REGIONALIZACJA SYSTEMU PŁATNOŚCI JEDNOLITEJ W POLSCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "REGIONALIZACJA SYSTEMU PŁATNOŚCI JEDNOLITEJ W POLSCE"

Transkrypt

1 FUNDACJA PROGRAMÓW POMOCY DLA ROLNICTWA SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30, Pokój 338 tel. (+48 22) Warszawa fax. (+48 22) REGIONALIZACJA SYSTEMU PŁATNOŚCI JEDNOLITEJ W POLSCE (WERSJA WSTĘPNA) WARSZAWA, KWIECIEŃ 2005 R. SAEPR / FAPA 1

2 Regionalizacja Systemu Płatności Jednolitej w Polsce Najpóźniej w 2009 r. Polska musi wprowadzić System Płatności Jednolitej (SPJ). Odejście od Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) będzie się wiązało z szeregiem zmian w sposobie naliczania płatności bezpośrednich takich jak: podzielenie kraju na regiony, wprowadzenie obowiązku odłogowania i spełnienia wymagań związanych z zasadą cross-compliance, powstanie Narodowej Rezerwy uprawnień do płatności (ang. entitlements) oraz zmiana systemu wypłat w przypadku niektórych upraw. Niniejsza praca analizuje problemy związane z przyszłą regionalizacją Polski i prezentuje możliwe do przyjęcia kryteria podziału regionalnego. Podstawa prawna Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. mówi o regionalnym przydzielaniu pułapu krajowego oraz regionalizacji mechanizmu płatności jednolitej. Głównym motywem regionalizacji w krajach UE-15 jest obecnie stosowane różnicowanie płatności w zależności od plonu referencyjnego zbóż, czyli elementu w głównej mierze decydującego o wysokości płatności bezpośrednich. Licząc stawki płatności w poszczególnych regionach, kraje Piętnastki opierają się na wysokości kopert regionalnych, uzależnionych od wysokości plonów referencyjnych i ilości premii zwierzęcych. Można więc powiedzieć, że regionalizacja jest instrumentem złagodzenia efektów reformy WPR w krajach, gdzie istnieje duże zróżnicowanie plonów referencyjnych. Rozporządzenie Rady (WE) nr 583/2004 z dnia 22 marca 2004 r. zmieniające rozporządzenie nr 1782/2003 mówi o regionalizacji SPJ także w nowych krajach członkowskich. Nowe państwa członkowskie stosują mechanizm jednolitych płatności na poziomie regionalnym. (art. 71c, ust. 1) Nowe państwa członkowskie zdefiniują regiony zgodnie z obiektywnymi kryteriami. (art. 71c, ust 2). Przewiduje się zastosowanie obiektywnych kryteriów przy podziale pułapu krajowego między regionami. Każde nowe państwo członkowskie dzieli pułap [...] między regiony zgodnie z obiektywnymi kryteriami. (art. 71c, ust. 3) Wydaje się, że w Polsce, gdzie w pierwszych latach członkostwa w UE jest stosowany system Jednolitej Płatności Obszarowej (SAPS) i wypłacana jest jedna stawka na terenie całego kraju, nie ma zastosowania argument regionalnego różnicowania, który w rozumieniu rozporządzenia Rady 1782/2003 ma być oparty na różnicach w płatnościach historycznych. Analiza ww. rozporządzeń prowadzi do wniosku, że nie narzucają one różnicowania stawek płatności w ramach schematu regionalnego jako warunku koniecznego. Wydaje się, że dopuszczalna jest realokacja środków między kopertami regionalnymi tak, aby stosowana była jedna stawka płatności na obszarze całego kraju. Możliwość zastosowania jednej stawki na obszarze całego kraju wymaga jednak potwierdzenia. Wyjaśnienia wymaga też kwestia wymogu podziału na regiony w przypadku zastosowania jednej stawki płatności w całym kraju. Definicja regionu i kryteria podziału Zgodnie ze wskazówkami Komisji Europejskiej regiony powinny być definiowane biorąc pod uwagę takie kryteria jak:! podział administracyjny (konstytucyjne granice jednostek terytorialnych); SAEPR / FAPA 2

3 ! warunki środowiskowe (np. ONW 1 / poza ONW). Komisja Europejska nie uzna regionów, które nie mają określonego terytorium lub są wydzielone w oparciu o kierunki produkcji rolniczej. Wyklucza to możliwość potraktowania jako dwóch oddzielnych regionów wszystkich krajowych gruntów ornych i wszystkich krajowych użytków zielonych. Według ww. rozporządzeń rolnicy, których gospodarstwa znajdują się w danym regionie, otrzymują uprawnienia, których wartość jednostkową oblicza się dzieląc pułap regionalny przez liczbę kwalifikowanych hektarów ustalonych na poziomie regionalnym. Liczba uprawnień na rolnika musi być równa liczbie hektarów, które rolnik deklaruje w odniesieniu do pierwszego roku stosowania mechanizmu jednolitej płatności, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 40. O ile nie postanowiono inaczej, uprawnienia do płatności na hektar nie ulegają zmianie. Rozporządzenie Rady (WE) nr 583/2004 wskazuje, że małe kraje mogą być potraktowane jako jeden region. Nowe państwa członkowskie posiadające mniej niż trzy miliony kwalifikowalnych hektarów mogą zostać uznane za jeden region. (art. 71c, ust. 2) Regionalizacja płatności w innych krajach UE Ze względu na powierzchnię użytków rolnych jako jeden region potraktowano Danię (2,68 mln ha UR 2 ), Luksemburg (0,13 mln ha UR) oraz brytyjską Irlandię Północną (1,07 mln ha UR). Kraje te stosują mieszany stały system 3 podziału płatności. W oparciu o plony zbóż na 5 regionów podzielono Szwecję (3,07 mln ha UR). Plony jako kryterium podziału kraju na 3 regiony zostanie prawdopodobnie przyjęty w Finlandii (2,2 mln ha UR). W systemie przyjętym w Niemczech (17,15 mln ha UR) podział oparto na landach z tym, że Berlin zaliczono do Brandenburgii, Bremę do Dolnej Saksonii, zaś Hamburg do Szlezwiku- Holsztynu. System ten, podobnie jak w przypadku Szwecji i Finlandii, odzwierciedla zróżnicowanie plonów referencyjnych w poszczególnych jednostkach administracyjnych Niemiec (tabela 1). Tabela 1. Plony referencyjne w poszczególnych landach niemieckich wg planu regionalizacji zastosowanego w 1993 r. Landy Plony (t/ha) Schleswig-Holstein 6,81 Hamburg 6,01 Niedersachsen 5,33 Bremen 5,34 Nordrhein-Westfalen 5,81 Hesse 5,50 Rheinland- Pfalz 4,78 Baden Wurttemberg 5,48 Bayern 5,94 1 Obszary o Niekorzystnych Warunkach Gospodarowania 2 Użytki Rolne 3 System mieszany jest kombinacją płatności historycznej i uproszczonej płatności obszarowej SAEPR / FAPA 3

4 Saarland 4,38 Berlin 4,52 Brandenburg 4,54 Mecklenburg-Vorpommern 5,45 Sachsen 6,23 Sachsen- Anhalt 6,14 Thuringen 6,13 Źródło: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2316/1999 z dn. 22 października 1999 r. W sumie Niemcy podzielono na 13 regionów; w każdym jest stosowana inna stawka płatności. Wdrożenie zreformowanej WPR będzie prowadziło do nieznacznej redystrybucji środków pomiędzy regionami. Regiony otrzymają 65% płatności bezpośrednich w oparciu o czynnik historyczny, natomiast pozostałe 35% środków będzie dzielone pomiędzy regiony w oparciu o powierzchnię użytków rolnych. Będą obowiązywały różne dopłaty do gruntów ornych i łąk. W latach płatności będą ujednolicane, co będzie prowadzić do stopniowego przejścia na jednolitą płatność obszarową. Od 2013 r. będzie obowiązywała jedna stawka na ha zarówno dla gruntów ornych i pastwisk stałych. Podział w oparciu o warunki gospodarowania (dawne ONW) zastosowano w Anglii (9,1 mln ha UR), gdzie wydzielono 3 regiony: region o szczególnie niekorzystnych warunkach na obszarze torfowisk, region o szczególnie niekorzystnych warunkach poza torfowiskami oraz region zaliczany do warunków normalnych. Początkowo planowano wydzielić jedynie dwa regiony: region o szczególnie niekorzystnych warunkach gospodarowania i region poza tymi obszarami. Jednak później uznano, że taki podział nie odzwierciedla dużych różnic w obrębie obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania i postanowiono wydzielić dodatkową strefę torfowisk. Anglia planuje stopniowe zmniejszenie udziału w tym systemie płatności historycznej aż do całkowitego przejścia na jednolitą płatność obszarową. Warianty regionalizacji w Polsce Wybór kryteriów ewentualnego regionalnego różnicowania stawek w Polsce (16,9 mln ha UR) powinien być przedmiotem szerokiej dyskusji. Kryterium plonów referencyjnych, stosowany w większości krajów UE, wydaje się być najbardziej czytelnym w regionalnym różnicowaniu stawek. Jednak w Polsce różnicowanie plonów w zależności od regionu oraz powrót do powiązania dopłat z produkcją nie znajduje uzasadnienia. W obecnie funkcjonującym systemie SAPS w Polsce za plon referencyjny przyjęty został plon referencyjny zbóż bez różnicowania na regiony w wysokości 3,00 t/ha. Jest to plon wyliczony na podstawie okresu referencyjnego 1986/ /91. Regionalne zróżnicowanie plonów, które mogłoby być przyjęte jako kryterium podziału kraju do systemu płatności regionalnych przedstawia rysunek 1. Najwyższe plony zbóż są notowane w regionach obejmujących województwa: opolskie i dolnośląskie oraz wielkopolskie, kujawsko-pomorskie i zachodnio-pomorskie. Natomiast najniższe plony zostały zarejestrowane w regionie obejmującym województwa łódzkie, mazowieckie, podlaskie i świętokrzyskie. Zastosowanie odpowiednich współczynników przeliczeniowych (województwo/kraj) może ułatwić przeliczenie stawek regionalnych płatności bezpośrednich w poszczególnych województwach. SAEPR / FAPA 4

5 Rys. 1. Średnie plony zbóż w Polsce wg województw w latach w t/ha 3,0 3,3 2,9 3,2 2,9 3,0 3,4 2,4 2,5 3,8 2,8 4,0 3,2 2,7 2,9 2,8 Tabela 2. Plony zbóż wg województw w latach oraz współczynniki przeliczeniowe Województwa Średnie plony w latach (t/ha) Współczynnik przeliczeniowy województwo/kraj Polska 3,0 1,00 Dolnośląskie 3,8 1,27 Kujawsko-pomorskie 3,2 1,07 Lubelskie 2,8 0,93 Lubuskie 3,0 1,00 Łódzkie 2,5 0,83 Małopolskie 2,9 0,97 Mazowieckie 2,4 0,80 Opolskie 4,0 1,33 Podkarpackie 2,8 0,93 Podlaskie 2,9 0,97 Pomorskie 3,0 1,00 Śląskie 3,2 1,07 SAEPR / FAPA 5

6 Województwa Średnie plony w latach (t/ha) Współczynnik przeliczeniowy województwo/kraj Świętokrzyskie 2,7 0,90 Warmińsko-mazurskie 2,9 0,97 Wielkopolskie 3,4 1,13 Zachodniopomorskie 3,3 1,10 Źródło: GUS Z punktu widzenia ułatwienia zarządzania i administrowania celowe wydaje się stworzenie większych regionów w oparciu o istniejący podział administracyjny drogą grupowania województw o zbliżonych plonach zbóż. Grupowanie województw wg współczynników (tabela 2) powyżej i poniżej średniej krajowej daje podział kraju na dwa regiony: zachodni (I) i wschodni (II). Rys. 2. Przykład podziału kraju na regiony w oparciu o średnie plony zbóż w latach Bardziej szczegółowe grupowanie prowadzi do wydzielenia regionów rolniczych, które w dużym stopniu pokrywają się z mapą regionów wyznaczonych w IERiGŻ 4 oraz do celów polskiego FADN. Jest to zrozumiałe, ponieważ plony zbóż były w tych podziałach przyjęte jako jeden z kryteriów podziału. 4 Józwiak W., Niewęgłowska G., Świetlik J., Krasowicz S., Mateńko K., Okularczyk S.: Pomiar wielkości ekonomicznej gospodarstw rolniczych. Zagadnienia Ekonomiki Rolnej nr 2-3, 1998 SAEPR / FAPA 6

7 Obecnie istnieje kilka wariantów podziału kraju na regiony rolnicze. Wszystkie są oparte głównie na wskaźnikach produkcyjnych. Ich zaletą jest nieduża ilość regionów (4), zwartość geograficzna, zgodność z podziałem administracyjnym (województwa odpowiadające NTS2 5 ) oraz regionalne różnice w średnim poziomie dochodów rolników. Należy jednak stwierdzić, że podział taki odzwierciedla poziom produkcji z pewnym uogólnieniem (duże różnice występują na poziomie gmin) oraz oznacza powrót do płatności powiązanych z produkcją. Zróżnicowanie na regiony rolnicze zostało opracowane w IERiGŻ. Dla wyodrębnienia regionów rolniczych wykorzystano metodę rzeczoznawcy. Została ona oparta o wyniki badań Instytutów: Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa, Zootechniki oraz Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. U podstaw wykorzystanej metody legło przekonanie, że za podstawę wyodrębnienia regionów należy przyjąć:! podział administracyjny kraju na województwa;! rozmiary (przeciętne) produkcji rolniczej przeliczone na 1 gospodarstwo w każdym z województw; wielkość ta bowiem jednoznacznie określa kwoty tzw. nadwyżek bezpośrednich;! zwartość terytorialną wyodrębnionych regionów, która dopuszcza w ich ramach pewne zróżnicowanie wartości cech przyjętych za podstawę podziału. Przeprowadzone badania w ramach tej metody doprowadziły do wyodrębnienia czterech regionów rolniczych. Są one jednolite z punktu widzenia kwot nadwyżek bezpośrednich i stanowią dobrą podstawę do wydzielania odpowiadających im współczynników tzw. Standardowej Nadwyżki Bezpośredniej (SGM 6 ). Ideą przewodnią zastosowanego podziału było wydzielenie regionów, w których produktywność rolnictwa, liczona wielkościami standardowej nadwyżki bezpośredniej jest najbardziej jednorodna. Przyjęcie za podstawę takiej zasady porządkującej jest rezultatem stosowania identycznej miary w krajach UE, która jest tam używana do charakterystyki rozmiarów działalności produkcyjnej poszczególnych gospodarstw, produkcyjnego nastawienia oraz dysponowanego potencjału ekonomicznego. Mapy przedstawione na rysunku 2 wykazują, iż granice wyodrębnionych homogenicznych pod względem przyrodniczo-ekonomicznym regionów przebiegają wzdłuż granic administracyjnych nowych województw, co ułatwia identyfikację analizowanych obszarów. Podział na regiony opracowany do celów FADN 7 różni się od podziału IERiGŻ jedynie umiejscowieniem dwóch województw: lubuskiego i świętokrzyskiego 8 (rys. 3). Dla wyłonienia jednorodnych regionów rolniczych dla potrzeb określenia SGM posłużono się 7 parametrami statystycznymi opisującymi czynniki wyznaczające efekty produkcyjne gospodarstw rolnych. Linie podziału dla wyznaczenia 4 regionów przebiegają wzdłuż linii wyznaczających granice rejonów NTS 2, czyli województw i każdy z regionów obejmuje po 4 rejony NTS 2 (po 4 województwa). 5 Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 13 lipca 2000 r. w sprawie wprowadzenia Nomenklatury Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NTS). Dz.U. 2000, nr 58, poz ang. Standard Gross Margin 7 Ang. Farm Accountancy Data Network, pol. Sieć Danych Rachunkowości Gospodarstw Rolnych 8 Plan wyboru próby gospodarstw rolnych polskiego FADN. IERiGŻ, Warszawa 2004 SAEPR / FAPA 7

8 Rys. 3. Mapa podziału na regiony wg IERiGŻ (po lewej) oraz do celów polskiego FADN zachodniopomorskie pomorskie warmińsko-mazurskie podlaskie kujawsko-pomorskie wielkopolskie lubuskie dolnośląskie opolskie łódzkie śląskie mazowieckie świętokrzyskie lubelskie małopolskie podkarpackie Źródła: IERiGŻ, Instytut Ochrony Środowiska Niżej przedstawiamy krótką charakterystykę wydzielonych regionów 9. Region I Północny (Pomorze i Mazury) 10 Gospodarstwa są tu jak na warunki polskie wyjątkowo duże; ich średnia wielkość w 2002 r. była ok. 4-krotnie większa w porównaniu np. do analogicznej wielkości z Regionem IV - Południowym. Intensywność produkcji jest niska. Największy w kraju jest też udział gospodarstw charakteryzujących się dużą skalą produkcji zwierzęcej. Region charakteryzuje się najwyższą obsadą krów mlecznych i wysoką obsadą trzody chlewnej w gospodarstwie. Region II Środkowo-Zachodni (Wielkopolska i Śląsk) Gospodarstwa są tu większe (o około 44%) niż średnio w kraju, a produkcja prowadzona jest w sposób bardzo intensywny. O tym ostatnim świadczy najwyższe w kraju zużycie nawozów mineralnych, najwyższe plony zbóż oraz wydajność mleczna krów. Dzięki temu drugi co do obszaru użytków rolnych region rolniczy zajmuje pierwsze miejsce pod względem rozmiarów produkcji towarowej. Region ten plasuje się na pierwszym miejscu pod względem obsady trzody chlewnej w gospodarstwie. Korzystne efekty gospodarowania w tym regionie nie wynikają z faktu dostatecznie dużej skali produkcji, czy też korzystnych warunków przyrodniczych. Są one w dużym stopniu efektem wysokiego poziomu kwalifikacji formalnych użytkowników gospodarstw rolniczych. W regionie dobrze rozwija się typowa produkcja roślinna i chów zwierząt, głównie trzody. W tych warunkach pracochłonna i dochodowa, ale bardziej ryzykowana produkcja ogrodnicza, przestaje być konkurencyjna. Region liczy się jedynie w produkcji warzyw. Region III Środkowo-Wschodni (Mazowsze i Podlasie) Jest to największy pod względem obszarowym region. Znalazło się w nim pięć województw obejmujących 38% użytków rolnych kraju. Średnia wielkość gospodarstwa jest zbliżona do średniej krajowej. Niska jest natomiast intensywność produkcji rolniczej. Region charakteryzuje się dużą obsadą inwentarza żywego, głównie bydła, ale w zdecydowanej większości gospodarstw stada są mało liczne, co obniża uzyskiwane jednostkowe efekty ekonomiczne. Występuje natomiast duża koncentracja chowu trzody chlewnej. Na tle tej ogólnej charakterystyki trzeba wskazać, że są tu obszary o bardzo intensywnej produkcji. Znalazły się tu największe rejony towarowej produkcji owoców i warzyw. Region IV Południowy (Małopolska i Podgórze) 9 Liro A., Dobrzyńska N., Klisowska A., Niewęgłowska G. Ocena Potrzeb Związanych z Tworzeniem Optymalnych Warunków dla Ochrony i Zrównoważonego Użytkowania Różnorodności Biologicznej. Priorytet 5. Bodźce ekonomiczne i społeczne. Instytut Ochrony Środowiska Nazwy podane w nawiasie dotyczy podziału do polskiego FADN SAEPR / FAPA 8

9 Najmniejszy w kraju pod względem obszaru użytków rolnych. Gleby dobrej jakości, mimo niekorzystnego agroklimatu oraz fizjografii pozwalają uzyskiwać wysokie plony. Region wyróżnia się największym w kraju rozdrobnieniem agrarnym i bardzo niską intensywnością produkcji. Uzyskiwane efekty produkcyjne są zatem niskie. Obsada zwierząt jest najwyższa w kraju, ale produkcja zwierzęca prowadzona jest na bardzo małą skalę, co w połączeniu z niską intensywnością produkcji ogranicza uzyskiwanie dostatecznie dużej efektywności produkcji. Warunki produkcyjne sprzyjają rozwojowi produkcji owoców i warzyw. Małe obszarowo gospodarstwa są jednak dużym ograniczeniem dla rozwoju produkcji jabłek. Sprzyjają natomiast rozwojowi produkcji owoców jagodowych oraz warzyw. Następnym wariantem może być wydzielenie regionów w oparciu o warunki gospodarowania na różnych obszarach. W Polsce w ramach ONW 11 wyróżniono obszary: Obszar górski - gdzie produkcja rolna jest utrudniona ze względu na niekorzystne warunki klimatyczne i ukształtowanie terenu. Do obszarów górskich zalicza się gminy, w których ponad połowa użytków rolnych znajduje się na wysokości powyżej 500 m n.p.m. Strefa nizinna I i II - gdzie występują ograniczenia produktywności rolnictwa związane z niską jakością gleb, niekorzystnymi warunkami klimatycznymi, niekorzystnymi warunkami wodnymi, niesprzyjającą rzeźbą terenu oraz niskim wskaźnikiem demograficznym i znacznym udziałem ludności związanej z rolnictwem. Rys. 4. Mapa zasięgu obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania Źródło: Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata , załącznik C, MRiRW, lipiec 2004 r. Obszary ze specyficznymi utrudnieniami - obejmują gminy rejonów podgórskich, w których występują złożone problemy strukturalne, a jednocześnie posiadają one duże znaczenie dla rozwoju turystyki oraz obręby geodezyjne w strefie podgórskiej. Rozkład obszarów ONW na mapie Polski przedstawia rys. 4. System zgodny z definicją obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania oznaczałby podział kraju na 2 11 Obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania SAEPR / FAPA 9

10 regiony: ONW i obszary poza ONW. Obecnie do ONW zakwalifikowano ok. 55% wszystkich użytków rolnych. Wartym rozważenia jest bardziej szczegółowy podział na: 1) ONW nizinne I; 2) ONW nizinne II; 3) ONW górskie i ze specyficznymi utrudnieniami; 4) obszary poza ONW. Zaletą podziału na obszary ONW i poza ONW jest wyraźne zróżnicowanie regionów na podstawie obiektywnych kryteriów na poziomie gmin. Rolnicy na obszarach ONW otrzymywaliby dodatkowe wsparcie z funduszy na rozwój obszarów wiejskich. W rezultacie taki podział pozwoliłby uniknąć faworyzacji rolników gospodarujących w lepszych warunkach. Poważną wadą takiego podziału jest brak zwartości takich regionów, które nie pokrywają się z granicami administracyjnymi kraju. Może to utrudniać administrowanie i zarządzanie. Logicznym uzasadnieniem dla ewentualnego różnicowania stawek mogłyby być regionalne różnice w kosztach, jakie będą ponoszone przez rolników w związku koniecznością realizacji instrumentu cross-compliance. Wynikające z tego kryteria są spójne z logiką reformy WPR, której celem jest oddzielenie płatności od produkcji. Tabela 3. Działania związane z realizacją cross-compliance na poziomie gospodarstw Działania Pozycje ponoszonych kosztów 1. Ochrona dzikiego ptactwa * sposoby ochrony nie są jeszcze sprecyzowane 2. Ograniczenie zanieczyszczenia wód i gleb niektórymi substancjami niebezpiecznymi 3. Ochrona gleby w przypadku wykorzystania osadów ściekowych w rolnictwie 4. Ochrona wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego 5. Ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory * budowa szamb, oczyszczalni ścieków, podłączenie do kanalizacji * ograniczenie w wykorzystaniu osadów ściekowych * montaż urządzeń do przechowywania nawozów organicznych * montaż płyt obornikowych * utrzymanie różnorodności biologicznej poprzez ekstensywne wykorzystanie gruntów, płodozmian, utrzymanie mokradeł, zakładanie śródpolnych pasów zadrzewień, ugorowania i odłogowania * uchronienie przed zniszczeniem wartości krajobrazu 6. Identyfikacja i rejestracja zwierząt * kolczykowanie zwierząt 7. Zapobieganie i zwalczanie BSE, pryszczycy, choroby pęcherzykowej świń, choroby niebieskiego języka i innych chorób zakaźnych * realizacja programów bioprewencji (dezynfekcja, bariery sanitarne itd.) 8. Zapewnienie bezpieczeństwa żywności * zapewnienie odpowiednich warunków produkcji, transportu i przechowywania produktów rolnych, HACCP 9. Minimalne warunki utrzymania zwierząt gospodarskich * modernizacja oświetlenia * modernizacja wentylacji * korekta obsady zwierząt SAEPR / FAPA 10

11 Działania Pozycje ponoszonych kosztów * zapewnienie dobrostanu zwierząt (odpowiednie wyposażenie ferm, żywienie itd.) Źródło: SAEPR/FAPA Koszty działań związanych z realizacją cross-compliane na poziomie gospodarstw (pozycje kosztów przedstawia tab. 3) będą się różnić m.in. w zależności od:! kierunku produkcji (większe koszty dostosowania przy produkcji zwierzęcej);! intensywności i koncentracji produkcji (obsada zwierząt na gospodarstwo);! warunków przyrodniczych (rzeźba terenu, lasy, obszary chronione). Jednak wybór wskaźników statystycznych, które mogłyby odzwierciedlać różnice w wysokości ponoszonych kosztów realizacji instrumentu cross-compliance w wymiarze regionalnym, może być bardzo trudny. Poza tym wskaźniki takie będą w dużym stopniu odzwierciedlać skalę i intensywność produkcji rolniczej, a więc znów pośrednio prowadzić do powiązania z produkcją. Dodatkowo nawet w przypadku teoretycznego uzasadnienia takiego systemu różnicowania stawek regionalnych, bardzo trudne będzie przekonanie o słuszności uzyskanych wyników w debacie publicznej. O trudnościach w tym zakresie może świadczyć przebieg debaty na temat ONW i różnicowania jego stawek. Należy się też spodziewać, że większa część kosztów związana z realizacją instrumentu crosscompliance będzie poniesiona jeszcze przed wejściem SPJ. Podsumowanie 1. Najpóźniej do 2009 r. Polska musi wprowadzić System Płatności Jednolitej (SPJ), przewidujący m.in. podział kraju na regiony zgodnie z obiektywnymi kryteriami. 2. Rozporządzenie Rady (WE) nr 583/2004 oraz 1782/2003 nie narzucają różnicowania stawek płatności w ramach schematu regionalnego jako warunku koniecznego. Możliwość zastosowania jednej stawki na obszarze całego kraju wymaga jednak potwierdzenia. 3. Głównym motywem regionalizacji w krajach UE-15 jest obecnie stosowane różnicowanie płatności w zależności od plonu referencyjnego zbóż. Można powiedzieć, że regionalizacja jest instrumentem złagodzenia efektów reformy WPR w krajach, gdzie istnieje duże zróżnicowanie plonów referencyjnych. 4. W oparciu o dane wysokości plonów referencyjnych w poszczególnych województwach można łatwo podzielić kraj na dwa lub więcej regionów. Różnicowanie stawek w tym przypadku byłoby technicznie proste i czytelne. 5. Jednak w Polsce, gdzie w ramach systemu SAPS jest obecnie stosowana jedna stawka na terenie całego kraju, powrót do powiązania dopłat z produkcją byłby raczej kontrowersyjny. Nie można go też uzasadnić rzekomą koniecznością poprawy warunków konkurencji na jednolitym rynku, ponieważ zasadą systemu SPJ jest całkowite oddzielenie płatności od produkcji. W podobnym kierunku zmierzają także negocjacje w ramach WTO. SAEPR / FAPA 11

12 6. Regionalizacja w oparciu o regiony ONW pozwala na wyraźne zróżnicowanie regionów na podstawie obiektywnych kryteriów na poziomie gmin. Poważną wadą takiego podziału jest brak zwartości takich regionów, co mogłoby utrudniać administrowanie i zarządzanie. 7. Logicznym uzasadnieniem dla ewentualnego różnicowania stawek mogłyby być regionalne różnice w kosztach, jakie będą ponoszone przez rolników w związku koniecznością realizacji instrumentu cross-compliance. Pozostaną one bowiem niedługo jedyną legitymizacją płatności bezpośredniej oddzielonej od produkcji. Jednak wybór wskaźników statystycznych, które mogłyby odzwierciedlać różnice w wysokości ponoszonych kosztów w wymiarze regionalnym, może być bardzo trudny. 8. Niezależnie od sposobu wyodrębnienia regionów, kluczowe znaczenie ma kwestia różnicowania stawek płatności. Wymaga ona szerszej dyskusji, najlepiej na forum debaty publicznej. SAEPR / FAPA 12

Płatności bezpośrednie w Polsce. charakterystyka zróżnicowania. przestrzennego. wersja wstępna

Płatności bezpośrednie w Polsce. charakterystyka zróżnicowania. przestrzennego. wersja wstępna FUNDACJA PROGRAMÓW POMOCY DLA ROLNICTWA SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30 Pokój 338 00-930 Warszawa http://www.fapa.org.pl tel. (+48 22) 623-19-70 623-19-81 fax. (+48 22) 623-19-09

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które:

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które: Od 9 listopada br. rolnicy mogą składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o dofinansowanie inwestycji w gospodarstwach rolnych. W ramach PROW 2007-2013 Agencja wprowadza w życie

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Dr inż. Marta Czekaj Prof. dr hab. Janusz Żmija Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Wydział Rolniczo-Ekonomiczny Instytut

Bardziej szczegółowo

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie Instytucje w procesie przemian strukturalnych i społeczno eczno-ekonomicznych ekonomicznych na polskiej wsi i w rolnictwie w świetle wsparcia unijnego Kraków,10 czerwca 2012 r. Wpływ wsparcia unijnego

Bardziej szczegółowo

WSPIERANIE GOSPODAROWANIA NA OBSZARACH GÓRSKICH I INNYCH OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH GOSPODAROWANIA (ONW)

WSPIERANIE GOSPODAROWANIA NA OBSZARACH GÓRSKICH I INNYCH OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH GOSPODAROWANIA (ONW) WSPIERANIE GOSPODAROWANIA NA OBSZARACH GÓRSKICH I INNYCH OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH GOSPODAROWANIA (ONW) 1. Co to jest pomoc ONW? Jest to pomoc finansowa udzielana gospodarstwom rolnym położonych

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Przyrodnicze uwarunkowania do produkcji biomasy na cele energetyczne ze szczególnym uwzględnieniem produkcji biogazu rolniczego Dr inż. Magdalena Szymańska

Bardziej szczegółowo

W POLSCE POWINNO DOMINOWAĆ ROLNICTWO ZRÓWNOWA

W POLSCE POWINNO DOMINOWAĆ ROLNICTWO ZRÓWNOWA Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy W POLSCE POWINNO DOMINOWAĆ ROLNICTWO ZRÓWNOWA WNOWAŻONE ONE Stanisław Krasowicz Puławy, 2009 System rolniczy to sposób zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

Celowość zastosowania wybranych wariantów dystrybucji płatności bezpośrednich po 2013 roku w Polsce

Celowość zastosowania wybranych wariantów dystrybucji płatności bezpośrednich po 2013 roku w Polsce Renata Grochowska, Stanisław Mańko Celowość zastosowania wybranych wariantów dystrybucji płatności bezpośrednich po 2013 roku w Polsce Nowa polityka rolna UE - kontynuacja czy rewolucja? Jachranka, 9-11

Bardziej szczegółowo

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., Od dnia 01.07.2008 r. na terenie województwa warmińsko-mazurskiego obowiązują ceny gruntów rolnych stosowane Średnie ceny gruntów w obrocie prywatnym

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA I ROZMIESZCZENIE GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH W POLSCE

CHARAKTERYSTYKA I ROZMIESZCZENIE GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH W POLSCE Problemy Inżynierii Rolniczej nr 2/2008 Jan Kuś, Krzysztof Jończyk Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach CHARAKTERYSTYKA I ROZMIESZCZENIE GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

ZAZIELENIENIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ - SKUTKI DLA POLSKICH GOSPODARSTW ROLNICZYCH

ZAZIELENIENIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ - SKUTKI DLA POLSKICH GOSPODARSTW ROLNICZYCH Warszawa, 12.12.2014 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy ZAZIELENIENIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ - SKUTKI DLA POLSKICH GOSPODARSTW ROLNICZYCH prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 05.09.2014 r. Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS FIZYCZNE ROZMIARY PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ W 2013 R. 1 W 2013 r. uzyskano następujący poziom produkcji

Bardziej szczegółowo

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Plan wystąpienia Czynniki pływające na rolnictwo polskie od roku 2002 Gospodarstwa rolne Użytkowanie gruntów Powierzchnia zasiewów Zwierzęta gospodarskie Maszyny

Bardziej szczegółowo

Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ

Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30, Pokój 338 tel. (+48 22) 623 10 01 00-930 Warszawa fax. (+48 22) 623 17 07 http://www.fapa.com.pl/saepr

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy

Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy jest realizowany w ramach Osi II PROW 2007-2013 Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich. Działanie to ma przyczynić się do zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wkład systemu płatności bezpośrednich i działań powierzchniowych PROW w latach 2015-2020 w realizację SZRWRiR Joanna Czapla Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Styczeń 2015 r. 1 Kalendarz prac nad nowym

Bardziej szczegółowo

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Nakłady na WPR w Polsce Płatności bezpośrednie wydatki ogółem w mld EUR w tym wkład krajowy 2007-2013 19,7 6,6 2014-2020 21,2 0,0 przesunięcie z II

Bardziej szczegółowo

Kwiecień 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Kwiecień 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kwiecień 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia produkcyjno-ekonomiczne działalności produkcji roślinnej w certyfikowanych gospodarstwach ekologicznych

Wybrane zagadnienia produkcyjno-ekonomiczne działalności produkcji roślinnej w certyfikowanych gospodarstwach ekologicznych Wybrane zagadnienia produkcyjno-ekonomiczne działalności produkcji roślinnej w certyfikowanych gospodarstwach ekologicznych Mgr inŝ. GraŜyna Nachtman ZAKŁAD RACHUNKOWOŚCI ROLNEJ Plan wystąpienia: Wybrane

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Bogucki Wydawnictwo Naukowe Poznań 2010 Spis treści 1. Wprowadzenie 9 1.1. Cel i zakres analizy 9 1.2.

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Dr Krzysztof Jończyk Kongres Innowacji Polskich, Kraków, 10.03.2015 1 r. Rolnictwo ekologiczne Rozp. Rady (WE) 834/2007

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla rolnictwa

Dotacje unijne dla rolnictwa Dotacje unijne dla rolnictwa Opracowała Agata Twardowska W UE Opracowała W UE poza bezpośrednim wspieraniem rolnictwa w ramach Wspólnej Polityki Agata Rolnej, Twardowska prowadzonych jest wiele działań

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Rynek Produktów Ekologicznych

Rynek Produktów Ekologicznych SZKOŁA A GŁÓWNA G GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Rynek Produktów Ekologicznych dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl 1 WYKŁAD 4 EKONOMIKA PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ podaż

Bardziej szczegółowo

Skala i znaczenie wsparcia. rolnictwa z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w powiecie wałbrzyskim po 2004 r

Skala i znaczenie wsparcia. rolnictwa z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w powiecie wałbrzyskim po 2004 r Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu Skala i znaczenie wsparcia DODR we Wrocławiu ul. Zwycięska 12 53-033 Wrocław www.dodr.pl rolnictwa z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w powiecie

Bardziej szczegółowo

Jak wygląda budowa programu rolnośrodowiskowego?

Jak wygląda budowa programu rolnośrodowiskowego? z serwisu: AGRO.EKO.ORG.PL Strona 1 z 5 Programy te jako jedyne są obowiązkowe dla wszystkich krajów członkowskich i pełnią kluczową rolę w realizacji planów ochrony przyrody. Mają one za zadanie pomóc

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne zróżnicowanie produkcji towarowej gospodarstw rolnych w Polsce

Przestrzenne zróżnicowanie produkcji towarowej gospodarstw rolnych w Polsce KANCELARIA SENATU BIURO ANALIZ I DOKUMENTACJI Dział Analiz i Opracowań Tematycznych Przestrzenne zróżnicowanie produkcji towarowej gospodarstw rolnych w Polsce OPINIE I EKSPERTYZY OE-149 WRZESIEŃ 2010

Bardziej szczegółowo

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Ewa Szymborska, MRiRW Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Kluczbork 11-12.04.2012

Bardziej szczegółowo

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel Ułatwienie startu młodym rolnikom Wysocka Marta Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego W Polsce około jedna piąta gospodarstw jest prowadzona przez osoby powyżej 55 roku życia. W celu stymulowania transferu

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 1.8.2014 L 230/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 834/2014 z dnia 22 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania wspólnych ram monitorowania

Bardziej szczegółowo

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy Rolnictwo ekologiczne przyjazne środowisku naturalnemu Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy 1. Rolnictwo ekologiczne w realizacji celów KPR 2. Status rolnictwa

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Wykorzystane rozdziały z Raportu prof. dr hab. Walenty Poczta, dr Agnieszka Baer-Nawrocka, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie o wysokiej różnorodności biologicznej i krajobrazowej (HNV) a ekstensywna gospodarka rolna

Obszary wiejskie o wysokiej różnorodności biologicznej i krajobrazowej (HNV) a ekstensywna gospodarka rolna Obszary wiejskie o wysokiej różnorodności biologicznej i krajobrazowej (HNV) a ekstensywna gospodarka rolna dr inż. Grażyna Niewęgłowska mgr inż. Marek Zieliński Zakład Ekonomiki Gospodarstw Rolnych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie regionalne sytuacji ekonomicznej rodzin rolników uzyskujących dochody z co najmniej dwóch źródeł

Zróżnicowanie regionalne sytuacji ekonomicznej rodzin rolników uzyskujących dochody z co najmniej dwóch źródeł Zróżnicowanie regionalne sytuacji ekonomicznej rodzin rolników uzyskujących dochody z co najmniej dwóch źródeł IERiGŻ-PIB, Warszawa, 1 marca 2013 r. mgr inż. Irena Augustyńska-Grzymek Irena.Augustynska@ierigz.waw.pl

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH NA TLE KONWENCJONALNYCH W 2004 R.

EFEKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH NA TLE KONWENCJONALNYCH W 2004 R. GRAŻYNA NACHTMAN MARCIN ŻEKAŁO Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa EFEKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH NA TLE KONWENCJONALNYCH W 2004 R. Wstęp Rolnictwo ekologiczne,

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi Markiem Sawickim

Spotkanie z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi Markiem Sawickim Kto i na jakie wsparcie może liczyć na polskiej wsi w latach 2015 2020 -System płatności bezpośrednich w latach 2015-2020 - Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 Spotkanie z ministrem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Rozwój obszarów wiejskich Działania rynkowe Płatności bezpośrednie Wieloletnie Ramy Finansowe 2014-2020: WPR stanowi 38,9% wydatków z budżetu UE Wspólna

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA WIEPRZOWEGO

RYNEK MIĘSA WIEPRZOWEGO MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ Podstawa prawna: Ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z 30 marca 2001 r. (Dz. U. z 2001

Bardziej szczegółowo

Różnice w formularzach książek rachunkowych oraz w kodach w latach 2014 a 2015

Różnice w formularzach książek rachunkowych oraz w kodach w latach 2014 a 2015 Różnice w formularzach książek rachunkowych oraz w kodach w latach 2014 a 2015 I. Spis Aktywów i Zobowiązań Indywidualnego Gospodarstwa Rolnego Strona tytułowa Usunięto tabelę z danymi personalnymi posiadacza

Bardziej szczegółowo

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy Klasówka po szkole podstawowej Historia Edycja 2006/2007 Raport zbiorczy Opracowano w: Gdańskiej Fundacji Rozwoju im. Adama Mysiora Informacje ogólne... 3 Raport szczegółowy... 3 Tabela 1. Podział liczby

Bardziej szczegółowo

Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym pobierających świadczenia społeczne w relacji do przeciętnej liczby osób w gospodarstwie domowym

Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym pobierających świadczenia społeczne w relacji do przeciętnej liczby osób w gospodarstwie domowym GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł regionalny Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym pobierających świadczenia społeczne w relacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Ułatwianie startu młodym rolnikom

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Ułatwianie startu młodym rolnikom Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Ułatwianie startu młodym rolnikom Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych. Data wpływu wniosku o

Bardziej szczegółowo

Renty strukturalne jako instrument modernizacji polskiego rolnictwa próba oceny

Renty strukturalne jako instrument modernizacji polskiego rolnictwa próba oceny Barometr Regionalny Nr 4(30) 2012 Renty strukturalne jako instrument modernizacji polskiego rolnictwa próba oceny Roman Rudnicki Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska Robert Hoffmann Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O KONKURSACH I EDYCJA

OGŁOSZENIE O KONKURSACH I EDYCJA Znak sprawy: ZFS-710-01-09 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa OGŁOSZENIE O KONKURSACH I EDYCJA

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

ŻĄCA SYTUACJA SPOŁECZNO ECZNO- GOSPODARCZA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM

ŻĄCA SYTUACJA SPOŁECZNO ECZNO- GOSPODARCZA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM URZĄD STATYSTYCZNY W BYDGOSZCZY BIEŻĄ ŻĄCA SYTUACJA SPOŁECZNO ECZNO- GOSPODARCZA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM DEMOGRAFIA W końcu grudnia 2014 r. ludności województwa kujawsko-pomorskiego liczyła 2090,0

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

R o l n i c t w o e k o l o g i c z n e w P o l s c e w 2 0 0 3 roku

R o l n i c t w o e k o l o g i c z n e w P o l s c e w 2 0 0 3 roku G ł ó w n y I n s p e k t o r a t W y d z i a ł E k o l o g i i R o l n i c z e j R o l n i c t w o e k o l o g i c z n e w P o l s c e w 2 0 0 3 roku Z A T W I E R D Z A M G ł ó w n y I n s p e k t o

Bardziej szczegółowo

Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny. Źródła rozproszone

Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny. Źródła rozproszone Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny Źródła rozproszone 1 Całkowity azot Całkowity fosfor 2 Eutrofizacja Zużycie nawozów w rolnictwie polskim w latach 1996 2008 (GUS 2008, Środki produkcji w rolnictwie

Bardziej szczegółowo

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw Restrukturyzacja małych gospodarstw Pomoc przyznaje się rolnikowi będącemu osobą fizyczną, jeżeli: jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego lub nieruchomości służącej do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 października 2015 r. Poz. 1755 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 października 2015 r. w sprawie wysokości dostępnych

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich i w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development Journal of Agribusiness and Rural Development www.jard.edu.pl tłumaczenie KIERUNKI PRODUKCJI GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH W POLSCE Maria Golinowska Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Abstrakt. Celem opracowania

Bardziej szczegółowo

Tab. 8.1. Zróżnicowanie podstawowych wskaźników rozwojowych w grupach miast w skali kraju i województw

Tab. 8.1. Zróżnicowanie podstawowych wskaźników rozwojowych w grupach miast w skali kraju i województw 8. Grażyna Korzeniak, Katarzyna Gorczyca, Policentryczność rozwoju systemu osadniczego z udziałem miast małych i średnich w kontekście procesów metropolizacji [w] Małe i średnie miasta w policentrycznym

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Informacji o Rolniczej Przestrzeni Produkcyjnej (ZSIRPP)

Zintegrowany System Informacji o Rolniczej Przestrzeni Produkcyjnej (ZSIRPP) Zintegrowany System Informacji o Rolniczej Przestrzeni Produkcyjnej (ZSIRPP) GIS w rolnictwie Starachowice, 25-27 listopada 2015 r. Jan Jadczyszyn Rafał Pudełko Andrzej Doroszewski Artur Łopatka 150 lat

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Lublinie

Urząd Statystyczny w Lublinie Urząd Statystyczny w Lublinie ul. Leszczyńskiego 48 20-068 Lublin tel.: (81) 533 20 51 e-mail: sekretariatuslub@stat.gov.pl www.stat.gov.pl/lublin Plan konferencji prasowej 12.06.2012 r. Szkolnictwo wyższe

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 2011-09-01 Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS FIZYCZNE ROZMIARY PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ W 2010 R. 1 W 2010 r., uzyskano następujący poziom produkcji

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę.

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę. 1 Ministerstwo Europejska Agenda Cyfrowa Narodowy Plan Szerokopasmowy przyjęty przez Radę Ministrów 08.01.2014 r. 2 NARODOWY PLAN SZEROKOPASMOWY

Bardziej szczegółowo

Maj 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Maj 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Maj 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 30.09.2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych Niniejsze opracowanie przedstawia wyniki ankiety

Bardziej szczegółowo

TYP ROLNICZY GOSPODARSTW A ZASOBY PRACY I WYPOSAŻENIE W ŚRODKI TECHNICZNE

TYP ROLNICZY GOSPODARSTW A ZASOBY PRACY I WYPOSAŻENIE W ŚRODKI TECHNICZNE Inżynieria Rolnicza 5(123)/2010 TYP ROLNICZY GOSPODARSTW A ZASOBY PRACY I WYPOSAŻENIE W ŚRODKI TECHNICZNE Anna Kocira, Sławomir Kocira Instytut Nauk Rolniczych, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie

Bardziej szczegółowo

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Wpływ Programu na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Realizacja Programu na lata 2007-2013, zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich oraz przyszłość

Bardziej szczegółowo

Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie

Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie Józef Tyburski Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Warszawa, 3-4 listopada 2010 r. Wpływ rolnictwa na środowisko zależy od

Bardziej szczegółowo

Diagnoza stanu i kierunki rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich Dolnego Śląska

Diagnoza stanu i kierunki rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich Dolnego Śląska Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Diagnoza stanu i kierunki rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich Dolnego Śląska Dr hab. prof. nadzw. Barbara Kutkowska (Katedra Ekonomiki i Organizacji Rolnictwa)

Bardziej szczegółowo

Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich

Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich Działanie Ułatwianie startu młodym rolnikom Spis treści

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Załącznik nr do Regulaminu FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Imię.... Nazwisko... Nazwa gospodarstwa... Numer ewidencyjny gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

SZANOWNI PAŃSTWO! KOMUNIKAT W SPRAWIE PŁATNOŚCI OB., ONW i PRŚ. Informacje o systemie wsparcia bezpośredniego

SZANOWNI PAŃSTWO! KOMUNIKAT W SPRAWIE PŁATNOŚCI OB., ONW i PRŚ. Informacje o systemie wsparcia bezpośredniego SZANOWNI PAŃSTWO! W związku z rozpoczęciem w dniu dzisiejszym IX kampanii promocyjno-informacyjnej dot. wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (OB.), ONW i płatności rolnośrodowiskowych

Bardziej szczegółowo

Luty 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Luty 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Luty 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi I INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

Podatek rolny a podatek dochodowy problemy opodatkowania polskiego rolnictwa. Prof. dr hab. Marian Podstawka dr inż. Joanna Pawłowska-Tyszko

Podatek rolny a podatek dochodowy problemy opodatkowania polskiego rolnictwa. Prof. dr hab. Marian Podstawka dr inż. Joanna Pawłowska-Tyszko Podatek rolny a podatek dochodowy problemy opodatkowania polskiego rolnictwa Prof. dr hab. Marian Podstawka dr inż. Joanna Pawłowska-Tyszko Istota problemu Aktualnie funkcjonujący system podatkowy w Polsce

Bardziej szczegółowo

SKŁADOWISKA ODPADÓW ZAMYKANIE I REKULTYWACJA, STAN KONTROLI ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE OCHRONY ZIEMI W POLSCE

SKŁADOWISKA ODPADÓW ZAMYKANIE I REKULTYWACJA, STAN KONTROLI ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE OCHRONY ZIEMI W POLSCE SKŁADOWISKA ODPADÓW ZAMYKANIE I REKULTYWACJA, STAN KONTROLI ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE OCHRONY ZIEMI W POLSCE lipiec 2012 r. Karolina Bobrowska Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Aktualny stan zamykania

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: 1. Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich 2. Scalanie

Bardziej szczegółowo

Dowiadczenia z pierwszej fazy wdraania programu rolnorodowiskowego Osieck, 27.04.05. Marek Jobda, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Dowiadczenia z pierwszej fazy wdraania programu rolnorodowiskowego Osieck, 27.04.05. Marek Jobda, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Dowiadczenia z pierwszej fazy wdraania programu rolnorodowiskowego Osieck, 27.04.05 Marek Jobda, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Działania Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006! " # $#%&

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 czerwca 2014 r.

Warszawa, 25 czerwca 2014 r. System płatności ł ś ibezpośrednichś w latach 2015-2020 Warszawa, 25 czerwca 2014 r. Intencją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest wykorzystanie środków pochodzących z II-go filaru na rolnictwo aktywne

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5.

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5. www.arimr.gov.pl Lipiec 2012 O ARiMR Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 r. wspiera działania służące rozwojowi rolnictwa i obszarów wiejskich. Agencja zajmuje się wdrażaniem instrumentów

Bardziej szczegółowo

Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce

Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce dr hab. inż. Kazimierz Jamroz dr inż. Marcin Budzyński mgr inż. Marcin Antoniuk mgr inż. Łukasz Jeliński Plan

Bardziej szczegółowo

Ekspertyza. Koncepcja ukierunkowania wsparcia gospodarstw rolnych w perspektywie 2014-2020

Ekspertyza. Koncepcja ukierunkowania wsparcia gospodarstw rolnych w perspektywie 2014-2020 Projekt finansowany ze środków pochodzących z Funduszy Counterpart Funds (CPF) Sektorowych Agrolinia Ekspertyza Koncepcja ukierunkowania wsparcia gospodarstw rolnych w perspektywie 2014-2020 wykonana dla:

Bardziej szczegółowo

BADANIA NAUKOWE I INNOWACYJNOŚĆ W ROLNICTWIE

BADANIA NAUKOWE I INNOWACYJNOŚĆ W ROLNICTWIE BADANIA NAUKOWE I INNOWACYJNOŚĆ W ROLNICTWIE Stanisław Krasowicz Tamara Jadczyszyn Wiesław Oleszek Puławy, 2011 Rozwój prac naukowych zawsze jest najbardziej produktywny tam, gdzie jest największy nacisk

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby. Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby. Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku Konferencja prasowa Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku W A R S Z A W A, 7 S I E R P N I A 2 0 1 3 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU Rola małych miast i obszarów wiejskich w rozwoju obszaru metropolitalnego Prof. dr hab. Jerzy Bański Dr Konrad Czapiewski Plan Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wpływ uwarunkowań historycznych na regionalne zróżnicowanie produkcji rolniczej w Polsce Stanisław Krasowicz IUNG-PIB Puławy, 2013 PRIORYTETY POLSKIEGO ROLNICTWA /wg IUNG-PIB/ zrównoważony rozwój poprawa

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo