ZNACZENIE PODA Y PIENI DZA W DZIA ALNOŒCI KREDYTOWEJ BANKÓW KOMERCYJNYCH. Emilia Stola

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZNACZENIE PODA Y PIENI DZA W DZIA ALNOŒCI KREDYTOWEJ BANKÓW KOMERCYJNYCH. Emilia Stola"

Transkrypt

1 ZNACZENIE PODA Y ROCZNIKI PIENI DZA NAUK W DZIA ALNOŒCI ROLNICZYCH, KREDYTOWEJ SERIA G, T. 96, BANKÓW z. 3, 2009KOMERCYJNYCH 41 ZNACZENIE PODA Y PIENI DZA W DZIA ALNOŒCI KREDYTOWEJ BANKÓW KOMERCYJNYCH Emilia Stola Katedra Ekonomiki i Organizacji Przedsiêbiorstw Szko³y G³ównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Kierownik: prof. dr hab. Henryk Runowski S³owa kluczowe: banki komercyjne, elastyczny pieni¹dz, kredyty bankowe Key words: commercial banks, money supply, bank s credits S y n o p s i s. W opracowaniu okreœlono zale noœci pomiêdzy kszta³towaniem siê wielkoœci poda y pieni¹dza, a poziomem udzielonych kredytów przez banki komercyjne w Polsce, oraz dokonano identyfikacji cech wp³ywaj¹cych na poziom poda y pieni¹dza. Na podstawie analizy prostej regresji liniowej i regresji wielorakiej oraz analizy wariancji, potwierdzono statystyczn¹ istotnoœæ zale noœci pomiêdzy wzrostem wolumenu udzielonych kredytów, a zwiêkszeniem siê poziomu poda y pieni¹dza. WSTÊP Efektywny system gospodarczy wymaga odpowiedniej iloœci pieni¹dza w obiegu. Wed³ug definicji Milewskiego [1999], poda pieni¹dza jest to iloœæ pieni¹dza, jaka znajduje siê aktualnie w obiegu. W celu osi¹gniêcia równowagi nastêpuj¹ okresowe zmiany wielkoœci poda y, regulowane przez bank centralny. Zmiany te dokonywane s¹ zazwyczaj na podstawie predykcji wzrostu dochodu narodowego, poziomu cen oraz mo liwoœci zmiany prêdkoœci obiegu pieni¹dza gotówkowego [Marciniak 2005]. Wed³ug iloœciowej teorii Fishera równowaga w obiegu zachodzi wtedy, gdy iloczyn zasobów pieni¹dza i tempa jego obiegu jest równy cenom dóbr i us³ug wchodz¹cych w sk³ad produktu narodowego brutto pomno onymi przez wielkoœæ ich produkcji [za: Marciniak 2005]. Pojêcie pieni¹dza jest stosunkowo szerokie i obejmuje wszystkie p³ynne aktywa, które po minimalnym koszcie mo na zamieniæ na gotówkê, bez utraty ich wartoœci. Zdecydowanie wê szym pojêciem jest kategoria bazy monetarnej, która obejmuje ca³oœæ wyemitowanego pieni¹dza gotówkowego, w tym bilonu oraz wartoœæ rezerw obowi¹zkowych w banku centralnym. W Polsce wystêpuj¹ cztery kategorie bazy monetarnej: M0, M1, M2 i M3 [Kazimierczak 2008]. Kategoria M0 obejmuje pieni¹dz o najwy szym stopniu p³ynnoœci, tj. pieni¹dz gotówkowy wyemitowany przez bank centralny oraz wartoœæ rachunków bie ¹cych i rachunków rezerw obowi¹zkowych banków komercyjnych w Narodowym Banku Polskim (NBP). Baza monetarna M1 jest sum¹ M0 oraz wartoœci depozytów na ¹danie, jak równie ksi¹ eczek oszczêdnoœciowych a vista osób fizycznych, przedsiêbiorstw oraz niebankowych instytucji finansowych zgromadzonych w bankach komercyjnych. Kolejna kategoria, M2, oprócz wartoœci

2 42 E. STOLA M1 dodatkowo obejmuje pozosta³e depozyty o terminie zwrotu do dwóch lat. Natomiast do M3 wlicza siê analogicznie M2 oraz wartoœæ zobowi¹zañ banków komercyjnych z tytu³u operacji z przyrzeczeniem wykupu z podmiotami niebankowymi [Kazimierczak 2008]. W celu zdefiniowania czynników kszta³tuj¹cych poda pieni¹dza nale y rozpatrzeæ jej poszczególne sk³adowe. Wykorzystuj¹c wzór mno nika pieniê nego, poda pieni¹dza mo na wyraziæ jako iloczyn mno nika pieniê nego i bazy monetarnej [Milewski 1999]. Wielkoœæ mno - nika bezpoœrednio zale y od bazy monetarnej, na któr¹ z kolei najsilniejsze oddzia³ywanie ma bank centralny. G³ównie dokonuje tego przez kana³ poœredni transmisji polityki pieniê nej, co oznacza nak³adanie na banki komercyjne obowi¹zku odprowadzania rezerwy obowi¹zkowej oraz przez ustalanie przez Radê Polityki Pieniê nej (RPP) poziomu stóp procentowych dla transakcji realizowanych z bankami komercyjnymi. W polskim systemie bankowym wystêpuj¹ cztery podstawowe stopy procentowe: lombardowa, redyskontowa, referencyjna oraz depozytowa. Poziom powy szych stóp kszta³tuje wysokoœæ oprocentowania wszystkich transakcji depozytowo-kredytowych na rynku [Zaleska 2007]. Wzrost poziomu stóp procentowych, powoduje wzrost ceny pieni¹dza i tym samym ogranicza dostêp do kredytów. Natomiast w przypadku rezerw obowi¹zkowych banków komercyjnych, bank centralny zwiêkszaj¹c ich poziom prowadzi do zwiêkszenia rezerw gotówkowych tych banków i tym samym zmniejsza mo liwoœæ kreacji pieni¹dza, czyli jego poda. Obecnie rezerwy nie s¹ jednak najwa niejszym czynnikiem, za pomoc¹ którego bank centralny reguluje poziom poda y pieni¹dza. Sytuacja ta wynika g³ównie ze stabilnej p³ynnoœci i wyp³acalnoœci banków komercyjnych [Zaleska, 2007]. Dodatkowo wed³ug Bernake a [Bernake, Blinder 1988] na poda pieni¹dza wp³ywa stopa ubytku gotówki z sektora bankowego, niekontrolowana przez bank centralny, ale zale na od sk³onnoœci ludnoœci do trzymania gotówki. Na znaczenie poda y pieni¹dza w dzia³alnoœci kredytowej banków komercyjnych, w badaniach empirycznych, pierwsi zwrócili uwagê Friedman i Schwartz w 1963 r. [za: Freixas i in. 2007]. Potwierdzili oni statycznie istnienie korelacji dodatniej pomiêdzy poda ¹ pieni¹dza, produktem krajowym brutto oraz wartoœci¹ udzielanych kredytów. Tym samym autorzy stwierdzili, i dzia³alnoœæ banków ma znaczenie tylko wtedy kiedy kreuj¹ one pieni¹dz, czyli udzielaj¹ kredytów. Wnioski Friedmana i Schwartza zosta³y potwierdzone makromodelem Keynesa IS-LM 1, w którym zak³ada siê kontrolowanie poda y pieni¹dza przez bank centralny. W kolejnych badaniach, Friedman i Schwartz wprowadzili pojêcie pojemnoœci finansowej gospodarki, mierzonej zagregowanym wolumenem kredytów [Freixas i in. 2007]. Zale - noœci te potwierdzi³ amerykañski ekonomista Mishkin. W 1978 r. opublikowa³ on wyniki badañ, przeprowadzanych w amerykañskich bankach w latach najwiêkszego kryzysu bankowego w Ameryce ( ). Badania te dowodzi³y, i najwa niejszym czynnikiem kszta³tuj¹cym poda pieni¹dza w gospodarce jest kredyt bankowy [Mishkin 1995]. Kolejne badania w tym zakresie przeprowadzili Bernake oraz Blinder. Na podstawie przeprowadzonych wyliczeñ, stwierdzili oni, i poda pieni¹dza kszta³towana jest g³ównie przez finansowe aktywa, które tworz¹ rezerwy, obligacje oraz kredyty bankowe [Qiong, Zhiwei 2008]. Ponadto, bazuj¹c na modelu CC-MM 2 autorstwa Stiglitza i Weissa z 1981 r., Bernake oraz Blinder potwierdzili statystycznie znaczenie kana³u kredytowego w kreowaniu poda y pieni¹dza. 1 Model IS-LM opisuje równowagê na rynku dóbr (IS) i rynku pieni¹dza (LM) [Kazimierczak 2008]. 2 Model CC-MM zak³ada, i poda kredytów jest uwarunkowana ryzykiem, jakie przedstawiaj¹ poszczególni kredytobiorcy. Jednoczeœnie wszyscy kredytobiorcy charakteryzuj¹ siê t¹ sam¹ wartoœci¹ zabezpieczenia, st¹d cecha ta nie mo e byæ u yta jako narzêdzie negatywnej selekcji kredytobiorców [Stiglitz, Weiss 1981].

3 ZNACZENIE PODA Y PIENI DZA W DZIA ALNOŒCI KREDYTOWEJ BANKÓW KOMERCYJNYCH 43 Przez kolejne lata zale noœæ pomiêdzy poda ¹ pieni¹dza, a dzia³alnoœci¹ kredytow¹ banków stanowi³a niewielki udzia³ w badaniach naukowych na œwiecie. Najwa niejsze prace z tego zakresu prezentowali m.in. Bernake ( ) oraz Mishkin ( ). Nieliczne badania w tym kierunku potwierdzi³y wystêpowanie wp³ywu poda y pieni¹dza na dzia- ³alnoœæ kredytow¹ banków. Jednak istniej¹ce badania w tym zakresie, skoncentrowane by³y g³ównie na analizie systemów finansowych zorientowanych kapita³owo, a nie bankowo, tak jak to jest w przypadku Polski. Nie mo na równie jednoznacznie odpowiedzieæ na pytanie o si³ê wp³ywu tych zjawisk na siebie oraz o rodzaj wystêpuj¹cej zale noœci pomiêdzy nimi, jak równie wskazaæ czynniki determinuj¹ce to oddzia³ywanie, co stwarza potrzebê analizy w tym kierunku. METODYKA BADAÑ Celem opracowania jest okreœlenie zale noœci pomiêdzy kszta³towaniem siê wielkoœci poda y pieni¹dza, a poziomem udzielonych kredytów przez banki komercyjne w Polsce, jak równie identyfikacja zmiennych, maj¹cych bezpoœredni wp³yw na kszta³towanie siê poziomu poda y pieni¹dza. Podjête badania w tym zakresie ukazuj¹ zale noœæ pomiêdzy popytem na pieni¹dz, przejawiaj¹cym siê w wolumenie kredytów, a poda ¹ pieni¹dza, regulowan¹ przez pañstwo. W badaniach dokonano oceny si³y, kszta³tu oraz kierunku powi¹zañ pomiêdzy przyjêtymi zmiennymi oraz przeprowadzono regresjê krokow¹ wsteczn¹ w celu oszacowania jednorównaniowego modelu regresyjnego. Do budowy modelu wykorzystano zmienne mog¹ce mieæ wp³yw na kszta³towanie siê poda y pieni¹dza, które nastêpnie eliminowano z modelu w zale noœci od dopasowania danych do modelu regresyjnego. Przeprowadzono równie analizê autokorelacji reszt estymowanego modelu oraz ocenê dopasowania danych do modelu z wykorzystaniem analizy wariancji. W opracowaniu wykorzystano dane empiryczne, udzielone przez Narodowy Bank Polski (NBP) oraz dane z raportów Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Przeprowadzone badania obejmuj¹ lata , próba badawcza obejmowa³a 51 banków komercyjnych, dzia³aj¹cych w polskim sektorze bankowym. Wszystkie obliczenia wykonano w programie STATISTICA 8. WYNIKI BADAÑ Do weryfikacji hipotezy o istnieniu zwi¹zku pomiêdzy poziomem poda y pieni¹dza wyra onej kategori¹ bazy monetarnej M3, a wolumenem kredytów udzielonych przez banki komercyjne zosta³a przeprowadzona analiza korelacyjna. Do zmierzenia si³y i kierunku zale - noœci pomiêdzy wybranymi zmiennymi, zastosowano klasyczne miary statystyczne, które odzwierciedlaj¹ wspó³zale noœæ przyjêtych do analizy zmiennych, tj. wspó³czynnik korelacji Pearsona oraz wspó³czynnik korelacji cz¹stkowej. Oszacowane zosta³y równie dwa modele ekonometryczne. Pierwszy, model regresji liniowej prostej, który okreœla zale noœæ pomiêdzy wzrostem kredytów, a zwiêkszaniem siê poda y pieni¹dza. Drugi, liniowy model regresji wielorakiej, definiuj¹cy zmiennoœæ poziomu bazy monetarnej M3 zmiennoœci¹ wybranych czynników j¹ kszta³tuj¹cych. 3 Okres do r.

4 44 E. STOLA W celu zmierzenia wp³ywu analizowanych zmiennych na siebie zastosowano wspó³czynnik korelacji wielorakiej. WskaŸnik ten mierzy si³ê zwi¹zku pomiêdzy zmienn¹ zale n¹ oraz ³¹cznym wp³ywem pozosta³ych zmiennych niezale nych. Wspó³czynnik ten przyjmuje wartoœci z przedzia³u [0,1] [Kot i in. 2007]. W tym przypadku, wspó³czynnik ten wynosi 0,97. Wartoœæ ta wskazuje na bardzo du ¹ si³ê oddzia³ywania wartoœci udzielanych kredytów na zwiêkszanie siê poda y pieni¹dza, regulowan¹ przez pañstwo. Wspó³czynnik korelacji Persona, który przyjmuje wartoœci z przedzia³u [-1,1], mierzy si³ê oraz kierunek zwi¹zku korelacyjnego miêdzy par¹ zmiennych. Wartoœci wspó³czynnika bliskie krañcom przedzia³u zmiennoœci, oznaczaj¹ silniejszy zwi¹zek miêdzy analizowanymi cechami [Kot i in. 2007]. W zale - noœci M3 wolumen kredytów, wspó³czynnik Pearsona wynosi³ 0,98. Tak wysoki poziom tego wspó³czynnika wskazuje na wystêpowanie silnego, prawie liniowego zwi¹zku pomiêdzy przyjêtymi zmiennymi. W kolejnym kroku analizy zale noœci M3 wolumen kredytów by³o oszacowanie modelu regresji liniowej prostej, który przyj¹³ nastêpuj¹c¹ postaæ: š 0.5('<7< Wielkoœæ wspó³czynnika regresji przy zmiennej niezale nej kredyty, oznacza, i ka dy przyrost wartoœci udzielonych kredytów przez banki komercyjne o 1 mln z³ powoduje zwiêkszenie bazy monetarnej M3 o oko³o 900 tys. z³, z b³êdem pomiaru o oko³o ± 50 tys. z³. Tabela 1. Wyniki analizy regresji liniowej prostej dla zmiennej zale nej poda pieni¹dza Oceny modelu Zmienna zale na: M3 BETA* R=, R^ 2 =, Skorygowany R =, Poziom p<,00000 B³¹d standardowy estymacji: 281 b³¹d stand. BETA B b³¹d stand. B statystyka t poziom p Wyraz wolny , ,12 7,53 0,0000 Kredyty_BK 0,9858 0,0505 0, 9 0,05 19,51 0,0000 * wspólczynnik po standaryzacji wszystkich zmiennych do œredniej 0 i odchylenia standardowego 1. W praktyce wielkoœci BETA pozwalaj¹ na porównywanie ró nego rodzaju zmiennych niezale nych w danym modelu ród³o: obliczenia w³asne na podstawie szacowanego modelu. W ocenie dobroci dopasowania prostego modelu regresji do danych rzeczywistych wykorzystano wspó³czynnik determinacji (R^2) oraz b³¹d standardowy (tab. 1). Wartoœæ R^2 wynosz¹ca 0,97 wskazuje, i model wyjaœnia zmiennoœæ poda y pieni¹dza w 97%. Natomiast pozosta³e 3% zmiennoœci tej cechy wyjaœniaj¹ czynniki, które nie zosta³y uwzglêdnione w tym modelu. Tak wysoka wartoœæ wskazuje na dobre zdefiniowanie modelu. Do oceny dopasowania danych do modelu zastosowano tak e b³¹d standardowy estymacji. Dla badanego modelu b³¹d ten wynosi³ ponad 280 mln z³, co oznacza mo liwoœæ pomy³ki œrednio o tê kwotê przy ustalaniu poziomu kategorii poda y pieni¹dza M3. Bior¹c pod uwagê wielkoœci poda y pieni¹dza w mld z³, uzyskana wartoœæ b³êdu nie jest znacz¹ca. W celu potwierdzenia braku zjawiska autokorelacji sk³adników resztowych oszacowanego modelu liniowego regresji prostej zastosowano test Shapiro-Wilka (S-W). Normalnoœæ rozk³adu reszt estymowanego modelu analizowano w formie addytywnej jako hipotezê zerow¹ (H 0 ), z za³o eniem o normalnoœci rozk³adu oraz braku zjawiska autokorelacji z równoczesnym sformu³owaniem hipotezy przeciwnej alternatywnej (H 1 ). Do zweryfiko-

5 ZNACZENIE PODA Y PIENI DZA W DZIA ALNOŒCI KREDYTOWEJ BANKÓW KOMERCYJNYCH 45 wania postawionych hipotez pos³u ono siê wartoœci¹ p, przyjmuj¹c za kryterium poziom istotnoœci a = 0,05. Wartoœæ szukanej statystyki S-W wynios³a 0,95 z poziomem wartoœci p, równej 0,7440, a wiêc zdecydowanie wy szej od przyjêtego poziomu krytycznego 0,05. Tak wiêc parametry istotnie ró ni³y siê od zera, st¹d brak podstaw do odrzucenia hipotezy zerowej o braku zjawiska autokorelacyjnego. Do zbadania wielowymiarowoœci powi¹zañ pomiêdzy poda ¹ pieni¹dza, a zmiennymi j¹ kszta³tuj¹cymi zastosowano model regresji. W przeprowadzonej analizie postawiono nastêpuj¹ce pytanie: w jakim stopniu zmiennoœæ poda y pieni¹dza (zmienna zale na) jest okreœlona zmiennoœci¹ zmiennych niezale nych 4. Jako miarê odwzorowuj¹c¹ poda pieni¹dza przyjêto poziom bazy monetarnej M3. Przeprowadzono analizê regresji wielorakiej, sprowadzonej do postaci nastêpuj¹cego jednorównaniowego modelu liniowego [Kot i in. 2007]: < ; D ; < D < [ gdzie: ay 1, ay 2 parametry strukturalne funkcji regresji wielorakiej, x sk³adnik losowy. Do szacowania parametrów strukturalnych zastosowano klasyczn¹ metodê najmniejszych kwadratów (KMNK). Model wynikowy zosta³ przyjêty w nastêpuj¹cej formie addytywnej: š 0 '(32=<7< 5(=(5:< 2%/,*$&-( Przyjmuj¹c za poziom istotnoœci a < 0,05 oraz formu³uj¹c dwustronne hipotezy alternatywne, wszystkie 3 hipotezy zerowe o istotnoœci statystycznej parametrów przy zmiennych: depozyty, rezerwy oraz obligacje, nie zosta³y odrzucone. Wyniki przeprowadzonej analizy regresji wielorakiej umieszczono w tabeli 2. Wspó³czynnik regresji cz¹stkowej (ay x1. x2 ) przy zmiennej objaœniaj¹cej depozyty w bankach komercyjnych, wynosi 1,27, co oznacza, e na ka dy 1 mln z³ wzrostu bazy monetarnej przypada przeciêtne zwiêkszenie wartoœci depozytów w bankach komercyjnych o oko³o 1,27 mln z³, przy jednoczesnym za³o eniu sta³oœci pozosta³ych parametrów. Ocena punktowa tego parametru charakteryzuje siê œrednim b³êdem losowym równym ± 20, co œwiadczy o mo liwoœci pomy³ki w ustalaniu wartoœci bazy monetarnej w tym przypadku œrednio o 20 tys. z³. Drugi z szacowanych wspó³czynników regresji cz¹stkowej, wynosi³ 125,34, co wskazuje na spadek wartoœci bazy monetarnej M3 o oko³o 125,34 mln z³ w przypadku zwiêkszenia poziomu rezerw banków komercyjnych w banku centralnym o 1 mln z³, z za³o eniem ceteris paribus pozosta³ych parametrów w modelu. Œredni b³¹d losowy przy tej zmiennej kszta³towa³ siê na poziomie ± 17,61 mln z³, a wiêc jest zdecydowanie wy szy ni w przypadku parametru przy zmiennej depozyty. Ostatni w modelu wspó³czynnik regresji cz¹stkowej przy zmiennej obligacje Skarbu Pañstwa (SP), kszta³towa³ siê na poziomie 0,54. Oznacza to, i wraz ze wzrostem wartoœci emisji obligacji SP o 1 mln z³, nastêpuje spadek poziomu bazy monetarnej M3, przeciêtnie o oko³o 540 tys. z³, przy niezmienionych wartoœciach pozosta³ych parametrów. Dodatkowo wspó³czynnik ten wystêpuje ze œrednim losowym b³êdem, wynosz¹cym ± 0,11, co wskazuje na mo liwoœæ pomy³ki œrednio o 110 tys. z³ przy ustalaniu wartoœci poda y pieni¹dza, wyra onego kategori¹ M3. Punktowe oszacowanie 4 Zmienne objaœniaj¹ce (niezale ne) poddane analizie regresji: wolumen kredytów udzielonych przez banki komercyjne (w mln z³), wartoœæ produktu narodowego brutto (w mln z³), wartoœæ depozytów krótko- i d³ugoterminowych w bankach komercyjnych (w mln z³), wartoœæ obligacji Skarbu Pañstwa (w mln z³), wartoœæ rezerw banków komercyjnych w banku centralnym (w mln z³), liczba banków komercyjnych, poziom inflacji (w %).

6 46 E. STOLA Tabela 2. Wyniki liniowej regresji wielorakiej dla zmiennej zale nej poda pieni¹dza (M3) Oceny modelu Zmienna zale na: M3 Wyraz wolny Depozyty BK Rezerwy BK Obligacje SP BETA 1,08-0,05-0,07 R= 0, R^ 2 = 0, Skorygowany R =, Poziom p<,00000 B³¹d standardowy estymacji: 281 b³¹d stand. BETA B b³¹d stand. B 0,0145 0,0071 0, ,25 1,27-125,34-0,54 ród³o: obliczenia w³asne na podstawie szacowanego modelu. 3714,62 0,02 17,61 0,11 statystyka t 2, ,2814-7,1169-4,8725 poziom p 0,0615 0,0001 0,0021 0,0082 wyrazu wolnego (9572,25) wystêpuje ze œrednim b³êdem losowym równym 3714,62 mln z³ i uznane jest na deklarowanym poziomie prawdopodobieñstwa a = 0,05, jako ocena statystycznie nieistotna. Analiza dobroci dopasowania danych do modelu zosta³a przeprowadzona analogicznie, jak w prostym modelu regresji liniowej, przy wykorzystaniu wspó³czynnika determinacji (R^2) oraz b³êdu standardowego estymacji. W badanym modelu R^2 wynosi³ 0,99. Oznacza to, i zmiennoœæ poda y pieni¹dza jest wyjaœniona przez oszacowany model w 99%. Pozosta³e 1% zmiennoœci tej cechy stanowi¹ zmienne nieuwzglêdnione w modelu, w tym sk³adniki losowe. B³¹d standardowy estymacji ukszta³towa³ siê na poziomie 476,8. Wskazuje to na mo liwoœci pomy³ki w ustaleniu poziomu poda y pieni¹dza œrednio o oko³o ± 477 mln z³. Do oceny istotnoœci ³¹cznego efektu oddzia³ywania zmiennych objaœniaj¹cych (X 1, X 2, X 3 ) na zmienn¹ objaœnian¹ (Y) poda pieni¹dza, przeprowadzono analizê wariancji. Do weryfikacji hipotezy zerowej (H 0 ), o istotnoœci tego efektu oddzia³ywania wybranych zmiennych objaœniaj¹cych na zmienn¹ objaœnian¹ oraz przeciwnej hipotezy alternatywnej, wykorzystano test Fishera-Snedecora (F) [Matthews, Thompson 2006]. Statystyka F wynosi³a w tym przypadku 7520,2 dla stopni swobody równych odpowiednio s 1 =3 oraz s 2 =4. Wartoœæ wyliczonego testu jest tak wysoka, i krytyczny poziom istotnoœci jest minimalny (poni ej 0, ), co wskazuje, i znajduje siê on poza zbiorem odrzucenia H 0, a wiêc ³¹czne oddzia- ³ywanie zmiennych niezale nych jest nie tylko istotne, ale jednoczeœnie bardzo silne. W celu oceny w³aœciwego doboru zmiennych oraz zbadania istotnoœci korelacji pomiêdzy zmiennymi niezale nymi (X 1, X 2, X 3 ), a zmienn¹ zale n¹ (Y), wykorzystano macierz liniowych wspó³czynników (tab. 3). Wszystkie korelacje miêdzy zmiennymi by³y statystycznie istotne dla poziomu a = 0,05. Zale noœæ pomiêdzy zmienn¹ zale n¹ poda pieni¹dza, a zmiennymi niezale nymi depozyty, rezerwy, obligacje, wynosi³a odpowiednio, oraz 0,87, co wskazuje na s³abe wzajemne oddzia³ywanie zmiennych na siebie w pierwszych Tabela 3. Macierz liniowych wspó³czynników korelacji prostej Zmienna Depozyty Rezerwy Obligacje M3 depozyty 1,00 0,33 0,88 0,99 ród³o: obliczenia w³asne szacowanego modelu. Korelacje rezerwy 0,33 1,00 na podstawie obligacj e M3 0,85 1,00 0,87 0,87 1,00 dwóch przypadkach, w ostatnim natomiast oddzia³ywanie miêdzy tymi zmiennymi by³o zdecydowanie silniejsze (0,89). Pod wzglêdem oddzia³ywania zmiennych niezale nych na siebie, najsilniej skorelowane miêdzy sob¹ by³y zmienne obligacje i depozyty (0,85). W pozosta³ych przypadkach wzajemne oddzia³ywanie zmiennych objaœniaj¹cych na siebie by³o s³abe (ok. 0,3). Do zweryfikowania wystêpowania zjawiska autokorelacji sk³adników resztowych oszacowa-

7 ZNACZENIE PODA Y PIENI DZA W DZIA ALNOŒCI KREDYTOWEJ BANKÓW KOMERCYJNYCH 47 nego jednorównaniowego modelu regresji wielorakiej zastosowano test Durbina-Watsona (D-W) oraz w celu potwierdzenia wyników, test Shapiro-Wilka (S-W). Wartoœæ statystyki D-W wynios³a 3,13, tak wiêc przy 14 stopniach swobody oraz poziomie krytycznym a = 0,05, przedzia³ odrzuceñ hipotezy zerowej (H 0 ) o rozk³adzie normalnym reszt kszta³towa³ siê nastêpuj¹co: 0,77; 1,78. Statystyka D-W nie znalaz³a siê w zbiorze odrzuceñ H 0, tak wiêc brak jest podstaw do odrzucenia hipotezy o rozk³adzie normalnym reszt, st¹d mo na uznaæ, i na poziomie istotnoœci 0,05, zaobserwowane zjawisko autokorelacji sk³adników resztowych mia³o charakter czysto losowy. Wyliczenia te potwierdza test S-W, którego statystyka wynios³a 0,88 z poziomem wartoœci p = 0,2315. Przyjmuj¹c analogicznie za kryterium poziom istotnoœci a = 0,05, nie ma podstaw do odrzucenia H 0 o normalnoœci rozk³adu oraz braku zjawiska autokorelacji. Tak wiêc estymowane parametry istotnie ró ni³y siê od zera. WNIOSKI Na podstawie przeprowadzonej analizy materia³ów empirycznych oraz analizy statystycznej w zakresie okreœlenia zale noœci pomiêdzy kszta³towaniem siê wielkoœci poda y pieni¹dza a poziomem udzielonych kredytów przez banki komercyjne w Polsce, sformu³owano nastêpuj¹ce wnioski: 1. Uzyskane wyniki potwierdzaj¹ dotychczasowe rozwa ania w tym zakresie, wskazuj¹c na kana³ kredytowy banków komercyjnych jako jeden z wa niejszych w kreowaniu poda y pieni¹dza. Wyj¹tek stanowi fakt, i przeprowadzona analiza nie wykaza³a istotnego statystycznie zwi¹zku pomiêdzy poda ¹ pieni¹dza a poziomem PKB, jak to mia³o miejsce w krajach wysoko rozwiniêtych. 2. Stwierdza siê, i pomiêdzy badanymi zmiennymi wystêpuje liniowy zwi¹zek statystycznie istotny (wspó³czynnik Pearsona ok. 0,98). Ponadto, miêdzy analizowanymi cechami wystêpowa³a korelacja dodatnia, a wiêc zwiêkszanie wartoœci udzielonych kredytów w bankach komercyjnych silnie wp³ywa na zwiêkszenie poda y pieni¹dza, co jest zgodne z ogóln¹ teori¹ w tym zakresie. Dodatkowo badane zmienne charakteryzuje bardzo du a si³a wzajemnego wp³ywu na siebie, co potwierdzaj¹ tak e dosyæ wysokie wartoœci wspó³czynników, m.in. korelacji wielorakiej (0,97). Taka silna zale noœæ pomiêdzy kredytami a M3, mo e byæ wykorzystywana przez banki komercyjne do regulowania poda- y pieni¹dza przez m.in. podwy szenie kosztu kredytów, co powoduje ograniczanie dostêpnoœci kredytów w gospodarce i jest zjawiskiem niekorzystnym. 3. Oszacowany model regresji wielorakiej (tj. drugi z modeli) potwierdza ogóln¹ teoriê dotycz¹c¹ czynników kszta³tuj¹cych poda pieni¹dza, wskazuj¹c jako g³ówne jego determinanty: poziom zgromadzonych depozytów w bankach centralnych, wartoœæ rezerw bankowych w banku centralnym oraz wartoœæ wyemitowanych obligacji SP. Dodatkowo zmienne rezerwy oraz obligacje wystêpuj¹ w korelacji ujemnej ze zmienna objaœnian¹ poda pieni¹dza, co wskazuje na obni enie wartoœci M3 na skutek wzrostu emisji obligacji przez Ministerstwo Finansów lub zwiêkszenie poziomu rezerw banków komercyjnych w NBP, co równie jest zgodne z teori¹. Model ten tak e charakteryzuje siê wysokim dopasowaniem danych do modelu (R^2 powy ej 99%) oraz oczekiwanymi w³asnoœciami rozk³adu reszt, bez zjawiska autokorelacji, a zmienne zawarte w modelu zosta³y dobrane w sposób prawid³owy.

8 48 E. STOLA 4. Badania potwierdzaj¹ statystycznie istnienie œcis³ego zwi¹zku pomiêdzy poziomem poda y pieni¹dza w Polsce a wolumenem udzielonych kredytów w bankach komercyjnych w badanym okresie. Analizowane zale noœci s¹ jednoczesne i istotne ze statystycznego punktu widzenia. Pod wzglêdem oceny parametrów modelu oraz ocen dopasowania danych do modelu mo na stwierdziæ, i model ten mo e s³u yæ do dalszej diagnostyki oraz kwalifikuje siê do m.in. do statystycznej predykcji. LITERATURA Bernake B., Blinder A. 1988: Credit, money and aggregate demand. American Economic Review, vol. 78, issue 2, s Freixas X., Rochet J. C. 2007: Mikroekonomia bankowa. CeDeWu, Warszawa, s Hill T., Lewicki T. 2006: Statistics. Methods and applications. StatSoft, Tulsa, The United States of America. KaŸmierczak A. 2008: Polityka pieniê na w gospodarce otwartej. PWN, Warszawa, s , Kot S., Jakubowski J., Soko³owski A. 2007: Statystyka. Difin, Warszawa, s. 309, 302, 317. Marciniak S. (red.) 2005: Makro- i mikroekonomia. Podstawowe problemy. PWN, Warszawa, s. 396, 397. Matthes K., Thompson J. 2008: The economics of banking. Willey, London, s Milewski R. (red.) 1999: Elementarne zagadnienia z ekonomii. PWN, Warszawa, s. 355, 361. Mishkin F. 1995: Symposium on the monetary transmission mechanism. Journal of Economic Perspectives, vol. 9, issue 4, s. 4. Stiglitz J. E., Weiss A. 1981: Credit rationing in markets with imperfect information. American Economic Review, vol. 6, s. 89. Qiong L., Zhiwei W. 2008: The relationship among money supply, banking lending and aggregate demand in China Journal of Economics of China, s Zaleska M. (red.) 2007: Wspó³czesna bankowoœæ. Difin, Warszawa, s Emilia Stola MEANING OF MONEY SUPPLY IN COMMERCIAL BANK'S LENDING ACTIVIT Summary The aim of elaborations was determination of dependence among forming of money supply, and level of loans in commercial banks in polish banking sector. The elaborations presents also identification of factors which have influence on level of money supply. the research in this range shows statistic irrelevance of dependence incrementation between volume of credits and money supply.. Adres do korespondencji: mgr Emilia Stola Szko³a G³ówna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Katedra Ekonomiki i Organizacji Przedsiêbiorstw ul. Nowoursynowska Waarszawa tel. (0 22)

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R)

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R) 1. W ostatnich latach w Polsce dochody podatkowe (bez cła) stanowiły A. Około 60% dochodów budżetu B. Około 30% dochodów budżetu C. Około 90% dochodów budżetu D. Około 99% dochodów budżetu E. Żadne z powyższych

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA. Dariusz Gozdowski. Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA. Dariusz Gozdowski. Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA ( 4 (wykład Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Regresja prosta liniowa Regresja prosta jest

Bardziej szczegółowo

Zagregowany popyt i wielkość produktu

Zagregowany popyt i wielkość produktu Zagregowany popyt i wielkość produktu Realny PKB Burda & Wyplosz MACROECONOMICS 4/e Fluktuacje cykliczne Rys.4.01 (+) odchylenie Trend długookresowy Faktyczny PKB (-) odchylenie 0 Czas Oxford University

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych Spis treœci Wstêp... 9 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych... 11 1.1. Merkantylizm... 11 1.2. Fizjokratyzm... 12 1.3. Klasyczna myœl ekonomiczna...

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2013 Warszawa, kwiecień 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Tabela oprocentowania kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015 1 )

Tabela oprocentowania kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015 1 ) Załącznik do uchwały zarządu nr 204 /2015 z dnia 30.12.2015 r. wchodzi w życie z dniem 01.01.2016. r. Tabela kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015

Bardziej szczegółowo

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Kamień 1: stłumienie hiperinflacji Warunki początkowe: hiperinflacja ponad 250% średniorocznie w 1989 r. niedobory na rynku załamanie produkcji niskie zaufanie do

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie. Ocena efektywności projektów inwestycyjnych. Modelowanie procesów EFI. Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T.

Zaproszenie. Ocena efektywności projektów inwestycyjnych. Modelowanie procesów EFI. Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T. 1 1 Ocena efektywności projektów inwestycyjnych Ocena efektywności projektów inwestycyjnych Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T. Skrzypek MODEL NAJLEPSZYCH PRAKTYK SYMULACJE KOMPUTEROWE Kraków 2011 Zaproszenie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Tekst jednolity -Załącznik do Zarządzenia Członka Zarządu nr 53/2002 z dnia 04.03.2002 B a n k Z a c h o d n i W B K S A REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Poznań, 22

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r.

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r. Załącznik nr 17/XXXVIII/11 do Uchwały Zarządu Banku z dnia 22.12.2011r. Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty OGŁOSZENIE z dnia 13 listopada 2015 roku o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Allianz Polska S.A. z siedzibą w Warszawie niniejszym informuje o dokonaniu

Bardziej szczegółowo

RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku

RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku SPIS TREŚCI: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O SPÓŁCE... 3 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT... 4 WYKRES 1.

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W DĄBROWIE TARNOWSKIEJ DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W DĄBROWIE TARNOWSKIEJ DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH Załącznik do uchwały Zarzadu z dnia 29-01-2016 roku TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W DĄBROWIE TARNOWSKIEJ DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH Dąbrowa Tarnowska 2016 1 Spis treści:

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R.

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R. INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R. Informacja dodatkowa została sporządzona w oparciu o art. 48 ustawy o rachunkowości według załącznika

Bardziej szczegółowo

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez

Bardziej szczegółowo

SKONSOLIDOWANY BILANS Nota 2004 2003 A k t y w a I. Aktywa trwałe 75 405 64 124 1. Wartości niematerialne i prawne, w tym:1 663 499 wartość firmy 0 2. Wartość firmy jednostek podporządkowanych 2 3 363

Bardziej szczegółowo

Wolumen otwartych pozycji indeksowanych do stawki WIBOR

Wolumen otwartych pozycji indeksowanych do stawki WIBOR Wolumen otwartych pozycji indeksowanych do stawki WIBOR Agenda Cel badania Analiza Metodyka Źródła danych Cel badania Celem badania jest oszacowanie, jak na polskim rynku kształtuje się wolumen instrumentów

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA LICZBY BEZROBOTNYCH W POLSCE W PIERWSZYM ROKU CZ ONKOSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ

PROGNOZA LICZBY BEZROBOTNYCH W POLSCE W PIERWSZYM ROKU CZ ONKOSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ Micha³ Bednarz Maciej Tracz * PROGNOZA LICZBY BEZROBOTNYCH W POLSCE W PIERWSZYM ROKU CZ ONKOSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ 1. Bezrobocie w Polsce i w Unii Europejskiej Bezrobocie jest obecnie jednym z najwa

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R.

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. Spis Treści I. List Prezesa Zarządu GO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna II.

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1 E k o n o m e t r i a S t r o n a Liniowy model ekonometryczny Jednorównaniowy liniowy model ekonometryczny (model regresji wielorakiej) można zapisać w postaci: y = α + α x + α x +... + α x + ε, t =,,...,

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r.

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r. Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 12 grudnia 2002 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i us ug oraz

Bardziej szczegółowo

Tabela Oprocentowania Alior Banku S.A. dla Klientów Indywidualnych

Tabela Oprocentowania Alior Banku S.A. dla Klientów Indywidualnych Tabela Oprocentowania Alior Banku S.A. dla Klientów Indywidualnych (obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.) 1/6 Rozdział I. Oprocentowanie Rachunku Oszczędnościowo-Rozliczeniowego RACHUNEK OSZCZĘDNOŚCIOWO- ROZLICZENIOWY

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Nr 9/XL/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 23.12.2014r Uchwała Nr 13/IX/14 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 30.12.2014r Polityka zmiennych składników

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW DEPOZYTOWYCH DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W LUBAWIE obowiązuje od 01.06.2016r.

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW DEPOZYTOWYCH DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W LUBAWIE obowiązuje od 01.06.2016r. ZRZESZENIE BANKU POLSKIEJ SPÓŁDZIELCZOŚCI BANK SPÓŁDZIELCZY W LUBAWIE Rok założenia 1870 Załącznik do Uchwały nr 58/2016 Zarządu Banku Spółdzielczego w Lubawie z dnia 31 maja 2016r. TABELA OPROCENTOWANIA

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Sędzia SN Grzegorz Misiurek Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

na dostawę licencji na oprogramowanie przeznaczone do prowadzenia zaawansowanej analizy statystycznej

na dostawę licencji na oprogramowanie przeznaczone do prowadzenia zaawansowanej analizy statystycznej Warszawa, dnia 16.10.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na dostawę licencji na oprogramowanie przeznaczone do prowadzenia zaawansowanej analizy statystycznej Do niniejszego postępowania nie mają zastosowania przepisy

Bardziej szczegółowo

Finanse i bankowoœã Finance and banking. Ekonomia I stopieñ Ogólnoakademicki

Finanse i bankowoœã Finance and banking. Ekonomia I stopieñ Ogólnoakademicki KARTA MODU U / KARTA PRZEDMIOTU Kod moduùu Nazwa moduùu Nazwa moduùu w jêzyku angielskim Obowi¹zuje od roku akademickiego 2012/2013 Finanse i bankowoœã Finance and banking A. USYTUOWANIE MODU U W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

Spółka z o.o. Zona posiadała na dzień 31 styczeń 200X r. następujące środki gospodarcze i źródła ich pochodzenia: Prawo do znaku towarowego 30 000

Spółka z o.o. Zona posiadała na dzień 31 styczeń 200X r. następujące środki gospodarcze i źródła ich pochodzenia: Prawo do znaku towarowego 30 000 Zadanie 1 ZADANIA Spółka z o.o. Zona posiadała na dzień 31 styczeń 200X r. następujące środki gospodarcze i źródła ich pochodzenia: Prawo do znaku towarowego 30 000 Hala produkcyjna 120 000 Zobowiązania

Bardziej szczegółowo

Tabela oprocentowania produktów bankowych Banku Spółdzielczego w Starachowicach

Tabela oprocentowania produktów bankowych Banku Spółdzielczego w Starachowicach Załącznik nr 1 do Uchwały nr 21/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Starachowicach z dnia 25 kwiecień 2014 r. Tabela oprocentowania produktów bankowych Banku Spółdzielczego w Starachowicach obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 05/06 Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

EKONOMETRIA dr inż.. ALEKSANDRA ŁUCZAK Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Finansów w i Rachunkowości ci Zakład Metod Ilościowych Collegium Maximum,, pokój j 617 Tel. (61) 8466091 luczak@up.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZANIA PRZYKŁADOWYCH ZADAŃ. KORELACJA zmiennych jakościowych (niemierzalnych)

ROZWIĄZANIA PRZYKŁADOWYCH ZADAŃ. KORELACJA zmiennych jakościowych (niemierzalnych) ROZWIĄZANIA PRZYKŁADOWYCH ZADAŃ KORELACJA zmiennych jakościowych (niemierzalnych) Zadanie 1 Zapytano 180 osób (w tym 120 mężczyzn) o to czy rozpoczynają dzień od wypicia kawy czy też może preferują herbatę.

Bardziej szczegółowo

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Zarządy spółek ATM Grupa S.A., z siedzibą w Bielanach Wrocławskich oraz ATM Investment Spółka z o.o., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Warszawa, dnia 03 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Działając na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości.

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości. B.III. Inwestycje krótkoterminowe 1 303,53 zł. 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe 1 303,53 zł. - w jednostkach powiązanych 0,00 zł. - w pozostałych jednostek 0,00 zł. - środki pieniężne i inne aktywa

Bardziej szczegółowo

Tabela oprocentowania produktów bankowych

Tabela oprocentowania produktów bankowych Załącznik do Uchwały Zarządu BS nr 4/2016 z dnia 05-02-2016 r. Tabela oprocentowania produktów bankowych w Banku Spółdzielczym w Międzyrzecu Podlaskim Tekst jednolity Zmiany: Uchwała nr 16/2016 z dnia

Bardziej szczegółowo

PKO Stabilnego Wzrostu - fundusz inwestycyjny otwarty. wyspecjalizowanych programów inwestycyjnych, o których mowa w art.

PKO Stabilnego Wzrostu - fundusz inwestycyjny otwarty. wyspecjalizowanych programów inwestycyjnych, o których mowa w art. Warszawa, dnia 28 lutego 2011 roku Ogłoszenie o zmianie w treści statutów (nr 3/2011) I. PKO ZrównowaŜony - fundusz inwestycyjny otwarty 1. w artykule 21 w ustępie 4 po zdaniu pierwszym dodaje się zdanie

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIBOR

Kontrakty terminowe na WIBOR Kontrakty terminowe na WIBOR W Polsce podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym koszt pieniądza na rynku międzybankowym jest WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate). Jest to średnia stopa procentowa

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

AEDES Spółka Akcyjna

AEDES Spółka Akcyjna AEDES Spółka Akcyjna Skrócone sprawozdanie finansowe na dzień 31.05.2015 r., zawierające bilans oraz rachunek zysków i strat ZAŁĄCZNIK DO RAPORTU BIEŻĄCEGO NR 19/2015 Z DNIA 16. LIPCA 2015 ROKU Kraków,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE. PRZEDMIOT: Ekonomika KLASA: II TE L.p. Dział programu. Poziom wymagań

WYMAGANIA EDUKACYJNE. PRZEDMIOT: Ekonomika KLASA: II TE L.p. Dział programu. Poziom wymagań PRZEDMIOT: Ekonomika KLASA: II TE L.p. Dział programu WYMAGANIA EDUKACYJNE Poziom wymagań Konieczny - K Podstawowy - P Rozszerzający - R Dopełniający - D 1. Gospodarowanie zasobami majątkowymi - zna pojęcie

Bardziej szczegółowo

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp.

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp. Sprawdzian 2. Zadanie 1. Za pomocą KMNK oszacowano następującą funkcję produkcji: Gdzie: P wartość produkcji, w tys. jp (jednostek pieniężnych) K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji.

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. W statystyce stopień zależności między cechami można wyrazić wg następującej skali: Skala Guillforda Przedział Zależność Współczynnik [0,00±0,20)

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W NIECHOBRZU

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W NIECHOBRZU Załącznik nr 1 do uchwały nr 5/I/2013 Zarządu Banku Spółdzielczego w Niechobrzu z dnia 22.01.2013 r. BANK SPÓŁDZIELCZY W NIECHOBRZU. TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W NIECHOBRZU

Bardziej szczegółowo

Współczesna bankowość detaliczna

Współczesna bankowość detaliczna Tytuł: Współczesna bankowość detaliczna Autorzy: Anna Szelągowska (red.) Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2010 Opis: "Współczesna bankowość detaliczna" to jedno z najbardziej aktualnych na rynku opracowań

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie metod statystycznych w badaniach IUNG PIB w Puławach

Wykorzystanie metod statystycznych w badaniach IUNG PIB w Puławach Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy Wykorzystanie metod statystycznych w badaniach IUNG PIB w Puławach Stanisław Krasowicz Wiesław Oleszek Puławy, 2010r. Nauka ogniwo

Bardziej szczegółowo

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu.

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu. Umowa kredytu Załącznik nr 5 do siwz PROJEKT zawarta w dniu. między: reprezentowanym przez: 1. 2. a Powiatem Skarżyskim reprezentowanym przez: zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek Sygn. akt III CZP 53/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 października 2011 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

RAPORT2015. Rynek najmu w Polsce. Kredyt na mieszkanie w 2016 roku. Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów. MdM w dużym mieście

RAPORT2015. Rynek najmu w Polsce. Kredyt na mieszkanie w 2016 roku. Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów. MdM w dużym mieście RAPORT2015 Rynek najmu w Polsce Kredyt na mieszkanie w 2016 roku Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów MdM w dużym mieście strona 16 Podsumowanie rynku kredytów hipotecznych w 2015 roku Za nami rok

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM RZEMIOSŁA W RADOMIU Tekst jednolity - obowiązuje od 11.04.2016 r.

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM RZEMIOSŁA W RADOMIU Tekst jednolity - obowiązuje od 11.04.2016 r. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 44/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego Rzemiosła w Radomiu z dnia 27.04.2015 r. Aneks nr 1 Uchwała Nr 71/2015 z dn. 29.05.2015 r. Aneks nr 2 Uchwała Nr 115/2015 z dn. 308.2015

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy a Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 29 luty 2016r. 1 Plan Połączenia spółek Grupa

Bardziej szczegółowo

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA KONTEKST EKONOMICZNY W POLSCE IMPONUJĄCE WYNIKI W ZAKRESIE WZROSTU Wzrost PKB per capita w Polsce w ciągu ostatnich 15 lat wyniósł

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Podstawy ekonomi i zarządzania - ekonomiczny 1 Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Kierunek: Ekologiczne Źródła Energii

Bardziej szczegółowo

Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków terminowych lokat oszczędnościowych dla Klientów Private Banking mbanku S.A.

Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków terminowych lokat oszczędnościowych dla Klientów Private Banking mbanku S.A. Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków terminowych lokat oszczędnościowych dla Klientów Private Banking mbanku S.A. Obowiązuje od 19 października 2015r. Spis treści Rozdział I Postanowienia ogólne...

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych?

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne i optymalizacyjne Strategie fundamentalne Portfel losowy 2 Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne

Bardziej szczegółowo

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie.

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie. Warszawa, dnia 16 maja 2016 r. ANEKS NR 2 Z DNIA 9 MAJA 2016 ROKU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO CERTYFIKATÓW INWESTYCYJNYCH SERII 001, 002, 003, 004, 005, 006, 007 ORAZ 008 FUNDUSZU MEDYCZNY PUBLICZNY FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo

System p atno ci rodków europejskich

System p atno ci rodków europejskich System p atno ci rodków europejskich w ustawie o finansach publicznych rodki europejskie art. 5 rodki europejskie - rozumie si przez to rodki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, 2 i 4; 1) rodki pochodz

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o:

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o: Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. na podstawie zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Sebastian Buczek, Prezes Zarządu Quercus TFI S.A. Warszawa, 26 lutego 2015 r. 2 Historia 21 VIII 2007 założenie Quercus

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniStrategie Dynamiczny UniKorona Pieniężny

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r.

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. HLB M2 Audyt Sp. z o.o., ul. Rakowiecka 41/27, 02-521 Warszawa, www.hlbm2.pl Kapitał zakładowy: 75 000 PLN, Sąd

Bardziej szczegółowo

Zasady obliczania depozytów na opcje na GPW - MPKR

Zasady obliczania depozytów na opcje na GPW - MPKR Jesteś tu: Bossa.pl Zasady obliczania depozytów na opcje na GPW - MPKR Depozyt zabezpieczający dla pozycji w kontraktach opcyjnych wyznaczany jest za pomocą Modelu Portfelowej Kalkulacji Ryzyka. Czym jest

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 221 17391 Elektronicznie podpisany przez Mariusz Lachowski Data: 2009.12.24 21:05:01 +01'00' Poz. 1740 ov.pl 1740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy Spis treści Przedmowa O Autorach Wstęp Część I. Finanse i system finansowy Rozdział 1. Co to są finanse? 1.1. Definicja pojęcia finanse 1.2. Dlaczego należy studiować finanse? 1.3. Decyzje finansowe gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Komentarz do raportu kwartalnego Fortis Bank Polska S.A. za III kwartał 2004 roku

Komentarz do raportu kwartalnego Fortis Bank Polska S.A. za III kwartał 2004 roku Komentarz do raportu kwartalnego Fortis Bank Polska S.A. za III kwartał 2004 roku 1. Zasady rachunkowości przyjęte przy sporządzeniu raportu. 1.1. Fortis Bank Polska S.A. prowadzi rachunkowość na zasadach

Bardziej szczegółowo

Analiza zdarzeń Event studies

Analiza zdarzeń Event studies Analiza zdarzeń Event studies Dobromił Serwa akson.sgh.waw.pl/~dserwa/ef.htm Leratura Campbell J., Lo A., MacKinlay A.C.(997) he Econometrics of Financial Markets. Princeton Universy Press, Rozdział 4.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa. Jak ocenić pozycję finansową firmy. Hanna Micińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 12 października 2015 r. Analiza wskaźnikowa Każda

Bardziej szczegółowo

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Pojęcia Wydatek rozchód środków pieniężnych w formie gotówkowej (z kasy) lub bezgotówkowej (z rachunku bankowego), który likwiduje zobowiązania. Nakład celowe zużycie zasobów w

Bardziej szczegółowo