Leczenie sekwencyjne z zastosowaniem inhibitorów kinaz u chorych z rozsianym rakiem nerki

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Leczenie sekwencyjne z zastosowaniem inhibitorów kinaz u chorych z rozsianym rakiem nerki"

Transkrypt

1 PRACA PRZEGLĄDOWA Jakub Żołnierek Oddział Onkologii Europejskiego Centrum Zdrowia Otwock Leczenie sekwencyjne z zastosowaniem inhibitorów kinaz u chorych z rozsianym rakiem nerki Sequential therapy with focus on TKI s in treatment of patients with metastatic renal cell carcinoma Adres do korespondencji: Dr med. Jakub Żołnierek Oddział Onkologii Europejskiego Centrum Zdrowia Otwock ul. Borowa 14/18, Otwock STRESZCZENIE Do niedawna jedyną dostępną formą systemowego leczenia chorych na rozsianego raka nerki była immunoterapia w Polsce z zastosowaniem interferonu alfa, rzadziej interleukiny 2. Niestety metoda ta ma ograniczoną skuteczność, choć niewątpliwą jej wartością jest możliwość uzyskania całkowitych remisji, wtedy zwykle tożsamych z wyleczeniem (kilka procent osób leczonych tą metodą). Od kilku lat w praktyce klinicznej wykorzystuje się leki nowej generacji inhibitory kinaz tyrozynowych i serynowo-treoninowych oraz przeciwciała monoklonalne. Dzięki ich zastosowaniu obiektywne odpowiedzi można uzyskać częściej. Problem w tym, że choć leki z tej grupy znamiennie wydłużają czas wolny od progresji choroby nowotworowej, to ich wpływ na całkowity czas przeżycia chorych nie jest już tak oczywisty, a całkowite remisje raka nerki w trakcie terapii są niezmiernie rzadkie. Nadal więc celem prowadzonego leczenia jest spowolnienie postępu choroby nowotworowej i wtórnie odsunięcie w czasie momentu, gdy osiągnie ona krytyczne zaawansowanie. Wyleczenia są praktycznie niemożliwe. Metodą zwiększenia korzyści klinicznej z prowadzenia farmakoterapii jest leczenie sekwencyjne. Ostatnio pojawia się coraz więcej doniesień dotyczących efektywności tej strategii postępowania. W pracy krótko omówiono to zagadnienie. Słowa kluczowe: uogólniony rak nerki, terapia ukierunkowana, inhibitory kinaz tyrozynowych i serynowo- -treoninowych, przeciwciała monoklonalne, leczenie sekwencyjne Onkologia w Praktyce Klinicznej 2010, tom 6, nr 1, Copyright 2010 Via Medica ISSN ABSTRACT Till recently the immunotherapy was the only option of systemic treatment in metastatic renal-cell carcinoma (mrcc) patients in Poland based on interferon a, rarely interleukin 2. Unfortunately this method of therapy has limited efficiacy nevertheless the potential generation of complete remissions (low percentage of treated patients), usually equal to cure, is the unquestionable advantage of its use. Novel drugs thyrosine and serine-threonine kinases inhibitors and monoclonal antybodies have been broadly used in clinical practice for several years now. Due to their use the objective responses are seen more often. The problem is that despite the fact they significantly prolong progression free survival, their impact on overall survival is not clear and complete remissions are casuistic. Still the aim of pharmacotherapy is to decelerate the tumor growth and to delay the moment it reaches its critical burden. In fact the cure is still impossible. The sequential therapy is the option to improve clinical benefit of pharmacotherapy in this disease. There is growing body of evidence supporting clinical value of this strategy. The paper is the short discussion of the problem. Key words: metastatic renal cell cancer, targeted therapy, thyrosine and serine-threonine kinases inhibitors, monoclonal antybodies, sequential therapy Onkol. Prak. Klin. 2010; 6, 1:

2 ONKOLOGIA W PRAKTYCE KLINICZNEJ 2010, tom 6, nr 1 Wstęp Istotnym problemem klinicznym związanym z rozpoznaniem rozsianego raka nerki (mrcc, metastatic renal cell carcinoma) jest jego oporność na dotychczas stosowane leczenie. Do niedawna jedyną metodą terapii choroby rozsianej przynoszącą pozytywny efekt była immunoterapia [małe lub średnie dawki interferonu alfa (IFN-a, interferon alpha) i kojarzonej z nim interleukiny 2 (IL-2, interleukin 2)] lub chemioimmunoterapia. Uwzględniając ograniczoną skuteczność takiego postępowania [1 3], określoną toksyczność cytokin oraz koszty ich zastosowania, wskazania do ich podawania są wąskie, a leczenie powinno być poprzedzone staranną kwalifikacją chorych. Od kilku lat istnieje możliwość zastosowania w leczeniu tej choroby nowoczesnych leków z grupy inhibitorów kinaz tyrozynowych (TKI, thyrosine kinases inhibitors) i serynowo-treoninowych (SKI, serine-threonine kinases inhibitors) oraz przeciwciał monoklonalnych. Dzięki ich wprowadzeniu do praktyki klinicznej można skutecznie hamować procesy molekularne odpowiedzialne za proliferację i ekspansję komórek raka nerki oraz neoangiogenezę. Znaczna część tych zjawisk jest efektem zaburzonej aktywności specyficznych receptorowych białek błonowych i kaskady uruchamianych przez nie przemian, nad którymi naturalne mechanizmy obronne utraciły kontrolę [4 10]. Zastosowanie leków nowej generacji ukierunkowanych na poszczególne ogniwa procesu przesyłu patologicznego sygnału ma szansę zahamowania postępu choroby nowotworowej. W przypadku dotychczas zarejestrowanych leków nowej generacji w trakcie kontrolowanych badań klinicznych wykazano wyższy, w porównaniu z komparatorem, odsetek odpowiedzi obiektywnych i znamiennie dłuższy czas wolny od progresji choroby nowotworowej. Tymi lekami są: sorafenib, sunitynib, bewacyzumab, temsyrolimus i ewerolimus [11 15]. W niedługiej przyszłości dołączy do nich oczekujący na rejestrację pazopanib [16]. Ponadto jakość życia chorych leczonych nowymi terapeutykami jest znamiennie lepsza w porównaniu ze stosowanymi poprzednio cytokinami [17]. Niemniej ponieważ mechanizm ich działania polega głównie na hamowaniu proliferacji komórek guza i neoangiogenezy leki ukierunkowane wywołują przede wszystkim efekt cytostatyczny. Dlatego całkowite remisje zmian nowotworowych są wyjątkowo rzadkie, a w większości z badań rejestracyjnych nie dowiedziono pozytywnego wpływu tych leków na całkowity czas przeżycia chorych z rozsianym rakiem nerki. W tej sytuacji potrzebne są nowe rozwiązania, a możliwości jest kilka. Jedną z najbardziej obiecujących metod postępowania jest sekwencyjne stosowanie nowych preparatów [18]. Pomysł nie jest nowy, ponieważ część ze stosowanych leków posiada rejestrację nie w pierwszej, lecz w kolejnych liniach leczenia systemowego po niepowodzeniu immunoterapii lub leczeniu inhibitorami kinaz tyrozynowych szlaku naczyniowo-śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGF, vascular endothelial growth factor). O ile algorytm postępowania w przypadku stwierdzenia rozsianej postaci raka nerki jest ustalony i obecnie już dość rozbudowany, o tyle postępowanie w przypadku progresji nadal jest przedmiotem licznych dyskusji. Ponadto istotne jest nie tylko leczenie zgodne z obowiązującym algorytmem, ale również świadomość konieczności umiejętnego planowania terapii jeszcze przed jej rozpoczęciem czy w momencie jej inicjacji. Należy ustalić, od którego leku zacząć i który z leków wybrać w przypadku stwierdzenia pierwszej lub kolejnych progresji nowotworu, mając świadomość, że w miarę upływu czasu i postępu osiąganego zarówno w diagnostyce, jak i leczeniu raka nerki, liczba chorych, którzy pomimo progresji będą mogli kwalifikować się do kolejnej linii leczenia, będzie coraz większa. Dostępne wyniki badań i analiz wskazują, że kolejność zastosowania poszczególnych substancji w leczeniu sekwencyjnym może mieć wpływ na całościowe wyniki leczenia chorych. Doświadczenia w stosowaniu leczenia sekwencyjnego u chorych z rozsianym rakiem nerki Pojawienie się w krótkim czasie wielu nowych leków skutecznych w raku nerki stało się przyczynkiem do poszukiwania możliwości stosowania więcej niż jednej linii leczenia systemowego u takich chorych. Dotychczas najlepiej pod tym kątem zbadaną sekwencją leczenia jest stosowanie TKI po cytokinach. Dwa najwcześniej zarejestrowane do leczenia raka nerkowokomórkowego preparaty Nexavar (badanie TARGET) i Sutent (badanie 1006) pomyślnie przeszły testy kliniczne w leczeniu drugiego rzutu po niepowodzeniu immunoterapii z zastosowaniem cytokin. Badanie TARGET przeprowadzono jako podwójnie ślepe, kontrolowane placebo badanie III fazy z zastosowaniem sorafenibu u chorych z rozsianym rakiem nerki, u których rokowanie według skali Memorial Sloan-Kettering Cancer Center (MSKCC) było korzystne bądź pośrednie [11]. Ogółem do badania włączono 903 osoby. Już po wstępnej analizie zgromadzonych danych stwierdzono znamienne statystycznie różnice pod względem czasu wolnego od progresji (PFS, progression free survival) przy tolerowanej toksyczności sorafenibu na korzyść tego ostatniego [5,5 vs. 2,8 miesiąca, p < 0,01, współczynnik ryzyka (HR, hazard ratio) = 0,44]. Konsekwencją zaobserwowanych wyników była decyzja o włączeniu wszystkich chorych z grupy przyjmującej place- 22

3 Jakub Żołnierek, Leczenie sekwencyjne z zastosowaniem inhibitorów kinaz bo mogących podjąć leczenie do grupy otrzymującej lek aktywny (crossover). Prawdopodobnie wskutek tej decyzji dane z kolejnych analiz pośrednich nie wykazywały znamienności statystycznej w odniesieniu do poprawy przeżycia całkowitego (OS, overall survival) w grupie otrzymującej sorafenib, mimo że różnica pod względem PFS nadal utrzymywała znamienność statystyczną. Dopiero po odcięciu danych chorych, którzy po odślepieniu próby otrzymali sorafenib, stwierdzono znamienną statystycznie różnicę dotyczącą OS (17,8 vs. 14,3 miesiąca, p = 0,029, HR = 0,78). Badanie 1006 zaprojektowano i przeprowadzono jako otwarte jednoramienne i wieloośrodkowe badanie kliniczne II fazy z sunitynibem w leczeniu chorych z rozsianym rakiem nerki także po niepowodzeniu immunoterapii. Do tego badania włączono 106 chorych z uogólnionym rakiem nerki, którzy nie odnieśli korzyści z leczenia cytokinami. Mediana PFS wyniosła 8,3 miesiąca [95-procentowy przedział ufności (CI, confidence interval): 7,8 14,5 miesiąca), mediany całkowitego czasu przeżycia nie osiągnięto, przy czym 6-miesięczny czas przeżycia uzyskano u 79% badanych (95% CI: 70 86%). Leczenie sekwencyjne to jedna ze strategii dająca szansę na poprawę wyników terapii chorych z rozsianym rakiem nerki. Pozostałe opcje, takie jak modyfikacje dawkowania i schematów stosowania leków czy leczenie skojarzone, choć niewątpliwie ważne, z powodu toksyczności i bardzo wysokich kosztów mają ograniczone zastosowanie. Wyżej omówiono dostępne opcje terapeutyczne po niepowodzeniu leczenia z zastosowaniem cytokiny. Jak wspomniano, algorytm postępowania jest tu ustalony. Niemniej wraz z upływem czasu i rosnącym doświadczeniem z zastosowaniem leków ukierunkowanych molekularnie problemem, jaki pojawił się w praktyce klinicznej, stało się niepowodzenie w trakcie leczenia inhibitorami kinaz tyrozynowych zwykle oporność wtórna, którą dokładniej omówiono w rozdziale Dyskusja. W tej sytuacji pojawiło się kilka pytań. Po pierwsze: czy do przełamania obserwowanej oporności konieczne jest zastosowanie leku o odmiennym mechanizmie działania? Istotnych informacji dotyczących tego zagadnienia dostarczyły wyniki badania RECORD-1 z zastosowaniem ewerolimusu. Należy jednak odpowiedzieć na pytanie, czy w tej sytuacji nie wystarczyłoby zastosowanie innego inhibitora kinaz tyrozynowych. Obecnie dostępne dane nie pozwalają na udzielenie prostej odpowiedzi. Decyzje muszą uwzględniać specyficzną sytuację, w jakiej znalazł się konkretny chory, ponieważ obie opcje mogą okazać się skuteczne. Badanie RECORD-1 [15] było dużym, randomizowanym badaniem III fazy, oceniającym skuteczność ewerolimusu leku z grupy inhibitorów mtor (mammalian target of rapamycin). Do badania włączano chorych z rakiem nerkowokomórkowym, u których doszło do progresji podczas lub po leczeniu inhibitorami kinazy tyrozynowej receptora naczyniowo-śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGFR-TKI), czyli sorafenibem, sunitynibem lub obydwoma tymi lekami. W badaniu mogli uczestniczyć także pacjenci leczeni wcześniej bewacyzumabem w skojarzeniu z interferonem a. Badanie objęło 416 chorych, który losowo przydzielano do grup odpowiednio otrzymujących ewerolimus i placebo w stosunku 2:1. Warto zauważyć, że wśród pacjentów uczestniczących w badaniu odpowiednio w grupach badanej i kontrolnej tylko sunitynib otrzymywało 46% i 43% chorych, tylko sorafenib 28% i 30%, zaś zarówno sorafenib i sunitynib 26% badanych (w obu grupach). Około połowa osób włączonych do badania w ramach wcześniejszego leczenia systemowego raka nerki otrzymała IFN-a, a co piątą osobę leczono IL-2. U około 10% stosowano także leczenie oparte na bewacyzumabie. Pierwszorzędowym punktem końcowym tego badania był czas wolny od progresji. Pod tym względem wykazano skuteczność działania ewerolimusu mierzoną poprawą częstości progresji w grupie leku badanego (37% vs. 65% w grupie przyjmującej placebo, HR = 0,3, p < 0,0001). Mediana PFS wyniosła 4 miesiące wobec 1,9 miesiąca w grupie przyjmującej placebo. Sześciomiesięczny czas przeżycia wolnego od progresji uzyskano u 26% chorych w badanej grupie i 2% pacjentów w grupie kontrolnej. Co istotne, analizy podgrup wykazały, że zaobserwowana skuteczność ewerolimusu była porównywalna niezależnie od rodzaju oraz sekwencji wcześniejszego leczenia. W badaniu nie stwierdzono znamiennej statystycznie różnicy pod względem OS, co może być wynikiem decyzji o crossover podjętej po osiągnięciu przez badanie pierwszorzędowego punktu końcowego. Ewerolimus stanowi wiec skuteczną opcję terapeutyczną u pacjentów z rakiem nerki leczonych TKI, u których doszło do progresji, a skuteczność ta jest taka sama bez względu na rodzaj oraz liczbę stosowanych wcześniej leków z grupy TKI. Warto jednak zadać pytanie, czy sekwencyjne stosowanie TKI ma uzasadnienie i w jakiej kolejności leki te powinny być podawane. Mimo że oba obecnie stosowane TKI sorafenib i sunitynib należą do tej samej grupy leków, pewne różnice w ich mechanizmach działania mogą sugerować, że pomimo niepowodzenia w trakcie leczenia jednym z nich, zastosowanie drugiego nadal może wiązać się z uzyskaniem korzyści klinicznej dla chorego. Wydaje się, że sytuacja ta ma znaczenie, gdy uwzględni się fakt, że ewerolimus inhibitor mtor wykazał skuteczność zarówno u chorych leczonych wcześniej jednym, jak i dwoma TKI. Nie 23

4 ONKOLOGIA W PRAKTYCE KLINICZNEJ 2010, tom 6, nr 1 ma natomiast do tej pory żadnych danych dotyczących skuteczności innych leków po niepowodzeniu leczenia inhibitorami mtor u chorych z rakiem nerki. Dotychczas opublikowano wyniki kilku retrospektywnych analiz, które stwierdzają, że w przypadku progresji raka nerki w trakcie leczenia inhibitorem kinaz tyrozynowych można uzyskać dodatkową korzyść terapeutyczną, stosując inny lek z tej grupy w przypadku tych publikacji sunitynib i sorafenib. W pierwszej, opublikowanej w 2008 roku przez zespół z Cleveland Clinic Taussig Cancer Center [19], oceniono wpływ leczenia sorafenibem lub sunitynibem na odsetek odpowiedzi obiektywnych i czas wolny od progresji choroby nowotworowej u chorych z mrcc poddanych uprzednio leczeniu przeciwangiogennemu. Ostatecznie przeanalizowano dane 30 chorych leczonych w pierwszej linii systemowo talidomidem (6 osób), lenalidomidem (5 osób), wolocyksymabem (przeciwciałem monoklonalnym skierowanym przeciw receptorowi intergrynowemu alfa-5 beta-1 6 osób), bewacyzumabem (7 chorych) oraz inhibitorami kinaz tyrozynowych: AG13736 (2 osoby), sorafenibem (4 chorych) i sunitynibem (5 chorych). Spośród nich u 16 zastosowano następowo sunitynib, a u 14 sorafenib. U 23 chorych stwierdzono redukcję masy guza (średnio o 35% w trakcie leczenia sunitynibem i 14% w trakcie terapii sorafenibem) i zatrzymanie jego wzrostu, przy czym u 10 chorych (u 9 pacjentów, u których zastosowano sunitynib, oraz u 1 chorego otrzymującego sorafenib) uzyskano częściowe remisje choroby nowotworowej. U 70% osób leczonych sunitinibem w drugiej linii leczenia odpowiedzi, jakie udało się uzyskać w trakcie terapii tym lekiem, były lepsze niż te, które stwierdzono w czasie pierwszej linii farmakoterapii. Dotyczyło to na przykład 5 spośród 6 osób, u których leczenie rozpoczęto od zastosowania bewacyzumabu. Lepsza odpowiedź uzyskana w czasie leczenia pierwszej linii nie stanowiła korzystnego czynnika predykcyjnego dla leczenia drugiej linii opartego na sunitynibie lub sorafenibie. Autorzy publikacji szczegółowo przeanalizowali przebieg choroby u tych pacjentów, którzy otrzymali sekwencyjnie sunitynib i sorafenib: 5 chorych w kolejności jak wyżej oraz 4 w sekwencji odwrotnej. Zauważono, że możliwe jest uzyskanie znamiennego zmniejszenia wymiarów guza (nawet o 55%), niemniej nie udało się zidentyfikować istotnych różnic dotyczących PFS w zależności od zastosowanej sekwencji leczenia. Leczenie w obu grupach było dość dobrze tolerowane, a natężenie toksyczności porównywalne. Prezentowane tu dane są oczywiście bardzo skromne, a wyniki przeprowadzonej retrospektywnej jednoośrodkowej analizy należy traktować ostrożnie także ze względu na znaczne zróżnicowanie leczenia pierwszej linii, jakiemu poddani byli chorzy. Dane dotyczące leczenia sekwencyjnego z zastosowaniem sorafenibu z następowym leczeniem sunitynibem (grupa A, n = 29) lub sekwencją odwrotną (grupa B, n = 20) dużo bardziej homogennej grupy chorych leczonych w Szpitalu Uniwersyteckim w Minnesocie oraz Centralnym Szpitalu Klinicznym MON w Warszawie zaprezentowano w 2009 roku [20]. Badaniem objęto głównie chorych z rozpoznaniem raka jasnokomórkowego nerki (> 80% przypadków) po nefrektomii (> 95% chorych) i korzystnym lub pośrednim rokowaniem według skali MSKCC (> 90% przypadków). Część z nich odpowiednio 55% i 80% dla grupy A i B poddano uprzednio immunoterapii cytokinami. Mediana czasu trwania stabilizacji choroby nowotworowej w grupie A wyniosła 20 tygodni w porównaniu z 9,5 tygodniami w grupie B, podczas gdy mediana czasu do drugiej progresji (liczona od momentu rozpoczęcia terapii pierwszym lekiem) wyniosła odpowiednio 78 i 37 tygodni (HR = 3,0, p = 0,016), dowodząc większej skuteczności leczenia z zastosowaniem sekwencji sorafenib sunitynib niż sekwencji odwrotnej. Ponadto u chorych, u których udało się uzyskać częściową odpowiedź lub stabilizację procesu nowotworowego w trakcie leczenia pierwszej linii, ryzyko progresji choroby podczas leczenia drugiej linii w opcji terapii sekwencyjnej było mniejsze (p = 0,011). Mediany czasu całkowitego przeżycia w grupie A i B wyniosły: 102 vs. 45 tygodni (p = 0,061). Wyniki te, choć należy je interpretować ostrożnie, wskazują na większą korzyść z rozpoczęcia terapii od sorafenibu, a w przypadku stwierdzenia progresji zmiany leczenia na sunitynib nie zaś odwrotnie. Pozornie są więc sprzeczne z dotychczasowymi publikacjami wyników badań rejestracyjnych dla obu leków i twardych danych dowodzących większych korzyści z zastosowania sunitynibu jako leczenia z wyboru w pierwszej linii farmakoterapii mrcc. Należy jednak pamiętać, że konstrukcja wspomnianych badań rejestracyjnych była odmienna i nie zostały one zaplanowane tak, by mogły odpowiedzieć na pytanie dotyczące optymalnej sekwencji obu leków do zastosowania. Wnioski omówionej wyżej publikacji wskazują, że mimo podobieństw w mechanizmie działania sunitynibu i sorafenibu różnice istnieją, kinom pula kinaz hamowany przez sunitynib, a mający znaczenie w biologii molekularnej raka nerki, jest szerszy oraz że nie ma pełnej krzyżowej oporności tych leków względem siebie. Wyniki i wnioski płynące z kolejnej analizy [21] przeprowadzonej przez badaczy z 4 ośrodków we Francji są podobne. To największa dotychczas opublikowana analiza dotycząca tego zagadnienia. Na przestrzeni lat grupę 90 chorych z rozpoznaniem rozsianego raka nerki leczono z zastosowaniem obu inhibitorów kinaz tyrozynowych w sekwencji. U 68 zastosowano sorafenib, a następnie, po stwierdzeniu progresji, sunitynib (grupa SO-SU). U pozostałych 22 leczonych chorych zastosowana kolejność była odwrotna (grupa 24

5 Jakub Żołnierek, Leczenie sekwencyjne z zastosowaniem inhibitorów kinaz SU-SO). Średni czas trwania przerwy pomiędzy leczeniem jednym i drugim inhibitorem kinaz wyniósł 10 tygodni. W obu grupach dawkowanie leków było typowe i zgodne z zapisami charakterystyki obu produktów leczniczych. Ocenę efektywności przeprowadzono typowo na podstawie kryteriów odpowiedzi Response Evaluation Criteria In Solid Tumors (RECIST). Typowe też były metody zastosowanych technik analizy statystycznej. Co istotne, u większości ( 80%) chorych stwierdzono jasnokomórkowego raka nerki, uprzednio zastosowano immunoterapię cytokinami, a chorych zakwalifikowano do grupy o korzystnym lub pośrednim rokowaniu według skali prognostycznej MSKCC. Średni czas trwania leczenia w sekwencji sorafenib sunitynib to 61 tygodni, podczas gdy dla kolejności odwrotnej wyniósł on 49 tygodni. W momencie przeprowadzania analizy 2/3 grupy zakończyło leczenie sekwencyjne z powodu progresji nowotworu lub śmierci, choć należy podkreślić, że w przypadku obu sekwencji tak zwany współczynnik kontroli będący sumą odsetka uzyskanych odpowiedzi obiektywnych i stabilizacji choroby nowotworowej wyniósł dla drugiej linii leczenia 60%. Mediana czasu wolnego od progresji choroby nowotworowej w grupie pierwszej wyniosła 26 tygodni, podczas gdy w grupie drugiej 22 tygodnie (HR = 0,78, 95% CI: 0,45 1,28; p = 0,31), a mediany całkowitego czasu przeżycia dla obu grup wyniosły odpowiednio 135 tygodni vs. 82 tygodnie (HR = 0,49, 95% CI: 0,16 0,96; p = 0,04). Tym samym dowiedziono, że mimo braku istotnych różnic w odniesieniu do PFS chorzy leczeni sekwencją sorafenib sunitynib odnoszą wymierną korzyść w postaci znamiennie dłuższego czasu przeżycia przy podobnej, dobrej tolerancji prowadzonej terapii. Trzeba jednak nadmienić, że u 1/3 chorych w obu analizowanych grupach, u których możliwe było prześledzenie dalszego leczenia, zastosowano terapie kolejnego rzutu głównie inhibitory m-tor. Opublikowana w 2009 roku analiza obejmująca 44 pacjentów leczonych sekwencją sorafenib sunitynib w Niemczech [30] wykazała, że w grupie chorych, spośród których u 65% wcześniej stosowano także leczenie immunologiczne, u blisko 90% uzyskano odpowiedź na leczenie sorafenibem (PR lub SD), a u 54,4% obserwowano dalszą korzyść z leczenia sunitynibem w kolejnej linii. Mediana czasu wolnego od progresji wyniosła 9,2 miesiąca po leczeniu sorafenibem oraz 5,7 miesiąca po leczeniu sunitynibem w kolejnej linii. Łączny czas do drugiej progresji choroby wyniósł 19 miesięcy, jednak dla chorych, u których uzyskano odpowiedź na leczenie sunitynibem w kolejnej linii, był on znacząco dłuższy. Ponieważ niemal wszystkie dotychczasowe analizy dotyczące sekwencyjnego stosowania TKI mają charakter retrospektywny i przeprowadzono je na stosunkowo nielicznych grupach, nie mogą być podstawą do formułowania rekomendacji o najwyższym stopniu referencyjności, niemniej wskazują na potencjalną zasadność takiej strategii leczenia. Są jednocześnie dobrym punktem wyjścia do konstruowania hipotez badawczych dla kontrolowanych analiz o charakterze prospektywnym. Logiczną próbą przełamania oporności wtórnej na TKI wydaje się zastosowanie leków o odmiennym mechanizmie działania. Są nimi inhibitory kinaz serynowo-treoninowych, które poprzez wiązanie z cytozolowym kompleksem utworzonym z połączenia białka FK506 z innym FKBP-12 wywierają hamujący wpływ na mtor kinazę pełniącą funkcję regulatorową w cyklu komórkowym. W ten sposób doprowadzają do zahamowania translacji kluczowych białek regulatorowych fazy G1 cyklu komórkowego poprzedzającego replikację. Tym samym uniemożliwiają przejście komórki do fazy S. Efektywność ewerolimusu, jako przedstawiciela leków tej grupy, dowiedzioną w badaniu RECORD-1 omówiono już wcześniej [16]. Inny problem poruszono w publikacji, która ukazała się w 2008 roku, a omawiała wyniki wieloośrodkowego badania fazy II oceniającego bezpieczeństwo i efektywność leczenia sunitynibem chorych z rozsianym rakiem nerki po niepowodzeniu leczenia bewacyzumabem (Avastin) przeciwciałem monoklonalnym o odmiennym mechanizmie działania niż TKI kojarzonym z IFN-alfa [22]. Celem pierwszorzędowym badania było ustalenie odsetka obiektywnych odpowiedzi na leczenie (ORR, overall responce rate), a celami drugorzędowymi: czas wolny od progresji choroby nowotworowej (PFS), czas trwania odpowiedzi na leczenie (DR, duration of response), całkowity czas przeżycia chorych (OS, overall survival) oraz toksyczność prowadzonego leczenia. Chorych (n = 61) leczono z zastosowaniem standardowego schematu i dawki sunitynibu, czyli 50 mg dziennie w cyklu 6-tygodniowym (4 tygodnie leczenia, następnie 2 tygodnie przerwy). Uzyskano ORR w wysokości 23,0% (95% CI: 13,2 35,5%). Stwierdzono, iż mediana PFS to 30,4 tygodnia (95% CI: 18,3 36,7 tygodnia), mediana DR 44,1 tygodnia (95% CI: 25,0 102,7 tygodnia), a mediana OS 47,1 tygodnia (95% CI: 36,9 79,4 tygodnia). Leczenie było dobrze tolerowane, a działania niepożądane terapii typowe dla sunitynibu, włączając umiarkowane uczucie osłabienia ogólnego, nadciśnienie tętnicze i reakcję skórną ręka stopa. Ponadto ustalono, że wyjściowo mniejsze stężenia svegfr-3 i VEGF-C wiązały się z lepszą odpowiedzią na prowadzone leczenie wydłużenie PFS i zwiększenie ORR zatem białka te mogą być wartościowymi markerami predykcyjnymi. Uznano, że zastosowanie sunitynibu u chorych, u których leczenie bewacyzumabem nie pozwalało już na kontrolowanie choroby nowotworowej, jest bezpiecz- 25

6 ONKOLOGIA W PRAKTYCE KLINICZNEJ 2010, tom 6, nr 1 ne i skuteczne. Ponadto w badaniu dowiedziono, że sunitynib hamuje przesyłanie sygnału przez szlaki odpowiedzialne za oporność na bewacyzumab. Dyskusja Wprowadzenie nowych leków to znaczący postęp w terapii rozsianego raka nerki. Dzięki ich zastosowaniu możliwe jest zwiększenie odsetka chorych, u których uzyskuje się odpowiedź na leczenie. Sukcesem jest znamienne statystycznie, ale co ważniejsze, również klinicznie, wydłużenie czasu wolnego od progresji choroby nowotworowej, lepsza tolerancja leczenia i wyższa jakość życia chorych w trakcie trwania terapii. W większości przypadków nie udało się z mocą statystyczną udowodnić pozytywnego wpływu leków nowej generacji na czas przeżycia chorych. Problem ten przynajmniej w części przypadków wynika z konstrukcji przeprowadzonych badań rejestracyjnych terapeutyków ukierunkowanych. Jednak obserwacje kliniczne wskazują, że czas przeżycia chorych z rozpoznaniem mrcc na przestrzeni ostatnich kilku lat znacznie się wydłużył i jest obecnie niemal 2-krotnie dłuższy niż ten obserwowany w erze immunoterapii. Należy zaznaczyć, że mimo tak dużego kroku naprzód nie można zapominać o roli cytokin w powstających algorytmach postępowania z chorymi z rozsianym rakiem nerki. Zastanawiając się nad sposobem postępowania u chorego dotąd nieleczonego, powinno się rozważyć możliwość zastosowania tej właśnie metody. Istnieje bowiem grupa pacjentów, którzy mogą skorzystać z tej opcji leczenia typowo dotychczas nieleczeni farmakologicznie chorzy w młodym wieku, w dobrym stanie ogólnym, po nefrektomii z usunięciem guza pierwotnego jasnokomórkowego raka nerki, z metachronicznymi przerzutami ograniczonymi do płuc, u których rokowanie w skali MSKCC (znanej szeroko jako skala prognostyczna Motzera) jest korzystne. Immunoterapia daje możliwość uzyskania remisji, które w przypadku odpowiedzi całkowitych trwają długo i często mogą być uznane za wyleczenie. Takie zjawisko w grupie osób poddanych terapii lekami nowej generacji występuje niezmiernie rzadko leki nowej generacji, w przeciwieństwie do immunoterapii, nie umożliwiają wyleczenia chorego. Obecnie sytuacja jest o tyle sprzyjająca, że IFN-a może być z powodzeniem i dodatkową korzyścią łączony z bewacyzumabem. Dlatego leki nowej generacji powinny uzupełniać, a dopiero w przypadku dyskwalifikacji z leczenia cytokinami zastępować immunoterapię trzeba przyznać metodę starszą i niedoskonałą. Preparaty sorafenibu (Nexavar) i sunitynibu (Sutent), bewacyzumabu (Avastin), temsyrolimusu (Torisel) i ewerolimusu (Afinitor) uzyskały już rejestrację w leczeniu chorych na raka nerki na terenie Stanów Zjednoczonych i Europy, a pazopanib taką rejestrację uzyska w najbliższych miesiącach. Obecnie wiadomo, że leczenie ukierunkowane jest kolejną metodą leczenia paliatywnego, które nie pozwala na wyleczenie chorego z mrcc. Całkowite remisje należą do rzadkości. Przykłady prowadzenia leczenia preparatami ukierunkowanymi przez 5 6 lat są coraz częstsze, jednak tak się dzieje przede wszystkim dlatego, że leki te mają rzeczywiście potencjał hamowania postępu choroby nowotworowej. Efektem ostatecznym jest raczej wydłużenie czasu przeżycia chorego niż wyleczenie. Coraz częściej pojawiającym się problemem klinicznym jest postęp choroby w trakcie leczenia inhibitorem kinaz. Ma ono zwykle charakter wtórny, czyli przyjmuje postać progresji choroby nowotworowej, która następuje po wstępnych sukcesach terapii nawet po uzyskaniu obiektywnej odpowiedzi w trakcie zastosowanego leczenia. Mechanizm molekularny oporności wtórnej prawdopodobnie polega na uruchomieniu, z następową dominacją, alternatywnych przemian molekularnych prowadzących do dalszej progresji nowotworu zmianie ścieżek przesyłu sygnału w odpowiedzi na bodziec. W tej sytuacji można sięgnąć po różne rozwiązania, ponieważ możlliwości jest kilka. Modyfikacja schematów stosowania i zmiany podawanych dawek dostępnych obecnie leków stanowi pierwszą z nich. Kolejną formą przełamywania oporności może być stosowanie skojarzeń leków. Niemniej problemem, który wiąże się ze strategią leczenia skojarzonego, jest toksyczność połączeń lekowych. Obecnie znane są wyniki badań I fazy, w których oceniano skojarzenia: bewacyzumabu z temsyrolimusem (ASCO 2007) [23], bewacyzumabu z sunitynibem (ASCO 2008) [24] i temsyrolimusu z sunitynibem (ASCO 2008) [25]. W przypadku sorafenibu wiadomo już, że konieczna jest redukcja dawki leku, a badanie oceniające możliwość łącznego stosowania bewacyzumabu z sunitynibem musiało zostać przerwane z powodu poważnych działań niepożądanych. Podobny problem spowodował konieczność przerwania badania I fazy oceniającego łączne stosowanie temsyrolimusu z sunitynibem (ASCO 2008) [25]. Na wyniki badań II fazy trzeba jeszcze poczekać. Dlatego ta opcja, która powinna sprawdzać się w przypadku pierwotnej oporności na leki ukierunkowane, powinna być rezerwowana do leczenia chorych z cechami szybkiej progresji nowotworu niezależnej od podjętego leczenia systemowego pierwszej linii. Wprowadzanie nowych preparatów jest problematyczne, ponieważ wymaga czasu. Proces projektowania, tworzenia i testowania leku na etapie przedklinicznym, 26

7 Jakub Żołnierek, Leczenie sekwencyjne z zastosowaniem inhibitorów kinaz a następnie klinicznym w trzech fazach zajmuje średnio kilkanaście lat. Nowe terapeutyki wchodzą do praktyki klinicznej średnio co kilka lat. Uwzględniając powyższe omówienie, terapia sekwencyjna jest opcją atrakcyjną. Przede wszystkim jest to opcja możliwa do realizacji w warunkach oddziałów onkologicznych z zastosowaniem kilku już zarejestrowanych preparatów. Dzięki temu jest leczeniem o przewidywalnej toksyczności i znanym profilu bezpieczeństwa. Jakość życia chorych poddanych leczeniu sekwencyjnemu także jest możliwa do przewidzenia, a onkolog prowadzący leczenie realizuje opiekę standardową, stosując znane sobie preparaty w typowych dla nich dawkach. Ponadto wczesne dane przemawiają za dodatkową korzyścią kliniczną, jaką mogą odnieść chorzy z uogólnionym rakiem nerki dzięki sekwencyjnemu zastosowaniu leków. Mowa tu o wynikach badania AVOREN. Chorzy z tego badania, u których doszło do progresji choroby i którzy zostali z niego wyłączeni, otrzymywali leczenie kolejnego rzutu z zastosowaniem leków ukierunkowanych [13]. Otóż w badaniu tym chorych włączanych do leczenia poddawano stratyfikacji. Ponieważ sponsor badania założył i słusznie że dostępność innych leków nowej generacji, potencjalnie możliwych do zastosowania po wyłączeniu chorych z badania AVOREN, będzie inna w krajach Europy Zachodniej i w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, zdecydował się między innymi na taką stratyfikację. Okazało się, że mediana całkowitego czasu przeżycia chorych leczonych w krajach Europy Środkowo- Wschodniej jest wyraźnie (2 3 miesiące) gorsza od mediany całkowitego czasu przeżycia chorych w Europie Zachodniej głównie za sprawą braku dostępu do nowoczesnych, a zarejestrowanych w tym wskazaniu leków. Ponadto kolejna z analiz cząstkowych pozwoliła stwierdzić, że mediana całkowitego czasu przeżycia chorych, którzy po niepowodzeniu leczenia bewacyzumabem z IFN-a otrzymali TKI (grupa 96 chorych), jest wyższa niż w przypadku podania TKI po uprzednim leczeniu IFN-a w monoterapii (n = 81 chorych). Wyniosły one odpowiednio 38,6 miesiąca vs. 33,2 miesiąca [HR = 0,77 (95% CI: 0,51 1,15), p = 0,1948] [22]. Obecnie są to najlepsze wyniki dotyczące czasu przeżycia chorych z rozsianym rakiem nerki, a uzyskane dzięki leczeniu sekwencyjnemu. Jednocześnie wyniki dotychczasowych badań nad sekwencyjnym stosowaniem inhibitorów kinaz tyrozynowych wskazują na możliwość skutecznej kontynuacji leczenia innym TKI po progresji w trakcie leczenia, jak również dowodzą bezpieczeństwa takiego leczenia profil działań niepożądanych u chorych leczonych sekwencyjnie TKI nie różni się znacząco od toksyczności obserwowanej w trakcie leczenia wcześniejszej linii. Obecnie wydaje się, że uwzględniając całościowe wyniki leczenia, nieco większą skuteczność uzyskuje się przy wykorzystaniu sekwencji sorafenib sunitynib, niemniej należy zauważyć, że także przy wykorzystaniu sekwencji odwrotnej w drugiej linii leczenia chorzy odnoszą korzyści z zastosowania kolejnego inhibitora kinaz. Mimo że prawie wszystkie dotychczas opublikowane na ten temat prace są badaniami retrospektywnymi, wydaje się, że powtarzalność płynących z nich wniosków może mieć znaczenie przy planowaniu leczenia. Odbiciem tego mogą być między innymi zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN), które dopuszczają jako jedną z opcji leczenia w zaawansowanym raku nerkowokomórkowym sekwencyjne stosowanie sunitynibu i sorafenibu, jednocześnie warto pamiętać, że w badaniu III fazy z zastosowaniem ewerolimusu blisko 1/3 chorych stanowili pacjenci, którzy wcześniej otrzymywali oba wcześniej zarejestrowane Rycina 1. Propozycje leczenia sekwencyjnego. *Spekulacyjny model, w którym całkowity PFS jest sumą cząstkowych PFS uzyskanych w poszczególnych badaniach/analizach. PFS czas wolny od progresji; IFN interferon Figure 1. Proposal of sequential therapy scheme. PFS progression free survival; IFN interferon 27

8 ONKOLOGIA W PRAKTYCE KLINICZNEJ 2010, tom 6, nr 1 TKI, co świadczy o tym, że u części chorych takie leczenie faktycznie jest stosowane. Mimo ukazujących się coraz liczniejszych danych [27 29] wciąż jednak nie ma całkowitej pewności co do tego, jaka powinna być optymalna kolejność stosowania poszczególnych dostępnych leków. Ważna wiedza płynąca z omówionych wyżej publikacji jest taka, że pomimo podobieństw w mechanizmie działania TKI różnice między nimi istnieją i są tak istotne, że warunkują brak pełnej krzyżowej oporności tych leków względem siebie. Oczywiście kwestię kolejności stosowania leków powinny rozstrzygnąć prospektywne randomizowane badania kliniczne. Przykładem jest badanie Sequential Two-agent Assessment in RCC Therapy (START), w którym ma uczestniczyć 240 chorych z rozpoznaniem jasnokomórkowego raka nerki, bez przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego (OUN), po przebytym zabiegu nefrektomii z usunięciem guza pierwotnego, dotychczas nieleczonych przyczynowo farmakologicznie chorzy ci mają zostać losowo przydzieleni do grup otrzymujących leki zarejestrowane w leczeniu pierwszego rzutu, czyli bewacyzumab, sunitynib lub temsyrolimus, w stosunku 1:1:1. W przypadku stwierdzenia progresji choroby nowotworowej mają oni zostać poddani kolejnej randomizacji z przydziałem któregoś z niestosowanych w pierwszym rzucie leków. Innym niedawno rozpoczętym badaniem jest badanie SWITCH porównujące bezpośrednio sekwencję leczenia sorafenib sunitynib z sekwencją sunitynib sorafenib u chorych uprzednio nieleczonych, u których zastosowanie cytokin nie jest wskazane, zakładające włączenie 540 chorych. Niemniej na wyniki tych badań trzeba jeszcze poczekać. Piśmiennictwo 1. Stebbing J., Gore M. The current stasus of interferon-alfa treatment in advanced renal cancer. BJU International 2001; 87: Steineck G., Strander H., Carbin B.E. i wsp. Recombinant leucocyte IFN alpha 2a and medroxyprogesteron in advanced renal cell carcinoma. Acta. Oncol. 1990; 29: Kriegmair M., Oberneder R., Hofstetter A. Interferon alpha and vinblastine versus medroxyprogesterone acetate in the treatment of metastatic renal cell carcinoma. Urology 1995; 45: Heinrich M.C., Blanke C.D., Druker B.J., Corless C.L. Inhibition of KIT tyrosine kinase activity: A novel molecular approach to the treatment of KIT-possitive malignacies. J. Clin. Oncol. 2002; 20: Cherrington J.M., Strawn L.M., Shawver L.K. New paradigms for treatment of cancer: the role of anti-angiogenesis agents. Adv. Cancer Res. 2000; 79: Ferrara N. Molecular and biological properties of vascular endothelial growth factor. J. Molec. Med. 1999; 77: Fukumura D., Xavier R., Sugiura T. i wsp. Tumor induction of VEGF promoter activity in stromal cells. Cell 1998; 94: Gale N.W., Yancopoulos G.D. Growth factors acting via endothelial cell-specific receptor tyrosine kinases: VEGFs, angiopoietins, and ephrins in vascular development. Genes Dev. 1999; 13: Gilliand D.G., Gfiffin J.D. Role of FLT3 in leukemia. Curr. Opin. Hematol. 2002; 9: Hanahan D., Weinberg R.A. The hallmarks of cancer. Cell 2000; 100: Escudier B., Eisen T., Stadler W.M. i wsp. TARGET Study Group. Sorafenib in advanced clear-cell renal-cell carcinoma. N. Engl. J. Med. 2007; 356: Motzer R.J., Rini B.I., Bukowski R.M. i wsp. Sunitinib in patients with metastatic renal cell carcinoma. JAMA 2006; 295: Escudier B., Koralewski P., Pluzanska A. A randomized, controlled, double-blind phase III study (AVOREN) of bevacizumab/interferon-a2a vs placebo/interferon-a2a as first-line therapy in metastatic renal cell carcinoma. ASCO 2007, abstr Hudes G., Carducci M., Tomczak P. i wsp. Global ARCC Trial. Temsirolimus, interferon alfa, or both for advanced renal-cell carcinoma. N. Engl. J. Med. 2007; 356: Motzer R.J., Escudier B., Oudard S. i wsp. RECORD-1 Study Group. Efficacy of everolimus in advanced renal cell carcinoma: a double-blind, randomised, placebo-controlled phase III trial. Lancet 2008; 372: Sternberg C.N., Szczylik C., Lee E. i wsp. A randomized, doubleblind phase III study of pazopanib in treatment-naive and cytokine-pretreated patients with advanced renal cell carcinoma (RCC). J. Clin. Oncol. 2009; 27: 15S. abstr Szczylik C., Cella D., Eisen T. i wsp. Comparison of kidney cancer symptoms and quality of life (QoL) in renal cell cancer (RCC) patients (pts) receiving sorafenib vs interferon-(ifn). J. Clin. Oncol. 2008; 26 (supl.): 15S. abstr Escudier B.J., Bellmunt J., Negrier S. i wsp. Final results of the phase III, randomized, double-blind AVOREN trial of first-line bevacizumab (BEV) + interferon-a2a (IFN) in metastatic renal cell carcinoma (mrcc) [abstract]. ASCO 2009; abstr Tamaskar I., Garcia J.A., Elson P. i wsp. Antitumor effect of sunitynib or sorafenib in patients with metastatic renal cell carcinoma who received prior antiangiogenic therapy. J. Urol. 2008; 179: Dudek A.Z., Zolnierek J., Dham A., Lindgren B.R., Szczylik C. Sequential therapy with sorafenib and sunitinib in renal cell carcinoma. Cancer 2009; 115: Sablin M.P., Negrier S., Ravaud A. i wsp. Sequential sorafenib and sunitinib for renal cell carcinoma. J. Urol. 2009; 182: Rini B.I., Michaelson M.D., Rosenberg J.E. i wsp. Antitumor activity and biomarker analysis of sunitinib in patients with bevacizumab-refractory metastatic renal cell carcinoma. J. Clin. Oncol. 2008; 26: Merchan R.J., Liu G., Fitch T. i wsp. Phase I/II trial of CCI-779 and bevacizumab in stage IV renal cell carcinoma: Phase I safety and activity results. J. Clin. Oncol. 2007; 25 (supl.): 18S Feldman D.R., Ginsberg M.S., Baum M. i wsp. Phase I trial of bevacizumab plus sunitinib in patients with metastatic renal cell carcinoma. J. Clin. Oncol. 2008; 26 (supl.): 15S. abstr Fischer P., Patel P., Carducci M.A. i wsp. Phase I study combining treatment with temsirolimus and sunitinib malate in patients with advanced renal cell carcinoma. J. Clin. Oncol. 2008; 26 (supl.): 15S. abstr Escudier B., Goupil M.G., Massard C., Fizazi K. Sequential therapy in renal cell carcinoma. Cancer 2009; 115 (supl. 10): Richter S., Pfister D., Thuer D., Engelman U.H., Heidenreich A. Second-line treatment of progressive metastatic renal cell cancer with temsirolimus following first-line therapy with sinitinib or sorafenib. Onkologie 2008; 31 (supl. 4): abstr. V Choueiri T.K., Brick A.J., McDermont D. i wsp. Treatment and dosing patterns for angiogenesis inhibitors (AIS) therapies in patients with metastatic renal cell carcinoma (MRCC). Ann. Oncol. 2008; 1 (supl. 8). abstr. 593P. 29. Eichelberg C., Heuer R., Chun F.K. i wsp. Sequential use of the tyrosine kinase inhibitors sorafenib and sunitinib in metastatic renal cell carcinoma: a retrospective outcome analysis. E. Urol. 2008; 54: Heuer R., Eichelberg C., Zacharias M., Heinzer H. Sequential use of the tyrosin kinase inhibitors sorafenib and sunitinib. Eur. Urol. 2009; 8 (supl.): 183. abstr

Potencjał i dostępność leków ukierunkowanych molekularnie w leczeniu raka nerki

Potencjał i dostępność leków ukierunkowanych molekularnie w leczeniu raka nerki Potencjał i dostępność leków ukierunkowanych molekularnie w leczeniu raka nerki Jakub Żołnierek, Centrum Onkologii-Instytut w Warszawie Seminarium edukacyjne pt.: Innowacje w leczeniu raka nerki Warszawa,

Bardziej szczegółowo

RAK NERKOWO-KOMÓRKOWY UOGÓLNIONE STADIUM PRZEWLEKŁA CHOROBA // DŁUGOŚĆ LECZENIA

RAK NERKOWO-KOMÓRKOWY UOGÓLNIONE STADIUM PRZEWLEKŁA CHOROBA // DŁUGOŚĆ LECZENIA RAK NERKOWO-KOMÓRKOWY PRZEWLEKŁA CHOROBA // DŁUGOŚĆ LECZENIA Maciej Krzakowski Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Warszawa 1 SYGNAŁOWE SZLAKI // TERAPEUTYCZNE CELE * Oudard i wsp.

Bardziej szczegółowo

Piotr Potemski. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi

Piotr Potemski. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi Piotr Potemski Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi VI Letnia Akademia Onkologiczna dla Dziennikarzy, Warszawa, 10-12.08.2016 1 Obserwowane są samoistne regresje zmian przerzutowych

Bardziej szczegółowo

Leczenie sekwencyjne chorych na rozsianego raka nerki

Leczenie sekwencyjne chorych na rozsianego raka nerki Współczesna Onkologia (2009) vol. 13; 3 (113 119) Ze względu na szczególną oporność rozsianego raka nerki na dostępne metody leczenia trwają poszukiwania skutecznej metody postępowania z chorymi o tym

Bardziej szczegółowo

Leczenie systemowe raka nie-jasnokomórkowego

Leczenie systemowe raka nie-jasnokomórkowego Leczenie systemowe raka nie-jasnokomórkowego Piotr Tomczak Uniwersytet Medyczny w Poznaniu Klinika Onkologii Jastrzębia Góra Nie-jasnokomórkowy rak nerki (ncc RCC) niejednorodna grupa o zróżnicowanej histologii

Bardziej szczegółowo

INNOWACJE W LECZENIU RAKA NERKI- OCENA DOSTĘPNOŚCI W POLSCE. Prof. Cezary Szczylik Lek. Przemysław Langiewicz CSK WIM

INNOWACJE W LECZENIU RAKA NERKI- OCENA DOSTĘPNOŚCI W POLSCE. Prof. Cezary Szczylik Lek. Przemysław Langiewicz CSK WIM INNOWACJE W LECZENIU RAKA NERKI- OCENA DOSTĘPNOŚCI W POLSCE Prof. Cezary Szczylik Lek. Przemysław Langiewicz CSK WIM I/II linia leczenia rozsianego raka nerki Pazopanib - Produkt Votrient jest wskazany

Bardziej szczegółowo

dr n. med. Paweł Nurzyński, prof. dr hab. n. med. Andrzej Deptała Klinika Onkologii i Hematologii, Centralny Szpital Kliniczny MSW w Warszawie

dr n. med. Paweł Nurzyński, prof. dr hab. n. med. Andrzej Deptała Klinika Onkologii i Hematologii, Centralny Szpital Kliniczny MSW w Warszawie Ewerolimus w codziennej praktyce klinicznej. Omówienie niemieckiego nieinterwencyjnego badania ewerolimusu w terapii przerzutowego raka nerki po niepowodzeniu leczenia inhibitorami kinaz tyrozynowych Everolimus

Bardziej szczegółowo

Leczenie antyangiogenne chorych na raka nerki

Leczenie antyangiogenne chorych na raka nerki Jakub Żołnierek, Cezary Szczylik Klinika Onkologii CSK MON Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie Leczenie antyangiogenne chorych na raka nerki Antiangiogenic treatment in patients with renal cell

Bardziej szczegółowo

Obecne możliwości leczenia zaawansowanego raka nerkowokomórkowego aktualizacja

Obecne możliwości leczenia zaawansowanego raka nerkowokomórkowego aktualizacja PRACA PRZEGLĄDOWA Piotr J. Wysocki 1, Krzysztof Krzemieniecki 2, Kazimierz Drosik 3, Piotr Potemski 4, Jakub Żołnierek 5, Maciej Krzakowski 6 1 Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, Wielkopolskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

Raport przypadku. Jakub Żołnierek Klinika Nowotworów Układu Moczowego CO-I, Warszawa

Raport przypadku. Jakub Żołnierek Klinika Nowotworów Układu Moczowego CO-I, Warszawa Raport przypadku Jakub Żołnierek Klinika Nowotworów Układu Moczowego CO-I, Warszawa V Pomorskie Spotkanie Uro-Onkologiczne Jastrzębia Góra, 11-12 maja 2012 Dane demograficzne i medyczne chorej Wiek w momencie

Bardziej szczegółowo

Czy znajomość biologii molekularnej raka nerki ma już dla onkologa znaczenie praktyczne? Poszukiwanie czynników predykcyjnych dla nowych leków

Czy znajomość biologii molekularnej raka nerki ma już dla onkologa znaczenie praktyczne? Poszukiwanie czynników predykcyjnych dla nowych leków PRACA PRZEGLĄDOWA Piotr Potemski Klinika Chemioterapii Nowotworów Katedry Onkologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Czy znajomość biologii molekularnej raka nerki ma już dla onkologa znaczenie praktyczne?

Bardziej szczegółowo

Nowe leki stosowane w leczeniu przerzutowego raka nerki

Nowe leki stosowane w leczeniu przerzutowego raka nerki Współczesna Onkologia (2007) vol. 11; 1 (41 47) Ze względu na oporność przerzutowego raka nerki na konwencjonalne metody leczenia trwają poszukiwania nowych leków. Immunoterapia, bazująca na interferonie

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. - - - - - Nowe spojrzenie na ocenę skuteczności terapii celowanych zaawansowanego raka nerki kontrowersje Streszczenie New view on advanced renal cancer targeted therapies efficacy controversies prof.

Bardziej szczegółowo

Dylematy w leczeniu raka nerki pazopanib

Dylematy w leczeniu raka nerki pazopanib Pazopanib dilemmas in kidney cancer treatment dr n. med. Piotr Tomczak Katedra i Klinika Onkologii, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu P.o. kierownik Katedry i Kliniki Onkologii: prof. dr hab. n. med. Sylwia

Bardziej szczegółowo

Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy

Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy Prof. Andrzej Hellmann Katedra i Klinika Hematologii i Transplantologii Gdański Uniwersytet Medyczny Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy Seminarium Edukacyjne Innowacje

Bardziej szczegółowo

Istotność preferencji pacjenta w leczeniu raka nerki

Istotność preferencji pacjenta w leczeniu raka nerki Istotność preferencji pacjenta w leczeniu raka nerki Jakub Żołnierek, Centrum Onkologii-Instytut w Warszawie Seminarium edukacyjne pt.: Innowacje w leczeniu raka nerki Warszawa, 14.06.2012 Leki ukierunkowane

Bardziej szczegółowo

Komunikat prasowy. Dodatkowe informacje

Komunikat prasowy. Dodatkowe informacje Dane na temat czasu przeżycia całkowitego uzyskane w badaniu LUX-Lung 7 bezpośrednio porównującym leki afatynib i gefitynib, przedstawione na ESMO 2016 W badaniu LUX-Lung 7 zaobserwowano mniejsze ryzyko

Bardziej szczegółowo

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64)

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) Załącznik B.10. LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU 1 2 3 1. Leczenie

Bardziej szczegółowo

Piotr Potemski. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi

Piotr Potemski. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi Piotr Potemski Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi VI Letnia Akademia Onkologiczna dla Dziennikarzy, Warszawa, 10-12.08.2016 1 Lepiej skazać stu niewinnych ludzi, niż jednego

Bardziej szczegółowo

Kobimetynib w leczeniu czerniaka z obecnością mutacji BRAF w świetle zmian w programie lekowym

Kobimetynib w leczeniu czerniaka z obecnością mutacji BRAF w świetle zmian w programie lekowym Kobimetynib w leczeniu czerniaka z obecnością mutacji BRAF w świetle zmian w programie lekowym Piotr Rutkowski Kobimetynib był drugim selektywnym inhibitorem MEK (po trametynibie) zarejestrowanym do leczenia

Bardziej szczegółowo

Rak pęcherza moczowego - chemioterapia jako element leczenia skojarzonego

Rak pęcherza moczowego - chemioterapia jako element leczenia skojarzonego Rak pęcherza moczowego - chemioterapia jako element leczenia skojarzonego Elżbieta Senkus-Konefka Klinika Onkologii i Radioterapii Gdański Uniwersytet Medyczny Kliknij ikonę, aby dodać obraz 888 cystektomii

Bardziej szczegółowo

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Nowe algorytmy oceny odpowiedzi na leczenie w badaniach strukturalnych, dużo dalej niż klasyczne kryteria RECIST Jarosław B. Ćwikła Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Radiologiczna

Bardziej szczegółowo

Rak nerkowokomórkowy ewolucja systemowego leczenia

Rak nerkowokomórkowy ewolucja systemowego leczenia Maciej Krzakowski Klinika Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej, Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Rak nerkowokomórkowy ewolucja systemowego leczenia Renal cell carcinoma

Bardziej szczegółowo

Piotr Potemski. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi

Piotr Potemski. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi Piotr Potemski Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi VI Letnia Akademia Onkologiczna dla Dziennikarzy, Warszawa, 10-12.08.2016 1 Konferencje naukowe a praktyka kliniczna Podstawowe

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64)

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) Załącznik B.10. LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU 1 2 3 1. Leczenie

Bardziej szczegółowo

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym?

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Piotr Potemski Klinika Chemioterapii Nowotworów Katedry Onkologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Wyniki zasadniczego badania fazy III u pacjentów z rakiem jelita grubego z przerzutami:

Wyniki zasadniczego badania fazy III u pacjentów z rakiem jelita grubego z przerzutami: Informacja prasowa Bayer HealthCare Public Relations Al.Jerozolimskie 158 02-326 Warszawa Polska Wyniki zasadniczego badania fazy III u pacjentów z rakiem jelita grubego z przerzutami: Pozytywne dane z

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania CLARINET w jelitowotrzustkowych nowotworach neuroendokrynnych GEP-NET/NEN bez czynności wydzielniczej

Wyniki badania CLARINET w jelitowotrzustkowych nowotworach neuroendokrynnych GEP-NET/NEN bez czynności wydzielniczej Wyniki badania CLARINET w jelitowotrzustkowych nowotworach neuroendokrynnych GEP-NET/NEN bez czynności wydzielniczej Jarosław B. Ćwikła UWM Olsztyn i CMKP Warszawa jbcwikla@interia.pl Wieloośrodkowe, randomizowane

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 492 Poz. 66 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9 Załącznik nr 9 Nazwa programu: do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) ICD 10 grupa rozpoznań obejmująca nowotwory

Bardziej szczegółowo

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64)

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 538 Poz. 86 Załącznik B.10. LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Pogoda Warszawa, 23 marca 2017 roku

Katarzyna Pogoda Warszawa, 23 marca 2017 roku Chemioterapia doustna i podskórne metody podawania leków w raku piersi. Lepsza jakość życia pacjentek Katarzyna Pogoda Warszawa, 23 marca 2017 roku Rak piersi - heterogenna choroba Stopień zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaawansowanych (nieresekcyjnych i/lub przerzutowych) GIST Nieoperacyjny lub rozsiany GIST jest oporny na konwencjonalną chemioterapię.

Leczenie zaawansowanych (nieresekcyjnych i/lub przerzutowych) GIST Nieoperacyjny lub rozsiany GIST jest oporny na konwencjonalną chemioterapię. Leczenie zaawansowanych (nieresekcyjnych i/lub przerzutowych) GIST Nieoperacyjny lub rozsiany GIST jest oporny na konwencjonalną chemioterapię. Rola radioterapii nie jest ostatecznie ustalona. Dotychczasowe

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64)

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) Załącznik B.10. LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) ZAKRES WIADCZENIA GWARANTOWANEGO WIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU 1 2 3 1. Leczenie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 50/2011 w sprawie zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej Leczenie raka nerki przy wykorzystaniu substancji czynnej sorafenib

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 8

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 8 Załącznik nr 8 Nazwa programu: do Zarządzenia 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) ICD 10 grupa rozpoznań obejmująca nowotwory

Bardziej szczegółowo

Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną. Klinika Onkologii i Radioterapii

Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną. Klinika Onkologii i Radioterapii Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną chemioterapię z udziałem cisplatyny? Jacek Jassem Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego ń Uniwersytetu t Medycznego Jaka jest siła

Bardziej szczegółowo

Bayer HealthCare Public Relations Al.Jerozolimskie 158 02-326 Warszawa Polska. Informacja prasowa

Bayer HealthCare Public Relations Al.Jerozolimskie 158 02-326 Warszawa Polska. Informacja prasowa Informacja prasowa Bayer HealthCare Public Relations Al.Jerozolimskie 158 02-326 Warszawa Polska W badaniu klinicznym III fazy z udziałem chorych na przerzutowe nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 49/2011 w sprawie zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej Leczenie raka nerki przy wykorzystaniu substancji czynnej pazopanib

Bardziej szczegółowo

W badaniu 4S (ang. Scandinavian Simvastatin Survivat Study), oceniano wpływ symwastatyny na całkowitą śmiertelność u 4444 pacjentów z chorobą wieńcową i z wyjściowym stężeniem cholesterolu całkowitego

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 48/2011 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych z dnia 27 czerwca 2011 r. w sprawie zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 546 Poz. 71 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Rak nerkowokomórkowy wyniki leczenia i skutki ekonomiczne wobec refundacyjnych możliwości w Polsce

Rak nerkowokomórkowy wyniki leczenia i skutki ekonomiczne wobec refundacyjnych możliwości w Polsce Artykuł przeglądowy Review article NOWOTWORY Journal of Oncology 2013, volume 63, number 3, 241 249 DOI: 10.5603/NJO.2013.0005 Polskie Towarzystwo Onkologiczne ISSN 0029 540X www.nowotwory.viamedica.pl

Bardziej szczegółowo

Ewerolimus (Afinitor ) w leczeniu pacjentów z rakiem nerki Raport ws. oceny świadczenia opieki zdrowotnej

Ewerolimus (Afinitor ) w leczeniu pacjentów z rakiem nerki Raport ws. oceny świadczenia opieki zdrowotnej Agencja Oceny Technologii Medycznych Wydział Oceny Technologii Medycznych Ewerolimus (Afinitor ) w leczeniu pacjentów z rakiem nerki Raport ws. oceny świadczenia opieki zdrowotnej Raport Nr: Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zawieszenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedstawione przez Europejską Agencję Leków 1 Wnioski naukowe Ogólne podsumowanie oceny naukowej dotyczącej kwasu nikotynowego/laropiprantu

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. - - - - - Jakość życia w onkologii w trakcie leczenia ukierunkowanego molekularnie chorych z rozpoznaniem rozsianego raka nerki Quality of life in oncology in course of molecularly targeted therapy in

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 624 Poz. 71 Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej dazatynibem 1.1. Kryteria

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie raka nerki

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie raka nerki Załącznik nr 39 do zarządzenia nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ Załącznik nr 8 do zarządzenia nr 10/2012/DGL Prezesa NFZ z dnia 15 lutego 2012 r. Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

aktualny stan wiedzy o leczeniu ukierunkowanym molekularnie chorych na raka jasnokomórkowego nerki

aktualny stan wiedzy o leczeniu ukierunkowanym molekularnie chorych na raka jasnokomórkowego nerki aktualny stan wiedzy o leczeniu ukierunkowanym molekularnie chorych na raka jasnokomórkowego nerki Eric A. Singer, Gopal N. Gupta, Ramaprasad Srinivasan Current Opinion in Oncology 2011; 23: 283-289. Cel

Bardziej szczegółowo

Typ histopatologiczny

Typ histopatologiczny Typ histopatologiczny Wiek Stopieo zróżnicowania nowotworu Typ I (hormonozależny) Adenocarcinoma Adenoacanthoma Naciekanie przestrzeni naczyniowych Wielkośd guza Typ II (hormononiezależny) Serous papillary

Bardziej szczegółowo

RAK PŁUCA 2016 ROK. Maciej Krzakowski

RAK PŁUCA 2016 ROK. Maciej Krzakowski RAK PŁUCA 2016 ROK Maciej Krzakowski MEDIANA CZASU PRZEŻYCIA CAŁKOWITEGO 12-24/ 12 2-4/ 12 Leczenie objawowe Chemioterapia 1-lekowa DDP Chemioterapia 2-lekowa DDP+VP16/VBL Chemioterapia 2-lekowa DDP+Leki

Bardziej szczegółowo

Ogólne podsumowanie oceny naukowej produktu leczniczego Mifepristone Linepharma i nazw produktów związanych (patrz aneks I)

Ogólne podsumowanie oceny naukowej produktu leczniczego Mifepristone Linepharma i nazw produktów związanych (patrz aneks I) Aneks II Wnioski naukowe i podstawy pozytywnej opinii zgodnie z warunkiem pozwolenia na dopuszczenie do obrotu i warunkiem zmiany charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta przedstawione

Bardziej szczegółowo

Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce

Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce Warszawa, 27.01.2016 Seminarium naukowe: Terapie przełomowe w onkologii i hematoonkologii a dostępność do leczenia w Polsce na tle Europy Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce Dr n.

Bardziej szczegółowo

Okrągły stół 2013: zalecenia terapeutyczne w leczeniu systemowym rozsianego raka nerkowokomórkowego

Okrągły stół 2013: zalecenia terapeutyczne w leczeniu systemowym rozsianego raka nerkowokomórkowego Rekomendacje Recommendations NOWOTWORY Journal of Oncology 2014, volume 64, number 5, 443 453 DOI: 10.5603/NJO.2014.0072 Polskie Towarzystwo Onkologiczne ISSN 0029 540X www.nowotwory.viamedica.pl Okrągły

Bardziej szczegółowo

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTACI FARMACEUTYCZNYCH, MOCY PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DRÓG PODANIA, WNIOSKODAWCÓW, POSIADACZY POZWOLEŃ NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH Państwo członkowskie Podmiot

Bardziej szczegółowo

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64)

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) Załącznik B.10. LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU 1 2 3 1. Leczenie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 54/2011 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych z dnia 25 lipca 2011 r. w sprawie usunięcia z wykazu świadczeń gwarantowanych albo

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Aneks. Wnioski naukowe i podstawy do odmowy przedstawione przez Europejską Agencję Leków

Aneks. Wnioski naukowe i podstawy do odmowy przedstawione przez Europejską Agencję Leków Aneks Wnioski naukowe i podstawy do odmowy przedstawione przez Europejską Agencję Leków Wnioski naukowe i podstawy do odmowy przedstawione przez Europejską Agencję Leków Produkt leczniczy Folotyn roztwór

Bardziej szczegółowo

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64)

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 671 Poz. 17 Załącznik B.10. LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE

Bardziej szczegółowo

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64)

LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 607 Poz. 71 Załącznik B.10. LECZENIE RAKA NERKI (ICD-10 C 64) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE

Bardziej szczegółowo

Data rozpoczęcia badania klinicznego i przewidywan y czas jego trwania. Przewidywana liczba uczestników badania klinicznego i kryteria ich rekrutacji

Data rozpoczęcia badania klinicznego i przewidywan y czas jego trwania. Przewidywana liczba uczestników badania klinicznego i kryteria ich rekrutacji Lp. Tytuł Nazwa sponsora lub przedstawiciela sponsora Dane identyfikujące koordynatora /lub badacza, w tym czy prowadzi on równolegle inne kliniczne lub zamierza je prowadzić Skład zespołu badawczego rozpoczęcia

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 182/2013 z dnia 9 września 2013 r. w sprawie oceny leku Iressa (gefitynib) we wskazaniu leczenie niedrobnokomórkowego

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. - - - - - Badanie kliniczne III fazy oceniające zastosowanie ewerolimusu w leczeniu rozsianego raka nerkowokomórkowego Wyniki końcowe i analiza czynników prognostycznych Phase 3 Trial of Everolimus for

Bardziej szczegółowo

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008.

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. załącznik nr 7 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. 1. Nazwa programu:

Bardziej szczegółowo

Co możemy zaoferować chorym z rozpoznanym migotaniem przedsionków? Możliwości terapii przeciwkrzepliwej.

Co możemy zaoferować chorym z rozpoznanym migotaniem przedsionków? Możliwości terapii przeciwkrzepliwej. Adam Sokal Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Kardio-Med Silesia Co możemy zaoferować chorym z rozpoznanym migotaniem przedsionków? Możliwości terapii przeciwkrzepliwej. AF i udar U ok. 1 z 3 chorych

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

Sunitynib [Sutent ] w programie terapeutycznym leczenia raka nerkowo-komórkowego

Sunitynib [Sutent ] w programie terapeutycznym leczenia raka nerkowo-komórkowego Agencja Oceny Technologii Medycznych Wydział Oceny Technologii Medycznych Sunitynib [Sutent ] w programie terapeutycznym leczenia raka nerkowo-komórkowego Raport ws. oceny świadczenia opieki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Sunitynib [Sutent ] w programie terapeutycznym leczenia raka nerkowo-komórkowego

Sunitynib [Sutent ] w programie terapeutycznym leczenia raka nerkowo-komórkowego W przygotowaniu oceny raportu ws. oceny leku lub wyrobu medycznego udział wzięli pracownicy Działu Raportów i Oceny Raportów Wydziału Oceny Technologii Medycznych AOTM:. Osoby uczestniczące w pracach nad

Bardziej szczegółowo

Płynna biopsja Liquid biopsy. Rafał Dziadziuszko Klinika Onkologii i Radioterapii Gdański Uniwersytet Medyczny

Płynna biopsja Liquid biopsy. Rafał Dziadziuszko Klinika Onkologii i Radioterapii Gdański Uniwersytet Medyczny Płynna biopsja Liquid biopsy Rafał Dziadziuszko Klinika Onkologii i Radioterapii Gdański Uniwersytet Medyczny Podstawowe pojęcia Biopsja uzyskanie materiału tkankowego lub komórkowego z guza celem ustalenia

Bardziej szczegółowo

Badania laboratoryjne (i inne) są wykonywane w jednych z najlepszych na świecie laboratoriów.

Badania laboratoryjne (i inne) są wykonywane w jednych z najlepszych na świecie laboratoriów. {jcomments off} BADANIA KLINICZNE 1. W badaniach klinicznych testuje się nowe leki. 2. Badania kliniczne są często jedyną okazją do podjęcia leczenia w przypadku nieskuteczności lub niskiej sktutecznosći

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia:

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia: Kwalifikacja do leczenia osteoporozy i kosztoefektywność leczenia osteoporozy w Polsce, polska wersja FRAX konferencja okrągłego stołu podczas IV Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

Odmienności podejścia terapeutycznego w rzadszych podtypach raka jajnika

Odmienności podejścia terapeutycznego w rzadszych podtypach raka jajnika Odmienności podejścia terapeutycznego w rzadszych podtypach raka jajnika Rak jajnika: nowe wyzwania diagnostyczno - terapeutyczne Warszawa, 15-16.05.2015 Dagmara Klasa-Mazurkiewicz Gdański Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Lek Avastin stosuje się u osób dorosłych w leczeniu następujących rodzajów nowotworów w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi:

Lek Avastin stosuje się u osób dorosłych w leczeniu następujących rodzajów nowotworów w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi: EMA/175824/2015 EMEA/H/C/000582 Streszczenie EPAR dla ogółu społeczeństwa bewacyzumab Niniejszy dokument jest streszczeniem Europejskiego Publicznego Sprawozdania Oceniającego (EPAR) dotyczącego leku.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 618 Poz. 51 Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej dazatynibem 1.1. Kryteria

Bardziej szczegółowo

Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta

Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta Copyright All rights reserved 211 AMEDS Centrum 2 PACJENCI W badaniu wzięła udział grupa 47 pacjentów ze Stwardnieniem Rozsianym

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

Mifepriston Linepharma. Mifepristone Linepharma. Mifepristone Linepharma 200 mg comprimé. Mifepristone Linepharma 200 mg Tafla

Mifepriston Linepharma. Mifepristone Linepharma. Mifepristone Linepharma 200 mg comprimé. Mifepristone Linepharma 200 mg Tafla Aneks I Wykaz nazw, postać farmaceutyczna, moc produktu leczniczego, droga podania, wnioskodawcy / podmioty odpowiedzialne posiadające pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w państwach członkowskich 1 Podmiot

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

NOWE ZWIĄZKI PRZECIWNOWOTWOROWE Z GRUPY INHIBITORÓW KINAZY TYROZYNOWEJ EGFR STOSOWANE W TERAPII CELOWANEJ. Joanna Rozegnał

NOWE ZWIĄZKI PRZECIWNOWOTWOROWE Z GRUPY INHIBITORÓW KINAZY TYROZYNOWEJ EGFR STOSOWANE W TERAPII CELOWANEJ. Joanna Rozegnał NOWE ZWIĄZKI PRZECIWNOWOTWOROWE Z GRUPY INHIBITORÓW KINAZY TYROZYNOWEJ EGFR STOSOWANE W TERAPII CELOWANEJ Joanna Rozegnał TERAPIA CELOWANA: Jedna z najbardziej nowoczesnych metod leczenia nowotworów Skierowana

Bardziej szczegółowo

Paclitaxel plus bevacizumab versus paclitaxel alone for metastatic breast cancer Miller K, Wang M, Gralow J i wsp. N Engl J Med 2007; 357: 2666-2676

Paclitaxel plus bevacizumab versus paclitaxel alone for metastatic breast cancer Miller K, Wang M, Gralow J i wsp. N Engl J Med 2007; 357: 2666-2676 NOWOTWORY Journal of Oncology 2008 volume 58 Number 1 101 105 Journal Club Bevacizumab plus interferon alfa-2a for treatment of metastatic renal cell carcinoma: a randomised, doubleblind phase III trial

Bardziej szczegółowo

Immunoterapia niedrobnokomórkowego raka płuca. dr n. med. Adam Płużański. Klinika Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej

Immunoterapia niedrobnokomórkowego raka płuca. dr n. med. Adam Płużański. Klinika Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Immunoterapia niedrobnokomórkowego raka płuca dr n. med. Adam Płużański Klinika Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Centrum Onkologii-Instytut im.m Skłodowskiej-Curie w Warszawie Historia prób immunoterapii

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY 1.Kryteria kwalifikacji 1.1 Leczenia interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

Nowe podejście w leczeniu szpiczaka plazmocytowego

Nowe podejście w leczeniu szpiczaka plazmocytowego Nowe podejście w leczeniu szpiczaka plazmocytowego Krzysztof Giannopoulos Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej Uniwersytet Medyczny w Lublinie Model przebiegu szpiczaka mnogiego 10 Choroba bezobjawowa Choroba

Bardziej szczegółowo

Przegląd piśmiennictwa. Aleksandra Łacko Katedra Onkologii UM we Wrocławiu Oddział Chemioterapii USZK

Przegląd piśmiennictwa. Aleksandra Łacko Katedra Onkologii UM we Wrocławiu Oddział Chemioterapii USZK Przegląd piśmiennictwa Journalof ClinicalOncology Aleksandra Łacko Katedra Onkologii UM we Wrocławiu Oddział Chemioterapii USZK Największe doświadczenie jednego ośrodka z GTN wysokiego ryzyka Retrospektywna

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 589 Poz. 86 Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. - - - - - STRESZCZENIE Założenia: Rak nerkowokomórkowy (RCC, renal cell carcinoma) stanowi 80 85% wszystkich nowotworów złośliwych nerki. Ewerolimus należy do grupy leków selektywnie hamujących kinazę

Bardziej szczegółowo

Data rozpoczęcia badania klinicznego i przewidywan y czas jego trwania. Przewidywana liczba uczestników badania klinicznego i kryteria ich rekrutacji

Data rozpoczęcia badania klinicznego i przewidywan y czas jego trwania. Przewidywana liczba uczestników badania klinicznego i kryteria ich rekrutacji Lp. Tytuł Nazwa sponsora lub przedstawiciela sponsora Dane identyfikujące koordynatora /lub badacza, w tym czy prowadzi on równolegle inne kliniczne lub zamierza je prowadzić Skład zespołu badawczego rozpoczęcia

Bardziej szczegółowo