Proces instytucjonalizacji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Proces instytucjonalizacji"

Transkrypt

1 Dolnośląska Szkoła Wyższa, Wrocław Procesy instytucjonalizacji społeczeństwa sieci Proces instytucjonalizacji od spontanicznych działań pojedynczych i wspólnotowych po wypracowanie standardów i procedur działania Wszelkie działanie człowieka, które jest względnie rozpowszechnione i powtarzane, podlega społecznej definicji. Częścią definicji jest opis procedowania, obok oczywiście określenia celu, niezbędnej infrastruktury czy podmiotów działania. Większość działań wykonywanych przez człowieka ma już społeczne określenie, w związku z czym jednostka ma do dyspozycji gotowe społeczne scenariusze i najczęściej zgodnie z nimi postępuje. Zasady te określić można mianem porządku instytucjonalnego, a proces ich tworzenia się mianem instytucjonalizacji. Rzeczywistość społeczna potwierdza się właśnie w działających jednostkach zgodnie z nakreślonym porządkiem i definicjami sytuacji. Większość ludzkich działań nie tylko przebiega wedle tych reguł, ale są one respektowane przez samych działających z przekonaniem o ich pozytywnych właściwościach. Człowiek, wybierając z premedytacją działanie zgodnie ze społecznymi regułami, ujawnia społeczny wymiar siebie. Jest to efekt procesu internalizacji społecznych instytucji w procesie socjalizacji. Takim wyraźnym przykładem mogą być praktyki niepodlegające zewnętrznej kontroli społecznej, takie jak odprawianie modlitw o określonych porach w swoim domu przez samotnie mieszkającego muzułmanina czy stosowanie białego obrusu przy świątecznym posiłku również przez samotnego mieszkańca. 193

2 Człowiek uwikłany w sieć społecznych instytucji 1 nie jest jednak pozbawiony możliwości modyfikowania ich, niemniej o sukcesie takiej modyfikacji w sensie społecznym można mówić wtedy, gdy zyska ona aplauz innych członków zbiorowości, w której instytucje te istnieją. Gdy tak się dzieje, modyfikator traktowany jest jak innowator, gdy jednak modyfikacja nie zyskuje społecznej aprobaty, wówczas jej autor może spotkać się z określeniem dewianta, zwłaszcza gdy uparcie będzie promował swe propozycje. Sankcje dla dewianta mogą być różne w zależności od kultury zbiorowości, rangi instytucji modyfikowanej, skali próby modyfikacji, jak też determinacji modyfikatora. Różnica między dewiantem a innowatorem jest zależna zatem od społecznej dystynkcji, na co zwracał uwagę Robert Merton 2. Należy doprecyzować, że określenia te dotyczą wyboru alternatywnego sposobu realizacji celów społecznie pożądanych, nie dotyczą natomiast wyboru alternatywnych, wobec społecznie pożądanych, wartości. Innymi słowy, modyfikator (innowator lub dewiant) proponuje nowy sposób osiągania tradycyjnych wartości. Jeśli innowacja zyskuje społeczną aprobatę potwierdzoną praktyką, to z czasem staje się normą społeczną. Mówimy wówczas o procesie instytucjonalizacji. Jaskrawym elementem instytucji są sformalizowane opisy działania, operujące nakazami, zakazami, preferencjami znajdującymi się w kodeksach, statutach, regulaminach czy zarządzeniach. Dla potrzeb podejmowanej problematyki bazowanie na tak jaskrawym wymiarze instytucjonalizacji byłoby znaczącym ograniczeniem. Odnotowanie społecznej akceptacji dla innowacji wraz z podjęciem działań zgodnych z jej sugestiami jest wystarczającym elementem procesu instytucjonalizacji w perspektywie socjologicznej, jak również antropologicznej. Ten kontekst procesu instytucjonalizacji jest dla potrzeb dalszych rozważań najistotniejszy, bowiem rzeczywistość, o której dalej jest mowa, dopiero się staje. Tolerancja na nadpodaż innowatorów jest ograniczona obawą o trwałość tradycyjnych społecznych instytucji, które są odbierane jako 1 Wypada nadmienić twórcę pojęcia instytucji społecznej, którym jest Herbert Spencer. Wydzielił on sześć typów instytucji społecznych: domowe, obrzędowe, polityczne, kościelne, zawodowe i przemysłowe. Najwięcej uwagi poświęcił instytucjom politycznym, upatrując w nich największy wpływ na strukturę klasową i społeczny podział pracy. Zob. J. Szacki, Historia myśli socjologicznej, PWN, Warszawa 1983, tom 1, s R.K. Merton, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, przeł. E. Morawska, J. Wertenstein-Żuławski, PWN, Warszawa 1982, s

3 Procesy instytucjonalizacji społeczeństwa sieci przydatne społeczna dystynkcja dewianta lub innowatora jest niejako mechanizmem kontrolującym dynamikę zmian społecznych. Najmniej podatną na zmiany zbiorowością społeczną są przykładowo pierwotne wspólnoty plemienne, w których tradycyjne wzory kulturowe nie podlegają refleksji, a jedynie lub wyłącznie realizacji. Taki ład społeczny Stanisław Ossowski określa jako ład przedstawień zbiorowych 3. Zmiany w takich społecznościach zachodzą powoli i rzadko, bowiem każdy działa zgodnie z tradycyjnymi wzorami, które przedstawia od początku życia jednostki cała zbiorowość. Nie ma tam alternatywy i wyboru, a znane instytucje są traktowane jako jedyne i najlepsze 4. Odstępstwo od wzoru najczęściej ma miano dewiacji i podlega korekcie. W rzeczywistości społecznej i kulturowej wartości mają generalnie opracowane sposoby ich osiągania i jako całość tworzą uporządkowany instytucjonalnie kompleks: We wszystkich wypadkach dobór środków wiodących do celów kulturowych ograniczony jest przez zinstytucjonalizowane normy 5. Współcześnie jednak ogromny potencjał społecznych zmian daje medium elektroniczne Internetu i społeczna praktyka z nim związana. Innowacyjność tego medium de facto zmusza do ciągłej społecznej estymacji wszelkich działań w sieci, a dynamika zmian w rzeczywistości wirtualnej nie pozwala na traktowanie pewnych działań jako raz ustabilizowanych. Można mówić w tym kontekście o permanentnym procesie instytucjonalizacji, a określanie niektórych praktyk w sieci jako tradycyjnych wydaje się pewnym nadużyciem znaczenia tego pojęcia. Dynamika samego słowotwórstwa związanego z nowym medium potwierdza skalę innowacyjności działań 6. Statusy, relacje, styl i forma komunikacji, więzi, tożsamości, osiągnięcia i wiele innych pojęć znalazło w języku sieci swoiste odpowiedniki, uwzględniające specyfikę świata wirtualnego. Jednak, co ważniejsze, poszukiwanie i wybieranie pojęć określających bardziej precyzyjnie zjawiska i działania spotykane jedynie 3 S. Ossowski, O osobliwościach nauk społecznych, PWN, Warszawa Określenie najlepsze może sugerować jakiś wybór w swej stopniowalnej konstrukcji. W przypadku tradycyjnych społeczeństw instytucje tam istniejące są traktowane jako jedyne możliwe, są zarazem dobre i najlepsze, ponieważ nie mają żadnego odniesienia i porównania. 5 R.K. Merton, op. cit., s Zob. Wokół słów i znaczeń IV. Słowotwórstwo a media, red. E. Badyda, J. Maćkiewicz, E. Rogowska-Cybulska, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk

4 w sieci są skutkiem zaistnienia owych zjawisk i działań. Generatorem każdego z nich jest człowiek, i to jakiś człowiek będący twórcą, projektantem, oferentem czy konstruktorem. Jego pomysł przestaje być tylko jego w momencie, gdy przypadnie do gustu pewnej części internautów, którzy go zaczną wykorzystywać, jak również modyfikować, mając choćby dostęp do kodu źródłowego czy wymuszając opiniami na administratorze zmiany. Nowy obszar społecznej komunikacji, jakim jest Internet, daje szansę na kreacje społecznych mechanizmów, szczególnie dla nieekspertów, bowiem rzeczywistość ta jest ciągle nowa i dynamiczna i licencje eksperckie ze świata pozainternetowego nie muszą się sprawdzać 7. Człowiek występujący w roli internauty aktywniej bierze udział w procesie instytucjonalizacji nowych zjawisk i działań aniżeli w społeczeństwie przedsieciowym. Pojedynczy internauta ma większe oddziaływanie na rzeczywistość społeczną w sieci niż pojedynczy człowiek. Decyduje o tym jego usieciowienie: [ ] każdy z przyjaciół jest węzłem, połączonym z najmniej jednym z pozostałych przyjaciół, lecz zazwyczaj z wieloma innymi, którzy są także połączeni, zarówno niezależnie, jak i poprzez kogoś innego; regularne kontakty pomiędzy tymi przyjaciółmi, rozmowa lub inne działania, czy to bezpośrednio czy też za pomocą technologii, stanowią powiązania, które ich ze sobą łączą; to, co się dzieje pomiędzy nimi plotka, przyjacielska atmosfera, miłość, pomoc są to przepływy 8. Koneksje jednych stają się koneksjami drugich przez możliwość przepływów. Konsumpcja tych koneksji musi odbywać się za pomocą jakiegoś systemu komunikacji, a ten właśnie skutkiem potencjału tych powiązań i chcących korzystać z tych powiązań podlega społecznej regulacji lub, bardziej precyzyjnie, wtórnej regulacji. Temu zagadnieniu warto poświęcić więcej uwagi poza ramami tego tekstu. Liderami tego, co w społeczeństwie przedsieciowym podlegało instytucjonalizacji, były najczęściej elity, a stratyfikacja w sieci dopiero wypracowuje swoje kryteria. Pewne rozwiązania udało się po drobnych korektach zaimplementować w rzeczywistości sieciowej wykorzystując reguły ze świata realnego. Jest to swoista imigracja społecznych praktyk ze świata realnego przykładem handel z wykorzystaniem specyfiki 7 A. Keen, Kult amatora. Jak internet niszczy kulturę, przeł. M. Bernatowicz, K. Topolska-Ghariani, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa D. Barney, Społeczeństwo sieci, przeł. M. Fronia, Sic!, Warszawa 2008, s

5 Procesy instytucjonalizacji społeczeństwa sieci sieci. Inne natomiast są bardziej autonomicznym wytworem społecznych praktyk w sieci, czego przykładem mogą być portale społecznościowe czy blogosfera 9. Można pokusić się o wstępną typologię zjawisk spotykanych w sieci właśnie ze względu na ich rodowód. Proponowane typy należy traktować raczej jako pewnego rodzaju skalę dwubiegunową, na końcach której znajdują się typy idealne. Jednym z nich będą instytucje pochodzące ze świata realnego, które migrując do świata wirtualnego, mniej lub bardziej muszą zaadoptować cechy sieciowego środowiska. Drugim typem będą instytucje od początku do końca ukonstytuowane w sieci, charakteryzujące się rozwiązaniami typowymi dla sieciowego środowiska, niespotykane w świecie realnym. Nie należy traktować tej propozycji jako wyczerpującej, jednak na tym etapie rozwoju kultury Internetu i relacji między dwoma światami społecznymi (realnym i wirtualnym) ta klasyfikacja zdaje się obejmować znaczną część zjawisk. Usieciowione instytucje świata realnego Nieco łatwiejszym zadaniem wydaje się opisanie instytucji migrujących ze świata realnego do wirtualnego, dlatego że znane są dość powszechnie zasady, na podstawie jakich instytucje te funkcjonują w świecie realnym. Zadanie trudniejsze zatem prawdopodobnie będzie łatwiej zrealizować po zadaniu łatwiejszym. Mając świadomość ułomności w tym wnioskowaniu, jakąś kolejność opisu należało wybrać. Handel Jednym z najbardziej usieciowionych typów instytucji jest handel. Klient nabywający coś za pośrednictwem Internetu ma do wyboru kilka form płatności i kilka form odbioru towaru. Oprócz tego ma możliwość 9 Co prawda blog ma swój pierwowzór w świecie realnym, jakim jest pamiętnik czy dziennik. Upublicznienie wypowiedzi, możliwość dodawania zdjęć czy filmów, zbieranie opinii pod nimi, swoisty dialog z postującymi czytelnikami diametralnie jednak zmienia charakter i funkcje blogów. Mając choćby te cechy na uwadze, trudno obronić tezę, że blog, fotoblog czy wlog (wideoblog) jest elektroniczną wersją pamiętnika lub dziennika autorskiego. 197

6 skorzystania z faceted search, który nawiguje i wyszukuje towar z określonymi preferencjami co do wartości jego cech. Istotnym elementem faceted search jest ocena użytkowników, do której wcześniej klient nabywający nie miał dostępu. Również katalog pozostałych cech podlega procesowi folksonomizacji, czyli ustrukturyzowaniu wedle preferencji społecznych, a nie ekspertów od marketingu. Dostosowanie procedur w handlu do specyfiki komunikacji internetowej jest właśnie procesem instytucjonalizacji, w którym bardziej znaczący wpływ mają użytkownicy tej formy zakupów. Nie jest wcale rzadką praktyką odwiedzanie sklepów realnych jedynie w celu sprawdzenia jakości towaru pod kątem cech, których nie da się opisać w sieci, a potem realizacja zakupu z wykorzystaniem sieci. Sklepy realne przestają pełnić funkcję typowo handlową, a bardziej wystawową. Określenie galeria handlowa w tym kontekście wydaje się nabierać większej adekwatności. Osobnym sektorem w handlu był obrót rzeczami używanymi. Dawniej tę potrzebę zaspokajały instytucje bazaru, targu, giełdy czy komisu. Aktywność tych instytucji w dobie komunikacji internetowej znacząco osłabła, a rozwinęły się różnego rodzaju aukcje internetowe. Oferta parametrów wyszukiwania aukcji pozwala na złapanie koneksji z oferentem oferującym towar niemal dokładnie zaspokajający potrzeby nabywcy. Instytucjonalizacja w sieci instytucji handlowych działających wcześniej w świecie realnym niejako zwrotnie zmusiła je do reorganizacji w owym świecie, uwzględniającej walory działania w sieci. W sieci ludzie tworzą różne społeczności i grupy, również będąc w roli klienta. Internet ukonstytuował grupy klientów, z której każdy deklaruje zakup w grupie pod warunkiem niższej ceny. Jedyną powinnością członkostwa w grupie jest zakup. Dziesięciu na przykład klientów jednocześnie daje sprzedawcy pretekst do znaczącego rabatu dla każdego. Po zakupie status członka grupy wygasa. Kupowanie w grupach dla pojedynczego klienta uzasadnia niejednokrotnie zakup towaru czy usługi, których by nie kupił decydując samemu lub pod wpływem tradycyjnej reklamy. E-learning Internet, będąc wielowymiarowym medium, stał się również narzędziem w kształceniu i nauczaniu poprzez e-learning. Pomijając szczegóły funkcjonowania platform e-learningowych, ten sposób uczenia się jest bardziej elastyczny dla uczącego się. To on wybiera format i tempo 198

7 Procesy instytucjonalizacji społeczeństwa sieci nabywania wiedzy i umiejętności. Ośrodek kształcący (uczelnia wyższa czy organizacje szkoleniowe) zapewnia materiały dydaktyczne i kadrę, a w mniejszym stopniu harmonogram zajęć (poza oczywiście przygotowaniem terminów zaliczeń i egzaminów), bowiem o nim bardziej decyduje uczący się. W instytucjonalizacji edukacji wykorzystującej Internet większy wybór staje się udziałem edukującego się internauty. Następuje również mniejsza integracja z grupą edukującą się, zatem czynnik społeczny, jakim jest przebywanie wśród ludzi, podczas nauki traci na znaczeniu. Edukacja zorganizowana w stu procentach na e-learningu skutkowałaby pewnego rodzaju samotnością w uczeniu się i nie wydaje się, by ludzie akceptowali taki model. Człowiek potrzebuje potwierdzenia swych działań w grupie czy wspólnocie, dlatego taki model jest stosunkowo mało realny. E-learning będzie raczej elementem hybrydy edukacyjnej składającej się również z tradycyjnych elementów edukacji. Instytucjonalizacja e-learningu pokazuje pośrednio, że wiedza przestaje być wyłącznie w zasobach ekspertów czy fachowych publikacji, a staje się dostępna coraz bardziej powszechnie i szybko. Jest już tylko kwestią woli i priorytetów wybór posiadania jej i wykorzystania. Jest to możliwe w sytuacji, kiedy model cloud computing staje się coraz bardziej powszechny dzięki z jednej strony dostępności sieci o każdej porze i za pomocą przeciętnych platform sprzętowych, a z drugiej strony w wyniku działania czynnika ekonomicznego. Utrzymywanie bogatych baz danych z ciągłą aktualizacją i administrowanie sieci intranetowych jest mniej opłacalne wobec scentralizowanego sposobu przechowywania i przetwarzania danych. Jest to oczywiście kwestia skali, podobnie jak przy sieci elektrycznej. W pewnym momencie bardziej opłacalne było podpięcie się do sieci niż wytwarzanie elektryczności za pomocą własnych generatorów. Kwestią czasu jest rozwijanie się tzw. usług komputerowych 10. Niegdyś wiedza była czynnikiem stratyfikującym społeczeństwa i określającym pozycję człowieka. Przy rozpowszechnieniu się nowych rozwiązań przestanie pełnić taką funkcję. Kompetencją człowieka, której znaczenie będzie rosło w komunikacji społecznej, będzie raczej umiejętność wykorzystania wiedzy niż jej posiadanie. Widać to już w przypadku wiedzy medycznej, o której jest mowa w dalszej części. 10 K. Piekarski, Wolność i kontrola w modelu cloud computing, [w:] Kody McLuhana. Topografia nowych mediów, red. A. Maj, M. Derda-Nowakowski, Wydawnictwo Naukowe ExMachina, Katowice

8 Służba zdrowia i wiedza medyczna Społeczna potrzeba usług medycznych oparta jest, jak do tej pory, na wiedzy i autorytecie medyka, lekarza. Rekomendacja i opinia środowiska odgrywa oczywiście rolę w budowaniu reputacji lekarza, wzmacniając jego autorytet. Niemniej z tytułu posiadanej wiedzy eksperckiej, wynikającej z ukończenia odpowiednich studiów podlegających instytucjonalnej kontroli społecznej, lekarz posiada autorytet i na nim często buduje relacje społeczne z pacjentami. Jego terapia, diagnoza i metody rzadko są dyskutowane poza środowiskiem samych lekarzy. Media masowe, pełniąc funkcje kontrolne wobec struktur władzy (a również o takiej możemy mówić w przypadku depozytariuszy wiedzy medycznej), weryfikują w pojedynczych przypadkach skuteczność wykorzystywania wiedzy medycznej przez profesjonalistów. Przeciętny człowiek sprzed doby Internetu skazany był na zaufanie autorytetowi medycznemu. Współcześnie już przed wizytą u lekarza można zdiagnozować przypadłość chorobową wykorzystując odpowiednie programy w sieci, a podczas wizyty podjąć dyskusję merytoryczną 11. Można oczywiście również w sieci sprawdzić opinie na temat medyka, u którego planowana jest wizyta. Po wizycie natomiast sieć jest świetnym miejscem na weryfikację terapii zaordynowanej przez lekarza. Taka praktyka medycznych konsultacji w sieci jest coraz częstsza, a jej znaczenie dla działań społecznych w tej dziedzinie coraz większe, zwłaszcza dla ludzi młodych. Ta grupa wiekowa nie jest stałym beneficjentem medycznych porad, dlatego też dynamika procesów instytucjonalizacji nie jest jeszcze duża, jednak jest to już tylko kwestią czasu. Dodatkowym efektem powyższej praktyki jest to, że pacjent mający tyle narzędzi weryfikacyjnych dzięki sieci zmienia instytucjonalnie relację z lekarzem w świecie realnym. Taka interakcja przebiega w oparciu o raczej dialog i perswazję niż bezkrytyczną akceptację autorytetu lekarskiego. Jest to kolejna reakcja instytucji świata realnego na instytucjonalizację praktyki społecznej związanej z wiedzą medyczną w sieci. Sami lekarze również wykorzystują zasoby sieci do konsultacji, szczególnie gdy mają utrudniony dostęp 11 Stron, na których można samemu zdiagnozować dolegliwość, jest wiele (comijest.pl., Na stronie z programem diagnozującym objawy baza danych posiada 7000 jednostek chorobowych. 200

9 Procesy instytucjonalizacji społeczeństwa sieci do specjalistycznych ośrodków 12. Dostęp do specjalistycznej wiedzy medycznej staje się coraz łatwiejszy, jednak o skutecznej terapii często decydują nowoczesne środki i urządzenia. O ich istnieniu współcześni lekarze mają wiedzę dzięki nowy mediom, mając jednak ograniczoną sposobność bezpośredniego wykorzystania ich, mogą kierować pacjentów do odpowiednich ośrodków. Sami pacjenci również są w stanie dotrzeć do tych informacji. Możliwości, jakie dają nowe technologie, pozwalają przewidywać, że w niedalekiej przyszłości pierwszym kontaktem chorego z fachową pomocą medyczną będzie kontakt z wirtualnym cyber-lekarzem. Istnieją już programy, które planują takie rozwiązania w roku Diagnoza na bazie opisu przez pacjenta w sieci objawów z czasem może być wzbogacona o wyniki podstawowych badań laboratoryjnych przeprowadzonych bez opuszczania miejsca zamieszkania. Podstawowe urządzenia diagnostyczne są coraz bardziej dostępne i posiadanie ich w miejscu zamieszkania przestaje być wyjątkową rzadkością. Wystarczy je tylko zintegrować, podpinając do komputera, który prześle dane do odpowiednich serwerów wyposażonych w programy diagnostyki medycznej, a które na bazie tych danych będą w stanie zdiagnozować stan organizmu i jednocześnie zaproponować jakieś prewencyjne lub lecznicze działania. Mając w jednym miejscu, w tzw. chmurze (cloud computing), wszystkie dane pacjenta wraz z historią jego chorobowych przypadłości, można oczekiwać, że terapia zaordynowana przez system będzie obarczona znacznie mniejszym marginesem błędu lekarskiego. Człowiek z czasem w sytuacji zaobserwowania zmian w swoim organizmie sam będzie w stanie dokonać podstawowej diagnozy, jednak bardziej specjalistyczne terapie zapewne pozostaną niezastępowalne. Powyższe trzy obszary typów instytucji świata realnego wykorzystujące możliwości rzeczywistości wirtualnej pokazują przykładowe procesy 12 A. Królikowska, Pomocna dłoń w cyberprzestrzeni. Poszukiwanie pomocy i formy jej udzielania w internecie, [w:] Społeczna przestrzeń internetu, red. D. Batorski, M. Marody, A. Nowak, Warszawa 2006, s Mam na myśli program Health Care 2020, do którego odwołuje się Tomasz Bialobłocki i Janusz Moroz T. Bialobłocki, J. Moroz, Nowoczesne techniki informacji i komunikacji ich rozwój i zastosowanie, [w:] Społeczeństwo Istota, rozwój, wyzwania, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2006, s

10 instytucjonalizacji w świecie wirtualnym tych obszarów. Charakterystyczna jest przy tym mniejsza lub większa zmiana działalności pewnych instytucji świata realnego danego obszaru właśnie pod wpływem pojawiania się rozwiązań społecznie akceptowanych w sieci. Podobne procesy zauważalne są w innych sferach życia społecznego, takich jak usługi finansowe, procedowanie władzy wraz z całą komunikacją polityczną z elektoratem realnym i potencjalnym czy działalność filantropijna. W tej ostatniej właśnie dzięki możliwościom komunikacyjnym i kontrolnym sieci bardziej odczuwalna jest adopcja na odległość. Wiele instytucji społecznych migrując do Internetu zmienia się pod wpływem społecznej praktyki. Człowiek, jak bodaj nigdy wcześniej w historii społeczeństwa i kultury, realnie współtworzy instytucje w takim zakresie i skali. Niegdyś to elity z danej dziedziny dominowały przy rozwiązaniach instytucjonalnych, natomiast teraz wyraźnych elit nie ma, a liderem są użytkownicy. Świat wirtualny dla ludzi stał się jak nowa planeta ze specyficznym środowiskiem do egzystencji. Adoptując ją do realizacji swoich potrzeb, człowiek na początku stosował i stosuje rozwiązania swego tradycyjnego świata, jednocześnie wykorzystując innowacyjne możliwości kryjące się w wirtualnym środowisku. Logiczne jest stosowanie odniesienia do świata realnego. Sieciowe instytucje Wybór określonych praktyk społecznych jako egzemplifikację typu idealnego sieciowych instytucji należy dokonać w oparciu o rozwiązania, jakie praktyki te wygenerowały wykorzystując przede wszystkim cechy środowiska cyberprzestrzeni. Można będzie w nich oczywiście dostrzec pewne związki ze światem realnym, ale nie należy się temu dziwić, skoro społeczne środowisko cyberprzestrzeni tworzą ludzie, nawet pod postacią awatarów, troli czy cyberpunków. Wspólnoty Jednym z najbardziej interesujących zjawisk, jakie można zaobserwować po rozpowszechnieniu się Internetu w wersji Web 2.0, jest organizowanie się internautów w różnego rodzaju wspólnoty. Howard Rheingold już jakiś czas temu określił, czym są wspólnoty w sieci: Wirtualne wspólnoty są 202

11 Procesy instytucjonalizacji społeczeństwa sieci społecznymi zbiorowościami, które powstają w sieci, kiedy dostateczna ilość ludzi kontynuuje jakąś publiczną dyskusję wystarczająco długo z dostatecznym ludzkim odczuwaniem, by sformułować sieć osobistych relacji w cyberprzestrzeni 14. Potencjał jednoczesnego istnienia w kilku wspólnotach człowiek miał zawsze, jeśli przynależność do nich określić na podstawie odczuwania. Tradycyjne środowisko społeczne najczęściej oferowało jedną wspólnotę, jako grupę uczestnictwa, a o istnieniu innych człowiek dowiadywał się dzięki kulturowej transmisji w komunikacji społecznej (wykorzystującej najczęściej jakieś media). Te inne wspólnoty miały raczej status odniesienia niż uczestnictwa. Generalnie tradycyjnie rozumiane środowisko społeczne, jak scharakteryzował je Jan Turowski, ma względnie jednorodną tożsamość 15. Pojawienie się narzędzia pozwalającego na ekspresję odczuwanej przynależności do wspólnoty czy zbiorowości, bez de facto większych ograniczeń, umożliwiło aplikowanie do innych wspólnot i zbiorowości, uaktywniając w ten sposób wspomniany wyżej potencjał. Jednoczesność funkcjonowania w wielu wspólnotach stała się możliwa. Zdolność człowieka do takiego symultanicznego współistnienia zauważa Jacek Kurczewski 16. Praktykowanie aktywności w kilku zbiorowościach w naturalny sposób przenika się nawzajem i tworzy pewien nowy typ tożsamości kulturowej człowieka. Narracja linearna życia jednostki zamienia się w narrację bilinearną lub nawet multilinearną. Posiadanie jakieś sieciowej aktywności (profilu, konta, postaci) jest niemal wymagane w niektórych środowiskach społecznych, szczególnie ludzi młodych. Dyskusje o poczynaniach, osiągnięciach, zdarzeniach w sieci są częstym tematem rozmów nie tylko w świecie realnym 17. Dziś rezonans społecznych wydarzeń w sieci ujawnia się również i przede wszystkim w samej sieci w grupach dyskusyjnych czy forach. Internauci, jako członkowie wspólnot 14 H. Rheingold, The Virtual Community, intro.html ( ). 15 J. Turowski, Socjologia. Małe struktury społeczne, Towarzystwo Naukowe KUL, Lubin 1999, s. 115 i nast. 16 J. Kurczewski, Wstęp: Lem, Baudrillard i Wielka Sieć, [w:] Wielka sieć. E-seje z socjologii Internetu, TRIO, Warszawa 2006, s W czasach dominacji mediów masowych o tym, co jest ważne, istotne, aktualne, decydowały redakcje serwisów informacyjnych. Teoria agenda setting tłumaczy proces uznawania przez społeczeństwo tego, co jest ważne, w wyniku istnienia w mediach, bo skoro w mediach coś istnieje, to zapewne jest ważne. Media masowe niejako kreują społeczną dyskusję. 203

12 sieciowych, aktywizują się wobec sieciowych wydarzeń czy ekscesów, a tych nie brakuje, bowiem taka agora jest świetnym miejscem na zaznaczenie swojej bytności 18. Swoboda w dołączaniu do sieciowych wspólnot jest dość duża, podobnie jak swoboda przy występowaniu z nich. To drugie daje nawet bardziej poczucie bezpieczeństwa, bowiem taka akcesja może być bez żadnych konsekwencji zniesiona. Portale społecznościowe i wirtualne wspólnoty są społeczną ekspresją o rzadko spotykanej skali. Niektóre z nich posiadały lub posiadają kilka milionów użytkowników, którzy zasilili je w ciągu kilkunastu miesięcy. Skala tego zjawiska, sposób rekrutacji do portalu oraz narzędzia do kreowania swojej wypowiedzi nie przypominają instytucji działających poza siecią. Tak kompleksowe rozwiązania stały się możliwe dzięki cechom środowiska sieciowego, a użytkownicy wykorzystali proponowane przez konstruktorów pomysły. Społeczna skala aktywności na portalach społecznościowych oraz określone formy etykietowania siebie i rzeczywistości dającej się etykietować w sieci (ze świata realnego i wirtualnego) potwierdzają instytucjonalizacje samych portali wedle zasad wygenerowanych przede wszystkim w sieci. Blogi Blogi są kolejną instytucją powstałą dzięki narzędziom sieciowym i społecznemu zainteresowaniu zarówno twórców, jak i odbiorców. Technicznych ograniczeń przy zakładaniu blogu praktycznie nie ma. Wystarczy chęć i konsekwencja oraz pewne kompetencje społeczne w zakresie komunikacji. Zapewne istotnym czynnikiem motywującym do prowadzenia 18 Nęcące jest podjecie kwestii, czy człowiek kreuje sieć, czy sieć kreuje człowieka. Świat medialny, jak był pisał Jean Baudrillard, zdaje się bardziej atrakcyjny od świata realnego i jako taki jest bardziej interesujący. Rzeczywistość świata medialnego jest hiperrealna, a wyrazistość jej, kontrast, dwuznaczność, tajemniczość, sensowność i wiele innych jeszcze cech jawi się w o wiele lepszej jakości niż nośniki tych cech ze świata realnego. Sieć nie jest obciążona ograniczeniami świata realnego (ma zapewne ograniczenia techniczne) i daje możliwość nie tylko rekompensować je. Daje możliwość filtrowania treści przez internautę do tego stopnia, że stają się one, jak hiperrealność, ciekawsze od rzeczywistości. Stąd już tylko krok do realizacji parafrazy postulatu Oscara Wilde a, by to życie naśladowało sztukę (w tym przypadku sieć), a nie odwrotnie. 204

13 Procesy instytucjonalizacji społeczeństwa sieci blogu jest również społeczna akceptacja, czyli informacja zwrotna od czytelników. Blogi ewoluowały w swojej ponad dziesięcioletniej historii w różne typy komunikacji, takie jak fotoblogi czy wideoblogi, przy czym można sklasyfikować ich cztery funkcje: możliwość wyładowania emocji nagromadzonych w świecie realnym, potrzeba nawiązania nowego typu więzi, stworzenie alternatywnego życia i zdobywanie popularności 19. Mimo że blogowicze pozostają indywidualistami, bowiem jest to narracja tożsamości autora, to jednak można mówić o wspólnocie blogowczów, którą stanowią komentatorzy blogu. Niektóre owocne dialogi między blogerem a komentatorem, dające obu stronom poczucie wspólnoty odczuwania, skłaniają obie strony do spotkania w świecie realnym. Wydawać mogłoby się, że migracja takiej więzi ze świata wirtualnego do realnego powinna być skazana na sukces i trwałość. Okazuje się jednak, że nie ma takiej zależności. Jedne więzi po migracji trwają, inne dostarczają rozczarowania. Pokazuje to, że kreacje sieciowe ja społecznego rządzą się autonomicznymi wobec świata realnego zasadami. Ważąc te charakterystyki blogosfery, świadczące o jej rozwoju przede wszystkim wedle reguł i możliwości istniejących w sieci, można skonkludować o instytucjonalizacji typowo sieciowej. Cechą blogosfery podobną do aktywności w portalach społecznościowych jest możliwość zaniechania działania bez konsekwencji. Tożsamości społeczne kreowane w sieci nie wymagają odpowiedzialności i zobowiązań we wzajemnych interakcjach, tak jak wymagają tego bezpośrednie interakcje społeczne w świecie realnym. Jest to cecha wielu form interakcji w sieci brak konieczności zobowiązań i wzajemności 20. Barterowa wymiana umiejętności i bazy noclegowej Sieć stworzyła możliwości wymiany różnego typu rzeczy. Jednym z ciekawych przykładów na bazie stricte sieciowego środowiska jest 19 M. Olcoń-Kubicka, Blogi jako przejaw współczesnego trybalizmu, [w:] Społeczna przestrzeń internetu, op. cit., s O podobnych cechach interakcji pisał John B. Thompson w swej książce Media i nowoczesność. Społeczna teoria mediów (przeł. I. Mielnik, Astrum, Wrocław 2001). Charakteryzował jednak wtedy relację między fanem i idolem, którą nazwał quasi-interakcją, a która jest wytworem przede wszystkim mediów masowych. Sieciowe interakcje trudno nazwać w tym rozumieniu quasi-interakcjami, choć cechują się również znacznie mniejszym poczuciem zobowiązań i wzajemności. 205

14 barterowa wymiana umiejętności. Dotyczy to specyficznych umiejętności lub też takich, za które internauci nie chcą płacić. W obu przypadkach warunkiem korzystania z czyichś umiejętności jest zaoferowanie pewnych kompetencji własnych, na które znajdzie się zapotrzebowanie 21. Internauta oferuje swoje umiejętności (od popularnych korepetycji z języka obcego, poprzez remonty, gotowanie, pieczenie ciast, aż po masaż bańką chińską), a obok deklaruje swoje oczekiwania. W świecie realnym takie oferty nie mają raczej miejsca. Usługi tego typu są wykupowane. W sieci jest to barter umiejętności, a dzięki skali i zasięgowi takiego serwisu jest to wręcz sieciowa instytucja barteru. Poprzez system punktowy można wyszacować oferowaną umiejętność, dzięki czemu internauta potrzebujący może skorzystać z umiejętności innego internauty pod warunkiem, że wykonał pewną usługę, którą zadeklarował, jeszcze innemu internaucie. Nie jest to barter odbywający się między dwojgiem, lecz w sieci oferentów i potrzebujących. Podobną strukturę ma sieciowa instytucja couchserfingu. Jest to oferta darmowego noclegu, zakwaterowania, najczęściej w prywatnym domu. Pozwala to na podróżowanie po świecie po znacznie zmniejszonych kosztach, ale co najważniejsze na poznawanie podczas podróży ludzi w ich naturalnym środowisku kulturowym, w ich codzienności. Jest to zgoła odmienny styl uprawiania turystyki wobec ofert biur turystycznych. Tego typu koneksje nie byłyby możliwe bez sieci dającej możliwość nawiązania bezpośredniego kontaktu. Należy tu zaznaczyć, że nie chodzi tu o kwatery prywatne. Założony przez Caseya Fentona niespełna dziesięć lat temu portal dziś ma prawie 2 miliony użytkowników na całym świecie, oferujących z jednej strony darmową kwaterę, a z drugiej korzystających z ofert takich kwater innych użytkowników 22. Podsumowanie Perspektywa ponad dziesięciu lat funkcjonowania Internetu w kulturze Web 2.0, w której każdy użytkownik może umieszczać komunikaty 21 Popularnym serwisem oferującym takie koneksje jest serwis sieoplaca.pl. 22 Warto przy tej okazji wspomnieć o dość popularnej wymianie na wakacje dom za dom. Sieć umożliwiła dostęp do ofert polegających na darmowej wzajemnej wymianie domów na umówiony czas w trakcie wakacji. Szczegóły domawiają dwie strony, ale zasadą jest to, że zamiana taka jest bez opłat. 206

15 Procesy instytucjonalizacji społeczeństwa sieci w sieci bez większego trudu, jest wystarczająca, by dokonywać pewnych syntez. W aspekcie społecznym taką syntezą jest zjawisko instytucjonalizacji pewnych form praktykowania w sieci. Studia na ten temat można rozwijać zarówno pogłębiając analizę zjawisk, wchodząc bardziej szczegółowo w etapy instytucjonalizacji, jak również poszerzając pola takiej analizy. Inne sfery życia społecznego, takie jak polityka, sądownictwo, usługi finansowe czy media tradycyjne, nie pozostają obojętne na możliwości sieci i w różny sposób wykorzystują jej potencjał. Każdej z tych sfer wykorzystującej Internet dla swoich potrzeb można by poświęcić obszerny artykuł, opisując ich migrację w sieci i społeczny odbiór proponowanych rozwiązań. Drugi aspekt studiów to zjawiska generowane wyłącznie na bazie potencjału technicznego i społecznego sieci. Te wydają się jeszcze nie tak dynamiczne, jak imigracja instytucji świata realnego, ale jest to kwestia czasu. Proces coraz większego usieciowienia ludzkiej aktywności społecznej zapewne będzie przybierał na sile. Człowiek coraz bardziej zmuszony będzie do funkcjonowania w dualistycznym świecie i interesujące jest przyglądanie się skutkom takiej koegzystencji. Bibliografia Barney D., Społeczeństwo sieci, przeł. M. Fronia, Sic!, Warszawa Bialobłocki T., Moroz J., Nowoczesne techniki informacji i komunikacji ich rozwój i zastosowanie, [w:] Społeczeństwo Istota, rozwój, wyzwania, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa Keen A., Kult amatora. Jak internet niszczy kulturę, przeł. M. Bernatowicz, K. Topolska-Ghariani, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa Królikowska A., Pomocna dłoń w cyberprzestrzeni. Poszukiwanie pomocy i formy jej udzielania w internecie, [w:] Społeczna przestrzeń internetu, red. D. Batorski, M. Marody, A. Nowak, Warszawa Kurczewski J., Wstęp: Lem, Baudrillard i Wielka Sieć, [w:] Wielka sieć. E-seje z socjologii Internetu, TRIO, Warszawa Merton R.K., Teoria socjologiczna i struktura społeczna, przeł. E. Morawska, J. Wertenstein-Żuławski, PWN, Warszawa Olcoń-Kubicka M., Blogi jako przejaw współczesnego trybalizmu, [w:] Społeczna przestrzeń internetu, red. D. Batorski, M. Marody, A. Nowak, Warszawa Ossowski S., O osobliwościach nauk społecznych, PWN, Warszawa Piekarski K., Wolność i kontrola w modelu cloud computing, [w:] Kody McLuhana. Topografia nowych mediów, red. A. Maj, M. Derda-Nowakowski, Wydawnictwo Naukowe ExMachina, Katowice

16 Rheingold H., The Virtual Community, html ( ). Szacki J., Historia myśli socjologicznej, PWN, Warszawa 1983, t. 1. Thompson J.B., Media i nowoczesność. Społeczna teoria mediów, przeł. I. Mielnik, Astrum, Wrocław Turowski J., Socjologia. Małe struktury społeczne, Towarzystwo Naukowe KUL, Lubin Wokół słów i znaczeń IV. Słowotwórstwo a media, red. E. Badyda, J. Maćkiewicz, E. Rogowska-Cybulska, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2011.

maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje

maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje Nie chcemy, żeby ludzie Cię zobaczyli. Chcemy, żeby Cię zapamiętali. Jak zbudujemy Twój wizerunek w Internecie? Kompleksowa oferta działań interactive obejmuje

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Podstawy psychologii i socjologii Rok akademicki: 2014/2015 Kod: RAR-1-107-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Kierunek: Automatyka i Robotyka Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek Andragogika Opr. Katarzyna Verbeek 1. Wprowadzenie do andragogiki Andragogika to dziedzina zajmująca się szeroko pojętym kształceniem dorosłych, ich edukowaniem, wychowaniem i rozwojem. Wywodzi się z pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

czy samorządność szkolnictwa wyższego = samorządność i niezależność uniwersytetu? Jerzy M. Mischke, em. prof. AGH

czy samorządność szkolnictwa wyższego = samorządność i niezależność uniwersytetu? Jerzy M. Mischke, em. prof. AGH czy samorządność szkolnictwa wyższego = samorządność i niezależność uniwersytetu? Jerzy M. Mischke, em. prof. AGH o czym będę mówił? o kulturotwórczej roli wolności akademickich i ich ochronie o współczesnych

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Serwis, proszę! - Czy europejskie sklepy internetowe spełniają oczekiwania swoich klientów?

Serwis, proszę! - Czy europejskie sklepy internetowe spełniają oczekiwania swoich klientów? Serwis, proszę! - Czy europejskie sklepy internetowe spełniają oczekiwania swoich klientów? Jak wiadomo, udane zakupy często zależą od dobrego doradztwa. Tak uważają nie tylko klienci w centrach handlowych,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Informacja o autorce: mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska

Bardziej szczegółowo

Wirtualna wizyta w klasie

Wirtualna wizyta w klasie Wirtualna wizyta w klasie Ironią jest, że istotą istnienia szkół jest nauczanie i uczenie się, a jednak szkoły wciąż nie potrafią uczyć się jedne od drugich. Jeżeli kiedykolwiek odkryją jak to robić, będą

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem

Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem dr, Katedra Zarządzania Innowacjami jakub.brdulak@gmail.com WARSZAWA 2013.10.15 Agenda prezentacji Główne wyzwania w polskim

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBRYCH KANDYDATÓW?

PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBRYCH KANDYDATÓW? PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBRYCH KANDYDATÓW? www.nauka.gov.pl/praktyki SPIS TREŚCI 1. CZYM SĄ STUDENCKIE PRAKTYKI ZAWODOWE 2. CO ZYSKUJE PRACODAWCA 3. GDZIE SZUKAĆ STUDENTÓW NA PRAKTYKI 3.1 Portal

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Marketing internetowy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Marketing internetowy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Marketing internetowy Dr Leszek Gracz Uniwersytet Szczeciński 25 marca 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL O czym dzisiaj będziemy mówić

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie stron w wyszukiwarkach internetowych. Szansa dla małych i średnich firm na konkurowanie z największymi

Pozycjonowanie stron w wyszukiwarkach internetowych. Szansa dla małych i średnich firm na konkurowanie z największymi Pozycjonowanie stron w wyszukiwarkach internetowych Szansa dla małych i średnich firm na konkurowanie z największymi Podstawowe informacje na temat pozycjonowania Według badań Search Engine Watch 81% internautów

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ

System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ Opis systemu. System akumulacji i transferu punktów ECTS przyjęty na Wydziale Ekonomiczno- Socjologicznym

Bardziej szczegółowo

Natalia BIEŃ Uniwersytet Przyrodniczy, Studenckie Koło Naukowe Informatyków IMPLEMENTACJA PORTALU INTERNETOWEGO W TECHNOLOGIACH PHP I MYSQL

Natalia BIEŃ Uniwersytet Przyrodniczy, Studenckie Koło Naukowe Informatyków IMPLEMENTACJA PORTALU INTERNETOWEGO W TECHNOLOGIACH PHP I MYSQL Natalia BIEŃ Uniwersytet Przyrodniczy, Studenckie Koło Naukowe Informatyków IMPLEMENTACJA PORTALU INTERNETOWEGO W TECHNOLOGIACH PHP I MYSQL 1. Wprowadzenie W dzisiejszych czasach Internet odgrywa istotną

Bardziej szczegółowo

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Wszystkie prawa zastrzeżone Na celowniku sprzedawcy muszą znaleźć się cele biznesowe klienta, a jego działania muszą koncentrować się wokół tego,

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 0. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 0. 1 Znajomość podstawowych zasad konstytucyjnych w Polsce

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 0. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 0. 1 Znajomość podstawowych zasad konstytucyjnych w Polsce Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu Typ studiów EUROPEAN

Bardziej szczegółowo

Platforma Content Marketingowa. Buduj oglądalność i pozyskuj wartościowe prospekty biznesowe. Dla szybszego rozwoju Twojego biznesu

Platforma Content Marketingowa. Buduj oglądalność i pozyskuj wartościowe prospekty biznesowe. Dla szybszego rozwoju Twojego biznesu Platforma Content Marketingowa Buduj oglądalność i pozyskuj wartościowe prospekty biznesowe Dla szybszego rozwoju Twojego biznesu Dlaczego Content Marketing? Główna różnica pomiędzy tradycyjnymi akcjami

Bardziej szczegółowo

Dzieci aktywne online. Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane

Dzieci aktywne online. Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane Dzieci aktywne online Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane październik 2007 Raport Dzieci aktywne online został opracowany na potrzeby I Międzynarodowej Konferencji

Bardziej szczegółowo

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA 1 1. WPROWADZENIE Każdy, kto zarządza organizacją, doskonale wie, jak wiele czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych wpływa na funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Marketing polityczny Wydział Socjologiczno-Historyczny

Bardziej szczegółowo

Jak więcej zarabiać poprzez platformę WhitePress.pl

Jak więcej zarabiać poprzez platformę WhitePress.pl Jak więcej zarabiać poprzez platformę WhitePress.pl Informacje dla wydawców portali i blogów 43-300 Bielsko-Biała, ul. Legionów 26/28, tel. 33 470 30 48 43-300 Bielsko-Biała, ul. Legionów 26/28, tel. 33

Bardziej szczegółowo

Numer i nazwa obszaru: 6 Portale społecznościowe jako narzędzie pracy grupowej. Temat szkolenia:

Numer i nazwa obszaru: 6 Portale społecznościowe jako narzędzie pracy grupowej. Temat szkolenia: Numer i nazwa obszaru: 6 Portale społecznościowe jako narzędzie pracy grupowej Temat szkolenia: Edukacyjne aspekty korzystania z portali społecznościowych SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA WARSZAWA, 2013 Wydanie

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy Raport z badania sierpień 2013 r. O badaniu Media społecznościowe powoli zmieniają organizacje. Nie dzieje się to tak szybko, jak się spodziewano kilka lat

Bardziej szczegółowo

innowacjewedukacji.pl RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014

innowacjewedukacji.pl RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014 RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014 W listopadzie 2013 roku odbyła się konferencja poświęcona tematyce coachingu w edukacji, popularnego zwłaszcza w Anglii, a cieszącego się rosnącym

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 5 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30

Bardziej szczegółowo

SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE. Bydgoszcz, dnia..2014 r. Usługodawca

SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE. Bydgoszcz, dnia..2014 r. Usługodawca Bydgoszcz, dnia..2014 r. SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE Usługodawca Talem Technologies Sp. z o.o. ul. Cieszkowskiego 22/1; 85-052 Bydgoszcz Tel. 52 366 70 73; Infolinia: 801 080 238 NIP: 967-12-41-356;

Bardziej szczegółowo

Staż. Sprawdź, zanim pójdziesz! Raport z wyników badania opinii studentów zrealizowanego w ramach kampanii społecznej

Staż. Sprawdź, zanim pójdziesz! Raport z wyników badania opinii studentów zrealizowanego w ramach kampanii społecznej Raport z wyników badania opinii studentów zrealizowanego w ramach kampanii społecznej Staż. Sprawdź, zanim pójdziesz! 2 Spis Treści str. 3 4 5 6 11 12 13 18 20 22 23 24 25 rozdział Wprowadzenie Oferta

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIP-2-205-ZP-s Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia II stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIP-2-205-ZP-s Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia II stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne Nazwa modułu: Wykorzystanie internetu w przedsiębiorstwie Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIP-2-205-ZP-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Specjalność:

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: kierunek administracja jest przypisany

Bardziej szczegółowo

Samokontrola postępów w nauce z wykorzystaniem Internetu. Wprowadzenie

Samokontrola postępów w nauce z wykorzystaniem Internetu. Wprowadzenie mgr Piotr Gaś, dr hab. inż. Jerzy Mischke Ośrodek Edukacji Niestacjonarnej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie Samokontrola postępów w nauce z wykorzystaniem Internetu Wprowadzenie W każdym systemie

Bardziej szczegółowo

Czy Twoja biblioteka?

Czy Twoja biblioteka? Czy Twoja biblioteka? Stworzyła internetową społeczność użytkowników? Gdy wprowadza jakąś usługę, to czy systematycznie ocenią ją i usprawnia? Bierze pod uwagę opinie użytkowników? Zna potrzeby swoich

Bardziej szczegółowo

Komunikacja w kursie e-learningowym konieczność czy luksus? Agnieszka Wierzbicka Uniwersytet Łódzki

Komunikacja w kursie e-learningowym konieczność czy luksus? Agnieszka Wierzbicka Uniwersytet Łódzki Komunikacja w kursie e-learningowym konieczność czy luksus? Agnieszka Wierzbicka Uniwersytet Łódzki Sytuacja komunikacyjna w e-learningu ale jaka? interakcja: człowiek komputer/internet/platforma versus

Bardziej szczegółowo

Placówka z certyfikatem PN-EN ISO 9001:2009 i akredytacją Łódzkiego Kuratora Oświaty

Placówka z certyfikatem PN-EN ISO 9001:2009 i akredytacją Łódzkiego Kuratora Oświaty 96-100 Skierniewice, Al. Niepodległości 4 tel. (46) 833-20-04, (46) 833-40-47 fax. (46) 832-56-43 www.wodnskierniewice.eu wodn@skierniewice.com.pl Placówka z certyfikatem PN-EN ISO 9001:2009 i akredytacją

Bardziej szczegółowo

X SPOTKANIE EKSPERCKIE. System ocen pracowniczych metodą 360 stopni

X SPOTKANIE EKSPERCKIE. System ocen pracowniczych metodą 360 stopni X SPOTKANIE EKSPERCKIE System ocen pracowniczych metodą 360 stopni Warszawa, 16.09.2011 Ocena wieloźródłowa od koncepcji do rezultatów badania dr Anna Bugalska Najlepsze praktyki Instytutu Rozwoju Biznesu

Bardziej szczegółowo

W ankietowanej grupie 16% osób zadeklarowało, iż mieszka w akademiku.

W ankietowanej grupie 16% osób zadeklarowało, iż mieszka w akademiku. INFORMACJA PRASOWA WARSZAWA 18 CZERWCA 2009 Dzięki ankiecie przeprowadzonej w ramach akcji Wynajmuj bezpiecznie uzyskaliśmy informacje niedostępne w oficjalnych statystykach JAK MIESZKAJĄ POLSCY STUDENCI?

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Oferta dla III sektora

Oferta dla III sektora Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum Oferta dla III sektora Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum ul. Garncarska 2/9, 61-817 Poznań tel. 501 684 242 e-mail: extremum@extremum.org.pl

Bardziej szczegółowo

Firmowe media społecznościowe dla pracowników

Firmowe media społecznościowe dla pracowników Firmowe media społecznościowe dla pracowników Raport z badania Maciej Dymalski, Szymon Góralski Wrocław, 2012 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Wydziałowej Rady ds. Jakości Kształcenia na. Wydziale Turystyki i Rekreacji

Wytyczne Wydziałowej Rady ds. Jakości Kształcenia na. Wydziale Turystyki i Rekreacji Wytyczne Wydziałowej Rady ds. Jakości Kształcenia na Wydziale Turystyki i Rekreacji w sprawie dostosowania programów kształcenia dla kierunku studiów, poziomów i profili kształcenia prowadzonych w uczelni

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Seminarium dziedzinowe 2: Badanie mediów społecznościowych i marketingu internetowego

KARTA KURSU. Seminarium dziedzinowe 2: Badanie mediów społecznościowych i marketingu internetowego KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Seminarium dziedzinowe 2: Badanie mediów społecznościowych i marketingu internetowego Discipline seminar 2: Social media and internet marketing research Kod Punktacja

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki:

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki: Rozdział pochodzi z książki: Zarządzanie projektami badawczo-rozwojowymi. Tytuł rozdziału 6: Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście adaptacyjne

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania. dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński

Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania. dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński plan spotkania Trzy części spotkania: podstawowe pojęcia i problemy wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Komunikaty, wydarzenia i artykuły firmowe w Serwisach branżowych xtech.pl

Komunikaty, wydarzenia i artykuły firmowe w Serwisach branżowych xtech.pl Komunikaty, wydarzenia i artykuły firmowe w Serwisach branżowych xtech.pl Spis treści: Użytkownicy Serwisów xtech.pl... 3 Promowanie komunikatów i wydarzeń firmowych... 4 Artykuły... 5 Kontakt:... 6 4

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 1 lipca 2015 r. Poz. 43 DECYZJA NR 206 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 24 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 1 lipca 2015 r. Poz. 43 DECYZJA NR 206 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 24 czerwca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI Warszawa, dnia 1 lipca 2015 r. Poz. 43 DECYZJA NR 206 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 24 czerwca 2015 r. zmieniająca decyzję w sprawie programu kursu specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Internetowy system e-crm do obsługi biura podróży. Marek Bytnar, Paweł Kraiński

Internetowy system e-crm do obsługi biura podróży. Marek Bytnar, Paweł Kraiński Internetowy system e-crm do obsługi biura podróży Marek Bytnar, Paweł Kraiński Cele pracy utworzenie nowoczesnego systemu CRM dla biura podróży, które oferuje swoje usługi przez Internet zaproponowanie

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO. czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności?

PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO. czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności? PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności? CO TO TAKIEGO PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO? Najprościej rzecz ujmując, to przestrzeń współpracy uczestników programu Lokalne

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

Goldenline oraz LinkedIn zakładanie konta i możliwości

Goldenline oraz LinkedIn zakładanie konta i możliwości Goldenline oraz LinkedIn zakładanie konta i możliwości Serwisy społecznościowe zdobyły ogromną popularność wśród polskich internautów. Sam tylko Facebook, który jest najpopularniejszym serwisem tego typu

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Liczba punktów ECTS za zaliczenie przedmiotu: 4

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Liczba punktów ECTS za zaliczenie przedmiotu: 4 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Zrzut ekranu z wykorzystanej podczas zajęć prezentacji

Zrzut ekranu z wykorzystanej podczas zajęć prezentacji Zrzut ekranu z wykorzystanej podczas zajęć prezentacji Ludzie mają nawyk zdobywania szeroko pojętej wiedzy, opanowują sztukę czytania, pisania. W podobnym zakresie powinni również zdobywać wiedzę na temat

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Marketing kultury Rok akademicki: 2014/2015 Kod: HKL-1-503-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Humanistyczny Kierunek: Kulturoznawstwo Specjalność: - Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Ma podstawową wiedzę na temat podstaw prawnych, organizacji i zakresu działania instytucji tworzących państwowy aparat bezpieczeństwa wewnętrznego.

Ma podstawową wiedzę na temat podstaw prawnych, organizacji i zakresu działania instytucji tworzących państwowy aparat bezpieczeństwa wewnętrznego. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia ministra nauki i szkolnictwa wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych nauki

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 Biuletyn Wydanie 7 Lipiec 2010 Drogi czytelniku, Prezentujemy z przyjemnością siódme wydanie biuletynu LearnIT. W tym wydaniu chcielibyśmy poinformować Cię o przebiegu

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja informacji naukowych w Internecie na przykładzie stron poświęconych kulturze antycznej

Klasyfikacja informacji naukowych w Internecie na przykładzie stron poświęconych kulturze antycznej Klasyfikacja informacji naukowych w Internecie na przykładzie stron poświęconych kulturze antycznej Katowice, 15 grudnia 2010 2 Informacja w kontekście projektu i marketingu L. Rosenfeld, P. Morville,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister Załącznik nr 2 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. Załącznik nr 2 do Uchwały nr 38/2012 Senatu UKSW z dnia 26 kwietnia 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA

Bardziej szczegółowo

Oferta dla uczelni. Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum. www.extremum.org.pl

Oferta dla uczelni. Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum. www.extremum.org.pl Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum Oferta dla uczelni Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum ul. Garncarska 2/9, 61-817 Poznań tel. 501 684 242 e-mail: extremum@extremum.org.pl

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny.

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny. OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU Nazwa przedmiotu: Moduł kształcenia I- Psychologiczne podstawy rozwoju i wychowania - Psychologia ogólna Nazwa kierunku studiów: Nazwa specjalności

Bardziej szczegółowo

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Recenzja: prof. dr hab. Jan W. Wiktor Redakcja: Leszek Plak Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Rysunki na okładce i w rozdziałach Fabian Pietrzyk Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach

Bardziej szczegółowo

Brandle.pl. Jak stworzyć kampanię?

Brandle.pl. Jak stworzyć kampanię? Brandle.pl Jak stworzyć kampanię? Czym jest kampania Brandle? Kampania to po prostu zbiór zasad. Najczęściej wiąże się z konkretnym celem, jaki chcesz zrealizować dla swojej firmy. Jeśli się zastanowisz

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia Załącznik nr 2 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia drugiego stopnia Profil

Bardziej szczegółowo

Podstawy balonowych kreacji

Podstawy balonowych kreacji Strona1 Jakub B. Bączek Podstawy balonowych kreacji Wydawnictwo: STAGEMAN POLSKA Copyright: Jakub B. Bączek Warszawa 2011 www.stageman.pl Strona2 WPROWADZENIE Animacja czasu wolnego to jeszcze słabo rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Zwięzły opis Studia są odpowiedzią na zapotrzebowanie istniejące na rynku pracowników sektora administracyjnego na poszerzanie

Bardziej szczegółowo

CRM. moduł zarządzania relacjami z klientami. Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1

CRM. moduł zarządzania relacjami z klientami. Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1 CRM moduł zarządzania relacjami z klientami Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1 1. Wprowadzenie CRM Zarządzanie relacjami z klientami to nowy produkt firmy SOFT EKSPERT. Prosty, intuicyjny i czytelny

Bardziej szczegółowo

E-learning Maciej Krupiński

E-learning Maciej Krupiński E-learning Maciej Krupiński 2 Definicja Wszelkie działania wspierające proces szkolenia, oparte o wykorzystanie technologii teleinformatycznych W skład e-learningu wchodzą: -nauczanie (teaching) - uczenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 listopada 2015 r. Poz. 105 DECYZJA NR 354 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 13 listopada 2015 r.

Warszawa, dnia 19 listopada 2015 r. Poz. 105 DECYZJA NR 354 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 13 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI Warszawa, dnia 19 listopada 2015 r. Poz. 5 DECYZJA NR 354 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie programu nauczania na kursie specjalistycznym

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie

Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie Obecnie jesteśmy świadkami niespotykanej dynamiki postępu technologicznego, który w głównej mierze tyczy się sposobu

Bardziej szczegółowo

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. (Sokrates) Czym jest pomaganie? Pomaganie jest działaniem, w które

Bardziej szczegółowo

Założenia programowe

Założenia programowe Założenia programowe Nauczanie języków obcych w szkole jest ograniczone czasowo (wymiarem godzin lekcyjnych) i tematycznie (programem nauczania) i z przyczyn oczywistych skupia się często na zagadnieniach

Bardziej szczegółowo

Wyróżniający Standard Obsługi Klienta (SOK)

Wyróżniający Standard Obsługi Klienta (SOK) (SOK) Zyskaj trwałą przewagę na konkurencyjnym rynku dzięki doskonałej obsłudze Klienta Oferta procesu wdrożenia SOK Kłopoty, koszty, utrata Klientów Brak standardów obsługi powoduje kłopoty, a potem dodatkowe

Bardziej szczegółowo

Wyszukiwanie w czasie rzeczywistym sposób na zwiększenie widoczności zasobów bibliotek cyfrowych w wyszukiwarkach internetowych Karolina Żernicka

Wyszukiwanie w czasie rzeczywistym sposób na zwiększenie widoczności zasobów bibliotek cyfrowych w wyszukiwarkach internetowych Karolina Żernicka Wyszukiwanie w czasie rzeczywistym sposób na zwiększenie widoczności zasobów bibliotek cyfrowych w wyszukiwarkach internetowych Karolina Żernicka Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

Obsługa e-marketingowa Salonu z Aplikacją Gabi.NET.pl. Natalia Waldowska, Gabi.NET w sieci

Obsługa e-marketingowa Salonu z Aplikacją Gabi.NET.pl. Natalia Waldowska, Gabi.NET w sieci Obsługa e-marketingowa Salonu z Aplikacją Gabi.NET.pl Natalia Waldowska, Gabi.NET w sieci Internet- platforma komunikacji między Salonem, a Klientem Gwałtowny rozwój nowych technologii sprawił, że pojawiły

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

W ramach działania w 2010 roku zdecydowano się ogłosić 3 osobne konkursy:

W ramach działania w 2010 roku zdecydowano się ogłosić 3 osobne konkursy: W ramach działania 2.1.1,,Rozwój kapitału ludzkiego w przedsiębiorstwach'' wnioski aplikacyjne może składać prawie każda instytucja: począwszy od szkół wyższych, poprzez różnego rodzaju instytucje publiczne

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Administracja i cyfryzacja

Efekty kształcenia dla kierunku Administracja i cyfryzacja Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 699 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 27 marca 2015 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla poziomów i profili kształcenia dla kierunków: administracja i cyfryzacja,

Bardziej szczegółowo

Czym jest sportoryko?

Czym jest sportoryko? Czym jest sportoryko? Jest unikalnym portalem społeczno-informacyjnym skupiającym osoby pasjonujące się podróżami, sportami ekstremalnymi jednym słowem aktywnym życiem. System rezerwacyjny Oddajemy do

Bardziej szczegółowo

Oferta dla biur karier

Oferta dla biur karier Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum Oferta dla biur karier Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum ul. Garncarska 2/9, 61-817 Poznań tel. 501 684 242 e-mail: extremum@extremum.org.pl

Bardziej szczegółowo

MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE W KOMUNIKACJI opcja czy konieczność? Małgorzata Walczak-Gomuła Małgorzata Skonieczna

MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE W KOMUNIKACJI opcja czy konieczność? Małgorzata Walczak-Gomuła Małgorzata Skonieczna MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE W KOMUNIKACJI opcja czy konieczność? Małgorzata Walczak-Gomuła Małgorzata Skonieczna ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. ASM - Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. jest

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne: Europeistyka Rok akademicki 2007 / 2008. Przedmiot: Socjologia Wykładowca: dr Adam DrąŜek. Wykład obligatoryjny

Studia niestacjonarne: Europeistyka Rok akademicki 2007 / 2008. Przedmiot: Socjologia Wykładowca: dr Adam DrąŜek. Wykład obligatoryjny Studia niestacjonarne: Europeistyka Przedmiot: Socjologia 1. Poznanie socjologii w czasie jako dyscypliny naukowej. 2. Przedmiot nauczania socjologii i korelacje z innymi naukami. 3. NajwaŜniejsi przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

2. Opisz swoje dotychczasowe doświadczenie czym zajmowałeś/łaś się do tej pory?

2. Opisz swoje dotychczasowe doświadczenie czym zajmowałeś/łaś się do tej pory? Aplikacja na Studenckiego Ambasadora Fundacji DKMS Polska Drogi Kandydacie/Kandydatko na Studenckiego Ambasadora Fundacji DKMS Polska, Dziękuję za Twoje zainteresowanie i chęć przystąpienia do Programu

Bardziej szczegółowo

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r.

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Tomasz Niciak Koordynator Regionalny Ponadregionalnej Sieci Aniołów Biznesu Kierownik Dolnośląskiego Ośrodka Transferu

Bardziej szczegółowo

to agencja specjalizująca się w kompleksowej obsłudze marek w mediach społecznościowych. Dzięki specjalistycznemu know-how, dopasowaniu oferty do

to agencja specjalizująca się w kompleksowej obsłudze marek w mediach społecznościowych. Dzięki specjalistycznemu know-how, dopasowaniu oferty do to agencja specjalizująca się w kompleksowej obsłudze marek w mediach społecznościowych. Dzięki specjalistycznemu know-how, dopasowaniu oferty do indywidualnych potrzeb oraz silnemu wsparciu technologicznemu,

Bardziej szczegółowo

Nokaut.pl mobilna rewolucja na rynku zakupów internetowych. Dziś ostatni dzień zapisów na akcje Grupy Nokaut

Nokaut.pl mobilna rewolucja na rynku zakupów internetowych. Dziś ostatni dzień zapisów na akcje Grupy Nokaut Warszawa, 8 grudnia 2011 Nokaut.pl mobilna rewolucja na rynku zakupów internetowych Dziś ostatni dzień zapisów na akcje Grupy Nokaut czołowy gracz e-commerce w Polsce, właściciel internetowych porównywarek

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Makroekonomia II 2. Kod modułu : MEKOII (10-MEKOII-z2-s; 10-MEKOII-z2-ns)

Bardziej szczegółowo

STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO

STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO I. Zdający zna: 1) proste struktury leksykalno- -gramatyczne umożliwiające formułowanie wypowiedzi poprawnych pod względem fonetycznym, ortograficznym,

Bardziej szczegółowo

Czas Zawodowców - Wielkopolskie Kształcenie Zawodowe wspieramy zmiany na rynku pracy

Czas Zawodowców - Wielkopolskie Kształcenie Zawodowe wspieramy zmiany na rynku pracy Czas Zawodowców - Wielkopolskie Kształcenie Zawodowe wspieramy zmiany na rynku pracy Czas Zawodowców - Wielkopolskie Kształcenie Zawodowe to projekt systemowy realizowany w ramach Priorytetu IX Programu

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na kursach dokształcających Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej. Media społecznościowe w bibliotekach.

Program kształcenia na kursach dokształcających Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej. Media społecznościowe w bibliotekach. Nazwa Wydziału Załącznik nr 10 do zarządzenie nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Program kształcenia na kursach dokształcających Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Nazwa kursu Język kursu Nazwisko

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu Typ studiów Psychologia polski ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Socjologia niepełnosprawności i rehabilitacji. mgr E. Kujawa. 1 ECTS F-2-P-SN-05 Forma studiów /liczba godzin studia /liczba punktów ECTS:

Socjologia niepełnosprawności i rehabilitacji. mgr E. Kujawa. 1 ECTS F-2-P-SN-05 Forma studiów /liczba godzin studia /liczba punktów ECTS: Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające / wymagania wstępne: Nazwa modułu (przedmiot lub grupa przedmiotów): Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo