PODEJŚCIE SPOŁECZEŃSTWA I WYBRANYCH PARTII POLITYCZNYCH W POLSCE DO KWESTII WPROWADZENIA WALUTY EURO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PODEJŚCIE SPOŁECZEŃSTWA I WYBRANYCH PARTII POLITYCZNYCH W POLSCE DO KWESTII WPROWADZENIA WALUTY EURO"

Transkrypt

1 UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI Wydział Ekonomii i Zarządzania PRACA DYPLOMOWA PODEJŚCIE SPOŁECZEŃSTWA I WYBRANYCH PARTII POLITYCZNYCH W POLSCE DO KWESTII WPROWADZENIA WALUTY EURO Marta Bartosiak Promotor Dr Zbigniew Binek.. Zielona Góra 2015

2 Spis treści Wstęp Polska w drodze do Unii Europejskiej Podejście partii rządzących i opozycyjnych do wprowadzenia euro w Polsce na podstawie wypowiedzi ich czołowych przedstawicieli Partie polityczne o euro w Polsce wypowiedzi Kandydatki i kandydaci na prezydenta w wyborach 2015 roku o kwestii euro w Polsce Wprowadzenie euro - opinie Polaków i Polek oraz wyborców wybranych partii politycznych...32 Zakończenie Spis rysunków Bibliografia

3 Wstęp Wprowadzenie waluty euro do polskiego obiegu wciąż budzi wiele emocji. W dyskusji publicznej temat ten jest podnoszony w czasie ważnych dla kraju wydarzeń. Tak też dzieje się podczas kampanii wyborczych do Sejmu, Senatu i na urząd Prezydenta Rzeczpospolitej. Rok 2015 jest więc skumulowaniem tej siły napędowej w dyskusji o wspólnej walucie. Wiele Polaków i Polek obawia się wymiany złotego na euro i tego, co będzie tego następstwem. Obawy są tym większe, im trudniejsza staje się sytuacja na rynku pracy w kraju. Rosnące bezrobocie i brak perspektyw na pełne zatrudnienie, zmusza obywateli i obywatelki do sceptycznego spojrzenia na kwestię. Wpływa to na ich decyzję przy urnach wyborczych, które często uzależnione są właśnie od przyszłej, ekonomicznej i gospodarczej wizji państwa. Wraz z nadchodzącymi reformami struktur prawa polskiego i dostosowaniem go do wymogów prawa Unii Europejskiej politycy i polityczki, będąc reprezentantami obywateli, zmuszeni są do weryfikacji swoich postaw. Wspólna waluta wydaje się być czymś oczywistym, do czego rząd dąży w swoich politykach. Często, wbrew ogólnopolskiemu niezadowoleniu, partie polityczne opowiadają się za wprowadzeniem euro, co pomogłoby uchronić państwo przed możliwą zapaścią. Przedstawiciele społeczeństwa w Sejmie i Senacie często stają przed wyborem: albo uspokojenie nastrojów społecznych, albo silna gospodarka kraju. O ile wybór wydaje się być trudny, o tyle trudniejszym na pewno jest przełamanie stereotypów związanych z wprowadzeniem nowej waluty. To stereotypy właśnie stają się podwaliną do konstruowania odmiennych poglądów, wykorzystywanych w swoich programach przez partie opozycyjne. 3

4 1. Polska w drodze do Unii Europejskiej Po 1989 roku w Polsce nastąpiły znaczące zmiany ustrojowe oraz organizacyjne w kontekście funkcjonowania formacji politycznych i organizacji zrzeszających zwolenników oraz przeciwników odchodzącej do historii Polski Ludowej. Powstające normy prawne, które wyrastały jak przysłowiowe grzyby po deszczu, wyznaczały pierwsze kroki do budowania demokracji opartej na pluralizmie i współuczestniczeniu obywateli w kreowaniu nowej polityki. Mała Konstytucja z 1992 roku przywróciła trójpodział władz, jednak to Konstytucja z 1997 roku przyniosła Polsce szeroki wachlarz nowych, naczelnych i fundamentalnych zasad. Określiły one formę państwa i funkcjonowanie społeczeństwa w nowej przestrzeni. Większość z nich sformułowano w pierwszym rozdziale ustawy zasadniczej. Dotyczyły one: demokratycznego państwa prawnego (art. 2), państwa unitarnego (art. 3), zwierzchnictwa Narodu (art. 4, ust. 1), reprezentacji politycznej (art. 4, ust. 2), zrównoważonego rozwoju (art. 5), legalizmu (art. 7), nadrzędności konstytucji (art. 8), trójpodziału władz (art. 10), pluralizmu politycznego (art. 11), wolności zrzeszania się (art. 12), samorządności (art ), czy wolności gospodarczej i ochrony własności (art ) 1. W konsekwencji przyniosło to pierwsze demokratyczne wybory w których społeczeństwo wybierało swoich reprezentantów. O ile, w tamtym okresie, była to demokracja pełzająca, o tyle wraz z kolejnymi wyborami klarowała ona scenę polityczną, co miało bezpośredni i pośredni wpływ na kształt polskiej polityki podczas przystąpienia Polski do Wspólnoty Europejskiej w 2004 roku i później 2. Z zasad konstytucyjnych jasno wynika, że w Polsce nie jest możliwe samodzielne i bezpośrednie sprawowanie władzy przez Naród, dlatego przyjęto, że obywatele pośrednio tę władzę sprawują za pomocą swoich reprezentantów. W tym kontekście tak ważne jest uprawienie ogółu obywateli do wyłaniania ich w trybie pięcioprzymiotnikowych wyborów: tajnych, bezpośrednich, równych, powszechnych i proporcjonalnych 3. Polska scena polityczna posiada gwałtowną historię. Czas od początku transformacji ustrojowej do momentu przystąpienia do Unii Europejskiej, był bardzo burzliwy. O ile sam 1 M. Kallas, Historia ustroju Polski, Warszawa 2007 r., s A. Antoszewski, Demokratyzacja w III Rzeczypospolitej, Wrocław 2002 r., s M. Kallas, op. cit., s

5 kierunek ku integracji europejskiej był przez ekipę rządzącą jasno nakreślony, o tyle działania w tym kierunku nie zawsze były sprawne i skuteczne. Napotykany opór nadciągał ze wszystkich stron, nierzadko mając swoje źródło w mateczniku inicjatorów wejścia Polski do UE. O ile kształtowanie się polskiej sceny politycznej trwało od początku 1990 roku, o tyle historia ta skupia się wokół formowania nowych struktur i organizacji nowego, demokratycznego porządku prawnego. W tamtym czasie niewiele mówiono w polskiej polityce o Unii Europejskiej, a działalność polityki zagranicznej obracała się wokół budowania współpracy z państwami Europy Zachodniej i byłego Związku Radzieckiego 4. Dopiero jesień 2002 roku obfitowała w wydarzenia związane z prowadzonymi rozmowami w sprawie wejścia Polski do UE. Jednym z największych wtedy celów ówczesnego Rządu było pomyślne zakończenie rokowań na temat przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Aby mogło to się stać, należało zakończyć powodzeniem negocjacje obejmujące trzynaście najtrudniejszych rozdziałów, a także uchwalić lub nowelizować przez parlament sześćdziesiąt sześć ustaw. Rząd Premiera Leszka Millera musiał "złagodzić stanowisko w sprawie długości okresu ochronnego na zakup polskiej ziemi, nie zdołał też skrócić siedmioletniego okresu zamknięcia przez niektóre państwa Unii swoich rynków pracy dla obywateli nowych państw członkowskich. (...) pole manewru w najbardziej kontrowersyjnych dziedzinach było jednak niewielkie i dlatego zdecydowano się skoncentrować na walce o zdobycie dla Polski jak największych środków finansowych z budżetu UE" 5. Podczas Szczytu Rady Europejskiej w Kopenhadze udało się wynegocjować dziewiętnaście miliardów euro dotacji unijnych przeznaczonych do wykorzystania przez Polskę na politykę strukturalną i na rolnictwo. Millerowi udało się także wywalczyć wyższe od proponowanych początkowo przez Brukselę dopłaty bezpośrednie dla polskich rolników 6, nie były one jednak w pełni zadowalające 7. W zamian za dyskryminację 4 A. Antoszewski, op. cit., s A. Dudek, Historia Polityczna Polski , Kraków 2007 r., s Dopłaty dla rolników 55 do 65 proc. w pierwszych trzech latach - Miller, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 7 Co uzyskała Polska w Kopenhadze?, tekst dostępny w Internecie: tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 5

6 rolników w kontekście dopłat, Polska otrzymała jednak "zgodę na 46 okresów przejściowych (...), a dotyczących różnych sfer funkcjonowania państwa, gospodarki i społeczeństwa" 8. W tym czasie rozpoczęła się ogólnopolska kampania reklamowa, która miała obywatelom wyjaśnić, czym dla kraju będzie przystąpienie do Wspólnoty i dlaczego jest to tak ważne 9. Jak wspomina Wojciech Roszkowski: "Była ona schematyczna i nieudolna, pochłaniała duże środki i przekonywała przekonanych, a nie wyjaśniała niczego wątpiącym. Symboliczne dla okoliczności, w jakich się to działo, doszło do ujawienia współpracy odpowiedzialnego za tę kampanię ministra Sławomira Wiatra ze służbami PRL, czego najpierw się wypierał, a do czego się w końcu przyznał" 10. Premier Leszek Miller doszedł jednak do wniosku, że zmiana personalna na tak istotnym stanowisku nie jest konieczna, co odbiło się rykoszetem na reklamowym przedsięwzięciu 11. Pod koniec negocjacji, "Unia zaczęła głosić potrzebę kolejnych kompromisów ze strony polskiej, np. przyjęcia 9-letniego okresu dochodzenia do 100% dopłat bezpośrednich w rolnictwie, zaczynając od 25% w pierwszym roku, czy natychmiastowego zniesienia ceł z dniem członkostwa" 12. Wszystkie te zmiany zostały bardzo źle przyjęte przez przeciwników akcesu do UE. Jednak 18 listopada 2002 roku szefowie dyplomacji "15" ustalili, że Polska wraz z innymi ubiegającymi się krajami, przystąpi do Unii 1 maja 2004 roku. Leszek Miller spotkał się wtedy w Kopenhadze z przywódcami państwa UE i odbył spotkanie z papieżem, co miało zwieńczyć starania Rządu w tym zakresie kwietnia 2003 roku podpisano w Atenach traktat o poszerzeniu Unii Europejskiej o dziesięć nowych państw wśród których znalazła się Polska 14. W tym czasie kraj przygotowywał się do przeprowadzenia referendum w tej sprawie. Ruszyła wtedy machina kampanii w której brali udział zarówno zwolennicy przystąpienia, jak i przeciwnicy. 8 A. Dudek, op. cit., s lat Polski w Unii Europejskiej, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 10 W. Roszkowski, Historia Polski , Warszawa 2004 r., s Sławomir Wiatr pod lupą sejmowej komisji europejskiej, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 12 W. Roszkowski, op. cit., s Ibidem lat temu Polska podpisała unijny traktat akcesyjny, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 6

7 Szczególnie donośny był głos tych drugich, którzy przestrzegali przed utratą suwerenności i negatywnymi skutkami kulturalnymi i gospodarczymi 15. "Jednocześnie referendum odczytywano w kontekście bieżącej polityki. Na początku maja 75% ankietowanych uważało, że coraz gorsze notowania rządu Millera mogą zaszkodzić referendum w sprawie przystąpienia Polski do UE. Inni obawiali się, że pozytywny wynik głosowania będzie interpretowany przez rząd jako sukces i dowód rzekomego poparcia dla jego polityki. Dla milionów Polaków przesądzający wydawał się głos papieża Jana Pawła II, który 19 maja wypowiedział się za przystąpieniem Polski do Unii" 16. Polskę na kilka dni przed historycznym referendum odwiedzili przywódcy kilku europejskich państw, którzy zachęcali do głosowania za przystąpieniem Polski do Wspólnoty. Polskę odwiedził wtedy premier Wielkiej Brytanii Tony Blair, premier Szwecji Persson oraz prezydent Irlandii, Mary McAleese 17. Przeciwnikami integracji była część hierarchów kościelnych, a także wpływowe Radia Maryja. Jednak, jak się okazało, duchowieństwo katolickie wspierało wstąpienie Polski do UE. Episkopat nie zajął jednak oficjalnego stanowiska i ograniczył się do listu pasterskiego w którym zachęcał wiernych do wzięcia udziału w referendum 18. Referendum odbyło się 8 maja 2003 roku, gdzie ponad 75% Polaków i Polek spośród 57% uprawnionych do głosowania, poparło przystąpienie Polski do UE 19. W referendum wzięło udział 17,58 milionów z 29,86 milionów uprawnionych do głosowania. "Pięćdziesięcioprocentowy próg frekwencji został przekroczony dopiero pod wieczór w drugim dniu głosowania, co potwierdzało wcześniejsze obawy. Na pytanie: "Czy wyraża Pani/Pan zgodę na przystąpienie Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej?", pozytywnie odpowiedziało 77,45% głosujących, czyli 13,51 mln Polaków. Przeciwnego zdania było 3,93 mln. Najsilniejsze, bo przekraczające 80 proc., poparcie dla członkostwa w UE ujawniło się w województwach zachodnich i północnych. Najmniejsze było natomiast na wschodzie kraju, ale nawet w województwie lubelskim, gdzie odsetek euroentuzjastów 15 Referendum akcesyjne, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 16 W. Roszkowski, op. cit., s Premier Blair w Warszawie, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 18 A. Dudek, op. cit., s W. Roszkowski, op. cit., s

8 okazał się najniższy, sięgnął on poziomu 63,3 proc. (...). Najsilniej popierali członkostwo Polacy zamieszkali w największych miastach, najsłabiej zaś mieszkańcy wsi" 20. Wraz z toczącymi się problemami rządu oraz wybuchającymi skandalami, pojawiły się wyraźne przeszkody na drodze do Unii. "Konwent Unii Europejskiej przyjął projekt traktatu konstytucyjnego, który w istotny sposób obniżał udział Polski w Radzie Europy, ustalony podczas szczytu Unii w Nicei, a także dawał preferencje obszarom byłej NRD, a odmówiono ich innym, gorzej rozwiniętym regionom Unii. Sprzeciw w Polsce budziła też niechęć Konwentu do umieszczenia w preambule konstytucji wzmianki o chrześcijańskich korzeniach europejskiej tożsamości. Zmiany w sposobie podejmowania decyzji w Unii, dokonane po referendum akcesyjnym w Polsce budziły tu szczególne opory, Polacy bowiem mogli się czuć oszukani. Zdecydowali się poprzeć integrację na zasadach, które następnie zmieniono" 21. Podczas debaty sejmowej w tej sprawie, która odbyła się 18 września 2003 roku, padły historyczne już słowa lidera Platformy Obywatelskiej, Jana Rokity "Nicea albo śmierć" 22. Rozpoczęła się wtedy trudna sztuka negocjacji, w której nie pomogło polskie zaangażowanie w Iraku, ostro krytykowane przez Francję i Niemcy 23. Najważniejszym sojusznikiem obrony systemu nicejskiego i głównym partnerem Polski była Hiszpania. Pod koniec września 2003 roku, szefowie dyplomacji, Cimoszewicz i Ana Palacio, skrupulatnie przedstawili wspólne stanowisko wobec konstytucji europejskiej na łamach prestiżowego pisma Financial Times 24. Analogicznym działaniem była obrona tego stanowiska przez prezydenta Kwaśniewskiego i premiera Aznara w trakcie ich spotkania w Hiszpanii 25. Pomimo faktu, że Polska nie była przygotowana do integracji w wielu dziedzinach, na początku października 2003 roku wprowadziła obowiązek wizowy na wschodniej granicy, co było zgodne z zaleceniami UE 26. W sprawie systemu głosowania w Radzie UE, 20 A. Dudek, op. cit., s Ibidem, s Nicea albo śmierć; system głosowania w Radzie Unii Europejskiej według Traktatu z Nicei i według projektu traktatu konstytucyjnego, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 23 Polacy jadą rozpoznawać Irak, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 24 Szefowie dyplomacji Polski i Hiszpanii za utrzymaniem uzgodnień z Nicei, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 25 W. Roszkowski, op. cit., s Milionowa polska wiza dla obywateli zza wschodniej granicy, tekst dostępny w Internecie: granicy,74,0,64842.html, URL z dnia r. 8

9 w Warszawie odbyło się spotkanie, któremu przewodniczył premier Włoch, Sylvio Berlusconi. Zaproponował on kompromis dotyczący nicejskiego problemu, jednak nie zadowolił on polskiej strony, dlatego też szczyt w Brukseli z dnia 13 grudnia 2003 roku zakończył się fiaskiem. W sprawie konstytucji europejskiej nie przyjęto żadnego wspólnego stanowiska 27. Polska napotkała jeszcze wiele przeszkód, zanim udało się przystąpić do UE. Kolejnym problemem okazała się polityka celna. Rosja odmówiła objęcia nowych członków Unii tymi samymi zasadami celnymi, jak dotychczasowych. Minister Cimoszewicz w 2004 roku apelował, alby Wspólnota wstrzymała koncesje handlowe dla Rosji, jeżeli nadal będzie napotykać opór. Istniało więc zagrożenie, że w trakcie trwania integracji, Polska może dołączyć do UE na dotychczas obowiązujących zasadach celnych, które były bardzo niekorzystne 28. W międzyczasie lewicowy rząd hiszpański, zapowiadając wycofanie wojsk z Iraku, wygrał wybory parlamentarne po zamachu terrorystycznym w Madrycie z 11 marca. Konsekwencją było wycofanie się Hiszpanii ze stanowiska sprzeciwiającego się przyjęciu konstytucji europejskiej, co sprawiło, że Polska pozostała sama na placu boju 29. Kiedy Leszek Miller spotkał się z kanclerzem Schroederem, ogłosił gotowość do ustępstw w tym zakresie, pod warunkiem utrzymania silnej pozycji Polski 30. W tym czasie "system bezpieczeństwa europejskiego uległ wzmocnieniu po rozszerzeniu NATO o Bułgarię, Estonię, Litwę, Łotwę, Rumunię, Słowację i Słowenię 29 marca, jednak sojusz był znacznie mniej spójny, niż początkowo zakładano. Polska weszła w struktury Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku, ale odbyło się to w atmosferze obaw i malejącego poparcia dla tego kroku" Premier Włoch Silvio Berlusconi oświadczył, że przyczyną nieprzyjęcia konstytucji UE był totalny brak porozumienia w sprawie siły głosu krajów członkowskich UE, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 28 Wspólna Polityka Handlowa Unii Europejskiej a pozycja Polski na arenie międzynarodowej, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 29 Belka: Polska chce kompromisu w sprawie konstytucji UE przed szczytem w Brukseli, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 30 Schroeder u Millera: zielone światło dla konstytucji UE?, tekst dostępny w Internecie: UE,wid, ,wiadomosc.html?, URL z dnia r. 31 W. Roszkowski, op. cit., s

10 Kiedy w 2004 roku rząd znalazł się w sytuacji krytycznej, a prominentni politycy SLD zamieszani byli w kolejne afery, Leszek Miller podał się do dymisji 2 maja, co tez nastąpiło 32. Polska, po dołączeniu do Unii Europejskiej, była w sytuacji najgorszej do początku trwania transformacji ustrojowej. W tym czasie opinią publiczną poruszały nie tylko nadchodzące wybory, ale obawy co do przyszłości Polski w UE, w tym brzmienia traktatu konstytucyjnego, a także prywatyzacja przedsiębiorstw ze szkodą dla skarbu państwa 33. Po upływie jedenastu miesięcy od czasu referendum, Polska dołączyła do dwudziestu pięciu państw UE. Pierwszy etap reorientacji na Zachód został więc zakończony, otwierając kolejny rozdział w kontekście integracji europejskiej. Jednym z najważniejszych etapów elity politycznej III Rzeczpospolitej było obranie wspólnego kierunku w polityce zagranicznej. Pojawiło się kolejne wyzwanie, jakim stało się wykorzystanie nowej sytuacji do modernizacji kraju. "Przepaść dzieląca Polskę od najbiedniejszych krajów starej Unii była bowiem bardzo duża. W 2002 r. PKB na jednego mieszkańca wg standardu siły nabywczej wynosił w Polsce zaledwie 58 proc. tego z najbiedniejszych krajów piętnastki, czyli Grecji i Portugalii" 34. Pierwsze lata członkostwa pokazały, że Polska wiele skorzystała z przystąpienia do wspólnoty. W 2004 roku saldo pokazało sześciomiliardową korzyść z polskim budżecie, co w kolejnych latach wzrastało. Niestety, administracja rządowa i samorządowa nie radziły sobie z procedurami związanymi z unijnymi dotacjami, co spowodowało, że Polska nie wykorzystywała w pełni możliwości płynących z UE. "Dla większości Polaków nie miało to jednak znaczenia, gdyż - jak wynikało z badań CBOS przeprowadzonych w 2006 r. - zaledwie 7 proc. uznawało dotacje za istotną korzyść wynikającą z członkostwa. Dla 39 proc. najważniejsza była możliwość podejmowania legalnej pracy w niektórych państwach Unii, zaś dla kolejnych 24% proc. sam fakt otwarcia granic" 35. Podjęcie legalnej pracy w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Finlandii czy Szwecji nie był przypadkowy. Polska nie mogła pochwalić się niską stopą bezrobocia, dlatego stopniowe otwieranie granic i rynków pracy stwarzał nowe perspektywy. W tym czasie pokolenie wyżu demograficznego z lat 70. i 80. dwudziestego wieku zaczęło masową emigrację do krajów UE, głównie do Wielkiej 32 Miller podał się do dymisji, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 33 W. Roszkowski, op. cit., s A. Dudek, op. cit., s Ibidem., s

11 Brytanii i Irlandii 36. Zjawisko to trwa do dziś. Praca i wynagrodzenia w euro dają młodym ludziom stabilizację, czego w Polsce nadal brakuje 37. Obecna sytuacja Polski w Unii Europejskiej zmusza rodzimych polityków, partie polityczne i ich liderów do zrobienia kolejnego kroku w celu wprowadzenia zmian, które będą w stanie powstrzymać fale emigracji, a młodym ludziom zapewnić pracę i zarobki na poziomie europejskim 38. Nic więc dziwnego, że coraz częściej pojawiają się głosy dotyczące konieczności poprawy stanu gospodarki i wprowadzenia waluty euro. Skoordynowana polityka gospodarcza i społeczna w połączeniu z reformą finansów oraz wprowadzeniem wspólnej waluty, mogą okazać się jedynym sposobem, aby zapobiec obecnym troskom. Jest to jednak proces wymagający i długotrwały, ale nie niemożliwy i dobrze rokujący. Przykładem są pozostałe państwa Unii Europejskiej, które zdecydowały się na ten krok. Pierwszym jest ujednolicenie polityki walutowej, co - zwłaszcza w ostatnich latach - jest przedmiotem dyskusji na temat finansowej kondycji Polski i jej mieszkańców. 36 Ilu Polaków wyjechało do Wielkiej Brytanii?, tekst dostępny w Internecie: Polak%C3%B3w-wyjecha%C5%82o-do-Wielkiej-Brytanii?, URL z dnia r. 37 A. Dudek, op. cit., s Emigracja zarobkowa Polaków. Zobacz, gdzie wyjeżdżamy najczęściej, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 11

12 2. Podejście partii rządzących i opozycyjnych do wprowadzenia euro w Polsce na podstawie wypowiedzi ich czołowych przedstawicieli Programy partii politycznych są bogate w górnolotne obietnice i opisową wizję Polski, jednocześnie jednak niezwykle okrojone w konkretnych postanowieniach i ich uzasadnieniach. Okazuje się, że aby poznać i zrozumieć stanowisko danej partii na temat planu wejścia Polski do strefy euro, należy wsłuchać się w wypowiedzi ich członkiń i członków. Czasem przewrotne, jak to w polityce, ukazują jednak prawdziwe oblicze polityków i ich opinie w tej kwestii. Oto niektóre z nich, które przybliżają ich światopogląd w tej materii, jak i wizję partii Partie polityczne o euro w Polsce wypowiedzi Sojusz Lewicy Demokratycznej W połowie 2003 roku premier Leszek Miller tak odnosił się do kwestii wprowadzenia w Polsce europejskiej waluty: Trudno precyzyjnie powiedzieć, myślę, że Polska może wejść do strefy euro pomiędzy latami roku. Ale wejście do strefy nie wynika tylko z naszych pragnień - musimy spełnić ostre warunki ekonomiczne 39. Leszek Balcerowicz, jako prezes NBP, niejednokrotnie wskazywał na konieczność wykonania traktatowych założeń, ale również wymieniał pozytywne skutki wprowadzenia waluty euro, m.in. korzyści dla polskich eksporterów 40. Były prezydent z ramienia SLD, Aleksander Kwaśniewski, wygłosił jasny pogląd lewicy na temat wejścia Polski do strefy euro: Jeżeli chcemy budować wspólną silną Europę, to nasza odpowiedź, lewicowa odpowiedź powinna brzmieć tak: tak, widzimy Polskę w strefie euro. Oczywiście to wejście musi mieć charakter rozsądny, musi być przygotowane, musi przynieść odpowiednie korzyści obu stronom, a więc i Polsce i strefie euro. Ale to jest ta kolejna kotwica, która powinna doprowadzić do tego, że jesteśmy na trwale obecni w strukturach Unii Europejskiej, że możemy mówić jeszcze silniejszym 39 Premier Miller: euro między 2007 a 2009 r., tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 40 Balcerowicz: Euro pomoże eksporterom, a nie zaszkodzi, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 12

13 głosem. I nie będziemy stali w poczekalni, jak to ma miejsce dzisiaj, gdy wielcy Europy rozmawiają o przyszłości naszego kontynentu. ( ) W moim przekonaniu to jest jedna z najważniejszych części owego jutra bez obaw, które jest dzisiaj hasłem wyborczym Sojuszu Lewicy Demokratycznej 41. Rzecznik prasowy Sojuszu, Dariusz Joński: Jeśli premier wyznaczy termin konsultacji, to bardzo chętnie się spotkamy. W Unii Europejskiej głos mają ci, którzy siedzą w ekstraklasie - czyli kraje, które są w strefie euro, one podejmują najważniejsze decyzje. Jeśli chcemy być w tej grupie najlepszych, to musimy przystąpić do strefy euro. ( )Wskaźniki gospodarcze nie są dla nas sprzyjające - z uwagi na kryzys, nie wiemy też, jak będzie w roku 2013, ale jest to dobry moment, aby zacząć rozmowy 42. Kilka lat po wejściu Polski do Unii Europejskiej, słynący z kwiecistych porównań były premier i ponowny szef SLD, Leszek Miller, tak opisał Polskę dążącą do eurolandu : Pociąg podąża we właściwym kierunku, ściślejszej integracji gospodarczej i politycznej, ale zajęliśmy miejsca w drugiej klasie, a nie w pierwszej. Możemy przejść do pierwszej, ale musielibyśmy kupić bilet w euro. Z całą pewnością mogę powiedzieć, że gdyby Sojusz Lewicy Demokratycznej sprawował władzę nadal po 2005 roku, Polska byłaby w strefie euro i siedzielibyśmy w 1. klasie 43. W połowie minionego 2014 roku ten sam przedstawiciel SLD skomentował obecną sytuację na scenie politycznej rządzących partii: Rząd nie inicjuje publicznej debaty na temat kosztów i korzyści wejścia Polski do strefy euro. Nie prezentuje żadnej drogi osiągnięcia tego celu. Nie inicjuje debaty na temat polskiej wizji rozwoju i umocnienia Unii Europejskiej. ( ) Mamy przed sobą proste pytanie: czy chcemy jechać w tym europejskim pociągu w drugiej klasie, czy w pierwszej klasie? Czy chcemy siedzieć przy tym stole, przy którym podejmuje się zasadnicze decyzje, a to jest strefa euro, czy będziemy się dowiadywać o tych decyzjach? SLD jest za wejściem Polski do strefy euro, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 42 Partie o wejściu Polski do strefy euro i konsultacjach w tej sprawie, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 43 Miller: gdyby rządził SLD, Polska miałaby euro, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 44 Polska w strefie euro. SLD: rząd nie ma planu, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 13

14 Platforma Obywatelska Bezpośrednio przed przyjęciem Polski do Unii Europejskiej pojawiła się idea wprowadzenia euro w jak najszybszym terminie w formie jednostronnej euroizacji. Zwolennikami tego pomysłu byli ekonomiści Andrzej Bratkowski i Jacek Rostowski. Debata na ten temat ustała tuż po wejściu Polski do UGiW w 2004 roku. Proponujemy, by tak szybko, jak to jest praktycznie możliwe, złoty został zastąpiony w Polsce przez euro. ( ) Jesteśmy przekonani, że najkorzystniejsze dla Polski byłoby przeprowadzenie jednostronnej euroizacji przy akceptacji Unii Europejskiej. Tak więc przez określenie jednostronna euroizacja rozumiemy to, iż euroizacja zostanie wdrożona poprzez zakup niezbędnych euro przy wykorzystaniu rezerw walutowych Polski, zanim Polska stanie się członkiem Unii Gospodarczej i Walutowej (a nawet być może zanim stanie się członkiem Unii Europejskiej) 45. Rząd Donalda Tuska tłumaczył wprowadzenie euro w Polsce strategicznym pożytkiem pogląd na ten temat został zawarty w harmonogramie pt. Mapa drogowa przyjęcia euro przez Polskę (październik 2008 r.). Wejście do zintegrowanego obszaru walutowego, jakim jest strefa euro, stało się strategicznym celem polskiej polityki gospodarczej ukierunkowanej na osiągnięcie trwałego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego i zmniejszenie różnic w poziomie rozwoju gospodarczego między Polską a pozostałymi członkami Unii. Przyjęcie euro leży w strategicznym interesie naszego kraju ze względu na korzyści wynikające z udziału w jednolitym obszarze walutowym, związane z wyeliminowaniem ryzyka kursu walutowego, redukcją kosztów transakcyjnych i rozwojem handlu zagranicznego; jednocześnie przyczyni się do zwiększenia napływu inwestycji bezpośrednich oraz łatwiejszego dostępu polskich przedsiębiorstw do głębokiego rynku kapitałowego Wspólnoty. Wejście Polski do strefy euro oznaczać będzie również jeszcze pełniejsze włączenie naszego kraju w struktury gospodarcze i decyzyjne Unii Europejskiej 46. Podczas pierwszego expose Platformy Obywatelskiej w 2007 roku premier Donald Tusk tak odniósł się do kwestii przyłączenia się do strefy euro: Musimy odpowiednio 45 A. Bratkowski i J. Rostowski: Dlaczego jednostronna euroizacja ma sens w przypadku Polski i (niektórych) innych krajów kandydujących, s. 1, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 46 Mapa drogowa przyjęcia euro przez Polskę, s. 7, tekst dostępny w Internecie: pdf?open, URL z dnia r. 14

15 przygotować się do tej zmiany, tak by proces przechodzenia na wspólna walutę był bezpieczny dla gospodarki i jak najbardziej korzystny dla zwykłych ludzi 47. Jako termin zmiany waluty w 2011 roku mówił premier Donald Tusk we wrześniu 2008 r 48. Natomiast polski rząd już po 2007 roku zmierzał do jak najszybszego wprowadzenia europejskiej waluty w Polsce, czego wyrazem były między innymi prace nad nowelizacją polskiej Konstytucji. Zmienić należało artykuł o roli Narodowego Banku Polskiego, który jako jedyny ma prawo do produkcji i rozprowadzania pieniądza w kraju. Po prowadzenia waluty euro w Polsce będzie to odpowiedzialność Europejskiego Banku Centralnego 49. Podejście to było popierane przez Ludwika Koteckiego, wiceministra finansów i pełnomocnika rządu ds. wprowadzenia euro. W swoich wypowiedziach kładł on nacisk na jak najszybsze wprowadzenia w Polsce wspólnej europejskiej waluty. Argumentował swój pomysł spełnionymi dwoma warunkami nałożonymi przez Unię: niższy od 60 procent PKB dług publiczny oraz deficyt budżetowy nieprzekraczający 3 procent PKB - "Ogłosiliśmy plan dojścia do strefy euro. W tym planie, w I części roku zakładamy wejście do ERM2. Kryzys pokazuje, jak bardzo bezpieczne czują się kraje będące w strefie euro" 50. W roku 2009 nabył ostrożności w ocenie predyspozycji polskiej gospodarki do zmiany waluty: "Jeśli jutro, za miesiąc, za trzy miesiące okaże się, że sytuacja na światowych rynkach finansowych, sytuacja w Europie, sytuacja w Polsce każe nam się zastanowić nad zmianami terminu, nad korektami w 'mapie drogowej', to po to jest rządowy pełnomocnik ds. euro, by tego potrzeby sygnalizować. Ja nie jestem samobójcą i nie chcę wprowadzić Polski do strefy euro tylko dlatego, aby coś komuś udowodnić. To ma być z korzyścią dla Polski i Polaków" 51. Pod koniec stycznia 2010 roku premier Donald Tusk przedstawił Plan rozwoju i konsolidacji finansów publicznych w latach , w którym oświadczył: 47 Komorowski i Duda o przyjęciu euro w Polsce, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 48 Tusk: Euro zastąpi złotego do końca 2011 roku, tekst dostępny w Internecie: html, URL z dnia r. 49 Euro do Konstytucji, inne pomysły już nie takie ważne, tekst dostępny w Internecie: ml, URL z dnia r. 50 Kotecki: Euro w Polsce tak szybko, jak to możliwe, tekst dostępny w Internecie: euro_w_polsce_tak_szybko jak_to_mozliwe.html, URL z dnia r. 51 Tusk o przyjęciu euro: nie jestem samobójcą, tekst dostępny w Internecie: Ja_nie_jestem_samoboj ca.html, URL z dnia r. 15

16 Zaproponujemy wprowadzenie reguły wydatkowej, zgodnie z którą nasze decyzje o wydawaniu pieniędzy nie będą przekraczały poziomu 1 proc. plus inflację przez najbliższych kilka lat. Będzie to nasze ustawowe ograniczenie 52 przepis miał działać do czasu osiągnięcia kryterium z Maastricht. Premier Tusk uzależnił datę wprowadzenia waluty euro w Polsce od opinii wicepremiera Waldemara Pawlaka i pertraktacji z koalicyjnym PSL, które sprzeciwiało się niektórym metodom rozwiązań z Planu rozwoju i konsolidacji finansów Prezydent Bronisław Komorowski, już na początku swojej prezydentury, wyraził pogląd, że Polsce zależy na przyjęciu wspólnej europejskiej waluty, jednak należy przeczekać czas problemów gospodarczych w strefie euro: Trzeba pracować nad tym, żeby strefa euro się uzdrowiła i była strefą atrakcyjną. Trzeba dbać o nasze polskie interesy, a, w moim przekonaniu, tym interesem docelowym, którego terminu nie musimy dzisiaj określać, to jest wejście do strefy euro, ale po jej uzdrowieniu i posiadanie swojej zdolności wejścia do strefy, bo my jej dzisiaj nie mamy, my nie spełniamy kryteriów 54. Zaznaczył jednocześnie, że bardziej opłacalne jest przyjęcie euro wcześniej niż z tym zwlekać, M.in. dlatego, że, ja wierzę w to, strefa euro odzyska swój wigor, odzyska swoje wartości, odzyska szanse na to, aby być obszarem przyspieszenia integracji europejskiej, a więc także zyskiwania na konkurencyjności w stosunku do USA, Rosji, Chin i wszystkich innych 55. Donald Tusk po spotkaniu z zarządem NBP i Radą Polityki Pieniężnej w 2012 r. oznajmił, iż data wprowadzenia euro nie jest dogmatem, ale musi nim być szybkiego przeprowadzenie procesu dostosowania naszej gospodarki do wprowadzenia euro 56. Na temat waluty euro w Polsce politycy Platformy Obywatelskiej wypowiadali się bardzo chętnie. Oto przykłady: "Byłoby dobrze, gdyby tempo wchodzenia do strefy euro było przyspieszone. Jeśli tylko stan naszych finansów publicznych będzie na to pozwalał, 52 Premier przedstawił plan rozwoju i konsolidacji finansów, tekst dostępny w Internecie: https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/aktualnosci/premier-przedstawil-plan-rozwoju-i-konsolidacjifinansow.html, URL z dnia r. 53 Data euro zależna od negocjacji Tuska z Pawlakiem, tekst dostępny w Internecie: 33,0, html, URL z dnia r. 54 Za ileś lat może być trudniej. Prezydent chce euro szybko, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 55 Ibidem. 56 Komorowski i Duda o przyjęciu euro w Polsce, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 16

17 będę całym sobą rekomendował taką decyzję" 57 - szef klubu PO Rafał Grupiński. Przed nami bardzo dużo pracy, żeby przystąpienie do strefy euro było takim dodatkowym, pozytywnym pchnięciem, impetem i dopingiem dla rozwoju gospodarczego Polski, a żeby nie kryło potencjalne zagrożenia. To jest ta praca, te kierunki działań, które musimy podjąć. ( ) Możemy być częścią tej integracji, albo możemy być krajem na peryferiach integracji, krajem który byłby w pewnym sensie w szarej strefie, między integrującą się gospodarczo i politycznie Europą a Federacją Rosyjską. Ja takiej sytuacji sobie nie wyobrażam - jeśli chodzi o średni i długi horyzont czasowy - bo to nie jest możliwe, ani bezpieczne rozwiązanie dla Polski. Premier powiedział jasno, że w ciągu kilku miesięcy musimy określić kierunek działań, te działania powinny być podejmowane także w czasach kryzysu, to nie znaczy, że będziemy przystępowali do samej strefy euro jeszcze w czasie kryzysu 58 minister finansów Jacek Rostowski. Powinniśmy w najbliższych miesiącach sprecyzować kalendarz wejścia do strefy euro, aby znaleźć się w niej wtedy, gdy Europa nie będzie ogarnięta proceduralnym zamieszaniem, związanym m.in. z nadzorem bankowym 59 - poseł Andrzej Halicki. Prawo i Sprawiedliwość Nie widzimy powodu, by realizować dzisiaj plan czy terminarz przystępowania Polski do strefy euro, jest to przedwczesne. Dyskusja na ten temat toczy się także w Europie. Nie widzimy powodów, by już dziś podejmować w tej sprawie jakąkolwiek decyzję 60 taki pogląd zaprezentował premier Kazimierz Marcinkiewicz po wygranych wyborach przez PIS w 2005 roku. Po roku przedstawił jednak bardziej konkretną wizję: Polska chce w 2009 r. rozpocząć rozmowy na temat przystąpienia do strefy euro 61. Dwa lata później, nowy premier z ramienia PIS, Jarosław Kaczyński, przypominał, iż polska sytuacja gospodarcza wciąż nie jest przygotowana na zamianę walut: Polska mogłaby wejść do strefy euro w 2020 lub 2025 roku. Wprowadzenie euro w 2011 roku 57 Partie o wejściu Polski do strefy euro i konsultacjach w tej sprawie, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 58 Ibidem. 59 Ibidem. 60 Komorowski i Duda o przyjęciu euro w Polsce, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 61 Euro się przybliża, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 17

18 byłoby szkodliwe dla Polaków. Nowa waluta oznaczałaby większą drożyznę, spadek poziomu wzrostu gospodarczego i de facto osłabienie płacy realnej 62. Takie przekonanie wyrażał on w wielu swoich wcześniejszych i późniejszych wypowiedziach: Sprawa decyzji o wprowadzeniu euro jest związana przede wszystkim z gotowością gospodarki, a to dobrych kilka lat 63 oraz: Ci, którzy mówią, że wprowadzenie euro oznacza podwyżkę cen nie opowiadają żadnych bajek. ( ) Trzeba ocenić skutki społeczne. Podwyżka cen po wejściu to nie bajka, a może wystąpić nawet okres stagnacji. To wszystko trzeba wziąć pod uwagę. My podchodzimy do tego odpowiedzialnie 64. Ówczesnemu premierowi wtórowała ministra finansów Zyta Gilowska: "Technicznie rzecz biorąc będziemy gotowi do wejścia do strefy euro w 2012 roku. ( ) Na razie nie widzę żadnych mocnych powodów dla ożywienia procesów inflacyjnych. Ale co będzie w perspektywie do 2012 roku, nie wiem. Przypominam, że Litwa w ostatniej chwili napotkała zamknięte drzwi ze względu na wyższą od dopuszczalnej stopę inflacji. ( ) Można założyć, że przez 2009 r. będziemy przekonywać Komisję Europejską, że nasza zdolność techniczna jest stabilna i trwała. Wtedy na przełomie 2009 i 2010 r. będziemy mogli podjąć już konkretne, bardzo trudne rozmowy. W efekcie tych rozmów ustalimy kurs. Następnie musimy poczekać w systemie ERM2 (poprzedzającym przyjęcie euro - dwa lata). W tym czasie będą pełną parą trwały przygotowania do igrzysk piłkarskich i może się okazać, że w trakcie tego oczekiwania ożywienie, które będzie temu towarzyszyć, spowoduje trochę większą gorączkę inflacyjną" 65. Prezes Narodowego Banku Polskiego w latach , Sławomir Skrzypek, tłumaczył zasady, na które Polska się zdecydowała wkraczając w ramy Unii Europejskiej: "To (spełnienie kryteriów z Maastricht w PAP) stworzy właściwy moment dla decyzji, kiedy włączyć się w ten proces. Należy pamiętać, że decyzja, która zostanie podjęta, jest dopiero pierwszym krokiem. Następnie czeka nas uczestniczenie w tzw. mechanizmie ERM 2 trwającym około 2 lat i będzie dużym wyzwaniem dla stabilności naszej waluty i będzie stwarzał dużo problemów, jak obserwujemy to już na Słowacji. Dlatego to najwcześniejsza data (przyjęcia euro - PAP) to Natomiast zdaniem 62 Komorowski i Duda o przyjęciu euro w Polsce, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 63 Euro: kiedy Polska ustali kurs wymiany złotego, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 64 Ibidem. 65 Ibidem. 66 Prezes NBP: euro w 2012, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 18

19 Szefa Kancelarii Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, Piotra Kownackiego, zagadnienia zamiany waluty na euro powinna być dogłębnie przeanalizowana i realnym terminem jej przyjęcia miał być rok 2012, po ówczesnym trzyletnim okresie przygotowawczym 67. Według Prezydenta Lecha Kaczyńskiego datami możliwymi do ewentualnego wprowadzenia waluty euro w Polsce to rok 2020 lub rok 2025, kiedy to różnica między Polską a bogatymi krajami Unii byłaby znacznie mniejsza. Szybkie wprowadzenie euro uderzyłoby najbardziej w polskich emerytów 68. Był on jednak przeciwny wyznaczaniu jakichkolwiek dat wprowadzenia waluty euro w Polsce. Przekonywał, że konieczne jest w tej sprawie referendum 69. Politycy Prawa i Sprawiedliwości od początku sprzeciwiali się szybkiemu wejściu do strefy euro oraz pomysłu szybkiej realizacji kryteriów zbieżności. Według PIS takie rozwiązanie naraziłoby Polaków na podwyżki cen i obciążyłoby gospodarkę 70. Trzeba być finansowym kamikadze, w tej chwili niektóre państwa zaczynają się zastanawiać, czy nie wyjść ze strefy wspólnej waluty. ( ) Jeżeli Tusk mówi o wejściu do strefy euro i deklaruje prowadzenie konsultacji w tej sprawie, to albo chce odwrócić uwagę od fatalnej sytuacji finansowej Polski, albo są to zobowiązania szefa rządu, które złożył w Brukseli i teraz chce się z nich wywiązać. Dla strefy euro przystąpienie Polski do wspólnej waluty w tej chwili, byłoby ważnym sygnałem politycznym, że strefa jest potrzebna 71 powiedziała wiceprezeska PIS Beata Szydło. Do tego dodał eurodeputowany PIS Ryszard Czarnecki: To szaleńcza zabawka PR-owska premiera Tuska, wrzutka, temat zastępczy, nie wolno się spieszyć do strefy euro. Nie możemy się pozbywać stabilizatora ekonomicznego, jakim jest własna waluta. To jest chocholi taniec premiera, neverending story Tuska, który chce gonić króliczka, a nie chce go złapać Kownacki: Euro realne w 2012 roku, tekst dostępny w Internecie: 68 Kaczyński: euro w Polsce zrujnuje emerytów, tekst dostępny w Internecie: html, URL z dnia r. 69 Euro w Polsce: Musi być referendum, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 70 PIS nie zgadza się na szybkie przyjęcie euro, tekst dostępny w Internecie: html, URL z dnia r. 71 Partie o wejściu Polski do strefy euro i konsultacjach w tej sprawie, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 72 Ibidem. 19

20 Jarosław Kaczyński bardzo często w bezpośredni sposób odnosił się do koalicji rządzącej i premiera Donalda Tuska: "Apeluję do premiera, żeby przestał się lękać i sprawę euro powierzył decyzji Polaków w referendum. Niech sami Polacy się zgodzą na euro, niech rząd nie boi się ich o to zapytać" 73. Solidarna Polska Zdaniem szefa Solidarnej Polski, Zbigniewa Ziobry, niezbędne jest przeprowadzenie referendum w sprawie wprowadzenia euro w Polsce, czego SP chciałaby uniknąć: Jesteśmy temu przeciwni, siłą polskiej gospodarki jest złoty 74. W kolejnych wypowiedziach idzie dalej: "Mówienie przez Tuska o wejściu do strefy euro, to brak wyobraźni i nieumiejętność wyciągania wniosków z sytuacji w krajach, które weszły do strefy euro. To byłby błędny, nieprzemyślany krok, który doprowadziłby do złych konsekwencji dla naszej gospodarki. ( )Polska, dysponując wpływem na złotego, może w sposób elastyczny reagować na zmiany koniunktury gospodarczej i sprzyjać procesom, np. związanym z eksportem. ( )Byłoby dobrze, żeby pojawiały się inicjatywy - szczególnie ze strony rządzącego - w sprawie konsultacji z opozycją. Tak powinna działać demokracja, trzeba umieć wymieniać argumenty 75. Marzena Wróbel, posłanka opozycyjnej SP, tłumaczy, że kiedy wchodziliśmy do UE, realizowała ona koncepcję Europy ojczyzn, teraz dąży do tego, by za sprawą euro stać się federacją 76, gdzie Polska pełniłaby rolę kraju drugiej kategorii na tle silniejszych państw. Polskie Stronnictwo Ludowe Parlamentarzyści z ramienia PSL podkreślali wagę rozmów z koalicjantem. Poseł Józef Zych twierdził, iż sytuacja jest bardzo trudna, dobrze że premier zapowiada konsultacje, bo wiemy, czym to grozi - są dobre i złe strony, trzeba wszechstronnie ocenić, 73 Komorowski i Duda o przyjęciu euro w Polsce, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 74 Solidarna Polska chce referendum ws. paktu fiskalnego i przyjęcia euro, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 75 Partie o wejściu Polski do strefy euro i konsultacjach w tej sprawie, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 76 Solidarna Polska: przyjęcie w Polsce euro szkodliwe, tekst dostępny w Internecie: URL z dnia r. 20

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT

Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Prawno-konstytucyjne aspekty wprowadzenia euro w Polsce dr Tomasz SŁOMKA Decyzję o wprowadzeniu

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Co zazwyczaj się mówi o wejściu do Strefy Euro? Polska musi spełniać 5 kryteriów z Maastricht Wejście Polski do strefy Euro jest generalnie korzystne Musimy wejść

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP Kraków, czerwca 2012 r. Szanowny Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów INTERPELACJA w sprawie konieczności udziału Polski w międzynarodowym porozumieniu Partnerstwo Otwartych Rządów (Open Government Partnership)

Bardziej szczegółowo

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Proponowany przebieg zajęć Po wykonaniu tego ćwiczenia będziesz znał obawy i nadzieje, jakie wiązali Szwedzi

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki W ostatnich tygodniach na nowo rozgorzała debata nad perspektywami przyjęcia

Bardziej szczegółowo

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jak kryzys finansowy i fiskalny wpłyn ynął na perspektywę polskiego członkostwa w strefie euro? Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Wiosenna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22.

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22. 09:00 Okazuje się, że wczorajsze dane o wykorzystanie deficytu budżetowego w Polsce nie były tragiczne i dodatkowo EURUSD znów zaczyna rosnąć więc występują naturalne czynniki sprzyjające umocnieniu PLN.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Raport medialny SCENA POLITYCZNA

Raport medialny SCENA POLITYCZNA Raport medialny SCENA POLITYCZNA marzec 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 10 Rozdział III - Liderzy partii politycznych... 13

Bardziej szczegółowo

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce

W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce Cała uwaga Europy skupia się od kilku miesięcy na Grecji ze względu na nasilenie trwającego w tym kraju kryzysu finansowego. Perspektywa wyjścia

Bardziej szczegółowo

Wyższa frekwencja w drugiej turze?

Wyższa frekwencja w drugiej turze? Warszawa, 22.05.2015 Wyższa frekwencja w drugiej turze? Frekwencja podczas I tury wyborów była najniższa spośród wszystkich wyborów prezydenckich po 1990 roku - do urn poszło zaledwie 48,8% wyborców. Jest

Bardziej szczegółowo

Polskie 10 lat w Unii

Polskie 10 lat w Unii Polskie 10 lat w Unii Polityczne aspekty członkostwa -jak Polska zmieniła Europę Dobra sytuacja ekonomiczna w czasach kryzysu BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KORZYSTNY BUDŻET UE NA LATA 2014-2020 Euroentuzjazm

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1 W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U.1997.78.483) wprowadza się następujące zmiany: 1)

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E MINISTERSTWO FINANSÓW Pełnomocnik Rządu do Spraw Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską S P R A W O Z D A N I E za okres od dnia 26 stycznia do dnia 31 marca 2009 r. z działalności Pełnomocnika

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/172/2012 O FINANSOWYM BILANSIE INTEGRACJI I BUDŻECIE UE NA LATA 2014 2020

Warszawa, grudzień 2012 BS/172/2012 O FINANSOWYM BILANSIE INTEGRACJI I BUDŻECIE UE NA LATA 2014 2020 Warszawa, grudzień 2012 BS/172/2012 O FINANSOWYM BILANSIE INTEGRACJI I BUDŻECIE UE NA LATA 2014 2020 Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja ZAPIS STENOGRAFICZNY Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie wniosków zgłoszonych na 38. posiedzeniu Senatu do

Bardziej szczegółowo

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA październik 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 9 Rozdział III - Liderzy partii politycznych...

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT USTAWY WYNIKI GŁOSOWANIA SKUTKI FISKALNE PRZYJĘCIA USTAWY

PRZEDMIOT USTAWY WYNIKI GŁOSOWANIA SKUTKI FISKALNE PRZYJĘCIA USTAWY KTO JAK GŁOSOWAŁ? KALENDARIUM FINANSÓW PUBLICZNYCH 2001-2011 M. Guzikowski (FOR), W. Wojciechowski (FOR) 24.01.2011 Zestawienie prezentuje najważniejsze zmiany w dochodach i wydatkach budżetu państwa oraz

Bardziej szczegółowo

Raport prasowy SCENA POLITYCZNA

Raport prasowy SCENA POLITYCZNA Raport prasowy SCENA POLITYCZNA listopad 2013 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 7 Rozdział II - Partie polityczne... 10 Rozdział III - Liderzy partii politycznych... 13

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Przyjęcie wspólnej waluty euro

Przyjęcie wspólnej waluty euro TNS Marzec K.024/ Informacja o badaniu W marcu roku Zespół Badań Społecznych w TNS Polska przeprowadził cykliczny sondaż, w którym zapytał Polaków o opinie na temat wejścia naszego kraju do strefy euro.

Bardziej szczegółowo

BRONISŁAW KOMOROWSKI Nasz Prezydent

BRONISŁAW KOMOROWSKI Nasz Prezydent BRONISŁAW KOMOROWSKI Szanowni Państwo, Od pięciu lat, dzięki poparciu milionów Polek i Polaków, mam zaszczyt służyć Polsce jako Prezydent RP. Obiecywałem Państwu, że będę reprezentował wszystkich Polaków,

Bardziej szczegółowo

OCZEKIWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE

OCZEKIWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE OCZEKIWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE KLASA III Opracowała mgr Marzena Kukuła ROZDZIAŁ VII. USTRÓJ DEMOKRATYCZNY W POLSCE Ocena celująca Wiedza i umiejętności ucznia wykraczają poza program

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015 Warszawa, marzec 2015 ISSN 2353-5822 NR 40/2015 DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację

Bardziej szczegółowo

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca:

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca: Politikon IV ʼ10 Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010 PRÓBA Wyniki sondażu dla REALIZACJA TERENOWA Wykonawca: ANALIZA Warszawa, 30 marca 2010r. WIEDZA NOTA METODOLOGICZNA Czas realizacji badania:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

drewna na rynku. To jednak nie zmienia zasadniczego kierunku, jaki został zapisany w ustawie. Pieniądze wpłacane przez Lasy Państwowe mają być

drewna na rynku. To jednak nie zmienia zasadniczego kierunku, jaki został zapisany w ustawie. Pieniądze wpłacane przez Lasy Państwowe mają być Skok na lasy! Po udanym skoku na pieniądze zgromadzone przez Polaków w OFE rząd Donalda Tuska postanowił tym razem sięgnąć po środki, jakimi dysponują Lasy Państwowe. Tak naprawdę taka polityka jest zwyczajną

Bardziej szczegółowo

Godpodarcze "exposé" SLD: Miller odchodzi od podatku liniowego 16 września 2012

Godpodarcze exposé SLD: Miller odchodzi od podatku liniowego 16 września 2012 Na niedzielnej konferencji prasowej przewodniczący Sojuszu Lewicy Demokratycznej, były premier Leszek Miller zaprezentował nowy gospodarczy program partii - projekt, który określił mianem programu dla

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ W JAKICH SPRAWACH POWINNA DECYDOWAĆ UNIA EUROPEJSKA, A W JAKICH PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE BS/58/2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ W JAKICH SPRAWACH POWINNA DECYDOWAĆ UNIA EUROPEJSKA, A W JAKICH PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE BS/58/2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013 1963-2013 ocena netto mijającego roku Niemal od początków swojej działalności badawczej OBOP teraz TNS Polska zwykle pod koniec roku zwracał się do Polaków z prośbą o podsumowanie starego roku. Pytaliśmy,

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE DANYCH

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2011 BS/20/2011 STOSUNEK DO RZĄDU

Warszawa, luty 2011 BS/20/2011 STOSUNEK DO RZĄDU Warszawa, luty 2011 BS/20/2011 STOSUNEK DO RZĄDU Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia 4a,

Bardziej szczegółowo

DZIESIĘĆ ZOBOWIĄZAŃ PLATFORMY 2007 r. Polska zasługuje na cud gospodarczy. 1.Przyspieszymy i wykorzystamy wzrost gospodarczy

DZIESIĘĆ ZOBOWIĄZAŃ PLATFORMY 2007 r. Polska zasługuje na cud gospodarczy. 1.Przyspieszymy i wykorzystamy wzrost gospodarczy DZIESIĘĆ ZOBOWIĄZAŃ PLATFORMY 2007 r. Polska zasługuje na cud gospodarczy 1.Przyspieszymy i wykorzystamy wzrost gospodarczy 2.Radykalnie podniesiemy płace dla budżetówki,zwiększymy emerytury i renty 3.Wybudujemy

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA grudzień 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 8 Rozdział III - Liderzy partii politycznych...

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ ORAZ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI

ROZWÓJ ORAZ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI ROZWÓJ ORAZ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI ogólnopolskie badanie ankietowe opinii ekonomistów wstępne wyniki Od stycznia do kwietnia 0 roku Zakład Polityki Gospodarczej SGH wraz z Instytutem Wiedzy i Innowacji

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ NADZIEJE I OBAWY ZWIĄZANE Z INTEGRACJĄ BS/110/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ NADZIEJE I OBAWY ZWIĄZANE Z INTEGRACJĄ BS/110/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Charakterystyka ustroju System polityczny charakter głowy państwa republika republika republika republika monarchia parlamentarna budowa terytorialna państwo

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY AF/EEE/BG/RO/DC/pl 1 WSPÓLNA DEKLARACJA W SPRAWIE TERMINOWEJ RATYFIKACJI UMOWY O UDZIALE REPUBLIKI

Bardziej szczegółowo

ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania

ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania Red.: Joachim Osiński Wprowadzenie Administracja publiczna na tle ewolucji instytucji państwa w XX i XXI wieku (Joachim Osiński) 1. Instytucja

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM

Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI CBOS Vilmorus Ltd. CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 -

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Szacunkowe koszty obietnic wyborczych

Szacunkowe koszty obietnic wyborczych ANALIZA FOR NR 10/2011 30 września 2011 Szacunkowe koszty obietnic wyborczych Anna Czepiel Mateusz Guzikowski Aleksander Łaszek Lech Kalina Mateusz Sabat Dawid Samoń Marek Tatała Szacunkowe koszty obietnic

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień

EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DS. WPROWADZENIA EURO PRZEZ RZECZPOSPOLITĄ POLSKĄ EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień Ocena konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Raport prasowy SCENA POLITYCZNA

Raport prasowy SCENA POLITYCZNA Raport prasowy SCENA POLITYCZNA marzec 2013 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 7 Rozdział II - Partie polityczne... 10 Rozdział III - Liderzy partii politycznych... 13 2

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Działania nowego rządu Portugalii 2015-12-19 17:14:47

Działania nowego rządu Portugalii 2015-12-19 17:14:47 Działania nowego rządu Portugalii 2015-12-19 17:14:47 2 Podczas konferencji prasowej zorganizowanej 14 lipca br. Vítor Gaspar, Minister Finansów Portugalii, przedstawił prognozy makroekonomiczne dla Portugalii

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE Parlament Europejski Rola i funkcje w UE Instytucje UE Parlament Europejski Rada Europejska Rada Komisja Europejska Trybunał Sprawiedliwości UE Europejski Bank Centralny Trybunał Obrachunkowy Ogólny zakres

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Od 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w wyniku możliwości podjęcia

Bardziej szczegółowo

Mniej przedsiębiorców będzie prowadzić pełną księgowość

Mniej przedsiębiorców będzie prowadzić pełną księgowość EWIDENCJE Propozycja podwyższenia limitu przychodów Mniej przedsiębiorców będzie prowadzić pełną księgowość ZMIANA PRAWA - Z 800 tys. do 1,2 mln euro ma zwiększyć się limit do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ 1. Ile państw jest obecnie w UE? a) 15 b) 25 c) 27 2. Głównymi instytucjami UE są: a) Komisja Europejska, Rada UE, Parlament Europejski, Rada Europejska b) Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego. Raport badawczy

Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego. Raport badawczy Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego Raport badawczy Warszawa, 19 kwietnia 2012 Nota metodologiczna Głównym celem badania było poznanie wiedzy i opinii młodych Polaków na

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

pobrano z www.sqlmedia.pl ODPOWIEDZI Zadanie 1. (3 pkt) A. nonkonformizm B. ksenofobia C. altruizm Zadanie 2. (3 pkt) A. patrylinearna B.

pobrano z www.sqlmedia.pl ODPOWIEDZI Zadanie 1. (3 pkt) A. nonkonformizm B. ksenofobia C. altruizm Zadanie 2. (3 pkt) A. patrylinearna B. ODPOWIEDZI Zadanie 1. (3 pkt) A. nonkonformizm B. ksenofobia C. altruizm Zadanie 2. (3 pkt) A. patrylinearna B. partnerska C. monogamiczna Zadanie 3. (3 pkt) A. prawda B. fałsz C. fałsz Zadanie 4. (4 pkt)

Bardziej szczegółowo

Data Temat Godziny Wykładowca

Data Temat Godziny Wykładowca Harmonogram zajęć w ramach Studiów Podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy EURO (IV edycja) organizowanych przez Uniwersytet Opolski przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego (zajęcia odbywać się

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Bariery rozwoju sektora MSP

Bariery rozwoju sektora MSP 1 Wrocław, grudzień 2008 2 Co czwarty właściciel firmy już czuje się dotknięty przez kryzys, kolejne 40 procent przedsiębiorców liczy się z jego konsekwencjami. Dla sektora MSP największy problem to dziś

Bardziej szczegółowo

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź BIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, 0 7 LIS. 2014 Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego VII.602.20.2014. JZ Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź W odpowiedzi na Pana

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o partiach politycznych.

- o zmianie ustawy o partiach politycznych. Warszawa, dnia 19 lutego 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2010 BS/49/2010 WIEK EMERYTALNY KOBIET I MĘŻCZYZN TAKI SAM CZY RÓŻNY

Warszawa, kwiecień 2010 BS/49/2010 WIEK EMERYTALNY KOBIET I MĘŻCZYZN TAKI SAM CZY RÓŻNY Warszawa, kwiecień 2010 BS/49/2010 WIEK EMERYTALNY KOBIET I MĘŻCZYZN TAKI SAM CZY RÓŻNY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo