SYSTEM PŁATNOŚCI JEDNOLITYCH (SPJ): PROBLEMY, KTÓRE NALEŻY ROZWIĄZAĆ, ABY UZYSKAĆ POPRAWĘ W ZAKRESIE NALEŻYTEGO ZARZĄDZANIA FINANSAMI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SYSTEM PŁATNOŚCI JEDNOLITYCH (SPJ): PROBLEMY, KTÓRE NALEŻY ROZWIĄZAĆ, ABY UZYSKAĆ POPRAWĘ W ZAKRESIE NALEŻYTEGO ZARZĄDZANIA FINANSAMI"

Transkrypt

1 EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY Sprawozdanie specjalne nr 5 ISSN SYSTEM PŁATNOŚCI JEDNOLITYCH (SPJ): PROBLEMY, KTÓRE NALEŻY ROZWIĄZAĆ, ABY UZYSKAĆ POPRAWĘ W ZAKRESIE NALEŻYTEGO ZARZĄDZANIA FINANSAMI PL

2

3 Sprawozdanie specjalne nr SYSTEM PŁATNOŚCI JEDNOLITYCH (SPJ): PROBLEMY, KTÓRE NALEŻY ROZWIĄZAĆ, ABY UZYSKAĆ POPRAWĘ W ZAKRESIE NALEŻYTEGO ZARZĄDZANIA FINANSAMI (przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE) EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY

4 EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY 12, rue Alcide De Gasperi 1615 Luksemburg LUKSEMBURG Tel Faks Internet: Sprawozdanie specjalne nr Wiele informacji o Unii Europejskiej znajduje się w portalu Europa (http://europa.eu). Dane katalogowe znajdują się na końcu niniejszej publikacji. Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2011 ISBN doi: /20528 Unia Europejska, 2011 Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła. Printed in Luxembourg

5 SPIS TREŚCI 3 PUNKT SKRÓTY GLOSARIUSZ I XII STRESZCZENIE 1 16 WPROWADZENIE 1 3 WPROWADZENIE 4 7 REFORMA WPR Z 2003 R. WPROWADZIŁA SYSTEM PŁATNOŚCI JEDNOLITYCH 8 14 GŁÓWNE ELEMENTY SPJ I MODELE WDRAŻANIA ZMIANY WPROWADZONE W ZWIĄZKU Z PRZEGLĄDEM WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ (TZW. HEALTH CHECK ) Z 2008 R ZAKRES I CELE KONTROLI ORAZ PODEJŚCIE KONTROLNE UWAGI BENEFICJENCI POLITYKI, WARUNKI DOSTĘPU DO PŁATNOŚCI JEDNOLITYCH ORAZ USTANOWIENIE NAJWAŻNIEJSZYCH ELEMENTÓW SYSTEMU DEFINICJE GOSPODARST WA, DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ ORAZ GRUNTÓW POZOSTAJĄCYCH DO DYSPOZYCJI ROLNIKA PŁATNOŚĆ NA RZECZ EMERYTOWANYCH ROLNIKÓW ZA SPEŁNIANIE MINIMALNYCH WYMOGÓW DKR NOWI BENEFICJENCI PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE W BARDZO RÓŻNY SPOSÓB WPROWADZAJĄ GŁÓWNE ELEMENTY SYSTEMU SPJ DOSTĘP NOWYCH BENEFICJENTÓW DO SPJ ZALEŻY W GŁÓWNEJ MIERZE OD ROZWIĄZAŃ WDROŻENIOWYCH PRZYJĘTYCH PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE DEFINICJA KWALIFIKUJĄCYCH SIĘ GRUNTÓW I PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ PRZYNAJMNIEJ W MINIMALNYM WYMIARZE NIE ZAWSZE BYŁY PRECYZYJNE 38 TYMCZASOWE WYKORZYSTYWANIE GRUNTÓW DO PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI POZAROLNICZEJ NEGATYWNE SKUTKI KONSOLIDACJI UPRAWNIEŃ DO PŁATNOŚCI

6 WYSOKI ODSETEK POMOCY Z SPJ TRAFIA DO WIĘKSZYCH GOSPODARSTW, A SYSTEM TEN W OGRANICZONYM STOPNIU SPRZYJA ROLNICTWU PRZYJAZNEMU DLA ŚRODOWISKA POMOC Z SPJ STANOWI ISTOTNĄ CZĘŚĆ DOCHODÓW ROLNIKÓW, ALE NIE WPROWADZA SIĘ ROZRÓŻNIENIA MIĘDZY ROLNIKAMI O NISKICH I WYSOKICH DOCHODACH ANALIZA ROZDZIAŁU POMOCY: POMOC Z SPJ TRAFIA W GŁÓWNEJ MIERZE DO NIEWIELKIEGO GRONA DUŻYCH BENEFICJENTÓW WSPARCIE Z SPJ NIE ODZWIERCIEDLA ANI KOSZTÓW UTRZYMANIA GRUNTÓW, ANI POZYTYWNYCH UWARUNKOWAŃ SPOŁECZNYCH EFEKTY ZAŁOŻEŃ KONCEPCYJNYCH I PRZYJĘTYCH PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE POLITYK WDRAŻANIA SYSTEMU RÓŻNORODNOŚĆ MODELI, WARIANTÓW I POLITYK WDRAŻANIA SYSTEMU W PAŃST WACH CZŁONKOWSKICH WRAZ Z UPŁYWEM CZASU MODEL HISTORYCZNY ODDZIELONO OD PRODUKCJI ALE MODEL REGIONALNY MA NEGATYWNE SKUTKI WPROWADZENIE SPJ WYMAGAŁO SKOMPLIKOWANYCH OBLICZEŃ I DOPROWADZIŁO DO POWSTANIA BŁĘDÓW WNIOSKI I ZALECENIA BENEFICJENCI, KWALIFIKUJĄCE SIĘ GRUNTY I RODZAJE DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ ODDZIAŁYWANIE NA ŚRODOWISKO ROZDZIAŁ POMOCY Z SPJ EFEKTY FUNKCJONOWANIA POSZCZEGÓLNYCH MODELI WDRAŻANIA ZAŁĄCZNIK I - WDROŻENIE MODELI PŁATNOŚCI JEDNOLITYCH, PRZYSZŁA INTEGRACJA WSPARCIA POWIĄZANEGO Z WIELKOŚCIĄ PRODUKCJI I WSPARCIA SPECJALNEGO ZAŁĄCZNIK II - PŁATNOŚCI W RAMACH SYSTEMU PŁATNOŚCI JEDNOLITYCH (KAMPANIE LATA BUDŻETOWE ) ZAŁĄCZNIK III - ROZDZIAŁ WSPARCIA DOCHODU W RAMACH SPJ (ROK SKŁADANIA WNIOSKÓW ) ODPOWIEDZI KOMISJI

7 SKRÓTY 5 CATS: baza danych związanych z płatnościami z funduszy rolnych UE (z ang. Clearance Audit Trail System) DKR: dobra kultura rolna zgodna z ochroną środowiska EFRG: Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji EFRROW: Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Eurostat: urząd statystyczny Unii Europejskiej JPO: system jednolitej płatności obszarowej LSU: jednostka żywego inwentarza (z ang. livestock unit) ONW: obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania SMR: podstawowe wymogi w zakresie zarządzania (z ang. Statutory Management Requirements) SPJ: system płatności jednolitych URAA: Porozumienie w sprawie rolnictwa zawarte w ramach Rundy Urugwajskiej (z ang. Uruguay Round Agreement on Agriculture) WPR: Wspólna Polityka Rolna WTO: Światowa Organizacja Handlu (z siedzibą w Genewie)

8 GLOSARIUSZ 6 Agenda 2000: W ramach tej reformy WPR oparto na dwóch głównych filarach. Są one finansowane z budżetu Wspólnoty poprzez dwa europejskie fundusze rolne. Pierwszy filar (Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG)) obejmuje działania dotyczące rynków oraz wsparcie dochodu w formie płatności bezpośrednich. W ramach drugiego filaru (Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)) współfinansowane są: działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w dziedzinie rolnośrodowiskowej, w zakresie promocji jakości żywności, wyższych standardów technicznych i dobrostanu zwierząt. Dochód czynników produkcji rolniczej: Wskazuje wartość dodaną netto działalności rolniczej ( jak również nieodłączną pozarolniczą działalność wtórną) po koszcie czynnika. Jest on obliczany poprzez odjęcie zużycia pośredniego, zużycia środków trwałych oraz podatków od wartości produkcji rolnej w cenach bazowych i dodanie wartości (innych) dopłat do produkcji. Gospodarstwa często uzyskują dochód z innych źródeł (działalność pozarolnicza, wynagrodzenie, świadczenia społeczne, dochód z własności), a zatem dochód z rolnictwa nie musi pokrywać się z faktycznym dochodem gospodarstwa rolnego. Dochód przedsiębiorcy rolnego: Dochód z działalności rolniczej wykorzystywany do pokrycia własnych czynników produkcji (praca i/lub przedsiębiorstwo, kapitał własny i posiadane grunty). Odpowiada on dochodowi czynników produkcji pomniejszonemu o koszty związane z pożyczaniem kapitału i zatrudnianiem siły roboczej. Porozumienie w sprawie rolnictwa zawarte w ramach WTO: Wynik negocjacji prowadzonych w latach w ramach Rundy Urugwajskiej: kraje członkowskie WTO zgodziły się poprawić dostęp do rynku i ograniczyć dotacje dla rolnictwa mające negatywny wpływ na handel. Przegląd polityki rolnej - (ang. Health Check): Dokonany w 2008 r. przegląd reformy WPR z 2003 r. Przyjęcie przygotowanych przez Komisję wniosków dotyczących dalszego uniezależnienia pomocy bezpośredniej od produkcji i dodatkowej elastyczności SPJ, przekazywania większych środków na rozwój obszarów wiejskich, zmian w systemie interwencji, wzrostu kwot mlecznych i innych działań dotyczących poszczególnych sektorów. Reforma z 1992 r.: Pierwsza duża reforma WPR (reforma MacSharry ego), w ramach której obniżono ceny interwencyjne w sektorach roślin uprawnych i wołowiny. Jako rekompensatę za oczekiwaną utratę dochodu w ramach reformy wprowadzono płatności bezpośrednie dla producentów roślin uprawnych oraz za grunty, na których zaprzestano produkcji (odłogowane). Reforma z 2003 r.: Reforma WPR (przegląd śródokresowy) miała na celu zredukowanie wsparcia cen i zrekompensowanie tego bezpośrednim wsparciem dochodu, co było kontynuacją procesu, który rozpoczął się w 1992 r. (reforma MacSharry ego) i został potwierdzony w 1999 r. (Agenda 2000). Reforma z 2003 r. wprowadziła uniezależnienie pomocy od produkcji i zasadę wzajemnej zgodności oraz wzmocniła pomoc w zakresie rozwoju obszarów wiejskich. Uniezależnienie płatności od wielkości produkcji: Proces oddzielania płatności pomocy bezpośredniej od faktycznej produkcji rolnej.

9 7 STRESZCZENIE I. System płatności jednolitych (SPJ ) stanowi p o d s t a w o w y e l e m e n t r e f o r m y w s p ó l n e j p o l i t y k i r o l n e j z r. J e g o c e l e m j e s t w s p i e r a n i e r o l n i k ó w w d o s t o s o w a n i u s i ę do popytu r ynkowego oraz wspieranie ich d o c h o d ó w. O b e c n i e S PJ j e s t s t o s o w a n y w 1 7 s p o ś r ó d 2 7 k r a j ó w U n i i, a w r. w yd atk i w ramach tego s ystemu w y n i o s ł y ok. 28,8 mld euro. II. Pr z e p r o w a d z o n a p r z e z Tr y b u n a ł k o n t r o l a objęła następujące główne element y : ŪŪ beneficjentów polit yk i, dostęp do płatności jednolitych oraz definicję gruntów k walifikując ych się do płatności; ŪŪ p r z y c z y n i a n i e s i ę p r z e z s y s t e m d o r e - a l i z a c j i c e l ó w w s p i e r a n i a d o c h o d ó w l u d n o ś c i r o l n i c z e j o r a z u t r z y m y w a n i a gruntów w dobrej kulturze rolnej zgod - nej z ochroną środowisk a; ŪŪ efekty funkcjonowania poszczególnych modeli wdrażania systemu. III. Beneficjentami SPJ są rolnic y prowadząc y d z i a ł a l n o ś ć r o l n i c z ą o r a z p o s i a d a j ą c y d o s w o j e j d y s p o z y c j i k w a l i f i k u j ą c e s i ę g r u n t y. J e d n a k ż e n i e p r e c y z y j n e d e f i n i - c j e t yc h terminów o raz s p o s ó b wd rażania z wiązanych z nimi postanowień umożliwiły o s o b o m l u b i n ny m p o d m i o tom n i e p rowa - d z ą c y m d z i a ł a l n o ś c i r o l n i c z e j l u b p r o w a - d z ą c y m j ą j e d y n i e w m a rginalny m w y m i a- r ze, otrz ymy wanie płatności z SPJ.

10 8 STRESZCZENIE IV. W r. K o m i s j a i R a d a p r z e p r o w a d z i ł y przegląd WPR, tz w. Health Check, w w yniku k t ó r e g o u z n a n o, ż e p o m o c u d z i e l a n a w r a m a c h S PJ n i e p o w i n n a b y ć p r z y z n a - w a n a o s o b o m f i z y c z n y m l u b p r a w n y m, któr ych działalność rolnicza stanowi tylko n i e z n a c z ą c ą c z ę ś ć o g ó ł u i c h d z i a ł a l n o ś c i g o s p o d a rc zej l u b k tór yc h g ł ówna d z i a ł a l - ność gospodarcza lub pr zedmiot działalno - ści nie polegają na prowadzeniu działalno - ś c i rolniczej. J e d n a k że d o tej p o r y ż a d n e p a ń s t w o c z ł o n k o w s k i e n i e s k o r z y s t a ł o z tego zapisu, by dok ładniej ok reślić grupę beneficjentów pomoc y w ramach SPJ. V. Dostęp do systemu SPJ dla now ych beneficjentów był niek iedy ograniczony. Ponadto k r y t e r i a k w a l i f i k o w a l n o ś c i g r u n t ó w n i e były wystarczająco jasne, a wymóg prowadzenia działalności rolniczej prz ynajmniej w w y m i a r z e m i n i m a l n y m n i e b y ł c z a s e m zachow y wany. VI. P ł a t n o ś c i b e z p o ś r e d n i e, o b e j m u j ą c e S PJ i p o m o c p o w i ą z a n ą z w i e l k o ś c i ą p r o d u k - cji, stanowią dużą część dochodów gospo - d a r s t w. W i ę k s z o ś ć t e j p o m o c y t r a f i a d o niewielk iego grona duż ych beneficjentów, p o d c z a s g d y z n a c z n a w i ę k s z o ś ć b e n e f i - cjentów otrz ymuje jedynie drobne k woty. VII. O t r z y m a n i e p o m o c y w r a m a c h S PJ j e s t uzależnione od spełnienia w ymogów wzajemnej zgodności. Tr ybunał zauważ ył jedn a k, ż e n i e m a b e z p o ś r e d n i e g o p o w i ą z a - n i a m i ę d z y p ł a t n o ś c i a m i z S PJ i k o s z t a m i p o n o s z o n y m i p r z e z r o l n i k ó w w z w i ą z k u z koniecznością spełnienia t ych w ymogów. Po d o b n i e n i e j e s t m ożliwe u s t a l e n i e b e z- p o ś r e d n i e g o p o w i ą z a n i a m i ę d z y p o m o c ą z SPJ a poz ytywnymi społecznymi uwarunk owaniami, k tóre w y n i k a j ą z p rowadzenia działalności rolniczej. VIII. P a ń s t w o m c z ł o n k o w s k i m u d o s t ę p n i o n o s z e r e g r o z w i ą z a ń ( m o d e l i ) w z a k r e s i e w d r a ż a n i a S PJ. W y b ó r p o s z c z e g ó l n y c h m o d e l i w i s totny s p o s ó b w p ł y wał n a s p o - s ó b r o z d z i a ł u p o m o c y w e w n ą t r z p a ń s t w c z ł o n k o w s k i c h ( w ś r ó d r o l n i k ó w ). W e fe k- c i e o b e c n i e S PJ s t a n owi s ł a b o u k i e r u n k o - w a n y m e c h a n i z m w s p i e r a n i a d o c h o d ó w rolników. IX. W i ę k s z o ś ć p a ń s t w c z ł o n k o w s k i c h, k t ó r e w p rowadziły d o t ą d S PJ, z a c h owała m o d e l h i s t o r y c z n y, w k t ó r y m k w o t y p o m o c y o p i e r a j ą s i ę z a s a d n i c z o n a p a r a m e t r a c h o k r e ś l o n y c h w l a t a c h , k t ó r e n i e o d p o w i a d a j ą j u ż o b e c n i e p r o w a d z o - n e j d z i a ł a l n o ś c i. O i l e p a ń s t w a c z ł o n - k o w s k i e n i e u s t a n o w i ł y o d p o w i e d n i c h r e s t r y k c j i, w m o d e l u t y m m o g ą t a k ż e w y s t ę p ować s p e k u l a c y j n e p r zek a z y w a n i e i k umulacja uprawnień do płatności przez beneficjentów. X. M o d e l regionalny c h a r a k t e r y z u j e s i ę b a r - d z i e j w y r ó w n a n y m r o z d z i a ł e m p o m o c y. W y k a z a n o j e d n a k, ż e z w i ę k s z a o n k a p i - t a l i z a c j ę p o m o c y w cenach gruntów i i c h d z i e r ż a w y. Ta k a k a p i t a l i z a c j a w y s t ę p u j e w e w s z y s t k i c h s y s t e m a c h p o m o c y o p a r - t ych na powierzchni uprawianych gruntów, a l e w w i ę k s z y m s t o p n i u w r e g i o n a l n y m modelu wdrażania SPJ. XI. C h o c i a ż S PJ p r z y c z y n i ł s i ę d o r e a l i z a c j i c e l ó w W P R, w s z c z e g ó l n o ś c i p o m a g a j ą c rolnikom w l e p s z y m d o s t o s owaniu s i ę d o p o pytu r y n k owe g o o raz p o p r zez wspiera - n i e d o c h o d ó w s e k t o r a rolnego j a k o c a ł o - ś c i, Tr y b u n a ł z w raca s i ę d o K o m i s j i o roz - ważenie, cz y aspektów t ych nie należałoby p o n ownie p r zeanalizować w ś w i e t l e s fo r - mułowanych poniżej zaleceń.

11 9 STRESZCZENIE XII. Tr ybunał formułuje następujące zalecenia: ŪŪ ŪŪ n a l e ż y z m i e n i ć o b e c n e p r z e p i s y, a b y zagwarantować, że pomoc z SPJ będzie k i e r o w a n a d o r o l n i k ó w p r o w a d z ą c y c h c z y n n ą d z i a ł a l n o ś ć, w s z c z e g ó l n o ś c i z w y k l u c z e n i e m b e n e f i c j e n t ów, k t ó r z y nie prowadzą działalności rolniczej lub p r o w a d z ą j ą j e d y n i e w n i e z n a c z n y m w ymiarze; należ y prec yz yjniej zdefiniować pojęcia k walifikując yc h s i ę gruntów o raz d z i a- ł a l n o ś c i ro l n i c zej, a by n i e d o p u ś c i ć d o p r zeznaczania p o m o c y z S PJ n a grunt y n i e rolnicze i d z i a ł a l n o ś ć p ozarolniczą, która nie prz ycz ynia się do z większania w yd a j n o ś c i ro l n i c t wa ( a r t. 3 9 Traktatu, z o b. p r z y p i s 5 ) l u b w s p o s ó b a k t y w n y nie wpły wa na utr z ymanie środowisko - wej war tości gruntów ; ŪŪ n a l e ż y z m i e n i ć s p o s ó b n a l i c z a n i a p o - m o c y z S PJ, a b y w w i ę k s z y m s t o p n i u dostosować k woty pomoc y do kosztów środowiskow ych i innych uwarunkowań zewnętrznych; ŪŪ ŪŪ w ymogi DKR powinny ok reślać konk retn e i regularne c z y n n o ś c i, k t ó re m u s z ą b y ć p r z e p r o w a d z a n e p r z e z r o l n i k ó w, a b y m o g l i o n i o t r z y m a ć p o m o c w p e ł - nej wysokości. Redukcje płatności w następstwie niespełnienia w ymogów wzajemnej zgodności powinny być bardziej dotk liwe; należ y dąż yć do bardziej w yrównanego rozdziału pomocy międz y rolników, albo dzięk i większemu modulowaniu płatno - ś c i, a l b o w p rowadzając l i m i t y w ysokoś c i i n d y w i d u a l n y c h p ł a t n o ś c i, l u b t e ż u w z g l ę d n i a j ą c i n d y w i d u a l n ą s y t u a c j ę rolników ; ŪŪ naliczania uprawnień do płatności nale - ż y dokonywać w sposób uwzględniając y w a r u n k i g o s p o d a rowania w y s t ę p u j ą c e w różnych regionach.

12 10 WPROWADZENIE W P R O WA D Z E N I E 1. Pr zed reformą z 1992 r. WPR opierała się na systemie wspiera - nia cen w większości sektorów rolnych, działaniach inter wenc y j nyc h n a r y n k a c h ro l nych o raz o c h ro n i e p r zed i m p o r tem 1. Wsparcie cenowe zaczęło generować niemal bezustannie nad - wyżk i najważniejsz ych produktów rolnych i równowaga r ynkowa mogła zostać osiągnięta t ylko prz y duż ym obciążeniu dla budżetu, za pomocą środków tak ich jak pr y watne przechow y- wanie, dopłat y do zbytu nadw yżek, dotacje w y wozowe, a nawet niszczenie produktów rolnych. Ponadto wsparcie cenowe było s ystemat ycznie k r y t y k owane w r a m a c h w i e l o s t ronnych negocjacji handlow ych. 2. W ramach reformy WPR z 1992 r. obniżono ceny inter wenc yj - ne na zboża i wołowinę oraz zobowiązano większe gospodarstwa do odłogowania części gruntów wchodzących w ich skład. J e d n o c z e ś n i e w p rowadzono ś rodk i t o w a r z y s z ą c e d o t yczące ochrony środowiska, wcześniejsze emer ytur y dla rolników oraz działania z wiązane z zalesianiem. Jako rekompensatę za ocze - k iwaną utratę dochodów w w yniku obniżenia cen zbóż i woło - winy, producenci otrz ymali płatności bezpośrednie, które były zależne od wielkości obsianych gruntów lub liczby z wierząt. Całkowite k woty tych płatności ograniczono, ustalając dla po - s z c z e g ó l nych s e k t o rów l i m i t y n a p o z i o m i e regionalny m l u b k rajow ym. 1 W niektórych sektorach rolnych wprowadzono płatności bezpośrednie w celu zwiększenia dochodów producentów rolnych. Jako przykład może służyć rozporządzenie Rady nr 136/66/EWG z dnia 22 września 1966 r. w sprawie ustanowienia wspólnej organizacji rynku olejów i tłuszczów, które wprowadziło dopłaty do produkcji oliwy z oliwek i oliwek stołowych (Dz.U. 172 z , s. 3025/66). W sektorze bawełny producenci otrzymywali wsparcie pośrednio, dzięki pomocy udzielanej podmiotom zajmującym sie odziarnianiem. R A M K A 1 W S PA R C I E D O C H O D U G O S P O D A R S T W R O L N YC H A M I Ę D Z Y N A R O D O W E ZO B O W I Ą Z A N I A U N I I E U R O P E J S K I E J W 1994 r. Unia Europejska i kraje członkowskie Światowej Organizacji Handlu podpisały w ramach Rundy Urugwajskiej Porozumienie w sprawie rolnictwa (URAA). Porozumienie to klasyfikuje różne formy wsparcia gospodarstw rolnych w zależności od jego wpływu na zakłócenia handlu międzynarodowego. Bezpośrednie wsparcie cenowe uważa się za mechanizm powodujący wyjątkowo duże zakłócenia handlu i kraje członkowskie WTO zobowiązały się do zredukowania tej formy wsparcia. Płatności bezpośrednie niezwiązane z produkcją uznaje się za niezakłócające handlu, i z tego względu są dozwolone 2. 2 Porozumienie w sprawie rolnictwa (Dz.U. L 336 z , s. 22) dopuszcza publiczne wsparcie gospodarstw rolnych pod pewnymi warunkami. Według załącznika 2 do tego porozumienia, dopuszczalność płatności w ramach wsparcia dochodu należy ustalać na podstawie kryteriów takich jak poziom dochodów, posiadanie statusu producenta lub właściciela gruntów, wykorzystanie czynników produkcji lub poziom produkcji w okresie referencyjnym. Kwota takich płatności w którymkolwiek roku nie może być związana z rodzajem lub wielkością produkcji (w tym liczbą zwierząt) po okresie referencyjnym ani z cenami wytwarzanych produktów. Płatności nie mogą być także być uzależnione od czynników produkcji wykorzystanych w którymkolwiek roku po okresie referencyjnym, a rolników nie można zobowiązywać do produkcji jako warunku otrzymania wsparcia.

13 11 3. W 1999 r. na posiedzeniu R ady Europejsk iej w Berlinie uzgodn iono d a l s z ą re fo r m ę W P R. Ws p a rc i e ro l n i c t wa zorganizowa - no wokół dwóch głównych filarów, finansowanych z budżetu w s p ó l n o t o wego p o p r z e z d w a f u n d u s z e. E u ropejsk i Fu n d u s z Rolnicz y Gwarancji (EFRG) kont ynuuje finansowanie środków r y n k ow yc h i o b e j m u j e wsparc i e d o c h o d u w fo r m i e p ł atności bezpośrednich powiązanych z wielkością produkcji. Europejsk i Fundusz Rolny na rzecz Roz woju Obszarów Wiejskich (EFRROW ) współfinansuje ś rodk i roz woju o b s z a rów w i e j s k i c h t a k i e j a k ochrona środowisk a i zrównoważone rolnic t wo, promowanie w ysok iej jakości ż y wności, poprawa standardów technicznych i dobrostanu z wierząt. R E F O R M A W P R Z 2003 R. W P R O WA D Z I Ł A S YS T E M P Ł AT N O Ś C I J E D N O L I T YC H 4. Wd r a ż a n i e U R A A i z m i e n i a j ą c e s i ę p r i o r y t e t y p o l i t yczne d o - p rowadziły w r. d o refo r my W P R. R e fo r m a t a m i a ł a z a - chęcić rolników do dostosow y wania się do popytu r ynkowego i promować praktyk i rolne uznawane za sprz yjające ochronie środowisk a. 5. J e ż e l i c h o d z i o p i e r w s z y f i l a r W P R ( E F R G ), z k t ó r e g o f i n a n - sowane są środk i r ynkowe i płatności bezpośrednie, reforma z 2003 r. obejmowała czter y główne element y : 3 Płatności bezpośrednie zmniejszono o 3 % w 2005 r., o 4 % w 2006 r. i 5 % począwszy od roku Od roku 2009 roczne obniżki w ramach modulacji będą dalej pomniejszane: z 7 % w 2009 r. do 10 % w roku. Reforma wynikająca z Agendy 2000 wprowadziła już mechanizm dobrowolnej modulacji, pozwalający państwom członkowskim na modulację do 20 % całkowitej kwoty płatności bezpośrednich. Jedynie Zjednoczone Królestwo, Francja, Niemcy i Hiszpania zdecydowały się na zastosowanie tego mechanizmu. Na podstawie reformy WPR z 2003 r. państwa członkowskie mogą stosować taką dobrowolną modulację oprócz modulacji obowiązkowej. Obecnie ma to miejsce w przypadku Zjednoczonego Królestwa i Portugalii. ŪŪ Wprowadzenie systemu płatności jednolitych (SPJ ). System ten zastępuje większość dotychczasowych płatności bezpo - średnich. W ramach SPJ otrz ymanie pomoc y przestaje być uwarunkowane w ytworzeniem produktów. ŪŪ Pr z y z n a n i e p ł a t n o ś c i b e z p o ś r e d n i c h w p e ł n e j w y s o k o ś c i u warunkowane j e s t u t r z y my waniem p r zez ro l n i k ów gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowisk a ( DKR) i pr zestr zeganiem pr zez nich podstawow ych w ymog ó w w z a k r e s i e z a r z ą d z a n i a ( S M R ). Z a s a d a t a z n a n a j e s t j a k o z a s a d a w z a j e m n e j z g o d n o ś c i. D K R i S M R w p r o w a - dzają obowiązek lub zak az stosowania praktyk z wiązanych z ochroną potencjału produkc yjnego gruntów rolnych, śro - dowisk iem, zdrowiem i dobrostanem z wier ząt, zdrowotno - ścią roślin i bezpieczeństwem ż y wności. ŪŪ Wp rowadzenie o b owiązkowe g o m e c h a n i z m u p o m n i e j s z a - j ą c e g o w s z y s t k i e p ł a t n o ś c i b e z p o ś r e d n i e p r z e k r a c z a j ą c e 5000 euro w roku kalendarzowym o określoną część procentową (tz w. modulacja) 3. Środk i finansowe uz ysk ane dzięk i modulacji są przesuwane do EFRROW.

14 12 ŪŪ Mechanizm dysc ypliny finansowej, mając y zagwarantować, że uzgodnione k woty przeznaczone na finansowanie I filar u W P R n i e zostaną w d a ny m ro k u p r zek ro c zone 4. M e c h a - n i z m ten w p rowadzono w r., a l e n i e został o n d o t ą d w ykorz ystany. 4 Art. 12 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. L 209 z , s. 1). 6. SPJ ma być spójny z głównymi celami wspólnej polityk i rolnej: z większeniem w ydajności rolnic t wa i zapewnieniem w ten s p o s ó b o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u ż y c i a l u d n o ś c i w i e j s k i e j, z właszcza przez podniesienie indy widualnego dochodu osób pracując ych w rolnic t wie 5. A zatem dochody rolników, które stanowiły jedną z głównych kwestii, na któr ych koncentrowała się WPR od czasu jej wprowadzenia, pozostały ważnym elemen - tem tej polityk i. 7. Jeżeli chodzi o k ampanię 2008 r. (rok budżetow y 2009), pułapy k rajowe przeznaczone na rozdział uprawnień do płatności w 1 7 p a ń s t w a c h c z ł o n k o w s k i c h, k t ó re w p rowadziły S PJ, w y - n i o s ł y d o t ą d ł ą c z n i e 3 1, 5 m l d e u r o 6. W b u d ż e c i e n a r. p ł atności w ramach S PJ s t a n owiły 7 2, 1 % p ł atności wsparc i a bezpośredniego UE i 49, 8 % budżetu pr zeznaczonego na rolnic t wo i roz wój obszarów wiejsk ich. 5 Art. 39 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Traktatu z Lizbony): 1. Celami wspólnej polityki rolnej są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizacja rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów. 2. Przy ustalaniu wspólnej polityki rolnej i specjalnych środków służących jej realizacji uwzględnia się: a) szczególny charakter gospodarki rolnej, wynikający ze struktury społecznej rolnictwa oraz z różnic strukturalnych i przyrodniczych między poszczególnymi regionami rolniczymi; b) potrzebę stopniowego wprowadzania odpowiednich środków dostosowawczych; c) fakt, że w Państwach Członkowskich rolnictwo jest sektorem ściśle powiązanym z całą gospodarką. 6 Art. 41 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 i załącznik VIII do tego rozporządzenia (do r.) (Dz. U. L 270 z , s. 1) oraz załącznik VIII do rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (od r.) (Dz. U. L 30 z , s. 16). Kwoty w załączniku VIII są obliczane przy założeniu, że wszystkie płatności bezpośrednie są całkowicie niezależne od wielkości produkcji. Jeżeli państwo członkowskie wybrało opcję jedynie częściowego uniezależnienia płatności od produkcji, pułap w ramach SPJ jest obniżany, a pułap środków dostępnych na płatności związane z wielkością produkcji odpowiednio rośnie (zob. np. załącznik III do rozporządzenia Komisji (WE) nr 674/2008 (Dz. U. L 89 z , s. 5) zmieniającego załącznik VIII do rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 i ustanawiającego pułapy budżetowe dla częściowego lub fakultatywnego wdrożenia systemu płatności jednolitych).

15 13 TA B E L A 1 R O C Z N E P U Ł A PY B U D Ż E TO W E D L A S YS T E M U P Ł AT N O Ś C I J E D N O L I T YC H (1 000 euro) Państwo członkowskie Rok kampanii Belgia Dania Niemcy Irlandia Grecja Hiszpania Francja Włochy Luksemburg Malta Niderlandy Austria Portugalia Słowenia Finlandia Szwecja Zjednoczone Królestwo Razem

16 14 G ŁÓ W N E E L E M E N T Y S PJ I M O D E L E W D R A Ż A N I A 8. Jak już wsk azano, SPJ był zasadnicz ym punktem reformy WPR z r. i z a s tępował w i ę k s zość d o t yc h c z a s ow yc h p ł atności bezpośrednich 7. Do SPJ k walifikują się w yłącznie rolnic y. We - dług definicji rolnik to osoba prowadząca działalność rolniczą. D z i a ł a l n o ś ć rolnicza z d e f i n i o w a n a j e s t j a k o h o d o w l a roślin, chów z wierząt i utrz ymy wanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowisk a (DKR) Aby zostać objętym pomocą z SPJ, rolnik musi posiadać uprawn i e n i a d o p ł atności i d ysponować k walifikując y m i s i ę gruntami rolnymi. K ażde uprawnienie do płatności zadek larowane wraz z jednym hektarem kwalifikując ych się gruntów uprawnia do otrz ymania płatności z SPJ równej war tości jednostkowej zadek larowanego uprawnienia do płatności 9. Uprawnienia do płatności stanowią zasadniczo warunkowe prawo do otrz ymania wsparcia dochodu z UE, cz yli stanowią składnik majątkowy. Mogą zostać oddzielone od ziemi i być niezależnym przedmiotem w ymiany handlowej. 10. Uprawnienia do płatności w ydają organy k rajowe. Pułapy k ra - jowe odpowiadają war tości wsz ystk ich dostępnych uprawnień d o p ł a t n o ś c i, k t ó re rolnic y m o g ą a k t y wować w r a z z k w a l i f i- k ując ymi się gruntami na ter ytor ium danego państ wa człon - kowsk iego. War tość ta jest w yższa niż k woty r zecz y wiście w y- płacane, ponieważ wsz ystk ie płatności bezpośrednie na r zecz rolników, w tym płatności SPJ, są obniżane w wyniku modulacji ( n p. o 5 % w r. ), p a ń s t wa c z ł o n k owsk i e n i e p r z yd z i e l i ł y wsz ystk ich dostępnych k wot, rolnic y nie w ykor z ystali ( akt y- wowali ) wsz ystk ich uprawnień do płatności ( np. gdyż w dany m roku u p rawiali m n i e j h e k t a rów n i ż w y n o s i l i c z b a p o s i a - danych przez nich uprawnień) lub ponieważ płatności uległy o b n i ż e n i u w w y n i k u s a n k c j i a d m i n i s t r a c y j nych ( n p. w p r z y- padku spóźnionego złożenia wniosków o płatności). Tak więc w s z y s t k i e p ł a t n o ś c i d o k o n a n e w r a m a c h s y s t e m u w y n i o s ł y 28,8 mld euro w roku budżetow ym Szczegółowe informacje na temat systemów wsparcia włączonych do SPJ znajdują się w załączniku VI do rozporządzenia (WE) nr 1782/ Zob. art. 1 i art. 2 lit. a) i c) rozporządzenia (WE) nr 1782/ Wyjątek stanowią jedynie niektórzy producenci wołowiny, mleka oraz hodowcy owiec i kóz niedysponujący gruntami. Ci producenci otrzymują wsparcie dochodu pod warunkiem, że utrzymują minimalny poziom swojej historycznej produkcji zwierzęcej. Rolnicy zajmujący się produkcją roślin uprawnych otrzymali specjalne uprawnienia do płatności na wypełnienie swoich zobowiązań w zakresie odłogowania. 10 Szczegółowe informacje na temat dokonanych w ramach SPJ płatności na rzecz wsparcia dochodu rolników, zob. załącznik II.

17 Belgia, Dania, N iemc y, I rlandia, Włochy, Luksemburg, Austria, Por tugalia, Sz wecja i Zjednoczone K rólestwo wprowadziły SPJ w 2005 r. Hiszpania, Francja, Niderlandy, Finlandia i Grecja skorz ystały z ok resu przejściowego i wprowadziły SPJ rok później, w 2006 r. 12. S zczególne z a s a d y o b owiązują n owe p a ń s t wa c z ł o n k owsk i e, k tóre p r z ystąpiły d o U E w l u b r. K raje te z a s a d n i - c z o m o g ł y w p rowadzić S PJ t a k j a k i n n e p a ń s t w a U E, a l e d o - t ą d z robiły t o j e d y n i e M a l t a i S ł owenia - w r. B u ł g a r i a, R epublik a C zesk a, Estonia, Cypr, Łot wa, Lit wa, Węgr y, Rumu - nia, Polsk a i Słowacja w ybrały roz wiązanie, które poz wala im o d ł oż yć w p rowadzenie S PJ d o r. D o tego c z a s u s tosują one uproszczony system pomoc y obszarowej ( JPO) 11. System JPO nie został objęty zak resem kontroli będącej przedmiotem niniejszego sprawozdania. 11 Art. 122 rozporządzenia (WE) nr 73/ Art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1782/ W sektorze oliwy z oliwek obowiązywały szczególne przepisy: okres referencyjny obejmował lata gospodarcze 1999/2000, 2000/01, 2001/02 and 2002/ W z a k resie n a l i c z a n i a i p r z ydzielania u p r a w n i e ń d o p ł a t n o - ś c i p a ń s t wom c z ł o n k o w s k i m u d o s t ę p n i o n o d o w y b o r u k i l k a roz wiązań wdrożeniow ych - tz w. modeli : model histor yczny, model regionalny ( r yczałtow y) oraz modele mieszane, stano - wiące połączenie dwóch pier wsz ych. a) M o d e l h i s tor yc z ny 1 2 : K a żdy ro l n i k o t r z y m u j e u p rawnienia do płatności, które są z w yk le naliczane na podstawie średn i e j k woty p ł a t n o ś c i o t r z y my w a nych w t r z y l e t n i m ( , i r. ) o k resie refe renc y j ny m ( h i s t o r yczna k wota referenc yjna) oraz średniej liczby hektarów gruntów uprawianych w t ym ok resie w ramach jak iegokolwiek wcześniej o b o w i ą z u j ą c e g o s y s t e m u w s p a rcia z w i ą z a n e g o z w i e l k o - ś c i ą p r o d u k c j i ( o b s z a r r e f e r e n c y j n y ) 1 3. Ta k w i ę c w a r t o ś ć j e d n o s t k owa u p rawnienia d o p ł atności j e s t równa k wo c ie referenc yjnej podzielonej przez liczbę uprawnień. Ta metoda obliczeniowa prowadzi do znacznych różnic w war tości jednostkowej uprawnień do płatności, ponieważ w ok resie r e f e r e n c y j n y m p o s z c z e g ó l n e s e k t o r y r o l n e o t r z y m y w a ł y wsparcie w różnej w ysokości.

18 16 b) M o d e l r e g i o n a l ny ( r y c z a ł t o w y ) 1 4 : W m o d e l u r e g i o n a l ny m wsz ystk ie uprawnienia do płatności prz yznawane rolnikom z danego regionu/subregionu mają tak ą samą war tość ( r y- czałt ), a k ażdy rolnik otrz ymuje uprawnienie do płatności z a k a żdy k walifikując y s i ę h e k t a r gruntów z a d e k l a rowany w p i e r w s z y m r o k u z ł o ż e n i a w n i o s k u, l u b t e ż w o s t a t n i m roku popr zedzając ym rok wprowadzenia SPJ. c) M o d e l e m i e s z a n e ( h y b r y d o w e ) : M o d e l e t e ł ą c z ą w s o - b i e e l e m e n t y m o d e l u h i s t o r ycznego i regionalnego. R o l - n i c y o t r z y m u j ą p o d s t awową k wo tę r yc z a ł tową z a k w a l i f i- k u j ą c y s i ę h e k t a r p l u s s t a ł ą c z ę ś ć p r o c e n t o w ą p ł a t n o ś c i, k t ó r e o t r z y m y w a l i w o k r e s i e r e f e r e n c y j n y m. M o d e l e h y - b r y d o w e m o g ą b y ć s t a t y c z n e l u b d y n a m i c z n e, t z n. k o m - b i n a c j a w a r t o ś c i h i s t o r y c z n y c h i r y c z a ł t o w y c h m o ż e pozostawać tak a sama lub też zmieniać się w czasie i ewo - l u ować w k i e r u n k u m o d e l u regionalnego - r yczałtowego. M o d e l e w y b rane p r zez 1 7 p a ń s t w c z ł o n k owsk i c h s tosują - c ych SPJ do celów naliczania i prz yznawania uprawnień do płatności pr zedstawiono w załączniku I. 14 Art. 58 i 59 rozporządzenia (WE) nr 1782/ Państwom członkowskim, które od 2005 r. jedynie częściowo wprowadziły SPJ, pozwolono jednak utrzymać związane z wielkością produkcji premie za krowy mamki oraz premie za owce i kozy. 14. Pa ń s t wa c z ł o n k owsk i e u z ysk a ł y m ożliwo ś ć p r zesunięcia c zę - ś c i p ł a t n o ś c i h i s t o r ycznych d o r e z e r w y k r a j o w e j, k t ó r a m oże być w ykorz ystywana do prz yznawania płatności now ym rolnikom, którz y rozpoczęli działalność po ok resie referenc yjnym, r o l n i k o m z n a j d u j ą c y m s i ę w s z c z e g ó l n e j s y t u a c j i l u b r o l n i - kom dotk niętych restruktur yzacją albo objęt ych programami roz wojow ymi. Z M I A N Y W P R O WA D ZO N E W Z W I Ą Z K U Z P R Z E G L Ą D E M W S P Ó L N E J P O L I T Y K I R O L N E J ( T Z W. H E A LT H C H E C K ) Z 2008 R. 15. W 2008 r. Komisja i Rada przeprowadziły przegląd WPR znany jako Health Check. Rada prz yjęła propoz ycje Komisji dotyczące dalszego uniezależnienia systemów wsparcia bezpośrednie - go, które były nadal z wiązane z produkcją 15. Pozostałe systemy pomoc y powiązane z wielkością produkcji - w zak resie suszu paszowego, skrobi, lnu i konopi - zostaną także uniezależnione o d p ro d u k c j i i w ł ą c zone d o S PJ d o r. Po n a d to p r zegląd WPR doprowadził do dalszego uproszczenia zasad i zniesienia o b owiązku u g o rowania p r zez ro l n i k ów c zęści gruntów ( o b o- wiązkowe odłogowanie).

19 R ada upoważniła też państwa członkowsk ie do zrewidowania p o d j ę t e j p r z e z n i e d e c y z j i o w y b o r z e d a n e g o m o d e l u wdraż a n i a S PJ. Pa ń s t w a, k t ó re w y b r a ł y m o d e l h i s t o r yczny, m o g ą albo zdec ydować się zmniejsz yć różnice w war tości jednostkowej uprawnień do płatności, albo zmienić model wdrażania n a ( p e ł ny l u b hy b r ydow y ) m o d e l regionalny. Pa ń s t w a, k tóre wprowadziły już wcześniej hybr ydowy model regionalny, mogą zdec ydować o ograniczeniu histor ycznego komponentu wart o ś c i u p r a w n i e ń d o p ł a t n o ś c i i w t e n s p o s ó b d o s t o s o w a ć j e w większ ym stopniu do war tości regionalnej. Państ wa członkowsk ie mogą także zmienić sk ład regionów 16. Ponadto pańs t w a c z ł o n k o w s k i e o t r z y m a ł y p o z wolenie n a w y k o r z y s t a n i e do 10 % swoich pułapów k rajow ych na ok reślone szczególne cele Art rozporządzenia (WE) nr 73/ Art. 68 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Bardziej szczegółowe informacje na ten temat przedstawiono w załączniku I.

20 ZAKRES I CELE KONTROLI ORAZ PODEJŚCIE KONTROLNE Tr ybunał kontrolował już wdrożenie SPJ w 17 państwach członkowsk ich stosując ych ten system od 2006 r. Wynik i t ych kontroli przedstawiano w sprawozdaniach rocznych. 18. Tr ybunał zdec ydował też o przeprowadzeniu uzupełniając ych prac kontrolnych w 2009 i 2010 r. do celów niniejszego spra - wozdania. Objęły one wiz yty kontrolne w Komisji Europejsk iej i trzech państwach członkowskich ( Francji, Zjednoczonym Królestwie i Włoszech) oraz analizę dokumentacji i przegląd opracowań i ocen. 19. N i n i e j s z e s p r a w o z d a n i e k o n c e n t r u j e s i ę n a n a s t ę p u j ą c y c h k westiach: ŪŪ d e f i n i c j i b e n e f i c j e n t ó w p o l i t y k i, d o s t ę p i e d o p ł a t n o ś c i j e d n o l i t yc h o raz d e f i n i c j i gruntów k w a l i f i k u j ą c yc h s i ę d o płatności; ŪŪ prz ycz yniania się przez system do realizacji założonych ce - l ów z w i ę k s z a n i a d o c h o d ów l u d n o ś c i ro l n i c zej o raz u t r z y - mywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowisk a; ŪŪ e fe k tów f u n k c j o n owania p o s zczególnych m o d e l ów wdrażania systemu; ŪŪ błędów w ynik ając ych ze skomplikowanych obliczeń w yma - ganych do celów ustanowienia uprawnień do płatności.

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR

Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR IP/10/284 Bruksela, dnia 16 marca 2010 r. Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR W wyniku decyzji dotyczącej procedury rozliczenia zgodności rachunków przyjętej przez

Bardziej szczegółowo

19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9

19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9 19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 745/2010 z dnia 18 sierpnia 2010 r. ustalające na rok 2010 pułapy budżetowe mające zastosowanie do określonych systemów

Bardziej szczegółowo

L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011

L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011 L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 680/2011 z dnia 14 lipca 2011 r. ustalające na rok 2011 pułapy budżetowe mające zastosowanie do określonych

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 1.8.2014 L 230/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 834/2014 z dnia 22 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania wspólnych ram monitorowania

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. płatności bezpośrednich w latach 2014-2020 oraz zmiany przepisów w programie rolnośrodowiskowym w 2014 r.

Informacja nt. płatności bezpośrednich w latach 2014-2020 oraz zmiany przepisów w programie rolnośrodowiskowym w 2014 r. Informacja nt. płatności bezpośrednich w latach 2014-2020 oraz zmiany przepisów w programie rolnośrodowiskowym w 2014 r. I. Płatności bezpośrednie w 2014 r. Zgodnie z procedowanym obecnie projektem ustawy

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 24.9.2014 L 280/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 994/2014 z dnia 13 maja 2014 r. zmieniające załączniki VIII i VIIIc do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39

29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39 29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 27 marca 2014 r. w odniesieniu do wkładu finansowego Unii na rzecz skoordynowanego planu kontroli w celu ustalenia

Bardziej szczegółowo

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Nakłady na WPR w Polsce Płatności bezpośrednie wydatki ogółem w mld EUR w tym wkład krajowy 2007-2013 19,7 6,6 2014-2020 21,2 0,0 przesunięcie z II

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi Markiem Sawickim

Spotkanie z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi Markiem Sawickim Kto i na jakie wsparcie może liczyć na polskiej wsi w latach 2015 2020 -System płatności bezpośrednich w latach 2015-2020 - Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 Spotkanie z ministrem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo ekologiczne ogólne zasady

Rolnictwo ekologiczne ogólne zasady Rolnictwo ekologiczne ogólne zasady Działanie Rolnictwo ekologiczne w ramach PROW 2014-2020 może byd realizowane w ramach następujących pakietów oraz wariantów: Pakiet 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji;

Bardziej szczegółowo

CEL GŁÓWNY: p o d n i e s i e n i e ś w i a d o m o ś ć k a d r B + R i s t u d e n t ó w o z n a c z e n i u w s p ó ł p r a c y n a u k i i

CEL GŁÓWNY: p o d n i e s i e n i e ś w i a d o m o ś ć k a d r B + R i s t u d e n t ó w o z n a c z e n i u w s p ó ł p r a c y n a u k i i Nauk a w służbie środowisk a i gospodark i Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze śro dków Europejsk iego Funduszu Społecznego w ramach Pro gramu Operac yjnego Kapitał Ludzk i Działanie 4.2

Bardziej szczegółowo

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy Załącznik nr 1 do uchwały nr 21 Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy 1. Ułatwianie Definicja rozpoczęcia prowadzenia działalności

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wkład systemu płatności bezpośrednich i działań powierzchniowych PROW w latach 2015-2020 w realizację SZRWRiR Joanna Czapla Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Styczeń 2015 r. 1 Kalendarz prac nad nowym

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5.

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5. www.arimr.gov.pl Lipiec 2012 O ARiMR Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 r. wspiera działania służące rozwojowi rolnictwa i obszarów wiejskich. Agencja zajmuje się wdrażaniem instrumentów

Bardziej szczegółowo

L 288/24 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.11.2010

L 288/24 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.11.2010 PL L 288/24 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.11.2010 DECYZJA KOMISJI z dnia 4 listopada 2010 r. wyłączająca z finansowania Unii Europejskiej niektóre wydatki poniesione przez państwa z tytułu Sekcji

Bardziej szczegółowo

WSPIERANIE GOSPODAROWANIA NA OBSZARACH GÓRSKICH I INNYCH OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH GOSPODAROWANIA (ONW)

WSPIERANIE GOSPODAROWANIA NA OBSZARACH GÓRSKICH I INNYCH OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH GOSPODAROWANIA (ONW) WSPIERANIE GOSPODAROWANIA NA OBSZARACH GÓRSKICH I INNYCH OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH GOSPODAROWANIA (ONW) 1. Co to jest pomoc ONW? Jest to pomoc finansowa udzielana gospodarstwom rolnym położonych

Bardziej szczegółowo

w latach 2015-2020 Warszawa, 25 czerwca 2014 r.

w latach 2015-2020 Warszawa, 25 czerwca 2014 r. w latach 2015-2020 Warszawa, 25 czerwca 2014 r. -go filaru na rolnictwo aktywne 2% + + 2% + 13% dodatkowe 8,3% = 25,3% Kontynuowanie uproszczonego systemu SAPS. Komponenty systemu: - jednolita obszarowa

Bardziej szczegółowo

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Rozwój obszarów wiejskich Działania rynkowe Płatności bezpośrednie Wieloletnie Ramy Finansowe 2014-2020: WPR stanowi 38,9% wydatków z budżetu UE Wspólna

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ

Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30, Pokój 338 tel. (+48 22) 623 10 01 00-930 Warszawa fax. (+48 22) 623 17 07 http://www.fapa.com.pl/saepr

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 czerwca 2014 r.

Warszawa, 25 czerwca 2014 r. System płatności ł ś ibezpośrednichś w latach 2015-2020 Warszawa, 25 czerwca 2014 r. Intencją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest wykorzystanie środków pochodzących z II-go filaru na rolnictwo aktywne

Bardziej szczegółowo

Mapa Unii Europejskiej

Mapa Unii Europejskiej Mapa Unii Europejskiej 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń zna: nazwy państw Unii Europejskiej, nazwy stolic państw Unii Europejskiej, flagi państw Unii Europejskiej. b) Umiejętności Uczeń potrafi: wskazać

Bardziej szczegółowo

DECYZJE. L 184/6 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 17.7.2010

DECYZJE. L 184/6 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 17.7.2010 PL L 184/6 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 17.7.2010 DECYZJE DECYZJA KOMISJI z dnia 15 lipca 2010 r. wyłączająca z finansowania Unii Europejskiej niektóre wydatki poniesione przez państwa członkowskie

Bardziej szczegółowo

Płatność uzupełniająca do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca)

Płatność uzupełniająca do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) Płatność uzupełniająca do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) Płatność ta jest w 100% finansowana z budżetu krajowego. Płatność uzupełniająca

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Ewa Szymborska, MRiRW Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Kluczbork 11-12.04.2012

Bardziej szczegółowo

OŚ ŚRODOWISKOWA PROW 2007-2013 I ROLNICTWO EKOLOGICZNE W POLSCE

OŚ ŚRODOWISKOWA PROW 2007-2013 I ROLNICTWO EKOLOGICZNE W POLSCE OŚ ŚRODOWISKOWA PROW 2007-2013 I ROLNICTWO EKOLOGICZNE W POLSCE Ewa Szymborska Kołobrzeg, 22-23 czerwca 2010 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI DEPARTAMENT ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAMY UE wspierające

Bardziej szczegółowo

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej. Marek Zagórski

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej. Marek Zagórski Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej Marek Zagórski Rolnictwo w UE kraj liczba gospodarstw (tys.) średnia powierzchnia Czechy 39 89,3 Dania 45 59,7 Niemcy 371 45,7 Francja 527 52,1 Włochy 1 679 7,6 Bułgaria

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy

Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy jest realizowany w ramach Osi II PROW 2007-2013 Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich. Działanie to ma przyczynić się do zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku

Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku 05 listopada 2012 r. Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Komisja

Bardziej szczegółowo

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa)

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa) 27.4.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 114/1 I (Akty, których publikacja jest obowiązkowa) ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 629/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 5 kwietnia 2006 r. zmieniające

Bardziej szczegółowo

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw Restrukturyzacja małych gospodarstw Pomoc przyznaje się rolnikowi będącemu osobą fizyczną, jeżeli: jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego lub nieruchomości służącej do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które:

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które: Od 9 listopada br. rolnicy mogą składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o dofinansowanie inwestycji w gospodarstwach rolnych. W ramach PROW 2007-2013 Agencja wprowadza w życie

Bardziej szczegółowo

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI Aktualizacja danych wykorzystywanych do obliczania kar ryczałtowych oraz kar pieniężnych wskazywanych Trybunałowi Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 Rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej (M06) Rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej Poddziałania Premie dla młodych rolników ułatwianie wejścia

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 marca 2016 r. Poz. 345 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 11 marca 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach IP/08/1831 Bruksela, dnia 28 listopada 2008 r. Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach Jak wynika ze sprawozdania opublikowanego

Bardziej szczegółowo

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE 2/09/2008-22/10/2008 Znaleziono 329 odpowiedzi z 329 odpowiadających wybranym kryteriom UDZIAŁ Kraj DE - Niemcy 55 (16.7%) PL - Polska 41 (12.5%) DK -

Bardziej szczegółowo

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych 13/05/2008-20/06/2008 Znaleziono 408 odpowiedzi z 408 odpowiadających wybranym kryteriom 0. Uczestnictwo Kraj DE - Niemcy 48 (11,8%) PL - Polska 44 (10,8%)

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy Rolnictwo ekologiczne przyjazne środowisku naturalnemu Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy 1. Rolnictwo ekologiczne w realizacji celów KPR 2. Status rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Od 1 czerwca br. rusza nabór wniosków od rolników, którzy chcą posadzić las.

Od 1 czerwca br. rusza nabór wniosków od rolników, którzy chcą posadzić las. Od 1 czerwca br. rusza nabór wniosków od rolników, którzy chcą posadzić las. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1 czerwca do 31 lipca br. będzie przyjmować wnioski o wsparcie od rolników,

Bardziej szczegółowo

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Informacje prasowe sieci Eurydice Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Ján Figel, komisarz UE ds. edukacji, kształcenia, kultury i młodzieży, powiedział: Chociaż obserwujemy pewne

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Historia systemu opieki zdrowotnej dla rolników w Polsce nie jest zbyt długa. W okresie powojennym polityka państwa polskiego zakładała przejściowy charakter

Bardziej szczegółowo

Jak wygląda budowa programu rolnośrodowiskowego?

Jak wygląda budowa programu rolnośrodowiskowego? z serwisu: AGRO.EKO.ORG.PL Strona 1 z 5 Programy te jako jedyne są obowiązkowe dla wszystkich krajów członkowskich i pełnią kluczową rolę w realizacji planów ochrony przyrody. Mają one za zadanie pomóc

Bardziej szczegółowo

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Plan wystąpienia Czynniki pływające na rolnictwo polskie od roku 2002 Gospodarstwa rolne Użytkowanie gruntów Powierzchnia zasiewów Zwierzęta gospodarskie Maszyny

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju rolnictwa Unii Europejskiej Janusz Rowiński Katarzyna Chmurzyńska

Strategia rozwoju rolnictwa Unii Europejskiej Janusz Rowiński Katarzyna Chmurzyńska Strategia rozwoju rolnictwa Unii Europejskiej Janusz Rowiński Katarzyna Chmurzyńska Warszawa, 7 grudnia 2012 roku 1 Plan prezentacji /zakres opracowania/ 1. Wstęp definicja strategii, hipoteza badawcza

Bardziej szczegółowo

Wiek rozpoczynania edukacji obowiązkowej w Europie Opracował Zespół Polskiego Biura Eurydice

Wiek rozpoczynania edukacji obowiązkowej w Europie Opracował Zespół Polskiego Biura Eurydice Polskie Biuro Eurydice Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji ul. Mokotowska 43 Warszawa Warszawa, 6 lipca 2011 roku Wiek rozpoczynania edukacji obowiązkowej w Europie Opracował Zespół Polskiego Biura Eurydice

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE STUDIUM DOTYCZĄCE WSKAŹNIKÓW HNV DO CELÓW OCENY. październik 2007 r.

STRESZCZENIE STUDIUM DOTYCZĄCE WSKAŹNIKÓW HNV DO CELÓW OCENY. październik 2007 r. STRESZCZENIE STUDIUM DOTYCZĄCE WSKAŹNIKÓW HNV DO CELÓW OCENY październik 2007 r. 2 1 POJĘCIE WYSOKIEJ WARTOŚCI PRZYRODNICZEJ Pojęcie wysokiej wartości przyrodniczej (HNV) powstało w 1993 r. Odzwierciedla

Bardziej szczegółowo

System płatności bezpośrednich w Polsce w latach 2015-2020 - projekt do konsultacji - z uwzględnieniem specyfiki województwa zachodniopomorskiego

System płatności bezpośrednich w Polsce w latach 2015-2020 - projekt do konsultacji - z uwzględnieniem specyfiki województwa zachodniopomorskiego System płatności bezpośrednich w Polsce w latach 2015-2020 - projekt do konsultacji - z uwzględnieniem specyfiki województwa zachodniopomorskiego Konsultacje społeczne propozycji MRiRW Jarosław Rzepa Członek

Bardziej szczegółowo

- 4 - UZASADNIENIE. zm.) ma na celu: l) dostosowanie przepisów tego rozporządzenia do przepisów rozporządzenia Komisji (WE)

- 4 - UZASADNIENIE. zm.) ma na celu: l) dostosowanie przepisów tego rozporządzenia do przepisów rozporządzenia Komisji (WE) - 4 - UZASADNIENIE Zmiana rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121, z późn.

Bardziej szczegółowo

Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności ONW na rok 2011

Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności ONW na rok 2011 Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności ONW na rok 2011 Warszawa, 11 luty 2011 Niezbędne informacje do prawidłowego wypełnienia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów

Bardziej szczegółowo

CZY PROGRAMY MLEKO DLA SZKÓŁ ORAZ OWOCE W SZKOLE SĄ SKUTECZNE?

CZY PROGRAMY MLEKO DLA SZKÓŁ ORAZ OWOCE W SZKOLE SĄ SKUTECZNE? EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY Sprawozdanie specjalne nr 10 ISSN 1831-0923 2011 CZY PROGRAMY MLEKO DLA SZKÓŁ ORAZ OWOCE W SZKOLE SĄ SKUTECZNE? PL Sprawozdanie specjalne nr 10 2011 CZY PROGRAMY MLEKO

Bardziej szczegółowo

Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej

Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej IP/08/1397 Bruksela, dnia 25 września 2008 r. Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej W jaki sposób UE może zapewnić wszystkim

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Agricultural Policies in OECD Countries: Monitoring and Evaluation 2005. Polityka rolna w krajach OECD: monitoring i ocena wydanie 2005 STRESZCZENIE

Agricultural Policies in OECD Countries: Monitoring and Evaluation 2005. Polityka rolna w krajach OECD: monitoring i ocena wydanie 2005 STRESZCZENIE Agricultural Policies in OECD Countries: Monitoring and Evaluation 2005 Summary in Polish Polityka rolna w krajach OECD: monitoring i ocena wydanie 2005 Podsumowanie w języku polskim STRESZCZENIE Od późnych

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej dr Lucyna Przezbórska-Skobiej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

SYSTEM UPROSZCZONY DOPŁAT BEZPOŚREDNICH W POLSCE FUNKCJONOWANIE I WSTĘPNE SZACUNKI STAWEK DOPŁAT

SYSTEM UPROSZCZONY DOPŁAT BEZPOŚREDNICH W POLSCE FUNKCJONOWANIE I WSTĘPNE SZACUNKI STAWEK DOPŁAT FUNDACJA PROGRAMÓW POMOCY DLA ROLNICTWA SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 3 Pokój 338-93 Warszawa http://www.fapa.com.pl/saepr tel. (+48 22) 623-1-1 623-26-7 fax. (+48 22) 623-17-7

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa 2014-2020. Lublin 20.06.2013 r.

Nowa perspektywa 2014-2020. Lublin 20.06.2013 r. Nowa perspektywa 2014-2020 Lublin 20.06.2013 r. Budżet WPR - projekt BUDŻET WPR: 373,179 mld EUR BUDŻET WPR - POLSKA: 28,6 mld EUR BUDŻET PROW: 84,936 mld EUR BUDŻET PROW - POLSKA: 9,8 mld EUR BUDŻET I

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Pomoc publiczna w rolnictwie w latach 2015 2020.

Pomoc publiczna w rolnictwie w latach 2015 2020. Pomoc publiczna w rolnictwie w latach 2015 2020. Od początku 2015 roku przepisy krajowe, na podstawie których udzielana jest pomoc publiczna w rolnictwie muszą być dostosowane do zasad udzielania pomocy

Bardziej szczegółowo

Wpływ wsparcia unijnego na rozwój rolnictwa ekologicznego w Polsce. Dr inŝ. Henryk Skórnicki

Wpływ wsparcia unijnego na rozwój rolnictwa ekologicznego w Polsce. Dr inŝ. Henryk Skórnicki Wpływ wsparcia unijnego na rozwój rolnictwa ekologicznego w Polsce Dr inŝ. Henryk Skórnicki ROLNICTWO EKOLOGICZNE 1. Rolnictwo ekologiczne na świecie i w Polsce 2. Przepisy prawne oraz system kontroli

Bardziej szczegółowo

w sprawie ponadgranicznego delegowania pracowników w ramach świadczenia usług

w sprawie ponadgranicznego delegowania pracowników w ramach świadczenia usług FORMULARZA DO (FAKULTATYWNEGO) WYKORZYSTANIA PRZEZ ADMINISTRACJĘ ZAPYTUJĄCĄ I. WNIOSEK O UDZIELENIE INFORMACJI w sprawie ponadgranicznego delegowania pracowników w ramach zgodnie z art. 4 dyrektywy 96/71/EWG

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Dr Krzysztof Jończyk Kongres Innowacji Polskich, Kraków, 10.03.2015 1 r. Rolnictwo ekologiczne Rozp. Rady (WE) 834/2007

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

KOMISJA EUROPEJSKA. Bruksela, dnia 18.V.2005 C(2005)1531

KOMISJA EUROPEJSKA. Bruksela, dnia 18.V.2005 C(2005)1531 KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 18.V.2005 C(2005)1531 Dotyczy: Pomoc Państwa nr N 15/2005 Polska Program pomocy regionalnej na wspieranie nowych inwestycji i tworzenie miejsc pracy związanych z nowymi

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ arszawa, dnia 17 marca 2015 r. Poz. 370 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTA I ROZOJU SI 1) z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r.

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej 1) Opracowano

Bardziej szczegółowo

Parlament Europejski na UEP - zostań europosłem. SKN Gospodarki Żywnościowej

Parlament Europejski na UEP - zostań europosłem. SKN Gospodarki Żywnościowej Parlament Europejski na UEP - zostań europosłem SKN Gospodarki Żywnościowej Ewolucja Wspólnej Polityki Rolnej (1962-2014) Wydatki na WPR jako % budżetu UE 100 90 80 70 70 90 80 73 66 60 50 40 40 50 46

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 16 marca 2015 r. Poz. 364 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

U S T AWA. z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego U S T AWA PROJEKT z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Art. 1. W ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012.

Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012. Historia i stan obecny ubezpieczeń rolnych w Polsce. Konrad Rojewski. Warszawa, dnia 5 list 2012. AGENDA 1. Ubezpieczenia rolne w Polsce, czyli które? 2. Krótki rys historyczny ubezpieczeń rolnych. 3.

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Bogucki Wydawnictwo Naukowe Poznań 2010 Spis treści 1. Wprowadzenie 9 1.1. Cel i zakres analizy 9 1.2.

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ZAŁĄCZNIKI KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.7.2014 r. COM(2014) 520 final ANNEXES 1 to 3 ZAŁĄCZNIKI do KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Efektywność energetyczna i jej wkład w bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE DORADZTWA ROLNICZEGO W PROCESIE ABSORPCJI WSPARCIA UNIJNEGO

INSTYTUCJE DORADZTWA ROLNICZEGO W PROCESIE ABSORPCJI WSPARCIA UNIJNEGO INSTYTUCJE DORADZTWA ROLNICZEGO W PROCESIE ABSORPCJI WSPARCIA UNIJNEGO dr hab. inż. Józef Kania, prof. UR Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Konferencja nt. Instytucje w procesie przemian strukturalnych i

Bardziej szczegółowo

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne Zastrzeżenia prawne Zawartośd dostępna w prezentacji jest chroniona prawem autorskim i stanowi przedmiot własności. Teksty, grafika, fotografie, dźwięk, animacje i filmy, a także sposób ich rozmieszczenia

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Różnice w formularzach książek rachunkowych oraz w kodach w latach 2014 a 2015

Różnice w formularzach książek rachunkowych oraz w kodach w latach 2014 a 2015 Różnice w formularzach książek rachunkowych oraz w kodach w latach 2014 a 2015 I. Spis Aktywów i Zobowiązań Indywidualnego Gospodarstwa Rolnego Strona tytułowa Usunięto tabelę z danymi personalnymi posiadacza

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA WNIOSKODAWCÓW

PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA WNIOSKODAWCÓW PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA WNIOSKODAWCÓW PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI AKCJA - ZAGRANICZNA MOBILNOŚĆ SZKOLNEJ KADRY EDUKACYJNEJ W RAMACH PROJEKTÓW INSTYTUCJONALNYCH (VETPRO_COM) I. INFORMACJE OGÓLNE

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo