Lipidy. związki niepolarne wpływ na rozpuszczalność. Tłuszcze: stałe (zwierzęce) ciekłe (roślinne) Tłuszcze: nasycone nienasycone wielonienasycone!

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Lipidy. związki niepolarne wpływ na rozpuszczalność. Tłuszcze: stałe (zwierzęce) ciekłe (roślinne) Tłuszcze: nasycone nienasycone wielonienasycone!"

Transkrypt

1 Lipidy związki niepolarne wpływ na rozpuszczalność Tłuszcze: stałe (zwierzęce) ciekłe (roślinne) Tłuszcze: nasycone nienasycone wielonienasycone! Lipidy: proste (tłuszcze właściwe, woski) złożone (fosfolipidy, glikolipidy) pochodne lipidowe (lipidy izoprenowe, steroidy) "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 1

2 Lipidy Podział tłuszczów tluszcze proste zlozone po hydrolizie powstaje odpowiedni alkohol i kwasy tluszczowe po hydrolizie powstaje odpowiedni alkohol, kwasy tluszczowe "inny zwiazek" tluszcze wlasciwe: glicerydy triacyloglicerole woski: lanolina olbrot wosk pszczeli fosfolipidy glikolipidy proste "inny zwiazek": reszta kw. fosforowego "inny zwiazek": cukier mieszane glicerofosfolipidy sfingolipidy "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 2

3 Lipidy proste A. Tłuszcze właściwe = estery wyższych kw. tłuszczowych z glicerolem H 2 H H H H 2 H H H H H H H sn-1 sn-2 sn-3 glicerol 1). metoda przemyslowa 1,2,3-triacylo-sn-glicerol H l 2 40 o l NaH H [] H H 2 H H glicerol 2). zmydlanie tluszczów trzymywanie glicerolu: (H 2 ) 14 H H 3 NaH H 3 (H 2 ) aq 14 (H 2 ) 14 H 3 H H glicerol 1,2,3-tripalmitoilo-sn-glicerol biosynteza lipidow + H 3 (H 2 ) 14 Na palmitynian sodu H H P H "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW fosfodihydroksyaceton 3

4 Lipidy proste wykorzystanie glicerolu: przemysł wykorzystanie wyższych kw. tłuszczowych: FAME Wykorzystanie tłuszczy: "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 4

5 Lipidy proste Acyloglicerole lub monoacyloglicerole diacyloglicerole () H H 1-acylo-sn-glicerol () ' () H 1,2-diacylo-sn-glicerol H () H 2-acylo-sn-glicerol () H () ' 1,3-diacylo-sn-glicerol triacyloglicerole H 3 (H 2 ) 14 (H 2 ) 14 H 3 (H 2 ) 14 H 3 H 3 (H 2 ) 7 =(H 2 ) 7 (H 2 ) 16 H 3 (H 2 ) 14 H 3 1,2,3-tripalmitoilo-sn-glicerol (prosty) 1-stearoilo-2-oleilo-3-palmitoilo-sn-glicerol (mieszany) "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 5

6 Lipidy proste. eakcja utwardzania tłuszczów H 2 kat. 1,2,3-tristearoilo-sn-glicerol (tluszcz staly) 1-stearoilo-2,3-dioleilo-sn-glicerol (tluszcz ciekly) NaH aq eakcja zmydlania tłuszczów H H + 3 Na H glicerol (gliceryna) stearynian sodu (mydlo) "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 6

7 Lipidy proste Nasycone Kwasy Tłuszczowe nazwa zwyczajowa nazwa systematyczna wzor polstrukturalny kw. maslowy kw.walerianowy kw. kapronowy kw. enantowy kw. kaprylowy kw. peralgonowy kw.kaprynowy kw. laurynowy kw. mirystynowy kw. palmitynowy kw. margarynowy kw. stearynowy kw. arachidowy kw. butanowy kw. pentanowy kw. heksanowy kw.heptanowy kw. oktanowy kw. nonanowy kw. dekanowy kw. dodekanowy kw. tetradekanowy kw. heksadekanowy kw. heptadekanowy kw. oktadekanowy kw. eikozanowy H 3 (H) 2 H H 3 (H) 3 H H 3 (H) 4 H H 3 (H) 5 H H 3 (H) 6 H H 3 (H) 7 H H 3 (H) 8 H H 3 (H) 10 H H 3 (H) 12 H H 3 (H) 14 H H 3 (H) 16 H H 3 (H) 18 H * Naturalne kwasy tłuszczowe zawierają parzystą ilość węgli w cząsteczce "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 7

8 Lipidy proste Nienasycone Kwasy Tłuszczowe (NKT) nazwa wzor strukturalny kw. oleinowy 9 kw. Z-oktadek-9-enowy H omega-9 kw. linolowy (LA) H kw. Z,Z-oktadeka-9,12-dienowy omega kw. linolenowy (ALA) kw. (9Z,12Z,15Z)-oktadeka -9,12,15-trienowy omega-3 H kw.arachidowy (AA) H kw. (5Z,8Z,11Z,14Z)-ejkoza- 5,8,11,14-tetraenowy "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 8

9 Lipidy proste NNKT sa niezbędne do: budowy błon komórkowych transportu lipidów warunkują prawidłowy rozwój i wzrost organizmu wpływają na stan skóry powstają z nich hormony tkankowe obniżają poziom cholesterolu we krwi zapobiegają nadciśnieniu tętniczemu zapobiegają zakrzepom krwi w naczyniach krwionośnych zwiększają ukrwienie serca Kwasy wielonienasycone: * linolowy * linolenowy - * arachidonowy * eikozapentaenowy) * dokozaheksaenowy "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 9

10 Lipidy proste hemiczne wskaźniki właściwości tłuszczów: a) liczba kwasowa (liczba Kottstorfera) - jest miarą świeżości - jest to liczba mg KH zużytego do zobojętnienia wolnych kwasów tłuszczowych w 1g tłuszczu. b) liczba zmydlenia - jest to liczba mg KH potrzebna do zmydlenia 1g tłuszczu. c) liczba jodowa - liczba gram wolnego I2 przyłączonego do 100g tłuszczu. d) liczba eicherta-meissla - ilość cm 3 roztworu NaH o stężeniu 0,1mol/dm 3 potrzebna do zobojętnienia lotnych, rozpuszczalnych w wodzie kwasów, otrzymanych z 5g tłuszczu w ściśle określonych warunkach. "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 10

11 Lipidy proste B. Woski = Woski pochodzenia zwierzęcego: Lanolina lbrot, spermacet ((łac. cetaceum) wosk pszczeli (łac. era flava) iała stałe Nierozpuszczalne w wodzie Tworzą warstwę ochronną Woski pochodzenia roślinnego: lej jojoba (temp. top. 7 o ) arnauba (temp. top. 85 o ) Kandelia Woski pochodzenia naturalnego: erezyna zokeryt (nie mylić z parafiną) "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 11

12 Lipidy proste - woski wosk wzor strukturalny wykorzystanie lanolina przemysl kosmetyczny i farmaceutyczny topi sie dobrze wiaze wode - tworzy emulsje 16 palmitoilolanosterol olbrot 16 palmitynian cetylowy (H 2 ) 15 H 3 swiece masci, kremy, leki, kredki wosk pszczeli 26 (H 2 ) 29 H 3 przemysl kosmetyczny i farmaceutyczny inne topi sie przy (w zaleznosci od skladu) cerotynian mirycylowy 30 H 3 (H 2 ) 29 oznaczenie E-901 melisynian mirycylowy "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 12

13 Lipidy złożone - fosfolipidy glicerofosfolipidy H P H P NH 3 P NH 3 Kwas fosfatydowy fosfatydyloetanoloamina (kefalina kolaminowa) fosfatydyloseryna (kefalina serynowa) P N cz. cholina Lecytyna: składnik bł. komórkowych i tk. mózgowej otrzymywana z żółtka jaj kurzych dodatek do żywności (E 322) używana do celów leczniczych fosfatydylocholina (lecytyna) "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 13

14 Lipidy złożone - fosfolipidy Sfingofosfolipidy H H H H sfingozyna 18 H 37 N 2 NH 2 ceramid (N-acylosfingozyna) HN H HN P N sfingomielina cz. cholina = kwas stearynowy 17 H 35 H, palmitynowy 15 H 31 H, lignocerynowy 23 H 47 H, nerwonowego 8 H 17 -H=H-(H 2 ) 13 H "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 14

15 Lipidy złożone - glikolipidy glikosfingolipidy cerebrozydy galaktocerebrozyd H NH H H H H cz. ceramidu cz. galaktopiranozy kwas nazwa 22 H 45 HHH 8 H 17 -H=H-(H 2 ) 12 -H 2 -H 23 H 47 H cerebronowy nerwonowy lignocerynowy cerebron nerwon kerazyn "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 15

16 Lipidy złożone - glikolipidy Sulfolipid H H 24 : kwas nerwonowy kwas lignocerynowy NH H S 3 H Gangliozydy - istota szara mózgowia H oligosacharyd reszty kwasów sjalowych = kwas stearynowy NH disjalogangliozyd 1Glc Gal GalNAc Gal 4 --SA SA=kwas N-acetyloneuraminowy (ang. sialic acid N-acetylneuraminic acid, NeuAc, NANA) H H 2 H NH H H H "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 16

17 Lipidy złożone właściwości amfipatyczne hydrofilowa glowa fosfatydylocholina: hydrofobowe ogony P N blona komorkowa przestrzen zewnatrzkomorkowa liposom przestrzen wewnatrzkomorkowa (cytoplazmatyczna) woda możliwość samoorganizacji! woda "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 17

18 Eikozydy NNKT ( 20 ) prostaglandyny (PGs) 2 H PG E2 H H tromboksany (TXs) 2 H TX A 2 H leukotrieny (LTs) 2 H LT A 4 lipoksyny (LXs) H H 2 H LX A 4 H "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 18

19 Prostaglandyny (PGs); podklasa eikozydów (ikozanoidów) uszkodzenie tkanka (bl. komorkowa) fosfolipid 2 H leukotrieny kw. arachidonowy X-1 X-2 prostaglandyny PGs cytoprotektyczne ustrojowy indukowany prostaglandyny PGs stanow zapalnych - ochrona bl.sluzowej - zapobiegaja agregacji trombocytow - rekrutacja kom. zapalnych - draznienie receptorow bolu - kontrola temperatury inhibitory NSAIDS (non-x-2) Non-Sterid Anti-Inflamatory-Drugs induktory cytokiny czynniki wzrostu "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 19

20 Prostaglandyny (PGs); przykłady H H H PGE1 H 8 12 PGH H "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 20

21 Prostaglandyny (PGs); podział PG A wiaz. "=" 9 = PG F H 9 H 11 H ' H ' PG B 8-12 wiaz. "=" 9 = PG H H ' ' PG wiaz. "=" 9 = PG I H PG D H ' 9 H 11 = H ' ' PG E 11 H 9 = H ' "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 21

22 Prostaglandyny (PGs) Zastosowanie: mało toksycznymi wielokierunkowymi lekami hormonalne stymulatory i mediatory fizjologii rozrodu H H Mizoprostol Pfizer/Pharmacia (jako YTTE, E1) H F 3 F 3 H H F 3 TAVATAN (F) H H J. Y. Park, M.H. Pillinger, S. B. Abramson linical Immunology 2006, 119, 229 H H Dinoproston "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 22

23 Prostaglandyny (PGs) NSAIDs - NonSteroidal Anti-Inflammatory Drugs H Aspiryna (S)-Ibuprofen H Naproksen H H 2 N S elecoxib N N F 3 S ofecoxib X-1, X-2 X-2 "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 23

24 Prostaglandyny (PGs) H 2 68% H MeH 1. (S)-prolina Amberlyst [Bn 2 NH 2 ][F 3 ] 14% (2 etapy) ratio 99:1 (N)Li 2 u TBDMS 1. 3 Hl aq Me 3 Sil/ NEt 3 Me 3 Si TBDMS 2. NaBH 4 60% (2 etapy) H TBDMS THF H H BrPh 3 P 57% (2 etapy) 2 H H H H H G. oulthard, W. Erb, V. K. Aggarwal Nature 2012, 489, 279 PGF 2 "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 24

25 Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach H H witamina A (retinol) odkryta 1931 od 1947 wytwarzana przemyslowo pelni wiele funkcji m.in. w procesie widzenia (niedobór="kurza slepota" witamina E -tokoferol wyizolowana z kielków pszenicy w 1927 otrzymywana sztucznie i izolowana z mat. nat. wplywa na plodnosc H witamina K H witamina D 2 w XVIIIw. jej niedobór wiazano z wystepowaniem krzywicy w 1921 r. wyodrebniono D 2 wyodrebniona w 1939 z lisci lucerny odpowiedzialan za procesy krwiotwórcze "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 25

26 Witaminy A, E wyzwanie syntetyczne H DH-Linalcool ( 10 ) -jonon citral ( 10 ) "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 26

27 Witaminy A, E synteza Hoffmann-La-oche 6 H PPh 3 X Ac H BASF 5 wit. A H PhS 2 H S 2 Ph X 5 hone-poulenc "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 27

28 Witaminy A, E synteza H H trimetylohydrochinon H geranylaceton Wit. E H izofitol "hemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, Whem PW 28

Lipidy. związki niepolarne wpływ na rozpuszczalność. Tłuszcze: stałe (zwierzęce) ciekłe (roślinne) Tłuszcze: nasycone nienasycone wielonienasycone!

Lipidy. związki niepolarne wpływ na rozpuszczalność. Tłuszcze: stałe (zwierzęce) ciekłe (roślinne) Tłuszcze: nasycone nienasycone wielonienasycone! Lipidy związki niepolarne wpływ na rozpuszczalność Tłuszcze: stałe (zwierzęce) ciekłe (roślinne) Tłuszcze: nasycone nienasycone wielonienasycone! Lipidy: proste (tłuszcze właściwe, woski) złożone (fosfolipidy,

Bardziej szczegółowo

Izoenzymy. Katalizują te same reakcje, ale różnią się właściwościami fizycznymi lub kinetycznymi. Optimum ph. Powinowactwo do substratu

Izoenzymy. Katalizują te same reakcje, ale różnią się właściwościami fizycznymi lub kinetycznymi. Optimum ph. Powinowactwo do substratu Izoenzymy Katalizują te same reakcje, ale różnią się właściwościami fizycznymi lub kinetycznymi Optimum ph Powinowactwo do substratu Wrażliwość na inhibitory Badanie LDH H4 (serce) H3M1 H2M2 H1M3 M4 (wątroba)

Bardziej szczegółowo

Budowa i klasyfikacja lipidów

Budowa i klasyfikacja lipidów Budowa i klasyfikacja lipidów Klasyfikacja lipidów Lipidy Kwasy tłuszczowe Tłuszcze obojętne Woski Fosfolipidy Sfingolipidy Glikolipidy Steroidy Zawierające: - glicerol - grupę fosforanową - kwasy tłuszczowe

Bardziej szczegółowo

Budowa i klasyfikacja lipidów

Budowa i klasyfikacja lipidów Egzamin 3 pytania testowe na każdy temat (3 x 10 x 1 pkt) 5 pytań opisowych dot. całego zakresu (5 x 4 pkt) W sumie można uzyskać 50 pkt Zaliczenie egzaminu od 26 pkt Budowa i klasyfikacja lipidów Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Budowa tłuszczów // // H 2 C O H HO C R 1 H 2 C O C R 1 // // HC O H + HO C R 2 HC - O C R 2 + 3H 2 O

Budowa tłuszczów // // H 2 C O H HO C R 1 H 2 C O C R 1 // // HC O H + HO C R 2 HC - O C R 2 + 3H 2 O Tłuszcze (glicerydy) - Budowa i podział tłuszczów, - Wyższe kwasy tłuszczowe, - Hydroliza (zmydlanie) tłuszczów - Utwardzanie tłuszczów -Próba akroleinowa -Liczba zmydlania, liczba jodowa Budowa tłuszczów

Bardziej szczegółowo

Kwasy t uszczowe i triacyloglicerole

Kwasy t uszczowe i triacyloglicerole 48 Bioczàsteczki Kwasy t uszczowe i triacyloglicerole A. Kwasy karboksylowe H Kwasy t uszczowe wyst pujàce w przyrodzie sà kwasami karboksylowymi o prostych aƒcuchach w glowodorowych, zawierajàcych 4 24

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Lipidy (I)

Ćwiczenie 2. Lipidy (I) Ćwiczenie 2 Lipidy (I) Lipidy to naturalnie występujące organiczne cząsteczki izolowane z komórek i tkanek przez ekstrakcję niepolarnymi rozpuszczalnikami. Lipidy dzieli się na dwa podstawowe typy: tłuszcze

Bardziej szczegółowo

Lipidy = tłuszczowce

Lipidy = tłuszczowce Lipidy = tłuszczowce WSTĘP Nadwaga i nadmierne otłuszczenie to jeden z podstawowych problemów współczesnego społeczeństwa, dotykający nie tylko ludzi, ale w coraz większym stopniu także zwierzęta udomowione.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 5. Lipidy. dr Anna Bielenica. 2. Podział lipidów. Repetytorium. Repetytorium

Ćwiczenie nr 5. Lipidy. dr Anna Bielenica. 2. Podział lipidów. Repetytorium. Repetytorium Ćwiczenie nr 5 Repetytorium dr Anna Bielenica Lipidy 1. gólne wiadomości o lipidach. 2. Podział lipidów. 3. Kwasy tłuszczowe. 4. Tłuszcze właściwe (triglicerydy, triacyloglicerole). 5. Lipidy złożone -

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia laboratoryjne - teoria

Ćwiczenia laboratoryjne - teoria UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Ćwiczenia laboratoryjne - teoria Analiza lipidów ANALIZA PRODUKTÓW POCHODZENIA NATURALNEGO Gdańsk, 2009 1 1. Lipidy Lipidy, inaczej tłuszcze,

Bardziej szczegółowo

Lipidy OLEJ. Kwasy t uszczowe. Kwasy t uszczowe Omega6 COOH COOH CH3. Schéma acides gras omega 6 COOH

Lipidy OLEJ. Kwasy t uszczowe. Kwasy t uszczowe Omega6 COOH COOH CH3. Schéma acides gras omega 6 COOH Lipidy CH 3 R CH3 Kwasy t uszczowe Kwasy t uszczowe Omega3 Lipidy Schéma acides gras omega 6 CH3 Kwasy t uszczowe Omega6 23 TRAN Kwasy t uszczowe Wielonienasycone kwasy t uszczowe zawarte w pokarmie ulegajà

Bardziej szczegółowo

Lipidy (tłuszczowce)

Lipidy (tłuszczowce) Lipidy (tłuszczowce) Miejsce lipidów wśród innych składników chemicznych Lipidy To niejednorodna grupa związków, tak pod względem składu chemicznego, jak i roli, jaką odrywają w organizmach. W ich skład

Bardziej szczegółowo

Korzyści z wegetarianizmu

Korzyści z wegetarianizmu Korzyści z wegetarianizmu QQ QQ Wegetarianizm a choroby cywilizacyjne Przemiana lipidowa ustroju Lipidy (tłuszcze) dostarczają z 1 grama 9 kcal. Są naturalną formą gromadzenia zapasów energii magazynowanej

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Lipidy. Zakład Chemii Medycznej. Pomorski Uniwersytet Medyczny

Lipidy. Zakład Chemii Medycznej. Pomorski Uniwersytet Medyczny Lipidy Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny I. Lipidy Substancje organiczne, występujące w organizmach żywych, nierozpuszczalne w wodzie, ale dające się ekstrahować rozpuszczalnikami organicznymi

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK. ROZPORZĄDZENIA KOMISJI (UE) nr /..

ZAŁĄCZNIK. ROZPORZĄDZENIA KOMISJI (UE) nr /.. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia XXX r. SANCO/10387/2013 Rev. 1 ANNEX (POOL/E3/2013/10387/10387R1-EN ANNEX.doc) D030733/02 [ ](2014) XXX draft ANNEX 1 ZAŁĄCZNIK do ROZPORZĄDZENIA KOMISJI (UE) nr /.. przyznającego

Bardziej szczegółowo

Biochemia Ćwiczenie 7

Biochemia Ćwiczenie 7 Imię i nazwisko Uzyskane punkty Nr albumu data /2 podpis asystenta ĆWICZENIE 7 LIPIDY O ZNACZENIU BIOLOGICZNYM Wstęp merytoryczny Pojęciem lipidów określa się zespół heterogennych związków organicznych

Bardziej szczegółowo

l. at C Wzór sumaryczny pół strukturalny Nazwa systematyczna Nazwa zwyczajowa 1 HCOOH

l. at C Wzór sumaryczny pół strukturalny Nazwa systematyczna Nazwa zwyczajowa 1 HCOOH KWASY KARBOKSYLOWE Temat: Szereg homologiczny kwasów karboksylowych 1) Występowanie kwasów karboksylowych 2) Podział kwasów karboksylowych 3) Wzory i nazwy kwasów karboksylowych Ad.1 - kwas octowy - kwas

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA Temat: Denaturacja białek oraz przemiany tłuszczów i węglowodorów, jako typowe przemiany chemiczne i biochemiczne zachodzące w żywności mrożonej. Łukasz Tryc SUChiKL Sem.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 7. Lipidy. Metoda Hanusa ilościowego oznaczania stopnia nasycenia tłuszczu. Oznaczanie katalitycznej aktywności lipazy trzustkowej.

Ćwiczenie nr 7. Lipidy. Metoda Hanusa ilościowego oznaczania stopnia nasycenia tłuszczu. Oznaczanie katalitycznej aktywności lipazy trzustkowej. Ćwiczenie nr 7. Lipidy. Metoda Hanusa ilościowego oznaczania stopnia nasycenia tłuszczu. znaczanie katalitycznej aktywności lipazy trzustkowej. Celem ćwiczenia jest: poznanie właściwości fizyko-chemicznych

Bardziej szczegółowo

Organizm człowieka. Rola tłuszczów. Roman Cichon Katedra Żywienia i Dietetyki CM UMK Bydgoszcz 2015

Organizm człowieka. Rola tłuszczów. Roman Cichon Katedra Żywienia i Dietetyki CM UMK Bydgoszcz 2015 Organizm człowieka Rola tłuszczów Roman Cichon Katedra Żywienia i Dietetyki CM UMK Bydgoszcz 2015 Klasyfikacja Pojęcie tłuszcze odnosi się do grupy związków charakteryzujących się nierozpuszczalnością

Bardziej szczegółowo

FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ

FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ Agata Ołownia-Sarna 1. Chemia organiczna to chemia związków: a) Węgla, b) Tlenu, c) Azotu. 2. Do związków organicznych zaliczamy: a) Metan, b) Kwas węglowy,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka profilu kwasów tłuszczowych przechowywanego oleju rzepakowego produkcji polskiej

Charakterystyka profilu kwasów tłuszczowych przechowywanego oleju rzepakowego produkcji polskiej Zeszyty Naukowe nr 833 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2010 Elżbieta Kondratowicz-Pietruszka Katedra Chemii Ogólnej Lidia Ostasz Katedra Chemii Ogólnej Charakterystyka profilu kwasów tłuszczowych

Bardziej szczegółowo

Lipidy. Zakład Chemii Medycznej. Pomorski Uniwersytet Medyczny

Lipidy. Zakład Chemii Medycznej. Pomorski Uniwersytet Medyczny Lipidy Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny Lipidy Substancje organiczne, występujące w organizmach żywych, nierozpuszczalne w wodzie, ale dające się ekstrahować rozpuszczalnikami organicznymi

Bardziej szczegółowo

Tradycyjne surowce tłuszczowe

Tradycyjne surowce tłuszczowe Surowce tłuszczowe Tradycyjne surowce tłuszczowe oleje roślinne tłuszcze zwierzęce naturalne woski wosk pszczeli, lanolina, woski kopalne i roślinne węglowodory olej parafinowy, wazelina, skwalen alkohole

Bardziej szczegółowo

12. LIPIDY I POCHODNE

12. LIPIDY I POCHODNE 12. LIPIDY I PDNE Iwona śak Lipidy są cząsteczkami nierozpuszczalnymi w wodzie, lecz rozpuszczającymi się w rozpuszczalnikach organicznych. Zazwyczaj są to estry wyŝszych kwasów tłuszczowych z alkoholami

Bardziej szczegółowo

LIPIDY I ICH PRZEMIANA

LIPIDY I ICH PRZEMIANA Rozdział 9 LIPIDY I I PRZEMIANA 9.1. gólna charakterystyka i klasyfikacja lipidów Do lipidów należą naturalne pochodne wyższych kwasów tłuszczowych ulegające przemianom w żywych organizmach. Są nierozpuszczalne

Bardziej szczegółowo

Chemia lipidów i białek SYLABUS

Chemia lipidów i białek SYLABUS Chemia lipidów i białek nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Def. Kwasy karboksylowe to związki, których cząsteczki zawierają jedną lub więcej grup

Def. Kwasy karboksylowe to związki, których cząsteczki zawierają jedną lub więcej grup Cz. XXV - Kwasy karboksylowe Def. Kwasy karboksylowe to związki, których cząsteczki zawierają jedną lub więcej grup karboksylowych - CH ( - C - H ), atom C w grupie funkcyjnej jest na hybrydyzacji sp 2,

Bardziej szczegółowo

Lipidy. Zakład Chemii Medycznej. Pomorski Uniwersytet Medyczny

Lipidy. Zakład Chemii Medycznej. Pomorski Uniwersytet Medyczny Lipidy Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny Lipidy Substancje organiczne, występujące w organizmach żywych, nierozpuszczalne w wodzie, ale dające się ekstrahować rozpuszczalnikami organicznymi

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 12 Lipidy - tłuszcze nasycone i nienasycone. Liczba jodowa, metoda Hanusa ilościowego oznaczania stopnia nienasycenia tłuszczu

Ćwiczenie nr 12 Lipidy - tłuszcze nasycone i nienasycone. Liczba jodowa, metoda Hanusa ilościowego oznaczania stopnia nienasycenia tłuszczu Ćwiczenie nr 12 Lipidy - tłuszcze nasycone i nienasycone. Liczba jodowa, metoda Hanusa ilościowego oznaczania stopnia nienasycenia tłuszczu Celem ćwiczenia jest: wykrywanie nienasyconych kwasów tłuszczowych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5 SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5 BIAŁKA 1. Wprowadzenie... 7 2. Aminokwasy jednostki strukturalne białek... 7 2.1. Klasyfikacja aminokwasów... 9 2.1.1. Aminokwasy białkowe i niebiałkowe... 9 2.1.2. Zdolność

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

Piotrków Trybunalski, ul. Gliniana 6 tel./fax: ,

Piotrków Trybunalski, ul. Gliniana 6 tel./fax: , 97-300 Piotrków Trybunalski, ul. Gliniana 6 tel./fax: 44 616 30 51, 44 616 31 51 e-mail: pets@dolfos.pl www.dolfos.pl Dodatki w 1 tabletce Witamina A... 1 500 j.m. Witamina D3... 66 j.m. Witamina E...

Bardziej szczegółowo

Sterydy (Steroidy) "Chemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW

Sterydy (Steroidy) Chemia Medyczna dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW Sterydy (Steroidy) Związki pochodzenia zwierzęcego, roślinnego i mikroorganicznego; pochodne lipidów, których wspólnącechą budowy jest układ czterech sprzężonych pierścieni węglowodorowych zwany steranem(cyklopentanoperhydrofenantren)

Bardziej szczegółowo

I IKOZANOIDY. Iwona śak, Izabela Szołtysek-Bołdys

I IKOZANOIDY. Iwona śak, Izabela Szołtysek-Bołdys 11. KWASY TŁUSZCZWE I IKZANIDY Iwona śak, Izabela Szołtysek-Bołdys Kwasy tłuszczowe pełnią funkcję strukturalno-budulcową w błonach biologicznych jako składniki fosfolipidów i glikolipidów. Pełnią funkcję

Bardziej szczegółowo

LIPIDY (TŁUSZCZE) I. Wprowadzenie teoretyczne

LIPIDY (TŁUSZCZE) I. Wprowadzenie teoretyczne LIPIDY (TŁUSZCZE) I. Wprowadzenie teoretyczne Nazwą tą obejmujemy szereg różnie zbudowanych biocząsteczek, spełniających ważną rolę w świecie mikroorganizmów, roślin i zwierząt. Jako elementy żywych organizmów

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny w klasie III

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny w klasie III Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny w klasie III rozumie pojęcia: chemia nieorganiczna, chemia organiczna; pisze wzory sumaryczne, zna nazwy czterech początkowych węglowodorów zna pojęcie: szereg

Bardziej szczegółowo

KLASA III Dział 9. WĘGLOWODORY

KLASA III Dział 9. WĘGLOWODORY KLASA III Dział 9. WĘGLOWODORY rozumie pojęcia: chemia nieorganiczna/chemia organiczna; pisze wzory sumaryczne, zna nazwy czterech pierwszych węglowodorów nasyconych; zna pojęcie szereg homologiczny zna

Bardziej szczegółowo

Kwasy tłuszczowe monokarboksylowe dikarboksylowe kilkaset parzystą nasycone kwasy tłuszczowe mononienasycone kwasy tłuszczowe

Kwasy tłuszczowe monokarboksylowe dikarboksylowe kilkaset parzystą nasycone kwasy tłuszczowe mononienasycone kwasy tłuszczowe Kwasy tłuszczowe Kwasy tłuszczowe są kwasami karboksylowymi i w organizmach żywych występują w wielu formach cząsteczkowych. Większość występujących w lipidach kwasów tłuszczowych to monokarboksylowe kwasy

Bardziej szczegółowo

Izabela Dobrowolska ROLA ULTRACZYSTEGO EPA W LECZENIU STANÓW ZAPALNYCH I DEPRESJI

Izabela Dobrowolska ROLA ULTRACZYSTEGO EPA W LECZENIU STANÓW ZAPALNYCH I DEPRESJI Izabela Dobrowolska ROLA ULTRACZYSTEGO EPA W LECZENIU STANÓW ZAPALNYCH I DEPRESJI krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) organizm nie jest w stanie ich produkować

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BADAWCZY LECYTYNA - WYDZIELANIE, ZASTOSOWANIE I IDENTYFIKACJA METODĄ SPEKTROSKOPII W PODCZERWIENI (IR)

PROJEKT BADAWCZY LECYTYNA - WYDZIELANIE, ZASTOSOWANIE I IDENTYFIKACJA METODĄ SPEKTROSKOPII W PODCZERWIENI (IR) PRJEKT BADAWCZY LECYTYNA - WYDZIELANIE, ZASTSWANIE I IDENTYFIKACJA METDĄ SPEKTRSKPII W PDCZERWIENI (IR) 1 Nauka i technologia dla żywności Projekt badawczy Temat: Lecytyna - wydzielanie, zastosowanie i

Bardziej szczegółowo

1. SACHARYDY W ŻYWNOŚCI - BUDOWA I PRZEKSZTAŁCENIA

1. SACHARYDY W ŻYWNOŚCI - BUDOWA I PRZEKSZTAŁCENIA Chemia żywności : praca zbiorowa. T. 2, Sacharydy, lipidy i białka / pod red. Zdzisława E. Sikorskiego ; aut. Bronisław Drozdowski [et al.]. wyd. 6, dodr. 2. Warszawa, 2014 Spis treści PRZEDMOWA 11 1.

Bardziej szczegółowo

Chemia związków węgla

Chemia związków węgla strona 1/7 hemia związków węgla Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Węgiel i jego związki. Proste węglowodory nasycone i nienasycone, alkohole, kwasy karboksylowe,

Bardziej szczegółowo

I. Węgiel i jego związki z wodorem

I. Węgiel i jego związki z wodorem NaCoBeZU z chemii dla klasy 3 I. Węgiel i jego związki z wodorem 1. Poznajemy naturalne źródła węglowodorów wymieniam kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną wyjaśniam, czym zajmuje się

Bardziej szczegółowo

Tłuszcze właściwe są to estry alkoholu trihydroksylowego - glicerolu i różnych kwasów tłuszczowych.

Tłuszcze właściwe są to estry alkoholu trihydroksylowego - glicerolu i różnych kwasów tłuszczowych. LIPIDY (TŁUSZCZOWCE) Ze względu na budowę tłuszczowce dzielimy na: - tłuszcze proste (tłuszcze właściwe i woski) - lipoidy (należą do nich tłuszcze złożone i pochodne lipidowe) I. TŁUSZCZE WŁAŚCIWE 1.

Bardziej szczegółowo

Błona komórkowa - funkcje a struktura? Błony komórki jako bariery

Błona komórkowa - funkcje a struktura? Błony komórki jako bariery komórka wysoki niska stopień uporządkowania cząsteczek entropia układu otoczenie niski wysoka Błona komórkowa - funkcje a struktura? Błony komórki jako bariery bariery między przedziałami (kompartmentami)

Bardziej szczegółowo

EPA - ZDROWIE ZAKLĘTE W ZŁOTEJ KROPLI. dr Izabela Dobrowolska

EPA - ZDROWIE ZAKLĘTE W ZŁOTEJ KROPLI. dr Izabela Dobrowolska EPA - ZDROWIE ZAKLĘTE W ZŁOTEJ KROPLI dr Izabela Dobrowolska NASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NP. C18:2n-w6 krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe

Bardziej szczegółowo

Tłuszcze. Podział i budowa tłuszczów

Tłuszcze. Podział i budowa tłuszczów Tłuszcze dr hab. n. med. Lucyna Ostrowska Określenie tłuszcze obejmuje zarówno składniki pokarmowe, jak i produkty spożywcze nazywane potocznie tłuszczami, takie jak masło, smalec, margaryny i oleje jadalne.

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie właściwości tłuszczów

Oznaczanie właściwości tłuszczów znaczanie właściwości tłuszczów Prowadzący: mgr inż. Maciej Chrubasik Wstęp teoretyczny Lipidy Lipidy ( tłuszcze ) są estrami kwasów tłuszczowych : - gdy alkoholem jest gliceryna ( 1,2,3-trihydroksy propan;

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny

Wymagania programowe na poszczególne oceny Przedmiot: chemia Klasa: IIIa, IIIb Nauczyciel: Agata SROKA Wymagania programowe na poszczególne oceny VII. Węgiel i jego związki z wodorem podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną

Bardziej szczegółowo

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6)

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Trienyl - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Stosowany w leczeniu przeciwmiażdżycowym i w profilaktyce chorób naczyniowych serca

Bardziej szczegółowo

Błona komórkowa - funkcje a struktura?

Błona komórkowa - funkcje a struktura? Błona komórkowa - funkcje a struktura? komórka wysoki niska stopień uporządkowania cząsteczek entropia układu otoczenie niski wysoka Błony komórki jako bariery bariery między przedziałami (kompartmentami)

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Węgiel i jego związki. określa, czym zajmuje się chemia organiczna definiuje

Bardziej szczegółowo

Tłuszcze jako główny zapasowy substrat energetyczny

Tłuszcze jako główny zapasowy substrat energetyczny Tłuszcze jako główny zapasowy substrat energetyczny Utlenienie 1 g tłuszczy pozwala na wyprodukowanie 37 kj (9 kcal) energii, podczas gdy utlenienie 1 g węglowodanów lub białek dostarcza tylko 17 kj (4

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA nr 11 ANALIZA TŁUSZCZÓW

PRACOWNIA nr 11 ANALIZA TŁUSZCZÓW PRACOWNIA nr 11 ANALIZA TŁUSZCZÓW Zagadnienia do kartkówki: 1. Tłuszcze - definicja, wzór ogólny, nazewnictwo, budowa, otrzymywanie i podział (ze względu na stan skupienia, na pochodzenie). 2. Podział:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne:

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne: Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: -określa, co to są

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNE SKŁADNIKI KOSMETYKÓW LIPIDY I ICH POCHODNE

BEZPIECZNE SKŁADNIKI KOSMETYKÓW LIPIDY I ICH POCHODNE PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie Technika, Informatyka, Inżynieria Bezpieczeństwa 2015, t. III, s. 9 27 http://dx.doi.org/10.16926/tiib.2015.03.01 Lidia Chrząstek, Barbara Dondela,

Bardziej szczegółowo

Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA:

Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA: Kwasy omega -3, szczególnie EPA i DHA: - są konieczne do prawidłowej budowy, rozwoju i funkcjonowania całego Twojego organizmu: Stężenie kwasów tłuszczowych w organizmie człowieka [g/100g stężenia całkowitego]

Bardziej szczegółowo

Wskaż probówkę, w której nastapi odbarwienie roztworu wody bromowej lub manganianu (VII) potasu.

Wskaż probówkę, w której nastapi odbarwienie roztworu wody bromowej lub manganianu (VII) potasu. Zadanie: 1 (1 pkt) Margaryna powstaje z tłuszczów roślinnych przez: a) Katalityczne przyłączenie wodoru b) Łagodne utlenianie kwasów tłuszczowych c) Ochładzanie tłuszczów roślinnych d) Polimeryzację kwasów

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Uniwersytet Gdański Wydział Chemii Chemia żywności Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 5 Tłuszcze. Kinetyka zmian chemicznych w tłuszczach poddawanych mikrofalowemu

Bardziej szczegółowo

TIENS OLEJ Z WIESIOŁKA

TIENS OLEJ Z WIESIOŁKA TIENS OLEJ Z WIESIOŁKA WIESIOŁEK ZINC and its influence on human body Pliniusz Starszy, rzymski historyk i pisarz, w swoim dziele Historia Naturalna tak pisze o wiesiołku: Zioło dobre jak wino, aby uradować

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRZEESTRYFIKOWANIA ENZYMATYCZNEGO NA JAKOŚCIOWE PARAMETRY ŻYWIENIOWE OLEJÓW ROŚLINNYCH

WPŁYW PRZEESTRYFIKOWANIA ENZYMATYCZNEGO NA JAKOŚCIOWE PARAMETRY ŻYWIENIOWE OLEJÓW ROŚLINNYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 344 348 Magdalena Wirkowska, Joanna Bryś, Katarzyna Tarnowska, Bolesław Kowalski WPŁYW PRZEESTRYFIKOWANIA ENZYMATYCZNEGO NA JAKOŚCIOWE PARAMETRY ŻYWIENIOWE OLEJÓW

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) L 160/14 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 579/2014 z dnia 28 maja 2014 r. przyznające odstępstwo od niektórych przepisów załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

CHEMIA!YWNO"CI. Kierunek: Technologia!ywno"ci i!ywienie Cz#owieka semestr III

CHEMIA!YWNOCI. Kierunek: Technologia!ywnoci i!ywienie Cz#owieka semestr III CHEMIA!YWNO"CI Kierunek: Technologia!ywno"ci i!ywienie Cz#owieka semestr III WYDZIA! NAUK O "YWNO#CI I RYBACTWA CENTRUM BIOIMMOBILIZACJI I INNOWACYJNYCH MATERIA!ÓW OPAKOWANIOWYCH Zawarto#$ lipidów w %ywno#ci

Bardziej szczegółowo

Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - kwasy karboksylowe, estry, glicerydy - tłuszcze, mydła + przykładowe zadania z rozwiązaniami

Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - kwasy karboksylowe, estry, glicerydy - tłuszcze, mydła + przykładowe zadania z rozwiązaniami Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - kwasy karboksylowe, estry, glicerydy - tłuszcze, mydła + przykładowe zadania z rozwiązaniami I. Kwasy karboksylowe 1. Budowa i klasyfikacja kwasów karboksylowych

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Medyczny. Ul. Mazowiecka 6/8; Łódź

Uniwersytet Medyczny. Ul. Mazowiecka 6/8; Łódź Uniwersytet Medyczny Wydział Nauk Biomedycznych i Kształcenia Podyplomowego Międzywydziałowa Katedra Fizjologii Doświadczalnej i Klinicznej Ul. Mazowiecka 6/8; 92-215 Łódź Prof. dr hab.n. med. Anna Gorąca

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z chemii dla klasy 3b. Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu. na rok szkolny 2015/2016

Wymagania edukacyjne z chemii dla klasy 3b. Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu. na rok szkolny 2015/2016 Wymagania edukacyjne z chemii dla klasy 3b Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu na rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: mgr Joanna Szasta Węgiel i jego związki z wodorem definiuje pojęcia: chemia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne. Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum

WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne. Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum Program nauczania chemii w gimnazjum autorzy: Teresa Kulawik, Maria Litwin Program realizowany przy pomocy

Bardziej szczegółowo

Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013

Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013 Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013 Budowa spc (surfaktant, tensyd) - są to cząsteczki amfifilowe ogon część hydrofobowa zwykle długi łańcuch alifatyczny (węglowodorowy) głowa część hydrofilowa

Bardziej szczegółowo

LIPIDY. Slajd 1 WYKŁAD 5. Slajd 2. Slajd 3. LIPIDY: budowa lecytyny (fosfatydylocholina) AGNIESZKA ZEMBROŃ-ŁACNY. Struktura kwasów tłuszczowych

LIPIDY. Slajd 1 WYKŁAD 5. Slajd 2. Slajd 3. LIPIDY: budowa lecytyny (fosfatydylocholina) AGNIESZKA ZEMBROŃ-ŁACNY. Struktura kwasów tłuszczowych część hydrofobowa część hydrofilowa Slajd 1 WYKŁAD 5 LIPIDY AGNIESZKA ZEMBROŃ-ŁACNY Slajd 2 LIPIDY: budowa lecytyny (fosfatydylocholina) cholina fosforan azot wiązanie estrowe glicerol fosfor tlen węgiel

Bardziej szczegółowo

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :.

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. Zadanie 1 Przeanalizuj schemat i wykonaj polecenia. a. Wymień cztery struktury występujące zarówno w komórce roślinnej,

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich

Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich przeznaczenie -opisuje właściwości substancji używanych na co dzień

Bardziej szczegółowo

Projekt badawczy. Temat: Lecytyna - wydzielanie, zastosowanie i identyfikacja metodą spektroskopii w podczerwieni (IR)

Projekt badawczy. Temat: Lecytyna - wydzielanie, zastosowanie i identyfikacja metodą spektroskopii w podczerwieni (IR) Nauka i technologia dla żywności Projekt badawczy Temat: Lecytyna - wydzielanie, zastosowanie i identyfikacja metodą spektroskopii w podczerwieni (IR) Wprowadzenie: Lipidy obok białek i cukrów znajdują

Bardziej szczegółowo

TIENS L-Karnityna Plus

TIENS L-Karnityna Plus TIENS L-Karnityna Plus Zawartość jednej kapsułki Winian L-Karnityny w proszku 400 mg L-Arginina 100 mg Niacyna (witamina PP) 16 mg Witamina B6 (pirydoksyna) 2.1 mg Stearynian magnezu pochodzenia roślinnego

Bardziej szczegółowo

Lipidy - budowa. Estry alkoholi i kwasów tłuszczowych

Lipidy - budowa. Estry alkoholi i kwasów tłuszczowych LIPIDY TŁUSZCZOWCE Lipidy - budowa Estry alkoholi i kwasów tłuszczowych LIPIDY 1. Proste (tłuszcze) 1. Tłuszcze właściwe 2. Woski 2. Złożone 1. Fosfolipidy 2. Glikolipidy 1.1. TŁUSZCZE WŁAŚCIWE Estry trihydroksypropanolu

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w klasie III.

Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w klasie III. Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w klasie III. VII. Węgiel i jego związki z wodorem podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna

Bardziej szczegółowo

do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015

do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015 1 M O D E L O D P O W I E D Z I do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015 Zadanie 1. [0-6 pkt.] Zaprojektuj doświadczenie chemiczne, w którym otrzymasz etylen oraz wykażesz

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy trzeciej

WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy trzeciej Lucyna Krupa Rok szkolny 2016/2017 Anna Mikrut WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy trzeciej Wyróżnia się wymagania na: ocenę dopuszczającą ocenę dostateczną (obejmują wymagania na ocenę dopuszczającą)

Bardziej szczegółowo

Błona komórkowa - funkcje a struktura? Błony komórki jako bariery

Błona komórkowa - funkcje a struktura? Błony komórki jako bariery Błona komórkowa - funkcje a struktura? Błony komórki jako bariery 1 Jak zbudowane są błony plazmatyczne? Jak zbudowane są błony plazmatyczne? Historia badań Koniec XIX w.- badania błon erytrocytów, wodniczek

Bardziej szczegółowo

Cena : 75,00 zł Producent : SCITEC NUTRITION Stan magazynowy : bardzo wysoki Średnia ocena : brak recenzji. superodzywki.pl

Cena : 75,00 zł Producent : SCITEC NUTRITION Stan magazynowy : bardzo wysoki Średnia ocena : brak recenzji. superodzywki.pl Scitec Multi Pro PLUS 30 saszetek Cena : 75,00 zł Producent : SCITEC NUTRITION Stan magazynowy : bardzo wysoki Średnia ocena : brak recenzji Utworzono 23-12-2016 MULTI PRO PLUS posiada wysoki poziom multi-

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Klasa 3 I semestr

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Klasa 3 I semestr Wymagania programowe na poszczególne oceny. Klasa 3 I semestr VII. Węgiel i jego związki z wodorem podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna

Bardziej szczegółowo

WĘGLOWODORY. Uczeń: Przykłady wymagań nadobowiązkowych Uczeń:

WĘGLOWODORY. Uczeń: Przykłady wymagań nadobowiązkowych Uczeń: WĘGLOWODORY Wymagania na ocenę dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą pisze wzory sumaryczne, zna nazwy czterech początkowych węglowodorów nasyconych; zna pojęcie: szereg homologiczny; zna ogólny

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z chemii w klasie III.

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z chemii w klasie III. Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z chemii w klasie III. Stopień dopuszczający: podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMIA klasa III

Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMIA klasa III Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMIA klasa III I. Węgiel i jego związki z wodorem podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna

Bardziej szczegółowo

Czy warto jeść kasze i płatki?

Czy warto jeść kasze i płatki? Czy warto jeść kasze i płatki? Dr hab. Grażyna Cacak-Pietrzak Katedra Technologii Żywności Wydział Nauk o Żywności SGGW Wszechnica Żywieniowa SGGW 17.02.2016 Kasze i płatki zbożowe Kasze całe lub pokrajane

Bardziej szczegółowo

Czekolada- co to jest?

Czekolada- co to jest? Czekolada- co to jest? Wyrób cukierniczy sporządzany z miazgi kakaowej, tłuszczu kakaowego (masła kakaowego), środka słodzącego i innych dodatków. Według dyrektywy 2000/36/WE czekoladę definiuje się jako

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. Analiza triglicerydów - porównanie składu kwasów tłuszczowych oleju rzepakowego i oliwy z oliwek

Zadanie 2. Analiza triglicerydów - porównanie składu kwasów tłuszczowych oleju rzepakowego i oliwy z oliwek Zadanie 2. Analiza triglicerydów - porównanie składu kwasów tłuszczowych oleju rzepakowego i oliwy z oliwek 1. Triglicerydy wstęp Z chemicznego punktu widzenia tłuszcze roślinne i zwierzęce, zwykle nazywane

Bardziej szczegółowo

3b Do dwóch probówek, w których znajdowały się olej słonecznikowy i stopione masło, dodano. 2. Zaznacz poprawną odpowiedź.

3b Do dwóch probówek, w których znajdowały się olej słonecznikowy i stopione masło, dodano. 2. Zaznacz poprawną odpowiedź. 3b 1 PAWEŁ ZYCH IMIĘ I NAZWISKO: KLASA: GRUPA A 1. Do dwóch probówek, w których znajdowały się olej słonecznikowy i stopione masło, dodano roztworu manganianu(vii) potasu. Napisz, jakich obserwacji można

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

LIPIDY TO SKŁADNIKI ORGANIZMÓW ZWIERZĘCYCH I ROŚLINNYCH.

LIPIDY TO SKŁADNIKI ORGANIZMÓW ZWIERZĘCYCH I ROŚLINNYCH. LIPIDY TO SKŁADNIKI ORGANIZMÓW ZWIERZĘCYCH I ROŚLINNYCH. Lipidy charakteryzujemy na podstawie ich rozpuszczalności są to związki nierozpuszczalne w wodzie, ale rozpuszczalne w rozpuszczalnikach organicznych

Bardziej szczegółowo

Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie Wydział Matematyczno - Przyrodniczy

Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie Wydział Matematyczno - Przyrodniczy Akademia im. Jana Długosza w zęstochowie Wydział Matematyczno - Przyrodniczy Grzegorz Engel Wpływ wybranych związków metali na elektryczne właściwości błon lipidowych Rozprawa doktorska przygotowana w

Bardziej szczegółowo

ANALIZA TŁUSZCZÓW WŁAŚCIWYCH CZ I

ANALIZA TŁUSZCZÓW WŁAŚCIWYCH CZ I KATEDRA BIOCHEMII Wydział Biologii i Ochrony Środowiska ANALIZA TŁUSZCZÓW WŁAŚCIWYCH CZ I ĆWICZENIE 7 ZADANIE 1 Ze względu na różnorodność kwasów tłuszczowych oraz zmienny procentowy udział w budowie cząsteczki,

Bardziej szczegółowo

Węgiel i jego związki z wodorem

Węgiel i jego związki z wodorem Węgiel i jego związki z wodorem Ocena dopuszczająca [1] podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna definiuje pojęcie węglowodory wymienia

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania po pierwszym półroczu klasy III:

Szczegółowe kryteria oceniania po pierwszym półroczu klasy III: Chemia Szczegółowe kryteria oceniania po pierwszym półroczu klasy III: Dopuszczający: Ocenę otrzymuje uczeń/ uczennica, który: rozumie pojęcia: chemia nieorganiczna, chemia organiczna; wie, w jakich postaciach

Bardziej szczegółowo

CHEMIA - KLASA III VII. Węgiel i jego związki z wodorem I półrocze

CHEMIA - KLASA III VII. Węgiel i jego związki z wodorem I półrocze CHEMIA - KLASA III VII. Węgiel i jego związki z wodorem I półrocze Ocena dopuszczająca (1) podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna definiuje

Bardziej szczegółowo

Zastosowane produkty Zinzino

Zastosowane produkty Zinzino Test nr 1 przed dietą wzbogaconą o produkty Zinzino Balance Test nr 2 po 120 dniach diety wzbogaconej o produkty Zinzino Balance Zastosowane produkty Zinzino Wszystkie rodzaje diety, w tym dieta zrównoważona,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRZEESTRYFIKOWANIA ENZYMATYCZNEGO NA STABILNOŚĆ OKSYDATYWNĄ MIESZANINY TŁUSZCZU KURZEGO Z OLEJEM RZEPAKOWYM

WPŁYW PRZEESTRYFIKOWANIA ENZYMATYCZNEGO NA STABILNOŚĆ OKSYDATYWNĄ MIESZANINY TŁUSZCZU KURZEGO Z OLEJEM RZEPAKOWYM BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 314 318 Magdalena Kostecka, Bolesław Kowalski WPŁYW PRZEESTRYFIKOWANIA ENZYMATYCZNEGO NA STABILNOŚĆ OKSYDATYWNĄ MIESZANINY TŁUSZCZU KURZEGO Z OLEJEM RZEPAKOWYM

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania dla uczniów z obowiązkiem dostosowania wymagań z chemii kl. III

Przedmiotowy system oceniania dla uczniów z obowiązkiem dostosowania wymagań z chemii kl. III Chemia klasa III - wymagania programowe opracowane na podstawie przewodnika dla nauczycieli opublikowanego przez wydawnictwo OPERON I. Węgiel I jego związki z wodorem Wymagania na ocenę dopuszczającą -

Bardziej szczegółowo