REGIONALIZACJA SYSTEMU PŁATNOŚCI JEDNOLITEJ W POLSCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "REGIONALIZACJA SYSTEMU PŁATNOŚCI JEDNOLITEJ W POLSCE"

Transkrypt

1 FUNDACJA PROGRAMÓW POMOCY DLA ROLNICTWA SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30, Pokój 338 tel. (+48 22) Warszawa fax. (+48 22) REGIONALIZACJA SYSTEMU PŁATNOŚCI JEDNOLITEJ W POLSCE (WERSJA WSTĘPNA) WARSZAWA, KWIECIEŃ 2005 R. SAEPR / FAPA 1

2 Regionalizacja Systemu Płatności Jednolitej w Polsce Najpóźniej w 2009 r. Polska musi wprowadzić System Płatności Jednolitej (SPJ). Odejście od Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) będzie się wiązało z szeregiem zmian w sposobie naliczania płatności bezpośrednich takich jak: podzielenie kraju na regiony, wprowadzenie obowiązku odłogowania i spełnienia wymagań związanych z zasadą cross-compliance, powstanie Narodowej Rezerwy uprawnień do płatności (ang. entitlements) oraz zmiana systemu wypłat w przypadku niektórych upraw. Niniejsza praca analizuje problemy związane z przyszłą regionalizacją Polski i prezentuje możliwe do przyjęcia kryteria podziału regionalnego. Podstawa prawna Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. mówi o regionalnym przydzielaniu pułapu krajowego oraz regionalizacji mechanizmu płatności jednolitej. Głównym motywem regionalizacji w krajach UE-15 jest obecnie stosowane różnicowanie płatności w zależności od plonu referencyjnego zbóż, czyli elementu w głównej mierze decydującego o wysokości płatności bezpośrednich. Licząc stawki płatności w poszczególnych regionach, kraje Piętnastki opierają się na wysokości kopert regionalnych, uzależnionych od wysokości plonów referencyjnych i ilości premii zwierzęcych. Można więc powiedzieć, że regionalizacja jest instrumentem złagodzenia efektów reformy WPR w krajach, gdzie istnieje duże zróżnicowanie plonów referencyjnych. Rozporządzenie Rady (WE) nr 583/2004 z dnia 22 marca 2004 r. zmieniające rozporządzenie nr 1782/2003 mówi o regionalizacji SPJ także w nowych krajach członkowskich. Nowe państwa członkowskie stosują mechanizm jednolitych płatności na poziomie regionalnym. (art. 71c, ust. 1) Nowe państwa członkowskie zdefiniują regiony zgodnie z obiektywnymi kryteriami. (art. 71c, ust 2). Przewiduje się zastosowanie obiektywnych kryteriów przy podziale pułapu krajowego między regionami. Każde nowe państwo członkowskie dzieli pułap [...] między regiony zgodnie z obiektywnymi kryteriami. (art. 71c, ust. 3) Wydaje się, że w Polsce, gdzie w pierwszych latach członkostwa w UE jest stosowany system Jednolitej Płatności Obszarowej (SAPS) i wypłacana jest jedna stawka na terenie całego kraju, nie ma zastosowania argument regionalnego różnicowania, który w rozumieniu rozporządzenia Rady 1782/2003 ma być oparty na różnicach w płatnościach historycznych. Analiza ww. rozporządzeń prowadzi do wniosku, że nie narzucają one różnicowania stawek płatności w ramach schematu regionalnego jako warunku koniecznego. Wydaje się, że dopuszczalna jest realokacja środków między kopertami regionalnymi tak, aby stosowana była jedna stawka płatności na obszarze całego kraju. Możliwość zastosowania jednej stawki na obszarze całego kraju wymaga jednak potwierdzenia. Wyjaśnienia wymaga też kwestia wymogu podziału na regiony w przypadku zastosowania jednej stawki płatności w całym kraju. Definicja regionu i kryteria podziału Zgodnie ze wskazówkami Komisji Europejskiej regiony powinny być definiowane biorąc pod uwagę takie kryteria jak:! podział administracyjny (konstytucyjne granice jednostek terytorialnych); SAEPR / FAPA 2

3 ! warunki środowiskowe (np. ONW 1 / poza ONW). Komisja Europejska nie uzna regionów, które nie mają określonego terytorium lub są wydzielone w oparciu o kierunki produkcji rolniczej. Wyklucza to możliwość potraktowania jako dwóch oddzielnych regionów wszystkich krajowych gruntów ornych i wszystkich krajowych użytków zielonych. Według ww. rozporządzeń rolnicy, których gospodarstwa znajdują się w danym regionie, otrzymują uprawnienia, których wartość jednostkową oblicza się dzieląc pułap regionalny przez liczbę kwalifikowanych hektarów ustalonych na poziomie regionalnym. Liczba uprawnień na rolnika musi być równa liczbie hektarów, które rolnik deklaruje w odniesieniu do pierwszego roku stosowania mechanizmu jednolitej płatności, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 40. O ile nie postanowiono inaczej, uprawnienia do płatności na hektar nie ulegają zmianie. Rozporządzenie Rady (WE) nr 583/2004 wskazuje, że małe kraje mogą być potraktowane jako jeden region. Nowe państwa członkowskie posiadające mniej niż trzy miliony kwalifikowalnych hektarów mogą zostać uznane za jeden region. (art. 71c, ust. 2) Regionalizacja płatności w innych krajach UE Ze względu na powierzchnię użytków rolnych jako jeden region potraktowano Danię (2,68 mln ha UR 2 ), Luksemburg (0,13 mln ha UR) oraz brytyjską Irlandię Północną (1,07 mln ha UR). Kraje te stosują mieszany stały system 3 podziału płatności. W oparciu o plony zbóż na 5 regionów podzielono Szwecję (3,07 mln ha UR). Plony jako kryterium podziału kraju na 3 regiony zostanie prawdopodobnie przyjęty w Finlandii (2,2 mln ha UR). W systemie przyjętym w Niemczech (17,15 mln ha UR) podział oparto na landach z tym, że Berlin zaliczono do Brandenburgii, Bremę do Dolnej Saksonii, zaś Hamburg do Szlezwiku- Holsztynu. System ten, podobnie jak w przypadku Szwecji i Finlandii, odzwierciedla zróżnicowanie plonów referencyjnych w poszczególnych jednostkach administracyjnych Niemiec (tabela 1). Tabela 1. Plony referencyjne w poszczególnych landach niemieckich wg planu regionalizacji zastosowanego w 1993 r. Landy Plony (t/ha) Schleswig-Holstein 6,81 Hamburg 6,01 Niedersachsen 5,33 Bremen 5,34 Nordrhein-Westfalen 5,81 Hesse 5,50 Rheinland- Pfalz 4,78 Baden Wurttemberg 5,48 Bayern 5,94 1 Obszary o Niekorzystnych Warunkach Gospodarowania 2 Użytki Rolne 3 System mieszany jest kombinacją płatności historycznej i uproszczonej płatności obszarowej SAEPR / FAPA 3

4 Saarland 4,38 Berlin 4,52 Brandenburg 4,54 Mecklenburg-Vorpommern 5,45 Sachsen 6,23 Sachsen- Anhalt 6,14 Thuringen 6,13 Źródło: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2316/1999 z dn. 22 października 1999 r. W sumie Niemcy podzielono na 13 regionów; w każdym jest stosowana inna stawka płatności. Wdrożenie zreformowanej WPR będzie prowadziło do nieznacznej redystrybucji środków pomiędzy regionami. Regiony otrzymają 65% płatności bezpośrednich w oparciu o czynnik historyczny, natomiast pozostałe 35% środków będzie dzielone pomiędzy regiony w oparciu o powierzchnię użytków rolnych. Będą obowiązywały różne dopłaty do gruntów ornych i łąk. W latach płatności będą ujednolicane, co będzie prowadzić do stopniowego przejścia na jednolitą płatność obszarową. Od 2013 r. będzie obowiązywała jedna stawka na ha zarówno dla gruntów ornych i pastwisk stałych. Podział w oparciu o warunki gospodarowania (dawne ONW) zastosowano w Anglii (9,1 mln ha UR), gdzie wydzielono 3 regiony: region o szczególnie niekorzystnych warunkach na obszarze torfowisk, region o szczególnie niekorzystnych warunkach poza torfowiskami oraz region zaliczany do warunków normalnych. Początkowo planowano wydzielić jedynie dwa regiony: region o szczególnie niekorzystnych warunkach gospodarowania i region poza tymi obszarami. Jednak później uznano, że taki podział nie odzwierciedla dużych różnic w obrębie obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania i postanowiono wydzielić dodatkową strefę torfowisk. Anglia planuje stopniowe zmniejszenie udziału w tym systemie płatności historycznej aż do całkowitego przejścia na jednolitą płatność obszarową. Warianty regionalizacji w Polsce Wybór kryteriów ewentualnego regionalnego różnicowania stawek w Polsce (16,9 mln ha UR) powinien być przedmiotem szerokiej dyskusji. Kryterium plonów referencyjnych, stosowany w większości krajów UE, wydaje się być najbardziej czytelnym w regionalnym różnicowaniu stawek. Jednak w Polsce różnicowanie plonów w zależności od regionu oraz powrót do powiązania dopłat z produkcją nie znajduje uzasadnienia. W obecnie funkcjonującym systemie SAPS w Polsce za plon referencyjny przyjęty został plon referencyjny zbóż bez różnicowania na regiony w wysokości 3,00 t/ha. Jest to plon wyliczony na podstawie okresu referencyjnego 1986/ /91. Regionalne zróżnicowanie plonów, które mogłoby być przyjęte jako kryterium podziału kraju do systemu płatności regionalnych przedstawia rysunek 1. Najwyższe plony zbóż są notowane w regionach obejmujących województwa: opolskie i dolnośląskie oraz wielkopolskie, kujawsko-pomorskie i zachodnio-pomorskie. Natomiast najniższe plony zostały zarejestrowane w regionie obejmującym województwa łódzkie, mazowieckie, podlaskie i świętokrzyskie. Zastosowanie odpowiednich współczynników przeliczeniowych (województwo/kraj) może ułatwić przeliczenie stawek regionalnych płatności bezpośrednich w poszczególnych województwach. SAEPR / FAPA 4

5 Rys. 1. Średnie plony zbóż w Polsce wg województw w latach w t/ha 3,0 3,3 2,9 3,2 2,9 3,0 3,4 2,4 2,5 3,8 2,8 4,0 3,2 2,7 2,9 2,8 Tabela 2. Plony zbóż wg województw w latach oraz współczynniki przeliczeniowe Województwa Średnie plony w latach (t/ha) Współczynnik przeliczeniowy województwo/kraj Polska 3,0 1,00 Dolnośląskie 3,8 1,27 Kujawsko-pomorskie 3,2 1,07 Lubelskie 2,8 0,93 Lubuskie 3,0 1,00 Łódzkie 2,5 0,83 Małopolskie 2,9 0,97 Mazowieckie 2,4 0,80 Opolskie 4,0 1,33 Podkarpackie 2,8 0,93 Podlaskie 2,9 0,97 Pomorskie 3,0 1,00 Śląskie 3,2 1,07 SAEPR / FAPA 5

6 Województwa Średnie plony w latach (t/ha) Współczynnik przeliczeniowy województwo/kraj Świętokrzyskie 2,7 0,90 Warmińsko-mazurskie 2,9 0,97 Wielkopolskie 3,4 1,13 Zachodniopomorskie 3,3 1,10 Źródło: GUS Z punktu widzenia ułatwienia zarządzania i administrowania celowe wydaje się stworzenie większych regionów w oparciu o istniejący podział administracyjny drogą grupowania województw o zbliżonych plonach zbóż. Grupowanie województw wg współczynników (tabela 2) powyżej i poniżej średniej krajowej daje podział kraju na dwa regiony: zachodni (I) i wschodni (II). Rys. 2. Przykład podziału kraju na regiony w oparciu o średnie plony zbóż w latach Bardziej szczegółowe grupowanie prowadzi do wydzielenia regionów rolniczych, które w dużym stopniu pokrywają się z mapą regionów wyznaczonych w IERiGŻ 4 oraz do celów polskiego FADN. Jest to zrozumiałe, ponieważ plony zbóż były w tych podziałach przyjęte jako jeden z kryteriów podziału. 4 Józwiak W., Niewęgłowska G., Świetlik J., Krasowicz S., Mateńko K., Okularczyk S.: Pomiar wielkości ekonomicznej gospodarstw rolniczych. Zagadnienia Ekonomiki Rolnej nr 2-3, 1998 SAEPR / FAPA 6

7 Obecnie istnieje kilka wariantów podziału kraju na regiony rolnicze. Wszystkie są oparte głównie na wskaźnikach produkcyjnych. Ich zaletą jest nieduża ilość regionów (4), zwartość geograficzna, zgodność z podziałem administracyjnym (województwa odpowiadające NTS2 5 ) oraz regionalne różnice w średnim poziomie dochodów rolników. Należy jednak stwierdzić, że podział taki odzwierciedla poziom produkcji z pewnym uogólnieniem (duże różnice występują na poziomie gmin) oraz oznacza powrót do płatności powiązanych z produkcją. Zróżnicowanie na regiony rolnicze zostało opracowane w IERiGŻ. Dla wyodrębnienia regionów rolniczych wykorzystano metodę rzeczoznawcy. Została ona oparta o wyniki badań Instytutów: Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa, Zootechniki oraz Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. U podstaw wykorzystanej metody legło przekonanie, że za podstawę wyodrębnienia regionów należy przyjąć:! podział administracyjny kraju na województwa;! rozmiary (przeciętne) produkcji rolniczej przeliczone na 1 gospodarstwo w każdym z województw; wielkość ta bowiem jednoznacznie określa kwoty tzw. nadwyżek bezpośrednich;! zwartość terytorialną wyodrębnionych regionów, która dopuszcza w ich ramach pewne zróżnicowanie wartości cech przyjętych za podstawę podziału. Przeprowadzone badania w ramach tej metody doprowadziły do wyodrębnienia czterech regionów rolniczych. Są one jednolite z punktu widzenia kwot nadwyżek bezpośrednich i stanowią dobrą podstawę do wydzielania odpowiadających im współczynników tzw. Standardowej Nadwyżki Bezpośredniej (SGM 6 ). Ideą przewodnią zastosowanego podziału było wydzielenie regionów, w których produktywność rolnictwa, liczona wielkościami standardowej nadwyżki bezpośredniej jest najbardziej jednorodna. Przyjęcie za podstawę takiej zasady porządkującej jest rezultatem stosowania identycznej miary w krajach UE, która jest tam używana do charakterystyki rozmiarów działalności produkcyjnej poszczególnych gospodarstw, produkcyjnego nastawienia oraz dysponowanego potencjału ekonomicznego. Mapy przedstawione na rysunku 2 wykazują, iż granice wyodrębnionych homogenicznych pod względem przyrodniczo-ekonomicznym regionów przebiegają wzdłuż granic administracyjnych nowych województw, co ułatwia identyfikację analizowanych obszarów. Podział na regiony opracowany do celów FADN 7 różni się od podziału IERiGŻ jedynie umiejscowieniem dwóch województw: lubuskiego i świętokrzyskiego 8 (rys. 3). Dla wyłonienia jednorodnych regionów rolniczych dla potrzeb określenia SGM posłużono się 7 parametrami statystycznymi opisującymi czynniki wyznaczające efekty produkcyjne gospodarstw rolnych. Linie podziału dla wyznaczenia 4 regionów przebiegają wzdłuż linii wyznaczających granice rejonów NTS 2, czyli województw i każdy z regionów obejmuje po 4 rejony NTS 2 (po 4 województwa). 5 Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 13 lipca 2000 r. w sprawie wprowadzenia Nomenklatury Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NTS). Dz.U. 2000, nr 58, poz ang. Standard Gross Margin 7 Ang. Farm Accountancy Data Network, pol. Sieć Danych Rachunkowości Gospodarstw Rolnych 8 Plan wyboru próby gospodarstw rolnych polskiego FADN. IERiGŻ, Warszawa 2004 SAEPR / FAPA 7

8 Rys. 3. Mapa podziału na regiony wg IERiGŻ (po lewej) oraz do celów polskiego FADN zachodniopomorskie pomorskie warmińsko-mazurskie podlaskie kujawsko-pomorskie wielkopolskie lubuskie dolnośląskie opolskie łódzkie śląskie mazowieckie świętokrzyskie lubelskie małopolskie podkarpackie Źródła: IERiGŻ, Instytut Ochrony Środowiska Niżej przedstawiamy krótką charakterystykę wydzielonych regionów 9. Region I Północny (Pomorze i Mazury) 10 Gospodarstwa są tu jak na warunki polskie wyjątkowo duże; ich średnia wielkość w 2002 r. była ok. 4-krotnie większa w porównaniu np. do analogicznej wielkości z Regionem IV - Południowym. Intensywność produkcji jest niska. Największy w kraju jest też udział gospodarstw charakteryzujących się dużą skalą produkcji zwierzęcej. Region charakteryzuje się najwyższą obsadą krów mlecznych i wysoką obsadą trzody chlewnej w gospodarstwie. Region II Środkowo-Zachodni (Wielkopolska i Śląsk) Gospodarstwa są tu większe (o około 44%) niż średnio w kraju, a produkcja prowadzona jest w sposób bardzo intensywny. O tym ostatnim świadczy najwyższe w kraju zużycie nawozów mineralnych, najwyższe plony zbóż oraz wydajność mleczna krów. Dzięki temu drugi co do obszaru użytków rolnych region rolniczy zajmuje pierwsze miejsce pod względem rozmiarów produkcji towarowej. Region ten plasuje się na pierwszym miejscu pod względem obsady trzody chlewnej w gospodarstwie. Korzystne efekty gospodarowania w tym regionie nie wynikają z faktu dostatecznie dużej skali produkcji, czy też korzystnych warunków przyrodniczych. Są one w dużym stopniu efektem wysokiego poziomu kwalifikacji formalnych użytkowników gospodarstw rolniczych. W regionie dobrze rozwija się typowa produkcja roślinna i chów zwierząt, głównie trzody. W tych warunkach pracochłonna i dochodowa, ale bardziej ryzykowana produkcja ogrodnicza, przestaje być konkurencyjna. Region liczy się jedynie w produkcji warzyw. Region III Środkowo-Wschodni (Mazowsze i Podlasie) Jest to największy pod względem obszarowym region. Znalazło się w nim pięć województw obejmujących 38% użytków rolnych kraju. Średnia wielkość gospodarstwa jest zbliżona do średniej krajowej. Niska jest natomiast intensywność produkcji rolniczej. Region charakteryzuje się dużą obsadą inwentarza żywego, głównie bydła, ale w zdecydowanej większości gospodarstw stada są mało liczne, co obniża uzyskiwane jednostkowe efekty ekonomiczne. Występuje natomiast duża koncentracja chowu trzody chlewnej. Na tle tej ogólnej charakterystyki trzeba wskazać, że są tu obszary o bardzo intensywnej produkcji. Znalazły się tu największe rejony towarowej produkcji owoców i warzyw. Region IV Południowy (Małopolska i Podgórze) 9 Liro A., Dobrzyńska N., Klisowska A., Niewęgłowska G. Ocena Potrzeb Związanych z Tworzeniem Optymalnych Warunków dla Ochrony i Zrównoważonego Użytkowania Różnorodności Biologicznej. Priorytet 5. Bodźce ekonomiczne i społeczne. Instytut Ochrony Środowiska Nazwy podane w nawiasie dotyczy podziału do polskiego FADN SAEPR / FAPA 8

9 Najmniejszy w kraju pod względem obszaru użytków rolnych. Gleby dobrej jakości, mimo niekorzystnego agroklimatu oraz fizjografii pozwalają uzyskiwać wysokie plony. Region wyróżnia się największym w kraju rozdrobnieniem agrarnym i bardzo niską intensywnością produkcji. Uzyskiwane efekty produkcyjne są zatem niskie. Obsada zwierząt jest najwyższa w kraju, ale produkcja zwierzęca prowadzona jest na bardzo małą skalę, co w połączeniu z niską intensywnością produkcji ogranicza uzyskiwanie dostatecznie dużej efektywności produkcji. Warunki produkcyjne sprzyjają rozwojowi produkcji owoców i warzyw. Małe obszarowo gospodarstwa są jednak dużym ograniczeniem dla rozwoju produkcji jabłek. Sprzyjają natomiast rozwojowi produkcji owoców jagodowych oraz warzyw. Następnym wariantem może być wydzielenie regionów w oparciu o warunki gospodarowania na różnych obszarach. W Polsce w ramach ONW 11 wyróżniono obszary: Obszar górski - gdzie produkcja rolna jest utrudniona ze względu na niekorzystne warunki klimatyczne i ukształtowanie terenu. Do obszarów górskich zalicza się gminy, w których ponad połowa użytków rolnych znajduje się na wysokości powyżej 500 m n.p.m. Strefa nizinna I i II - gdzie występują ograniczenia produktywności rolnictwa związane z niską jakością gleb, niekorzystnymi warunkami klimatycznymi, niekorzystnymi warunkami wodnymi, niesprzyjającą rzeźbą terenu oraz niskim wskaźnikiem demograficznym i znacznym udziałem ludności związanej z rolnictwem. Rys. 4. Mapa zasięgu obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania Źródło: Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata , załącznik C, MRiRW, lipiec 2004 r. Obszary ze specyficznymi utrudnieniami - obejmują gminy rejonów podgórskich, w których występują złożone problemy strukturalne, a jednocześnie posiadają one duże znaczenie dla rozwoju turystyki oraz obręby geodezyjne w strefie podgórskiej. Rozkład obszarów ONW na mapie Polski przedstawia rys. 4. System zgodny z definicją obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania oznaczałby podział kraju na 2 11 Obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania SAEPR / FAPA 9

10 regiony: ONW i obszary poza ONW. Obecnie do ONW zakwalifikowano ok. 55% wszystkich użytków rolnych. Wartym rozważenia jest bardziej szczegółowy podział na: 1) ONW nizinne I; 2) ONW nizinne II; 3) ONW górskie i ze specyficznymi utrudnieniami; 4) obszary poza ONW. Zaletą podziału na obszary ONW i poza ONW jest wyraźne zróżnicowanie regionów na podstawie obiektywnych kryteriów na poziomie gmin. Rolnicy na obszarach ONW otrzymywaliby dodatkowe wsparcie z funduszy na rozwój obszarów wiejskich. W rezultacie taki podział pozwoliłby uniknąć faworyzacji rolników gospodarujących w lepszych warunkach. Poważną wadą takiego podziału jest brak zwartości takich regionów, które nie pokrywają się z granicami administracyjnymi kraju. Może to utrudniać administrowanie i zarządzanie. Logicznym uzasadnieniem dla ewentualnego różnicowania stawek mogłyby być regionalne różnice w kosztach, jakie będą ponoszone przez rolników w związku koniecznością realizacji instrumentu cross-compliance. Wynikające z tego kryteria są spójne z logiką reformy WPR, której celem jest oddzielenie płatności od produkcji. Tabela 3. Działania związane z realizacją cross-compliance na poziomie gospodarstw Działania Pozycje ponoszonych kosztów 1. Ochrona dzikiego ptactwa * sposoby ochrony nie są jeszcze sprecyzowane 2. Ograniczenie zanieczyszczenia wód i gleb niektórymi substancjami niebezpiecznymi 3. Ochrona gleby w przypadku wykorzystania osadów ściekowych w rolnictwie 4. Ochrona wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego 5. Ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory * budowa szamb, oczyszczalni ścieków, podłączenie do kanalizacji * ograniczenie w wykorzystaniu osadów ściekowych * montaż urządzeń do przechowywania nawozów organicznych * montaż płyt obornikowych * utrzymanie różnorodności biologicznej poprzez ekstensywne wykorzystanie gruntów, płodozmian, utrzymanie mokradeł, zakładanie śródpolnych pasów zadrzewień, ugorowania i odłogowania * uchronienie przed zniszczeniem wartości krajobrazu 6. Identyfikacja i rejestracja zwierząt * kolczykowanie zwierząt 7. Zapobieganie i zwalczanie BSE, pryszczycy, choroby pęcherzykowej świń, choroby niebieskiego języka i innych chorób zakaźnych * realizacja programów bioprewencji (dezynfekcja, bariery sanitarne itd.) 8. Zapewnienie bezpieczeństwa żywności * zapewnienie odpowiednich warunków produkcji, transportu i przechowywania produktów rolnych, HACCP 9. Minimalne warunki utrzymania zwierząt gospodarskich * modernizacja oświetlenia * modernizacja wentylacji * korekta obsady zwierząt SAEPR / FAPA 10

11 Działania Pozycje ponoszonych kosztów * zapewnienie dobrostanu zwierząt (odpowiednie wyposażenie ferm, żywienie itd.) Źródło: SAEPR/FAPA Koszty działań związanych z realizacją cross-compliane na poziomie gospodarstw (pozycje kosztów przedstawia tab. 3) będą się różnić m.in. w zależności od:! kierunku produkcji (większe koszty dostosowania przy produkcji zwierzęcej);! intensywności i koncentracji produkcji (obsada zwierząt na gospodarstwo);! warunków przyrodniczych (rzeźba terenu, lasy, obszary chronione). Jednak wybór wskaźników statystycznych, które mogłyby odzwierciedlać różnice w wysokości ponoszonych kosztów realizacji instrumentu cross-compliance w wymiarze regionalnym, może być bardzo trudny. Poza tym wskaźniki takie będą w dużym stopniu odzwierciedlać skalę i intensywność produkcji rolniczej, a więc znów pośrednio prowadzić do powiązania z produkcją. Dodatkowo nawet w przypadku teoretycznego uzasadnienia takiego systemu różnicowania stawek regionalnych, bardzo trudne będzie przekonanie o słuszności uzyskanych wyników w debacie publicznej. O trudnościach w tym zakresie może świadczyć przebieg debaty na temat ONW i różnicowania jego stawek. Należy się też spodziewać, że większa część kosztów związana z realizacją instrumentu crosscompliance będzie poniesiona jeszcze przed wejściem SPJ. Podsumowanie 1. Najpóźniej do 2009 r. Polska musi wprowadzić System Płatności Jednolitej (SPJ), przewidujący m.in. podział kraju na regiony zgodnie z obiektywnymi kryteriami. 2. Rozporządzenie Rady (WE) nr 583/2004 oraz 1782/2003 nie narzucają różnicowania stawek płatności w ramach schematu regionalnego jako warunku koniecznego. Możliwość zastosowania jednej stawki na obszarze całego kraju wymaga jednak potwierdzenia. 3. Głównym motywem regionalizacji w krajach UE-15 jest obecnie stosowane różnicowanie płatności w zależności od plonu referencyjnego zbóż. Można powiedzieć, że regionalizacja jest instrumentem złagodzenia efektów reformy WPR w krajach, gdzie istnieje duże zróżnicowanie plonów referencyjnych. 4. W oparciu o dane wysokości plonów referencyjnych w poszczególnych województwach można łatwo podzielić kraj na dwa lub więcej regionów. Różnicowanie stawek w tym przypadku byłoby technicznie proste i czytelne. 5. Jednak w Polsce, gdzie w ramach systemu SAPS jest obecnie stosowana jedna stawka na terenie całego kraju, powrót do powiązania dopłat z produkcją byłby raczej kontrowersyjny. Nie można go też uzasadnić rzekomą koniecznością poprawy warunków konkurencji na jednolitym rynku, ponieważ zasadą systemu SPJ jest całkowite oddzielenie płatności od produkcji. W podobnym kierunku zmierzają także negocjacje w ramach WTO. SAEPR / FAPA 11

12 6. Regionalizacja w oparciu o regiony ONW pozwala na wyraźne zróżnicowanie regionów na podstawie obiektywnych kryteriów na poziomie gmin. Poważną wadą takiego podziału jest brak zwartości takich regionów, co mogłoby utrudniać administrowanie i zarządzanie. 7. Logicznym uzasadnieniem dla ewentualnego różnicowania stawek mogłyby być regionalne różnice w kosztach, jakie będą ponoszone przez rolników w związku koniecznością realizacji instrumentu cross-compliance. Pozostaną one bowiem niedługo jedyną legitymizacją płatności bezpośredniej oddzielonej od produkcji. Jednak wybór wskaźników statystycznych, które mogłyby odzwierciedlać różnice w wysokości ponoszonych kosztów w wymiarze regionalnym, może być bardzo trudny. 8. Niezależnie od sposobu wyodrębnienia regionów, kluczowe znaczenie ma kwestia różnicowania stawek płatności. Wymaga ona szerszej dyskusji, najlepiej na forum debaty publicznej. SAEPR / FAPA 12

Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce. Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015

Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce. Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015 Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015 Hipoteza 1. Zasoby czynników produkcji (ziemi, pracy, kapitału) wyznaczają potencjał produkcyjny

Bardziej szczegółowo

Płatności bezpośrednie w Polsce. charakterystyka zróżnicowania. przestrzennego. wersja wstępna

Płatności bezpośrednie w Polsce. charakterystyka zróżnicowania. przestrzennego. wersja wstępna FUNDACJA PROGRAMÓW POMOCY DLA ROLNICTWA SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30 Pokój 338 00-930 Warszawa http://www.fapa.org.pl tel. (+48 22) 623-19-70 623-19-81 fax. (+48 22) 623-19-09

Bardziej szczegółowo

S T U D I A I R A P O R T Y IUNG - PIB. Jan Jadczyszyn, Piotr Koza. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach

S T U D I A I R A P O R T Y IUNG - PIB. Jan Jadczyszyn, Piotr Koza. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach S T U D I A I R A P O R T Y IUNG - PIB ZESZYT 27(1) 2011 9 Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach PROGRAM ROLNOŚRODOWISKOWY I ZALESIENIA NA OBSZARACH PROBLEMOWYCH

Bardziej szczegółowo

S T U D I A I R A P O R T Y IUNG - PIB. Jan Jadczyszyn, Krystyna Filipiak, Tomasz Stuczyński, Piotr Koza, Stanisław Wilkos

S T U D I A I R A P O R T Y IUNG - PIB. Jan Jadczyszyn, Krystyna Filipiak, Tomasz Stuczyński, Piotr Koza, Stanisław Wilkos S T U D I A I R A P O R T Y IUNG - PIB ZESZYT 21 2010 9 Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach OBSZARY PROBLEMOWE ROLNICTWA (OPR) I OBSZARY O NIEKORZYSTNYCH

Bardziej szczegółowo

Średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie za rok 2006 (w hektarach) Jednostka podziału administracyjnego kraju

Średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie za rok 2006 (w hektarach) Jednostka podziału administracyjnego kraju ROLNYCH W GOSPODARSTWIE W KRAJU ZA 2006 ROK w gospodarstwie za rok 2006 (w hektarach) Województwo dolnośląskie 14,63 Województwo kujawsko-pomorskie 14,47 Województwo lubelskie 7,15 Województwo lubuskie

Bardziej szczegółowo

Hipoteza. Autor prezentacj

Hipoteza. Autor prezentacj Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce Stanisław Krasowicz Puławy, 2016 Hipoteza 1. Zasoby czynników produkcji (ziemi, pracy, kapitału) wyznaczają potencjał produkcyjny polskiego rolnictwa.

Bardziej szczegółowo

Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku. Trakt Św. Wojciecha 293, Gdańsk, tel , fax ,

Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku. Trakt Św. Wojciecha 293, Gdańsk, tel , fax , Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku Trakt Św. Wojciecha 293, 80-001 Gdańsk, tel. 58 326-39-00, fax. 58 309-09-45, e-mail: sekretariat@podr.pl, www.podr.pl Spis treści: INFORMACJE OGÓLNE 3-8

Bardziej szczegółowo

Wpływ zmian w systemie dopłat bezpośrednich w latach na poziom wsparcia wybranych typów gospodarstw rolniczych

Wpływ zmian w systemie dopłat bezpośrednich w latach na poziom wsparcia wybranych typów gospodarstw rolniczych Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy Wpływ zmian w systemie dopłat bezpośrednich w latach 2014-2017 na poziom wsparcia wybranych typów gospodarstw rolniczych

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które:

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które: Od 9 listopada br. rolnicy mogą składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o dofinansowanie inwestycji w gospodarstwach rolnych. W ramach PROW 2007-2013 Agencja wprowadza w życie

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego

Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego Krystyna Maciejak 04.10.2016 r. Spis rolny z 2010 roku - woj. Lubuskie na tle kraju Rolnictwo lubuskie na tle kraju w 2010 roku. Dane powszechnego

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni.

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni. WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ 2002 Ludność według płci (w tys.) Razem 1208,6 -mężczyźni 591,2 -kobiety 617,4 W miastach (711,6): -mężczyźni

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Renty Strukturalne

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Renty Strukturalne Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Renty Strukturalne Magdalena Habrowicz Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Ekonomia, rok III 12 XI 2009 r. Renty strukturalne są jednym z działań realizowanych w ramach

Bardziej szczegółowo

Rola kobiet w rolnictwie i na obszarach wiejskich badania ankietowe IERiGŻ-PIB

Rola kobiet w rolnictwie i na obszarach wiejskich badania ankietowe IERiGŻ-PIB Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej-Państwowy Instytut Badawczy Rola kobiet w rolnictwie i na obszarach wiejskich badania ankietowe IERiGŻ-PIB dr hab. Agnieszka Wrzochalska prof. IERiGŻ-PIB

Bardziej szczegółowo

Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku. Trakt Św. Wojciecha 293, Gdańsk, tel , fax ,

Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku. Trakt Św. Wojciecha 293, Gdańsk, tel , fax , Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku Trakt Św. Wojciecha 293, 80-001 Gdańsk, tel. 58 326-39-00, fax. 58 309-09-45, e-mail: sekretariat@podr.pl, www.podr.pl Spis treści Informacje ogólne 3 8

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Dr inż. Marta Czekaj Prof. dr hab. Janusz Żmija Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Wydział Rolniczo-Ekonomiczny Instytut

Bardziej szczegółowo

Sytuacja ekonomiczna gospodarstw rolnych z pola obserwacji Polskiego FADN w latach Renata Płonka

Sytuacja ekonomiczna gospodarstw rolnych z pola obserwacji Polskiego FADN w latach Renata Płonka Sytuacja ekonomiczna gospodarstw rolnych z pola obserwacji Polskiego FADN w latach 213-214 Renata Płonka Założenia metodyczne Analizą objęto dane z ponad 12 tys. gospodarstw, które uczestniczyły w Polskim

Bardziej szczegółowo

ROLNICTWO POMORSKIE NA TLE KRAJU W LICZBACH INFORMACJE OGÓLNE (Źródło informacji ROCZNIK STATYSTYCZNY ROLNICTWA 2013 Głównego Urzędu Statystycznego)

ROLNICTWO POMORSKIE NA TLE KRAJU W LICZBACH INFORMACJE OGÓLNE (Źródło informacji ROCZNIK STATYSTYCZNY ROLNICTWA 2013 Głównego Urzędu Statystycznego) ROLNICTWO POMORSKIE NA TLE KRAJU W LICZBACH INFORMACJE OGÓLNE (Źródło informacji ROCZNIK STATYSTYCZNY ROLNICTWA 2013 Głównego Urzędu Statystycznego) POWIERZCHNIA UŻYTKÓW ROLNYCH WEDŁUG WOJEWÓDZTW według

Bardziej szczegółowo

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., do ich oprocentowania, na: zakup gruntów rolnych, utworzenie lub urządzenie gospodarstw rolnych przez osoby, które nie przekroczyły 40 roku życia,

Bardziej szczegółowo

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie Instytucje w procesie przemian strukturalnych i społeczno eczno-ekonomicznych ekonomicznych na polskiej wsi i w rolnictwie w świetle wsparcia unijnego Kraków,10 czerwca 2012 r. Wpływ wsparcia unijnego

Bardziej szczegółowo

Nr Informacja. Użytkowanie gruntów w polskich gospodarstwach rolnych. (na podstawie Powszechnych Spisów Rolnych z 1996 r. i 2002 r.

Nr Informacja. Użytkowanie gruntów w polskich gospodarstwach rolnych. (na podstawie Powszechnych Spisów Rolnych z 1996 r. i 2002 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Użytkowanie gruntów w polskich gospodarstwach rolnych (na podstawie Powszechnych Spisów Rolnych z 1996 r. i 2002 r.)

Bardziej szczegółowo

POMORSKA WIEŚ DZISIAJ

POMORSKA WIEŚ DZISIAJ POMORSKA WIEŚ DZISIAJ Nowoczesna, europejska i aktywna Lęborski Pucki Słupski Wejherowski Bytowski Człuchowski Chojnicki Kartuski Kościerski Starogardzki OBSZAR DZIAŁANIA 16 POWIATÓW Nowodworski Gdański

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Przyrodnicze uwarunkowania do produkcji biomasy na cele energetyczne ze szczególnym uwzględnieniem produkcji biogazu rolniczego Dr inż. Magdalena Szymańska

Bardziej szczegółowo

WSPIERANIE GOSPODAROWANIA NA OBSZARACH GÓRSKICH I INNYCH OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH GOSPODAROWANIA (ONW)

WSPIERANIE GOSPODAROWANIA NA OBSZARACH GÓRSKICH I INNYCH OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH GOSPODAROWANIA (ONW) WSPIERANIE GOSPODAROWANIA NA OBSZARACH GÓRSKICH I INNYCH OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH GOSPODAROWANIA (ONW) 1. Co to jest pomoc ONW? Jest to pomoc finansowa udzielana gospodarstwom rolnym położonych

Bardziej szczegółowo

ROLNICTWO POMORSKIE NA TLE KRAJU W LICZBACH INFORMACJE OGÓLNE

ROLNICTWO POMORSKIE NA TLE KRAJU W LICZBACH INFORMACJE OGÓLNE ROLNICTWO POMORSKIE NA TLE KRAJU W LICZBACH INFORMACJE OGÓLNE (Źródło informacji ROCZNIK STATYSTYCZNY ROLNICTWA 2014 Głównego Urzędu Statystycznego) POWIERZCHNIA UŻYTKÓW ROLNYCH WEDŁUG WOJEWÓDZTW według

Bardziej szczegółowo

Ocena presji rolnictwa na zanieczyszczenia wód gruntowych azotanami w Polsce

Ocena presji rolnictwa na zanieczyszczenia wód gruntowych azotanami w Polsce Ocena presji rolnictwa na zanieczyszczenia wód gruntowych azotanami w Polsce Artur Łopatka Tamara Jadczyszyn Jan Jadczyszyn Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy Polska

Bardziej szczegółowo

Działalność operacyjna i inwestycyjna gospodarstw rolnych w woj. pomorskim w latach na podstawie badań PL FADN

Działalność operacyjna i inwestycyjna gospodarstw rolnych w woj. pomorskim w latach na podstawie badań PL FADN Działalność operacyjna i inwestycyjna gospodarstw rolnych w woj. pomorskim w latach 2004-2012 na podstawie badań PL FADN Daniel Roszak PODR w Gdańsku Cel główny Polskiego FADN określony w Rozporządzeniu

Bardziej szczegółowo

POWIERZCHNIA UŻYTKÓW ROLNYCH WEDŁUG WOJEWÓDZTW. Województwo

POWIERZCHNIA UŻYTKÓW ROLNYCH WEDŁUG WOJEWÓDZTW. Województwo ROLNICTWO POMORSKIE NA TLE KRAJU W LICZBACH INFORMACJE OGÓLNE (Źródło informacji ROCZNIK STATYSTYCZNY ROLNICTWA 2015 Głównego Urzędu Statystycznego opublikowany 15 stycznia 2016 r.) POWIERZCHNIA UŻYTKÓW

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych Pomorskie gospodarstwa rolne w latach 2004-2012 na podstawie badań PL FADN Daniel Roszak Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych w ramach systemu PL FADN umożliwiają wgląd w sytuację produkcyjno-finansową

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 05.09.2014 r. Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS FIZYCZNE ROZMIARY PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ W 2013 R. 1 W 2013 r. uzyskano następujący poziom produkcji

Bardziej szczegółowo

ROLNICTWO POMORSKIE NA TLE KRAJU W LICZBACH

ROLNICTWO POMORSKIE NA TLE KRAJU W LICZBACH ROLNICTWO POMORSKIE NA TLE KRAJU W LICZBACH INFORMACJE OGÓLNE (Źródło informacji ROCZNIK STATYSTYCZNY ROLNICTWA 2010 Głównego Urzędu Statystycznego) ROLNICZE UŻYTKOWANIE GRUNTÓW WEDŁUG WOJEWÓDZTW użytki

Bardziej szczegółowo

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., Od dnia 01.07.2008 r. na terenie województwa warmińsko-mazurskiego obowiązują ceny gruntów rolnych stosowane Średnie ceny gruntów w obrocie prywatnym

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian

Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian WPR polityką zmian Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian Europejski Model Rolnictwa Rola rolnictwa i obszarów wiejskich w Polsce i na świecie Zmiany skutkiem WPR: zmiany zachodzące w rolnictwie

Bardziej szczegółowo

Celowość zastosowania wybranych wariantów dystrybucji płatności bezpośrednich po 2013 roku w Polsce

Celowość zastosowania wybranych wariantów dystrybucji płatności bezpośrednich po 2013 roku w Polsce Renata Grochowska, Stanisław Mańko Celowość zastosowania wybranych wariantów dystrybucji płatności bezpośrednich po 2013 roku w Polsce Nowa polityka rolna UE - kontynuacja czy rewolucja? Jachranka, 9-11

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA I ROZMIESZCZENIE GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH W POLSCE

CHARAKTERYSTYKA I ROZMIESZCZENIE GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH W POLSCE Problemy Inżynierii Rolniczej nr 2/2008 Jan Kuś, Krzysztof Jończyk Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach CHARAKTERYSTYKA I ROZMIESZCZENIE GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

W POLSCE POWINNO DOMINOWAĆ ROLNICTWO ZRÓWNOWA

W POLSCE POWINNO DOMINOWAĆ ROLNICTWO ZRÓWNOWA Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy W POLSCE POWINNO DOMINOWAĆ ROLNICTWO ZRÓWNOWA WNOWAŻONE ONE Stanisław Krasowicz Puławy, 2009 System rolniczy to sposób zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość

Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość Tomasz Pilawka Wydział Obszarów Wiejskich Departament Obszarów Wiejskich i Rolnictwa Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego tomasz.pilawka@umwd.pl

Bardziej szczegółowo

Pomorskie gospodarstwa rolne w latach na podstawie badań PL FADN. Daniel Roszak PODR w Gdańsku

Pomorskie gospodarstwa rolne w latach na podstawie badań PL FADN. Daniel Roszak PODR w Gdańsku Pomorskie gospodarstwa rolne w latach 2004-2012 na podstawie badań PL FADN Daniel Roszak PODR w Gdańsku Prezentacja oparta jest na analizie wyników produkcyjno-finansowych 267 gospodarstw prowadzących

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy (płatności rolnośrodowiskowe)

Program rolnośrodowiskowy (płatności rolnośrodowiskowe) Program rolnośrodowiskowy (płatności rolnośrodowiskowe) 07.10.2006. Cele działania Poprawa środowiska przyrodniczego i obszarów wiejskich, w szczególności: 1) przywracanie walorów lub utrzymanie stanu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROLNOŚRODOWISKOWY RODOWISKOWY. Czym jest program rolnośrodowiskowy? Cel działania. Beneficjent

PROGRAM ROLNOŚRODOWISKOWY RODOWISKOWY. Czym jest program rolnośrodowiskowy? Cel działania. Beneficjent DZIAŁAIE AIE 214 PROGRAM ROLOŚRODOWISKOWY RODOWISKOWY Stefania Czekaj Ekonomia; III rok SGGW 26.11.2009 r. Czym jest program rolnośrodowiskowy? Program stanowi finansowe wsparcie dla rolników gospodarujących

Bardziej szczegółowo

Pytanie - Umiejscowienie jednostek należących do gospodarstwa objętych ograniczeniami ze względu na zazielenianie

Pytanie - Umiejscowienie jednostek należących do gospodarstwa objętych ograniczeniami ze względu na zazielenianie Płatności bezpośrednie w 2015 roku - więcej informacji na stronie ARiMR Zazielenienie pytania i odpowiedzi W odniesieniu do systemu płatności bezpośrednich, stosowanie przez rolników instrumentów wymaganych

Bardziej szczegółowo

ZAZIELENIENIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ - SKUTKI DLA POLSKICH GOSPODARSTW ROLNICZYCH

ZAZIELENIENIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ - SKUTKI DLA POLSKICH GOSPODARSTW ROLNICZYCH Warszawa, 12.12.2014 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy ZAZIELENIENIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ - SKUTKI DLA POLSKICH GOSPODARSTW ROLNICZYCH prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej Fundusze unijne a zróżnicowanie regionalne kraju Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Proces konwergencji w wybranych krajach UE (zmiany w stosunku do średniego PKB

Bardziej szczegółowo

Pomoc jest udzielana na inwestycje dotyczące modernizacji lub rozwoju pierwotnej produkcji roślinnej lub zwierzęcej, z wyłączeniem produkcji leśnej i

Pomoc jest udzielana na inwestycje dotyczące modernizacji lub rozwoju pierwotnej produkcji roślinnej lub zwierzęcej, z wyłączeniem produkcji leśnej i Działanie 121. Modernizacja gospodarstw rolnych Kamińska Agnieszka Ekonomia, III rok Wsparcie modernizacji gospodarstw rolnych w celu zwiększenia ich efektywności poprzez lepsze wykorzystanie czynników

Bardziej szczegółowo

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Plan wystąpienia Czynniki pływające na rolnictwo polskie od roku 2002 Gospodarstwa rolne Użytkowanie gruntów Powierzchnia zasiewów Zwierzęta gospodarskie Maszyny

Bardziej szczegółowo

Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ

Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30, Pokój 338 tel. (+48 22) 623 10 01 00-930 Warszawa fax. (+48 22) 623 17 07 http://www.fapa.com.pl/saepr

Bardziej szczegółowo

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Nakłady na WPR w Polsce Płatności bezpośrednie wydatki ogółem w mld EUR w tym wkład krajowy 2007-2013 19,7 6,6 2014-2020 21,2 0,0 przesunięcie z II

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji rynku sprzedaży zbóż

Ocena sytuacji rynku sprzedaży zbóż - 1 - AgriNet24 Internetowe sondaże Ocena sytuacji rynku sprzedaży zbóż lipiec 2014, Wrocław - 2 - Informacje o badaniu Grupa docelowa Technika wywiadów Internauci, Użytkownicy Agrofoto.pl CAPI Liczebność

Bardziej szczegółowo

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Rok: 2015; okres: 09 (21.VI - 20.VIII) Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZASAD OCENY REGIONALNEGO ZRÓŻNICOWANIA PRODUKCJI ROŚLINNEJ W POLSCE Okres realizacji:

OPRACOWANIE ZASAD OCENY REGIONALNEGO ZRÓŻNICOWANIA PRODUKCJI ROŚLINNEJ W POLSCE Okres realizacji: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy Sprawozdanie z realizacji tematu 4.1.1. OPRACOWANIE ZASAD OCENY REGIONALNEGO ZRÓŻNICOWANIA PRODUKCJI ROŚLINNEJ W POLSCE Okres realizacji:

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy

Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy jest realizowany w ramach Osi II PROW 2007-2013 Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich. Działanie to ma przyczynić się do zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia produkcyjno-ekonomiczne działalności produkcji roślinnej w certyfikowanych gospodarstwach ekologicznych

Wybrane zagadnienia produkcyjno-ekonomiczne działalności produkcji roślinnej w certyfikowanych gospodarstwach ekologicznych Wybrane zagadnienia produkcyjno-ekonomiczne działalności produkcji roślinnej w certyfikowanych gospodarstwach ekologicznych Mgr inŝ. GraŜyna Nachtman ZAKŁAD RACHUNKOWOŚCI ROLNEJ Plan wystąpienia: Wybrane

Bardziej szczegółowo

Kwiecień 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Kwiecień 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kwiecień 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

ZACHOWANIA GOSPODARSTW DZIAŁAJĄCYCH NA OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH

ZACHOWANIA GOSPODARSTW DZIAŁAJĄCYCH NA OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH Artykuły WOJCIECH JÓZWIAK GRAŻYNA NIEWĘGŁOWSKA TOMASZ CZEKAJ Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa ZACHOWANIA GOSPODARSTW DZIAŁAJĄCYCH NA OBSZARACH O NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla rolnictwa

Dotacje unijne dla rolnictwa Dotacje unijne dla rolnictwa Opracowała Agata Twardowska W UE Opracowała W UE poza bezpośrednim wspieraniem rolnictwa w ramach Wspólnej Polityki Agata Rolnej, Twardowska prowadzonych jest wiele działań

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w.

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. VI PROF. DR HAB. INŻ. WALDEMAR MICHNA MGRINŻ. DANUTA LIDKĘ DR INŻ. DOMINIK ZALEWSKI ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. Redakcja

Bardziej szczegółowo

Fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej w 2014 r.

Fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej w 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 08.09.2015 r. Opracowanie sygnalne Fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej w 2014 r. W 2014 r. uzyskano następujący poziom produkcji podstawowych produktów zwierzęcych:

Bardziej szczegółowo

Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość

Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość Prof. dr hab. Wojciech Józwiak Prof. dr hab. Wojciech Ziętara Suchedniów 10-12 czerwca

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Dr Krzysztof Jończyk Kongres Innowacji Polskich, Kraków, 10.03.2015 1 r. Rolnictwo ekologiczne Rozp. Rady (WE) 834/2007

Bardziej szczegółowo

Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW

Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW 1 Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW 2007-2013 Wspólna Polityka Rolna I filar Płatności bezpośrednie Płatności rynkowe Europejski Fundusz Gwarancji

Bardziej szczegółowo

Skala i znaczenie wsparcia. rolnictwa z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w powiecie wałbrzyskim po 2004 r

Skala i znaczenie wsparcia. rolnictwa z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w powiecie wałbrzyskim po 2004 r Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu Skala i znaczenie wsparcia DODR we Wrocławiu ul. Zwycięska 12 53-033 Wrocław www.dodr.pl rolnictwa z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w powiecie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Zakres zróżnicowania poziomu dochodów z gospodarstwa rolnego w układzie regionalnym

Zakres zróżnicowania poziomu dochodów z gospodarstwa rolnego w układzie regionalnym Agata Marcysiak Zakład Agrobiznesu, Akademia Podlaska Adam Marcysiak Zakład Ekonomiki i Organizacji Rolnictwa, Akademia Podlaska Zakres zróżnicowania poziomu dochodów z gospodarstwa rolnego w układzie

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo ekologiczne i wsparcie PROW w Polsce w okresie programowania

Rolnictwo ekologiczne i wsparcie PROW w Polsce w okresie programowania Rolnictwo ekologiczne i wsparcie PROW w Polsce w okresie programowania 2007-13 Jarosław Stalenga Józef Tyburski IUNG-PIB Puławy UWM Olsztyn Kluczbork, 11.04.2012 Powierzchnia UR w gospodarstwach EKO na

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wkład systemu płatności bezpośrednich i działań powierzchniowych PROW w latach 2015-2020 w realizację SZRWRiR Joanna Czapla Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Styczeń 2015 r. 1 Kalendarz prac nad nowym

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Bogucki Wydawnictwo Naukowe Poznań 2010 Spis treści 1. Wprowadzenie 9 1.1. Cel i zakres analizy 9 1.2.

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne zróżnicowanie produkcji towarowej gospodarstw rolnych w Polsce

Przestrzenne zróżnicowanie produkcji towarowej gospodarstw rolnych w Polsce KANCELARIA SENATU BIURO ANALIZ I DOKUMENTACJI Dział Analiz i Opracowań Tematycznych Przestrzenne zróżnicowanie produkcji towarowej gospodarstw rolnych w Polsce OPINIE I EKSPERTYZY OE-149 WRZESIEŃ 2010

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Rynek Produktów Ekologicznych

Rynek Produktów Ekologicznych SZKOŁA A GŁÓWNA G GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Rynek Produktów Ekologicznych dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl 1 WYKŁAD 4 EKONOMIKA PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ podaż

Bardziej szczegółowo

Jadwiga Dębska Próchniak Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli

Jadwiga Dębska Próchniak Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli Plan rolno-środowiskowy. Jadwiga Dębska Próchniak Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli Plan rolno-środowiskowy Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 sierpnia 2004 roku,

Bardziej szczegółowo

Wyniki ekonomiczne uzyskane przez gospodarstwa rolne uczestniczące w systemie Polski FADN w 2009 roku w woj. dolnośląskim.

Wyniki ekonomiczne uzyskane przez gospodarstwa rolne uczestniczące w systemie Polski FADN w 2009 roku w woj. dolnośląskim. Wyniki ekonomiczne uzyskane przez gospodarstwa rolne uczestniczące w systemie Polski FADN w 2009 roku w woj. dolnośląskim. Przedstawione wyniki, obliczone na podstawie danych FADN zgromadzonych w komputerowej

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwa ogrodnicze w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej

Gospodarstwa ogrodnicze w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej Gospodarstwa ogrodnicze w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej Zakład Ekonomiki Gospodarstw Rolnych Prof. dr hab. Wojciech Ziętara Mgr Jolanta Sobierajewska Warszawa, 28 wrzesień 212 r 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel Ułatwienie startu młodym rolnikom Wysocka Marta Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego W Polsce około jedna piąta gospodarstw jest prowadzona przez osoby powyżej 55 roku życia. W celu stymulowania transferu

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo jest ważnym sektorem gospodarki

Rolnictwo jest ważnym sektorem gospodarki Analiza rolnych w powiatach województwa pomorskiego (cz. I) Rolnictwo jest ważnym sektorem gospodarki zależnym od wielu różnorodnych czynników. Na jego rozwój wpływają zarówno uwarunkowania przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Jak wygląda budowa programu rolnośrodowiskowego?

Jak wygląda budowa programu rolnośrodowiskowego? z serwisu: AGRO.EKO.ORG.PL Strona 1 z 5 Programy te jako jedyne są obowiązkowe dla wszystkich krajów członkowskich i pełnią kluczową rolę w realizacji planów ochrony przyrody. Mają one za zadanie pomóc

Bardziej szczegółowo

Wsparcie finansowe dla kluczowych praktyk rolnośrodowiskowych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE. 13 maja 2014 r.

Wsparcie finansowe dla kluczowych praktyk rolnośrodowiskowych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE. 13 maja 2014 r. Wsparcie finansowe dla kluczowych praktyk rolnośrodowiskowych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE 13 maja 2014 r. Stan realizacji PROW 2007-2013 Liczba złożonych wniosków 6 409 046 (w tym 5 246 151 na

Bardziej szczegółowo

NIEWIELKIE GOSPODARSTWA ROLNE: PROBLEM SPOŁECZNY CZY GOSPODARCZY. W. Józwiak, Jachranka

NIEWIELKIE GOSPODARSTWA ROLNE: PROBLEM SPOŁECZNY CZY GOSPODARCZY. W. Józwiak, Jachranka NIEWIELKIE GOSPODARSTWA ROLNE: PROBLEM SPOŁECZNY CZY GOSPODARCZY W. Józwiak, Jachranka 22.06.2016 Spis treści: - Wstęp - Gospodarstwa rolne o wielkości do 4 SO na tle tych o wielkości 25-50 SO - Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA WIEPRZOWEGO

RYNEK MIĘSA WIEPRZOWEGO MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (Podstawa prawna: Ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z 30 marca 2001 r.) (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

Forum Wiedzy i Innowacji PODSUMOWANIE

Forum Wiedzy i Innowacji PODSUMOWANIE Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Forum Wiedzy i Innowacji PODSUMOWANIE Stanisław Krasowicz Brwinów/Puławy, 2016 Wstęp 1. Ocena i podsumowanie 2-dniowego spotkania w ramach Forum Wiedzy i Innowacji

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwa rolne beneficjenci programu rolnośrodowiskowego w latach Grażyna Niewęgłowska

Gospodarstwa rolne beneficjenci programu rolnośrodowiskowego w latach Grażyna Niewęgłowska Gospodarstwa rolne beneficjenci programu rolnośrodowiskowego w latach 2005-2007 Grażyna Niewęgłowska nieweglowska@ierigz.waw.pl 1 Cel programu rolnośrodowiskowego Celem programu rolnośrodowiskowego jest

Bardziej szczegółowo

Klasówka po gimnazjum biologia. Edycja 2006\2007. Raport zbiorczy

Klasówka po gimnazjum biologia. Edycja 2006\2007. Raport zbiorczy Klasówka po gimnazjum biologia Edycja 2006\2007 Raport zbiorczy Opracowano w: Gdańskiej Fundacji Rozwoju im. Adama Mysiora Informacje ogólne... 3 Raport szczegółowy... 3 Tabela. Podział liczby uczniów

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie regionalne sytuacji ekonomicznej rodzin rolników uzyskujących dochody z co najmniej dwóch źródeł

Zróżnicowanie regionalne sytuacji ekonomicznej rodzin rolników uzyskujących dochody z co najmniej dwóch źródeł Zróżnicowanie regionalne sytuacji ekonomicznej rodzin rolników uzyskujących dochody z co najmniej dwóch źródeł IERiGŻ-PIB, Warszawa, 1 marca 2013 r. mgr inż. Irena Augustyńska-Grzymek Irena.Augustynska@ierigz.waw.pl

Bardziej szczegółowo

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy Klasówka po szkole podstawowej Historia Edycja 2006/2007 Raport zbiorczy Opracowano w: Gdańskiej Fundacji Rozwoju im. Adama Mysiora Informacje ogólne... 3 Raport szczegółowy... 3 Tabela 1. Podział liczby

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Proces absorbcji środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata (PROW )

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Proces absorbcji środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata (PROW ) Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Proces absorbcji środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013) Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Polityka rozwoju obszarów wiejskich

Bardziej szczegółowo

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Ewa Szymborska, MRiRW Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Kluczbork 11-12.04.2012

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Płatności dla obszarów Natura 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej

Płatności dla obszarów Natura 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej Płatności dla obszarów Natura 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej 07.10.2006. Cele działania - utrzymanie właściwego stanu siedlisk przyrodniczych i ostoi gatunków roślin, zwierząt,

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie o wysokiej różnorodności biologicznej i krajobrazowej (HNV) a ekstensywna gospodarka rolna

Obszary wiejskie o wysokiej różnorodności biologicznej i krajobrazowej (HNV) a ekstensywna gospodarka rolna Obszary wiejskie o wysokiej różnorodności biologicznej i krajobrazowej (HNV) a ekstensywna gospodarka rolna dr inż. Grażyna Niewęgłowska mgr inż. Marek Zieliński Zakład Ekonomiki Gospodarstw Rolnych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi Markiem Sawickim

Spotkanie z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi Markiem Sawickim Kto i na jakie wsparcie może liczyć na polskiej wsi w latach 2015 2020 -System płatności bezpośrednich w latach 2015-2020 - Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 Spotkanie z ministrem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Energetyka Obywatelska Szansą Rozwoju Obszarów Wiejskich

Energetyka Obywatelska Szansą Rozwoju Obszarów Wiejskich Energetyka Obywatelska Szansą Rozwoju Obszarów Wiejskich Jan Kazak Wałbrzych, 15 września 2016 r. Czym jest energetyka obywatelska? Energetyka obywatelska to system, w którym osoby prywatne, rolnicy, organizacje,

Bardziej szczegółowo

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy Rolnictwo ekologiczne przyjazne środowisku naturalnemu Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy 1. Rolnictwo ekologiczne w realizacji celów KPR 2. Status rolnictwa

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA WIEPRZOWEGO

RYNEK MIĘSA WIEPRZOWEGO MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ Podstawa prawna: Ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z 30 marca 2001 r. (Dz. U. z 2001

Bardziej szczegółowo

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Wykorzystane rozdziały z Raportu prof. dr hab. Walenty Poczta, dr Agnieszka Baer-Nawrocka, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo