie a jakość prawa w ochronie zdrowia w Polsce

Tworzenie a jakość prawa w ochronie zdrowia w Polsce Tworzenie a jakość prawa w ochronie zdrowia w Polsce IX Sympozjum EBHC 2014-12-15 Autor: Jakub Adamski Food for thought o The most exciting phrase to hear in science, the one that heralds new discoveries,

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo