"NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC"

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download ""NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC""

Transkrypt

1

2 2 OD REDAKCJI CZAS REALIZACJI... Nr 2 wrzesień "NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC" NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC TO BEZPŁATNY, NIEPRZECIĘTNY MIESIĘCZNIK DLA KAŻDEGO. OFEROWANA JEST WIELOWYMIAROWOŚĆ TEMATYCZNA, SKUPIAJĄCA SIĘ NA ORYGINALNOŚCI TREŚCI ARTYKUŁOWEJ. DODATKOWĄ ZALETĄ JEST MOŻLIWOŚĆ KORZYSTANIA Z MIESIĘCZNIKA W FORMIE ELEK- TRONICZNEJ NA STRONIE "NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC" TO TWORZENIE Z PASJĄ, KTÓRA SPRAWIA, ŻE MY- ŚLI STAJĄ SIĘ RZECZYWISTOŚCIĄ. WZBUDZA ZAINTERESOWANIE, ROZWIJA, INSPIRUJE, MOTYWUJE. NIEBANALNE, WSPÓŁCZESNE, KON- KRETNE, INDYWIDUALNE, WYRÓŻNIAJĄCE SIĘ INNOŚCIĄ. "NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC" to poszukiwanie sztuki rozwiązywania problemów. Nie mamy barier przed tematami, które inspirują, rozbudzają, motywują do działania na płaszczyźnie materialnej jak i duchowej. Skierowane jest do czytelników w każdym wieku. Ludzi poszukujących i pragnących żyć w zgodzie z samym sobą. "Nasze Życie Bez Granic" to wysokiej jakości, nieprzeciętne treści poruszające mnogość aspektów naszego życia. To tematy o wrażliwości ludzkiej egzystencji i realiach naszej rzeczywistości. To tematy związane z potrzebą zachowania wiecznej młodości. To materiały o niezwykłych miejscach naszego kraju jak i świata. Najmłodsi chcąc rozbudzić wyobraźnię znajdą treść magicznych bajek, tworzących aurę wyjątkowości uroków dzieciństwa. Bohaterowie "Nasze Życie Bez Granic" to postaci szczególne, wyjątkowe, inspirujące do działania i nie poddawania się codziennościom. To postaci potrafiące wykorzystać dar, jakim jest siła do realizacji własnych marzeń. Gabriela Błażejczyk - Ignatowska JEŚLI POTRZEBUJESZ : - WYPROMOWANIA SWOJEJ FIRMY, - STWORZENIA ORYGINALNEJ REKLAMY, - UMIESZCZENIA OGŁOSZENIA, - ARTYKUŁU REKLAMOWEGO ZAPRASZAMY DO OWOCNEJ WSPÓŁPRACY!!! KAŻDĄ OFERTĘ UZGADNIAMY INDYWIDUALNIE, DOPASOWUJĄC SIĘ DO POTRZEB KLIENTA. OFERTA WSPÓŁPRACY BIURO OGŁOSZEŃ TANIO SPRZEDAM DZIAŁKĘ BUDOWLANĄ, UZBROJONĄ WODA, PRĄD, KOLEKTOR ŚCIEKOWY. WIELKOŚĆ 30 ARÓW. DZIAŁKA JEST W KSZTAŁCIE KWADRATU. POŁOŻONA JEST W SPOKOJNYM MIEJSCU W ZYGMUNTOWIE, NIEDALEKO OPINOGÓRY. CENA ZŁ DO NEGOCJACJI TEL STAŁY NAKŁAD MIESIĘCZNIKA WYNOSI SZTUK. ZEROWY KOSZT NABYCIA I JAKOŚĆ CZASOPISMA UMOŻLIWIA 100% ZADOWOLENIE ODBIORCÓW ORAZ KLIENTÓW WSPÓŁPRACUJĄCYCH. DODATKOWĄ ZALETĄ JEST MOŻLIWOŚĆ KORZYSTANIA Z MIESIĘCZNIKA W FORMIE ELEKTRONICZNEJ NA STRONIE KAŻDY POTENCJALNY KLIENT KORZYSTA Z DARMOWEJ OFERTY POLEGAJĄCEJ NA UMIESZCZANIU DANEJ REKLAMY NIEODPŁATNIE NA STRONIE DOCELOWĄ GRUPĄ ODBIORCÓW SĄ MIESZKAŃCY MIAST I GMIN: ŻUROMIN, DZIAŁDOWO, MŁAWA,CIECHANÓW.WIEK ODBIORCÓW LAT. FORMĄ DYSTRYBUCJI JEST WŁASNY KOLPORTAŻ. CENNIK OGŁOSZEŃ RODZAJ OGŁOSZENIA ROZMIAR CENA NETTO STRONY REDAKCYJNE 1 MODUŁ 37,50 zł STRONA PIERWSZA 1 MODUŁ 50 zł STRONA OSTATNIA 1 MODUŁ 50 zł ARTYKUŁ PROMOCYJNO - REKLAMOWY 1/2 STRONY 650 zł REKLAMA CAŁA STRONA 1500 zł REKLAMA 1/2 STRONY 750 zł REKLAMA 1/2 STRONY 375 zł 1 MODUŁ - 40,6 mm/40,5 mm, 1/2 STRONY - 20 MODUŁÓW, 1 STRONA - 40 MODUŁÓW ZNIŻKI I BONIFIKATY OGLOSZENIE POWIERZCHNIOWE OD 6 DO 12 EDYCJI 10% OGLOSZENIE POWIERZCHNIOWE OD 13 DO 24 EDYCJI 15% KONTAKT BIURO REKLAMY I OGŁOSZEŃ UL.OLSZEWSKA ŻUROMIN WOJ. MAZOWIECKIE tel tel KAŻDĄ OFERTĘ UZGADNIAMY INDYWIDUALNIE, DOPASOWUJĄC SIĘ DO POTRZEB KLIENTA. ZAPRASZAMY DO WSPÓŁPRACY REDAKCJA NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC NIE PONOSI ODPOWIEDZIALNOŚCI ZA TREŚĆ ZAMIESZCZANYCH OGŁOSZEŃ I REKLAM. ZASTRZEGA SOBIE PRAWO DO SKRACANIA NADESŁANYCH TEKSTÓW. PUBLIKACJE I MATERIAŁY SĄ OSOBISTYMI OPINIAMI ICH AUTORÓW I NIEKONIECZNIE MUSZĄ ODZWIERCIEDLAĆ POGLĄDY WYDAWCY I REDAKCJI. NA PODSTAWIE ART 25.UST.1 PKT 1B PRAWA AUTORSKIEGO WYDAWCA ZASTRZEGA WYRAŹNIE, IŻ DALSZE ROZPOWSZECHNIANIE PUBLIKOWANYCH MATERIAŁÓW W NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC BEZ ZGODY WYDAWCY JEST ZABRONIONE ADRES REDAKCJI Żuromin, ul. Olszewska 18 REDAKTOR NACZELNY Gabriela Błażejczyk - Ignatowska WYDAWCA Gabriela Błażejczyk Ignatowska REDAKTOR GRAFICZNY Maciej Pilitowski BIURO REKLAMY Żuromin, ul. Olszewska 18 Tel Tel DRUKARNIA Drukarnia Prasowa społki z o. o. Edytor, Olsztyn, ul. Tracka 7 REKLAMA

3 Nr 2 wrzesień CIEKAWE OSOBOWOŚCI 3 Sukces z Pasją Dlaczego jesteś tu gdzie jesteś? Czy zawsze myślałeś, aby osiągnąć życiowy sukces musisz ciężko pracować, posiadać wiedzę i zasoby finansowe? Istnieje coś, co ma niesamowity wpływ na Twoje rezultaty w każdej sferze życia i nie jest tak oczywiste jak pieniądze czy doświadczenie. Jest to system wartości wewnętrznych i przekonań zakodowanych w Twojej podświadomości, który ma dominujący wpływ na Twoje myślenie, decyzje i rezultaty. Od wielu lat zajmuję się rozwojem osobistym i biznesowym. Specjalizuję się zwłaszcza w pracy z podświadomością, ponieważ tam wszystko się zaczyna. Nasza podświadomość przechowuje nasz system wartości, który ma dominujący wpływ na każdą sferę naszego życia. Jest to fundament wszystkich naszych działań. Ucząc się od światowej klasy mentorów i trenerów stało się dla mnie oczywiste, że wpływanie na podświadomość jest czymś, co przynosi największe rezultaty i transformacje każdemu, kto się tego podejmie. Mój sukces opieram na pasji dzielenia się moją wiedzą i tym co naprawdę działa w życiu. Dlatego wszystkie moje treningi grupowe i personalne oparte są na pracy z podświadomością i wartościami. Jeśli chcesz osiągnąć swoje cele, jest to niesamowicie ważne, aby usunąć zakodowane blokady, które trzymają cię w miejscu przez całe życie. Dlaczego właśnie wartości wewnętrzne i podświadomość? Ponieważ są one podstawą naszego zachowania na co dzień, zwłaszcza w momencie podejmowania decyzji. Twoja zdolność podjęcia akcji, bycia zaangażowanym i osiągnięcia rezultatów nie zależy od twojego poziomu kompetencji, ale od stanu emocjonalnego, w którym się aktualnie znajdujesz. Twoje emocje są dyktowane właśnie przez twój system wartości. Podczas ostatniego treningu biznesowego z jednym z moich klientów, który odniósł sukces w swoim biznesie, jednak nie mógł przebić się na arenę wielkich graczy, stało się oczywiste, że to właśnie jego wartości wewnętrzne trzymały go w miejscu. Kiedy już miał szansę stanąć do wielkich przetargów zawsze miało miejsce coś, co nie pozwoliło mu w nich uczestniczyć. Musiał załatwić sprawy rodzinne lub chwilę przed przetargiem jeden z jego ze strategicznych klientów wycofał się z transakcji i tym samym nie miał on wystarczających funduszy, aby stanąć do gry. Wydawałoby się, że to po prostu pech, dopóki nie odkryliśmy, że to właśnie jego wartości wewnętrzne, a raczej konflikty pomiędzy systemem wartości a założonymi celami, blokowały jego działanie i trzymały go w miejscu. Ustaliśmy, że na szczycie jego hierarchii wartości był przede wszystkim czas wolny i wolność, a zaraz za tym plasowały się pieniądze. Okazało się, że obawiał się on momentu, w którym mając duży, międzynarodowy biznes, nie będzie miał czasu na nic innego. Za każdym razem kiedy miał okazję rozwinąć skrzydła, podświadomie nie chciał tego zrobić, gdyż wtedy w jego systemie wartości oznaczałoby to utratę wolność. Kiedy usunęliśmy konflikt, a jego wartości stały się spójne z celami, wówczas karta się odwróciła. Nie tylko stanął do przetargu, ale w tej chwili jest jednym z większych graczy na rynku. Dzięki temu nie tylko osiąga rezultaty, ale też ma więcej czasu. Czy zastanawiałeś się, czy Ty też masz jakieś podświadome blokady, które trzymają Cię w miejscu i nie pozwalają ruszyć do przodu? Czy miałoby to dla Ciebie wartość jeśli mógłbyś motywować siebie, swój zespół lub swoich partnerów biznesowych do podjęcia działania kiedy tylko zechcesz? Czy chciałbyś posiadać umiejętność poznania hierarchii wartości i sposobu podejmowania decyzji swoich klientów? A teraz wyobraź sobie, że wchodzisz na spotkanie gdzie chcesz przedstawić swój projekt lub pomysł i potrzebujesz wsparcia. I od momentu wejścia do pokoju wiesz jak się zachować, co powiedzieć i jakie zadać pytania, aby poznać wartości tej osoby czy też tych osób i użyć tej wiedzy podczas formułowania swojej oferty. Kiedy zrobisz to, osoba ta wówczas usłyszy od ciebie wszystko to, co chce usłyszeć, aby wesprzeć Twój pomysł, czy podpisać z Tobą umowę czy skorzystać z Twojej usługi. Teraz już wiesz dlaczego jest to fundamentalne i bardzo praktyczne, aby poznać swoje wartości wewnętrzne i system wierzeń, tak by móc jasno określić gdzie jesteś i dokąd zmierzasz. Ale czym właściwie są wartości wewnętrzne? Wartości wewnętrzne, są wszystkim tym, co jest dla nas ważne, na przykład w kontekście biznesu, rodziny, zdrowia. Wartości pokazują gdzie jesteśmy w tym momencie i dokąd zmierzamy. To one motywują nas do zrobienia czegokolwiek w życiu. Pamiętaj! Twoje wartości i system przekonań ściśle współpracują z Twoimi celami. Załóżmy na przykład, że postawiłeś sobie świadomy cel, który zakłada, że chcesz zarobić pewną sumę pieniędzy do końca roku albo, że podpiszesz dwadzieścia kontraktów z nowymi klientami, ale Twoje zachowanie nie wspiera Twojego celu i nie pozwala ci go osiągnąć. Co mam na myśli poprzez Twoje zachowanie? Jest to wszystko, co wydarza się w Twoim życiu i nie pozwala Ci dojść do celu. Wycofanie się klienta z transakcji, co zamyka dopływ odpowiedniej gotówki na kontynuowanie inwestycji, sprawy rodzinne, którym musisz poświęcić czas, jaki chciałeś przeznaczyć na wykonanie projektu, wszystkie drobne zdarzenia, które cię blokują. Jeśli te zdarzenia, które mają miejsce w Twoim życiu nijak nie pomagają Ci przybliżyć się do celu, oznacza to nie pecha, a konflikt pomiędzy Twoimi wartościami a celem, który sobie wyznaczyłeś. I tak też zostaje dopóki nie usuniesz tych konfliktów. Czym są wierzenia? Są to po prostu opinie innych na temat Twoich możliwości osiągnięcia w życiu tego, czego chcesz. Są to przekonania, które Ty zaakceptowałeś jako prawdę na poziomie podświadomym i od tego momentu podejmujesz takie a nie inne decyzje i osiągasz rezultaty zgodne z swoimi wierzeniami. Jeśli uwierzysz innym, że nie jesteś wystarczająco dobry, będziesz postępował jak ktoś, kto rzeczywiście nie ma szans osiągnąć założonego celu. Możesz to zmienić! Wystarczy, że zainwestujesz 7 minut dziennie, aby zmienić swoje przekonania, które trzymają cię w miejscu. Proces ten zajmie ci około 90 dni, jednak pamiętaj nie możesz go przerwać, gdyż będziesz musiał zacząć od początku. Systematyczność jest w tym wypadku najważniejsza. Dlatego przez 90 dni zainwestuj 7 minut rano, aby wizualizować cechę, którą chcesz posiąść. Najszybszym sposobem zmiany Twojego systemu wartości i usunięcia blokad jest metoda Time Line Therapy, której jestem trenerem. W oparciu o nią stworzyłam niesamowicie skuteczny trening, który pomógł wielu: Efektywne Kreowanie Przyszłości. Jest to dwudniowy intensywny trening, gdzie pracujemy z Twoją podświadomością tak byś zaczął osiągać to, co chcesz w życiu. Dzięki Time Line Therapy rezultaty są natychmiastowe. Więcej o treningu znajdziesz na platformie: Jeśli masz jakieś pytania bardzo chętnie na nie odpowiem tekst i foto Ewelina Gawłowska O MNIE: Ewelina Gawłowska współzałożycielka platformy rozwoju osobistego i biznesowego sukceszpasja.pl oraz lifesuccesscompany.com. Trenerka Time LIne Therapy Inwestor i businesswoman. "Life Success Company" w Londynie oraz "Sukces z Pasją" w Polsce. Uwielbia inspirować ludzi do sukcesu pełnego pasji w każdej sferze życia. Swój pierwszy fast-food biznes rozpoczęła mając 13 lat w sklepie swojego ojca i tak pozostała w świecie biznesu. Jej klarowność i jasność wizji sprawiły, że zrealizowała swoje cele niezwykle szybko. Już w wieku 24 lat stała się niezależna finansowo. Ewelina wyjechała z Polski zaraz po maturze z wyznaczonym jednym celem "Zdobyć niezależność i wolość mentalną i finansową". Jej pasją od zawsze było kreatywne tworzenie biznesów i planowanie inwestycji. Jej determinacja, pasja i nieustanny głód wiedzy i nowych, efektywnych rozwiązań doprowadziły ją do pełnego sukcesu w życiu. Ewelina może poświęcać się swojej pasji, gdyż szereg inwestycji w Wielkiej Brytanii i Europie pozwala jej na pełną niezależność finansową, zabezpieczenie przyszłości oraz inwestycję w siebie. "Super Woman" - to najnowszy jej projekt. Dedykowany jest dla kobiet, które chcą mieć wybory w życiu, być niezależne mentalnie i finansowo, a przy tym chcą czuć się spełnione. W ciągu 10 lat spędzonych w Londynie, szkoliła się u najlepszych i najbardziej wpływowych trenerów i mentorów na świecie. Jak mówi "Sekretem osiągnięcia sukcesu jest wzorowanie się i uczenie od tych którzy go osiągnęli, od najlepszych". Misją Eweliny jest przekazanie Ci swojej wiedzy w świecie biznesu, a także rozwoju osobistym. Pokazaniu, że każdy z nas jest unikalny i każdy ma ukryty talent, który jest początkiem sukcesu. "Jestem tutaj dla Ciebie. Chcę dać Ci wskazówki i narzędzia, które sprawiły, że ja i moi klienci osiągnęliśmy sukces. Chcę abyś doszła do założonych celów, spełniła marzenia i poczuła się spełniona".

4 4 CIEKAWE OSOBOWOŚCI WIDZENIE ŚWIATA OKIEM ARTYSTY Nie uważam się za artystkę, porostu wyrażam siebie w tym co kocham. Trzeba być wdzięcznym, doceniać każdą chwilę i napotkaną osobę i robić to co się kocha, najlepiej jak się potrafi. Chwytasz za pędzel lub ołówek i czasem porostu malujesz to co czujesz, wtedy jesteś 100% tu i teraz Nr 2 wrzesień NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC Nazywam się Karolina Grześkiewicz, znajomi mówią na mnie Karo. Swoją przygodę z ołówkiem i pędzlem rozpoczęłam już w dzieciństwie, w domu rodzinnym w Żurominie na Mazowszu. Rysuję odkąd sięgam pamięcią, wystarczyła kartka papieru... Na początku rysowałam wszystko. Podobno wyciągałam książki z półek i szczętnie zamazywałam je różnościami to wiem z opowiadań mamy, ale chyba małe dzieci tak robią. Jako siedmiolatka wygrałam swój pierwszy konkurs plastyczny. Światłocienia i rzeźby nauczyłam się jako mała dziewczynka na warsztatach plastycznych w Żuromińskim Centrum Kultury pod okiem Pani Beaty Sobieraj. Do dziś z siostrą wspominamy to bardzo miło - serdecznie podziękowania dla Pani Beaty, za pomoc w rozwoju warsztatu artystycznego. W 1994 roku sprzedałam swój pierwszy obraz na płótnie. Były to galopujące konie na życzenie pewnej Irlandki, dla której pracowałam podczas wakacji jako studentka. Kilka lat wcześniej, około 1992 roku wraz z siostrą i z pomocą Żuromińskiego Centrum Kultury odbył się nasz pierwszy wernisaż, który zgromadził sporą grupkę ludzi. W podstawówce i szkole średniej często wysyłano mnie na zawody sportowe, najczęściej był to bieg na dystansie 800 i 400 metrów. Podobno już w wieku 5 lat uwielbiałam biegać i tańczyć. Z tańcem do dziś mi zostało (śmieję się). Kilka lat tańczyłam w zespole tańca nowoczesnego Spin, z którym jeździliśmy po Mazowszu biorąc udział w licznych konkursach. Jednocześnie nie przestawałam rysować, zamalowywałam tony papieru, potem było obserwowanie i narodziła się fascynacja człowiekiem w ruchu, możliwość zatrzymania "tej" chwili na kartce, zatrzymanie emocji na twarzy. Od zawsze fascynowali mnie ludzie w ruchu, lekkoatleci, gimnastyczki, tancerze, zaczęłam interesować się tym, jak to wszystko funkcjonuje od środka i jakie procesy temu towarzyszą. Który mięsień pociąga za sobą staw i ścięgna tak, by przybrać dynamiczną pozycję. Chciałam zrozumieć jak ciało funkcjonuje w ruchu. Często próbowałam odzwierciedlić to na kartce papieru, ale bez konkretnej wiedzy tony papieru lądowały w koszu. Wiedziałam, co chcę w życiu robić, ale nie wiedziałam jakie studia wybrać, stanęłam przed wyborem ASP lub AWF, pomyślałam wtedy przecież z wykształceniem czy bez i tak moja pasja nie zniknie, zawsze będę to robić, zawsze będzie mnie do tego ciągnęło, a dzięki doświadczeniu wypracuję swój warsztat i styl. I tak też się stało, wylądowałam na warszawskim AWFie. Obecnie jestem absolwentką studiów doktoranckich. Robiłam błędy, ślęczałam przy biurku całymi godzinami. Rysowałam tak dużo, aż podstawowe błędy przestały być widoczne. Uczyłam się technik używania cieni, wyrażania poprzez nie wypukłości, głębi i perspektywy. Szkicowałam postaci w ruchu, potem pojawiły się portrety. Pierwsze z nich były twarzami najbliższych i znajomych. Pamiętam pierwszy portret mojej siostry. Najpierw poprosiłam ją, żeby przed obiektywem aparatu pobawiła się mimiką swojej twarzy robiąc różne dziwne miny. Wybrałam najlepsze i zaczęłam szkicować jej twarz ze zdjęć na dużych arkuszach papieru. Ona siebie rozpoznała i bardzo jej się to spodobało. To miał być eksperyment, a wyszło całkiem nieźle. I tak zaczęłam dokumentować wszystko co robiłam, dzięki temu łatwiej było mi dostrzec błędy i braki w moich pracach. Od dwóch lat prowadzę bloga NA Ścianę (https://www.facebook.com/pages/ NAŚcianę/ ?sk=p hotos_stream&ref=page_internal), gdzie zamieszczam większość moich prac oraz jak to wygląda od kuchni. Po jakimś czasie zaczęli odzywać się ludzie zupełnie z zewnątrz, z różnych krańców Polski i zagranicy. Nie spodziewałam się tego. Ostatnio wysyłałam portret ślubny do Portugalii, a narysowane przeze mnie animacje zwierząt wylądowały jako nadruki na kocach dla dzieci w firmie Cheekyroo w Australii. Największym zamówieniem dotychczas był obraz na płótnie do Moskwy. Była to kopia obrazu Salvadora Dali "Trwałość pamięci". Często zdarza mi się rysować projekty ubrań i nadruki oraz karykatury dorosłych i dzieci na przeróżne okazje. Najczęściej są to klasyczne portrety i obrazy na płótnie. Dzięki tym zamówieniom rozwijam się też w innych kierunkach. Ludzie pytają mnie czasem; "ile czasu uczyłam się tak rysować". Odpowiadam zgodnie z prawdą: "całe życie", bo zawsze trzeba uczyć się czegoś nowego i doskonalić warsztat. Podglądam styl innych artystów. Niektórzy z nich stali się dla mnie inspiracją. Dużo eksperymentuję, zwłaszcza kiedy maluję farbą, cały czas się uczę. Obecnie największą inspirację czerpię z rysowania postaci w ruchu, mimiki twarzy, wydobycia tych emocji na płótnie lub papierze. To co przelewam na płótno lub papier musi zawierać całe moje skupienie, energię i pasję w przeciwnym razie nie będzie to prawdziwe. Chwytasz za pędzel lub ołówek i czasem porostu malujesz to co czujesz, wtedy jesteś 100% tu i teraz, i to jest jedna z rzeczy, którą najbardziej w tym lubię. Zapominam wtedy o zmęczeniu, problemach a nawet o jedzeniu, to też dobra terapia po długim, stresującym dniu. Tutaj wszystkie chwyty są dozwolone, trzeba tylko odnaleźć co najbardziej inspiruje cię do działania. Myślę, że warto pracować nad własnym stylem, który może być w jakiś sposób rozpoznawalny. To nie jest łatwa droga, wymaga wiele poświęcenia i czasu, myślę, że jeszcze wiele pracy przede mną, ale staram się być sobą, by to co robię było autentyczne. Nie uważam się za artystkę, po prostu wyrażam siebie w tym co kocham. Trzeba być wdzięcznym, doceniać każdą chwilę i napotkaną osobę i robić to co się kocha, najlepiej jak się potrafi. Pozdrawiam serdecznie! Karo Treść i szkice Karolina Grześkiewicz

5 Nr 2 wrzesień MEDYCYNA NIEKONWENCJONALNA 5 HIRUDOTERAPIA Leczenie pijawkami Leczenie pijawkami stosowane jest na świecie od niepamiętnych czasów a obecnie przeżywa swój renesans. Hirudoterapia - tak nazywa się metoda lecznicza przy użyciu pijawek, powróciła do współczesnej medycyny po 120 latach i stała się jedną z najmodniejszych terapii alternatywnych. W każdej nowości, nawet odgrzebanej po latach istnieją przeciwnicy i zwolennicy danej metody. Przystawianie pijawek nigdy nie osiągnie takiej popularności, jaką miało w XIX wieku we Francji, jednakże używanie pijawek we współczesnej medycynie jest faktem. Przykładem niech będzie jedyny szpital w Polsce w Trzebnicy gdzie pijawki stosuje się od ponad 10 lat w oddziale szpitalnym Chirurgii Ręki Ośrodka Replantacji Kończyn, Mikrochirurgii i Chirurgii Ogólnej. Poznaj korzyści płynące z hirudoterapii. Czy leczenie pijawkami jest bezpieczne? Na świecie żyje ponad 650 gatunków pijawek, z czego w Polsce 24. Tylko jedna z nich ma zastosowanie w medycynie ludzkiej (pijawki lecznicze) Hirudo medicinalis. Stąd powszechna nazwa przeprowadzania leczenia pijawkami hirudoterapia. W 2005 roku Amerykańska Agencja ds. Żywności uznała ją za oficjalną metodę leczniczą Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Dolnośląskiej Izby Lekarskiej wypowiedział się w kwestii stosunku środowiska lekarskiego do leczenia pijawką medyczną i stwierdził:,,choć terapia ta jest jedną z najstarszych terapii lekarskich, jej stosowanie jest uznane przez NFZ i posiada numer katalogowy w Spisie Procedur Medycznych ICD-9, służących jako podstawa do rozliczeń z NFZ. Leczenie pijawkami Zapiski dotyczące medycznego wykorzystywania pijawek sięgają początków cywilizacji. W starożytnym Egipcie zalecano upusty krwi w celu wydalenia,,krwi zepsutej, w starożytnej Grecji leczono choroby zakaźne. Szczytowym okresem w leczniczym wykorzystaniu pijawki lekarskiej był wiek XVII i XIX. We Francji w tym okresie zużywano około 80 milionów sztuk pijawek lekarskich rocznie. Podobne zużycie było w Rosji i Anglii. Po roku 1830 praktyka stawiania pijawek zaczęła stopniowo zanikać w związku z wprowadzeniem na coraz większą skalę preparatów farmaceutycznych. W 1884 roku odkryto, że stanowiąca pożywienie pijawki krew nie ulega w jej przewodzie pokarmowym krzepnięciu ani psuciu się, a następnie wyizolowano pod koniec 1950 roku czysty antykoagulant- hirudynę, Do czasów dzisiejszych ponad 100 nowych organicznych związków chemicznych o właściwościach leczniczych, zapewniło hirudoterapii ponowy wzrost zainteresowania medycznych ośrodków naukowych, klinik i szpitali przodujących w stosowaniu pionierskich metod leczenia. Obecnie do hirudoterapii używane są pijawki lecznicze pochodzące ze sterylnych hodowli w laboratoriach. Pijawki przystawia się na zdrowej, nieuszkodzonej skórze, w pobliżu miejsca leczenia. Ugryzienie pijawki jest praktycznie bezbolesne, bo pijawka produkuje jednocześnie m.in. substancje, które znieczulają skórę, powodują rozszerzanie się naczyń oraz hamują proces namnażania się bakterii. Kiedy pijawka jest już na miejscu, wpuszcza do organizmu człowieka wiele aktywnych enzymów leczniczych, m.in. hirudynę, która rozrzedza krew. Ponadto pacjent dostaje dawkę składników leczniczych o działaniu antybiotycznym, przeciwbólowym, przeciwzapalnym, przeciwbakteryjnym oraz regulujących ciśnienie krwi. Badania naukowe potwierdzają, że substancje znajdujące się w gruczołach ślinowych pijawek mają działanie antynowotworowe. Pijawka lekarska dziś uważana jest za żywe, miniaturowe laboratorium farmakologiczne. Niestety pomimo tak ogromnego rozwoju medycyny i nauki, większość z produkowanych przez pijawki hirudozwiązków nie została dotychczas zidentyfikowana oraz opracowana naukowo, ich budowa to przysłowiowa wieża Babel. Pijawki leczenie: korzystne hirudozwiązki W wydzielinie pijawek znajdują się cenne dla organizmu hirudozwiązki. Aktywnie działają one na układ krwionośny i limfatyczny. Dzięki nim pijawki lecznicze mają silne działanie przeciwzakrzepowe i antykoagulacyjne. Wpływają na wyregulowanie ciśnienia krwi. Pobudzają układ krążenia i podnoszą osłabioną odporność immunologiczną organizmu. Ponadto pijawka wydziela substancje znieczulające, powodujące rozkład tłuszczów, substancje przeciwzapalne, antynowotworowe, o działaniu przeciwbakteryjnym. Wskazania do hirudoterapii Jak dotąd nie ma na świecie jednoznacznej list wskazań do stosowania hirudoterapii. Nie możemy też stwierdzić, że pijawka wyleczy dane schorzenie i czy na pewno pomoże. Hirudoterapia jest metoda wspomagającą inne terapie lub łagodzącą objawy chorobowe, a nie leczącą ich przyczyny. Pijawka nie stanowi panaceum na wszystkie choroby, ale skutecznie leczy: choroby i bóle serca, nadciśnienie, niedociśnienie, choroby płuc i oskrzeli, choroby przewodu pokarmowego, choroby wątroby, wrzody żołądka i dwunastnicy, wysoki cholesterol, alergie, choroby skóry, żylaki, zakrzepowego zapalenia żył, owrzodzenia podudzi, trudno gojące się rany, bóle głowy, migreny, bóle stawowe, reimplantacj, chorób, nerek, reumatyzm, obrzęki, krwiaki, rwę kulszową, prostatę, choroby kręgosłupa(bóle), choroby kobiece, zapalenie korzonków nerwowych. Pijawki są wykorzystywane do replantacji kończyn, palców, skóry, piersi, uszu, przy kuracjach odmładzających (maseczka z krwi pijawki). Jakie są przeciwwskazania do hirudoterapii? Ustalenie jednoznacznych przeciwwskazań do stosowania hirudoterapii stanowi ogromny problem. Z pewnością pijawek nie przystawia się osobom chorującym na niedokrwistość (anemia) oraz z zaburzeniami procesu krzepnięcia krwi, chorym na hemofilię, pacjentom będącym w trakcie leczenia farmakologicznego z wykorzystaniem antykoagulantów oraz po krwawieniach z górnego odcina przewodu pokarmowego. Wyklucza się też kobiety ciężarne, osoby z niskim ciśnieniem tętniczym, dzieci poniżej 10 roku życia. Ważne jest, aby przed rozpoczęciem leczenia pijawkami posiadać aktualne badania krwi, które należy wykonać zgodnie ze wskazaniami hirudoterapeuty. Leczenie pijawkami: jak się przygotować do hirudoterapii Przed wyznaczonym dniem terapii pijawkami leczniczymi nie należy jeść czosnku i cebuli ani zbyt ostrych potraw. Pacjent godzin przed terapią nie powinien stosować kremów, balsamów, wód perfumowanych. W dniu zabiegu hirudoterapii do mycia najlepiej użyć mydła bezzapachowego. Pijawki lecznicze nie lubią drażniących zapachów. W dniu, w którym zabieg został wykonany, należy więcej odpoczywać oraz ograniczać aktywność fizyczną. Miejsce, z którego pijawka ssała krew, jest zabezpieczone opatrunkiem, który należy utrzymywać przez kilka godzin. Hirudoterapia: ile trwa zabieg leczenia pijawkami Sam zabieg trwa od 15 do 90 minut. Hirudoterapeuta wskazuje czas i liczbę zabiegów. Z reguły w odstępach tygodniowych przeprowadza się kolejne terapie pijawkami. Warto pamiętać, że leczenie za pomocą pijawek nie jest panaceum na wszystkie dolegliwości. Powiększające się jednak grono zwolenników leczenia pijawkami zarówno lekarzy, hirudoterapeutów, jak i pacjentów poparte głośnymi przypadkami wyleczenia opisywanymi w mediach powoduje, że coraz więcej osób chętnie się na nią decyduje. W Polsce z leczenia pijawkami można skorzystać jedynie w prywatnych gabinetach oraz przychodniach. Kosmetyka i hirudoterapia Metody upiększania ciała oraz hamowanie procesów starzenia skóry za pomocą pijawek znane były od najstarszych czasów. Maseczki na twarz z krwi pijawek mieszane z olejkami zapachowymi stosowały japońskie gejsze. Pijawki przystawiano za uszami i we włosach chowając rany po nich. Badania nad substancjami gruczołów ślinowych potwierdziły obecność substancji mogących wpływać na stan skóry, jej napięcie, ukrwienie, dotlenienie i konsystencję. Kombinacja wielu substancji zawartych w gruczołach ślinowych pijawek stanowi bazę doskonałego kremu opartego o najnowsze składniki w dodatku w żywych formach aktywnych biologicznie. Taką właśnie maseczkę wykorzystuje się w kosmetologii. Aktorka Demi Moore przyznała się do okresowych zabiegów odmładzania za pomocą hirudoterapii podczas telewizyjnego show. (źródło;http:www.ecorazzi.com/wp- -content/upload/2008/03/leechs.jpg Terapie odmładzania wyglądu i upiększania skóry przy pomocy pijawek należą do jednych z najbardziej ekskluzywnych technik hirudoterapii w świecie i świecą aktualnie triumf we wszystkich kontynentach. WAŻNE!!! Przed skorzystaniem z zabiegów leczenia pijawkami upewnić się należy, czy osoba wykonująca zabieg posiada ukończony kurs hirudoterapii i czy zabiegi wykonuje w profesjonalnym gabinecie. Należy pamiętać, że do hirudoterapii nadają się wyłącznie pijawki hodowlane w izolowanych warunkach laboratoryjnych, bez najmniejszego kontaktu z otoczeniem zewnętrznym oraz żywione w sposób kontrolowany. Tych samych pijawek może używać jedna osoba ze względu na możliwość przenoszenia chorób. Pijawek powinno używać się tylko raz. Terapie pijawkowe przeżywają obecnie w świecie swój renesans i stają się ponownie modne. Oferować je mogą do sprzedaży różne osoby, a także firmy szukające szybkiego zysku. Pijawki te mogą pochodzić z,,odzysku i mogły być już wykorzystane w hirudoterapii. Stanowić więc mogą bardzo poważne źródło zakażeń. Nie należy kupować pijawek z nielegalnego źródła i nieznanego pochodzenia. Mam nadzieję, że hirudoterapia nie będzie się już kojarzyła ze,,średniowieczem czy zabobonem, ale będzie skuteczną metodą przynoszącą ulgę i poprawę stanu miejscowego i ogólnego, a tym samy w prosty sposób poprawi komfort i jakość życia. tekst i foto. Agnieszka Olszewska

6 6 URODA Nr 2 wrzesień NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC PRZEBARWIENIA SKÓRY problem większości współczesnych kobiet Jesień to idealny moment na rozpoczęcie zabiegów eliminujących skutki letniego szaleństwa na słońcu, które w tym roku wyjątkowo nas rozpieszczało. Przykrą konsekwencją kąpieli słonecznych są ciemne plamy na twarzy i dekolcie, które pojawiają się nie tylko u kobiet dojrzałych, ale też bardzo młodych. Upragniona przez nas opalenizna to nic innego jak obrona organizmu przed promieniami UV. Barwnik skóry, melanina, wytwarzany jest przez komórki zwane melanocytami. Wszyscy mamy ich jednakową ilość, a różnice w karnacji wynikają z aktywności tych komórek, nie z ilości. Liczba melanocytów zmniejsza się z wiekiem o 6-10% co 10 lat. Na skórze i tułowiu mamy ich około 800/cm2, a na twarzy 1300, dlatego problemy z przebarwieniami dotyczą głównie tej okolicy. Przyczyn powstawania przebarwień jest wiele, ale główne to: zaburzenia hormonalne (jajniki, tarczyca), zaburzenia przemiany materii (wątroba), kuracje antybiotykowe, spożywanie niektórych ziół (np. dziurawiec), perfumy aplikowane na skórę, ślady po trądzikowe, urazy mechaniczne. Współczesna kosmetyka i medycyna estetyczna coraz lepiej radzą sobie z usuwaniem ubocznych skutków promieniowania UV. Istnieją 3 rodzaje przebarwień: naskórkowe, skórno-naskórkowe oraz skórne, najgłębiej położone. Najszybsze efekty osiągamy w gabinecie kosmetycznym przy przebarwieniach umiejscowionych najbliżej powierzchni naskórkowych. Peelingi mechaniczne w połączeniu z peelingami chemicznymi to najlepsze, mało agresywne terapie w takich przypadkach. Mikrodermabrazja, mikro nakłuwanie warstwy rogowej, Alfa- -hydroksykwasy (kwasy owocowe), Beta-hydroksykwasy (kwas salicylowy), kwas pirogronowy, trójchlorooctowy to w rękach doświadczonej kosmetyczki wystarczające narzędzia do usunięcia naskórkowych, posłonecznych pozostałości. Z opisanymi przebarwieniami można sobie nawet poradzić metodami domowymi stosując kosmetyki zawierające w składzie niektóre wyżej wymienione kwasy. W gabinetach od lat z dobrym skutkiem stosowane są peelingi ziołowe, które bez jakichkolwiek domieszek kwasów, w ciągu 5-6 dni skórę odmładzają, rozjaśniają, wygładzają zmarszczki, regulują i normalizują pracę gruczołów łojowych, poprawiają mikro cyrkulację. W przypadku przebawień naskórkowo-skórnych i skórnych, powracających u kobiet regularnie latem, terapie profesjonalne są niezbędne. Żaden krem rozjaśniający ogólnie dostępny nie poradzi sobie z tym problemem skutecznie i trwale. Gabinety kosmetyczne proponują kilka metod: jonoforeza - wprowadzanie aktywnych substancji, np. wodne roztwory witaminy C, pochodne witaminy A, np. retinol, sonoforeza, zwiększenie penetracji substancji aktywnych przy pomocy ultradźwięków. Za najskuteczniejszą, choć kosztowną terapię przy wszystkich typach przebarwień, uważa się obecnie zabieg o nazwie Cosmelan. Zabieg ten posiada złożony mechanizm działania. Oprócz skuteczności w usuwaniu zmian barwnikowych działa odmładzająco, reguluje wydzielanie łoju, pozwala zmniejszyć pory i pozbyć się zaskórników. Niezbędne jest, po wizycie w gabinecie, regularne stosowanie preparatu w domu, który oprócz rozjaśniania przebarwień, uniemożliwia powstawanie kolejnych. Inną metodą pozbycia się przebarwień jest zastosowanie terapii laserowej, ale to już zabiegi przy ścisłej współpracy kosmetyczki i lekarza medycyny estetycznej. Istnieje kilka metod usuwania przebarwień, mniej lub bardziej agresywnych, np. fotoodmładzanie lub ablacja laserem CO2, ale szerzej opiszę to w kolejnym artykule. Wszystkie metody walki z przebarwieniami wymagają od Pań regularności i konsekwencji, nie mogą odbywać się w okresach silnego promieniowania słonecznego. Jesień to idealny moment na podjęcie takiego wyzwania. Barbara Malanowska PSYCHOLOGIA Hipnoza i terapia Większość z nas nie będzie miała kłopotu z określeniem jak może przebiegać wizyta u psychologa. Wiadomo, że musi być osoba poszukująca pomocy i wsparcia, jak i osoba jej udzielająca, najczęściej będzie to psycholog. W czasie wizyty lekarz powinien starać się usłyszeć, co mu chce powiedzieć pacjent oraz to, czego pacjent nie mówi. Często bardzo dokładnie dopyta o szczegóły, a w podsumowaniu powie o swoich wnioskach i hipotezach oraz omówi je z pacjentem. Później wspólnie zastanowią się nad możliwymi sposobami pracy i w zależności od problemu i gotowości do zmiany zacznie się proces przemiany na lepsze. Spotkania z psychologiem stają się normą w wielu zawodach, np. w czasie rekrutacji do pracy czy później jako jeden z aspektów poprawy atmosfery i wydajności. Od pewnego czasu terapia czy coaching (trening radzenia sobie i rozwoju) przestają być tematami tabu i ze zrozumieniem podchodzi się do informacji, że ktoś wybiera się na spotkanie z psychologiem w celu uporania się z jakąś problematyczną sytuacją, z którą w danym momencie sobie nie radzi. Nieco inaczej patrzy się na hipnozę. Jako zjawisko budzi raczej lęk, często bywa kojarzona z czarną magią i niebezpieczną manipulacją, nakłonieniem do zrobienia złych rzeczy bez udziału świadomości. Opinie o hipnozie ukształtowały w naszym kraju drugorzędne filmy sensacyjne, gdzie poddany negatywnym sugestiom osobnik zabija prezydenta lub napada na bank, a potem nic nie pamięta i estradowe pokazy hipnozy scenicznej, podczas których traktuje się ludzi jak kukły, bez wyjaśnienia, jakie mechanizmy finansowe skłoniły ich do wejścia na scenę i wyrażenia zgody na filmowanie. Zła opinia jest o tyle zrozumiała, że o hipnozie nie uczy się w Polsce nawet na studiach psychologicznych. Nauką leczenia poprzez hipnozę zajmują się u nas dwa małe instytuty oraz kilku nauczycieli wykształconych za granicą. W krajach ościennych, szczególnie w Rosji, a także w krajach niemieckojęzycznych badania tego zjawiska są dynamiczną gałęzią nauki, podobnie w USA. Hipnoza jest badana, wykładana i stosowana jako wygodne narzędzie pracy w rękach specjalistów z dziedziny psychiatrii, psychologii i marketingu. Już Freud ojciec współczesnej psychologii, leczył swoich pacjentów w ten sposób. Ludzkość znała i stosowała trans hipnotyczny już w bardzo dawnych czasach. Zachowane pisma klinowe z cywilizacji z nad Eufratu i Tygrysu świadczą o tym, że Sumerowie już w czwartym wieku przed Chrystusem znali hipnozę i potrafili ją stosować. W jednym z miast starożytnej Babilonii Erech znaleziono zwoje zawierające opis praktyk uzdrowicielskich stosowanych w świątyniach, gdzie kapłani leczyli chorych podczas snu za pomocą sugestii. W najstarszych pismach sanskryckich Indii w Księgach Praw Manusmriti opisano podział stanów hipnotycznych. Jest w niej mowa o śnie czuwaniu, śnie marzeniu i śnie rozkoszy. W starożytnym Egipcie również używano hipnozy jako środka leczącego. Słynne były świątynie Serapisa i Izydy, w których sypiali chorzy, szukający wizji mogącej spowodować uzdrowienie. Na liczącym 3 tys. lat papirusie Ebersa zostały opisane metody, przy pomocy których kapłani leczyli ludzi wprowadzonych wcześniej w trans. Techniki wtedy używane były bardzo podobne do tych używanych obecnie. Wiedza starożytna przetrwała do naszych czasów dzięki mnichom różnych wyznań. Istnieje przekaz z XI wieku o stosowaniu autohipnozy przez członków zakonu Hesychasten z góry Atos, a w klasztorach tybetańskich hipnoza a raczej umiejętności dzięki niej osiągane są jednym z wtajemniczeń na drodze rozwoju. W XVI wieku T.B. von Hohenheim znany jako Paracelsus opisywał mnichów leczących chorych nakazując im patrzeć w błyszczące szklane kule. Chorzy zapadali wówczas w głęboki sen, w czasie którego otrzymywali leczące polecenia. W XIX wieku Antoni Mesmer udowodnił, że można świadomie ćwiczyć umysł w celach leczniczych co spowodowało przełom w myśleniu o możliwościach człowieka. W 1929 roku Hans Berger opisał elektryczną aktywność mózgu jako zjawisko falowe dając początek obecnej encefalografii, jak również umożliwił naukowe badanie snu i zjawisk hipnotycznych. Zbadano, że: -stan hiperświadomości delta to Hz (osiągany przez joginów, umożliwia kontrolę wegetatywnych funkcji organizmu) -stan świadomości Beta to Hz -stan snu Alfa to 7-15 Hz -stan snu głębokiego Teta to 4-7 Hz I tak dotarliśmy do współczesności. Hipnoza coraz częściej znajduje swoje miejsce w gabinetach psychologicznych, ale i lekarskich jak np. ostatnio w Białymstoku na oddziale położniczym jako przygotowanie do porodu. W terapii z użyciem hipnozy (z upoważnieniem i za zgodą pacjenta) przeszkolony psycholog wprowadza pacjenta w lekki trans (10-12 Hz ). Osoba w lekkim transie jest świadoma, słyszy i rozmawia, ale jest też trochę we śnie więc odpoczywa i się relaksuje, jest to wiec rodzaj snu na jawie. Można by spytać jak taki stan, w którym znajdujemy się często samoistnie może coś zmienić w samopoczuciu. Otóż w czasie snu na jawie podobnie jak w normalnym wyłączona jest w znacznym stopniu krytyczność myślenia, jeśli w czasie snu wierzymy w to co nam się przydarza, to w hipnozie dzieje się podobnie i jeżeli sugestie podawane przez prowadzącego są zgodne z naszym systemem wartości, to chętnie je przyjmujemy. Zasadnicza różnica miedzy samoistnym snem a hipnozą polega więc na tym, że w hipnozie osoba prowadząca skupia nasze myśli na uzgodnionym temacie, sugerując dodatkowo korzystne możliwości jako już istniejące. W związku z tym, że w tym stanie łatwo jest o kontakt z podświadomością powstała następująca definicja: Hipnoza jest stanem umysłu, w którym osoba zahipnotyzowana ma dostęp do takich zasobów, do których takiego dostępu nie ma w stanie świadomości dziennej. Innym spojrzeniem na czynniki leczące w hipnozie jest to, że każdy organizm dąży do dobrego samopoczucia i ma wbudowane genetycznie mechanizmy samoregulacji (homeostazy) np. jestem zmęczony, to chce mi się spać. Człowiek zestresowany i przemęczony ma te mechanizmy często poważnie zaburzone co powoduje np. bezsenność, nerwice, migreny, nadkwasotę itp. W transie hipnotycznym sztucznie osiągnięcie stanu snu i głębokiej relaksacji powoduje odstresowanie i przywrócenie mechanizmów samoregulacji. Bycie w każdym kolejnym transie powoduje coraz głębszą relaksację, jest coraz przyjemniejsze, dociera się do pokładów pierwotnej ciszy, spokoju i ufności. Często osoby doświadczające tych stanów nie chcą wracać do rzeczywistości i mają żal za zbyt szybkie, ich zdaniem, wyprowadzenie z transu. Jak wspomniałem, wcześniej osoby w transie są cały czas świadome i jakakolwiek negatywna sugestia, czyli niezgodna z ich systemem wartości powoduje powrót do tu i teraz. Dosyć często przy kolejnej hipnozie pacjenci usypiają, nawet chrapią, ale jest to specyficzny sen, ponieważ ciało śpi, ale uwaga czy może podświadomość już nie i pacjent wszystko słyszy i po przebudzeniu pamięta Jak nadmieniłem wcześniej wiemy sporo o klasycznej terapii, ale trochę mniej o hipnozie terapeutycznej (hipnoterapii). Otóż można ją stosować prawie w każdym przypadku, ponieważ sprzyja samoregulacji organizmu. Najbardziej jest pomocna w leczeniu zaburzeń na tle emocjonalnym np. bezsenności, arytmii serca, dobrze działa przy fobiach, kłopotach z wagą ciała, problemach z poczuciem wartości, depresjach, lękach, łuszczycy. Wszędzie tam, gdzie medycyna tradycyjna nie widzi przyczyny, bo widzieć nie może. Bardziej skomplikowanym problemem są uzależnienia, tu konieczna jest determinacja i wielka chęć do zmiany osoby zainteresowanej, a z tym bywa różnie. Hipnoterapia ma jeszcze zaletę: można skutecznie pracować z pacjentem, który nie chce z jakichś powodów mówić o swoim problemie. Siłą rzeczy sugestie zostawiają wtedy więcej przestrzeni na inwencje własną, co czasem jest idealnym rozwiązaniem. Hipnoza nie jest jednak złotym środkiem na wszelkie dolegliwości i jej działanie jest często pomocnicze. Moim zdaniem rozsądne połączenie tradycyjnej terapii i hipnoterapii zwiększa szanse na skuteczną pomoc. Andrzej Niemeczek Andrzej Niemeczek Psycholog kliniczny, Terapeuta, Hipnoterapeuta Gabinet: Ciechanów ul. 17 Stycznia 29 lok 31 tel:

7 Nr 2 wrzesień TURYSTYKA 7 Droga św. Jakuba jeden z największych szlaków turystycznych oraz pielgrzymkowych Europy Hiszpania to Państwo i region Europy bardzo atrakcyjny turystycznie. Posiada wiele zabytków mieszaniny kulturowej i stylistycznej, dzięki czemu kraj ten jest dużo bardziej różnorodny w zabytki niż np. Francja. Zbiegają się tu dawne style afrykańskich Maurów i chrześcijańskiej Europy. Oprócz zabytków, Hiszpania jest również bardzo atrakcyjna pod względem przyrodniczym. Posiada 13 parków narodowych, wiele ciekawych pasm górskich oraz wspaniałych lazurowych plaż, które są atrakcją same w sobie. Rzeźba terenu wpływa na urozmaicenie odwiedzanych miejsc. Również ciekawymi atrakcjami mogą być liczne słynne jaskinie np. jaskinia krasowa Altamira w górach Kantabryjskich, w których odkryto prehistoryczne malowidła naskalne. Wszystkie atuty oraz ciepły klimat powoduje, iż w ostatnich latach Hiszpanię odwiedza około 60 milionów ludzi rocznie. Na początku IX wieku, odkryto wczesnochrześcijański grób, który miał być według miejscowej ludności, pochówkiem św. Jakuba Apostoła (hiszp. Santiago). Apostoł zginął w 44 r. w Jerozolimie, jednak jego zwłoki przewieziono do Hiszpanii w IV wieku. Według tradycji św. Jakub przybył na półwysep Iberyjski aby głosić Słowo Boże, wkrótce po ukrzyżowaniu Chrystusa. Gdy powrócił do Jerozolimy został stracony przez Heroda Agryppę. Ciało chciano spalić gdzieś w delcie Nilu, lecz jego dwaj uczniowie przemycili je do Jaffy. Łodzią przepłynęli do Padron, 20 km od Santiago, a cała podróż trwała tylko siedem dni. Pogrzebano ciało świętego i zapomniano o nim na 750 Geografia Państw Świata, red. Elżbieta Anna Karana, Anna Kowalczyk, Warszawa Podczas pierwszej wyprawy krzyżowej i rekonkwisty, kult św. Santiago był największy i organizowano wtedy liczne pielgrzymki. Dla turystyki masowej, pielgrzymka do Santiago była pierwszym takim doświadczeniem. Świątynię odwiedzali wielcy tego świata: Ferdynand i Izabela, Karol V, Franciszek z Asyżu. Odbywając pielgrzymkę nie trzeba było mieć pieniędzy. Droga prowadziła przeważnie przez Francję i północna Hiszpanie, zahaczając o piękne górzyste Pireneje. Wszystkie szlaki prowadzące do sanktuarium nazwano El Camino de Santiago inaczej,,droga św. Jakuba''. Trasy dla pielgrzymów, były obsadzone hospicjami i klasztorami. Dla zapewnienia lepszego udogodnienia pielgrzymującym, wokół trasy powstawały wioski. Powoływano również zakon rycerski dla zabezpieczenia pielgrzymów. W tym czasie powstał pierwszy na świecie przewodnik, który informował o miejscach noclegowych i źródłach wody. Przewodnik zawierał także opisy niezwykłych zachowań seksualnych Basków z Nawarry. Osoby, które znalazły się na tym szlaku, zazwyczaj szli z intencją swojej wiary. Wierzyli w widoczną moc św. Jakuba, a taka podroż gwarantowała skrócenie o połowę pobyt w czyśćcu. Pielgrzymi i turyści przemierzają autostradę do Santiago. Najbardziej podziwiana jest katedra, stare miasto całe w granicie i lokalne przysmaki. Po pokonaniu części trasy, pielgrzymi dostają certyfikat Compostelana. Jest to duże Rada Europy przyznała temu szlakowi rangę o szczególnym znaczeniu dla kultury kontynentu. Droga św. Jakuba została odtworzona i utrzymana według dawnych historycznych zwyczajów. Szlak ten jest pierwszą Europejską drogą kulturową. Wpisaną ją na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Turysta, pielgrzym bądź zwykły wędrowiec może wybrać drogę z pośród kilku dostępnych szlaków. Najbardziej rozpowszechnionym jest Camino Frances, który ciągnie się przez około 750 km. Nazwa tego szlaku jest pozorna, ponieważ wiedzie w większości przez terytorium Hiszpanii. Przejście całej trasy zaczynamy od otrzymania amuletu, muszli św. Jakuba. Na początku wyruszamy z miasta Saint Jean - Pied De Port we Francji, a kończymy w Santiago de Compostela. Po drodze mijamy wysokie piękne Pireneje oraz słynny wąwóz Roncesvalles, w którym w 778 roku zginął legendarny Roland. Następnie przechodzimy przez Navarrę i Rioję. Później idziemy przez ciekawe ścieżki prowincji Burgos, Palencji i León. Cała droga lub pielgrzymka trwa kilka tygodni w zależności od szlaku jaki wybraliśmy. Każdy kto choć raz był w miejscu historycznych wędrówek, nigdy nie zapomni wspaniałych wrażeń i uczuć jakie towarzyszą mu w pokonywaniu trudności tego wspaniałego szlaku. tekst: Zbigniew Ignatowski Kwitek Jerzy, Miasta Zjednoczonej Europy, Warszawa lat. Santiago zostało założone przez biskupa Teodomira w dorzeczu rzek Tambre i Ulla. Szczątki świętego w 813 roku odkryto ponownie w Composteli w czasach dynamicznego rozwoju hiszpańskiego kościoła. Wcześniej na półwysep Iberyjski napłynęli Maurowie. Owi przybysze zdobyli wszystkie ziemie, oprócz północnego królestwa Asturii. Posługiwali się nowymi metodami walki oraz pojęciem świętej wojny. Odkryte miejsce dawnego pochówku św. Jakuba oraz tradycja, było okazją do wzmożonej walki z najeźdźcą. Do grobu św. Jakuba przybył Alfons II król Asturii złożyć hołd i wybudować kaplicę. Ogłosił go patronem wojny chrześcijańskiej przeciwko niewiernym. Britanica, Edycja Polska, red. Wojciech wolarski, t. 16, Poznań wyróżnienie po pokonaniu 100 kilometrowej trasy wiodącej w trudnych warunkach. Popularnym szlakiem wędrówek nie tylko pielgrzymkowych, lecz również turystycznych jest także szlak Camino de Santiago. Niewielką część szlaku Santiago de Compostela odwiedził Papież Jan Paweł II w 1982 roku. Od tego czasu Bibliografia: Britannica edycja Polska, red. Wojciech Wolarski, t. 16, Poznań Coelho Paulo, Pielgrzym, Warszawa Ellingham Mark, Fisher John, Kengom Graham, Brawn Jules, Hiszpania, Bielsko Biała Eisenberg Nell, Yeh Jane, Hiszpania i Portugalia, Bielsko Biała, Geografia Państw Świata, red. Elżbieta Anna Karana, Anna Kowalczyk, Warszawa Meaney Marian, Hiszpania, Warszawa Kwiatek Jerzy, Miasta zjednoczonej Europy, Warszawa Kleibl Josef, Skąd przychodzisz Adamie?, Katowice Autor mapy: Coelho Paulo, Pielgrzym, Warszawa 2011.

8 8 WYWIAD Nr 2 wrzesień NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC WYWIAD Z ZESPOŁEM "NAJLEPSZY PRZEKAZ W MIEŚCIE" Na planie klipu Bawmy się! Najlepszy Przekaz W Mieście (NPWM) to polski zespół muzyczny z Mławy, który, mimo że wywodzi się z Hip-Hopu, łączy w sobie różne gatunki muzyczne. Artyści muzyczni są obecnie topowym zespołem na polskim runku muzycznym. Zespół został założony przez Adama Rudnickiego RUDNIKA oraz Kamila Woronieckiego WORO w lipcu 2010 roku. Niebawem do RUD- NIKA i WORA dołączyli Kamil Król KRÓL oraz Damian Demby DEMBUŚ. Tym samym skład wzbogacił się o dwóch kolejnych szybko docenionych przez publiczność raperów. W 2012 roku Najlepszy Przekaz w Mieście wziął udział w 3 edycji popularnego programu Telewizji Polsat Must Be The Music Tylko muzyka. Swoim występem i wykonaniem kawałka pt. Kołysanka, a następnie piosenki pt. Wyciągamy dzieci z bramy zachwycili jurorów programu oraz widzów zostając głównymi faworytami telewizyjnego show. W ścisłym finale zmierzyli się z zespołem LemON, gdzie zdobyli drugie miejsce. W październiku 2012 roku ukazała się ich debiutancka płyta pt. Słowa Prawdy, a w rankingu jednej z ogólnopolskich stacji radowych Najlepszy Przekaz w Mieście (NPWM) został wybranym przez głosujących internautów najlepszym debiutantem roku W tym czasie w radiach królował singiel nagrany z Alexandrą pt. Zobacz, wybierz, słuchaj, a w 2013 roku singiel pt. Uwierz w siebie. Sukcesy zespołu nabrały konkretnego tempa, gdy do ekipy dołączył przebojowy Adrian Zalewski, który jest managerem zespołu ds. organizacji, tworzenia wizerunku i zarządzania, specjalistą ds. kontaktu z mediami. Wydany w 2014 roku singiel Zawsze do celu podbił stację radiowe i telewizyjne. Singiel jeszcze przed jego wydaniem osiągnął bardzo duży sukces. Został nominowany do udziału w festiwalu Top Trendy, gdzie zespół wystąpił. Singiel stał się wielkim hitem. Zespół wykonując piosenkę Zawsze do celu, wystąpił we wszystkich, głównych programach telewizyjnych. W 2014 roku Klip do singla znajdował się w czołówce najczęściej emitowanych teledysków w stacjach telewizyjnych. Najlepszy Przekaz W Mieście (NPWM) obchodzi w 2015 roku swój mały Jubileusz: 5-lecie istnienia. Jubileusz obfituje w wiele wydarzeń wydawniczych, koncertowych i medialnych. Na początek jubileuszu na rynek trafił nowy singiel zespołu pt. Tylko ONA, który jako kolejny zapowiadający płytę również podbijał stacje radiowe. Singiel Tylko ONA zagościł na wielu listach przebojów radowych i telewizyjnych. Na zaproszenie Telewizji Polsat na Super HIT Festiwal 2015 Najlepszy Przekaz W Mieście (NPWM) wystąpił w koncercie Radiowy Przebój Roku Super Hit FM, gdzie otrzymał nagrodę specjalną za przebój Zawsze do celu. W tym samym czasie zespół otrzymał nagrodę na największym, polskim festiwalu młodzieżowym Young Stars w kategorii Najlepszy Zespół Roku. Zespół w tym roku wygrał także jeden z koncertów Lata ZET i Dwójki, który odbył się w Koszalinie. W konkursie pt. Przebojowe Duety występując z młodą i bardzo uzdolnioną wokalistką - Aleksandrą Andrukajtis z Pojezierza Wałeckiego zwanego Krainą Wypoczynku otrzymali PRESTI- ŻOWĄ statuetkę Na FALI. Obecnie trwają prace nad skończeniem nowej płyty zespołu, która z pewnością pokaże dojrzałą odsłonę muzyczną chłopaków, jaką prezentuje na co dzień zespół. W przygotowywanych utworach będą zaczerpnięte różne style muzyczne. W brzmieniach nowej płyty nie zabraknie oczywiście rapu, ale będą tam jednak dominowały brzemienia popu, z elementami reggae. W nagraniach płyty biorą udział znani, polscy muzycy współpracujący z czołowymi gwiazdami, w tym z Najlepszym Przekazem W Mieście (NPWM), którzy zadbają o jej właściwe brzmienie. Pokazały to wypuszczone na rynek wcześniejsze single zespołu. Kolejnym singlem zapowiadający nową płytę zespołu i pokazującym jego inną odsłonę muzyczną jest ich wakacyjny przebój pt. Bawmy się!. W roku 2016 będzie poświęcony trasie koncertowej promującej nowa płytę zespołu. Z pewnością warto ten wyjątkowy zespół zaprosić do siebie. Pozdrawiam serdecznie - Magdalena Broniewska 1. Skąd wzięła się nazwa zespołu? Nazwa zespołu narodziła się dość spontanicznie. Po burzy mózgów w domowym pokoju wpadła nam do głowy nazwa Najlepszy Przekaz W Mieście, która ma na celu nieść prosty, pozytywny przekaz dla naszych odbiorców. 2. Od kiedy istnieje zespół NPWM? Zespół istnieje od lipca 2010 roku. W tym roku obchodzimy swój mały jubileusz 5 lecie, które od początku roku świętujemy w całym kraju i za granicą. 3. W programie Must Be the Music - Tylko Muzyka zajęliście drugie miejsce. Czy spodziewaliście się takiej wygranej? Oczywiście że się nie spodziewaliśmy. Pojechaliśmy tam sprawdzić swoje siły i przełamać stereotypy. Zajęcie drugiego miejsca było dla nas wielką niespodzianką i dalszą motywacją do robienia muzyki. Najważniejszy był dla nas niesamowicie wielki i pozytywny odzew ludzi za to co robimy. To dało nam jeszcze większą pewność, że obraliśmy dobrą drogę. Osiągnęliśmy po programie wiele sukcesów i wiemy dziś, że się nie myliliśmy. 4. Co było najtrudniejsze na początku Waszych muzycznych osiągnięć? Praca jaką wykonujemy na co dzień wcale nie jest łatwa. Wymaga ona wiele wysiłku i wyrzeczeń. Musieliśmy dużo ćwiczyć, rezygnować z wielu spraw poświęcając się muzyce. Musieliśmy także poznać otaczający nas świat show biznesu oraz co było najważniejsze nawiązać współpracę z dobrym managerem, co nie jest łatwe. Musieliśmy także zbudować wzajemne relacje miedzy sobą. Dziś zbudowaliśmy nie tylko dobrze współpracujący ze sobą zespół, ale także wielką przyjaźń. 5. Co Was najbardziej motywuje w osiąganiu celów. Motywują nas nasze sukcesy i porażki, ale także krytyka innych. 6. Skąd czerpiecie pomysły na tak niezwykle motywujące słowa w tekstach Waszych piosenek? Inspiracja płynie z życia. Obserwujemy codzienność, na którą reagujemy pisząc teksty naszych piosenek. Słowa płyną same prosto z serca, które przelewamy na papier, a następnie nagrywamy w studio. Tak to robimy. Cieszy nas to, że docierają one do tylu odbiorców. 7. Jakie macie plany na przyszłość? Obecnie przygotowujemy się do jubileuszowego wyjazdu na Chorwację, gdzie nakręcimy nowy teledysk. Będzie to jedna z zaplanowanych na ten rok akcji związanych z naszym Jubileuszem. Jesienią w Polsce zagramy jeszcze trochę jubileuszowych koncertów i będziemy kończyć naszą nową płytę, do której w 2016 roku odbędzie się trasa koncertowa, promującą ją. 8. Co chcielibyście przekazać ludziom w jednym zdaniu, aby zmotywować ich do realizowania własnych marzeń? Ważne jest, abyście wierzyli w siebie i realizowali swoje cel, a na pewno je osiągniecie. Nie ma rzeczy niemożliwych. 9. Opiszcie Waszą drogę do sukcesu (do dnia dzisiejszego). Naszą drogę do sukcesu ujęlibyśmy przede wszystkim jako formę realizowania naszej pasji, która trwa już pięć lat. Oczywiście realizacja tego co robimy wymaga dużego wysiłku. Nasza codzienna praca to próby koncertowe, pisanie tekstów, nagrania nowych piosenek w studio, praca na planie teledysków, koncerty, wywiady i inne wydarzenia medialne. To także trening w zaciszu domowym i planowanie wydarzeń jakie zamierzamy zrealizować w przyszłości. Dziękujemy za rozmowę!

9 Nr 2 wrzesień FOTORELACJA 9 Koncert NPWM Nagroda na Polsat Super HIT Festiwal NPWM podczas sesji zdjęciowej NAJLEPSZY PRZEKAZ W MIEŚCIE na LATO ZET i DWÓJKI

10 10 SZTUKA Nr 2 wrzesień NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC Kanon w sztuce starożytnego Egiptu Życie religijne całkowicie dominowało w starożytnej sztuce Egiptu. Sztuka nie służyła osobiście w ekspansji artysty oraz nie wyrażała jego uczuć i emocji. Była tylko tworzywem w pomocy człowiekowi, aby wejść w życie po śmierci. To co pomagało osiągnąć ten cel, było trwale wykute w kamieniu i namalowane intensywnymi barwami. Dzięki temu wiedzę o sztuce starożytności egipskiej czerpie się głównie z dekoracji świątyń i grobowców. Wysoki niepowtarzalny standard oraz jednorodny styl, sztuka egipska zachowała przez 3 tysiące lat. Od czasów okresu predynastycznego z IV tysiaclecia, do czasów ptolemejskich z naszej Ery, bez trudu znajdziemy cechy wspólne. W IV tysiącleciu p. n. e. wyróżniamy okres Predynastyczny, który poprzedził zjednoczenie kraju. Następnie po okresie wczesnodynastycznym ( ok r. p. n. e.) rozpoczęła się era historyczna zwana Starym Państwem. To właśnie w tym czasie nastał etap rozbudowy wspaniałych grobowców zwanych z języka greckiego piramidami. W epoce Starego Państwa architektura grobowa była najbardziej charakterystyczna, majestatyczna, a ogrom budowli do dziś wzbudzają wiele polemik i kontrowersji. Mastaby, piramidy schodkowe i ostrosłupowe są największym osiągnięciem tego okresu starożytności egipskiej, były otaczane ogromnymi kompleksami grobowymi ze świątyniami i kaplicami. W tym czasie znaczącym osiągnięciem są także świątynie przeznaczone kultowi solarnemu czyli Słońcu. Nie posiadały ustalonej formy przestrzennej i miały układ zamknięty. Centralnie zawsze stał ogromny czworoboczny obelisk ustawiony w cokole i zakończony był piramidką. Ustawiano przed nim ołtarz słoneczny, na którym składano ofiarę. Głównym ośrodkiem kulturalnym Starego Państwa, w którym zrodził się kanon sztuki, było Memfis. Czczono tam boga Ptaha. Oxford, Wielka Historia Świata, t. III, Poznań Następnym okresem znanym ze starożytności było Średnie Państwo ( r. p. n. e.). Centrum kulturalne zostało przeniesione do Teb obok Luksoru i Karnaku. W tym czasie powtarzano schemat i układ budowli ze Starego Państwa lecz w znacznie mniejszej skali. Po okresie przejściowym nastało Nowe Państwo ( r. p. n. e.), które słynęło ze wspaniałego rozwoju sztuki. Okres ten charakteryzuje się oddzieleniem grobowca od świątyni grobowej. Teby zostały ponownie obrane na stolicę, a kult boga słońca Amona Re stał się ogólnopaństwowy. Oxford, Wielka Historia Świata, t. III, Poznań Ważnym momentem historycznym tego okresu była próba przejścia z idei politeistycznej na monoteistyczną. Dokonał tego faraon Amenhotep IV, który zmienił swą nazwę na Echnaton - czyli tarcza słoneczna boga Atona. Zrywając z dotychczasową tradycyjną sztuką Egipską, zapewne sprzeciwił się kapłanom piastującym nie małą rolę życia duchowego. Kapłani posiadali olbrzymie wpływy państwowe i prawdopodobnie była to główna przyczyna zamiany religii, która byla pierwsza na świecie. Po śmierci tego władcy wrócono do dawnych wierzeń. Kultowe świątynie Nowego Państwa były monumentalne o jednolitym układzie przestrzennym. Poświęcone były bogowi Amonowi Re. Głównym takim kompleksem z tamtych czasów były świątynie w Karnaku oraz Luksorze. Front budowli zdobiły dwie potężne wieże zwężające się ku górze zwane pylonami. Przed świątyniami stawiano dwa monumentalne posągi faraona. W środku natomiast był czworokątny dziedziniec świątyni otoczony kolumnami. Dalej znajdowała się zamknięta ze wszystkich stron sala hipostylowa (zbudowana z równomiernie rozstawionych kolumn). Na końcu była sala świętej barki oraz sanktuarium. Im dalej się wchodziło do świątyni, tym kolejne sale były ciemniejsze, niższe i węższe. W czasach krótkiej reformy Echnatona, budowle pozbawiano dachów aby docierało do nich światło słoneczne. Surowość i prostota sztuki sakralnej to domena Starego Państwa, natomiast w epoce Nowego Państwa ściany i kolumny pokrywały kolorowe reliefy i malowidła. Na górnych kolumnach o kształtach wiązek łodyg lub pnia palmy, umieszczano kapitale o stylizowanych formach roślinnych. Władzę króla miały propagować świątynie i podkreślać jego boskie pochodzenie, przy pylonach ustawiano kolosy faraona. Według wyobrażeń starożytnych Egipcjan, świątynie stanowiły również obraz ukształtowanego świata. Budowle sakralne, były miejscem uroczystych procesji. Najbardziej szykowne ceremoniały miały miejsce przy koronacji króla i nadaniu mu cech boskich. Oxford, Wielka Historia Świata, t. III, Poznań 2006 Oprócz sakralnych budowli, starożytni Egipcjanie uprawiali sztuki plastyczne, rzeźbę, malarstwo, rzemiosło artystyczne, biżuterie, rożnego rodzaju paciorki, bransolety, kolczyki i diamenty. Najbardziej znamienitym i wspaniałym kunsztem sztuki z tamtej epoki, było odnalezienie grobowca w Dolinie Królów Tutenchamona. Został on odkryty po 15 latach ciężkiej pracy przez Howarda Cartera w 1922 roku. Nie istotny król dawnych epok, był bardzo ważny archeologicznie ze względu na jego nienaruszony w 95% grobowiec. Bogactwo i przepych znaleziska bardzo zdumiało samych odkrywców. Złota trumna Tutenchamona ważąca 110 kg odznaczała się znakomitym wykonaniem artystycznym. Sarkofag wykonano ze złotej blachy i bogato inkrustowano. Odkryto wspaniałą malowaną skrzynię z wyobrażeniem jadącego faraona na rydwanie. Wszędzie znajdowały się hieroglify obrazujące polowanie lub walkę władcy. Wiedzę o dziejach starożytnego Egiptu, bardzo przybliżyły znalezione dość liczne przedmioty codziennego użytku oraz rożnego rodzaju kosztowności i dzieła sztuki. Warto zaznaczyć, iż z imieniem Tutenchamona, związana jest legenda o klątwie kapłanów. Wszyscy, którzy wejdą do grobowca czeka nagła śmierć. tekst: Zbigniew Ignatowski Oxford, Wielka Historia Świata, t. III, Poznań Bibliografia: Lipińska Jadwiga, Sztuka Egipska, Warszawa Oxford, Wielka Historia Świata, t. III, Poznań Starożytny Egipt, red. Anna Szczudłowska, Warszawa Michałowski Kazimierz, Nie tylko piramidy, wyd. 3, Warszawa Wolski Józef, Historia powszechna, starożytność, Warszawa Zabłocka Jadwiga, Historia Bliskiego Wschodu w starożytności, Wrocław Warszawa Kraków Gdańsk Łódź BAJKA PIAST ZWANY KOŁODZIEJEM Nieopodal Kruszwicy, za rządów księcia Popiela, żył poddany zwany Piastem Kołodziejem. Był On zwykłym rolnikiem, który uprawiał ziemię, hodował pszczoły oraz wytwarzał wozy. Rzemiosło związane z wyrabianiem wozów, w owym czasie nazywało się kołodziejstwem. Spokojnie mieszkał sobie wraz żoną Rzepichą, uczciwie i zgodnie z własną naturą wychowując dzieci. Gdy zbliżały się postrzyżyny ich najstarszego syna, zaczęto gromadnie i uroczyście przygotowywać się do ceremoniału. Tego dnia święto postrzyżeń było niezwykle ważne, gdyż chłopiec przechodził spod opieki matki, pod rękę ojca. Nadawano mu nowe imię oraz obcinano włosy. Próbowano zasiąść już za stołem gdy gwar zaproszonych gości, został niespodziewanie zakłócony przez dwóch nieznajomych wędrowców. Wyglądali na bardzo znużonych a ich szaty chodź zdradzały szlacheckie pochodzenie były mocno pobrudzone. Goście pozdrowili zebranych, a jeden z nich przemówił do gospodarzy: -jesteśmy mocno znużeni, a przed nami jeszcze bardzo daleka droga. Prosimy o pozwolenie aby odpocząć, ugasić pragnienie i się posilić. Książę Popiel wygnał nas, a ich służba pogoniła batami. Piast chętnie i ochoczo zaprosił nowych gości do swego domu i poprosił do stołu, aby wraz ze wszystkimi zaczęli ucztować. -mamy ogromną przyjemność i zaszczyt przyjmować w tych komnatach nieznajomych przybyszów, w ten uroczysty dzień. Czym chata bogata zapraszam! - rzekł Piast i zaczął częstować nowych wędrowców. Kiedy wszyscy goście zaspokoili pierwszy głód, przyprowadzono do izby chłopca. Ten ukląkł przed ojcem, który skroplił go wodą i z powagą zaczął ceremonialnie strzyc syna. Piast poprosił nowych tajemniczych wędrowców aby uczestniczyli w strzyżeniu oraz nadali jego synowi imię. Przybysze ochoczo zabrali się do prośby gospodarza a jeden z nich rzekł do chłopca: -twoje nowe imię to Ziemowit, przyniesie Ci ono szczęście, dobrobyt i sławę. Rzekłszy, podniósł rękę nad głową chłopca i uczynił nieznany znak. Każdy z gości podchodził do Ziemowita i obcinał pasemko włosów. Uroczystości postrzyżyn powoli dobiegały końca, odśpiewano obrzędowe pieśni i udano się na cmentarz, uczcić duchy zmarłych. Wędrowcy pożegnali się z Piastem i Rzepichą. Odchodząc nakreślili znów nad ich głowami tajemniczy znak. Nikt nie wiedział kim byli owi nieznajomi przybysze oraz gdzie się udali. Na pewno nie byli zwykłymi ludźmi, ponieważ od tej pory w domu gospodarzy nie brakowało niczego. Piast wraz z żoną Rzepichą żyli długo i szczęśliwie, a ich syn Ziemowit wyrósł na dzielnego rosłego mężczyznę, który był dobrym człowiekiem. Po śmierci Popiela lud wybrał go na nowego przywódcę, a on sam szadził poczciwie i sprawiedliwie. Znaki nadane przez owych wędrowców, były życzeniem aby dobrzy ludzie objęli władzę w tym kraju. Tak zaczęła się epoka z rodu Piastów. Tekst i rysunki na podstawie książki,,złota księga Bajek Polskich, wydawnictwo wilga Sp. z o. o., wydawnictwo w Polsce Martel, Kalisz 2006.

11 Nr 2 wrzesień ZDROWIE 11 PROBLEM Z OTYŁOŚCIĄ WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE Otyłość stanowi problem globalny i rośnie w zatrważającym tempie. Do niedawna dotyczyła ona głównie osób w średnim wieku, obecnie pojawia się we wszystkich grupach wiekowych. Według badań Instytutu Żywności i Żywienia wynika, że ponad 22 % uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych ma problem z nadmierną masą ciała (nadwaga, otyłość). U osób dorosłych jest jeszcze gorzej. Szacuje się, że problem ze zwiększoną masą ciała ma 64% mężczyzn i 49% kobiet w naszym kraju. Niestety według prognoz Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) epidemia otyłości będzie wzrastać w Europie, w tym także w Polsce. Otyłość nie jest tylko problemem estetycznym, ale przede wszystkim zdrowotnym. Otyłość jest patologicznym stanem zwiększenia tkanki tłuszczowej w organizmie, który utrzymując się przez dłuższy czas może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak: cukrzyca typu 2, zespół policystycznych jajników, zespół bezdechu w czasie snu, choroby pęcherzyka żółciowego, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa czy kamica nerkowa. Coraz częściej również wskazuje się istotny związek pomiędzy otyłością a zwiększonym ryzykiem śmiertelności. W mojej praktyce zawodowej nadwaga i otyłość to główny powód wizyt pacjentów. Wiele osób borykających się z tym problemem próbowało wcześniej schudnąć własnymi metodami stosując np. diety "cud". Po takich eksperymentach żywieniowych waga owszem spadała, ale bardzo często po zaprzestaniu diety waga wracała do stanu wyjściowego lub w skrajnych przypadkach pacjenci przybierali więcej kilogramów niż przed próbą odchudzania. Zaznaczyć trzeba, że częste wahania wagi bardzo spowalniają metabolizm organizmu i kolejne próby zrzucenia kilogramów są coraz trudniejsze. Co jest przyczyną nieskuteczności większości diet, które obecnie możemy znaleźć praktycznie wszędzie? Pierwszym powodem jest niska kaloryczność takich diet. Na pewno każdy słyszał o diecie 1000kcal. Wszystkie diety poniżej tej wartości kalorycznej traktowane są przez organizm jako głodówki. Podczas dłuższego stosowania takiej diety dochodzi do wyniszczenia organizmu. Zwykle natychmiast po zakończeniu głodówki większość osób wraca do dawnego sposobu odżywiania, a nawet je więcej niż przedtem, zamiast rozsądnie wychodzić z diety, powoli zwiększając kaloryczność posiłków. Dochodzi wtedy do efektu jo-jo. Organizm nauczony negatywnym doświadczeniem zaczyna robić zapasy, a tkanka tłuszczowa rośnie szybciej niż przed głodówką. To dlatego osobom, które mają za sobą głodówki, tak trudno jest później schudnąć nawet przy diecie niskokalorycznej. Kolejnym powodem jest częsta monoskładnikowość proponowanych diet, np. diety owocowe, warzywne, białkowe. Jak wiadomo nasz organizm do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje produktów spożywczych z różnych grup. Jedząc produkty tylko jednego rodzaju nie jesteśmy w stanie dostarczyć wszystkich wartości odżywczych. Organizm nie pracuje prawidłowo i powoli się wyniszcza. Szczególnie groźna jest dieta białkowa. Jest to bowiem składnik, którego ilość powinna stanowić około 10% całkowitego dziennego spożycia. Nasz organizm nie magazynuje białka, a cały jego nadmiar musi zostać wydalony z organizmu. Przy diecie białkowej nasze narządy muszą pracować na zwiększonych obrotach żeby pozbyć się nadmiaru tego składnika. Szczególnie obciążone są nerki i wątroba. W skrajnych przypadkach może dojść do niewydolności nerek, bądź zapalenia wątroby. Weźmy pod uwagę również fakt, że po takich mało urozmaiconych dietach dość szybko wracamy do normalnego sposobu żywienia i tak jak przy głodówce, często zaczynamy jeść więcej niż przed dietą. Niewiele osób zdaje też sobie sprawę, że nie ma diet uniwersalnych. Pamiętajmy, że każdy z nas ma inne zapotrzebowanie energetycze, które zależy od wielu czynników (waga, wzrost, aktywność fizyczna, rodzaj wykonywanej pracy). Niektóre osoby mogą cierpieć na schorzenia, które wykluczają niektóre produkty, np. chory na celiakię powinien wyeliminować pszenicę z diety, cukrzyk cukry proste, a przy dnie moczanowej nie wskazane są wywary mięsne. Warto poznać ogólne zalecenia żywieniowe, które pomogą nam w codziennym żywieniu i pozwolą unikać błędów prowadzących do nadwagi i otyłości. Pierwszą zasadą o której mówię swoim pacjentom jest regularność posiłków. Powinny być one spożywane o stałych porach, do których nasz organizm bardzo szybko się przyzwyczai i w danym czasie zacznie wydzielać soki trawienne przez co trawienie pokarmów będzie bardziej efektywne. Istotne są też przerwy pomiędzy posiłkami. Jeśli zależy nam na utracie wagi to nie powinny być one krótsze niż 2,5-3h. Jest to czas, w którym żołądek zdąży się opróżnić przed kolejnym posiłkiem. Jeśli do tego dodam, że pierwszy posiłek najlepiej zjeść godzinę po przebudzeniu, a ostatni nie później niż dwie godziny przed snem to łatwo sobie policzyć, że ilość posiłków w ciągu dnia powinna wynosić od 4 do 6. Częstym błędem osób odchudzających się są za długie przerwy pomiędzy posiłkami doprowadzające do uczucia głodu, a to niestety sprzyja odkładaniu się zapasów w postaci tkanki tłuszczowej. Przy regularnym jedzeniu organizm na bieżąco otrzymuje energię do pracy i nie ma konieczności magazynowania zapasów. Istotną rolę odgrywa nawodnienie organizmu i rodziaj płynu jaki przyjmujemy. Zbyt mała zawatrość wody spowalnia metabolizm i utrudnia utratę wagi. Najodpowiedniejsza jest naturalna woda mineralna niegazowana w ilości nie mniejszej niż 1,5l na dobę. Zalecane są też herbaty owocowe, ziołowe, soki warzywne i w ograniczonej ilości owocowe. Warto pić szklankę wody przed każdym posiłkiem i pomiędzy nimi. Zapewnia to optymalne nawodnienie organizmu przez cały dzień. Nie trzeba eliminować grup produktów uznawanych za niezdrowe, lecz zastąpić je odpowiednimi. Tuczące, jasne pieczywo z mąki pszennej warto zastąpić razowym, z mąki żytniej, słodycze suszonymi owocami, śmietanę jogurtem naturalnym. Duże znaczenie ma też sposób przyrządzania potraw, bo nawet jeśli zamiast mięsa wieprzowego wybierzemy rybę, ale usmażymy ją w panierce na głębokim tłuszczu to niezbyt wspomoże to nasze odchudzanie. Techniki przyrządzania potraw polecane przy redukcji wagi to gotowanie, duszenie, pieczenie, parowanie. Są jednak produkty, takie jak warzywa, które najlepiej spożywać na surowo i jeśli nie ma takiej potrzeby nie poddawajmy ich obróbce termicznej. W czym jednak pieczywo razowe jest lepsze od jasnego, jeśli ich kaloryczność jest podobna? Sekretem jest błonnik w nim zawarty, który przyspiesza metabolizm i daje większe uczucie sytości, wiążąc wodę w przewodzie pokarmowym. Dlatego po zjedzeniu posiłku bogatego w błonnik jest większa szansa na to, że podczas 3h przerwy pomiędzy posiłkami nie będzie nas ciągnęło do podjadania. Nie możemy zapominać o warzywach i owocach w diecie. Wedle zasady 5 porcji dziennie to 3-4 powinny stanowić warzywa, a 1-2 owoce. Za porcję warto sobie przyjąć owoc lub warzywo mieszczęce się w dłoni, np. jabłko lub pomidor. Pamiętajmy o przetworach mlecznych, takich jak jogurty, kefiry, maślanki, których powinniśmy spożyć dwie szklanki dziennie, aby uzupełnić zapotrzebowanie na wapń. Ważne jest jednak to, żeby wybierać produkty naturalne, nie smakowe, które mogą mieć dodane nawet do 4 łyżeczek cukru na 100g produktu. Nie jest łatwo samodzielnie ułożyć dobrze zbilansowanej diety, która poza odpowiednią kalorycznością zawiera również prawidłowe proporcje składników odżywczych. Dlatego jeśli chcemy mieć pewność, że dieta, którą stosujemy jest dopasowania do nas warto skorzystać z pomocy dietetyka. W swoim gabinecie mogę zagwarantować indywidualne podejście do każdego pacjenta. Uwzględnić produkty preferowane i nielubiane, dostosować godziny posiłków do trybu dnia oraz przygotować przepisy nie wymagające dużego wkładu pracy i zawierające produkty łatwodostępne i sezonowe. Ilość kilogramów do zrzucenia określam na podstawie analizy składu ciała wykonywanej na profesjonalnym sprzęcie marki TANITA, która określa zawartość tkanki tłuszczowej, mięśniowej, kostnej oraz wody w organizmie. Analizator składu ciała to najodpowiedniejsze narzędzie do kontroli parametrów ciała podczas ochudzania, gdyż pozwala sprawdzić czy kilogramy, które tracimy to rzeczywiście tkanka tłuszczowa. Chcę przekonać swoich pacjentów, że dieta nie wiąże się z rygorem i wyrzeczeniami, lecz jest zmianą stylu życia i nawyków żywieniowych, które jeśli wejdą w krew zostają z nami na całe życie i pozwalają się cieszyć zdrwiem i piękną sylwetką. tekst i foto. Paulina Nowakowska dietetyk

12 12 WYWIAD WYWIAD Z JACKIEM GAŁĄSKĄ Strawbale naturalne, zdrowe domy ze słomy, gliny i drewna. Jacek Gałąska - architekt "naturalnego budownictwa". Tworzenie jest Jego pasją i jednocześnie pracą. Cóż może być piękniejszego od zrozumienia istoty natury. Zdrowie i życie w harmonii z przyrodą są efektem potrzeby prawdziwej idei ludzkiego istnienia. 1. Czym Pan się zajmuje? Witam. Zajmuję się czymś tak absurdalnym jak projektowanie domów ze słomy i gliny. Chociaż z mojego punktu widzenia o wiele większym absurdem jest mieszkanie w budynkach z betonu. Niestety przyglądając się przez wiele lat ludzkiej działalności nietrudno zauważyć, że granice absurdu z każdą chwilą poszerzają się coraz bardziej i bardziej zaprzeczając sensowi życia, odrywając człowieka od jego naturalnego środowiska a nawet od jego prawdziwego ja. 2. Skąd wzięło się zainteresowanie tą metodą budownictwa? Chyba każdy z nas w dzieciństwie lepił domki z piasku i patyków, mi to zostało na dłużej... Oczywiście żartuję, chociaż prawdę mówiąc zawsze ciągnęło mnie do budownictwa. Kiedy byłem mały, pamiętam jak mój wujek budował na podwórku u mojego dziadka drewniany budynek gospodarczy. Wydawało mi się to niesamowite i magiczne. Tamten zapach drewna pamiętam do dziś. Nie znaczy, że było to oczywiste, iż teraz zajmę się budownictwem. Moja edukacja została skierowana w zupełnie innym kierunku. Skończyłem technikum mechaniczne i zacząłem nawet studia na kierunku pokrewnym w Poznaniu. Nieoczekiwanie i gwałtownie rzuciłem to wszystko i zacząłem studiować od zera na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Podobnie było z budownictwem naturalnym. Po studiach projektowałem jak wszyscy budynki jak najbardziej betonowe, jak najbardziej geometryczne, jak najbardziej nowoczesne i jak najbardziej odhumanizowane, jakich pełno w całej Warszawie. Zajmowałem się też urbanistyką. Po drodze wprawdzie otarłem się o konserwację zabytków i co najważniejsze pod wpływem publikacji prasowych załapałem bakcyla budowania z worków z piaskiem, ale trzeba było jeszcze wstrząsu żeby bakcyl zaczął działać. No i się doczekałem. Przestawienie się na nowy sposób myślenia zbiegło się z całkowitym przewartościowaniem mojego dotychczasowego życia tak zawodowego jak i prywatnego. W pewnym momencie zdałem sobie sprawę jak bardzo daleko w pracy zawodowej odbiegłem od tego, co tak bardzo oczarowało mnie kiedyś w budownictwie. Tworzenie form które na siłę opierały się naturze, wydało mi się bez sensu. Dotarło do mnie, że trzeba coś zmienić. Na początek może siebie. Zacząłem więc wdrażać to o czym do tej pory tylko nieśmiało marzyłem. O dziwo, na mojej drodze pojawili się ludzie, którzy myśleli podobnie. W moim życiu na wielu płaszczyznach rozpoczęła się zmiana. No i ten proces trwa do dzisiaj. 3. Co to jest Strawbale? Strawbale jest systemem budowy przede wszystkim ścian, z kostek słomy otynkowanej gliną lub wapnem. Doczekał się nawet polskiej nazwy- glinosłomobela. Technologia polega na układaniu na sobie kostek słomy, zazwyczaj w szkielecie drewnianym. Kostki są łączone między sobą kołkami drewnianymi lub stalowymi szpilami. Są również mocowane do konstrukcji. Tak przygotowaną ścianę tynkuje się tynkiem gliniano-piaskowym lub wapiennym. Na zewnątrz budynku preferowany jest tynk wapienny ze względu na większą elastyczność i wodoodporność niż tynk gliniany. Tynk gliniany stosuje się zazwyczaj w środku. Przy zastosowaniu go na zewnątrz wymaga dodatkowej impregnacji. Szkielet drewniany jest przydatny, ale nie konieczny. Odpowiednio mocno sprasowane kostki słomiane mogą stanowić ścianę konstrukcyjną przenoszącą obciążenie z dachu. Taka metoda też coraz częściej jest stosowana w naszym kraju. Strawbale nie jest jedyną techniką naturalną wznoszenia budynków. Ja jak już wspomniałem zacząłem od worków z piaskiem. Technologia stara jak wojskowe okopy. W podobny sposób buduje się wały przeciwpowodziowe. W uproszczeniu wygląda to tak, że układa się jeden na drugim worki z ubijanym piaskiem. Kapitalna technologia do wznoszenia budynków w tropikach. Na polskie warunki trochę za zimna. Jest też technologia tzw. gliny lekkiej tzn. gliny zmieszanej ze słomą. Z takiej mieszanki tworzy się niewypalane cegły. Można też ją ubijać w szalunku. Istnieje też kilka innych technologii takich jak drzewo glina (cordwood) - budowanie z pieńków opałowych, czy rammed earth (ziemia ubijana w szalunku) lub hempcrete (beton konopny). Wszystkie te technologie tworzą nurt tzw. budownictwa naturalnego lub nisko technologicznego (low-tech). Chodzi o to, żeby budować maksymalnie tanio i zdrowo, głównie z materiałów dostępnych jak najbliżej miejsca budowy, nisko przetworzonych. Oczywiście nie gardząc przy tym najnowszymi zdobyczami technicznymi. Jest to zatem wymieszanie starych technologii budowlanych ze współczesną stylistyką i nowoczesną infrastrukturą techniczną. 4. Jakie są zalety budownictwa w tym systemie? Ze wszystkich technologii naturalnych najlepsze parametry cieplne ma strawbale. Współczynnik przenikania ciepła dla małych kostek słomy (ściana wraz z tynkiem o grubości 50cm) kształtuje się na poziomie 0,14W/m2K. Natomiast ten sam współczynnik dla kostek dużych (ściana wraz z tynkiem o grubości 90cm) wynosi już aż 0,070W/ m2k. Są to parametry na najwyższym światowym poziomie energooszczędności. Do tego osiągalne stosunkowo niewielkim kosztem. Przy ujemnej emisji dwutlenku węgla do atmosfery. Chodzi o to, że produkcja słomy nie przyczynia się do wzrostu emisji CO2. Słoma w czasie wzrostu wiąże dwutlenek węgla z atmosfery. Nie ma więc bardziej ekologicznego materiału. Słoma jest też w pełni dojrzałym i nasyconym energetycznie materiałem. Jest finalnym produktem ubocznym powstałym przy okazji produkcji zboża. Niczym więcej już nie będzie. Budując ze słomy dajemy sobie szansę korzystać z dobroczynnej energii nagromadzonej w tym materiale. Domy ze słomy pachną chlebem. Wewnątrz panują optymalne dla człowieka warunki wilgotnościowe i akustyczne. Takie domy są idealne dla alergików ponieważ materiały naturalne w o wiele mniejszym stopniu przyczyniają się do powstawania kurzu. 5. Czy w Polsce są domy budowane tą metodą? W Polsce jest już kilkadziesiąt takich budynków i ich liczba ciągle rośnie. Myślę, że ich ilość przekracza już sto obiektów. Są one rozsiane po całym kraju. Większość wszystkich realizacji można zobaczyć na stronie Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Budownictwa Naturalnego. Kilkanaście realizacji można znaleźć też na mojej stronie internetowej jg-architekt.manifo.com co jest tylko małym wycinkiem mojej pracy. 6. Czy takie budynki są trwałe? Najstarsze budynki strawbale w Polsce mają dopiero kilkanaście lat ale najstarszy budynek w Europie ma już prawie 100 lat. Znajduje się we Francji. Nr 2 wrzesień Budynki tego typu budowane są na całym świecie często w warunkach klimatycznych o wiele ostrzejszych niż nasze. Buduje się je np. Austriackich czy Szwajcarskich Alpach. Buduje się je w rejonach aktywnych sejsmicznie w Stanach Zjednoczonych i w Japonii, ponieważ są bardzo wytrzymałe na trzęsienia ziemi. Otynkowana słoma jest materiałem niepalnym i trwałym. Badania przeprowadzane na całym świecie wykazały że strawbale ma odporność pożarową na poziomie 90minut. To jest o wiele wyższa odporność od odporności wymaganej dla większości budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej w naszym kraju. Uprzedzając pytanie o gryzonie dodam że stalowa siatka podtynkowa jest wystarczającą gwarancją aby myszy nie dostawały się do środka ściany. Poza tym mysz w takiej ścianie i tak nie miała by co jeść, bo słoma pozbawiona jest ziarna. Okazuje się zresztą że materiały takie jak wełna mineralna czy styropian są przez gryzonie atakowane znacznie chętniej, ponieważ nie chroni ich zazwyczaj żadna siatka oprócz cienkiego tynku i dość łatwo taki gryzoń może sobie w styropianie drążyć labirynty. 7. Jaka jest historia domów z gliny i słomy? Technologia strawbale budowy pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, chociaż podobne techniki były stosowane przed wiekami również w Polsce. Tyle, że zamiast kostek słomy stosowano warkocze słomiane. Wprowadzenie do rolnictwa pras kostkujących udoskonaliło stare techniki i pozwoliło wynieść je na nowy poziom. Zrobili to jak już pisałem amerykanie na początku XX wieku w stanie Nebraska. Na początku były to budynki prowizoryczne, później stawały się coraz bardziej solidne. W międzyczasie trafiły do Europy i tu się rozprzestrzeniły. Renesans strawbale szczególnie obserwuje się w ostatnich latach. W Europie są już setki nowych budynków w tej technologii. W Polsce mimo, że ich ciągle przybywa jeszcze jest wiele do zrobienia w tej materii. Szczególnie dlatego, że jest to cały czas inicjatywa oddolna bez żadnego wsparcia ze strony instytucji rządowych czy dużych organizacji tzw. proekologicznych. Jeszcze nie tak dawno temu w 2011 roku branżowe pismo Murator w ogóle nie było zainteresowane promowaniem technologii naturalnych (low-tech) a wręcz je bojkotowało i obśmiewało mówiąc, że nie będą propagować takich rozwiązań, bo jest to wg nich porzucenie cywilizacji, powrót do życia w lepiance, i zerwanie kontaktu z przeciętnym odbiorcą. Ale wszystko się zmienia. W tym roku, częściowo chyba pod naciskiem opinii publicznej Murator zmienił zdanie i przyznał projektowi takiego domu NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC nawet jakąś nagrodę. To bardzo dobra informacja i nadzieja na przyszłość, że nawet największy beton może z czasem skruszeć. Pokazuje to też realną siłę jaką ma społeczeństwo w zmianie świadomościowej, która właśnie następuje. 8. Ile kosztuje wybudowanie domu o powierzchni 100 m2 metodą Strawbale? Trudno jest podawać jednoznaczne koszty budowy, ponieważ ceny materiałów i robocizny w naszym kraju są bardzo różne. Budynki naturalne są o około 1/3-1/2 tańsze od budynków betonowych/ murowanych. Ale i tak prawdziwe oszczędności zaczynają się na etapie eksploatacji, ponieważ ogrzać taki budynek przy ciepłych ścianach skutkujących niskim zapotrzebowaniu na energię jest niezwykle łatwo. Oczywiście nie tylko ściany można budować w tej technologii. Strawbale można ocieplać również dachy czy stropy. Wymaga to jednak dobrze wykonanej izolacji żeby do słomy nie dostała się woda. To podnosi nieco koszty, ale i tak jest bardziej efektywne niż to do czego byliśmy przyzwyczajani przez wiele lat dominacji budownictwa z betonu. Jeśli ktoś jest zainteresowany budową budynku całorocznego w technologii strawbale lub w technologii gliny lekkiej zapraszam na moją stronę internetowąjg-architekt.manifo.com gdzie oprócz projektów katalogowych można znaleźć odnośniki do firm wykonawczych. 9. Proszę przedstawić różnice między aktualną metodą budownictwa a metodą Strawbale. Różnice polegają na tym, że jak już pisałem strawbale jest materiałem nisko przetworzonym, zazwyczaj dostępnym w niedużej odległości od miejsca budowy. Jest to odpad powstały z produkcji zboża czyli niejako uzyskiwany przy okazji. Strawbale wiąże w słomie dwutlenek węgla występujący w atmosferze. Po skończonej eksploatacji stosunkowo go łatwo zdemontować bez pozostawiania trujących odpadów. Budownictwo aktualnie rozpowszechnione dla uproszczenia nazywane przeze mnie betonowym opiera się na materiałach wysoko przetworzonych, zazwyczaj transportowanych z odległej fabryki, czasem spoza granic naszego kraju. Wyprodukowanie tych materiałów związane jest z produkcją dużych ilości dwutlenku węgla i innych zanieczyszczeń. Jak się mieszka w takich budynkach każdy chyba wie. Kurz, suche powietrze, promieniowanie radioaktywne nie sprzyjają raczej zdrowiu. Rozbiórka takiego budynku zazwyczaj nie jest łatwa i często się z niej rezygnuje pozostawiając w miejscu dawnego budynku szpecącą ruinę. Myślę, że te różnice zdecydowanie przemawiają na korzyść strawbale i budując dom warto zainwestować w tą technologię. Zresztą kto nie jest do końca przekonany sam może spróbować, ponieważ od lipca tego roku obowiązuje nowelizacja prawa budowlanego pozwalająca wybudować na swojej działce o minimalnej powierzchni 500m2 dom letniskowy do 35m2 powierzchni zabudowy bez żadnego projektu. Wystarczy w stosownym urzędzie złożyć zgłoszenie. Wiedzę praktyczną na temat technologii można uzyskać na różnych warsztatach organizowanych przez firmy wykonawcze. Zapraszam zatem do samodzielnego eksperymentowania. Dziękuję za rozmowę. Projekty i fot. Jacek Gałąska

13 Nr 2 wrzesień POWRÓT DO NATURY 13 W DRODZE DO SAMOWYSTARCZALNOŚCI Jest takie miejsce w Polsce...gdzie teoria idzie w parze w praktyką. '...Zawsze najpierw na sobie i swoim życiu sprawdzam różne ideologie i jak się okazuje, że są dobre to wtedy polecam innym...' - mówi Jadwiga Łopata współzałożycielka Międzynarodowej Koalicji dla Ochrony Polskiej Wsi ICPPC laureatka nagrody Goldmana (ekologiczny Nobel). Koalicja powstała w 2000 roku z inicjatywy Jadwigi, obecnie Prezesem jest Sir Julian Rose z Anglii aktywista, rolnik i pisarz. Organizacja podjęła się ochrony różnorodności biologiczno-kulturowej polskiej wsi poprzez zachowanie małych i średnich, rodzinnych gospodarstw oraz promocję na wsi najnowocześniejszych, proekologicznych technologii. Dlatego w 2002 roku zdecydowaliśmy rozszerzyć działalność ICPPC w kierunku praktycznej promocji ekologicznych technologii i ekologicznego stylu życia. W tym celu, wspólnie z synem Krzysztofem, stworzyliśmy EKOCENTRUM ICPPC Zakładaliśmy, iż najlepszym sposobem na przekonanie do ekologicznych technologii jest pokazanie, że działają one również w Polsce i w miejscowych warunkach, a ich stosowanie jest opłacalne. EKOCENTRUM ICPPC jest jedynym w Polsce miejscem gdzie można zobaczyć jak w sposób kompleksowy działają ekologiczne rozwiązania techniczne zbudowanym na bazie małego, tradycyjnego gospodarstwa ekologicznego. Tutaj wszystkie urządzenia pracują np. produkując prąd, ogrzewając wodę i pomieszczenia lub oczyszczając ścieki. Praktycznie działające urządzenia bardzo ułatwiają zrozumienie zasad ich działania. Tutaj również produkujemy żywność tradycyjnymi i ekologicznymi metodami dla siebie i gości. W EKOCENTRUM można znaleźć przykłady integracji bardzo wydajnych, tradycyjnych, ekologicznych technologii z technologiami nowoczesnymi i można zjeść wspaniały posiłek 'prosto z gospodarstwa'. EKOCENTRUM ICPPC - rozwiązania służące do produkcji czystej energii W EKOCENTRUM ICPPC można zobaczyć m.in.: Eksperymentalne Słoneczne Dosilanie Energetyczne zainstalowane na ekologicznym budynku konferencyjnym wybudowanym z bloczków gliniano - słomianych. Na dachu budynku znajdują się 22 moduły fotowoltaiczne tworzące 2,5 kw system dosilania elektrycznego podłączonego do sieci. Energia elektryczna wytworzona "na dachu" jest od razu wysyłana do sieci. Sieć elektryczna w tym rozwiązaniu spełnia funkcję akumulatorów. Moduły fotowoltaiczne są to urządzenia służące do przemiany światła słonecznego bezpośrednio na energię elektryczną. Podstawowym elementem modułu jest ogniwo fotowoltaiczne. Obecnie ogniwa najczęściej produkuje się z krzemu (98% światowej produkcji), który jest drugim (po tlenie) najpopularniejszym pierwiastkiem na kuli ziemskiej (występuje m.in. w piasku). Instalację do pasywnej wymiany ciepła w 'Domku Ogrodnika' zbudowanym z gliny i słomy w technologii szalunkowej. Instalacja ta w postaci ogrodu zimowego" wygląda jak kulista szklarnia zintegrowana z bryłą budynku, w której powłoki szklane pochylone zostały pod kątem 60. Ciepło wpadające do środka jest magazynowane w posadzce złożonej z 20 cm warstwy gliny oraz 50 cm warstwy kamieni. W nocy posadzka oddaje ciepło pozostałej części budynku. 'Domek Ogrodnika' jest również samowystarczalny energetycznie, zainstalowano tutaj moduły fotowoltaiczne i zestaw akumulatorów. Został on zaprojektowany i wykonany 15 lat temu przez Krzysztofa, kiedy miał lat. Budował go wspólnie z 70-letnim dziadkiem z sąsiedniej wsi, gdzie są jeszcze 3 domy gliniano słomiane. To pokazuje jaka siła tkwi w młodości w połączeniu z mądrością pokoleń. DOMEK jest ogrzewany piecem MS o masie kilku ton. System kolektorów słonecznych zainstalowany na dachu tradycyjnego domu drewniano-kamiennego. Kolektory słoneczne, wykorzystując energię słoneczną, służą do ogrzewania wody, zaspokajają całkowicie zapotrzebowanie na gorącą wodę przez ok. 6 miesięcy w roku. Jeden płaski kolektor słoneczny o wymiarach 1 x 2 m, pozwala podgrzać od 80 do 100 l wody. Kolektory słoneczne (zwane również potocznie solary) mogą być używane przez cały rok, gdyż ich stosowanie jest opłacalne nawet jeśli podgrzeją wodę tylko o kilka stopni. Największa efektywność przypada na okres od kwietnia do września. Kolektory słoneczne można instalować wszędzie, w dowolnej konfiguracji. Mogą być instalowane zarówno na dachu, jak i na ziemi - na stojaku. Szczegóły techniczne: firma solarshop Cieplarnię sferyczną, która zajmuje centralne miejsce w ogródku ziołowym. Ze względu na kształt jak najbardziej zbliżony do kuli, cieplarnia ma większą powierzchnię poboru promieni słonecznych i w związku z tym jej efektywność jest większa o 20% od tradycyjnych cieplarni. Wiatrak produkujący energię elektryczną do zewnętrznego oświetlenia EKOCENTRUM. Jest urządzeniem typu mikro o mocy 50W. Połączono go w systemie hybrydowym z modułem fotowoltaicznym, również o mocy 50W. Dzięki takiemu rozwiązaniu energia jest wytwarzana w systemie niezależnie od tego, czy mamy słoneczny, bezwietrzny dzień, czy też pochmurną, deszczową i wietrzną pogodę. Świetliki rurowe zainstalowane w dwóch budynkach EKOCEN- TRUM ICPPC, składają się głównie z kopuły zbierającej światło, giętkiej rury światło-nośnej i rozpraszacza pryzmatycznego. Dostarczają w słoneczny dzień do pomieszczenia od 6000 do lumenów światła (dla porównania tradycyjna 100 watowa żarówka tylko ok. 1200). Są praktycznie niezniszczalne (żywotność tradycyjnej żarówki to ok godzin) i po ich zamontowaniu nie ma już dodatkowych opłat za eksploatację. Sposób ich działania jest niezwykle prosty. Kopuła umieszczona na dachu zbiera światło ze wszystkich stron, nawet w pochmurne dni. Następnie światło wędruje światło- -nośną rurą (która jest przeprowadzona np. przez strych - dzięki swojej giętkości w bardzo łatwy sposób można ominąć wszelkie przeszkody typu belki itp.) i natrafia na rozpraszacz, który łagodzi jaskrawość światła i rozprasza je po całym pomieszczeniu. EKOCENTRUM ICPPC- budynki z gliny i słomy - tajniki ekologicznych domów W EKOCENTRUM ICPPC jest możliwość obejrzenia dwóch budynków zbudowanych z wykorzystaniem różnych technologii gliniano-słomianych. Organizujemy warsztaty takiego budownictwa w ramach których oferujemy: zwiedzanie EKOCENTRUM ICPPC, wykłady na temat ekobudownictwa, robienie bloczków z gliny i słomy, budowanie ścian oraz wykonanie glinianych tynków. Zachęcamy do zdrowego, prostego i ekologicznego sposobu budowania swoich domów. Co trzeci dom na świecie jest zbudowany z gliny i słomy. Są one zdrowe, ekologiczne i tańsze w budowie. Przy budynkach zainstalowane są tradycyjne systemy pozyskiwania wody deszczowej, którą wykorzystujemy w zewnętrznej toalecie i do podlewania. Mamy również tutaj przydomową, biologiczną oczyszczalnię ścieków i kaskadę. Po tym podwójnym oczyszczaniu woda wpływa do oczka wodnego, w którym woda jest II klasy czystości. Mieszkają tutaj nasze kaczki Karolinki. EKOCENTRUM ICPPC w drodze do samowystarczalności żywnościowej. Na naszych polach uprawiamy warzywa, zioła, sadzimy tradycyjne drzewa owocowe, hodujemy owce wrzosówki i kury zielononóżki. Ziemię uprawiamy metodami tradycyjnymi i ekologicznymi. 65% żywności, którą spożywamy pochodzi z naszych upraw, 30% - z okolicznych gospodarstw, z którymi współpracujemy. Tylko 5% kupujemy w sklepach; nie chodzimy do supermarketów! Pokazujemy jak budować niezależność żywnościową i energetyczną. Ma to kluczowe znaczenie ponieważ gospodarka żywnościowa, zarządzana i kształtowana przez państwa i korporacje, zaowocowała zniszczeniem i wyzyskiem o niespotykanych rozmiarach w każdym aspekcie rolnictwa: poczynając od gleby poprzez nasiona, rośliny, zwierzęta, a kończąc na człowieku. Ponadnarodowe korporacje tylko udają, że chcą nakarmić głodujących. Politycy z nimi związani nie odpowiadają na pytanie: dlaczego istnieje głód na świecie gdzie produkuje się dosyć żywności a codziennie niszczy się jej wiele ton? Chętnie natomiast promują genetycznie zmodyfikowaną żywność (GMO) jako sposób na rozwiązanie problemów związanych z głodem i zmianami klimatycznymi. Tymczasem fakty pokazują coś innego GMO w rolnictwie zagraża zdrowiu ludzi i zwierząt, różnorodności biologiczno kulturowej oraz niszczy ekonomiczną bazę milionów małych rodzinnych gospodarstw. Tak więc, kiedy wchodzimy w drugą dekadę XXI wieku, coraz bardziej jasna staje się konieczność nowej wizji, sposobu rozumienia i działania, tak aby rolnictwo mogło autentycznie powrócić do swojego pierwotnego celu, jakim jest wyżywienie wszystkich ludzi ogólnie dostępną żywnością dobrej jakości, bez szkodzenia naturalnemu środowisku. Aby dokonać tej zasadniczej i wszechstronnej zmiany, konieczne jest całkowite odejście od modelu, w którym kontrolowany jest łańcuch żywieniowy. Nie ma tu miejsca na żaden kompromis. Utrzymanie i odzyskanie przez rolników autentycznej niezależności jest podstawowym warunkiem naszego przeżycia jako czujących i zdrowych istot ludzkich. Podstawowa żywność (podobnie jak energia) powinna być produkowana i konsumowana lokalnie. W produkcji takiej żywności kluczową rolę odgrywają małe tradycyjne i ekologiczne gospodarstwa rolne. Są one wielofunkcyjne bardziej wydajne, bardziej efektywne, przyczyniają się w większym stopniu do rozwoju gospodarczego niż wielkie farmy. Drobni rolnicy lepiej wykorzystują zasoby naturalne chroniąc bioróżnorodność i zabezpieczając trwałość zrównoważonej produkcji rolnej. Małe gospodarstwa rolne mają różnorodne funkcje np.: miejsce dla rodzin, wzmacnianie siły i odpowiedzialności wspólnot lokalnych. Docenienie ich będzie korzystne tak dla społeczeństwa, jak i dla środowiska naturalnego. Mniejsze gospodarstwo produkuje znacznie więcej z jednostki powierzchni niż duże gospodarstwo. Częścią obecnego problemu jest wprowadzająca w błąd metodologia używana do porównania wydajności gospodarstw różnej wielkości. Stosując wydajność plonów jako miernik produktywności, dajemy nieuczciwą przewagę gospodarstwom wielkoobszarowym. Jeśli chcemy porównać małe i duże gospodarstwa powinniśmy używać wskaźnika wydajność całkowita. Warto więc promować i zachować małe gospodarstwa rolne w Polsce TE- RAZ jest czas na działanie! Nie dajmy się zwariować. Importując bezkrytycznie obce wzorce należy pamiętać, że cała rzecz nie ogranicza się jedynie do sfery ekonomii. W ślad za tym musi też iść zmiana w sposobie myślenia, rzadko z pozytywnymi rezultatami. Pora abyśmy się poczuli gospodarzami na własnej ziemi, budowali solidne podstawy dla proekologicznej produkcji żywności i energii korzystając harmonijnie z bogactwa jakim Natura nas obdarzyła. W EKOCENTRUM ICPPC organizujemy różne warsztaty połączone z wykładami z możliwością zakwaterowania w Potoczku -budynek obok - i wyżywienia na bazie lokalnych, wysokiej jakości produktów pochodzących z naszego gospodarstwa i gospodarstwach współpracujących z ICPPC. W ramach serii warsztatów organizujemy mi. : 'Od ziarenka do bochenka', 'Ekologiczne soki', 'Ekologiczne budownictwo', 'Odnawialne źródła energii', 'Jak i dlaczego uprawiać swoje warzywa. Zapraszamy również do aktywnego wypoczynku "Z EKO- LOGIĄ NA CO DZIEŃ' czy Spotkajmy się w miejscu inspiracji. Działanie EKOCENTRUM ICPPC przyczynia się do propagowania ekologicznych technologii i ekologicznego trybu życia oraz pokazuje jak w praktyce chronić dziedzictwo kulturowe i biologiczne polskiej wsi. W 2002 następca tronu Wielkiej Brytanii, Książe Karol, odwiedził EKOCENTRUM IC- PPC i siedzibę ICPPC w Stryszowie. tekst, foto. Jadwiga Łopata Zapraszamy Wszystkich, którzy chcą budować LEPSZĄ PRZYSZŁOŚĆ RAZEM Z EKOCENTRUM ICPPC. Zapraszamy do udziału w wykładach i warsztatach Autorka artykułu oraz zdjęć: Jadwiga Łopata, dyrektorka EKOCENTRUM ICPPC, laureatka Nagrody Goldmana (ekologiczny Nobel), współzałożycielka Międzynarodwej Koalicji dla Ochrony Polskiej Wsi, odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi. (*) ICPPC - Międzynarodowa Koalicja dla Ochrony Polskiej Wsi, Stryszów 156, Poland tel./fax

14 14 HISTORIA Nr 2 wrzesień NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC Artykuł zawiera drastyczne treści przeznaczone tylko dla osób dorosłych! Więzienia, tortury i sposoby wykonywania wyroków śmierci w dawnej Polsce na tle europejskim Dawne więzienia, tortury oraz wyroki śmierci stanowią jedną z najbardziej ponurych kart w dziejach ludzkości. Narzędzia kar i tortur są przedmiotem badań tzw. archeologii prawnej. Temida znalazła w tych narzędziach swój największy stopień okrucieństwa. Stworzyły one mroczny obraz dawnej sprawiedliwości, pozostający w umysłach ludzkich aż do dziś. Wszystkie czynności zarówno w lochach i przy egzekucjach wykonywał kat. Męczarnie w izbach tortur jak i egzekucjom odbywającym się w miejscach publicznych towarzyszy niewyobrażalny ból obwinionego. Od czasów średniowiecza, aż do XVIII wieku w samej tylko Europie na skutek procesów o czary utraciło życie w najstraszliwszych mękach około miliona ludzi. Zjawisko wymierzania kary w dawnych czasach zasługiwać może na specjalną uwagę. Więziennictwo W XII wieku pozbawienie wolności przez zamknięcie w więzieniu nie należało do zbyt częstych kar. Kara ta powstała na gruncie stosunków wojennych między dwoma szczepami, gdzie schwytanego przeciwnika umieszczano w więzieniu. Więzień taki był trzymany dopóki nie został wykupiony. Dochodziło też do sytuacji, gdzie w razie nie wypłacenia okupu przemieniano jeńca w niewolnika. W XII i XIII wieku więzienie odgrywało rolę pomocniczą. W sytuacjach gdy osoba nie posiadała dostatecznego majątku, aby zadośćuczynić karze rzeczowej, albo jeśli dłużnik nie był w stanie uiścić długu, skazywano go na więzienie. Więzień zakuwany był w żelazne łańcuchy lub zamykany w kłody. Pierwsze więzienia przeznaczano do odbywania kar sądowych, które powstały w dużych miastach. Wtrącano za długi i cudzołóstwo pod warunkiem, że sprawcy lub ich bliscy pokrywali koszt utrzymania. Za zabójstwo, rozbój i rabunek groziła kara śmierci. Podobna sytuacja w prawie karnym panowała na terenie prawie całej Europy. Więzień typu dzisiejszego dawniej nie znano, gdyż za więzienia służyły piwnice, lochy, wieże, bramy a po wsiach nawet spichlerze, chlewy i specjalne kamienne areszty. Więźniów stłaczano w cuchnących norach bez żadnych urządzeń sanitarnych, ogrzewania i miejsc do spania. Więźniowie byli zakuwani w kajdany, niektóre z nich ważyły nawet dwadzieścia kilogramów. Kajdany uniemożliwiały wykonywanie najprostszych ruchów. Niekiedy skazańców skuwano po kilku razem, oszczędzając na straży, gdyż skutych nie trzeba było pilnować. Porcje żywnościowe były minimalne, więźniowie przymusowo poddawani byli różnego rodzaju postom. Mięso i chleb rzucano im w dużych kawałach, by musieli walczyć o nie jak dzikie zwierzęta. Ludzi atakowały pasożyty, zaś w celach roiło się od robactwa. Większość pomieszczeń odcięta była od światła dziennego. Warunki zarówno dla kryminalistów oczekujących na proces jak i dla niewypłacalnych dłużników były identyczne. Kabat w muzeum w Kwidzyniu, prywatna kolekcja zdjęć Marka Pacholca. Skazańca przetrzymywanego w lochach najczęściej krępowano łańcuchami lub sznurami w ten sposób, że dłonie przywiązywano mu do stup. Nazywało się to kozłem i następowało w dwóch pozycjach: siedzącej i klęczącej. W pozycji siedzącej ręce były wyciągnięte w przód ku stopom. Po przywiązaniu ich do stup, człowiek całymi dniami i nocami przebywał w pozycji skulonej. Tak skulonego więźnia przenoszono z miejsca w miejsce za pomocą drążka, który był przeciągnięty pomiędzy rękoma a nogami. Dzięki temu wieszano go na gałęzi bądź haku. Natomiast w pozycji klęczącej ręce związanego wysunięte były w tył ku stopom. Więźnia przywiązywano jeszcze do słupa by związany nie poruszał się i nie leżał na jednym bądź drugim boku. Aresztowanych przykuwano również do ścian lub drewnianych belek zbitych w kształt krzyża. Każdą z kończyn poszkodowanego przywiązywano do osobnego ramienia krzyża. Tortura krzyża sprowadzała się do położenia ofiary na krzyżu w postaci leżącej lub stojącej. W niektórych lochach urządzano w ścianach wnęki zamykane żelaznymi drzwiami. W taką wnękę wstawiano człowieka, który będąc w niej zamknięty nie mógł ani usiąść ani się obrócić. Kobiety oskarżane o czary osadzane były przeważnie w beczkach. Był to zwyczaj importowany do Polski z zachodu. Wiązał się on z wierzeniem, że czarownica nabiera mocy przez dotknięcie ziemi. Należało zatem dokładnie odizolować ją od jej źródła siły. Dlatego od chwili uwiezienia do momentu wyroku czarownica nie mogła stąpać po ziemi. W więzieniu siedziała w beczce, w której dostarczano ją na miejsce badań, po czym brano ją na tortury. Starano się ściśle przeprowadzić izolację domniemanej czarownicy, aby przez dotknięcie ziemi nie nabrała nowych sił, które pozwoliłyby jej wytrzymać tortury. Do beczki wkładano kobiety w pozycji klęczącej. Przez otwór w beczce obok dna wyciągano na zewnątrz związane razem stopy z dłońmi. Między związane kończyny wtykano kij, który nie tylko uniemożliwiał wyciąganie kończyn górnych i dolnych do beczki, ale w ogóle ograniczał wszelki ruch związanej. W takiej pozycji skazana przebywała aż do procesu. Osadzona w dyby oskarżona cierpiała nie mniejsze męki niż w beczce. Kłoda składała się z dwóch kloców drzewa, dopasowanych do siebie z wyżłobionymi otworami na ręce i nogi. Po uniesieniu do góry wierzchniego kloca w odpowiednio dopasowane otwory wkładano ręce i nogi oskarżonej, a następnie obydwa kloce zaśrubowywano. Wystających na zewnątrz kłody dłoni i stup nie można było wyciągnąć przez wąskie otwory pomiędzy dwoma klocami, czasami jednak dla pewności związywano je dodatkowo sznurem. Jeśli dolny kloc był odpowiednio gruby, oskarżona o czary kobieta wisiała w powietrzu nie dotykając ciałem ziemi. Ważnym narzędziem służącym do wykonywania kary pozbawienia wolności było jarzmo drewniana obręcz zakładana na barki. Do jej końca przywiązywano ręce skazańca. Używano też żelaznych obręczy w kształcie kuny, zakładanym więźniom na szyje i połączonych długim kijem trzymanym przez strażnika. Innym narzędziem służącym do zniewolenia skazańca był kabatdrewniana konstrukcja wykonana z desek przylegających od skazanego ze wszystkich stron. Urządzenie posiadało różny kształt w zależności od pozycji w jakiej skazany miał odbyć karę. W pozycji siedzącej kabat przypominał skrzynie, zaś w stojącej klatkę. Wyposażony był w zaledwie kilka otworów na wysokości głowy ofiary umożliwiających jej oddychanie. Niektóre egzemplarze miały wnętrze nabite gwoździami, przez co kabat służył także jako narzędzie tortur. Bocian lub córka śmieciarza były żelaznymi urządzeniami wyglądającymi z resztą dość niepozornie, które zakładano skazańcowi celem jego całkowitego unieruchomienia. Składały się z pięciu metalowych obręczy zakładanych na szyję oraz na nadgarstki rąk i nóg, połączonych metalowymi prętami zaopatrzonymi w system śrub służących do rozciągania i miażdżenia. Po założeniu urządzenia ofiarę utrzymywano w półkurcznej pozycji. Opracowana była ona z najwyższą dokładnością i powodowała występowanie u oskarżonego już po kilku minutach silnych i bolesnych skurczów mięśni brzucha i odbytnicy, które następnie przechodziły do klatki piersiowej, szyi oraz kończyn. Z upływem dni, dolegliwości doprowadzały torturowanego do szaleństwa a zdarzało się, że do bolesnej agonii. Pewnego rodzaju zniewoleniem był pas cnoty. Pojawił się on w XV wieku jako narzędzie torturowania kobiet. Stosowali go mężczyźni wobec swoich żon i kochanek, gdy wybierali się w dłuższą drogę zostawiając niewiasty same. Założenie pasa cnoty dawało mężczyźnie gwarancję, że jego kobieta zaopatrzona w taki instrument, dochowa mu wierności pod jego nieobecność. Używania pasa cnoty było dla kobiet mniejszą dolegliwością aniżeli stosowanie w niektórych europejskich krajach zaszywanie pochwy. Pas cnoty, Andrzej Łyjak, Dawne narzędzia kar i tortur: słownik, Kraków Innym narzędziem do stosowania pozbawiania swobody ruchów, a także do odbywania kary na honorze był drewniany kloc. Ten masywny kawał drewna, zaopatrzony w kajdany był zakładany na szyję ofiary, która musiała go utrzymywać przez kilka godzin. Jego waga dochodziła do dziewięćdziesięciu kilogramów. Tortury W Europie warunkiem skazania danej osoby było przyznanie się do winy. Wprowadzano więc izby tortur, gdzie okrutnymi metodami wymuszano na złoczyńcach przyznanie się do domniemanego przestępstwa. Dopuszczano się tam przerażających nadużyć w imieniu władzy państwowej, a liczba ofiar rosła proporcjonalnie do wzrostu populacji. Studia historyczne nad karami i torturami są fascynujące, zarazem przerażające. Tortury wykonywał kat, który był w dawnych wiekach symbolem sprawiedliwości. Pomysłowość i wciąż rosnące doświadczenie średniowiecznych katów podnosiły ich umiejętności zadawania najstraszliwszego bólu. Mieli do swej dyspozycji cały arsenał środków przeznaczonych wyłącznie do zadawania cierpień. Oprawcy byli gotowi odnieść się do najokrutniejszych metod dla osiągnięcia swego celu. Co bardziej sadystyczni kaci rzadko kiedy ograniczali się do jednej metody. Podstawowym rodzajem tortur było wyciąganie, rozciąganie, przypiekanie, okaleczanie i nacinacie ciała. Obok tortur istniały również szeroko rozpowszechnione kary na honorze oraz wszelkiego rodzaju próby czarownic. Kary i tortury w dawnych wiekach wykonywano zazwyczaj w miejscach publicznych, co zawierało także element widowiskowy. Tortury i egzekucje, kary lżejsze ściągały tłumy gapiów. Miało to na celu odstraszenie i powstrzymanie potencjalnych przestępców. Poddanie oskarżonego torturom następowało wtedy gdy nie przyznawał się on do winy a zarazem nie potrafił udowodnić swej niewinności. Wszystkie tortury wykonywał kat w izbie tortur. Zdarzało się, że oskarżony zanim został poddany torturom, był oprowadzany po izbie z pełnym wyposażeniem narzędzi. Osoba podejrzana o przestępstwo na tak przerażający widok, ze strachu przyznawała się do winy. Gdy to nie skutkowało, wówczas kat przystępował do pracy. Tortury odbywały się z reguły w obecności rajcy pełniącego funkcje sołtysa sądowego, dwóch ławników i pisarza sądowego. W torturach uczestniczyli również oskarżyciele, przedstawiciele władzy oraz dziedzic. Ciąg dalszy na stronie 15 Izba tortur, prywatna kolekcja zdjęć Marka Pacholca

15 Nr 2 wrzesień HISTORIA 15 Ciąg dalszy ze strony 14 Na stole znajdował się krzyż, zbiór przepisów prawnych, akta sprawy a także kilka butelek wódki, z których zawsze obficie się raczono. Pijani sędziowie, urzędnicy i oprawcy będąc pod przemożnym wpływem alkoholu i nie potrafiąc trzeźwo myśleć, łamali wszelkie rygory prawne. Zazwyczaj kończyło się to fatalnie dla oskarżonego, który szybko za sprawa kata przestawał przypominać istotę ludzką. Tortury rozpoczynały się od wypytania oskarżonego o jego personalia. Uzyskawszy te informacje sąd wzywał oskarżonego do przyznania się do winy. Jeśli skazaniec się przyznawał, wówczas ogłaszany został dla niego wyrok w zależności od ciężaru przestępstwa. W sytuacjach, w których ofiara dopuściła się poważnych przestępstw czekała ją kara śmierci, natomiast przy lżejszych wykroczeniach ogłaszano najrozmaitsze kary upokarzające. W przypadku kiedy ofiara nie przyznawała się do danego przestępstwa wówczas kat rozbierał ją do naga, golił włosy na całym ciele i przeszukiwał w celu wykrycia amuletów mających uodpornić skazańca na ból. Włosy golono z tego względu by diabeł się w nich nie ukrył i nie cierpiał za ofiarę bólu. Następnie jako środek przymusu stosowano wstępna chłostę. Zwykłych przestępców chłostano po plecach, natomiast czarownice bito w twarz aby zlały się krwią, co miało je pozbawić tajemnej mocy. Golenie kobiet odbywało się przeważnie bez mydła, aby było bardziej przykre dla delikwentki. Przy tego typu obnażaniach nie obchodziło się bez różnych ekscesów, które całemu procesowi nadawało erotycznego posmaku. W sytuacjach gdy torturowane miały być kobiety podejrzane o czary, wówczas sadzane były na ławie tortur na specjalnie przygotowanym stole tak aby nie dotykały nogami podłogi lub ziemi. Dla zabezpieczenia się przed diabelska interwencją na wszelki wypadek smarowano rogi stołu lub ławy olejami świętymi, co w mniemaniu ludzi tamtych czasów miało zmusić sojusznika czarownicy lub czarta do ucieczki. Zasadniczo zgodnie z przyjętym zwyczajem tortury nie powinny trwać dłużej niż jedną godzinę. Pomimo tego sądy miejskie nie przestrzegały tego zwyczaju i w związku z tym kilkugodzinne tortury nie były rzadkością. Względnie częste były wypadki, że w czasie tortur osoby nie wytrzymywały mąk i umierały. Najczęściej jednak w praktyce takie sprawy załatwiano polubownie. Jeśli natomiast na torturach umierała czarownica, tłumaczono wtedy, że to czart udusił swą wspólniczkę chcąc by uszła ludzkiej sprawiedliwości. W większości wypadków torturowana osoba doznawała trwałego kalectwa, chorób zapalnych, zakażeń krwi czy innych poważnych obrażeń. W Bambergu przy stosowaniu tortur obecny był lekarz. W momencie kiedy mistrz gruchotał kości skazańcowi on je zestawiał, zaś gdy ręce ze stawów wykręcał on je potem wkręcał. Pierwszym etapem tortur było na ogół tzw. zmiękczanie, które odbywało się przy pomocy rozciągania ciała. Rozciąganie było najczęściej stosowaną i lubianą torturą przez mistrza. Istniało kilka odmian tej tortury, do których należy rozciąganie na ławie, na drabinie, czy tez w powietrzu. Sama tortura polegała zawsze na wykręcaniu rąk i wyciąganiu za pomocą specjalnych bloków całego ciała skazańca. Czasami dla zadania jeszcze większego bólu podsadzano pod skazanego nabite ostrymi szpikulcami wałki lub pewnego rodzaju żelazne grabie w kształcie jeża, których ostrza wbijały się stopniowo w ciało ofiary. Torturą z wyciagnięciem ciała skazańca była kołyska Judasza. Więźnia najpierw podciągano ze skrępowanymi rękami do góry, przymocowywano linkę do ścian izby, a następnie osadzano na szczycie narzędzia w kształcie spiczastego stożka. Uważano przy tym, by ostrze zagłębiało się u mężczyzn w odbycie, w miejscu pod jądrami i kością ogonową a w przypadku kobiety w pochwie. Osobę podnoszono za sznurki i gwałtownie opuszczano na brutalne narzędzie lub poruszano sama konstrukcją, by stożek stopniowo się zagłębiał niszcząc narządy wewnętrzne. Torturowane niewiasty częstokroć mdlały z bólu, a wówczas je cucono i kontynuowano torturę. Mistrz utrzymywał podejrzanego w takiej pozycji przytomności i bez snu, tak długo jak było to konieczne dla złamania ofiary. Tak brutalne czynności powodowały, iż oskarżony przyznawał się do wszystkich zarzucanych mu przestępstw. Oprócz zgniatacza palców w Polsce znany był również zgniatacz czaszki. Szczególnym uznaniem cieszył się zwłaszcza w północnych Niemczech. Głowę ofiary umieszczano między belką, dolna a metalową czaszą, która była wykonana z żelaza i zaopatrzona w mechanizm śrubowy. Stopniowe podkręcanie śruby powodowało, powolne uszkadzanie głowy. Pierwsze zgnieceniu ulegały szczęki Egzekucja przy użyciu piły. (Andrzej Łyjak, Dawne narzędzia kar i tortur: Słownik, Kraków 1998.) Pałka gwiaździsta, Andrzej Łyjak, Dawne narzędzia kar i tortur: słownik, Kraków i kości policzkowe, następnie puszka mózgowa. Początkowo urządzenie to miało zastosowanie śmiertelne, z czasem jednak stało się środkiem wydobywania zeznań, gdyż już po kilku obrotach śruby ofiara najczęściej była gotowa na współpracę. W Polsce narzędzie to nazywane było pomorską czapką. Tortury przypalania używano w dalszej fazie wymuszania zeznań. Według opinii katów przypalanie było metodą bardzo skuteczną. Do przypalania używano rozpalonego metalu w postaci szczypców, cęgów oraz blach. Narzędzia te przykładano do ciała ofiary, albo wyrywano nimi kolejne części ciała. Nie obce katom było również oblewanie ciała, a przede wszystkim miejsc owłosionych spirytusem, który następnie podpalano. Dochodziło również do sytuacji, w których mistrz wlewał do gardła oskarżonego wrzącą wodę lub olej. Znane było także pieczenie na ruszcie. Kończyło się ono w wielu przypadkach śmiercią, gdyż oprawcy popijając alkohol zapominali o danym skazańcu. Ruszt stosowany był wobec heretyków, czarownic i zdrajców stanu. Więźnia zakutego w kajdany kładziono na specjalnym, żelaznym łożu i natłuszczano go olejami by się lepiej przypiekał. Ognisko umieszczano pod łóżkiem tak by potęgujący żar przypiekał powoli nogi skazańca. W momencie kiedy widoczne stały się kości, mistrz obcęgami wyjmował je z ciała ofiary. Kary śmierci Człowiek już od najdawniejszych czasów wykazywał się niezwykłą inwencją w wymyślaniu sposobów uśmiercania innych ludzi w majestacie prawa. Kara śmierci należała również do polskiego systemu kar i skazać na nią mógł każdy sąd. W okresie średniowiecza dość rozrzutnie epatowano karą śmierci. W brew pozorom karą śmierci karano nie tylko rabusiów i zawodowych złodziei. Rozstać się ze swoim życiem można było dosłownie za jakiekolwiek przewinienie. Najwyższy wymiar groził za: zdradę i bunt, fałszerstwo monety, uchylanie się od służby wojskowej i tchórzostwo, rozbój, dzieciobójstwo, podpalenie, świętokradztwo, nierząd, cudzołóstwo, zgwałcenie, uprawianie czarów czy krzywoprzysięstwo i herezję. Wykonywanie kar miało zawsze charakter publiczny i widowiskowy. Egzekucje ściągały tłumy widzów, a towarzyszący jej rytuał miał cele prewencyjne i zastraszające. Okrutne kary miały pobudzać wyobraźnię ludzkości. Najstarszym urządzeniem do wykonywania śmierci na ziemiach Polskich jest szubienica. Kara powieszenia lub kara ścięcia mieczem były najczęściej orzekanymi karami głównymi. Kat po wykonaniu kary śmierci toporem podnosił ściętą głowę, by pokazać ją widzom na dowód, że skazany nie żyje. Odbywało się to w celach zapobiegawczych przed przypadkami zgłaszania się po latach ludzi podających się za spadkobierców ściętego, który rzekomo cudem uniknął śmierci. Śmierć z rąk kata była hańbiąca nie tylko dla ofiary. Wyłącznie niektóre rodziny, a zwłaszcza te ze szlacheckim pochodzeniem mogły pochować zwłoki skazańca wraz z głową. Egzekucja kary ścięcia była dla poczatkującego kata rodzajem majstersztyku. Rytuał ten można porównać do cechowej ceremonii wyzwolenia na mistrza. Każda publiczna egzekucja stawała się sprawdzianem katowskich umiejętności oraz wystawieniem na próbę powagę władzy i prawodawstwa. Ponieważ ścięcie mieczem uważano za karę szlachetną, a ponad to wymagało od kata wykazania kunsztu, kara ta wywoływała wśród publiczności podziw i zachwyt, o ile została prawidłowo wykonana. Mimo treningów jakie poczatkujący kat odbywał na kukłach bądź martwych zwierzętach, zdarzały się dość często wpadki. Dochodziło do tego, iż dopiero po licznych ścięciach udawało się katu zgładzić delikwenta. Niezadowolenie tłumu ze źle wykonanej egzekucji popierało przeświadczenie, że skazany był niewinny. Zatem wyrok był nie sprawiedliwy. W takich przypadkach złość tłumu skłaniała się przeciw katu, który niekiedy padał ofiarą kamieniowania lub ratował się ucieczką. Nieudane egzekucje budziły sensację, a wieść o nich rozchodziła się po całym kraju. Dopatrywano się w nich niekiedy działania sił nadprzyrodzonych. Dochodziło nieraz do oszustw. Takowe miało miejsce we Francji w 1626 roku, kiedy to pewien skazaniec próbował ocalić własną skórę, podejmując się katowskiego rzemiosła. Dwadzieścia dziewięć razy uderzał mieczem, zanim ściął głowę hrabiemu de Chalais owi. W krajach niemieckich najczęściej stosowaną karą, było pieczenie żywcem. Do tych brutalnych czynności sporządzano miedziany kocioł. Miał on kształt wołu bądź konia i był zamocowany na niskim wózeczku, by go można było wozić po ulicach. Pod kotłem umieszczono palenisko, skazańca wsadzano do kotła w taki sposób aby mu tylko głowa wystawała ponad całą konstrukcję. Następnie rozpalano pod kotłem ogień i żywcem pieczono umieszczonego nieszczęśnika. Za panowania Iwana Groźnego w Rosji kobiety, które zabiły męża karano śmiercią przez zakopanie żywcem z głowo pozostawioną nad ziemią. Egzekucje wykonywano w ten sposób, że skazańca zakopywano w ziemi żywcem a następnie serce przebijano palem. Jest to tylko niewielka część przykładów, które obrazują sadystyczne okrucieństwa wykonywane w średniowieczu i późniejszej epoce renesansu a zwłaszcza reformacji. Opracował mgr Dominik Żełobowski, absolwent Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie Bibliografia: Bogucka Maria, Żyć w dawnym Gdańsku. Wiek XVI XVII, Warszawa Baranowski Bohdan, Procesy czarownic w Polsce w XVIII wieku, Łódź Hendelsman Marceli, Historia polskiego prawa karnego, t. I, Warszawa Kitowicz Jędrzej, Opis obyczajów za panowania Augusta III, Warszawa Karpiński Andrzej, Prostytutki, złodziejki, czarownice. Z badań nad kobiecą przestępczością w Poznaniu w Maisel Witold, Tortury w praktyce sądu kryminalnego miasta Poznania w wiekach XIV XVIII, Studia i materiały do dziejów Wielkopolski i Pomorza, t. XII, z. 1, Maciejewski Tadeusz, Narzędzia tortur, sądów bożych i prób czarownic, Koszalin drugiej połowie XVI wieku i w XVII wieku, Kronika miasta Poznania, nr 1-2, Pacholec Jacek, Wasilik Dusińska Anna, Średniowieczne narzędzia tortur, Radom Rozenkranz Edwin, Gdańska archeologia prawna, Gdańsk Farrington Karen, Historia kar i tortur, Warszawa Putek Józef, Mroki średniowiecza, Warszawa Łyjak Andrzej, Dawne narzędzia kar i tortur: Słownik, Kraków Zarembska Hanna, Niegodne rzemiosło. Kat w społeczeństwie polskim XIV XVI wieku, Warszawa 1986.

16 16 REKLAMA Nr 2 wrzesień NASZE ŻYCIE BEZ GRANIC REKLAMA REKLAMA

Odbędziesz wstęp do Praktyka NLP i będziesz mógł go kontynuować, kiedy tylko zechcesz, w odpowiednim dla Ciebie terminie.

Odbędziesz wstęp do Praktyka NLP i będziesz mógł go kontynuować, kiedy tylko zechcesz, w odpowiednim dla Ciebie terminie. Intensywne Wprowadzenie do NLP to ekscytująca, wyprawa w świat Twojego własnego umysłu. Jest to, być może, najważniejsza podróż, jaką możesz odbyć. W czasie dwóch dni Intensywnego Wprowadzenia do NLP spędzonych

Bardziej szczegółowo

Coaching Way.Metrum kurs coachingu w drodze do Santiago de Compostela!

Coaching Way.Metrum kurs coachingu w drodze do Santiago de Compostela! TM Coaching Way. kurs coachingu w drodze do Santiago de Compostela! idea projektu W filozofii METRUM coaching to DROGA, jaką Klient pokonuje osiągając integralność osobistą. DROGA ta może mieć różne formy.

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

emind Coaching Co to jest emind Coaching?

emind Coaching Co to jest emind Coaching? Co to jest emind Coaching? emind Coaching to metoda, która zawiera w sobie zarówno elementy Coachingu, jak i Mentoringu. Metoda ta bazuje na prawidłowym i skutecznym wykorzystaniu zasobów podświadomości

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień.

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień. Witaj, Nazywam się Magdalena Kluszczyk. Jestem self-leadership coachem i coachem kariery. Wspieram ludzi w budowaniu i odkrywaniu sukcesu na własnych warunkach. Stwórz wizję kariery to pierwszy krok na

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online Serdecznie zapraszam na kurs Kosmetyka online! Dzięki niemu wygodnie poznasz tajniki profesjonalnej kosmetyki. Dowiesz się, jak prawidłowo dbać o cerę i czym

Bardziej szczegółowo

Od Wciskania do Sprzedawania. Mistrzem Etycznej Sprzedaży

Od Wciskania do Sprzedawania. Mistrzem Etycznej Sprzedaży Szkolenie Od Wciskania do Sprzedawania czyli jak zostać Mistrzem Etycznej Sprzedaży Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak zmieniłoby się Twoje życie zawodowe, gdyby każdy klient z otwartymi rękoma brał

Bardziej szczegółowo

Wywiady z pracownikami Poczty Polskiej w Kleczewie

Wywiady z pracownikami Poczty Polskiej w Kleczewie Wywiady z pracownikami Poczty Polskiej w Kleczewie Dnia 22 października 2014 roku przeprowadziliśmy wywiad z naczelnik poczty w Kleczewie, panią Kulpińską, która pracuje na tym stanowisku ponad 30 lat.

Bardziej szczegółowo

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK!

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! Jesień to niełatwy czas dla naszego samopoczucia mała ilość słońca i krótki dzień nie wpływają na nas pozytywnie. Co zatem zrobić, aby nie tracić energii i nie popadać w stany

Bardziej szczegółowo

Podnoszę swoje kwalifikacje

Podnoszę swoje kwalifikacje Podnoszę swoje kwalifikacje Dorota Marszałek Podejmując działania edukacyjne musisz brać pod uwagę fakt, iż współczesny rynek pracy wymaga ciągłego dokształcania i rozwoju od wszystkich poszukujących pracy,

Bardziej szczegółowo

Organizator projektu: Fundacja MK

Organizator projektu: Fundacja MK 3 BIEGUN Organizator projektu: Fundacja MK Fundacja Marka Kamińskiego od 1996 roku pomaga chorym dzieciom i młodzieży w pokonywaniu barier i realizacji ich marzeń. Fundacja prowadzi projekty charytatywne,

Bardziej szczegółowo

Projekt: 3 Biegun. Wyprawa szlakiem św. Jakuba z Kaliningradu do Santiago de Compostela. Trasa: Rosja, Polska, Niemcy, Belgia, Francja, Hiszpania

Projekt: 3 Biegun. Wyprawa szlakiem św. Jakuba z Kaliningradu do Santiago de Compostela. Trasa: Rosja, Polska, Niemcy, Belgia, Francja, Hiszpania Projekt: 3 Biegun Wyprawa szlakiem św. Jakuba z Kaliningradu do Santiago de Compostela. Trasa: Rosja, Polska, Niemcy, Belgia, Francja, Hiszpania Wyprawa wspierać będzie metodę edukacyjną BIEGUN pozwalającą

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online Serdecznie zapraszam na kurs Kosmetyka online. Dzięki niemu wygodnie poznasz tajniki profesjonalnej kosmetyki. Kurs składa się z kilkunastu lekcji. Przerobienie

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka,18.01. 2013. Kochana Mamo!

Pielgrzymka,18.01. 2013. Kochana Mamo! Pielgrzymka,18.01. 2013 Kochana Mamo! Na początku mego listu chciałbym Ci podziękować za wiedzę, którą mi przekazałaś. Wiedza ta jest niesamowita i wielka. Cudownie ją opanowałem i staram się ją dobrze

Bardziej szczegółowo

COACHING OFERTA CENTRUM SZKOLENIOWEGO. SASMA EUROPE Warsaw, Poland www.sas-ma.org sasma@sas-ma.org. SASMA Make your world a safer place

COACHING OFERTA CENTRUM SZKOLENIOWEGO. SASMA EUROPE Warsaw, Poland www.sas-ma.org sasma@sas-ma.org. SASMA Make your world a safer place COACHING OFERTA CENTRUM SZKOLENIOWEGO SASMA EUROPE Warsaw, Poland www.sas-ma.org sasma@sas-ma.org SASMA Make your world a safer place SASMA Make your world a safer place COACHING - CO TO WŁAŚCIWIE OZNACZA?

Bardziej szczegółowo

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją?

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? test, BONUS SPECJALNY dla czytelniczek i klientek Inkubatora Kobiecych Pasji Autorka testu: Grażyna Białopiotrowicz Jaki jest poziom Twojej

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DLACZEGO DRUGA OPINIA MEDYCZNA? Coraz częściej pacjenci oraz ich rodziny poszukują informacji o przyczynach chorób oraz sposobach ich leczenia w różnych źródłach.

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com 30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com Witaj. Chciałbym dzisiaj podzielić się z Tobą moim kilkunastoletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Standardy certyfikacji

Standardy certyfikacji Standardy certyfikacji w Instytucie Liderów Zmian 1 sierpnia 2013 1. Wymagania uczestnictwa w szkoleniach Instytutu. W szkoleniach może uczestniczyć osoba po osiemnastym roku życia, która zgadza się z

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIE:

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIE: Z ZAPROSZENIE NA SZKOLENIE: UMIEJĘTNOŚCI: ODWAGA I RYZYKO W PROCESIE DOKONY- WANIA ZMIAN ROZWOJOWYCH I ORGANIZACYJNYCH W FIRMIE Zespół Projektu Firmy Rodzinne ma przyjemność zaprosić na szkolenie: Umiejętności:

Bardziej szczegółowo

10 zasad naturalnej motywacji

10 zasad naturalnej motywacji 10 zasad naturalnej motywacji - Arkusz ćwiczeń - Zanim zaczniesz Uważaj na pułapkę Ja to już znam. Dopóki dogłębnie nie zrozumiesz i nie przećwiczysz danej zasady, prawdopodobnie nie korzystasz z jej pełnego

Bardziej szczegółowo

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami DARMOWY FRAGMENT projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami Od Autorki Cześć drogi Czytelniku! Witaj w darmowym fragmencie podręcznika Jak zacząć projekt biznesowy?! Jego pełna wersja, zbiera w jednym

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO ZAWODOWE. Strona1. Doradztwo zawodowe

DORADZTWO ZAWODOWE. Strona1. Doradztwo zawodowe Strona1 DORADZTWO ZAWODOWE Moduł 1: Diagnoza zawodowa Pierwsze spotkanie poświęcone jest określeniu problemu z jakim zmaga się klient, oraz zaproponowaniu sposobu jego rozwiązania. Jeśli klient jest zainteresowany

Bardziej szczegółowo

OFERTA WSPÓŁPRACY PRZY TWORZENIU KATALOGU OBIEKTÓW SPA & WELLNESS W POLSCE 2011

OFERTA WSPÓŁPRACY PRZY TWORZENIU KATALOGU OBIEKTÓW SPA & WELLNESS W POLSCE 2011 OFERTA WSPÓŁPRACY PRZY TWORZENIU KATALOGU OBIEKTÓW SPA & WELLNESS W POLSCE 2011 Oferta współpracy Katalog obiektów SPA & WELLNESS W POLSCE 2011 Szanowni Państwo, Już po raz szósty przygotowujemy katalog

Bardziej szczegółowo

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne W celu zbadania efektywności uczenia się, przygotowałam i przeprowadziłam wśród uczniów mojej klasy ankietę na temat Czy potrafisz się uczyć?. Test przeprowadziłam

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

także innych schorzeń o podłożu psychologicznym.

także innych schorzeń o podłożu psychologicznym. Witam Państwa na stronie Centrum Konsultacyjnego AKMED i serdecznie zapraszam do skorzystania z pomocy naszych specjalistów oraz z naszej oferty terapeutycznej. O sukcesach, jakie odnosimy w leczeniu uzależnień

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

to autorski, 100-godzinny program szkoleniowy dla osób, które stawiają pierwsze kroki w pracy trenerskiej.

to autorski, 100-godzinny program szkoleniowy dla osób, które stawiają pierwsze kroki w pracy trenerskiej. to autorski, 100-godzinny program szkoleniowy dla osób, które stawiają pierwsze kroki w pracy trenerskiej. to podstawowa wiedza i najważniejsze umiejętności w pracy trenera. Dlaczego Szkoła Młodych Trenerów?

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRAKTYKACH Z AIESEC

PRZEWODNIK PO PRAKTYKACH Z AIESEC PRZEWODNIK PO PRAKTYKACH Z AIESEC Praktyki z AIESEC dają niepowtarzalną możliwość zdobycia doświadczenia zawodowego nie tylko studentom, ale także absolwentom uczelni wyższych. Praktyki AIESEC łączą przyjemne

Bardziej szczegółowo

tydzień 2: unikalna pozycja

tydzień 2: unikalna pozycja brand ach pionierów program uniqalna tydzień 2: unikalna pozycja archetika. brand ach pionierów Strona 1 Wprowadzenie uniqalnej podróży część kolejna! Mając świadomość na temat tego jaki jest fundament

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Jak zdobyć atrakcyjną pracę?

Jak zdobyć atrakcyjną pracę? Jak zdobyć atrakcyjną pracę? Cena szkolenia: za darmo Często spotykam kobiety, które mają swoje marzenia, mnóstwo pomysłów, energii i chęci realizacji swoich aspiracji w życiu zawodowym. Niestety w zderzeniu

Bardziej szczegółowo

Organizator projektu: Fundacja MK

Organizator projektu: Fundacja MK 3 BIEGUN Organizator projektu: Fundacja MK Fundacja Marka Kamińskiego od 1996 roku pomaga chorym dzieciom i młodzieży w pokonywaniu barier i realizacji ich marzeń. Fundacja prowadzi projekty charytatywne,

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Po co coaching dyrektorce/ dyrektorowi biblioteki?

Po co coaching dyrektorce/ dyrektorowi biblioteki? Po co coaching dyrektorce/ dyrektorowi biblioteki? Cykl Kieruj w dobrym stylu PREZENTUJĄCA: Małgorzata Lelonkiewicz PROWADZĄCA: Bogna Mrozowska Zapraszam do komentowania, aktywności, dzielenia się swoim

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

Witam Cię serdecznie,

Witam Cię serdecznie, Witam Cię serdecznie, Nie wiem, co Cię sprowadza, ale cieszę się, że tutaj jesteś. Na początek parę słów o mnie. Nazywam się Magdalena Warych i jestem certyfikowanym coachem ICC oraz Coachem Spełnionego

Bardziej szczegółowo

JAK ZARZĄDZAMY NASZYMI FIRMAMI? Projekt trwa od czerwca 2012 do marca 2013 r.

JAK ZARZĄDZAMY NASZYMI FIRMAMI? Projekt trwa od czerwca 2012 do marca 2013 r. Firma szkoleniowo-doradcza Empiria wraz z partnerem społecznym: Chrzanowską Izbą Gospodarczą zapraszają wszystkich przedsiębiorców z Powiatu Chrzanowskiego do udziału w projekcie, pt. III etapy projektu:

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części.

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. ANKIETA Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. Bardzo proszę, abyś czytał/a uważne i udzielił/a odpowiedzi na wszystkie

Bardziej szczegółowo

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24.

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24. Autor: Przemysław Jóskowiak 2 Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa Kontakt: kontakt@stratego24.pl Treści prezentowane w ramach tej publikacji są subiektywną oceną autora

Bardziej szczegółowo

ZACZYTAJ TO CO LUBISZ MOJE 5 SERWISÓW

ZACZYTAJ TO CO LUBISZ MOJE 5 SERWISÓW ZACZYTAJ TO CO LUBISZ MOJE 5 SERWISÓW lubimyczytac.pl Moim serwisem numer jeden, który wybrałam do konkursu jest portal lubimyczytac.pl. Jestem użytkownikiem tej strony od ponad 3 lat. Każdy kto lubi czytać

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

Pevonia. natychmiastowe rezultaty

Pevonia. natychmiastowe rezultaty www.spaeden.pl Polecamy 20 najlepszych SPA na świecie 9 771734 545099 1 1 Rok VIII numer 80 12/2012 Legendarne marki SPA Pevonia Uroda Otuleni złotem Styl życia Era osobistego trenera Medycyna estetyczna

Bardziej szczegółowo

Zeszyt ćwiczeń do laboratorium ATOMÓW cz. I. Region okiem ATOMów wytyczanie kierunków polityki młodzieżowej w województwie warmińsko-mazurskim

Zeszyt ćwiczeń do laboratorium ATOMÓW cz. I. Region okiem ATOMów wytyczanie kierunków polityki młodzieżowej w województwie warmińsko-mazurskim Wytyczanie kierunków polityki młodzieżowej Raport po I spotkaniu: Region okiem ATOMów 2012 Zeszyt ćwiczeń do laboratorium ATOMÓW cz. I. Region okiem ATOMów wytyczanie kierunków polityki młodzieżowej w

Bardziej szczegółowo

AROMATERAPIA. Leczenie zapachami

AROMATERAPIA. Leczenie zapachami AROMATERAPIA Leczenie zapachami Zapachy mają wpływ na nasze samopoczucie. Tam, gdzie panuje przyjemny aromat od razu czujemy się dobrze: wprawiają nas w dobry nastrój, wyostrzają zmysły, budzą wspomnienia

Bardziej szczegółowo

Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego

Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego Psycholog biznesu, menadżer, coach, asesor, trener. W latach 2012-1013 Członek zarządu IIC Polska (International Institute of Coaching).

Bardziej szczegółowo

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza Pozycja Seksualna oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza pozycja seksualna. Daje zarówno tobie jak i partnerce maksymalne przeżycia. - do stosowania jeśli chcesz mieć

Bardziej szczegółowo

Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki

Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki Marketing (dla) innowacji. Witamina czy lekarstwo? Maciej Strzębicki Marketing (dla) innowacji Witamina czy lekarstwo? Warszawa 16 listopada 2011 Maciej Strzębicki Czym jest marketing innowacji? Cykl życia

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Olinek - ośrodek naszych marzeń

Olinek - ośrodek naszych marzeń W ośrodku, który niebawem będzie obchodził swoje czwarte urodziny, prowadzona jest Oczekiwanie na narodziny upragnionego dziecka to jedna z najpiękniejszych chwil w życiu każdej rodziny. Cud narodzin i

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA Z ZAKRESU OBSŁUGI KLIENTA

PROGRAM SZKOLENIA Z ZAKRESU OBSŁUGI KLIENTA VAL Gee JEFF Gee PROGRAM SZKOLENIA Z ZAKRESU OBSŁUGI KLIENTA Ćwiczenia, formularze, wskazówki dla prowadzącego Zestaw z CD WARSZAWA 2011 Spis treści Zestawienie sesji szkoleniowych według celu szkolenia...............

Bardziej szczegółowo

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym i w pracy www.dorotasoida.pl 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Sztuka zarabiania na wypoczynku Aleksandra Ruta Uniwersytet w Białymstoku 8 października 2015 r. Sztuka. zarabiania Sztuka (łac.ars, grec. techne) w starożytności i średniowieczu

Bardziej szczegółowo

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Od 2004 r. www.extrapolska.pl Wydawnictwo Gazet Regionalnych Spółka Extra Media jest wydawnictwem w 100% z kapitałem polskim, od ponad 10 lat działającym na krajowym rynku

Bardziej szczegółowo

www.radiostargard.fm

www.radiostargard.fm Radio Stargard jest pierwszą niezależną, prywatną rozgłośnią radiową w naszym regionie. Nadajemy na częstotliwości 90,3FM. Zasięgiem technicznym docieramy do mieszkańców powiatu stargardzkiego i części

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie Twój Salon Kosmetyczny na Twój doradca w internecie Czy prowadzisz już fanpage na Facebook Swojego salonu? TAK NIE Sprawdź na kolejnych slajdach czy wszystkie elementy są przez ciebie dobrze przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Program Studiów Zawodowych Coachingu

Program Studiów Zawodowych Coachingu Program Studiów Zawodowych Coachingu Instytutu Komunikacji i Rozwoju Mukoid Program jest w pełni zgodny ze standardami International Coach Federation (ICF). Jest to pełne profesjonalne przygotowanie do

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu

Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu - Arkusz ćwiczeń - Lista ograniczających przekonań: Żeby być bogatym trzeba ciężko pracować W Polsce trudno jest zrobić biznes Świat jest brutalnym

Bardziej szczegółowo

Współpraca w zespole i z klientem w sytuacjach stanowiących wyzwanie

Współpraca w zespole i z klientem w sytuacjach stanowiących wyzwanie Strona 1 Dwudniowy program szkoleniowy dla kadry zarządzającej Współpraca w zespole i z klientem w sytuacjach stanowiących wyzwanie inspirowany Porozumieniem Bez Przemocy wg Marshalla Rosenberga Co wpływa

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

Q.Light - profesjonalna fototerapia

Q.Light - profesjonalna fototerapia Q.Light - profesjonalna fototerapia Urządzenie Q.Light 70 NT IR pozwala na prowadzenie skutecznej terapii w szerokim zakresie stosowania właściwemu dla światła spolaryzowanego. Q.Light 70 NT IR jest bardzo

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU ONLINE Wizualizacje i twórcza wyobraźnia

PROGRAM KURSU ONLINE Wizualizacje i twórcza wyobraźnia PROGRAM KURSU ONLINE Wizualizacje i twórcza wyobraźnia PROGRAM KURSU WIZUALIZACJE I TWÓRCZA WYOBRAŹNIA Program ogólny Wyobraźnia i wizualizacje Siła sugestii. Efekt placebo i efekt voodoo Umysł. Podświadomość

Bardziej szczegółowo

9 URODZINY ROZRYWKA, MODA I DESIGN, URODA. dwumiesięcznika 80% DECYZJI

9 URODZINY ROZRYWKA, MODA I DESIGN, URODA. dwumiesięcznika 80% DECYZJI 9 URODZINY dwumiesięcznika ROZRYWKA, MODA I DESIGN, URODA Najbliższe wydanie październik-listopad 2013 ukaże się na przełomie września i października 2013 Materiały przyjmujemy do 16 września 2013 (kolejne

Bardziej szczegółowo

grudzień2013/styczeń2014 numer 9

grudzień2013/styczeń2014 numer 9 Wyższa Szkoła Edukacji i Terapii Wydział Zamiejscowy w Szczecinie grudzień2013/styczeń2014 numer 9 Goniometr czyli co, gdzie, kiedy w Wydziale Zamiejscowym w Szczecinie WSEiT Grudzień i styczeń obfitował

Bardziej szczegółowo

VC? Aniołem Biznesu. Przedsiębiorcą. Kim jestem? Marketingowcem

VC? Aniołem Biznesu. Przedsiębiorcą. Kim jestem? Marketingowcem Aniołem Biznesu VC? Przedsiębiorcą Kim jestem? Marketingowcem Dlaczego tutaj jestem? Fakty: 1997 30m2 powierzchni, brak wynagrodzenia, trzech cofounderów 1999 pierwsza ogólnoplska nagroda 2000 pierwsza

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ To nie rzeczy nas smucą, ale sposób w jaki je widzimy (Epiktet 55 135). Powyższe stwierdzenie wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program - Szkoła Planowania Biznesu -

Szczegółowy program - Szkoła Planowania Biznesu - Szczegółowy program - Szkoła Planowania Biznesu - Przed seminarium otrzymasz bonusowe narzędzia w mailu: Przegląd najbardziej zyskownych branż i generatorów pomysłów na biznes dzięki temu otrzymasz inspirację

Bardziej szczegółowo

Techniki efektywnej prezentacji i autoprezentacji w biznesie

Techniki efektywnej prezentacji i autoprezentacji w biznesie Techniki efektywnej prezentacji i autoprezentacji w biznesie LondonSAM Polska, Kraków 2014 Opis szkolenia Umiejętność skutecznego komunikowania się jest we współczesnym biznesie sprawą kluczową, a jednym

Bardziej szczegółowo

Skuteczne Techniki Sprzedaży

Skuteczne Techniki Sprzedaży Skuteczne Techniki Sprzedaży warsztaty w budowaniu długofalowych relacji z klientami Korzyści z udziału w naszym szkoleniu: wzrost sprzedaży w firmie, dzięki wykorzystaniu skutecznych technik sprzedaży,

Bardziej szczegółowo

OPANUJ NIEPŁODNOŚĆ W 5 KROKACH

OPANUJ NIEPŁODNOŚĆ W 5 KROKACH OPANUJ NIEPŁODNOŚĆ W 5 KROKACH Niepłodność jest chorobą. Jest bardzo stresogenną chorobą. Jest długotrwała, może prowadzić do depresji. Wprowadza w życie pary starającej się o dziecko chaos i lęk. Niepłodność

Bardziej szczegółowo

Jak motywować uczniów do nauki

Jak motywować uczniów do nauki Jak motywować uczniów do nauki Właściwa nagroda/ pochwała zawiera konkretne i precyzyjne informacje, które dokładnie wskazują, co dziecko osiągnęło, w czym się poprawiło docenianie nie tylko końcowego

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Kariery 2014 Biura Karier Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Akademia Rozwoju Kariery 2014 Biura Karier Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Akademia Rozwoju Kariery 2014 Biura Karier Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach 02.07.2014, godz. 10.00-15.00 s. 415, AIP ul. Bankowa 14, Lipiec 2014 r. Zasady pracy zespołowej Capgemini, p. Anna Pałka

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Programy. pozytywnego rozwoju. dla uczniów. szkół ponadgimnazjalnych

Programy. pozytywnego rozwoju. dla uczniów. szkół ponadgimnazjalnych Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki.

Bardziej szczegółowo

e-szkolenia szkolenia biznesowe doradztwo badania organizacji

e-szkolenia szkolenia biznesowe doradztwo badania organizacji oferta Wierzymy, że najważniejsze jest poczucie bezpieczeństwa i prostota rozwiązań. Dlatego naszych klientów i partnerów biznesowych otaczamy pełną opieką, tworząc usługi adekwatne do potrzeb. Gramy przewidywalnie

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZKOŁA EMOCJI. Ewa Danuta Bia ek

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZKOŁA EMOCJI. Ewa Danuta Bia ek WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE SZKOŁA EMOCJI Ewa Danuta Bia ek 2 Ewa Danuta Białek Szkoła emocji CYKL WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO: SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE 3

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

temat lekcji: Niebezpieczne treści

temat lekcji: Niebezpieczne treści temat lekcji: Niebezpieczne treści Scenariusz zajęć na temat bezpieczeństwa dzieci w internecie. kl. I-VI SP cel zajęć Celem zajęć jest zapoznanie uczniów z zagrożeniem internetowym, jakim są niebezpieczne

Bardziej szczegółowo