Nowe trendy w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nowe trendy w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności"

Transkrypt

1 Anna Sylwia Tarczyńska * Jarosław Kowalik ** Stefan Ziajka *** Nowe trendy w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności Wstęp Szacowanie zagrożeń mikrobiologicznych, a właściwie narzędzie, jakim jest prognozowanie mikrobiologiczne jest dla polskiego przemysłu spożywczego nadal sprawą odległej przyszłości. Mikrobiologiczna Ocena Ryzyka (MRA ang. Microbiological Risk Analysis), coraz częściej stosowana jest przez zakłady produkujące żywność na świecie, np. w przemyśle mięsnym w Australii i Wielkiej Brytanii. Potrzeba opracowania modeli prognostycznych zainicjowała stworzenie programów komputerowych, opisujących wzrost liczby komórek patogenów w zależności od temperatury, ph, zawartości soli kuchennej i azotynów oraz poziomu zanieczyszczenia początkowego. Najbardziej popularnymi programami stosowanymi do szacowania ryzyka mikrobiologicznego są Pathogen Modelling Program (PMP7.0), ComBase Predictor (CP). Modele dotyczące zachowania patogenów wykorzystywane są w dystrybucji mięsa, sprzedaży detalicznej, produkcji fermentowanych wyrobów mięsnych, przetwórstwie mleka i produktów mleczarskich. Obecnie duże zainteresowanie wzbudza zagrożenie związane z pałeczkami Listeria monocytogenes. Jest ona często obecna w ubojniach mięsa, mięsie pakowanym oraz występuje i przeżywa w produktach mięsnych [Farber i inni., 2007]. Celem pracy było opisanie nowych trendów w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności, na przykładzie prognozowania wzrostu liczby Listeria monocytogenes w łańcuchu żywnościowym na etapie przecho- * Dr inż., Katedra Mleczarstwa i Zarządzania Jakością, Wydział Nauki o Żywności, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, ** Dr inż., Katedra Mleczarstwa i Zarządzania Jakością, Wydział Nauki o Żywności, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, *** Prof. dr hab. inż., Katedra Mleczarstwa i Zarządzania Jakością, Wydział Nauki o Żywności, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie,

2 Nowe trendy w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności 61 wywania produktów mięsnych oraz określenie możliwości wykorzystania programu Pathogen Modeling Program (PMP70) do Mikrobiologicznej Oceny Ryzyka. Doświadczenie obejmowało szacowanie wzrostu liczby komórek Listeria monocytogenes w produktach mięsnych na etapie przechowywania gotowego wyrobu w magazynie. Ocenie podlegały zmiany temperatury powstałe w wyniku potencjalnej awarii instalacji chłodniczej. Prognozowanie wzrostu liczby drobnoustrojów odbywało się z użyciem programu PMP70 opracowanego przez United States of Department of Agriculture (USDA). PMP70 i zawarte w nim modele matematyczne zostały utworzone na podstawie funkcji sigmoidalnej Gompertza. Publikacja została opracowana w ramach projektu rozwojowego NC- BiR nr N R Narzędzia wspomagające zarządzanie bezpieczeństwem żywności Od kilku lat prowadzone są prace nad opracowaniem narodowych systemów bezpieczeństwa żywności, opartych na MRA oraz wykorzystujących nowe narzędzia, takie jak: Cele Bezpieczeństwa Żywności (FSO Food safety Objective), Cele Operacyjne (PO Performance Objective), Kryteria Wykonawcze (PC Performance Criteria), Kryteria Procesowe (PrC Process Criteria). Wszystkie te działania mają na celu ochronę zdrowia publicznego określoną przez Odpowiedni Poziom Ochrony (ALOP Appropriate Level of Protection) [Kwiatek, 2010]. Obecne trendy w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności zmierzają w kierunku określania skutków dla zdrowia konsumentów poprzez określenie Odpowiedniego Poziomu Ochrony (ALOP). Zagrożenie bezpieczeństwa żywności może wystąpić na każdym etapie łańcucha żywnościowego, stąd też wymagana jest odpowiednia kontrola podczas całego procesu wytwarzania żywności i dystrybucji do końcowego odbiorcy - konsumenta. Zapewnienie bezpiecznej żywności musi być osiągnięte wspólnym wysiłkiem wszystkich uczestników łańcucha żywnościowego [Górna, 2008]. Kryteria, jakie musi spełnić produkt spożywczy przed wejściem na rynek powinny być sprecyzowane. Spełnienie wymagań pozwala na akceptację produktu na podstawie cech fizykochemicznych oraz mikrobiologicznych. Jednym z najważniejszych aktów prawnych jest, tzw.: pakiet higieniczny, który tworzą rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Ra-

3 62 Anna Sylwia Tarczyńska, Jarosław Kowalik, Stefan Ziajka dy (WE) nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych, (WE) nr 853/2004 ustanawiające szczegółowe przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego, (WE) nr 882/2004 w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt oraz (WE) 854/2004: szczegółowe przepisy z zakresu organizacji urzędowych kontroli produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Wymagania jakościowe i ilościowe dotyczące mikroorganizmów chorobotwórczych w mięsie i produktach mięsnych zawarte są w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1441/2007 z dnia 5 grudnia 2007 r. (zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2073/2005) w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych. Utrzymanie wysokiej jakości surowca polega na ciągłym monitoringu i podejmowaniu działań korygujących w przypadku zagrożeń Odpowiedni Poziom Ochrony ALOP Prace komisji ds. Wyżywienia i Rolnictwa Organizacji Narodów Zjednoczonych (FAO) oraz Światowej Organizacje Zdrowia (WHO) polegają na wspieraniu rozwoju bezpieczeństwa żywności. Komitet Kodeksu Żywnościowego (CA) w Sprawie Higieny Środków Spożywczych (CCFH) zobowiązał się do opracowania protokołów procesu Analizy Ryzyka czynników chorobotwórczych w żywności. Działania te doprowadziły do powstania szeregu dokumentów, opisujących ramy Mikrobiologicznej Oceny Ryzyka. W ostatnim czasie zwrócono uwagę na aspekty zarządzania ryzykiem mikrobiologicznym. Do obaw na poziomie rządowym w zakresie ochrony konsumentów związanej z zagrożeniami bezpieczeństwa żywności importowanej jest to, że nie będzie możliwości zapewnienia Odpowiedniego Poziomu Ochrony (ALOP). Innym problemem jest to, że poziom ochrony, który uprzednio został już osiągnięty nie będzie wystarczający ze względu na zmiany w łańcuchu żywnościowym, zmiany w przyzwyczajeniach konsumentów lub z powodu pojawienia się nowych zagrożeń. Każde przedsiębiorstwo musi zorganizować zarządzanie procesami związanymi z zapewnieniem bezpieczeństwa żywności, powinno więc spełnić kryteria określone przez FSO [Swarte i Donker, 2005] Analiza ryzyka Analiza ryzyka jest to celowe, uporządkowane i sformalizowane podejście do zrozumienia zagrożenia i w razie potrzeby ograniczenia ryzyka.

4 Nowe trendy w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności 63 Ryzyko oznacza niebezpieczeństwo zaistnienia negatywnych skutków dla zdrowia oraz dotkliwość takich skutków w następstwie występowania zagrożenia. Analiza ryzyka jest cennym narzędziem w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności. Narzędzie to pozwala i skłania organy regulacyjne oraz przemysł spożywczy do systematycznych kontroli ryzyka, stwarzanego przez patogeny i substancje występujące żywności. Analiza ta obejmuje ocenę ryzyka, zarządzania ryzykiem i komunikację ryzyka. Ujednolicone procedury związane z analizą ryzyka zostały ustalone przez komisję Codex Alimentarius [Schothorst, 2002]. Ocena ryzyka (RA) oznacza proces wsparty naukowo, począwszy od określenia celów lub sformułowania problemu, poprzez proces, składający się z czterech etapów: identyfikacji zagrożenia, charakterystyki niebezpieczeństwa, oceny ekspozycji i charakterystyki ryzyka [Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady] Mikrobiologiczna Ocena Ryzyka (MRA) MRA jest naukowym opisem zagrożeń, związanych z występowaniem drobnoustrojów chorobotwórczych oraz przenoszonych przez żywność w całym łańcuchu żywnościowym. W niedalekiej przyszłości MRA będzie standardem pracy i kluczowym narzędziem w bezpiecznym przetwarzaniu żywności [Brown i Stringer, 2002]. Całkowite wyeliminowanie ryzyka wystąpienia zagrożenia w produkcji żywności i podczas konsumpcji jest celem nieosiągalnym, ale MRA zawiera szczegółowy zakres naukowych i praktycznych możliwości jego ograniczania [Gorris, 2005] Cele Bezpieczeństwa Żywności (FSO) W ramach Analizy Ryzyka opisanej przez Codex Alimentarius, ustanowiono zorganizowane podejście do zarządzania bezpieczeństwem żywności. Cel bezpieczeństwa żywności jest tu definiowany jako maksymalna częstotliwość występowania zagrożenia lub maksymalne stężenie zagrożenia (mikrobiologicznego) w żywności podczas konsumpcji, który umożliwia osiągnięcie Odpowiedniego Poziomu Ochrony (ALOP) [Cole, 2004]. Cele w zakresie bezpieczeństwa żywności ustalane przez rządy, muszą być przełożone na konkretne parametry, które mogą być oceniane przez agencje rządowe oraz wykorzystywane przez producentów żywności w produkcji żywności [ICMFS, 2005].

5 64 Anna Sylwia Tarczyńska, Jarosław Kowalik, Stefan Ziajka 2. Prognozowanie wzrostu Listeria monocytogenes w produktach mięsnych W programie PMP70 możliwe jest modelowanie parametrów wzrostu mikroorganizmów takich jak: tempo wzrostu, czas generacji, czas trwania lag fazy. Program generuje te wartości po wprowadzeniu warunków panujących w produkcie (temperatura, ph, zawartość Na Cl, Na NO2, początkowy poziom zanieczyszczenia oraz czas trwania danego etapu produkcyjnego). Konsumenci wymagają od producentów, żywności wygodnej (convenience food) i żywności świeżej (fresh like) o odpowiednich walorach odżywczych. Taka żywność podczas produkcji może być zagrożona wtórnym zanieczyszczeniem. Spowodowane jest ono kontaktem z personelem produkcyjnym bądź handlowym, zanieczyszczonymi powierzchniami w magazynach. W produkcie spożywczym może pojawić się mikroflora patogenna, uodporniona na niekorzystne czynniki środowiska. Do takich mikroorganizmów należy pałeczka Listeria monocytogenes [Walczycka, 2005] Listeria monocytogenes charakterystyka patogenu Listeria monocytogenes jest patogenem, który wywołuje chorobę nazywaną listeriozą, powodującą wysoką umieralność u ludzi i zwierząt. Posiada zdolność do przetrwania w szerokim zakresie temperatur [Karakolev, 2009].Według FAO/WHO około 10% populacji ludzi jest nosicielami tej bakterii [Lake, 2002]. Bakteria ta może przetrwać krótkotrwałą pasteryzacje i mrożenie, łatwo uodparnia się na podprogowe dawki konserwantów i środków myjących, tworząc swoiste biofilmy na powierzchni urządzeń przetwórczych [Walker, 1990]. Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 roku (z późn. zm) w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych zaleca, aby przyjąć jako cel, utrzymanie zanieczyszczenia Listeria monocytogenes w żywności na poziomie poniżej 100 jtk/g. Mięso i przetwory mięsne są doskonałą pożywką dla Listeria monocytogenes ze względu na szeroki zakres temperatur, w których może się rozwijać, ph mięsa, aktywności wody. Charakteryzuje się odpornością na zabiegi stosowane w czasie obróbki mięsa: mrożenie, wędzenie a nawet na stosowanie środków konserwujących. Tradycyjne metody przetwarzania, które hamują wzrost L. monocytogenes to mrożenie, wysoki poziom soli, zakwaszenie i suszenie produktów. Parametry wykorzystane w przedstawionej symulacji wzrostu liczby Listeria monocytogenes obejmują zakres temperatur, jakie najczęściej spotyka się wy-

6 Nowe trendy w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności 65 twarzając produkty mięsne w zakładzie - od 4 C do 30 C, ph od 5 do 7. Zawartość soli i azotynów stosowanych w zakładzie ustalono na podstawie danych dostępnych w literaturze Szacowanie wzrostu L. monocytogenes w produktach mięsnych Dzięki dostępnym narzędziom mikrobiologii prognostycznej w postaci programu PMP70 można opracowywać różne scenariusze rozwoju bakterii. W wyniku potencjalnej awarii agregatu chłodzącego w magazynie wyrobów gotowych przyjęto możliwe warianty warunków środowiska (tablica 1). Tablica 1. Parametry wzrostu Listeria monocytogenes w czasie przechowywania gotowych wyrobów mięsnych w określonych temperaturach Parametry Temperatura [ C] TEMP. 4 C 1 A B TEMP. 7 C 2 A B TEMP. 10 C 3 A B TEMP. 30 C 4 A ph 5,0 7,0 5,0 7,0 5,0 7,0 5,0 7,0 NaCl [%] 2,1 4,1 2,1 4,1 2,1 4,1 2,1 4,1 NaNO2 [ppm] Początkowy poziom zanieczyszczenia [log jtk/g] Źródło: Opracowanie własne na podstawie PMP 70. B Wygenerowane w PMP70 (rysunek 1) modele wzrostu Listeria monocytogenes dla temp. 4 C (uwzględniając czas trwania lag fazy) wskazują, że maksimum populacji bakterii nastąpi dla symulacji 1A między 20 a 100 dniem, dla symulacji 1B-między 4 a ok. 16 dniem. Stwierdzono, że w temp. 4 o C, rozwój Listeria monocytogenes w produktach mięsnych gotowych do spożycia w krótkim okresie czasu jest niewielki, więc w tym przypadku uznano produkt za bezpieczny. W sytuacji gdy dojdzie do wtórnego zanieczyszczenia wzrost liczby komórek będzie jednak nieunikniony. Symulacja 1B wskazywała, że zmiany parametrów składu wyrobu mogą wpłynąć na szybsze tempo wzrostu Listeria monocytogenes (0.018 (log(jtk/g)/h)) niż dla

7 66 Anna Sylwia Tarczyńska, Jarosław Kowalik, Stefan Ziajka warunków 1A (0.005 (log(jtk/g)/h) zaś czas trwania lag fazy wynosił h (1B) i h (1A). Rysunek 1. Model wzrostu L. monocytogenes dla temp. 4 C, symulacja 1A i 1B Źródło: Opracowanie własne na podstawie PMP70. Rysunek 2.Model wzrostu L. monocytogenes dla temp. 7 C, symulacja 2A i 2B Źródło: Opracowanie własne na podstawie PMP70. Czas lag fazy L. monocytogenes, w symulacji 2A wynosił odpowiednio h a dla 2B h. Tempo wzrostu w symulacji 2A wynosiło (log(jtk/g)/h), symulacja 2B (log(jtk/g)/h). Porównując z rezultatami otrzymanymi w temp. 4 C nastąpiło prawie dwukrotne przyspieszenie wzrostu. Adaptacja do środowiska przez L. monocytognes w przypadku przechowywania w 10 o C nastąpiła dla symulacji 3A po h zaś w symulacji 3B po h (rysunek 3). Tempo wzrostu bakterii podczas symulacji 3A

8 Nowe trendy w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności 67 wynosiło (log (jtk/ml)/ h), w symulacji 3B (log(jtk/ml)/h) i było prawie trzykrotnie szybsze niż w 4 o C. Rysunek 3. Model wzrostu L. monocytogenes w temp. 10 C, symulacja 3A i 3B Źródło: Opracowanie własne na podstawie PMP70. Podobnie jak w poprzednich przypadkach namnażenie się Listeria monocytogens do poziomu maksimum populacji dla symulacji 3A nastąpiło między 200 a 600 h, w symulacji 3B między 50 a 150h. Po upływie 24 godzin przechowywania stwierdzono, że wpływ temperatury na wzrost liczby Listeria monocytogenes jest znikomy, gdyż dla symulacji 1,2,3 A-w temp. 4, 7 i 10 C liczba bakterii praktycznie nie wzrosła. Rysunek 4. Model wzrostu L. monocytogenes w temp. 30 C, symulacja 4A i 4B Źródło: Opracowanie własne na podstawie PMP70. W przypadku symulacji rozwoju Listeria monocytogenes w produkcie przechowywanym w temp. 30 o C (Rysunek 4) czas lagfazy jest bardzo krótki w obydwu scenariuszach 4A-16.71h i 4B -4.58h.

9 68 Anna Sylwia Tarczyńska, Jarosław Kowalik, Stefan Ziajka Tempo wzrostu w temperaturze 30 C jest szybsze niż w pozostałych wariantach temperaturowych, dla symulacji 4A wynosi 0.192(log(jtk/g)/h) zaś dla 4B (log(jtk/g)/h). Krzywe wzrostu (Rysunek 4) ilustrują najkrótszy czas osiągnięcia maksymalnej gęstości populacji odpowiednio dla symulacji 4A-80 godzin, z kolei w przypadku symulacji 4B tylko 23 godziny. Zakończenie Tempo wzrostu liczby komórek Listeria monocyotgenes zależy od temperatury w jakiej przechowywane są produkty mięsne, im wyższa tym przyrost jest szybszy. Poprawa jakości, wzrost technologicznej dokładności i skuteczności peklowania, masowania, wędzenia, dojrzewania, suszenia, pakowania może wyeliminować wystąpienie zagrożenia mikrobiologicznego na tym etapie należy ustalić Cel operacyjny (PO) określający akceptowalny poziom ryzyka. Kryterium procesu czyli parametry fizyczne kontroli procesu (np. czas, temperatura), na określonym etapie produkcji, mogą zapewnić osiągnięcie PO np. magazynowanie wyrobów gotowych w temperaturze nie wyższej niż 2 o C. FSO i PO pozwala określić akceptowalny poziom zagrożenia, który zapewni produkcję bezpiecznej żywności na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego. Program PMP70 może być pomocnym narzędziem w osiągnięciu FSO i PO, określając zagrożenie związane ze wzrostem liczby komórek m.in. L. monocytogenes. Wskazuje, na jakim etapie dane zagrożenie jest niebezpieczne dla zdrowia konsumenta. Modele mogą również pomóc w określeniu krytycznego punktu kontrolnego w procesie produkcyjnym, np. w systemie HACCP. Literatura 1. Brown M., Stringer M. (2002), Microbiological risk assessment in food processing, Woodhead Publishing Ltd. 2. Cole M. (2004), Food safety objectives Concept and current status, Mitt. Lebensm. Hyg, nr Farber M.J., Pagotto F.,Schefer CH. (2007), Incidence and behavior of Listeria monocytogenes in Meat Product, [w:] Listeria, listeriosis and Food Safety, Ryser E.T., Morth E, H, CRC Press.

10 Nowe trendy w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności Górna J. (2008), Istota wymagań standardu ISO 22000:2005 w aspekcie zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego mleka, Journal of Agribusiness and Rural Development, nr Gorris L. (2005), Food safety objective: An integral part of food chain management, Food Control, nr ICMFS (2005), A simplified guide to understanding and using Food Safety Objectives and Performance Objectives by the International Commission on Microbiological Specifications for Foods. 7. Karakolev R. (2009), Incidence of Listeria monocytogenes in beef, pork, raw-dried and raw-smoked sausages in Bulgaria, Food Control, nr Kwiatek K., Kowalczyk E. (2010), Wytyczne Kodeksu Żywnościowego w zakresie funkcjonowanie analizy ryzyka w bezpieczeństwie żywności do wdrożenia przez odpowiednie organy władzy państwowej, Życie Weterynaryjne, nr 85(3). 9. Lake R., Hudson A., Cressey P., Nortje G. (2002), Risk profile: Listeria monocytogenes in processed readyto-eat meats, Institute of Environmental Science & Research Ltd. New Zealand, Report. 10. Schothorst van M. (2002), Microbiological Risk Assessment of foods in international trade, Safety Science, nr Swarte C. de, Doker R.A., 2005, Towards an FSO/ALOP based food safety policy, Food Control, nr Walczycka M., 2005, Metody inaktywacji hamowania wzrostu Listeria monocytogenes w przetworach mięsnych, Żywność, Nauka, Technologia, Jakość, nr Walker S.J., Archer P., Banks J.G., 1990, Growth of Listeria monocytogenes at refrigeration temperatures, Journal of Applied Bacteriology, nr 68. Streszczenie Zarządzanie bezpieczeństwem żywności ma za zadanie nie tylko dbać o jakość wyrobu w zakładzie, ale także zapewnić utrzymanie bezpieczeństwa zdrowotnego produktu w momencie konsumpcji. W celu ochrony zdrowia konsumenta coraz częściej na świecie ustanawia się Odpowiedni Poziom Ochrony (ALOP)(wyrażony w liczbie zachorowań w populacji rocznie). W ramach obowiązującej Analizy Ryzyka, proponuje się, aby właściwe organy sformułowały tzw. Cele Bezpieczeństwa Żywności (FSO). FSO i PO (Cele Operacyjne) zostały wprowadzone w celu wspierania rządu i przemysłu w komunikowaniu i spełnianiu celów zdrowia publicznego.

11 70 Anna Sylwia Tarczyńska, Jarosław Kowalik, Stefan Ziajka Celem niniejszego artykułu było prognozowanie wzrostu liczby pałeczek Listeria monocytogenes w łańcuchu żywnościowym na etapie przechowywania produktów mięsnych, wykorzystując program Pathogen Modelling Program do Mikrobiologicznej Oceny Ryzyka. Badania oparto na jednym z ostatnich etapów w łańcuchu żywnościowym, w którym produkt jest gotowy do spożycia. Uchodzi on wtedy za produkt bezpieczny mikrobiologicznie, lecz coraz częściej zdarzają się sytuacje, w których w magazynie ekspedycyjnym dochodzi do zanieczyszczenia produktu m.in. przez bakterie L. monocytogenes. Symulacje wzrostu liczby Listeria monocytogenes przeprowadzono w określonych warunkach temperaturowych, na wyrobach mięsnych zawierających w swoim składzie NaCl i NaNO2. Słowa kluczowe mikrobiogia prognostyczna, Listeria monocytogenes, bezpieczeństwo żywności New trends in food safety management (Summary) Food safety management is to not only take care of the quality of the product in industry, but also ensure the maintenance of product safety at the time of consumption. In order to protect the health of the consumer in the world are increasingly set up Appropriate Level of Protection (ALOP) (expressed for instance as a numbers of illnesses in a population per annom). The current Risk Analysis, it is proposed that, when deemed appropriate, competent authorities can formulate a so-called Food Safety Objective (FSO). FSOs and POs (Performance Objective) are new concepts that have been introduced to further assist government and industry in communicating and complying with public health goals. The aim of the following thesis was forecasting growth cells of Listeria monocytogenes in the food chain during storage of meat products, using the Pathogen Modelling Program for Microbiological Risk Assessment. The research was based on one of the last steps in the food chain in which the product is ready for consumption. He then passes a microbiologically safe product, but more often there are situations in which longer in stock expeditionary comes to contamination of the product by including bacteria L. monocytogenes. Simulations of growth of Listeria monocytogenes was carried out under specified temperature, the meat products in their composition containing Na Cl and NaNO2. Keywords predictive microbiology, Listeria monocytogenes, food safety

Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna.

Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna. Licheń 28-30 października 2015 roku Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna. IV Forum Technologii Serowarskich dr inż. Jarosław Kowalik Katedra

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE SKUTKÓW SANITARNYCH J ZASTOSOWANIA PRZYPRAW NIEDEKONTAMINOWANYCH I DEKONTAMINOWANYCH RADIACYJNIE 3 W ARTYKUŁACH SPOŻYWCZYCH

PROGNOZOWANIE SKUTKÓW SANITARNYCH J ZASTOSOWANIA PRZYPRAW NIEDEKONTAMINOWANYCH I DEKONTAMINOWANYCH RADIACYJNIE 3 W ARTYKUŁACH SPOŻYWCZYCH PROGNOZOWANIE SKUTKÓW SANITARNYCH J ZASTOSOWANIA PRZYPRAW NIEDEKONTAMINOWANYCH j «o I DEKONTAMINOWANYCH RADIACYJNIE 3 W ARTYKUŁACH SPOŻYWCZYCH l o l _i ; ~ Wojciech Migdał, Hanna Barbara Owczarczyk Instytut

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Zapewnianie bezpieczeństwa zdrowotnego mleka i produktów mleczarskich w łańcuchu chłodniczym

Zapewnianie bezpieczeństwa zdrowotnego mleka i produktów mleczarskich w łańcuchu chłodniczym Jarosław Kowalik * Ewa Zuzga ** Anna Sylwia Tarczyńska *** Zapewnianie bezpieczeństwa zdrowotnego mleka i produktów mleczarskich w łańcuchu chłodniczym Wstęp Mleko jest ważnym elementem w diecie człowieka.

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Zakład Towaroznawstwa mgr inż. Sławomir Stec Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Badania realizowane w ramach Programu:

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Definicja i zakres pojęcia technologia 1.2. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Eisenstadt 25-29 czerwca 2012

Eisenstadt 25-29 czerwca 2012 Eisenstadt 25-29 czerwca 2012 Warsztaty doskonalące w higienie mięsa i produktów mięsnych Hotel Burgenland Eisenstadt Udział wzięło 26 osób z 20 krajów Nr.rozp Tytuł Wersja skonsolidowana Regulacja rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych EDYTA WACŁAWIK Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych Tematem mojej pracy jest Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych. Dlaczego? Bo każdy z nas spożywa żywność i na co dzień ma z

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) Data rozpoczęcia/zakończenia kontroli:

LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) Data rozpoczęcia/zakończenia kontroli: pieczęć inspektoratu weterynarii PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... weterynaryjny numer identyfikacyjny /nr protokołu/rok LISTA KONTROLNA SPIWET00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 09.09.2011 Wprowadzenie Ewolucja WPR - od zabezpieczenia potrzeb

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 349 353 Agata Szkiel OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO Katedra

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności

Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności Bezpieczeństwo żywności stanowi jeden z priorytetów polityki żywieniowej i zajmuje centralne miejsce w obszarze ochrony zdrowia publicznego. Organizacja Narodów

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja produkcji wołowiny w Polsce, zgodnie ze strategią od widelca do zagrody

Optymalizacja produkcji wołowiny w Polsce, zgodnie ze strategią od widelca do zagrody Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Optymalizacja produkcji wołowiny w Polsce, zgodnie ze strategią od

Bardziej szczegółowo

Zatrucia bakteriami z rodzaju Salmonella

Zatrucia bakteriami z rodzaju Salmonella Zatrucia bakteriami z rodzaju Salmonella Drobnoustroje z rodzaju Salmonella są pierwotnymi patogenami wielu zwierząt, tj. ssaków i ptaków zarówno domowych, jak i hodowlanych oraz wolno żyjących. JAKIE

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR L 16/46 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 20.1.2005 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 79/2005 z dnia 19 stycznia 2005 r. wykonującego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r.

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r. Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych Bronisze, 04.12.2015 r. 1 Zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest m.in. sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności i żywienia,

Bardziej szczegółowo

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej dr Paweł Wojciechowski Katedra Prawa Rolnego i Systemu Ochrony Żywności Wydział Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ALTERNATYWNYCH METOD OCENY BEZPIECZEŃSTWA MIKROBIOLOGICZNEGO WYBRANYCH SERÓW

ZASTOSOWANIE ALTERNATYWNYCH METOD OCENY BEZPIECZEŃSTWA MIKROBIOLOGICZNEGO WYBRANYCH SERÓW ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2014, 5 (96), 134 143 DOI: 10.15193/ZNTJ/2014/96/134-143 JAROSŁAW KOWALIK, ADRIANA ŁOBACZ, KAMIL ADAMCZEWSKI, ANNA S. TARCZYŃSKA ZASTOSOWANIE ALTERNATYWNYCH METOD OCENY

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 28.3.2013 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 90/71 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 300/2013 z dnia 27 marca 2013 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 605/2010 ustanawiające warunki dotyczące

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r. Dz.U.UE.L.06.384.75 2008.04.17 zm. Dz.U.UE.L.2008.86.9 art. 15 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej w odniesieniu do materiałów i wyrobów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych ROZDZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE Artykuł 1 Zakres 1. Niniejsze rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Janusz Związek Główny Lekarz Weterynarii

Janusz Związek Główny Lekarz Weterynarii Wytwarzanie mięsa i produktów mięsnych w zakładach o małej zdolności produkcyjnej, krajowe regulacje obowiązujące w Polsce, kontrola i przejrzystość łańcucha produkcyjnego Janusz Związek Główny Lekarz

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo

Analiza zagrożeńi analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle norm Kodeksu Żywnościowego dorobek i perspektywy

Analiza zagrożeńi analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle norm Kodeksu Żywnościowego dorobek i perspektywy Analiza zagrożeńi analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle norm Kodeksu Żywnościowego dorobek i perspektywy Konferencja 13 listopada 2014 r. Warszawa Krzysztof Kwiatek, Zbigniew Osiński PAŃSTOWOWY

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE WZROSTU LICZBY KOMÓREK LISTERIA MONOCYTOGENES W SERKU WIEJSKIM

PROGNOZOWANIE WZROSTU LICZBY KOMÓREK LISTERIA MONOCYTOGENES W SERKU WIEJSKIM ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2013, 4 (89), 37 48 JAROSŁAW KOWALIK, ADRIANA ŁOBACZ, SYLWIA TARCZYŃSKA PROGNOZOWANIE WZROSTU LICZBY KOMÓREK LISTERIA MONOCYTOGENES W SERKU WIEJSKIM S t r e s z c z

Bardziej szczegółowo

w stołówkach szkolnych

w stołówkach szkolnych Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej w stołówkach szkolnych Magdalena Chojnowska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCI Główny cel prawa żywnościowego zdefiniowany w Preambule

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego.

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego. Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego dr Grażyna Morkis Wprowadzenie Jakość i bezpieczeństwo żywności są bardzo ważne

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 3 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 2

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 3 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 2 TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 3 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 2 Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Przetwórstwo mięsne 1.1. Mięso jako surowiec do przetwórstwa 1.2. Ubój zwierząt

Bardziej szczegółowo

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Oczekiwania współczesnych konsumentów*

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIA. (Tekst mający znaczenie dla EOG)

ROZPORZĄDZENIA. (Tekst mający znaczenie dla EOG) L 156/2 ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/949 z dnia 19 czerwca 2015 r. zatwierdzające przedwywozowe kontrole niektórych rodzajów żywności przeprowadzane przez niektóre państwa

Bardziej szczegółowo

Słownik pojęć prawa żywnościowego

Słownik pojęć prawa żywnościowego Słownik pojęć prawa żywnościowego analiza ryzyka proces składający się z trzech powiązanych elementów: oceny ryzyka, zarządzania ryzykiem i informowania o ryzyku; aromaty inaczej środki aromatyzujące substancje

Bardziej szczegółowo

TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE. Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI. Rozdział 1. Wiadomości wstępne

TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE. Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI. Rozdział 1. Wiadomości wstępne TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Podstawowe pojęcia i określenia z zakresu towaroznawstwa żywności 1.2. Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

Żywność: Prawo UE: 2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych

Żywność: Prawo UE: 2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych Żywność: Prawo UE: 1.Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd

Bardziej szczegółowo

ISI FOOD PROTECTION. Badaj i chroń: Skrojone na miarę rozwiązania optymalizujące okres trwałości i bezpieczeństwo produktów mięsnych

ISI FOOD PROTECTION. Badaj i chroń: Skrojone na miarę rozwiązania optymalizujące okres trwałości i bezpieczeństwo produktów mięsnych ISI FOOD PROTECTION C e n t r e o f E x p e r t i s e f o r A p p l i e d F o o d M i c r o b i o l o g y Badaj i chroń: Skrojone na miarę rozwiązania optymalizujące okres trwałości i bezpieczeństwo produktów

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

NOWE UREGULOWANIA PRAWNE W SEKTORZE ŻYWNOŚCIOWYM

NOWE UREGULOWANIA PRAWNE W SEKTORZE ŻYWNOŚCIOWYM FOLIA UNIVERSITATIS AGRICULTURAE STETINENSIS Folia Univ. Agric. Stetin. 2008, Oeconomica 261 (50), 63 70 Aneta WYSOKIŃSKA-SENKUS REGULACJE PRAWNE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCIOWEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)?

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? W latach 2000-2007 kwestie związane z GMO omawiane były na forum, powołanej

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy zainteresowanych do zapisów na:

Zapraszamy zainteresowanych do zapisów na: Zapraszamy zainteresowanych do zapisów na: Studium Specjalizacyjne: dziedzina weterynarii Nr 15 - Higiena zwierząt rzeźnych i żywności pochodzenia zwierzęcego Krajowy Kierownik Specjalizacji Nr 15 Prof.

Bardziej szczegółowo

Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42

Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42 Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42 2 Instytucją zajmującą się kwestiami norm technicznych i jakościowych oraz ich standaryzacją jest Koreańska Agencja Standardów i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 30 lipca 2014 r. Nazwa i adres organizacji

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Prawo żywnościowe praktyczna interpretacja. Warszawa 8-9.12.2011r.

Prawo żywnościowe praktyczna interpretacja. Warszawa 8-9.12.2011r. Prawo żywnościowe praktyczna interpretacja Warszawa 8-9.12.2011r. Najniższy poziom produkcji i przetwórstwa rolno - spożywczego SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIA oraz DZIAŁALNOŚĆ MARGINALNA, LOKALNA I OGRANICZONA

Bardziej szczegółowo

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem TÜVRheinland Polska Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem żywności HACCP, BRC, IFS, ISO 22000 podsumowanie doświadczeń wdrożeniowych i auditorskich mgr inż. Zbigniew Oczadły

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 23 września 2013 r. Nazwa i adres organizacji

Bardziej szczegółowo

Analiza zagrożeń i analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle praw żywnościowego UE i norm Kodeksu Żywnościowego

Analiza zagrożeń i analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle praw żywnościowego UE i norm Kodeksu Żywnościowego Analiza zagrożeń i analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle praw żywnościowego UE i norm Kodeksu Żywnościowego Prof. dr hab. Krzysztof Kwiatek, doc. dr hab. Tadeusz Wijaszka Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Mali mieszkańcy naszych posiłków: Uwaga na zagrożenia Listeria monocytogenes w żywności. Elżbieta Maćkiw Zakład Bezpieczeństwa Żywności

Mali mieszkańcy naszych posiłków: Uwaga na zagrożenia Listeria monocytogenes w żywności. Elżbieta Maćkiw Zakład Bezpieczeństwa Żywności Mali mieszkańcy naszych posiłków: Uwaga na zagrożenia Listeria monocytogenes w żywności Elżbieta Maćkiw Zakład Bezpieczeństwa Żywności Listeria monocytogenes Charakterystyka pałeczki Gram-dodatnie, nieprzetrwalnikujące,

Bardziej szczegółowo

System śledzenia środków spożywczych (traceability), podstawowe narzędzie do wycofania niebezpiecznej żywności z rynku

System śledzenia środków spożywczych (traceability), podstawowe narzędzie do wycofania niebezpiecznej żywności z rynku System śledzenia środków spożywczych (traceability), podstawowe narzędzie do wycofania niebezpiecznej żywności z rynku Iwona Zawinowska Biuro Bezpieczeństwa Żywności Pochodzenia Zwierzęcego GŁÓWNY INSPEKTORAT

Bardziej szczegółowo

Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia. dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia. dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 Zagadnienia: - Nowelizacja normy ISO 9001 (DIS Stage) - Rewizja normy ISO 22000:2005

Bardziej szczegółowo

SPOŁEM Powszechna Spółdzielnia Spożywców ul. Wrocławska 13-15 63-400 Ostrów Wlkp. NIP: 6220005729 DECYZJA

SPOŁEM Powszechna Spółdzielnia Spożywców ul. Wrocławska 13-15 63-400 Ostrów Wlkp. NIP: 6220005729 DECYZJA D/KA.ŻG.8361.18.2014 ZPO Poznań, dnia...kwietnia 2014r. SPOŁEM Powszechna Spółdzielnia Spożywców ul. Wrocławska 13-15 63-400 Ostrów Wlkp. NIP: 6220005729 DECYZJA Na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 oraz

Bardziej szczegółowo

NOWE PRZEPISY. ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ

NOWE PRZEPISY. ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ NOWE PRZEPISY ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ I. ROZPORZADZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 pa ździernika 2011 W dniu 12 grudnia 2011 r. weszło w życie rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Wybrane systemy jakości żywności Zasady higieny w przetwórstwie i przechowalnictwie żywności

Wybrane systemy jakości żywności Zasady higieny w przetwórstwie i przechowalnictwie żywności Wybrane systemy jakości żywności Zasady higieny w przetwórstwie i przechowalnictwie żywności 1 Do systemów tych należą: - Dobra Praktyka Higieniczna (Good Hygienic Practice - GHP) - Dobra Praktyka Produkcyjna

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE H stosowanie procedur opartych na zasadach HACCP

LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE H stosowanie procedur opartych na zasadach HACCP Pieczęć Inspektoratu Weterynarii LISTA KONTROLNA SPIWET PASZE H stosowanie procedur opartych na zasadach HACCP PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... Data inspekcji.. Godzina rozpoczęcia inspekcji.. Godzina zakończenia

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r.

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. Cukiernik 751201 Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 14.11.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 314/5 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 1063/2012 z dnia 13 listopada 2012 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 142/2011 w sprawie wykonania rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Ocena polityki zintegrowanego systemu zarządzania Assessment of integrated management system policy

Ocena polityki zintegrowanego systemu zarządzania Assessment of integrated management system policy Ocena polityki zintegrowanego systemu zarządzania Assessment of integrated management system policy Piotr Kafel Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Wydział Towaroznawstwa, Katedra Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności

Nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności Nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności W roku 2013 objętych nadzorem było 33188 obiektów w tym: - 1695 obiektów produkcji żywności, - 19458 obiektów obrotu żywnością,

Bardziej szczegółowo

DOBRA PRAKTYKA HIGIENICZNA. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Powiecie Warszawskim Zachodnim

DOBRA PRAKTYKA HIGIENICZNA. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Powiecie Warszawskim Zachodnim Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Powiecie Warszawskim Zachodnim !!!! 1. Palenie papierosów zakaz! 2. Higiena rąk 3. Higiena odzieży 4. Higiena opakowań Podstawy prawne Ustawa o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 5 1. Nazwa przedmiotu: BRANŻOWE SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOSCIĄ 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego:

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 466

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 466 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 466 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14 Data wydania: 9 lutego 2016 r. AB 466 Nazwa i adres WOJEWÓDZKI

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015 ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015 7 kwietnia, w rocznicę powstania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) obchodzony jest Światowego Dnia Zdrowia. Każdego roku WHO wybiera priorytetowy obszar ważny z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Warunki higieniczno-sanitarne produkcji potraw

Ćwiczenie 3. Warunki higieniczno-sanitarne produkcji potraw Ćwiczenie 3. Warunki higieniczno-sanitarne produkcji potraw Aby otrzymać potrawy o wysokiej jakości zdrowotnej należy właściwie postępować we wszystkich etapach procesu technologicznego. Ważne jest, aby

Bardziej szczegółowo

Produkty złożone. Control checks at border inspection posts. 11-14 maja 2013 Monachium

Produkty złożone. Control checks at border inspection posts. 11-14 maja 2013 Monachium Produkty złożone Control checks at border inspection posts 11-14 maja 2013 Monachium Produkty złożone produkt złożony : środek spożywczy przeznaczony do spożycia przez ludzi, zawierający zarówno przetworzone

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. 1. Cel szkolenia

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. 1. Cel szkolenia 1. Cel szkolenia m szkolenia jest nauczenie uczestników stosowania standardu PRINCE2 do Zarządzania Projektami Informatycznymi. Metodyka PRINCE2 jest jednym z najbardziej znanych na świecie standardów

Bardziej szczegółowo

oleje i tłuszcze (z wyłączeniem masła kakaowego i oleju kokosowego);

oleje i tłuszcze (z wyłączeniem masła kakaowego i oleju kokosowego); Załącznik nr 1 Informacja na temat rozporządzenia Komisji (UE) nr 835/2011 z dnia 19 sierpnia 2011 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 odnośnie najwyższych dopuszczalnych poziomów wielopierścieniowych

Bardziej szczegółowo

Harmonogram warsztatów szkoleniowych 2016. Mérieux NutriSciences. luty grudzień 2016

Harmonogram warsztatów szkoleniowych 2016. Mérieux NutriSciences. luty grudzień 2016 Harmonogram warsztatów szkoleniowych 2016 Mérieux NutriSciences luty grudzień 2016 ZAKRES TEMATYCZNY TEMAT DATA II III IV V VI IX X XI XII CENA NETTO * OPIS STR. Znakowanie Znakowanie produktów mlecznych

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

EKO i GMO z ekonomicznego punktu widzenia

EKO i GMO z ekonomicznego punktu widzenia Współistnienie produktów pochodzących z różnych systemów produkcji rolnej EKO i GMO z ekonomicznego punktu widzenia Dr Mariusz Maciejczak Wydział Nauk Ekonomicznych SGGW Projekt CO-EXTRA, www.coextra.eu

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne bezpieczeństwa i jakości żywności

Aspekty prawne bezpieczeństwa i jakości żywności Agata Kielesińska 1 Politechnika Częstochowska Aspekty prawne bezpieczeństwa i jakości żywności Wprowadzenie Przemysł spożywczy Unii Europejskiej jest jednym z najważniejszych i najbardziej dynamicznych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 28.10.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 281/7 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 1086/2011 z dnia 27 października 2011 r. zmieniające załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Damian Mordalski ekspert w Centrum Prawa ywnoœciowego. Codex Alimentarius, Kodeks Żywnościowy co to takiego?

Damian Mordalski ekspert w Centrum Prawa ywnoœciowego. Codex Alimentarius, Kodeks Żywnościowy co to takiego? Damian Mordalski ekspert w Centrum Prawa ywnoœciowego Codex Alimentarius, Kodeks Żywnościowy co to takiego? 6 Jedzenie jest najważniejszą i najbardziej podstawową potrzebą każdego człowieka niezbędną do

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development ISSN 1899-5772 Journal of Agribusiness and Rural Development www.jard.edu.pl 3(9) 2008, 77-87 ISTOTA WYMAGAŃ STANDARDU ISO 22000:2005 W ASPEKCIE ZAPEWNIENIA BEZPIECZEŃSTWA ZDROWOTNEGO MLEKA Justyna Górna

Bardziej szczegółowo

WPŁYW KONTROLI MONITOROWANIA WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA I DOSTAW NA OPTYMALIZACJĘ JAKOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ MIĘSA

WPŁYW KONTROLI MONITOROWANIA WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA I DOSTAW NA OPTYMALIZACJĘ JAKOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ MIĘSA Anna Pałkowska Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku WPŁYW KONTROLI MONITOROWANIA WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA I DOSTAW NA OPTYMALIZACJĘ JAKOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ MIĘSA Optymalna jakość mikrobiologiczna

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie audytu systemu HACCP na przykładzie wybranej restauracji

Przygotowanie audytu systemu HACCP na przykładzie wybranej restauracji Agnieszka Rola-Jarzębowska Katedra Ekonomiki i Organizacji Przedsiębiorstw Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Przygotowanie audytu systemu HACCP na przykładzie wybranej restauracji Wstęp

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG. Zagadnienia: Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia;

JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG. Zagadnienia: Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia; JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG Zagadnienia: Czynniki ryzyka zdrowia i jakości żywności; Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia; Ustawodawstwo w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA w Warszawie STUDIUM MAGISTERSKIE Kierunek: Metody ilościowe w ekonomii i systemy informacyjne Karol Walędzik Nr albumu: 26353 Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK PRZETWÓRSTWA MLECZARSKIEGO

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK PRZETWÓRSTWA MLECZARSKIEGO Załącznik nr 10 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK PRZETWÓRSTWA MLECZARSKIEGO SYMBOL CYFROWY 321[12] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) określać

Bardziej szczegółowo

28.3.2008 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 86/9

28.3.2008 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 86/9 28.3.2008 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 86/9 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 282/2008 z dnia 27 marca 2008 r. w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

ŻYWNOŚĆ EKOLOGICZNA WEDŁUG KODEKSU ŻYWNOŚCIOWEGO CODEX ALIMENTARIUS ORGANICALLY PRODUCED FOOD ACCORDING TO CODEX ALIMENTARIUS

ŻYWNOŚĆ EKOLOGICZNA WEDŁUG KODEKSU ŻYWNOŚCIOWEGO CODEX ALIMENTARIUS ORGANICALLY PRODUCED FOOD ACCORDING TO CODEX ALIMENTARIUS ŻYWNOŚĆ EKOLOGICZNA WEDŁUG KODEKSU ŻYWNOŚCIOWEGO CODEX ALIMENTARIUS ORGANICALLY PRODUCED FOOD ACCORDING TO CODEX ALIMENTARIUS Ryszard Kosson Instytut Warzywnictwa im. Emila Chroboczka w Skierniewicach

Bardziej szczegółowo

Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska

Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska PREWENCJA W Polsce w chwili obecnej brakuje odpowiednich przepisów, norm i wytycznych,

Bardziej szczegółowo

"Aktualne zagadnienia dotyczące jakości w przemyśle cukrowniczym"

Aktualne zagadnienia dotyczące jakości w przemyśle cukrowniczym "Aktualne zagadnienia dotyczące jakości w przemyśle cukrowniczym" Seminarium cukrownicze 26-27.06.2012 Łódź Aleksandra Szczepanik Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 576

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 576 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 576 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 3 luty 2014 r. Nazwa i adres AB 576 POWIATOWA

Bardziej szczegółowo

WARMIŃSKO-MAZURSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ DECYZJA. Ełk, dnia 27 września 2013 r. D-Ek.8361.127.2013.TJ

WARMIŃSKO-MAZURSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ DECYZJA. Ełk, dnia 27 września 2013 r. D-Ek.8361.127.2013.TJ WARMIŃSKO-MAZURSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Ełk, dnia 27 września 2013 r. D-Ek.8361.127.2013.TJ PAKROM Spółka Jawna D. i J. Romejko ul. Suwalska 25 11-500 Giżycko DECYZJA Działając w oparciu

Bardziej szczegółowo

GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego

GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego Good Manufacturing Practice - GMP Good Manufacturing Practice - GMP (Dobra Praktyka Wytwarzania/Produkcji) połączenie efektywnych procedur produkcyjnych oraz skutecznej

Bardziej szczegółowo

Ogólne informacje dotyczące prowadzenia produkcji i sprzedaży w ramach działalności (marginalnej, lokalnej i ograniczonej) MLO produktów mlecznych

Ogólne informacje dotyczące prowadzenia produkcji i sprzedaży w ramach działalności (marginalnej, lokalnej i ograniczonej) MLO produktów mlecznych Ogólne informacje dotyczące prowadzenia produkcji i sprzedaży w ramach działalności (marginalnej, lokalnej i ograniczonej) MLO produktów mlecznych Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW 1 . USTAWA O PASZACH Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. 2014

Bardziej szczegółowo

Wykład: Błędy w planach monitoringu Krytycznych Punktów Kontroli (CCP) w produkcji i logistyce

Wykład: Błędy w planach monitoringu Krytycznych Punktów Kontroli (CCP) w produkcji i logistyce Konferencja Błędy i niezgodności w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności Wykład: Błędy w planach monitoringu Krytycznych Punktów Kontroli (CCP) w produkcji i logistyce mgr inż. Sławomir Muńko Dyrektor Regionalny

Bardziej szczegółowo

Zarys wymagań weterynaryjnych. dotyczących przetwórstwa i sprzedaży. produktów rybołówstwa

Zarys wymagań weterynaryjnych. dotyczących przetwórstwa i sprzedaży. produktów rybołówstwa Zarys wymagań weterynaryjnych dotyczących przetwórstwa i sprzedaży produktów rybołówstwa lek. wet. Andrzej Szpulak specjalista w zakresie higieny zwierząt rzeźnych i żywności zwierzęcego pochodzenia Sprzedaż:

Bardziej szczegółowo

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH 023 16(9)09/GS Warszawa, 14 grudnia 2009 r. DECYZJA DIH-1/19/2009 Na podstawie art. 138 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania

Bardziej szczegółowo

lokalizacji wyrobu po jego dostarczeniu.

lokalizacji wyrobu po jego dostarczeniu. Traceability Identyfikacja i śledzenie pochodzenia produktów Wstęp Za bezpieczeństwo środków spożywczych odpowiada producent lub przedsiębiorca wprowadzający te artykuły do obrotu. (jeżeli zostanie to

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY ROLNICTWA ŚWIATOWEGO

PROBLEMY ROLNICTWA ŚWIATOWEGO Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie PROBLEMY ROLNICTWA ŚWIATOWEGO Tom 2 (XVII) Wydawnictwo SGGW Warszawa 2007 Monika Kołodziejczyk 1 Barbara Kowrygo 2 Katedra Organizacji

Bardziej szczegółowo