Euro - ratunek czy katastrofa?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Euro - ratunek czy katastrofa?"

Transkrypt

1 Anna Patrycja Czepiel Euro - ratunek czy katastrofa? Nie będzie Unii Europejskiej bez wspólnej waluty. Obecne problemy w strefie euro wynikają z niedostatecznego poziomu integracji państw tworzących strefę. Jedyny sposób na wyjście z kryzysu to wejście na wyższy poziom współpracy gospodarczej i politycznej. 1. Wstęp Obecny kryzys w strefie euro, związany ze światowym spowolnieniem gospodarczym oraz nadmiernym zadłużeniem znacznej części państw unii walutowej, budzi bardzo różne pomysły na uzdrowienie sytuacji. Jedni postulują wzmocnienie integracji pomiędzy krajami strefy euro poprzez utworzenie wspólnej polityki fiskalnej. Drudzy uznają, że unia monetarna poniosła klęskę i w obecnej sytuacji najlepiej jest powrócić do walut narodowych. Warto jednak na wstępie zaznaczyć, że zarówno propozycja całkowitej unifikacji fiskalnej, jak i powrotu do walut narodowych nie są niczym innym jak nośnymi medialnie tematami zastępczymi, pozwalającymi na snucie śmiałych prognoz. Obie idee są zbyt kontrowersyjne, aby mogły zostać wprowadzone w życie. Przywódcy państw Eurolandu mogą deklarować chęć zwiększenia integracji politycznej i gospodarczej, ale zapewne nigdy nie zgodzą się na przekazanie Brukseli tak znaczącej prerogatywy, jaką stanowi możliwość kształtowania narodowego budżetu. W najgorszym wypadku ich zgoda na taki krok mogłaby spotkać się z szerokimi protestami społecznymi i pobudzić do działania niebezpieczne, radykalne ruchy polityczne, zwłaszcza w państwach najbardziej dotkniętych kryzysem. Nierealna jest także likwidacja strefy euro, gdyż w wymiarze politycznym świadczyłaby o klęsce integracji europejskiej, a w wymiarze gospodarczym mogłaby przynieść straty, których rozmiaru nie można przewidzieć ze względu na bezprecedensowy charakter sytuacji. Z tych samych powodów nie należy także oczekiwać wyjścia samej Grecji ze strefy euro, choć - w 1

2 przeciwieństwie do rozpadu strefy euro rozumianego jako powrót każdego z jej członków do waluty narodowej secesja Grecji z unii monetarnej ma w sobie nutę realizmu. Osłabia go jednak fakt, że Unia Europejska i Międzynarodowy Fundusz Walutowy poświęciły ratowaniu Grecji tyle zabiegów o charakterze finansowym i politycznym, że trudno byłoby wyobrazić sobie zmarnowanie tych wysiłków poprzez zgodę na rozpoczęcie procedury opuszczenia unii walutowej przez Grecję. Podsumowując, można stwierdzić, że za istnieniem unii monetarnej przemawia waga przedsięwzięcia, jakim było utworzenie strefy euro. Jej rozpad cofnąłby w rozwoju integrację europejską. Sprawiłby, że gospodarki dzisiejszego Eurolandu musiałyby zmierzyć się z problemami dużo większymi niż obecnie. Ponadto, mimo obecnej niełatwej sytuacji, strefa euro może pochwalić się wymiernymi sukcesami: euro stało się drugą walutą międzynarodową, a dzięki istnieniu unii monetarnej znacznie zwiększyły się bezpośrednie inwestycje zagraniczne wewnątrz strefy euro 1. Nie można zapominać także o pojawieniu się "podręcznikowych" korzyści takich, jak łatwość w podróżowaniu i zanik ryzyka kursowego destabilizującego decyzje gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Dlatego zamiast poprzez likwidację Eurolandu zaprzepaszczać tak wielkie osiągnięcie, jakim było utworzenie europejskiej unii walutowej, najrozsądniejsze wydaje się być "leczenie" unii monetarnej polegające na kształtowaniu cech, którymi powinna charakteryzować się unia walutowa, a które w praktyce nie istniały w ogóle bądź nie funkcjonowały w wystarczającym stopniu. Mowa tutaj o potrzebie realizacji zasady, według której warunkiem sukcesu unii monetarnej jest wzajemne podobieństwo tworzących ją gospodarek zarówno pod względem poziomu rozwoju, jak w wymiarze decyzji politycznych. Warto zastanowić się, jak tego skutecznie dokonać. 2. Strefa euro jak przedwojenna Liga Narodów? Na szczęście dyskusja o receptach na kryzys w strefie euro nie kończy się na starciu między sobą dwóch przeciwstawnych koncepcji - idei całkowitej unifikacji fiskalnej państw eurostrefy oraz koncepcji powrotu do walut narodowych. Niosącą duże wyzwania alternatywą jest przede wszystkim konstruowanie nowych oraz przestrzeganie zarówno istniejących 1 Staniłko J. F., Czy strefa euro przetrwa swój pierwszy kryzys? [w:] Platon na Wall Street, Ośrodek Mysli Politycznej & Centre for European Renewal, Kraków 2011, s

3 wcześniej, jak i wprowadzanych obecnie przepisów mających sprzyjać wchodzeniu przez kraje strefy euro na wyższy poziom integracji. Wedle teorii podstawą stabilności unii monetarnej jest skoordynowana polityka fiskalna. Od strony formalnej o zbudowanie tego fundamentu zadbano w procesie kształtowania ram instytucjonalnych strefy euro. W ramach wprowadzonego w 1997 r. Paktu Stabilności i Wzrostu stworzono odpowiednie narzędzia mające zagwarantować dyscyplinę budżetową wewnątrz unii monetarnej. Kryteria te nie były idealne warto wspomnieć chociażby o tym, że sankcje groziły państwu za przekroczenie dopuszczalnego progu deficytu budżetowego, ale nie brały już pod uwagę długu publicznego czy oczyszczonego z wpływów koniunktury deficytu strukturalnego. Mimo tego jednak stosowanie się do nich przez państwa strefy euro zapobiegłoby obecnemu kryzysowi zadłużenia w unii monetarnej, bądź przynajmniej miałby on łagodniejszy przebieg. Niestety, okazało się, że zarówno członkowie strefy euro, jak i unijne instytucje nie traktowały postanowień Paktu poważnie. Zawinił brak poczucia odpowiedzialności poszczególnych państw członkowskich za całą unię monetarną w swych decyzjach krajowych i na forum strefy euro. Szkodliwe było zwłaszcza upolitycznienie unijnej kontroli nad budżetami krajów Eurolandu, a także brak zdrowego rozsądku rządzących, polegający na lekkodusznym rozluźnieniu polityki fiskalnej po okresie swoistej "diety", czyli wypełnianiu surowych kryteriów z Maastricht przed utworzeniem unii monetarnej w 1999 r. Można przeto pokusić się o stwierdzenie, że podstawą uzdrowienia strefy euro byłaby zmiana mentalności państw członkowskich mających na sumieniu nieprzestrzeganie zasad, bez których integracja walutowa jest de facto skazana na niepowodzenie. Można tutaj zauważyć analogię do przedwojennej Ligi Narodów, która po I wojnie światowej - tak jak dzisiaj Organizacja Narodów Zjednoczonych - miała zapewnić pokój, bezpieczeństwo i współpracę państw świata. Według dokumentów konstytuujących Ligę Narodów była ona "kompletnym systemem i organizacją bezpieczeństwa zbiorowego" 2. W rzeczywistości jednak okazała się wysoce nieskuteczna, czego dowodem był wybuch II wojny światowej. Stało się tak między innymi dlatego, że wśród państw panowała nieumiejętność współpracy, a najważniejsze mocarstwa nie traktowały Ligi Narodów poważnie. Organizacja 2 Kuźniar R., Bezpieczeństwo w stosunkach międzynarodowych, w: Haliżak E., Kuźniar R., Stosunki międzynarodowe geneza, struktura, dynamika, Warszawa 2006, s

4 służyła im do realizacji swych partykularnych interesów. "Nie do pomyślenia było stosowanie siły wobec mocarstw naruszających zasady przyjęte w Pakcie Ligi" 3. Pakt Stabilności i Wzrostu nakładał na państwa przyszłej strefy euro obowiązek przedstawiania Komisji Europejskiej okresowych danych o dynamice zmiany produktu krajowego brutto i saldzie budżetowym. Kraje których deficyt przekraczał 3 proc. PKB, miały być objęte tzw. procedurą nadmiernego deficytu. Wówczas musiały uzgodnić z Komisją Europejską program działań naprawczych. Na redukcję nadmiernego deficytu miały maksymalnie rok. Pakt w procentach PKB określał sankcje pieniężne dla krajów, które nie realizowałyby programu. Takie zapisy widniały na papierze. A jak wyglądała rzeczywistość? Powszechnie wiadomo o drastycznym przykładzie Grecji, która - najpierw, aby wejść do strefy euro, a następnie już jako jej członek - podawała nieprawdziwe dane na temat swojej gospodarki, w rzeczywistości prowadząc ekspansywną politykę fiskalną i coraz bardziej się zadłużając. O prawdziwym stanie finansów Grecji Europa dowiedziała się dopiero wiosną 2010 roku 4. Trzeba jednak przypomnieć, że przykład lekceważenia zasad fiskalnych płynął niejako "z góry", czyli od mocarstw będących jednocześnie "motorami integracji" 5. Po utworzeniu strefy euro teoretycznie nie trzeba było długo czekać na sposobność zastosowania Paktu Stabilności i Wzrostu. Niemcy i Francja już w 2002 r. przekroczyły zapisany w Pakcie próg deficytu budżetowego na poziomie 3 proc. PKB. Zgodnie z Paktem krajom tym powinien był zostać narzucony obowiązek realizacji programów oszczędnościowych, jednak Francja i Niemcy dzięki wykorzystaniu swojej mocarstwowej pozycji uniknęły zastosowania wobec nich tych rygorów przez Komisję Europejską. W ślad za Francją i Niemcami w nadmierną dziurę budżetową niedługo potem popadły kraje śródziemnomorskie - Hiszpania, Grecja i Włochy. Odpowiedzią Komisji Europejskiej na coraz liczniej występujące problemy budżetowe krajów unii walutowej było jednak poluzowanie zasad koordynacji fiskalnej rządzących strefą euro. Jak można się domyślać, doszło do tego pod wpływem Francji i Niemiec. Otóż w 2005 r. do Paktu Stabilności i Wzrostu wprowadzono zasadę, według której jakikolwiek spadek PKB, a nawet długi okres niskiego tempa wzrostu gospodarczego, zwalniał kraj o teoretycznie zbyt wysokiej dziurze budżetowej z procedury nadmiernego deficytu. Co ciekawe, doszło tutaj do swoistego 3 Ibidem. 4 Wojtas W., Stolarczyk P., Czy po konsumpcji "sześciopaku" Unię Europejską czeka ból głowy?, Analiza FOR nr 11/2011, Iszkowski K., Czy, jak i kiedy wprowadzić euro?, Centrum Studiów nad Demokracją, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, Warszawa

5 paradoksu: Pakt został złagodzony z inicjatywy Niemiec, które przecież były inicjatorem wprowadzenia koordynacji fiskalnej w strefie euro, chcąc zaszczepić na szczeblu unii walutowej zasady konserwatywnej polityki fiskalnej, dzięki której osiągnęły sukces gospodarczy. Lekceważenie i luzowanie rygorów Paktu Stabilności i Wzrostu sprawiało, że unia monetarna funkcjonowała bez jednego z fundamentalnych instrumentów zapewniających spójność gospodarek krajów strefy euro. Do 2010 roku przypadków przekroczenia dopuszczalnego progu deficytu budżetowego było 97. W dwóch trzecich z tych sytuacji Unia Europejska w ogóle nie zareagowała. 30 przypadków usprawiedliwiono przepisem o niekorzystnej sytuacji gospodarczej zwalniającej z procedury nadmiernego deficytu 6. Patrząc na te statystyki, trudno się dziwić obecnemu kryzysowi strefy euro i powątpiewać, że główną winę ponoszą problemy natury mentalnej, a nie prawnej. Obecnie Bruksela wydaje się tworzyć iluzję sukcesu, przykładając wagę właśnie do tworzenia kolejnych rozwiązań prawnych. A przecież wystarczyłoby nie tyle wprowadzać multum kolejnych przepisów, ile zadbać o jakość przestrzegania istniejących. We wrześniu 2011 r. szumnie ogłoszono zbiór regulacji zmieniających Pakt Stabilności i Wzrostu w obliczu kryzysu, zwany potocznie "sześciopakiem". Ich zadaniem jest wzmocnienie koordynacji polityki fiskalnej państw strefy euro. Wśród najważniejszych zmian należy wymienić wprowadzenie procedury konsultowania krajowych budżetów na forum Unii Europejskiej i zapis o ograniczeniu tempa wzrostu wydatków publicznych do tempa wzrostu PKB. Na co jednak przydadzą się prawne ulepszenia, jeżeli państwa strefy euro będą nadal lekceważąco odnosić się do ustanowionych przez siebie przepisów? Tę złą mentalność nadal legitymizuje upolitycznienie procesu uruchamiania sankcji związanych z nadmiernym deficytem. Po wprowadzeniu "sześciopaku" nałożenie sankcji nadal może odrzucić zwykła większość głosów ministrów finansów krajów Unii Europejskiej. Analizy 7 dowodzą, że istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo tworzenia się różnych konfiguracji koalicji państw w celu odrzucenia sankcji grożącej krajowi szkodzącemu stabilności strefy euro swoją polityką fiskalną. Można spodziewać się powstawania koalicji, w których jeden kraj będzie głosował przeciw sankcji dla innego państwa w celu zdobycia jego głosu w innym, ważnym dla niego głosowaniu. 6 Wojtas W., Stolarczyk P., Czy po konsumpcji "sześciopaku" Unię Europejską czeka ból głowy?, Analiza FOR nr 11/2011, Ibidem. 5

6 O złej mentalności należy mówić nie tylko w kwestii stosowania się krajów do zasad funkcjonowania unii walutowej, ale też obiektywnie nierozsądnego podejścia do polityki fiskalnej. Wejście do unii walutowej wymagało integracji gospodarek ją tworzących w wymiarze przyjęcia "kultury stabilności", nazywanej też "modelem północnoeuropejskim", optymalnym dla funkcjonowania unii walutowej ze względu na cechy takie jak niska inflacja, umiarkowane zadłużenie i wysoka długoterminowa stopa wzrostu PKB 8. Jednak, jak już zostało wspomniane, po okresie rygorystycznego dostosowywania się do kryteriów z Maastricht przed utworzeniem strefy euro jej kraje, mimo wprowadzenia Paktu Stabilności i Wzrostu, nierozsądnie postanowiły rozluźnić politykę fiskalną. Do kultury stabilności nie dostosowały się zwłaszcza państwa, które charakteryzowały się tzw. "śródziemnomorskim modelem państwa opiekuńczego", a więc Grecja, Włochy, Portugalia i Hiszpania. Poniższy wykres 9 pokazuje, że w latach największą roczną stopą wzrostu wydatków publicznych charakteryzowały się kraje strefy euro o najniższym poziomie rozwoju: Irlandia i trzy południowe państwa Eurolandu. Nie obawiając się sankcji w ramach powszechnie lekceważonego Paktu Stabilności, Irlandia i państwa Południa prowadziły nierozsądną, ekspansywną politykę wydatkową, wspieraną dużą ilością pieniędzy pochodzących z taniego kredytu wskutek niskiej stopy procentowej w wyniku przystąpienia do unii monetarnej. Taka polityka doprowadziła do 8 Iszkowski K., Czy, jak i kiedy wprowadzić euro?, Centrum Studiów nad Demokracją, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, Warszawa Staniłko J. F., Czy strefa euro przetrwa swój pierwszy kryzys? [w:] Platon na Wall Street, Ośrodek Mysli Politycznej & Centre for European Renewal, Kraków 2011, s , wykres 17. 6

7 "przegrzania się" gospodarek i obecnego kryzysu fiskalnego w obrębie strefy euro, a także do obniżania konkurencyjności w państwach ją stosujących, przez co w Eurolandzie, zamiast upodabniania się warunków inwestowania, rósł podział na kraje konkurencyjne (np. Niemcy) i niekonkurencyjne. Należy podsumować, że zbawienne dla strefy euro wzmocnienie integracji pomiędzy jej członkami na poziomie mentalności musi być więc rozumiane jako przynależność każdego z państw unii monetarnej do tej samej kultury stabilności. 3. Jakie nowe rozwiązania wzmocniłyby integrację gospodarek strefy euro? Przedstawiwszy zmianę mentalności postępowania krajów strefy euro na bardziej odpowiedzialne jako najważniejszy czynnik uzdrowienia unii walutowej, warto zastanowić się teraz nad rolą wdrażania konkretnych rozwiązań prawnych we wzmacnianiu gospodarczej i politycznej integracji krajów strefy euro. Zacząć należy od poruszonej już kwestii stabilności fiskalnej wewnątrz strefy euro. Jak zostało wspomniane, polepszenie sytuacji w strefie euro zależy o wiele bardziej od skrupulatnego przestrzegania postanowień stabilnościowych niż od samej treści tych zapisów. Dlatego pozbawione sensu byłoby komentowanie szczegółowych postanowień tzw. "sześciopaku z września 2011 r. i przyjętego w marcu 2012 r. paktu fiskalnego, które mogłoby polegać m. in. na chwaleniu pomysłu brania pod uwagę deficytów strukturalnych państw czy zastanawianiu się, czy redukcja nadmiernego długu publicznego nie powinna być szybsza niż 1/20 rocznie. Z jednym kluczowym wyjątkiem. Do przestrzegania przez kraje postanowień mających zapobiec dezintegracji i destabilizacji unii walutowej znacznie przyczyniłoby się odpolitycznienie decyzji o nałożeniu sankcji na niezdyscyplinowane fiskalnie państwa. Jeżeli regulacje przyjęte w ramach usprawniania unii walutowej miałyby być skuteczne, należałoby postanowić, że członkowie rządów poszczególnych krajów nie mają nic do powiedzenia w temacie nałożenia sankcji. Rozwiązanie takie szkodzi sprawnemu funkcjonowaniu unii monetarnej, co pokazało funkcjonowanie Paktu Stabilności i Wzrostu w epoce przedkryzysowej. Zadziwiające jest, że tak kluczowa zmiana nie została wprowadzona przy reformowaniu Paktu. Przez jej brak "wzmocnienie" współpracy i koordynacji w unii walutowej może pozostać martwym zapisem. Otóż w sześciopaku, a tym bardziej w pakcie fiskalnym wiążącym w praktyce przede wszystkim państwa strefy euro, należało wprowadzić 7

8 zapis o automatycznym uruchamianiu nałożonych przez Komisję Europejską sankcji budżetowych. Zastosowanie sankcji wobec niezdyscyplinowanych państw nadal jednak zależy od głosów ministrów finansów. Według regulacji wchodzących w skład sześciopaku obowiązującego od 13 grudnia 2011 r., do ich odrzucenia wystarczy zwykła większość głosów 10, a kiedy od 1 stycznia 2013 r. zacznie obowiązywać pakt fiskalny, sankcje będą odrzucane większością dwóch trzecich głosów ministrów finansów strefy euro. Gdyby procedura nadmiernego deficytu i kary dla państw nie naprawiających swojego budżetu stały się bezdyskusyjne, unia monetarna szybko stałaby się bardziej zdyscyplinowana fiskalnie, a więc spójniejsza i bezpieczniejsza. Można powiedzieć, że cel ten zostałby osiągnięty niezależnie od mentalności poszczególnych krajów, gdyż każdy kraj podlegałby bezwzględnie Komisji Europejskiej i nie mógłby sobie pozwolić na polityczne gierki w celu ominięcia rygorów fiskalnych. Brak odpolitycznienia koordynacji fiskalnej można uznać za zwycięstwo złej mentalności; wyrazem jak najszerszego uchylenia furtki, przez którą kraje uciekłyby od procedury nadmiernego deficytu. Dotychczas była mowa o uzdrowieniu strefy euro dzięki wyższemu poziomowi współpracy rozumianej w niejako negatywny sposób, gdyż polegającej na karaniu państw w imię stabilności całej unii walutowej. Oczywiście, integracji gospodarczej powinny służyć także bardziej "pokojowe" mechanizmy. Przykładowo, z wprowadzonych już zmian należy docenić wprowadzenie regularnych szczytów strefy euro, w tym tematycznych, na przykład dotyczących zmian w architekturze strefy euro. W przypadku integracji fiskalnej uspójnieniu polityk budżetowych państw - bez wprowadzania kontrowersyjnego i mało realnego projektu unii fiskalnej - służyłby wprowadzony w ramach "sześciopaku" obowiązek konsultowania na forum całej Unii Europejskiej założeń budżetowych konstruowanych budżetów narodowych. Wydaje się, że w przypadku samej strefy euro najlepszym pomysłem byłby obowiązek konsultowania nie tylko założeń budżetowych, ale także planów struktury wydatków budżetowych na następny rok. W zależności od formy takiego hipotetycznego rozwiązania, Komisja Europejska miałaby albo prawo do zawetowania i wymogu poprawy tych planów, albo po dyskusji na temat planów wydatków poszczególnych państw Komisja tworzyłaby eksperckie zalecenia oceniające projekty budżetów narodowych i sugerujące ewentualną zmianę struktury wydatków, biorąc pod uwagę ich racjonalność, sytuację makroekonomiczną i specyfikę danego kraju. Należy 10 Mowa o ministrach finansów całej Unii Europejskiej, gdyż - w przeciwieństwie do "paktu fiskalnego", który ma praktyczne zastosowanie tylko do krajów strefy euro - regulacje w ramach "sześciopaku" wiążą całą Unię. 8

9 przy tym założyć, że takie zalecenia będą miały duże znaczenie dla opinii publicznej i rynków finansowych w całej Unii Europejskiej i w kraju, którego będą one dotyczyć. Teoria unii walutowych mówi także o dużej roli płynnego przepływu dóbr, usług, kapitału i pracowników na jej obszarze. Aby Euroland wyszedł z kryzysu, należy dążyć do zwiększenia integracji na tym polu. Chodzi tu przede wszystkim o usprawnienie pozostawiającego wiele do życzenia poziomu przepływu usług i mobilności pracowników 11. Usługi, stanowiące większość PKB krajów strefy euro, nie stanowią w ramach unii monetarnej zintegrowanego rynku, choć charakteryzują się wysokim potencjałem rozwojowym. Urząd Komitetu Integracji Europejskiej 12 określił liczbę barier dla usług transgranicznych i zakładania działalności usługowej w całej Unii Europejskiej na ponad 90. Kolejnym problemem strefy euro jest brak mobilności pracowników. Integrację gospodarek strefy euro w aspekcie konkurencyjności utrudnia także wysoki poziom krajowych regulacji rynków pracy (na przykład kwestie płac minimalnych, duża rola związków zawodowych) i brak dopuszczenia konkurencji, w tym firm zagranicznych, do poszczególnych sektorów gospodarki. Należy więc dążyć do znoszenia hamulców rozwoju wyżej wymienionych aspektów gospodarki poprzez m. in. efektywne realizowanie unijnego Aktu o jednolitym rynku. Odpowiednie zmiany są potrzebne także na poziomie Europejskiego Banku Centralnego, słusznie nazywanego niekiedy współwinowajcą kryzysu strefy euro. Unia monetarna wedle teorii powinna być złożona z podobnych do siebie gospodarek państw członkowskich. W rzeczywistości jednak gospodarki strefy euro charakteryzują się bardzo różnym poziomem rozwoju. Inny poziom rozwoju mają Niemcy i Francja, inny Hiszpania, Portugalia i Grecja, a jeszcze inny nowi członkowie europejskiej unii monetarnej - Słowacja i Słowenia. Fakt ten skłania do konstatacji, że przed wprowadzeniem strefy euro należało odczekać jeszcze dekadę, aby gospodarki mające tworzyć Euroland nabrały większej spójności. Strefa euro była jednak projektem politycznym, dlatego trudno było oczekiwać postępowania zgodnego z racjonalizmem ekonomisty. Aby unia walutowa funkcjonowała z mniejszym ryzykiem kryzysu, Europejski Bank Centralny musi brać pod uwagę różnice w poziomie rozwoju krajów strefy euro. Niska stopa 11 Staniłko J. F., Czy strefa euro przetrwa swój pierwszy kryzys? [w:] Platon na Wall Street, Ośrodek Mysli Politycznej & Centre for European Renewal, Kraków 2011, s

10 procentowa jest uzasadniona tylko w krajach o wysokim poziomie rozwoju, o wysokich skumulowanych oszczędnościach 13. Nie da się więc obecnie ustalić jedynej optymalnej stopy procentowej dla całej strefy euro. "Niezasłużona", będąca tylko wynikiem akcesji do strefy euro, niska stopa procentowa w tych krajach Eurolandu, które są na niższym poziomie rozwoju - przykładami mogą tu być Grecja, Hiszpania i Irlandia - doprowadziła przecież do ochoczego zadłużania się sektora publicznego i prywatnego, wzrostu płac ponad wydajność pracowników, a po "przegrzaniu się" gospodarek - do ogromnych problemów z długiem publicznym. Biorąc pod uwagę, że dochodzenie gospodarek strefy euro do zbliżonego poziomu rozwoju będzie trwało jeszcze długo, niezbędna wydaje się być taka zmiana w funkcjonowaniu EBC, aby dla zapewnienia stabilności w strefie euro ograniczał on dostęp do kredytu dla członków unii walutowej o niższym poziomie rozwoju, na przykład poprzez ustalenie dla nich większych minimalnych poziomów rezerw banków komercyjnych. Strefę euro umocniłaby także większa dalekowzroczność i przejrzystość panujących w niej zasad, które uwidaczniałyby, że unia walutowa działa "na dobre i na złe". Niezbędne jest nieistniejące wcześniej na poziomie unijnych traktatów ustalenie strategii postępowania w kryzysie, łącznie z mechanizmami szybkiego reagowania na zagrożenie kryzysem. W przypadku instytucji finansowych kamieniem milowym było tutaj utworzenie m. in. Europejskiej Rady Oceny Ryzyka Systemowego. Monitoring i działanie muszą być jednak wypadkową obserwacji zarówno sektora finansowego, jak i polityki budżetowej. Ogromna pomoc kierowana do państw pogrążonych w kryzysie może być czynnikiem destabilizującym strefę. Potwierdza to przypadek Słowacji, która w 2010 r. odmówiła udziału w pożyczce państw strefy euro na rzecz Grecji. Dlatego, w ramach tworzenia strategii antykryzysowej uspójniającej funkcjonowanie strefy euro, kluczowe jest ustalenie maksymalnej pomocy finansowej dla krajów dotkniętych kryzysem. Wadą unii monetarnej było także mierzenie jej sukcesu poprzez ocenę liczby jej członków. Taka polityka nie była zgodna z merytorycznym założeniem jak największego podobieństwa gospodarek strefy euro. Obecnie należy dążyć do jak największej konwergencji pomiędzy państwami już obecnymi w Eurolandzie. Aby jednak uniknąć pogłębiania się sytuacji, kiedy między gospodarkami państw strefy euro występują duże różnice w poziomie rozwoju, należy zaostrzyć kryteria przyjmowania nowych państw do strefy euro w imię 13 Lonczak P., Jak uratować strefę euro?, html,

11 zasady: nie ilość, ale jakość. A dopóki nie przeminie kryzys, najlepiej będzie wstrzymać się z rozszerzaniem strefy euro. 4. Dlaczego w ogóle rozpad strefy euro byłby katastrofą? W ostatniej części warto zadać pytanie istotne w dyskusji między zwolennikami strefy euro a entuzjastami "europejskiej dezintegracji monetarnej". Dlaczego rozpad strefy euro byłby tak straszny? O wymiarze politycznym należy powiedzieć krótko, że porażka unii monetarnej mogłaby stanowić uzasadnienie dla eurosceptyzmu i nasilić to zjawisko. Należy pamiętać, że celami integracji europejskiej po II wojnie światowej było zapewnienie bezpieczeństwa w Europie. Po porażce strefy euro ludzie mogliby uznać, że od integracji lepsze jest bezwzględne dążenie państw do realizacji swych partykularnych interesów. Mogłoby się to różnie skończyć. A co byłoby, jeżeli chodzi o wymiar gospodarczy? Poniższy wykres 14 ilustruje rozmiar recesji, jaka dotknęłaby kraje strefy euro po jej rozpadzie: Ekonomiści są w większości zgodni, że rozpad strefy euro skutkowałby paniką na rynku walutowym, bankowym i długotrwałą recesją, w tym bezrobociem. Nowe-stare waluty krajów Europy Południowej byłyby bardzo osłabione w stosunku do nieistniejącego już euro. Należałoby się w nich spodziewać wzrostu cen towarów importowanych. W europejskim sektorze bankowym płynność aktywów byłaby bardzo ograniczona. Banki znacznie zaostrzyłyby kryteria udzielania kredytów, co szkodziłoby m. in. rozwojowi

12 przedsiębiorczości czy usamodzielnianiu się młodych ludzi. Te czynniki, a także brak często wspominanych ułatwień związanych z istnieniem unii walutowej, doprowadziłyby do recesji nie tylko w strefie euro, ale także w powiązanych z nią gospodarkach, także w Polsce. Dużym problemem naszego kraju stałaby się wtedy spłata popularnych kredytów branych w walutach obcych, a także w pewnym stopniu obsługa długu publicznego, gdyż rozpad strefy euro doprowadziłby do spadku wartości złotego. Ponadto na świecie powstałoby także zamieszanie księgowe związane m. in. z przeliczaniem zobowiązań z euro na nowe waluty narodowe. 5. Podsumowanie Strefa euro, jako przedsięwzięcie ambitne i przynoszące korzyści, w obliczu swego obecnego kryzysu nie powinna być poddawana rozpadowi, ale uzdrawiana poprzez działania zmierzające ku większej integracji należących do niej gospodarek. Przede wszystkim należy, aby członkowie strefy euro zmienili swój sposób postępowania na bardziej odpowiedzialny za całą unię walutową. Ponadto niezbędne jest odpolitycznienie decyzji o sankcjach dla państw niezdyscyplinowanych fiskalnie, wprowadzenie wspólnych konsultacji projektów budżetów krajów strefy euro, dążeniu do zniesienia barier dla działalności gospodarczej wewnątrz strefy euro oraz ograniczenie przez Europejski Bank Centralny podaży pieniądza w zależności od poziomu rozwoju gospodarki. 12

13 Bibliografia: 1. Dobrzycki W., Historia stosunków międzynarodowych w czasach nowożytnych ( /91), w: Haliżak E., Kuźniar R., Stosunki międzynarodowe geneza, struktura, dynamika, Warszawa 2006, s Iszkowski K., Czy, jak i kiedy wprowadzić euro?, Centrum Studiów nad Demokracją, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, Warszawa Koprowicz Kamil, Co w Polsce, jeśli upadnie euro, Kuźniar R., Bezpieczeństwo w stosunkach międzynarodowych, w: Haliżak E., Kuźniar R., Stosunki międzynarodowe geneza, struktura, dynamika, Warszawa 2006, s Lonczak P., Jak uratować strefę euro?, Staniłko J. F., Czy strefa euro przetrwa swój pierwszy kryzys? [w:] Platon na Wall Street, Ośrodek Mysli Politycznej & Centre for European Renewal, Kraków 2011, s Wojtas W., Stolarczyk P., Czy po konsumpcji "sześciopaku" Unię Europejską czeka ból głowy?, Analiza FOR nr 11/2011,

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych U S T AWA Projekt z dnia o zmianie ustawy o finansach publicznych Art. 1. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Data Temat Godziny Wykładowca

Data Temat Godziny Wykładowca Harmonogram zajęć w ramach Studiów Podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy EURO (IV edycja) organizowanych przez Uniwersytet Opolski przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego (zajęcia odbywać się

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Proponowany przebieg zajęć Po wykonaniu tego ćwiczenia będziesz znał obawy i nadzieje, jakie wiązali Szwedzi

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2015

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2015 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2015 Okrągły stół, czwartek, 1 października 2015, 13:30 15:30 Partner: Polityka INSIGHT Jak odnowić strefę euro? W którą stronę powinna iść integracja unii gospodarczo-walutowej?

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny.

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny. UZASADNIENIE Jednym z największych wyzwań stojących przed rynkami finansowymi wobec ostatniego kryzysu finansowego (zapoczątkowanego tzw. kryzysem subprime na rynku amerykańskim) było zapewnienie płynności

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH przyczyny, mechanizm, drogi wyjścia redakcja naukowa Leokadia Oręziak Dariusz K. Rosati Warszawa 2013 SPIS TREŚCI WSTĘP Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati ^ 9 ROZDZIAŁ 1. Konsolidacja

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9

Spis treści. Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9 Spis treści Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9 Rozdział 1. Konsolidacja fiskalna a kryzys zadłużenia w strefie euro Dariusz K. Rosati.... 11 1. Wprowadzenie... 11 2. Dyscyplina finansowa w

Bardziej szczegółowo

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA Do tej pory skupialiśmy się na technicznej stronie procesu inwestycyjnego. Wiedza ta to jednak za mało, aby podejmować trafne decyzje inwestycyjne. Musimy zatem zmierzyć się

Bardziej szczegółowo

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa I. Polityka pieniężna EBC Znowu kamienie milowe :-) Kamień 1: utworzenie strefy euro 1992-1998 Traktat z Maastricht, art.109j: Kryteria konwergencji Kraje prowadzą

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22.

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22. 09:00 Okazuje się, że wczorajsze dane o wykorzystanie deficytu budżetowego w Polsce nie były tragiczne i dodatkowo EURUSD znów zaczyna rosnąć więc występują naturalne czynniki sprzyjające umocnieniu PLN.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2 CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Rozdział 12. Rachunki dochodu narodowego i bilans płatniczy. 3 Rachunki

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Prawno-konstytucyjne aspekty wprowadzenia euro w Polsce dr Tomasz SŁOMKA Decyzję o wprowadzeniu

Bardziej szczegółowo

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jak kryzys finansowy i fiskalny wpłyn ynął na perspektywę polskiego członkostwa w strefie euro? Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Wiosenna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl b.samojlik 1 Etapy kryzysu I. Kryzys na rynkach finansowych, bankowych i poza bankowych II. III.

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.11.2011 KOM(2011) 819 wersja ostateczna 2011/0385 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wzmocnienia nadzoru gospodarczego i budżetowego

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki W ostatnich tygodniach na nowo rozgorzała debata nad perspektywami przyjęcia

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E MINISTERSTWO FINANSÓW Pełnomocnik Rządu do Spraw Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską S P R A W O Z D A N I E za okres od dnia 26 stycznia do dnia 31 marca 2009 r. z działalności Pełnomocnika

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej STABILIZACJA KURSU WALUTOWEGO PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO STREFY EURO Joanna Stryjek, SGH Wejście

Bardziej szczegółowo

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I INŻYNIERII PRODUKCJI BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO Arkadiusz Skowron O P O L E 2 0 0 7 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 1. Zagrożenia i koszty

Bardziej szczegółowo

Strefa euro konwergencja nominalna vs realna

Strefa euro konwergencja nominalna vs realna Strefa euro konwergencja nominalna vs realna Głównym celem pracy jest dowiedzenie, że w strefie euro nie nastąpiła wystarczająca konwergencja nominalna, rozumiana jako spełnienie kryteriów określonych

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw Konferencja naukowa: Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania prof. zw. dr hab. Henryk Wnorowski Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r.

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Dane na ten temat pojawiają się w serwisach informacyjnych, np. w agencji Bloomberg, są także podawane przez specjalistyczne serwisy informacyjne

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

Strategia integracji Polski ze strefą euro

Strategia integracji Polski ze strefą euro Joanna Bęza-Bojanowska Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską Dlaczego euro w Polsce? 1. Polska państwem członkowskim UE z derogacją 2. Polska nie posiada klauzuli opt-out

Bardziej szczegółowo

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012 Sytuacja polskiego sektora bankowego Warszawa, 22 listopada 2012 Plan prezentacji Struktura rynku finansowego Uwarunkowania makroekonomiczne Struktura sektora bankowego w Polsce Bilans Należności brutto

Bardziej szczegółowo

Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa

Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa 1. Kryzys w strefie euro Przyczyny obecnego kryzysu Brak koordynacji tempa wzrostu

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

VAT ratuje wpływy podatkowe na świecie

VAT ratuje wpływy podatkowe na świecie VAT ratuje wpływy podatkowe na świecie Copyright Ewa Ginger https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/rynki-finansowe/vat-ratuje-wplywy-podatkowe-na-swi ecie/ VAT ratuje wpływy podatkowe na świecie Wśród

Bardziej szczegółowo

Przychody i rozchody budżetu państwa

Przychody i rozchody budżetu państwa BSiE 37 Monika Korolewska Informacja nr 1162 (IP-108G) Przychody i rozchody budżetu państwa Przepisy ustawy o finansach publicznych obok dochodów i wydatków oraz środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo