KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU DORADCZO DECYZYJNEGO W OPARCIU O SYSTEM EKSPERTOWY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU DORADCZO DECYZYJNEGO W OPARCIU O SYSTEM EKSPERTOWY"

Transkrypt

1 KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU DORADCZO DECYZYJNEGO W OPARCIU O SYSTEM EKSPERTOWY ZBIGNIEW BUCHALSKI Politechnika Wrocławska Streszczenie W pracy przedstawiono pewn koncepcj systemu ekspertowego o nazwie AUDIOEXPERT wspomagaj cego proces doboru, konfiguracji i monta u urz dze audio w pojazdach samochodowych. Podano podstawowe zało enia budowy tego systemu, jego struktur oraz opis funkcjonowania systemu ekspertowego. Zaprezentowano mechanizm akwizycji wiedzy do bazy wiedzy. Wiedza zgromadzona w bazie wiedzy systemu ekspertowego reprezentowana jest przez reguły i fakty. Pozyskiwanie wiedzy do bazy wiedzy odbywa si na bie co w trakcie pracy tego systemu. Zrealizowana została implementacja komputerowa zaprezentowanego systemu. Przedstawiono proces wnioskowania przebiegaj cy w taki sposób, aby wspomaganie procesu decyzyjnego spełniało oczekiwania u ytkowników systemu. Słowa kluczowe: komputerowe wspomaganie procesu doradczo-decyzyjnego, systemy ekspertowe, zarz dzanie wiedz, metody sztucznej inteligencji. 1. Wprowadzenie W erze informacji i wiedzy, kiedy istnieje nieograniczony dost p do ró norodnych elektronicznych zasobów informacyjnych podejmowanie decyzji, wbrew pozorom, stało si jeszcze bardziej zło one. Niezwykle przydatnym okazało si wykorzystanie taniej i szeroko dost pnej techniki komputerowej do rozwi zywania zło onych problemów decyzyjnych. Podejmowanie decyzji oznacza akt wyboru jednej mo liwo ci (kierunku) działania spo ród pewnego ich zestawu. Wybór ten mo e by wykonywany na podstawie okre lonej sekwencji działa, które prowadz do wyselekcjonowania najkorzystniejszej (optymalnej) alternatywy. Istotn rol we wspomaganiu procesu decyzyjnego odgrywaj inteligentne systemy informatyczne jakimi s systemy ekspertowe [1, 2, 5, 7, 8, 10, 11]. System ekspertowy jest programem komputerowym, przy pomocy którego wykonywane s skomplikowane zadania o du ych wymaganiach intelektualnych. Wykorzystanie systemów ekspertowych umo liwia zwi kszenie wydajno ci pracy, zmniejszenie kosztów produkcji oraz polepszenie jako ci wytwarzanych produktów. Pomocne s wsz dzie tam, gdzie istnieje du y zasób wiedzy, w oparciu o któr trzeba podejmowa wiele decyzji. Systemy ekspertowe zajmuj bardzo wa n pozycj w informatyce i maj szerokie zastosowanie niemal w ka dej dziedzinie. S one z powodzeniem stosowane w roli systemów diagnostycznych, doradczych, prognozuj cych, klasyfikuj cych i monitoruj cych. Najwa niejsz zalet systemów ekspertowych jest to, e mog one z powodzeniem wspomaga lub nawet zast powa eksperta z danej dziedziny dzi ki wiedzy, która została im przekazana. Maj tak e mo liwo rozwi zywania problemów, do których trudne, a czasem nawet niemo liwe byłoby tradycyjne podej cie typu proceduralnego [3, 4, 9, 12, 13].

2 240 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 32, 2010 Zalety systemów ekspertowych stały si inspiracj do zaprojektowania i implementacji systemu ekspertowego o nazwie AUDIOEXPERT, jako narz dzia wspomagaj cego proces decyzyjny w zakresie doboru i parametryzacji urz dze audio w pojazdach samochodowych. W niniejszej pracy podano struktur tego systemu oraz opisano ka dy z pi ciu modułów wchodz cych w skład systemu AUDIOEXPERT. Zaprezentowano implementacj komputerow tego systemu oraz opis procesu wnioskowania przebiegaj cego w wyniku wykorzystania systemu AUDIOEXPERT. 2. Przykłady implementacji systemów audio w pojazdach samochodowych W zasadzie pierwszym i najwa niejszym elementem, od którego nale y zacz monta systemu audio w poje dzie samochodowym jest radio z odtwarzaczem CD. Obecnie coraz wi cej urz dze tego typu potrafi czyta płyty z nagranymi utworami MP3 czy WMA. Przykładami s Panasonic CQ-DFX983 i Kenwood Z-838W. Oba maj moc 4x50 W, radio z RDS'em, czytaj płyty CD Audio, jak równie MP3 i WMA, maj du y, wyra ny wy wietlacz, zdejmowany panel przedni i doł czany pilot. Przykładem zasilacza idealnie pasuj cego do wspomnianych odtwarzaczy mo e by Kenwood KAC-PS650D, który posiada maksymaln moc 4 x 120W + 400W i dobre parametry akustyczne (pasmo Hz (-3dB), S/N 105dB, stabilno do 2 omów). Na koniec nie mo na zapomnie o zestawie wła ciwych gło ników. Przykładowo mo e to by komplet Kenwooda KFC-1787 (lewy+prawy kanał). S to 3-dro ne, współosiowe gło niki o rednicy 170 mm, mocy 55/220W, pa mie Hz i czuło ci 92 db. Doda do tego mo na drugi taki zestaw (na kolejne 2 kanały) i odpowiedni subwoofer (np. Kenwood KFC-W1205DB), a b dziemy mieli zestaw, który po zamontowaniu zawstydzi niejednego domowego audiofila. Firma Delphi wprowadziła na rynek trzy nowe produkty do oferowanej przez siebie elektroniki u ytkowej instalowanej wewn trz samochodu. S to łatwe w u yciu systemy audio zapewniaj ce wysok jako odtwarzania: modele CL230, X440 DVD oraz CD503. Model CL230 produkcji Delphi jest jednym z pierwszych urz dze na rynku radioodtwarzaczy samochodowych z opcj NAVI Link podł czeniem plug-and-play do przeno nego urz dzenia nawigacyjnego, które niezawodnie pomo e kierowcy usłysze komunikat o konieczno ci zmiany kierunku ruchu. Model X440 DVD to najnowszy produkt z serii X-line systemów audio b d cy nowatorskim projektem w formacie 1DIN. X440 DVD ma wbudowany odtwarzacz DVD, tuner RDS, przednie gniazdo AUX IN oraz wiele opcji podł czenia urz dze zewn trznych i zapewnion kompatybilno z plikami multimedialnymi. Dzi ki interfejsowi sterowania gło nikiem niskotonowym oraz 7-zakresowemu korektorowi d wi ku, system nagło nienia mo na perfekcyjnie dostosowa do indywidualnych potrzeb u ytkowników. W modelu CD503 przyciski odtwarzacza oraz funkcje menu s intuicyjne, co pozwala u ytkownikowi na łatw obsług podczas prowadzenia pojazdu. Aby zmontowa multimedialny zestaw samochodowy firmy SONY nale y zaopatrzy si w radioodtwarzacz DVD, monitory LCD. Mo emy ułatwi sobie ycie tak e zmieniark DVD. Je eli nie chcemy ci gn dodatkowych kabli, Sony oferuje wy wietlacz z bezprzewodow transmisj sygnału audio i video. Wi kszo monitorów ma bezprzewodow transmisj d wi ku do słuchawek. Innym ciekawym rozwi zaniem jest zintegrowany radiomagnetofon JVC DVD z wysuwanym wy wietlaczem, chowaj cym si w standardow kiesze samochodow radioodtwarzacza. Kolejn mo liwo ci jest zainstalowanie w samochodzie przeno nego odtwarzacza DVD (DVD Walkman) lub stacji DVD. I w tym zakresie rynek oferuje wiele mo liwo ci, np. odtwarzacze Sony posiadaj specjalne zestawy z uchwytem do zamocowania w zagłówku fotela pasa era i ładowark samochodow. Niektóre modele posiadaj czytnik kart pami ci, dzi ki czemu mo na

3 Zbigniew Buchalski Komputerowe wspomaganie procesu doradczo-decyzyjnego w oparciu o system ekspertowy 241 ogl da zdj cia z aparatu lub film z kamery cyfrowej. Do przeno nych odtwarzaczy DVD istnieje cz sto mo liwo podł czenia innych ródeł obrazu (aparat lub kamera), dzi ki czemu w trakcie podró y mo na ogl da swoj produkcj foto-video z wakacji. Zalet walkmanów DVD s niewielkie rozmiary, niewielki koszt zakupu w porównaniu z systemem Car Entertainment, mo liwo wyci gni cia sprz tu z samochodu, brak konieczno ci ci gni cia jakichkolwiek kabli, je eli korzystamy z baterii. Wad b dzie kłopot z zamocowaniem na rodku samochodu tak, eby wszyscy trzej pasa erowie na tylnym siedzeniu mogli ogl da film. Przeno ne stacje DVD mo na montowa w suficie samochodu, maj najcz ciej obrotowy, składany ekran. Zawieraj one w komplecie odtwarzacz DVD, ekran i cz sto gło niki. Czasy kasetowych radioodtwarzaczy sko czyły si dawno i bezpowrotnie. Teraz modne s samochodowe centra multimedialne. Dzi ki nim za kierownic mo na nie tylko słucha i ogl da, ale te znale drog do celu, szybko przejrze zdj cia z własnego aparatu cyfrowego lub porozmawia przez telefon bez słuchawki w uchu i oddzielnego zestawu gło nomówi cego. Odtwarzacz muzyczny i wideo, a do tego solidna baza danych i kontaktów, dysk do przechowywania ka dego rodzaju plików, minikonsola do gier nikogo chyba nie dziwi, e ipody (i ich odmiana z wbudowanym telefonem komórkowym, GPS i Wi-Fi), czyli superplayery firmy Apple, zrewolucjonizowały rynek osobistych urz dze multimedialnych. Ich lawinowo rosn ca popularno została oczywi cie zauwa ona przez producentów car audio. Z oczy-wistego i logicznego powodu skoro prawie ka dy ma ju ipoda (lub iphona), a wielu ich posiadaczy je dzi przecie samochodami, to warto inwestowa w sprz t, który z playerem Apple'a b dzie kompatybilny. ipody podł cza si do radioodtwarzacza zazwyczaj za pomoc przewodu, a potem wkłada do schowka w desce rozdzielczej lub po prostu rzuca na fotel. Sony proponuje bardziej funkcjonalne rozwi zanie: najnowsze radioodtwarzacze DSX-S100, DSX-S200X i DSX-S300BTX s wyposa- one w specjaln kiesze Tune Tray, w której da si umie ci nie tylko ipoda, ale te ka de z osobistych urz dze peryferyjnych (pami typu pendrive, "empetrójk ", telefon). Po zasłoni ciu panelem przednim adne kable ju nie pl cz si na fotelu, mamy w aucie porz dek, nie kusimy te potencjalnych amatorów cudzej własno ci. Pod wzgl dem obsługi nowa seria odtwarzaczy car audio przypomina Walkmany i komputery VAIO. Wybieranie utworów ułatwiaj funkcje SensMe i Zappin oraz wyszukiwarka QuickBrowZer (SensMe automatycznie dzieli zgromadzon muzyk na ró ne klimaty brzmieniowe, dopasowuj c utwory do jazdy, np. po autostradzie, noc ; Zappin rozpoczyna odtwarzanie krótkich fragmentów utworów i pozwala na znalezienie nagrania najlepiej pasuj cego do aktualnego nastroju; QuickBrowZer sprawia, e mo na korzysta z ró nych kryteriów wyszukiwania, a wi c nie tylko według wykonawcy, albumu, ale te gatunku muzycznego, playlisty, pliku czy folderu). Radioodtwarzacz Sony DSX-S300BTX ma moduł Bluetooth, a wi c ł czy si bezprzewodowo z innymi urz dzeniami. Do jego pami ci bez kabla mo na przesła nie tylko muzyk, ale i 500 wpisów z ksi ki telefonu komórkowego. Te kontakty da si pó niej przegl da na wy wietlaczu i z deski rozdzielczej inicjowa poł czenia telefoniczne. Wi kszo samochodów ma wprawdzie kieszenie pojedyncze do montowania radioodtwarzaczy, ale wszystko wskazuje na to, e nadchodzi moda na rozmiar XXL, czyli urz dzenia w formacie tzw. 2-DIN. Tak polityk prowadzi m.in. JVC przedstawiciele tej firmy twierdz, e ich hitem s wła nie odtwarzacze grubsze (modele KW-XR811, KW-XR611, KD-R811 czy KD-R511). Prócz rozmiarów wyró nia je mo liwo zmiany koloru pod wietlenia. Firma JVC wprowadziła do sprzeda y jeszcze jedno "dwudinowe" urz dzenie odtwarzacz KW-AVX830. Wyró nia go 7-calowy, zdejmowany ekran dotykowy, który wł cza si, kiedy czujnik wykryje ruch zbli aj cej si r ki, a tak e wyj tkowo proste menu

4 242 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 32, 2010 wystarczy dotkn odpowiedniej ikonki na ekranie, eby uzyska dost p do tunera radiowego (w opcji mo na odbiera sygnał satelitarny!), odtwarzacza płyt, modułu Bluetooth czy zawarto ci wewn trznego dysku ipoda. Najbardziej zło one s wielofunkcyjne konsole multimedialne. Przykładem jest Alpine ixa- W407BT. Konsola kryje cyfrowe radio z pami ci 30 stacji, wzmacniacz 4x50 W, odtwarzacz płyt DVD (radzi sobie z plikami MP3, WMA, AAC), mikrofon i mo na do niej podł czy kamer cofania. Urz dzenie ma 7-calowy, kolorowy ekran dotykowy w rozdzielczo ci QVGA (interfejs reaguje nie tylko na krótkie pukni cia, ale te ruch palcem po powierzchni), steruje zmieniark płyt i współpracuje z zewn trznym (montowanym oddzielnie) procesorem d wi ku Imprint. Je li go zamontujemy, zyskamy na jako ci d wi ku. Procesor dostraja bowiem automatycznie poziom, aby uzyska wysok jako i wierno brzmienia, ale mo na te dopasowa d wi k r cznie (za pomoc 5-pasmowego korektora parametrycznego lub 7-pasmowego graficznego). Mo na równie zamontowa model z nawigacj. Na przykład Pioneer AVIC-F20BT, którego obsług ułatwia interfejs trójwymiarowy i sterowanie głosem funkcjami audio. Odtwarzacz Pioneera czyta, prócz typowych formatów plików, "diwiksy" (format popularnych filmów z komputera, bazuje na MPEG-4) i jest wyj tkowo sprytny, bo umie podzieli d wi k na strefy (pasa erowie z przodu mog słucha muzyki z innego ródła ni siedz cy z tyłu). Ciekawostka to specjalne oprogramowanie NavGate Feeds PC, które pozwala samodzielnie dodawa do oprogramowania nawigacji punkty POI (lokalizacje stacji benzynowych, bankomatów, restauracji itp.) za pomoc Google Maps oraz Text-to-Speech (TTS) urz dzenie podaje głosem informacje dotycz ce ruchu drogowego, ostrzegaj c o wydarzeniach na trasie i sugeruj c alternatywne objazdy. Ekrany nad głow i basy w baga niku. W co warto inwestowa, kiedy naprawd lubimy słucha muzyki za kierownic? W dobrej klasy gło niki, bo sam radioodtwarzacz, nawet wysokiej jako ci, nie wystarczy, eby "grało, jak si nale y". Nie wystarcza basów trzeba mie subwoofer (np. Rockford Fosgate ameryka skiej firmy, przoduj cej w produkcji komponentów do nagło- nienia samochodu), a je li chcecie muzyki naprawd gło nej tak e zewn trzny wzmacniacz. Filmy w podró y? Nic prostszego, bo mo na skorzysta z przeno nych odtwarzaczy DVD (w rodzaju rozkładanych Philipsów PD7040) lub do car audio z DVD dokupi specjalny podwieszany monitor (np. Alpine PKG-1000: 10-calowy, z odchylanym ekranem LCD). Je eli chodzi o masowego u ytkownika samochodu, którego nie sta na du y wydatek na urz dzenia audio to mo na zamontowa bardzo dobrej jako ci Clariona CZ500E, który podobnie jak bardzo drogie urz dzenia ma mo liwo podł czania pami ci i urz dze peryferyjnych. Dzi ki 4-kanałowemu wyj ciu RCA audio Clariona mo na łatwo rozbudowa, np. o wzmacniacz. Jest te wyj cie na subwoofer i pilot zdalnego sterowania. Bardziej zło ony jest cyfrowy Pioneer MVH-8200BT z 3-calowym ekranem TFT. Odtwarzacz ma ciekaw funkcj Sonic Center Control, która pozwala precyzyjnie skalibrowa sygnał d wi kowy optymalnie do zajmowanego miejsca w samochodzie, a jego elektronika (technologia ASR - Advanced Sound Retriever) przywraca jako płyt CD utracon w procesie kompresji pliku d wi kowego podczas jego tworzenia. Do tego 8-pasmowy korektor graficzny, a dla wygody u ytkownika czytnik kart SD na panelu przednim. Co w takim razie zamontowa w samochodzie? To trudne pytanie. Wszystko zale y od tego, czego oczekuje si od systemu car audio prostoty obsługi, wysokiej jako ci d wi ku i obrazu, a mo e du ej liczby funkcji i gad etów. Prawd jest, e dzisiejsze car audio przypomina wiat elektroniki domowej. Coraz bardziej modny jest tzw. high and car audio, czyli systemy samochodowego nagło nienia dla audiofilów. Takie urz dzenia s bardzo drogie, dedykowane konkretnym

5 Zbigniew Buchalski Komputerowe wspomaganie procesu doradczo-decyzyjnego w oparciu o system ekspertowy 243 u ytkownikom i montowane na specjalne zamówienie. W ród firm "hajendowych" warto wymieni du skiego Bang&Olufsena oraz ameryka skie firmy Bose i Mark Levinson. 3. Cel budowy systemu AUDIOEXPERT Dobór i konfiguracja sprz tu audio w samochodach jest dziedzin, która do niedawna była skierowana do bardzo w skiego grona ludzi, jednak sytuacja ta zmieniła si i cieszy si ona stale rosn c popularno ci. System AUDIOEXPERT jest budowany z my l zarówno o osobach, które po raz pierwszy zajmuj si instalacj sprz tu audio w pojazdach samochodowych jak i tych, którzy profesjonalnie si tym zajmuj. Przy budowie tego systemu przyj to takie rozwi zania, które pozwol zaspokoi merytoryczne potrzeby ka dej z wymienionych powy ej grup odbiorców. Funkcjonalno systemu powinna by wielopłaszczyznowa oraz uwzgl dnia wszystkie fazy, które składaj si na proces tworzenia wyposa enia audio i jego pó niejsz eksploatacj. Dzi ki takiemu rozwi zaniu uzyskane narz dzie informatyczne poprowadzi u ytkownika z punktu pocz tkowego, którym jest dobór poszczególnych komponentów toru elektroakustycznego do punktu finalnego, którym jest usuwanie zakłóce pojawiaj cych si w sprz cie audio. Podstawow funkcj systemu AUDIOEXPERT jest wspomaganie w zakresie podejmowania decyzji zwi zanych z doborem elementów toru audio oraz jego parametryzacj. System na podstawie informacji podanych przez u ytkownika dokonuje niezb dnych oblicze, bez których stworzenie dobrego brzmienia audio w samochodzie nie jest mo liwe. Funkcjonalno ta jest dodatkowym atutem systemu, podwy szaj cym jego znaczenie oraz utwierdzaj cym w przekonaniu o profesjonalizmie narz dzia informatycznego. Technologie wykorzystane do budowy systemu AUDIOEXPERT umo liwiaj zbudowanie narz dzia informatycznego, które mo e by eksploatowane bez konieczno ci posiadania specjalistycznego i trudno dost pnego oprogramowania. Dzi ki temu rozwi zaniu system mo e by rozpowszechniany bez wi kszych ogranicze. Korzystanie z niego jest mo liwe na ka dym personalnym komputerze, b d cym w posiadaniu przyszłego, potencjalnego u ytkownika. Ze wzgl du na du popularno pakietu Microsoft Office zdecydowano si na wykorzystanie jego elementów w celu implementacji systemu ekspertowego AUDIOEXPERT. Microsoft Access i j zyk Visual Basic for Aplications, b d ce składnikami wspomnianego powy ej oprogramowania, zostan zastosowane do zrealizowania systemu AUDIOEXPERT. Nawigacja w systemie powinna by intuicyjna. Sposób organizacji poszczególnych jego modułów pozwoli na szybk identyfikacj składników, które b d w stanie wesprze działania w zakresie wybranego zagadnienia. Dzi ki temu sposób korzystania z AUDIOEXPERT ju po kilku chwilach stanie si zrozumiały i nie b dzie wymagał od u ytkownika zagł biania si w wielostronicowe instrukcje. System AUDIOEXPERT integruje wiedz dotycz c wielu zagadnie z dziedziny wyposa enia samochodów w sprz t audio w jednym miejscu prezentuj c j w przejrzystej i ciekawej formie.

6 244 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 32, Struktura systemu AUDIOEXPERT Na poni szym rysunku przedstawione została struktura systemu AUDIOEXPERT: ródło: Opracowanie własne. Rys. 1. Struktura systemu ekspertowego AUDIOEXPERT Podstawowe cele i zadania poszczególnych elementów wchodz cych w skład systemu AU- DIOEXPERT s nast puj ce: interfejs akwizycji wiedzy słu y in ynierowi wiedzy do wprowadzania wiedzy w strukturalizowanej postaci do bazy wiedzy, edytor bazy wiedzy słu y u ytkownikowi systemu ekspertowego do modyfikacji wiedzy zawartej w bazie wiedzy, interfejs u ytkownika pełni funkcj komunikacyjn pomi dzy systemem AUDIOEXPERT a u ytkownikiem podczas przeprowadzania procesu wnioskowania. Umo liwia systemowi ekspertowemu zadawanie u ytkownikowi pyta i przedstawianie mu rezultatów procesu wnioskowania, natomiast u ytkownikowi umo liwia wpływanie na proces wnioskowania poprzez udzielanie odpowiedzi, baza wiedzy zawiera wiedz eksperck z zakresu projektowania i budowy instalacji audio w pojazdach samochodowych i stanowi podstawowy komponent systemu AUDIOE- XPERT. Jest ona zbiorem definicji, faktów, poj i relacji mi dzy nimi oraz reguł wnioskowania. Budowa bazy wiedzy polegała na sformalizowaniu wiedzy zebranej od wielu ekspertów i przetworzeniu jej na kod interpretowany przez system ekspertowy, mechanizm wnioskuj cy stanowi zespół rozkazów, które wykorzystuj, przetwarzaj i prezentuj zawarte w bazie wiedzy systemu AUDIOEXPERT reguły i fakty. Zadaniem tego me-chanizmu jest sformułowanie na podstawie poł czenia reguł i faktów odpowiedzi dla u ytkownika systemu.

7 Zbigniew Buchalski Komputerowe wspomaganie procesu doradczo-decyzyjnego w oparciu o system ekspertowy Opis modułów systemu AUDIOEXPERT AUDIOEXPERT jest systemem wielomodułowym, w którym poszczególne elementy działaj niezale nie od siebie. Ka dy z pi ciu modułów pełni okre lon rol istotn na poszczególnych etapach wykonywania instalacji audio. Moduły te s nast puj ce: Wybór Miejsc Monta owych, Dobór Konfiguracji Instalacji Audio, Parametry Komponentów Instalacji Audio, Strojenie Instalacji Audio, Eliminacja Zakłóce Wybór miejsc monta owych Jednym z podstawowych pyta jakie nale y sobie zada przed przyst pieniem do projektowania instalacji audio jest kwestia wyboru miejsc monta owych dla gło ników. System AUDIOEX- PERT jest narz dziem, które dostarcza wiedz na temat lokalizacji gło ników w wielu ró nych markach samochodów. Dzi ki obszernej bazie wiedzy istnieje mo liwo pozyskania informacji niezb dnej na etapie projektowania instalacji audio. System umo liwia równie akwizycj wiedzy poprzez dodanie nowych modeli samochodów. Dodanie nowego rekordu do bazy wiedzy polega na wprowadzeniu kilku niezb dnych danych takich, jak: marka, model, rocznik, miejsca monta owe czy rednica gło nika. Dzi ki zastosowanemu rozwi zaniu AUDIOEXPERT jest systemem, który mo e by na bie co aktualizowany w miar pojawiania si coraz to nowych modeli samochodów. Funkcja ta pozwoli systemowi rozwija si tak dynamicznie, jak b dzie tego wymagał rynek motoryzacyjny Dobór konfiguracji instalacji audio Tor elektroakustyczny składa si z urz dze elektronicznych maj cych na celu przetworzenie fali akustycznej na sygnał elektryczny, poddanie go wst pnemu wzmocnieniu oraz korekcji cz stotliwo ciowej. Istnieje wiele urz dze, które wpływaj w ró nym stopniu na jako odtwarzanego d wi ku. Ich zastosowanie w du ej mierze zale ne jest od warunków z jakimi zetknie si projektant systemu. Stopie skomplikowania zale ny jest od modelu samochodu, oczekiwa brzmieniowych i mo liwo ci finansowych klienta. Charakterystyka komponentów maj cych wpływ na tor elektroakustyczny wygl da nast puj co: radioodtwarzacz jest to jeden z najistotniejszych elementów toru elektroakustycznego w instalacji nagła niaj cej samochodu. Dobieraj c model radioodtwarzacza nale y okre li jakie parametry i funkcje powinien posiada oraz z jakimi urz dzeniami zewn trznymi powinien współpracowa, gło nik jednym z kryteriów podziału gło ników jest pasmo przenoszonych cz stotliwo ci. Wyró nia si gło niki: nisko-, rednio- i wysokotonowe [6], wzmacniacze mocy s to urz dzenia, które wzmacniaj sygnał pochodz cy ze ródła d wi ku. Wykorzystanie wzmacniacza w instalacji audio umo liwia uzyskanie lepszego brzmienia oraz d wi ku o wy szym poziomie gło no ci, zwrotnica jest to zestaw filtrów wykorzystywany do podziału pasma cz stotliwo ci. Pojedynczy gło nik nie jest w stanie przetworzy całego zakresu cz stotliwo ci, nale y zatem zastosowa zwrotnic do jego podziału.

8 246 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 32, 2010 Korzystaj c z modułu Dobór Konfiguracji Instalacji Audio okre la si własno ci opisanych powy ej urz dze toru elektroakustycznego. Dost pno poszczególnych typów komponentów zale na jest od wyboru dokonywanego przez u ytkownika. Ostatnim etapem w pracy z modułem Dobór Konfiguracji Instalacji Audio jest okre lenie sposobu podziału pasma cz stotliwo ci na podział pasywny lub aktywny Parametry komponentów instalacji audio Wszystkie urz dzenia audio s poł czone przewodami. Dbaj c o bezpiecze stwo pasa erów podró uj cych w samochodzie oraz o sam pojazd nale y podj wszelkie mo liwe kroki, które zabezpiecz przed po arem spowodowanym zwarciem w instalacji. Wa nym elementem jest równie gwarancja dostarczenia odpowiedniej ilo ci pr du do wzmacniaczy w przypadku, gdy akumulator nie b dzie w stanie podoła temu zadaniu. Rozwi zanie opisanych powy ej zagadnie mo liwe jest dzi ki modułowi Parametry Komponentów Instalacji Audio Strojenie instalacji audio Ostatecznym etapem realizowanym po zamontowaniu wszystkich komponentów instalacji audio jest strojenie systemu. Etap ten ma ogromne znaczenie, gdy nawet najlepszej jako ci urz dzenia niepoprawnie zestrojone nie pozwol cieszy si doskonał jako ci brzmienia. W zale no ci od konfiguracji i mo liwo ci komponentów instalacji proces ten dzieli si na trzy etapy: ustawienie podziału pasma cz stotliwo ci, regulacja poziomów sygnału, ustawienie opó nie czasowych Eliminacja zakłóce Instalacja wykonana zgodnie z zało eniami nawet najdoskonalszego projektu nie gwarantuje perfekcyjnego brzmienia wolnego od zakłóce. Istnieje wiele sposobów zabezpieczenia si przed ryzykiem pojawienia si niepo danych d wi ków w torze akustycznym. Ochron systemu mo na zapewni poprzez dobór komponentów odpornych na zakłócenia, takich jak ekranowane przewody czy zbalansowane przewody sygnałowe. Bardzo wa na jest równie regulacja poziomów sygnału oraz rozmieszczanie okablowania zgodnie z obowi zuj cymi regułami. System AUDIO-EXPERT umo liwia rozwi zywanie problemów zwi zanych ze zniekształceniami sygnału. 6. Implementacja komputerowa systemu AUDIOEXPERT System ekspertowy AUDIOEXPERT zaimplementowano w postaci programu w Microsoft Access z wykorzystaniem j zyka Visual Basic for Applications (VBA). Access jest jednym z elementów pakietu Microsoft Office, przeznaczonym do zarz dzania relacyjnymi bazami danych. Umo liwia projektowanie i zarz dzanie uporz dkowanymi strukturami danych. W systemie AUDIOEXPERT zastosowano dwa obiekty: tabele i formularze. Pierwszym z nich s dwie tabele o nazwach: marka i samochody. Zawarte w nich dane wykorzystywane s do wskazania miejsc monta owych oraz rednic montowanych gło ników, zale nie od marki samochodu. Drugim rodzajem obiektów wykorzystanych w systemie AUDIOEXPERT s formularze. To wła nie na tych obiektach pojawiaj si pytania dla u ytkownika i dost pne opcje wyboru. Na formularzach umieszczono elementy, które umo liwiaj obsług systemu. Nale do nich: przyciski polece, pola wyboru, etykiety oraz pola tekstowe. Dost p do danych, zawartych w opi-

9 Zbigniew Buchalski Komputerowe wspomaganie procesu doradczo-decyzyjnego w oparciu o system ekspertowy 247 sanych powy ej obiektach, mo liwy jest dzi ki wykorzystaniu metody ActiveX Data Objects (ADO). Technologia ta jest pewnego rodzaju interfejsem dost pu do danych, który zawiera sze obiektów i dwie kolekcje. W systemie AUDIOEXPERT wykorzystane zostały dwa najwa niejsze obiekty: Connection i Recordset. Pierwszy z nich definiuje sesj aplikacji ze ródłem, kolejny wykorzystywany jest do reprezentacji pełnego zestawu rekordów zwróconych z tabeli bazy danych. W kodzie programu oprócz wymienionych powy ej obiektów zastosowano dodatkowo okna typu MsgBox, które wykorzystywane s do udzielania informacji dla u ytkownika systemu. Ich rola polega na wy wietlaniu ró nego typu komunikatów w trakcie operacji wnioskowania oraz na informowaniu o jego wynikach. Podstawowym elementem słu cym do manipulowania danymi w MS Access, znajduj cymi si w tabelach s kwerendy. Umo liwiaj one wy wietlanie danych według okre lonych kryteriów, które w dowolny sposób s definiowane. Z powodu skomplikowanej procedury pozyskiwania danych z tabel w systemie AUDIOEXPERT konieczne było wykorzystanie innej technologii. Doskonałym rozwi zaniem tego problemu było zastosowanie j zyka Structured Query Language (SQL). J zyk SQL według American National Standard Institute jest standardowym j zykiem komputerowym przeznaczonym do dost pu do danych oraz do manipulacji danymi zgromadzonymi w relacyjnych bazach danych. Wyra enia SQL wykorzystywane s do pobierania i aktualizacji danych w tabelach systemu AUDIOEXPERT. Technologia ta została wykorzystana głównie w module Wybór Miejsc Monta owych. Wykorzystanie wszystkich powy szych technologii pozwoliło na zbudowanie systemu AU- DIOEXPERT, który pomimo zastosowania kilku ró nych rozwi za informatycznych tworzy dobrze współpracuj c cało. Technologie te pozwoliły na zbudowanie systemu o przyjaznej szacie graficznej oraz łatwej obsłudze. Dzi ki temu udało si spełni okre lone wcze niej zało enia budowy systemu AUDIOEXPERT. 7. Przebieg procesu wnioskowania Wnioskowanie w systemie AUDIOEXPERT odbywa si w przód. Algorytm wnioskowania w przód rozpoczyna si od umieszczenia hipotezy na stosie zada. Nast pnie system przegl da list faktów w bazie wiedzy, sprawdzaj c czy nie ma tam odpowiedzi na postawion hipotez. Je eli znajduje si tam ju fakt, który daje si dopasowa do hipotezy, to nast puje zako czenie procesu wnioskowania i jest generowany odpowiedni komunikat.

10 248 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 32, 2010 ródło: Opracowanie własne. Rys. 2. Schemat algorytmu wnioskowania w przód W przypadku, gdy po przejrzeniu całej bazy faktów system nie mo e da odpowiedzi na postawion hipotez, podejmowane s kroki w wyniku których generowane s nowe fakty. Uruchamiane s reguły, których przesłanki s prawdziwe. Wyznacza si zbiór reguł mo liwych do zastosowania w danym etapie wnioskowania. Wybierana i uaktywniana jest jedna z reguł. Proces wnioskowania jest kontynuowany tak długo, a zostanie osi gni ty cel lub gdy nie mo na uaktywni wi cej reguł. Algorytm wnioskowania w przód przedstawiony został na schemacie z rys. 2. Na pierwszym etapie procesu wnioskowania prowadzonego przy wykorzystaniu systemu AUDIOEXPERT nast puje wybór odpowiedniego modułu systemu, który nale y zaprojektowa. Wybrane zostaj ró ne mo liwe komponenty słu ce do budowy wybranego modułu. Nast pnie

11 Zbigniew Buchalski Komputerowe wspomaganie procesu doradczo-decyzyjnego w oparciu o system ekspertowy 249 algorytm wnioskowania w systemie AUDIOEXPERT d y do umieszczenia pierwszego faktu na stosie zada. Pó niej system sprawdza, czy istnieje reguła, która mo e zosta uaktywniona na podstawie faktu z bazy wiedzy. Je li nie mo na dopasowa adnej reguły, to system AUDIOEXPERT zadaje kolejne pytania dotycz ce instancji sprz tu audio, a do momentu trafienia na odpowiedni. Je eli system otrzyma wszystkie informacje o poprawnej regule, to ko czy prac i formułuje odpowied. Natomiast, je li system nie dostał wszystkich odpowiedzi dotycz cych danej reguły, to zadaje kolejne pytania. Ka dy proces zadawania pyta ko czy si odpowiedzi i informacj, w jaki sposób wykona instalacj urz dze audio w poje dzie samochodowym, czyli odpowiednim wnioskowaniem. 8. Podsumowanie Przedstawiony w niniejszej pracy system AUDIOEXPERT jest potwierdzeniem mo liwo ci wykorzystania metod sztucznej inteligencji do zastosowa praktycznych. Wszystkie opisane w pracy moduły wchodz ce w skład tego systemu pozwalaj na przeprowadzenie procesu, którego finalnym produktem jest realizacja od podstaw instalacji audio w pojazdach samochodowych. Uzyskane porady mog by wykorzystywana przez profesjonalne zakłady monta owe, jak i osoby amatorsko zajmuj ce si wyposa aniem pojazdów samochodowych w sprz t audio. Technologie wykorzystane do budowy systemu AUDIOEXPERT umo liwiły zbudowanie narz dzia informatycznego, które mo e by eksploatowane bez konieczno ci posiadania specjalistycznego i trudno dost pnego oprogramowania. Dzi ki temu rozwi zaniu system mo e by rozpowszechniany bez wi kszych ogranicze. [1] Buchalski Z., Zarz dzanie wiedz w podejmowaniu decyzji przy wykorzystaniu systemu ekspertowego. W: Bazy danych. Struktury, algorytmy, metody, WKiŁ, Warszawa 2006, str [2] Buchalski Z., The Role of Symbolic Representation of Natural Language Sentences in Knowledge Acquisition for Expert System. Polish Journal of Environmental Studies, Vol.16, No.4A, 2007, pp [3] Buchalski Z., Analysis of expert system application possibilities for the needs of doctors decision in various disease diagnostics. In: Information Systems Architecture and Technology, J. wi tek, L. Borzemski, A. Grzech, Z. Wilimowska (eds.), Oficyna Wydawnicza Po-litechniki Wrocławskiej, Wrocław 2009, pp [4] Buchalski Z., Computer Advisory-Decision System for the Logistics Services Support. Polish Journal of Environmental Studies, Vol.18, No.3B, 2009, pp [5] Chromiec J., Strzemieczna E., Sztuczna inteligencja. Metody konstrukcji i analizy systemów eksperckich, Akademicka Oficyna Wydawnicza PLJ, Warszawa [6] Krajewski J., Gło niki i zestawy gło nikowe, WKiŁ, Warszawa [7] Niederli ski A., Regułowo-modelowe systemy ekspertowe, Pracownia Komputerowa Jacka Skalmierskiego, Gliwice [8] Owoc M., Elementy systemów ekspertowych, cz.1: Sztuczna inteligencja i systemy eksperto-we, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego, Wrocław [9] Radzikowski W., Komputerowe systemy wspomagania decyzji, PWE, Warszawa [10] Rutkowski L., Metody i techniki sztucznej inteligencji, PWN, Warszawa [11] Stefanowicz B., Systemy eksperckie. Przewodnik, PWN, Warszawa 2003.

12 250 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 32, 2010 [12] Twardowski Z., Inteligentne systemy wspomagania decyzji w strategicznym zarz dzaniu organizacj gospodarcz, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Katowice [13] Zieli ski J., Inteligentne systemy w zarz dzaniu. Teoria i praktyka, PWN, Warszawa EXPERT SYSTEM FOR COMPUTER-ASSISTED DECISION-MAKING PROCESS Summary In the paper a concept of system expert called AUDIOEXPERT supporting choosing, configuration and assembling audio appliances in cars is presented. Fundamentals of system construction, structure and functional description is presented. Mechanism of knowledge acquisition to knowledge base is shown. Knowledge gathered in knowledge base system is formed as rules and facts. Knowledge acquisition to knowledge base is systems ad hoc operation. Implementation of presented system was accomplished. This paper describes also inference pro-cess, whose main construction idea is to fulfill all expert systems users expectations. Keywords: computer decision-making process assist, expert systems, knowledge management, artificial intelligence methods. Zbigniew Buchalski Instytut Informatyki, Automatyki i Robotyki Wydział Elektroniki Politechnika Wrocławska ul. Janiszewskigo 11/17, Wrocław

PROCEDURA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW Z SYSTEMEM SD-NAVI (wersja 1.00)

PROCEDURA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW Z SYSTEMEM SD-NAVI (wersja 1.00) 1 Spis treści ZaŜalenie klienta Diagnostyka Omówienie i opis wyprowadzeń Rozdział 2 Ogólny problem funkcjonalny Rozdział 3 Urządzenie nie działa lub nie uruchamia się (czarny ekran): Rozdział 3-1 Przycisk

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja historii plików

Konfiguracja historii plików Wielu producentów oprogramowania oferuje zaawansowane rozwiązania do wykonywania kopii zapasowych plików użytkownika czy to na dyskach lokalnych czy w chmurze. Warto jednak zastanowić się czy instalacja

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

System nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Bosch Praesideo

System nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Bosch Praesideo System nagłośnieniowy i dźwiękowy system ostrzegawczy Bosch Praesideo 2 Systemy nagłośnieniowe i dźwiękowe systemy ostrzegawcze Bosch Praesideo Bosch Praesideo przekaże Twoją wiadomość zawsze i wszędzie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI MC-2810 CYFROWY SYSTEM GŁOŚNIKOWY 5.1 KANAŁÓW DO KINA DOMOWEGO

INSTRUKCJA OBSŁUGI MC-2810 CYFROWY SYSTEM GŁOŚNIKOWY 5.1 KANAŁÓW DO KINA DOMOWEGO MC-2810 CYFROWY SYSTEM GŁOŚNIKOWY 5.1 KANAŁÓW DO KINA DOMOWEGO GRATULUJEMY UDANEGO ZAKUPU ZESTAWU GŁOŚNIKOWEGO MC-2810 Z AKTYWNYM SUBWOOFEREM I GŁOŚNIKAMI SATELITARNYMI. ZESTAW ZOSTAŁ STARANNIE ZAPROJEKTOWANY

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja CSP do wersji v7.2. Sierpień 2014

Aktualizacja CSP do wersji v7.2. Sierpień 2014 Aktualizacja CSP do wersji v7.2 Sierpień 2014 Co się stanie? Portal CSP będzie wyłączony od 28 sierpnia do poniedziałku 1 września na czas aktualizacji do nowej wersji Co to znaczy? Wygląd portalu ulegnie

Bardziej szczegółowo

Systemy mikroprocesorowe - projekt

Systemy mikroprocesorowe - projekt Politechnika Wrocławska Systemy mikroprocesorowe - projekt Modbus master (Linux, Qt) Prowadzący: dr inż. Marek Wnuk Opracował: Artur Papuda Elektronika, ARR IV rok 1. Wstępne założenia projektu Moje zadanie

Bardziej szczegółowo

Przewodnik AirPrint. Ten dokument obowiązuje dla modeli atramentowych. Wersja A POL

Przewodnik AirPrint. Ten dokument obowiązuje dla modeli atramentowych. Wersja A POL Przewodnik AirPrint Ten dokument obowiązuje dla modeli atramentowych. Wersja A POL Modele urządzenia Niniejszy podręcznik użytkownika obowiązuje dla następujących modeli. DCP-J40DW, MFC-J440DW/J450DW/J460DW

Bardziej szczegółowo

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha Co to jest implant ślimakowy Implant ślimakowy to bardzo nowoczesne, uznane, bezpieczne i szeroko stosowane urządzenie, które pozwala dzieciom z bardzo głębokimi ubytkami słuchu odbierać (słyszeć) dźwięki.

Bardziej szczegółowo

Mini stacja MP3 5w1 z Bluetoothem, radiem, zegarem, głośnikiem

Mini stacja MP3 5w1 z Bluetoothem, radiem, zegarem, głośnikiem Mini stacja MP3 5w1 z Bluetoothem, radiem, zegarem, głośnikiem Szanowny Kliencie, dziękujemy za zakup mini stacji mp3. Prosimy o przeczytanie instrukcji i przestrzeganie podanych wskazówek i porad, aby

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WebPTB 1.0

INSTRUKCJA WebPTB 1.0 INSTRUKCJA WebPTB 1.0 Program WebPTB wspomaga zarządzaniem budynkami w kontekście ich bezpieczeństwa fizycznego. Zawiera zestawienie budynków wraz z ich cechami fizycznymi, które mają wpływ na bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Instalacja. Zawartość. Wyszukiwarka. Instalacja... 1. Konfiguracja... 2. Uruchomienie i praca z raportem... 4. Metody wyszukiwania...

Instalacja. Zawartość. Wyszukiwarka. Instalacja... 1. Konfiguracja... 2. Uruchomienie i praca z raportem... 4. Metody wyszukiwania... Zawartość Instalacja... 1 Konfiguracja... 2 Uruchomienie i praca z raportem... 4 Metody wyszukiwania... 6 Prezentacja wyników... 7 Wycenianie... 9 Wstęp Narzędzie ściśle współpracujące z raportem: Moduł

Bardziej szczegółowo

Microsoft Management Console

Microsoft Management Console Microsoft Management Console Konsola zarządzania jest narzędziem pozwalającym w prosty sposób konfigurować i kontrolować pracę praktycznie wszystkich mechanizmów i usług dostępnych w sieci Microsoft. Co

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007 GEO-SYSTEM Sp. z o.o. 02-732 Warszawa, ul. Podbipięty 34 m. 7, tel./fax 847-35-80, 853-31-15 http:\\www.geo-system.com.pl e-mail:geo-system@geo-system.com.pl GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

System Informatyczny CELAB. Przygotowanie programu do pracy - Ewidencja Czasu Pracy

System Informatyczny CELAB. Przygotowanie programu do pracy - Ewidencja Czasu Pracy Instrukcja obsługi programu 2.11. Przygotowanie programu do pracy - ECP Architektura inter/intranetowa System Informatyczny CELAB Przygotowanie programu do pracy - Ewidencja Czasu Pracy Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Zamawiający udziela odpowiedzi na pytania postawione przez Wykonawców:

Zamawiający udziela odpowiedzi na pytania postawione przez Wykonawców: ZP.271.75.2013.IS Suwałki, 24.09.2013 r. Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nr ZP.271.75.2013 dostawa sprzętu komputerowego oraz sprzętu elektronicznego niezbędnego do realizacji

Bardziej szczegółowo

Chmura obliczeniowa. do przechowywania plików online. Anna Walkowiak CEN Koszalin 2015-10-16

Chmura obliczeniowa. do przechowywania plików online. Anna Walkowiak CEN Koszalin 2015-10-16 Chmura obliczeniowa do przechowywania plików online Anna Walkowiak CEN Koszalin 2015-10-16 1 Chmura, czyli co? Chmura obliczeniowa (cloud computing) to usługa przechowywania i wykorzystywania danych, do

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Andrzej Łachwa, UJ, 2013 andrzej.lachwa@uj.edu.pl www.uj.edu.pl/web/zpgk/materialy 9/15

Bazy danych. Andrzej Łachwa, UJ, 2013 andrzej.lachwa@uj.edu.pl www.uj.edu.pl/web/zpgk/materialy 9/15 Bazy danych Andrzej Łachwa, UJ, 2013 andrzej.lachwa@uj.edu.pl www.uj.edu.pl/web/zpgk/materialy 9/15 Przechowywanie danych Wykorzystanie systemu plików, dostępu do plików za pośrednictwem systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 SKONTRUM

Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 SKONTRUM Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 SKONTRUM PROGRAM INWENTARYZACJI Poznań 2011 Spis treści 1. WSTĘP...4 2. SPIS INWENTARZA (EWIDENCJA)...5 3. STAŁE UBYTKI...7 4. INTERPRETACJA ZAŁĄCZNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Komputer i urządzenia z nim współpracujące

Komputer i urządzenia z nim współpracujące Temat 1. Komputer i urządzenia z nim współpracujące Realizacja podstawy programowej 1. 1) opisuje modułową budowę komputera, jego podstawowe elementy i ich funkcje, jak również budowę i działanie urządzeń

Bardziej szczegółowo

PERSON Kraków 2002.11.27

PERSON Kraków 2002.11.27 PERSON Kraków 2002.11.27 SPIS TREŚCI 1 INSTALACJA...2 2 PRACA Z PROGRAMEM...3 3. ZAKOŃCZENIE PRACY...4 1 1 Instalacja Aplikacja Person pracuje w połączeniu z czytnikiem personalizacyjnym Mifare firmy ASEC

Bardziej szczegółowo

Dziedziczenie : Dziedziczenie to nic innego jak definiowanie nowych klas w oparciu o już istniejące.

Dziedziczenie : Dziedziczenie to nic innego jak definiowanie nowych klas w oparciu o już istniejące. Programowanie II prowadzący: Adam Dudek Lista nr 8 Dziedziczenie : Dziedziczenie to nic innego jak definiowanie nowych klas w oparciu o już istniejące. Jest to najważniejsza cecha świadcząca o sile programowania

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum 1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum Obowiązująca podstawa programowa nauczania informatyki w gimnazjum, w odniesieniu do propozycji realizacji tych zagadnień w podręcznikach

Bardziej szczegółowo

Urządzenia do bezprzerwowego zasilania UPS CES GX RACK. 10 kva. Wersja U/CES_GXR_10.0/J/v01. Praca równoległa

Urządzenia do bezprzerwowego zasilania UPS CES GX RACK. 10 kva. Wersja U/CES_GXR_10.0/J/v01. Praca równoległa Urządzenia do bezprzerwowego zasilania UPS CES GX RACK 10 kva Centrum Elektroniki Stosowanej CES sp. z o. o. 30-732 Kraków, ul. Biskupińska 14 tel.: (012) 269-00-11 fax: (012) 267-37-28 e-mail: ces@ces.com.pl,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: 0101872HC8201

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: 0101872HC8201 INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: PZ-41SLB-E PL 0101872HC8201 2 Dziękujemy za zakup urządzeń Lossnay. Aby uŝytkowanie systemu Lossnay było prawidłowe i bezpieczne, przed pierwszym uŝyciem przeczytaj niniejszą

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJ CY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2014 CZ PRAKTYCZNA

EGZAMIN POTWIERDZAJ CY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2014 CZ PRAKTYCZNA Nazwa kwalifikacji: Monta i eksploatacja komputerów osobistych oraz urz dze peryferyjnych Oznaczenie kwalifikacji: E.12 Numer zadania: 01 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1 Instrukcja obsługi GRAND HAND VIEW III

ROZDZIAŁ 1 Instrukcja obsługi GRAND HAND VIEW III ROZDZIAŁ 1 Instrukcja obsługi GRAND HAND VIEW III 1.1 Wstęp Grand Hand View III to uniwersalny konwerter obrazu z sygnału VGA na sygnał analogowy (TV). Urządzenie może być wykorzystane do gier komputerowych,

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo WielobranŜowe GALKOR Sp. z o.o. ul. Ogrodowa 73 86-010 Koronowo Tel: +48 52 382 07 70

Przedsiębiorstwo WielobranŜowe GALKOR Sp. z o.o. ul. Ogrodowa 73 86-010 Koronowo Tel: +48 52 382 07 70 Przedsiębiorstwo WielobranŜowe GALKOR Sp. z o.o. galkor@galkor.pl www.galkor.pl Precyzyjna kontrola przebiegu procesu produkcyjnego Wizualizacja dająca pełen obraz produkcji Parametryzacja pracy urządzeń

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie FonTel służy do prezentacji nagranych rozmów oraz zarządzania rejestratorami ( zapoznaj się z rodziną rejestratorów FonTel ).

Oprogramowanie FonTel służy do prezentacji nagranych rozmów oraz zarządzania rejestratorami ( zapoznaj się z rodziną rejestratorów FonTel ). {tab=opis} Oprogramowanie FonTel służy do prezentacji nagranych rozmów oraz zarządzania rejestratorami ( zapoznaj się z rodziną rejestratorów FonTel ). Aplikacja umożliwia wygodne przeglądanie, wyszukiwanie

Bardziej szczegółowo

Nowości w module: BI, w wersji 9.0

Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Copyright 1997-2009 COMARCH S.A. Spis treści Wstęp... 3 Obszary analityczne... 3 1. Nowa kostka CRM... 3 2. Zmiany w obszarze: Księgowość... 4 3. Analizy Data Mining...

Bardziej szczegółowo

Niezależnie od rodzaju materiału dźwiękowego ocenie podlegały następujące elementy pracy egzaminacyjnej:

Niezależnie od rodzaju materiału dźwiękowego ocenie podlegały następujące elementy pracy egzaminacyjnej: W czasie przeprowadzonego w czerwcu 2012 roku etapu praktycznego egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe w zawodzie asystent operatora dźwięku zastosowano sześć zadań. Rozwiązanie każdego z zadań

Bardziej szczegółowo

Karta adaptacyjna GSM

Karta adaptacyjna GSM Proste zamontowanie karty adaptacyjnej GSM Karta adaptacyjna GSM Zainstalowanie karty SIM w karcie adaptacyjnej mini SIM Skrócona instrukcja obsługi Zainstalowanie karty SIM w karcie adaptacyjnej mini

Bardziej szczegółowo

PILNE Informacje dotyczące bezpieczeństwa Aparat ultrasonograficzny AFFINITI 70 firmy Philips

PILNE Informacje dotyczące bezpieczeństwa Aparat ultrasonograficzny AFFINITI 70 firmy Philips Strona 1 z 5 Szanowni Państwo! W aparatach ultrasonograficznych AFFINITI 70 firmy Philips wykryto usterkę, która może stanowić potencjalne zagrożenie dla pacjentów lub użytkowników. Niniejsze informacje

Bardziej szczegółowo

InsERT GT Własne COM 1.0

InsERT GT Własne COM 1.0 InsERT GT Własne COM 1.0 Autor: Jarosław Kolasa, InsERT Wstęp... 2 Dołączanie zestawień własnych do systemu InsERT GT... 2 Sposób współpracy rozszerzeń z systemem InsERT GT... 2 Rozszerzenia standardowe

Bardziej szczegółowo

CHEVROLET MYLINK. Krótki przewodnik

CHEVROLET MYLINK. Krótki przewodnik CHEVROLET MYLINK Krótki przewodnik Chevrolet MyLink to system informacyjno-multimedialny, który poprawia komfort jazdy dzięki prostym złączom, możliwości zintegrowania smartfona oraz 7-calowemu ekranowi

Bardziej szczegółowo

dbsamples.udl lub przygotowany wcześniej plik dla Excela) i OK,

dbsamples.udl lub przygotowany wcześniej plik dla Excela) i OK, PRACA Z BAZAMI DANYCH w AutoCAD-zie AutoCAD umożliwia dostęp do zewnętrznych baz danych, utworzonych zarówno w MS ACCESS czy w MS EXCEL, jak i w dbase czy SQL Server. Połączenie następuje poprzez odwołanie

Bardziej szczegółowo

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows.

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Zadaniem modułu jest wspomaganie zarządzania magazynem wg. algorytmu just in time, czyli planowanie

Bardziej szczegółowo

elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej

elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej A Instrukcja użytkownika Instalacja usług wersja 1.1 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji ul. Batorego 5, 02-591 Warszawa www.epuap.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Użytkowanie elektronicznego dziennika UONET PLUS.

Użytkowanie elektronicznego dziennika UONET PLUS. Użytkowanie elektronicznego dziennika UONET PLUS. Po wejściu na stronę https://uonetplus.vulcan.net.pl/bialystok i zalogowaniu się na swoje konto (przy użyciu adresu e-mail podanego wcześniej wychowawcy

Bardziej szczegółowo

linkprog programator USB www.rcconcept.pl info@rcconcept.pl

linkprog programator USB www.rcconcept.pl info@rcconcept.pl linkprog programator USB www.rcconcept.pl info@rcconcept.pl 1 linkprog wersja 2.0 Przeznaczenie linkprog to urządzenie umoŝliwiające podłączenie programowalnych urządzeń marki RCConcept do komptera PC

Bardziej szczegółowo

System kontroli wersji SVN

System kontroli wersji SVN System kontroli wersji SVN Co to jest system kontroli wersji Wszędzie tam, gdzie nad jednym projektem pracuje wiele osób, zastosowanie znajduje system kontroli wersji. System, zainstalowany na serwerze,

Bardziej szczegółowo

Opis zmian funkcjonalności platformy E-GIODO wprowadzonych w związku z wprowadzeniem możliwości wysyłania wniosków bez podpisu elektronicznego

Opis zmian funkcjonalności platformy E-GIODO wprowadzonych w związku z wprowadzeniem możliwości wysyłania wniosków bez podpisu elektronicznego Opis zmian funkcjonalności platformy E-GIODO wprowadzonych w związku z wprowadzeniem możliwości wysyłania wniosków bez podpisu elektronicznego Wstęp. Dodanie funkcjonalności wysyłania wniosków bez podpisów

Bardziej szczegółowo

Media Organizer v1.0b

Media Organizer v1.0b Media Organizer v1.0b Tworzenie przykładowej kompilacji 1 Niniejszy dokument przedstawia krótki opis elementów i funkcjonalności programu oraz sposób wykonania przykładowej kompilacji. Przedstawione w

Bardziej szczegółowo

Firma Informatyczna JazzBIT

Firma Informatyczna JazzBIT Artykuły i obrazy Autor: Stefan Wajda [zwiastun] 10.02.2006. Dodawanie i publikowanie artykułów to najczęstsze zadanie. I chociaż nie jest skomplikowane, może początkujacych wprawiać w zakłopotanie. Trzeba

Bardziej szczegółowo

Łatwy w obsłudze zestaw kina domowego DVD z funkcją odtwarzania muzyki / filmów przez interfejs USB

Łatwy w obsłudze zestaw kina domowego DVD z funkcją odtwarzania muzyki / filmów przez interfejs USB Łatwy w obsłudze zestaw kina domowego DVD z funkcją odtwarzania muzyki / filmów przez interfejs USB www.sony-europe.com 1 Funkcje Łatwy w obsłudze, pasujący do telewizora BRAVIA zestaw kina domowego DVD

Bardziej szczegółowo

HiTiN Sp. z o. o. Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31. www.hitin.

HiTiN Sp. z o. o. Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31. www.hitin. HiTiN Sp. z o. o. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31 www.hitin.pl Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR Katowice, 1999 r. 1 1. Wstęp. Przekaźnik elektroniczny RTT-4/2

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi GPS VORDON

Instrukcja obsługi GPS VORDON Instrukcja obsługi GPS VORDON Witaj, Dziękujemy za skorzystanie z urządzenia marki Vordon. Użytkownik może korzystać z nawigatora GPS w każdej chwili w dowolnym miejscu, na przykład podczas jazdy, pieszo

Bardziej szczegółowo

Bazy danych informacje podstawowe

Bazy danych informacje podstawowe Bazy danych informacje podstawowe Ten artykuł zawiera krótkie omówienie baz danych czym są, jakie spełniają zadania i do czego służą poszczególne części bazy danych. Użyta terminologia dotyczy baz danych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH Przedmiotowy system oceniania został skonstruowany w oparciu o następujące dokumenty: 1. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 30 kwietnia

Bardziej szczegółowo

WYJASNIENIA I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

WYJASNIENIA I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Szczecin dnia 28.07.2015r. Akademia Sztuki w Szczecinie Pl. Orła Białego 2 70-562 Szczecin Dotyczy: Przetarg nieograniczony na dostawę urządzeń i sprzętu stanowiącego wyposażenie studia nagrań na potrzeby

Bardziej szczegółowo

Konstrukcja sterownika oparta na 32-bitowym procesorze

Konstrukcja sterownika oparta na 32-bitowym procesorze Konstrukcja sterownika oparta na 32-bitowym procesorze Nowa generacja sterowników System sekwencyjnego wtrysku gazu STAG-4 QBOX BASIC jest pierwszym z rodziny nowej generacji sterowników produkowanych

Bardziej szczegółowo

Wpisany przez Piotr Klimek Wtorek, 11 Sierpień 2009 22:36 - Zmieniony Poniedziałek, 03 Czerwiec 2013 03:55

Wpisany przez Piotr Klimek Wtorek, 11 Sierpień 2009 22:36 - Zmieniony Poniedziałek, 03 Czerwiec 2013 03:55 Na początku PHP było przystosowane do programowania proceduralnego. Możliwości obiektowe wprowadzono z językiem C++ i Smalltalk. Obecnie nowy sposób programowania występuje w większości językach wysokopoziomowych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA Panel administracyjny

INSTRUKCJA Panel administracyjny INSTRUKCJA Panel administracyjny Konto trenera Spis treści Instrukcje...2 Opisy...3 Lista modułów głównych...3 Moduł szkoleniowy...4 Dodaj propozycję programu szkolenia...4 Modyfikuj arkusz wykładowcy...6

Bardziej szczegółowo

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu..

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. w którym będziemy mieszkać. Coraz więcej osób, korzystających ze standardowych projektów, decyduje się nadać swojemu

Bardziej szczegółowo

raceboard-s Szybki start

raceboard-s Szybki start raceboard-s Szybki start Więcej na : http://raceboard.simracing.pl Kontakt: raceboard@simracing.pl Data aktualizacji: 2011-11-15 Wstęp Dziękujemy za wybór naszego produktu z serii raceboard, przykładamy

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO PROGRAMU LICZARKA 2000 v 2.56

INSTRUKCJA DO PROGRAMU LICZARKA 2000 v 2.56 INSTRUKCJA DO PROGRAMU LICZARKA 2000 v 2.56 Program Liczarka 2000 służy do archiwizowania i drukowania rozliczeń z przeprowadzonych transakcji pieniężnych. INSTALACJA PROGRAMU Program instalujemy na komputerze

Bardziej szczegółowo

I. Zakładanie nowego konta użytkownika.

I. Zakładanie nowego konta użytkownika. I. Zakładanie nowego konta użytkownika. 1. Należy wybrać przycisk załóż konto na stronie głównej. 2. Następnie wypełnić wszystkie pola formularza rejestracyjnego oraz zaznaczyć akceptację regulaminu w

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRASOWA. Cel: zakup komputerów, budowa sieci LAN, zakup i wdroŝenie aplikacji aktualnie dostępnych na rynku.

INFORMACJA PRASOWA. Cel: zakup komputerów, budowa sieci LAN, zakup i wdroŝenie aplikacji aktualnie dostępnych na rynku. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI BIURO MINISTRA WYDZIAŁ INFORMACJI Warszawa, dnia 13 października 2007 r. INFORMACJA PRASOWA Minione dwa lata przyniosły przełom w informatyzacji polskiego

Bardziej szczegółowo

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751 Zespół Placówek Kształcenia Zawodowego 33-300 Nowy Sącz ul. Zamenhoffa 1 tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 http://zpkz.nowysacz.pl e-mail biuro@ckp-ns.edu.pl NIP 7343246017 Regon 120493751 Wskazówki

Bardziej szczegółowo

Instrukcja programu PControl Powiadowmienia.

Instrukcja programu PControl Powiadowmienia. 1. Podłączenie zestawu GSM. Instrukcja programu PControl Powiadowmienia. Pierwszym krokiem w celu uruchomienia i poprawnej pracy aplikacji jest podłączenie zestawu GSM. Zestaw należy podłączyć zgodnie

Bardziej szczegółowo

Rozliczenia z NFZ. Ogólne założenia. Spis treści

Rozliczenia z NFZ. Ogólne założenia. Spis treści Rozliczenia z NFZ Spis treści 1 Ogólne założenia 2 Generacja raportu statystycznego 3 Wczytywanie raportu zwrotnego 4 Szablony rachunków 4.1 Wczytanie szablonów 4.2 Wygenerowanie dokumentów rozliczenia

Bardziej szczegółowo

SINAMICS G120C STARTER. Tworzenie nowego projektu w trybie online.

SINAMICS G120C STARTER. Tworzenie nowego projektu w trybie online. SINAMICS G120C STARTER Tworzenie nowego projektu w trybie online. 1 Uruchomienie asystenta tworzenia projektu 1 2 3 page 2 W celu uruchomienia asystenta tworzenia nowego projektu nale y z menu (1) programu

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie modułu płatności eservice dla systemu Virtuemart 2.0.x

Wdrożenie modułu płatności eservice dla systemu Virtuemart 2.0.x Wdrożenie modułu płatności eservice dla systemu Virtuemart 2.0.x Wersja 02 Styczeń 2016 Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych eservice Sp. z o.o. Spis treści 1. Wstęp... 3 1.1. Przeznaczenie dokumentu...

Bardziej szczegółowo

System do kontroli i analizy wydawanych posiłków

System do kontroli i analizy wydawanych posiłków System do kontroli i analizy wydawanych posiłków K jak KORZYŚCI C jak CEL W odpowiedzi na liczne pytania odnośnie rozwiązania umożliwiającego elektroniczną ewidencję wydawanych posiłków firma PControl

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Obsługi STRONA PODMIOTOWA BIP

Instrukcja Obsługi STRONA PODMIOTOWA BIP Instrukcja Obsługi STRONA PODMIOTOWA BIP Elementy strony podmiotowej BIP: Strona podmiotowa Biuletynu Informacji Publicznej podzielona jest na trzy części: Nagłówek strony głównej Stopka strony podmiotowej

Bardziej szczegółowo

Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini

Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini Instrukcja obsługi i montażu 77 938: Grupa bezpieczeństwa kotła KSG 77 623: Grupa bezpieczeństwa kotła KSG mini AFRISO sp. z o.o. Szałsza, ul. Kościelna 7, 42-677

Bardziej szczegółowo

Centralizacji Systemu. Procedury zasilania danymi systemu LAS oprogramowania do aktualizacji LMN. etap C13 pkt 5

Centralizacji Systemu. Procedury zasilania danymi systemu LAS oprogramowania do aktualizacji LMN. etap C13 pkt 5 SYSTEM INFORMATYCZNY LASÓW PAŃSTWOWYCH Centralizacji Systemu Procedury zasilania danymi systemu LAS oprogramowania do aktualizacji LMN etap C13 pkt 5 Dokumentacja użytkownika Pro-Holding Sp. z o.o., Kraków,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Transcend SSD18C3 128GB... 2 2. Testy... 8 3. Podsumowanie... 12 - Koniec spisu treści - Realitynet.pl - przystępnie o komputerach

Spis treści. 1. Transcend SSD18C3 128GB... 2 2. Testy... 8 3. Podsumowanie... 12 - Koniec spisu treści - Realitynet.pl - przystępnie o komputerach Spis treści 1. Transcend SSD18C3 128GB... 2 2. Testy... 8 3. Podsumowanie... 12 - Koniec spisu treści - Realitynet.pl - przystępnie o komputerach 1. Transcend SSD18C3 128GB Przenoszenie danych w dzisiejszych

Bardziej szczegółowo

PRZETWARZANIE DANYCH OSOBOWYCH

PRZETWARZANIE DANYCH OSOBOWYCH 1 PRZETWARZANIE DANYCH OSOBOWYCH proinfosec Jarosław Żabówka proinfosec@odoradca.pl Wymogi rozporządzenia 2 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

46 Korzystanie z wyświetlacza. System Microsoft Windows XP. System Microsoft Windows Vista

46 Korzystanie z wyświetlacza. System Microsoft Windows XP. System Microsoft Windows Vista Dokonując dostosowania rozdzielczości wyświetlacza można uzyskać poprawę czytelności tekstu lub wyglądu obrazów na ekranie. W miarę zwiększania rozdzielczości, elementy są wyświetlane coraz mniejsze na

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach.

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. 1 PROJEKTY KOSZTOWE 2 PROJEKTY PRZYCHODOWE 3 PODZIAŁ PROJEKTÓW ZE WZGLĘDU

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA ENGLISH NEDERLANDS DEUTSCH FRANÇAIS ESPAÑOL ITALIANO PORTUGUÊS POLSKI ČESKY MAGYAR SLOVENSKÝ SAFESCAN MC-Software OPROGRAMOWANIE DO LICZENIA PIENIĘDZY SPIS TREŚCI WPROWADZENIE I

Bardziej szczegółowo

Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz

Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz Realizacja projektów 8.3 PO IG na przykładzie Gminy Borzęcin Rafał Bakalarz 8. Oś Priorytetowa: Społeczeństwo informacyjne zwiększanie innowacyjności gospodarki Działanie 8.3 Przeciwdziałanie wykluczeniu

Bardziej szczegółowo

Zapytania ofertowego (art. 4 pkt 8 ustawy Prawo zamówień publicznych - Dz. U. z 2013 r., poz. 907 )

Zapytania ofertowego (art. 4 pkt 8 ustawy Prawo zamówień publicznych - Dz. U. z 2013 r., poz. 907 ) Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007 2013. Priorytet IX. Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach. Działanie 9.1

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Norton Commander (NC) wersja 4.0. Autor: mgr inż. Tomasz Staniszewski

Instrukcja obsługi Norton Commander (NC) wersja 4.0. Autor: mgr inż. Tomasz Staniszewski Instrukcja obsługi Norton Commander (NC) wersja 4.0 Autor: mgr inż. Tomasz Staniszewski ITM Zakład Technologii Maszyn, 15.10.2001 2 1.Uruchomienie programu Aby uruchomić program Norton Commander standardowo

Bardziej szczegółowo

System Komunikacji Niewerbalnej tłumacz języka migowego online. Robert Gdela Prezes Seventica Sp. z o.o.

System Komunikacji Niewerbalnej tłumacz języka migowego online. Robert Gdela Prezes Seventica Sp. z o.o. System Komunikacji Niewerbalnej tłumacz języka migowego online Robert Gdela Prezes Seventica Sp. z o.o. 1 Agenda Część 1 O firmie Część 2 System Komunikacji Niewerbalnej Seventica Część 3 Wdrożenia SKNS

Bardziej szczegółowo

Zmiany w Podstawie programowej przedmiotów informatycznych

Zmiany w Podstawie programowej przedmiotów informatycznych Spotkania Koordynatorów ds. Innowacji w Edukacji, 8 kwietnia 2016, MEN Zmiany w Podstawie programowej przedmiotów informatycznych dr Anna Beata Kwiatkowska Rada ds. Informatyzacji Edukacji Motto dla działań

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w każdej szkole. Opiekun pracowni internetowej SBS 2003 PING

Pracownia internetowa w każdej szkole. Opiekun pracowni internetowej SBS 2003 PING Instrukcja numer PING Pracownia internetowa w każdej szkole Opiekun pracowni internetowej SBS 2003 PING Poniższe rozwiązanie opisuje, jak zapisywać i odtwarzać obrazy całych dysków lub poszczególne partycje

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

C5 - D4EB0FP0 - Informacje ogólne : Poduszki powietrzne INFORMACJE OGÓLNE : PODUSZKI POWIETRZNE

C5 - D4EB0FP0 - Informacje ogólne : Poduszki powietrzne INFORMACJE OGÓLNE : PODUSZKI POWIETRZNE Strona 1 z 7 INFORMACJE OGÓLNE : PODUSZKI POWIETRZNE 1. Przedmowa Poduszka powietrzna niezależnie, czy czołowa, czy boczna, jest elementem wyposażenia, który uzupełnia ochronę jaką zapewnia pas bezpieczeństwa.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVII/543/13 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 maja 2013 r.

Uchwała Nr XXVII/543/13 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 maja 2013 r. dotycząca przyjęcia planu aglomeracji Orzysz. Uchwała Nr XXVII/543/13 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 maja 2013 r. Na podstawie art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 1. Zawody III stopnia trwają 150 min. 2. Arkusz egzaminacyjny składa się z 2 pytań otwartych o charakterze problemowym, 1 pytania opisowego i 1 mini testu składającego

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemów plików

Charakterystyka systemów plików Charakterystyka systemów plików Systemy plików są rozwijane wraz z systemami operacyjnymi. Windows wspiera systemy FAT oraz system NTFS. Różnią się one sposobem przechowywania informacji o plikach, ale

Bardziej szczegółowo

VinCent Office. Moduł Drukarki Fiskalnej

VinCent Office. Moduł Drukarki Fiskalnej VinCent Office Moduł Drukarki Fiskalnej Wystawienie paragonu. Dla paragonów definiujemy nowy dokument sprzedaży. Ustawiamy dla niego parametry jak podano na poniższym rysunku. W opcjach mamy możliwość

Bardziej szczegółowo

BCS Manager Instrukcja Obsługi

BCS Manager Instrukcja Obsługi BCS Manager Instrukcja Obsługi Witaj! Dziękujemy, ze wybrałeś oprogramowanie BCS Manager! Niniejsza instrukcja obsługi jest narzędziem odniesienia dla działania systemu. W tej instrukcji znajdziesz opis

Bardziej szczegółowo

Adapter USB do CB32. MDH-SYSTEM ul. Bajkowa 5, Lublin tel./fax.81-444-62-85 lub kom.693-865-235 e mail: info@mdh-system.pl

Adapter USB do CB32. MDH-SYSTEM ul. Bajkowa 5, Lublin tel./fax.81-444-62-85 lub kom.693-865-235 e mail: info@mdh-system.pl MDH System Strona 1 MDH-SYSTEM ul. Bajkowa 5, Lublin tel./fax.81-444-62-85 lub kom.693-865-235 e mail: info@mdh-system.pl Adapter USB do CB32 Produkt z kategorii: Elmes Cena: 42.00 zł z VAT (34.15 zł netto)

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Kopia zapasowa i odzyskiwanie Podręcznik użytkownika

Kopia zapasowa i odzyskiwanie Podręcznik użytkownika Kopia zapasowa i odzyskiwanie Podręcznik użytkownika Copyright 2009 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Windows jest zastrzeżonym znakiem towarowym firmy Microsoft Corporation, zarejestrowanym w

Bardziej szczegółowo

Archiwum Prac Dyplomowych

Archiwum Prac Dyplomowych Archiwum Prac Dyplomowych Instrukcja dla studentów Ogólna procedura przygotowania pracy do obrony w Archiwum Prac Dyplomowych 1. Student rejestruje pracę w dziekanacie tej jednostki uczelni, w której pisana

Bardziej szczegółowo

2.1 INFORMACJE OGÓLNE O SERII NX

2.1 INFORMACJE OGÓLNE O SERII NX ASTOR KATALOG SYSTEMÓW STEROWANIA HORNER APG 2.1 INFORMACJE OGÓLNE O SERII NX Wyświetlacz graficzny, monochromatyczny o rozmiarach 240 x 128 lub 128 x 64 piksele. 256 kb pamięci programu. 2 porty szeregowe.

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY TECHNICZNE OFEROWANEGO SPRZĘTU

PARAMETRY TECHNICZNE OFEROWANEGO SPRZĘTU Załącznik numer 6 do zapytania ofertowego nr PO-225-237-1/15 PARAMETRY TECHNICZNE OFEROWANEGO SPRZĘTU 1. Grupa 1 - Telefon klasy średniej typu smartfon 15 sztuk (wymagane min. 2 modele, w tym 1 Dual SIM)

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

Informacje handlowe. NOMA AUTO Sp. z o.o.

Informacje handlowe. NOMA AUTO Sp. z o.o. 2015-11-30 Informacje handlowe Informacje handlowe przygotowane przez: Łukasz Morawiak Tel. 661350374 Informacje handlowe przygotowane dla: NOMA AUTO SP. Z O.O. Leśna 2 42-600 Tarnowskie Góry Numer oferty:

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

System zarządzania bazą danych (SZBD) Proces przechodzenia od świata rzeczywistego do jego informacyjnej reprezentacji w komputerze nazywać będziemy

System zarządzania bazą danych (SZBD) Proces przechodzenia od świata rzeczywistego do jego informacyjnej reprezentacji w komputerze nazywać będziemy System zarządzania bazą danych (SZBD) Proces przechodzenia od świata rzeczywistego do jego informacyjnej reprezentacji w komputerze nazywać będziemy modelowaniem, a pewien dobrze zdefiniowany sposób jego

Bardziej szczegółowo