NAUKI EKONOMICZNE. tom 5

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NAUKI EKONOMICZNE. tom 5"

Transkrypt

1 NAUKI EKONOMICZNE tom 5

2

3 Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Płocku NAUKI EKONOMICZNE tom 5 Płock 2006

4 REDAKCJA NACZELNA WYDAWNICTWA PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W PŁOCKU REDAKTOR NACZELNY prof. zw. dr hab. Krzysztof A. Kuczyński SEKRETARZ REDAKCJI mgr Katarzyna Atemborska REDAKTOR NAUKOWY TOMU NAUKI EKONOMICZNE prof. dr hab. Jacek Grzywacz RECENZENT prof. zw. dr hab. Leokadia Oręziak ISSN X DRUK PPH Zapol Dmochowski, Sobczyk Spółka Jawna al. Piastów 42, Szczecin,

5 SPIS TREŚCI Sławomir Kowalski Ewolucyjny charakter Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej 7 Piotr Michalik Renty strukturalne w powiecie gostynińskim 17 Sławomir Kowalski Wykorzystywanie funduszy Unii Europejskiej oraz ochrona środowiska na obszarach wiejskich poprzez realizację programów rolnośrodowiskowych 33 Agnieszka Adamska Małe i średnie przedsiębiorstwa w kontekście Strategii Lizbońskiej 45 Anna Skowronek-Mielczarek Możliwość pozyskiwania kapitałów przez sektor polskich małych i średnich przedsiębiorstw 63 Alfred Obrębski Sposoby zwiększania różnorodności biologicznej na przykładzie gminy Bielsk w powiecie płockim 75 Piotr Uździcki Determinanty trwałej przewagi konkurencyjnej 85 Piotr Szczepankowski Fuzje i przejęcia w tworzeniu wartości przedsiębiorstw 97 Elżbieta Gąsiorowska Cena oferowana przez dostawcę czynnikiem wpływającym na decyzje nabywcze podejmowane na rynku przedsiębiorstw 113 Mariola Szewczyk Amortyzacja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych w świetle prawa bilansowego i podatkowego, a kształtowanie się nadwyżki finansowej przedsiębiorstwa 129

6 Leszek Pruszkowski System informacyjny eksploatacji środków trwałych 143 Jacek Grzywacz Dystrybucja usług bankowych i jej skuteczność 159 Anna Nowacka Pozycja banków spółdzielczych w sektorze bankowym 169 Izabela Zawiślińska Formy integracji walutowej 183 Monika Burżacka-Majcher Wpływ faktoringu na skuteczność rozliczeń transakcji zagranicznych 191 Magdalena Grabowska Cash pooling sposób na efektywne zarządzanie płynnością grupy kapitałowej 201 Paweł Kaczmarczyk Neuronowe i regresyjno-neuronowe modelowanie i prognozowanie zjawisk ekonomicznych. Empiryczna weryfikacja porównawcza 209 Hanna Lewandowska Kryteria oceny ofert przetargowych samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej jako stymulatory wyboru oferty optymalnej 219 Joanna Koprowicz Kreowanie kultury sprzyjającej uczeniu się w organizacji 231 Piotr Michalik, Małgorzata Znyk Rola uczelnianego biura karier w przygotowaniu studentów do funkcjonowania na rynku pracy 243 Bogusław Pytlik Polityka zagraniczna Kanady w latach

7 Zeszyty Naukowe PWSZ w Płocku Nauki Ekonomiczne, tom V, 2006 Sławomir Kowalski Ewolucyjny charakter wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej 1. Wstęp 2. Początki Wspólnej Polityki Rolnej - cele i zasady 3. Reformy Wspólnej Polityki Rolnej w latach 70. i Reforma Mac Sharry ego 5. Agenda 2000 zmiany WPR na lata Reforma Wspólnej Polityki Rolnej uzgodniona w Luksemburgu 7. Podsumowanie 1. Wstęp Rolnictwo w Europie Zachodniej od czasu powstania pierwszych wspólnych struktur europejskich uległo znacznym przeobrażeniom. Polityka rolna, jako jedna z pierwszych, została ujednolicona na szczeblu wspólnotowym, a zakres ingerencji wspólnotowych stał się szeroki. O ile w latach 60 rolnictwo unijne było rozdrobnione i nisko produktywne jak nasze, a cały region był dużym importerem żywności, to dziś Unia jest poważnym eksporterem żywności, a rolnictwo osiąga najwyższe światowe wskaźniki wydajności oraz plony. Jednocześnie dochody rolników są porównywalne z dochodami w innych dziedzinach gospodarki. Stało się to możliwe dzięki Wspólnej Polityce Rolnej. Niewiele aspektów polityki rolnej pozostawiono w gestii państw członkowskich. Do lat 80. WPR była nastawiona na unowocześnienie rolnictwa i jego intensyfikację, co miało doprowadzić do samowystarczalności żywnościowej. Stworzony system, poprzez wysokie ceny rolne, silną ochronę celną, ogromne wsparcie ze środków Wspólnoty i budżetów narodowych zarówno produkcji rolnej, jak i rozwoju infrastruktury wiejskiej, ochronę środowiska wpływał na stabilizację rynków artykułów rolnych oraz rozwój rolnictwa i wsi. Pozwalał także na modernizację gospodarstw, podtrzymywał dochody rolnicze, sprzyjał promocji i wspieraniu eksportu. Był to i jest jednak system kosztowny, niechętnie widziany w krajach ościennych, gdyż dotacje do eksportu destabilizują międzynarodowy rynek rolny. Po osiągnięciu progu samozaopatrzenia, przed dwudziestu laty, pojawiły się problemy z nadprodukcją. Wysoki zakres uregulowań wspólnotowych w rolnictwie sprawia, że wydatki na rolnictwo i rozwój wsi stanowią około połowy wydatków budżetu Unii Europejskiej. Sukcesy WPR pierwszych dwudziestu lat stały się problemami tej polityki, zwłaszcza ostatnich kilkunastu lat, powodem reform z 1992 r., zmian zawartych w Agendzie 2000 oraz 7

8 Sławomir Kowalski obecnych poszukiwań dalej idących zmian polityki rolnej w kierunku popierania bardziej naturalnego rozwoju rolnictwa, zwiększenia jego wpływu na zachowanie i kształtowanie środowiska oraz polepszenie jakości żywności Początki Wspólnej Polityki Rolnej - cele i zasady Podstawowe cele Wspólnej Polityki Rolnej zostały ustanowione przez państwa członkowskie Unii Europejskiej w Traktacie o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej z dnia 25 marca 1957 roku, czyli w Traktacie Rzymskim. Z uwagi na specyfikę produkcji rolnej, rolnictwo zostało uznane za szczególną dziedzinę gospodarki. Regulacje dotyczące rynku rolnego wydzielono ze wspólnego rynku innych towarów i usług zapewniając mu system ochrony oparty na działaniach interwencyjnych i protekcjonistycznych. Europejska Wspólnota Gospodarcza została zobowiązana do prowadzenia Wspólnej Polityki Rolnej poprzez realizację wytyczonych w niej podstawowych celów, które zgodnie z art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, są następujące: 2 zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie, stabilizację rynków, zagwarantowanie bezpiecznego poziomu dostaw, zapewnienie konsumentom zaopatrzenia po rozsądnych cenach. Podstawowym środkiem, dzięki któremu miano osiągnąć cele wspólnej polityki rolnej, była wspólna organizacja rynków rolnych, wprowadzana w życie stopniowo. W traktacie wymieniono też główne środki służące realizacji celów WPR, takie jak ceny, subwencje produkcyjne i marketingowe, systemy magazynowania, oraz wspólne mechanizmy stabilizowania importu i eksportu. Dla skutecznego działania wspólnej organizacji rynków rolnych przewidziano też utworzenie Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji w Rolnictwie (FEOGA). Na Konferencji Rolnej EWG w Stresa w 1958 r. opracowano pierwsze i główne zasady WPR, które stanowią jej fundament po dzień dzisiejszy. Są to: jednolitości rynku, oznaczającej swobodny przepływ produktów rolnych między państwami członkowskimi Wspólnoty, jednakowe ceny skupu interwencyjnego głównych produktów rolnych, jednolitą zasadę regulacji rynku rolnego, wspólne reguły handlu z krajami trzecimi. Rynek ten funkcjonuje więc na zasadzie równego traktowania towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej; preferencji europejskich, polegających na stworzeniu warunków zapewniających pierwszeństwo zbytu produktom wytworzonym na obszarze Wspólnoty i rozbudowany system ochrony przed importem tańszych produktów z krajów trzecich; 1 Wspólna polityka rolna Unii Europejskiej a polskie rolnictwo. Rozważania o korzyściach i kosztach, red. M. Brzóska, I. Nurzyńska, UKIE, Warszawa 2002, s J.Rowiński, Wspólna polityka rolna, (w:) Unia Europejska, t. I, red. E. Kawecka-Wyrzykowska, E. Synowiec, IKCHZ, Warszawa 2004, s

9 Ewolucyjny charakter wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej solidarności finansowej, polegającej na wspólnym ponoszeniu kosztów WPR przez wszystkie państwa członkowskie, bez względu na terytorialny i rzeczowy aspekt wykorzystania środków. W Traktacie Rzymskim ustalono też ogólny harmonogram tworzenia Wspólnej Polityki Rolnej i wspólnego rynku rolnego. Wspólna Politykę Rolną EWG finansowaną z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa można podzielić na 3 : 1. Politykę rynkowo-cenową, która w praktyce pochłonęła 90% Funduszu z części Gwarancje, pokrywającą wydatki w zakresie rolnej polityki rynkowo-cenowej, Rysunek 1. Struktura Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej Rysunek 1. Struktura Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej Wspólna Polityka Rolna Polityka strukturalna Polityka rynkowo-cenowa Wewn trzna - system cen minimalnych (bazowa, minimalna, interwencyjna), - system cen docelowych (orientacyjna, wska nikowa), - zakupy interwencyjne i magazynowanie nadwy ek, - przeznaczenie produktów rolnych i ywno ciowych na cele nie ywno ciowe, - kwotowanie wielko ci produkcji, - dop aty bezpo rednie dla producentów rolnych, - redukcja kosztów produkcji Zewn trzna (protekcjonizm) - ceny wej cia (ceny minimalne importu, progu, luzy), - obci enia importowe (c a, op aty wyrównawcze), - regulacje administracyjne (kontyngenty, standardy i normy techniczne, przepisy sanitarne), - dotacje do eksportu. ród o: Gospodarstwa rolne Unii Europejskiej. Koszty i korzy ci, red. M. Markiewicz, FDPA, Warszawa Źródło: Gospodarstwa rolne Unii Europejskiej. Koszty i korzyści, red. M. Markiewicz, FDPA, Warszawa Reformy Wspólnej Polityki Rolnej w latach 70. i Politykę strukturalną finansowaną z części Orientacje Funduszu służącą przeobrażeniom strukturalnym w rolnictwie. Podstawowym rodkiem, dzi ki któremu miano osi gn cele WPR, by a wspólna organizacja rynków rolnych, wprowadzana w ycie stopniowo. Proces wprowadzania w ycie 3. Reformy Wspólnej Polityki Rolnej w latach 70. i 80. mechanizmów rynków bran owych rozpocz si 1 stycznia 1962 roku. Zorganizowanie wspólnego Podstawowym rynku nie środkiem, by o atwe, dzięki cho któremu istnia y miano czynniki osiągnąć przemawiaj ce cele WPR, za jego była wspólna organizacja wprowadzeniem. rynków Wspólna rolnych, Polityka wprowadzana Rolna wyra a a w wol życie zapewnienia stopniowo. samowystarczalno ci Proces wprowadzania w życie ywno ciowej mechanizmów Europy rynków i motywowania branżowych rolników rozpoczął do aktywnego się uczestnictwa 1 stycznia w 1962 rozwoju roku. Zorganizowanie gospodarczym wspólnego krajów rynku za o ycieli nie było Wspólnoty łatwe, 4. Do choć ko ca istniały lat 80. g ównym czynniki rodkiem przemawiające realizacji za jego wprowadzeniem. Wspólna Polityka Rolna wyrażała wolę zapewnienia samowystarczalności celów WPR by o wsparcie cen rolnych za pomoc skomplikowanego systemu instrumentów żywnościowej Europy i motywowania rolników do aktywnego uczestnictwa w rozwoju 4 Wspólna polityka rolna Unii Europejskiej a polskie rolnictwo. Rozwa ania o korzy ciach i kosztach, red. M. 3 Gospodarstwa Brzóska, I. rolne Nurzy ska, Unii Europejskiej. UKIE, Warszawa Koszty 2002, i korzyści, s. 8. red. M. Markiewicz, FDPA, Warszawa 2001, s

10 Sławomir Kowalski gospodarczym krajów założycieli Wspólnoty 4. Do końca lat 80. głównym środkiem realizacji celów WPR było wsparcie cen rolnych za pomocą skomplikowanego systemu instrumentów polityki handlowej (głównie cła importowe i dotacje eksportowe) oraz systemu bezpośredniej interwencji rynkowej. Z uwagi na niski stopień samowystarczalności żywnościowej UE, system ten przynosił dochody netto wspólnotowemu budżetowi, bowiem przychody z ceł przewyższały koszt subsydiów eksportowych. Jednak postęp technologiczny stymulowany w znacznej mierze wsparciem ze strony WPR prowadził do stopniowego wzrostu wydajności i wzrostu produkcji, co przy stosunkowo słabym wzroście konsumpcji spowodowało zwiększenie stopnia samowystarczalności żywnościowej. Wzrastające nadwyżki produkcji i przewaga eksportu nad importem oznaczały wzrost wydatków na subsydia eksportowe i spadek przychodów z ceł. Rosnące koszty budżetowe stały się głównym problemem WPR i ważnym motywem jej reform 5. Plan Mansholta 6 Pierwsza próbą przystosowania WPR do nowej sytuacji ekonomicznej był powstały pod koniec lat 60. plan Mansholta. Miał on na celu zapewnienie równowagi rynkowej oraz poprawę struktury agrarnej. W Planie zauważono, że 80% wszystkich gospodarstw to gospodarstwa za małe, by racjonalnie zatrudniać jedną osobę i efektywnie wykorzystać kapitał. Program proponował 7 : wcześniejsze emerytury dla rolników przekazujących ziemię w celu poprawy struktury agrarnej, pomoc w celu zwiększania lub tworzenia nowych gospodarstw rolniczych, koncentracje podaży poprzez tworzenie grup producenckich i przywrócenie równowagi między podażą a popytem, zmniejszenie powierzchni użytków rolnych o 5 mln ha z przeznaczeniem na zalesienia. Plan Mansholta zapoczątkował proces przejmowania polityki strukturalnej w rolnictwie przez instytucje EWG, natomiast w sferze polityki rynkowej nie osiągnięto założonych celów, ponieważ nie udało się uzyskać zgody państw członkowskich na zaproponowane działania. W latach 70. i 80. podjęto działania na rzecz ograniczenia protekcjonizmu rolnego, które zakładały 8 : wprowadzenie w 1977 roku opłaty współodpowiedzialności jako środka regulującego podaż mleka, której istotą było ponoszenie przez producentów mleka części kosztów likwidacji nadwyżek na rynku mleka i artykułów mleczarskich, wprowadzenie w 1984 roku indywidualnych i narodowych kwot produkcyjnych mleka. Przekroczenie indywidualnych kwot skutkowało nałożeniem na rolników wysokich kar finansowych, określenie pułapu finansowania WPR w latach (wzrost wydatków nie mógł przekroczyć 74% stopy wzrostu PKB Wspólnoty), 4 Wspólna polityka rolna Unii Europejskiej a polskie rolnictwo. Rozważania o korzyściach i kosztach, red. M. Brzóska, I. Nurzyńska, UKIE, Warszawa 2002, s J. Czapla, W. Guba, Wspólna Polityka Rolna i jej skutki dla Polski po akcesji do Unii Europejskiej, FAPA, Warszawa 2002, s Sicco Mansholt polityk holenderski, komisarz rolny EWG i wiceprzewodniczący Komisji EWG. 7 Gospodarstwa rolne Unii Europejskiej. Koszty i korzyści, red. M. Markiewicz, FDPA, Warszawa 2001, s J.Rowiński, Wspólna polityka rolna, (w:) Unia Europejska, t. I, red. E. Kawecka-Wyrzykowska, E. Synowiec, IKCHZ, Warszawa 2004, s

11 Ewolucyjny charakter wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej wprowadzenie w roku gospodarczym 1988/89 opłaty współodpowiedzialności z tytułu produkcji zbóż pobieranej z góry i zwracanej tylko wówczas, jeśli produkcja zbóż ogółem nie przekroczyła 160 mln ton we Wspólnocie. Interwencjonizm rynkowo-cenowy ukształtował również bardzo korzystne relacje cenowe między cenami środków produkcji a cenami produktów rolnych wywołując nadmierną intensyfikację, prowadząc do zagrożeń środowiska naturalnego. 4. Reforma Mac Sharry ego 9 Zasadniczą reformę WPR rozpoczęto w 1992 roku w obliczu nadal poważnych nadwyżek produkcji, wysokich kosztów produkcji, wysokich kosztów wsparcia, a także konieczności dostosowywania mechanizmów WPR do zasad zaproponowanych w Rundzie Urugwajskiej GATT. Celem tej reformy była ekstensyfikacja produkcji rolnej, ochrona środowiska i kształtowanie przestrzeni wiejskiej. Założenia reformy WPR z 1992 roku 10 : Sektor produkcji roślinnej 1. Stopniowa redukcja o 1/3 ceny interwencyjnej na zboża w latach 1993/ /96, równocześnie wprowadzono jednolitą cenę interwencyjną na wszystkie (poza pszenicą twardą) rodzaje zbóż objęte interwencją, 2. Wprowadzenie płatności bezpośrednich, rekompensujących obniżki cen gwarantowanych, zróżnicowanych regionalnie i opartych na powierzchni obsiewanej i plonach w okresie bazowym dla zbóż, nasion oleistych i roślin wysokobiałkowych, 3. Uzależnienie płatności bezpośrednich dla dużych gospodarstw rolnych (zdolne do wyprodukowania ponad 92 t zbóż) od ich uczestnictwa w programach ograniczania powierzchni upraw (przymus odłogowania wynosił 5-15% powierzchni upraw), 4. Uniezależnienie wysokości płatności bezpośrednich od bieżącej produkcji gospodarstwa. Płatności bezpośrednie obliczano mnożąc powierzchnię uprawy zbóż przez plony referencyjne zbóż, 5. Subwencjonowanie przymusowego i dobrowolnego odłogowania gruntów. Wysokość subwencji była uzależniona od plonów referencyjnych zbóż. Subwencje z tytułu odłogowania przymusowego były wyższe niż w programie odłogowania dobrowolnego, 6. Ograniczenie subwencjonowanej powierzchni upraw do powierzchni podstawowej. Powierzchnia ta była równa średniej arytmetycznej powierzchni gruntów odłogowanych i powierzchni uprawy zbóż, roślin oleistych i strączkowych pastewnych w latach Sektor produkcji zwierzęcej 1. Obniżenie o 15% cen interwencyjnych wołowiny w 3 fazach ( ), 2. Zwiększenie wysokości i wprowadzenie nowych dopłat bezpośrednich na sztukę bydła przy zachowaniu limitu obsady zwierząt, 3. Zwiększone premie za ekstensyfikację produkcji. 9 Ray Mac Sharry był komisarzem Wspólnoty do spraw rolnictwa, polityk irlandzki. 10 K. Romanowska, Wspólna Polityka Rolna cele, zasady, ewolucja, (w:) Integracja polskiej wsi i rolnictwa z Unią Europejską. Wspólna polityka rolna. Fundusz strukturalne, FAPA, Warszawa 1998, s

12 Sławomir Kowalski Instrumenty towarzyszące 1. Pakiet przedsięwzięć agro-ekologicznych, skłaniających rolników do stosowania metod produkcji chroniących środowisko i kształtowania krajobrazu (ekstensyfikacja, przywracanie pierwotnych biotopów itp.), 2. Wsparcie programów zalesiania, którego celem była poprawa stanu zasobów leśnych oraz tworzenie przestrzeni wiejskiej zgodnie z równowagą środowiska, 3. Program przechodzenia na wcześniejsze emerytury w wieku od 55 lat i przekazywanie gospodarstw w celu poprawy struktury agrarnej. Reforma MacSharry ego była ważnym etapem na drodze przekształcenia WPR w mającą znacznie szersze horyzonty politykę ekonomicznego i społecznego rozwoju obszarów wiejskich. Jedynie część oczekiwań wobec reformy spełniła się. Mniejszy niż planowany był spadek wydatków na rolnictwo z uwagi na koszty związane z BSE (choroba szalonych krów). Do pozytywnych efektów reformy należy zaliczyć: spadek cen produktów rolnych objętych reformą, redukcja nadwyżek produktów rolnych oraz utrzymanie dochodów rolniczych na odpowiednim poziomie. 5. Agenda 2000 zmiany WPR na lata Mimo pozytywnych efektów wdrażania reformy Mac Sharry ego, już w rok po zakończeniu jej wdrażania, zaproponowano dalsze zmiany WPR. W 1997 roku ogłoszono program Agenda 2000, który określał zmiany WPR do 2006 roku. Zmiany te zostały przyjęte podczas szczytu Unii w Berlinie w 1999 roku. Finansowanie WPR oparto na założeniach mających na celu stabilizację wydatków na rolnictwo, wzrost ich efektywności i przestrzeganie dyscypliny budżetowej. Rolnictwo traktowane jest nie tylko jako dział produkcji żywności, ale i element wielofunkcyjnego rozwoju wsi i kształtowania środowiska naturalnego. Krytykę dotychczasowej WPR i postulaty społeczne odnośnie nowych celów rozwoju wsi i rolnictwa w UE znalazły wyraz w koncepcji tzw. europejskiego modelu rolnictwa, których główne komponenty to 11 : 1. Rolnictwo konkurencyjne, zdolne do aktywnego wykorzystywania możliwości oferowanych przez rynki światowe bez nadmiernego subsydiowania, i zapewniające odpowiedni standard życia rolnikom, 2. Metody produkcji rolnej, które są bezpieczne dla środowiska naturalnego, i które dostarczają produkty o wysokiej jakości zdrowotnej, zgodnie z oczekiwaniami społecznymi, 3. Rolnictwo zrównoważone, kontynuujące bogatą tradycję europejską w zakresie produkcji żywności, 4. Utrzymanie aktywnych ekonomicznie obszarów wiejskich zdolnych do tworzenia nowych miejsc pracy dla swoich mieszkańców, 5. Prostsza, bardziej zrozumiała polityka rolna, która jasno rozgranicza decyzje Wspólnoty od tych, jakie powinny pozostać w kompetencji krajów członkowskich, 6. Polityka rolna zapewniająca, że wydatki na jej realizację są uzasadnione działaniem rolników oczekiwanym przez społeczeństwo (ochrona i kształtowanie środowiska). 11 J. Czapla, W. Guba, Wspólna Polityka Rolna i jej skutki dla Polski po akcesji do Unii Europejskiej, FAPA, Warszawa 2002, s

13 Ewolucyjny charakter wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej Założenia Agendy 2000 Sektor produkcji roślinnej Redukcja cen o 15% z obecnych 119,2 euro/t do 110,3 w 2001 r. i 101,31 w 2002 r., ale utrzymanie dopłat miesięcznych w zależności od terminu skupu, Wypłaty bezpośrednie, które kompensują tę obniżkę, wzrosą z obecnych 54,3 euro/t do 63 euro/t, Dopłaty bezpośrednie do produkcji nasion rzepaku i lnu obniżone do poziomu dopłat do zbóż (trzystopniowo), z obecnych 94,2 euro/t, Wprowadza się dodatkowe dopłaty do roślin białkowych, Ustalenie stopy obowiązkowego odłogowania na poziomie 10%, przy możliwości większych dobrowolnych wyłączeń. Sektor produkcji zwierzęcej Stopniowa redukcja cen interwencyjnych wołowiny o 20%, Obniżka cen interwencyjnych zostanie zrekompensowana stopniowo rosnącymi płatnościami na sztukę zwierząt (krowy mamki, specjalna premia wołowa), Otrzymanie płatności nadal uwarunkowane liczbą sztuk na hektar pastwiska lub upraw paszowych, System kwot mlecznych utrzymany do 2006 roku, ceny podtrzymywane obniżone średnio o 10%, zostaną wprowadzone nowe płatności na krowy mleczne. Instrumenty towarzyszące Zwiększone środki m.in. na programy zalesiania i wcześniejsze emerytury rolnicze. Postanowienia przyjęte na szczycie w Berlinie w 1999 roku dotyczą utrzymania ogólnego wsparcia rolnictwa co najmniej do 2006 roku. Przyjęte rozwiązania zmierzają w kierunku stopniowego wycofywania się Wspólnoty z podtrzymywania cen w formie interwencyjnych zakupów na rynku rolnym na rzecz rozwoju polityki strukturalnej oraz bezpośredniego podtrzymywania dochodów rolniczych. Wspólna Polityka Rolna zawiera coraz słabsze zachęty do nadmiernego wzrostu i intensyfikacji produkcji, a coraz więcej instrumentów nastawionych na ochronę środowiska. Zachodzi konieczność przeprowadzania dalszy reform WPR, które wynikają z wciąż wysokich kosztów jej finansowania jak również z perspektywy rozszerzenia Unii Europejskiej o stowarzyszone kraje Europy Środkowej i Wschodniej. Wykres Wykres 1. Wydatki 1. Wydatki w ramach w ramach bud etu budżetu Unii Europejskiej Unii Europejskiej w 2002 roku w 2002 roku 5% 4% 3% wspólna polityka rolna 8% polityka strukturalna 45% polityka i pomoc zagraniczna administracja badania i rozwój 35% pozosta e Źródło: General Budżet of the European Union for the Financial Year 2002, European Commision, Brussels ród o: General Bud et of the European Union for the Financial Year 2002, European Commision, Brussels Reforma Wspólnej Polityki Rolnej uzgodniona w Luksemburgu

14 Sławomir Kowalski 6. Reforma Wspólnej Polityki Rolnej uzgodniona w Luksemburgu 23 czerwca 2003 roku ministrowie rolnictwa krajów Unii Europejskiej obradujący w Luksemburgu osiągnęli porozumienie w sprawie reformy WPR, gruntownie zmieniającej sposób wspierania sektora rolnego. Reforma ta jest uzupełnieniem Agendy 2000, która zobowiązała Komisję Europejską do przedstawienie tzw. przeglądu średniookresowego (Mid-Term Review MTR) i propozycji dalszych reform, gdyby rozwój wydarzeń wskazywał na taką konieczność. Kompromis osiągnięty w Luksemburgu zakłada reformę WPR obejmującą 12 : zastąpienie większości dotychczasowych płatności bezpośrednich, specyficznych dla poszczególnych rodzajów produkcji rolnej, jednolitą płatnością na gospodarstwo (JPG) lub jednolitą płatnością regionalną (JPR) niezależną od produkcji, powiązanie otrzymywania JPG lub JPR i płatności specyficznych dla określonych kierunków produkcji z obowiązkiem spełnienia określonych standardów przez gospodarstwo (zachowania przez rolnika zasad dotyczących środowiska, standardów zdrowotności i bezpieczeństwa żywności, dobrostanu zwierząt oraz ogólnie dobrych praktyk rolniczych), tzw. zasada współzależności (cross-compliance), zmniejszenie kwot płatności bezpośrednich dla największych gospodarstw (tzw. modulacja) w gospodarstwach z przeznaczeniem uzyskanych w ten sposób środków na wzmocnienie działań na rzecz rozwoju wsi. Nie dotyczy to krajów nowo przyjętych aż do czasu wyrównania poziomu dopłat, wprowadzenie mechanizmów dyscypliny finansowej polegający na redukcji płatności bezpośrednich w sytuacji przekroczenia ustalonego limitu wydatków na WPR, zmiany na rynkach mleka, zbóż, roślin wysokobiałkowych, ziemniaków skrobiowych, suszu paszowego i odnawialnych źródeł energii, zwiększenie roli drugiego filara WPR, tj. zakresu i poziomu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (zwiększenie wielofunkcyjnej roli środowiska wiejskiego, jakościową i rynkową orientację rolnictwa, wzmocnienie systemu doradztwa rolniczego). Poszczególne elementy reformy będą wdrażane w latach Jeśli któreś państwo członkowskie będzie potrzebować okresu przejściowego na wdrożenie nowego systemu, ze względu na specyficzne uwarunkowania w rolnictwie, będzie mogło go wprowadzić najpóźniej od 2007 roku. 7. Podsumowanie Wspólna Polityka Rolna z uwagi na zmieniające się uwarunkowania zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne, podlegała na przestrzeni kilkudziesięciu lat istotnym przekształceniom. Te najważniejsze to reforma Mac Sharry ego z 1992 r., Agenda 2000 z 1999 r. oraz najnowsza reforma uzgodniona w Luksemburgu w czerwcu 2003 roku. Reformy Wspólnej Polityki Rolnej prowadzą do bardziej bezpośredniego oddziaływania na dochody rolników, a przez to ich wzrostu ogółem, przy pewnych jeszcze różnicach sektorowego wsparcia. Dzięki odejściu od wsparcia poprzez ceny na rzecz płatności bezpo- 12 Ocena reformy WPR uzgodnionej w Luksemburgu 26 czerwca 2003 r. z perspektywy Polski, Zespół SAEPR, FAPA, Warszawa 2004, s

15 Ewolucyjny charakter wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej średnich, ciężar wspierania rolnictwa przesunął się z konsumenta na podatnika. Szczególną wagę przywiązuje się w do ochrony środowiska naturalnego, bezpieczeństwa żywności i dobrostanu zwierząt. Przyjęte zmiany WPR wspierają również wielofunkcyjny charakter rolnictwa europejskiego. Wspólna Polityka Rolna będzie się nadal tak zmieniać, aby stymulować lepsze dostosowanie produkcji do potrzeb rynku, zarówno pod kątem jakości, jak i ilości produkcji. Polegać to będzie na obniżaniu cen interwencyjnych, ceł, dopłat do eksportu. Wzrastać natomiast będą środki wspierające rolników, a nie wzrost produkcji oraz wspomagające pozyskiwanie dodatkowych źródeł dochodu przez gospodarstwa wiejskie. Bibliografia 1. Czapla J., Guba W., Wspólna Polityka Rolna i jej skutki dla Polski po akcesji do Unii Europejskiej, FAPA, Warszawa Gospodarstwa rolne Unii Europejskiej. Koszty i korzyści, red. M. Markiewicz, FDPA, Warszawa Ocena reformy WPR uzgodnionej w Luksemburgu 26 czerwca 2003 r. z perspektywy Polski, Zespół SAEPR, FAPA, Warszawa Romanowska K., Wspólna Polityka Rolna cele, zasady, ewolucja, (w:) Integracja polskiej wsi i rolnictwa z Unią Europejską. Wspólna polityka rolna. Fundusz strukturalne, FAPA, Warszawa Rowiński J, Wspólna polityka rolna, (w:) Unia Europejska, t. I, red. E. Kawecka-Wyrzykowska, E. Synowiec, IKCHZ, Warszawa Wspólna polityka rolna Unii Europejskiej a polskie rolnictwo. Rozważania o korzyściach i kosztach, red. M. Brzóska, I. Nurzyńska, UKIE, Warszawa

16

17 Zeszyty Naukowe PWSZ w Płocku Nauki Ekonomiczne, tom V, 2006 Piotr Michalik Renty strukturalne w powiecie gostynińskim 1. Wspólna Polityka Rolna Unii Europejskiej 2. Renty strukturalne jako działanie Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich 3. Kryteria przyznania rent strukturalnych 4. Rolnictwo w powiecie gostynińskim 5. Renty strukturalne w powiecie gostynińskim 6. Zakończenie 1. Wspólna Polityka Rolna Unii Europejskiej Wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej polskie rolnictwo zostało objęte Wspólną Polityka Rolną (WPR). Cele Wspólnej Polityki Rolnej zostały zawarte w Traktacie Rzymskim i dotyczą: 1 zwiększenia produktywności rolnictwa poprzez postęp techniczny, racjonalizację wytwórczości oraz optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zapewnienie zadawalającego standardu życiowego ludności wsi poprzez wzrost jej dochodu na jednego mieszkańca, stabilizowanie rynków, zapewnienie dostępności towarów zaopatrzeniowych, zapewnienie rozsądnych cen dla konsumentów. Głównymi elementami polityki rolnej są 2 : polityka rynkowa, polityka strukturalna. Realizacja celów WPR opiera się na trzech zasadach zawartych w uregulowaniach prawnych 3 : ujednolicenie rynku, priorytet wspólnotowy, solidarność finansowa. W polityce strukturalnej rozwoju obszarów wiejskich podstawowe cele to 4 : przyśpieszenie przemian w rolnictwie, przywracanie konkurencyjności regionów rolniczych, ułatwienie rozwoju i strukturalne dostosowanie obszarów wiejskich. 1 Por. W. Knap: Miejsce rolnictwa polskiego w Unii Europejskiej, Nowum, Płock, 2004., s Por. J. Borowiecki, K. Wilk; Teoria i praktyka europejskiej integracji gospodarczej, Wyd. AE im. O. Langego we Wrocławiu, Wrocław 1997., s Por. W. Guba, W. Piskorz; Implikacje reformy Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej dla Polski, Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, Warszawa 2002., s Ibidem s

18 W polityce strukturalnej rozwoju obszarów wiejskich podstawowe cele to 4 : przy pieszenie przemian w rolnictwie, przywracanie konkurencyjno ci Piotr Michalik regionów rolniczych, u atwienie rozwoju i strukturalne dostosowanie obszarów wiejskich. Panuje powszechne Panuje powszechne przekonanie, że e większość wi kszo celów WPR WPR zawartych zawartych w Traktacie w Traktacie Rzymskim Rzymskim została osiągnięta zosta a osi gni ta (zwiększenie (zwi kszenie produktywności, produktywno ci, bezpiecze stwo bezpieczeństwo ywno ciowe, żywnościowe, przystępne przyst pne ceny dla ceny dla konsumentów) oraz, że e dotychczasowe instrumenty tej polityki tej s polityki są nieskuteczne nieskuteczne lub lub nieefektywne w w realizacji pozosta ych pozostałych celów celów wyst puj występują problemy 5 ). problemy 5 ). Rys. 1. Struktura Rys. 1. Struktura finansowania dziedzin rozwoju wsi wsi UE w UE ramach w ramach EAGGF do EAGGF 2006 r. do 2006 r Sekcja Gwarancji EAGGF Sekcja Orientacji EAGGF Ca y obszar UE Poziom zakresu celu 1 Tylko zakres celu 1 Ca y obszar UE Instrumenty towarzysz ce WPR: -renty strukturalne, -programy rolno- rodowiskowe, -wsparcie gospodarstw po o onych w niekorzystnych warunkach, -zalesianie Instrumenty modernizacji i dywersyfikacji gospodarstw rolnych i instrumenty rozwoju obszarów wiejskich: -inwestycje w gospodarstwach rolnych, -pomoc dla m odych rolników, -szkolenia zawodowe, -poprawa przetwórstwa i marketingu produktów rolnych Inicjatywy wspólnoty Lider Plus Źródło: Komisja ród o: Europejska, Komisja CAP Europejska, Reform, CAP Rural Reform, Development, Rural Development, 1999., z: W. Gruba, 1999., W. z: Piskorz; W. Gruba, op. cit. s. 72. W. Piskorz; op. cit. s. 72. Obecnie wskazuje się na konieczność uwzględniania we Wspólnej Polityki Rolnej grupy celów odpowiadających zmieniającym się preferencjom społecznym oraz oczekiwaniom wobec wsi i rolnictwa. Postulaty społeczne obejmujące nowe cele rozwoju wsi i rolnictwa we Wspólnocie Europejskiej, 3 Por. W. Guba, W. Piskorz; Implikacje reformy Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej dla Polski, Urz d Komitetu znalazły Integracji swój Europejskiej, wyraz Warszawa w koncepcji 2002., s. 86. europejskiego modelu rolnictwa zawartego w dokumencie 4 Ibidem Agenda s Od 1 maja 2004 roku Polska korzysta z instrumentów WPR. 5 Ibidem s. 89. Zmiany strukturalne w sektorze rolno-spożywczym oraz rozwój obszarów wiejskich są wspierane w ramach Sektorowego Programu 2 Operacyjnego (SPO) Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich. Celem SPO jest poprawa konkurencyjności rolno-żywnościowej gospodarki oraz zrównoważony rozwój obszarów wiejskich. Dokumentem programowym obejmującym działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich z grupy tzw. środków towarzyszących WPR jest Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW). Głównym źródłem finansowania wsparcia rolnictwa i obszarów wiejskich w krajach Wspólnoty Europejskiej jest Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EAGGF). Fundusz ten jest podzielony na Sekcję Orientacji oraz Sekcję Gwarancji. Strukturę finansowania działań rozwoju wsi w krajach Unii Europejskiej przedstawia rys Ibidem s

19 Renty strukturalne w powiecie gostynińskim 2. Renty strukturalne jako działanie Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) jest dokumentem, który zawiera zasady korzystania przez kraje członkowskie UE ze środków przeznaczonych na wdrażanie działań oraz przewidywany ich budżet. W Polsce dokument ten zatytułowany jest: Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata i zatwierdzony został przez Komisję Wspólnot Europejskich w dniu 6 września 2004 roku. Realizowany on jest w następujących działaniach 6. Działanie 1. Renty strukturalne; Działanie 2. Wspieranie gospodarstw niskotowarowych; Działanie Dzia anie Wspieranie działalności przedsi wzi rolniczej rolno- rodowiskowych na obszarach o niekorzystnych i poprawy dobrostanu warunkach zwierz t; gospodarowania; Działanie Dzia anie Zalesianie Wspieranie gruntów przedsięwzięć rolnych; rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; Dzia anie 6. Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej; Działanie 5. Zalesianie gruntów rolnych; Działanie Dzia anie Grupy Dostosowanie producentów gospodarstw rolnych; rolnych do standardów Unii Europejskiej; Działanie Dzia anie Pomoc Grupy techniczna; producentów rolnych; Działanie Dzia anie Uzupe nienie Pomoc techniczna; p atno ci obszarowych. Działanie 9. Uzupełnienie płatności obszarowych. Tabela Budżet Bud et Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich w latach w latach Bud et PROW Kwoty (mln euro) (udzia w bud ecie) 2004r. 2005r. 2006r r. Bud et ca kowity Udzia UE Udzia Polski Bud et dzia ania 1 (renty strukturalne) Udzia UE Udzia Polski Udzia procentowy dzia ania 1 ( renty strukturalne w ca kowitym bud ecie PROW) 1.086,9 862,4 224,5 148,5 118, ,5 961,0 240, , ,0 261, , ,4 726,0 Źródło: ród o: G. Kupis: G. Kupis: Renty Renty Strukturalne Strukturalne w Planie w Rozwoju Planie Obszarów Rozwoju Wiejskich Obszarów Biuletyn Wiejskich informacyjny Biuletyn Min. Roln. informacyjny i Rozw. Wsi oraz Min. AR Roln. i MR, i Rozw. 10/2004, Wsi s. 4. oraz AR i MR, 10/2004, s. 4. Finansowanie dzia a PROW w latach b dzie odbywa si w proporcji: Finansowanie 80% - udzia działań Unii Europejskiej PROW w ( rodki latach Sekcji Gwarancji będzie EAGGF), odbywać się w proporcji: 80% - udział Unii Europejskiej (środki Sekcji Gwarancji EAGGF), 20% 20% - udzia - udział Polski Polski ( rodki (środki bud etowe). budżetowe). Beneficjenci poszczególnych dzia a PROW nie musz wnosi poszczególnego wk adu finansowego. 6 Por. Sektorowy Program Operacyjny i Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich, Biuletyn Informacyjny, Min. Roln. i Rozw. Wsi oraz ARiMR, 10/2003 s Kryteria przyznawania rent strukturalnych 29,7 213,5 170,8 42,7 278,5 222,8 55,7 640,5 512,4 128,1 13,66 17,77 21,36 17,83 Z rent strukturalnych mog skorzysta rolnicy we wszystkich regionach kraju. Post powanie w sprawie przyznania renty strukturalnej rozpoczyna si od z o enia wniosku 19

20 Piotr Michalik Beneficjenci poszczególnych działań PROW nie muszą wnosić poszczególnego wkładu finansowego. 3. Kryteria przyznawania rent strukturalnych Z rent strukturalnych mogą skorzystać rolnicy we wszystkich regionach kraju. Postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej rozpoczyna się od złożenia wniosku przez rolnika w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania rolnika i przebiega w dwóch etapach. Etap I Etap II złożenie wniosku o przyznanie renty strukturalnej; otrzymanie przez rolnika postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków do wydania przez ARiMR decyzji o przyznaniu prawa do renty strukturalnej. Renta strukturalna jest wypłacana rolnikowi maksymalnie przez dziesięć lat. Pobieranie przez niego renty strukturalnej wyklucza możliwość korzystania z innych instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej, ponieważ wiąże się to z zakończeniem działalności rolniczej. Warunki ubiegania się o rentę strukturalną Rolnik ubiegający się o rentę strukturalną musi spełnić szereg warunków: I etap (w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej): musi mieć ukończone 55 lat ale do osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego musi pozostawać nie mniej niż 6 miesięcy, musi posiadać gospodarstwo rolne o powierzchni co najmniej 1,00 ha użytków rolnych (w skład tego gospodarstwa nie mogą wchodzić grunty przejęte od innego beneficjenta rent strukturalnych chyba, że rolnik składający wniosek prowadził działalność rolniczą w powiększonym o te grunty gospodarstwie przez co najmniej 5 lat), musi udokumentować prowadzenie przez 10 lat nieprzerwanej działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym (które zamierza przekazać) i podlegał ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu przez co najmniej 5 lat, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników 7, musi mieć uregulowany stan prawny gospodarstwa, które zamierza przekazać, nie może mieć ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego ( również z ubezpieczenia społecznego rolników), nie może mieć zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, musi podlegać ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu rolników, musi być wpisany do krajowego systemu ewidencji producentów gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. II etap (po otrzymaniu postanowienia o spełnieniu warunków do uzyskania renty strukturalnej): musi przekazać wszystkie użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa, 7 Por.. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich, Dz. U. nr114, poz

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Renty Strukturalne

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Renty Strukturalne Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Renty Strukturalne Magdalena Habrowicz Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Ekonomia, rok III 12 XI 2009 r. Renty strukturalne są jednym z działań realizowanych w ramach

Bardziej szczegółowo

Katedra Prawa Rolnego Prawo rolne

Katedra Prawa Rolnego Prawo rolne Katedra Prawa Rolnego Prawo rolne 1. Prawne instrumenty polityki rolnej (w szczególności reglamentacja produkcji rolnej i rejestry produkcji limitowanej) 2. Prawo rolne, jego przedmiot i definicje 3. Prawo

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla rolnictwa

Dotacje unijne dla rolnictwa Dotacje unijne dla rolnictwa Opracowała Agata Twardowska W UE Opracowała W UE poza bezpośrednim wspieraniem rolnictwa w ramach Wspólnej Polityki Agata Rolnej, Twardowska prowadzonych jest wiele działań

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA. Ośrodek Badań Integracji Europejskiej UG

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA. Ośrodek Badań Integracji Europejskiej UG WSPÓLNA POLITYKA ROLNA Wspólna Polityka Rolna WPR to całość działań podejmowanych przez UE w sektorze rolnictwa regulujących produkcję, handel i przetwórstwo artykułami rolnymi Europa jest głównym eksporterem

Bardziej szczegółowo

Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013

Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013 UŁATWIANIE STARTU MŁODYM M ROLNIKOM W LATACH 2004-2006 2006 Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013 Opracowała: Anna Siniarska Ekonomia, SGGW, Studia zaoczne W latach 2004-2006 został przeprowadzany

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW

Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW 1 Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW 2007-2013 Wspólna Polityka Rolna I filar Płatności bezpośrednie Płatności rynkowe Europejski Fundusz Gwarancji

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw Restrukturyzacja małych gospodarstw Pomoc przyznaje się rolnikowi będącemu osobą fizyczną, jeżeli: jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego lub nieruchomości służącej do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Rozwój obszarów wiejskich Działania rynkowe Płatności bezpośrednie Wieloletnie Ramy Finansowe 2014-2020: WPR stanowi 38,9% wydatków z budżetu UE Wspólna

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w.

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. VI PROF. DR HAB. INŻ. WALDEMAR MICHNA MGRINŻ. DANUTA LIDKĘ DR INŻ. DOMINIK ZALEWSKI ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. Redakcja

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Warszawa, dnia 5 marca 2001 r. Druk nr 587

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Warszawa, dnia 5 marca 2001 r. Druk nr 587 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV KADENCJA Warszawa, dnia 5 marca 2001 r. Druk nr 587 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pani Alicja GRZEŚKOWIAK MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów Wstęp... 13 Wykaz skrótów............................................ 11 Wstęp.................................................... 13 ROZDZIAŁ I. Wspieranie rozwoju obszarów wiejskich w ramach wspólnej polityki rolnej..........................

Bardziej szczegółowo

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS

Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Artur Łączyński Departament Rolnictwa GUS Plan wystąpienia Czynniki pływające na rolnictwo polskie od roku 2002 Gospodarstwa rolne Użytkowanie gruntów Powierzchnia zasiewów Zwierzęta gospodarskie Maszyny

Bardziej szczegółowo

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy Załącznik nr 1 do uchwały nr 21 Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy 1. Ułatwianie Definicja rozpoczęcia prowadzenia działalności

Bardziej szczegółowo

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Konferencja Rolnictwo, gospodarka żywnościowa, obszary wiejskie 10 lat w UE SGGW, 11.04.2014r. Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Wspólne Polityki UE Wspólna polityka Rolna

Wspólne Polityki UE Wspólna polityka Rolna Wspólne Polityki UE Wspólna polityka Rolna Dr hab. Katarzyna Śledziewska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wspólna polityka Rolna Wstęp CeleWPR Zasady Zasady Skutki Reforma Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Bogucki Wydawnictwo Naukowe Poznań 2010 Spis treści 1. Wprowadzenie 9 1.1. Cel i zakres analizy 9 1.2.

Bardziej szczegółowo

Renty strukturalne. jako instrument prawny wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej. Dorota Milanowska. LexisNexis- Wydanie 1

Renty strukturalne. jako instrument prawny wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej. Dorota Milanowska. LexisNexis- Wydanie 1 Renty strukturalne jako instrument prawny wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej Dorota Milanowska Wydanie 1 LexisNexis- Warszawa 2012 Wykaz skrótów.\..-.-.-. 11 Wstęp 13 ROZDZIAŁ I. Wspieranie rozwoju

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat wyników zakończonych negocjacji akcesyjnych z UE w obszarze Rolnictwo

Informacja na temat wyników zakończonych negocjacji akcesyjnych z UE w obszarze Rolnictwo Informacja na temat wyników zakończonych negocjacji akcesyjnych z UE w obszarze Rolnictwo 1. Skutki finansowe Po akcesji do UE, do rolnictwa i obszarów wiejskich, w ramach realizacji polityk wspólnotowych,

Bardziej szczegółowo

Premie dla młodych rolników w ramach poddziałania Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników PROW

Premie dla młodych rolników w ramach poddziałania Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników PROW Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Premie dla młodych rolników w ramach poddziałania Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników PROW 2014-2020 Podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

Wspólne Polityki Unii Europejskiej Wspólna Polityka Rolna

Wspólne Polityki Unii Europejskiej Wspólna Polityka Rolna Wspólne Polityki Unii Europejskiej Wspólna Polityka Rolna Dominika Milczarek Zajęcia 1 Ekonomiczna i polityczna specyfika sektora rolnego Zasady funkcjonowania wspólnej polityki rolnej - wstęp Plan zajęć

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które:

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które: Od 9 listopada br. rolnicy mogą składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o dofinansowanie inwestycji w gospodarstwach rolnych. W ramach PROW 2007-2013 Agencja wprowadza w życie

Bardziej szczegółowo

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Nakłady na WPR w Polsce Płatności bezpośrednie wydatki ogółem w mld EUR w tym wkład krajowy 2007-2013 19,7 6,6 2014-2020 21,2 0,0 przesunięcie z II

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie rodków PROW 2007-2013 oraz ówne za enia i stan prac nad przygotowaniem PROW 2014-2020. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Wykorzystanie rodków PROW 2007-2013 oraz ówne za enia i stan prac nad przygotowaniem PROW 2014-2020. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wykorzystanie rodków PROW 2007-2013 oraz ówne za enia i stan prac nad przygotowaniem PROW 2014-2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1 Stan realizacji PROW 2007-2013 Alokacja 17,4 mld euro rodki zakontraktowane

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Proces absorbcji środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata (PROW )

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Proces absorbcji środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata (PROW ) Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Proces absorbcji środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013) Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Polityka rozwoju obszarów wiejskich

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego

Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego Krystyna Maciejak 04.10.2016 r. Spis rolny z 2010 roku - woj. Lubuskie na tle kraju Rolnictwo lubuskie na tle kraju w 2010 roku. Dane powszechnego

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić?

Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić? Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić? Jerzy Wilkin Wydział Nauk Ekonomicznych UW oraz Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN Rolnictwo wieś obszary wiejskie Rolnictwo: dział

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi Markiem Sawickim

Spotkanie z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi Markiem Sawickim Kto i na jakie wsparcie może liczyć na polskiej wsi w latach 2015 2020 -System płatności bezpośrednich w latach 2015-2020 - Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 Spotkanie z ministrem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

DOTACJE ŻRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI W LATACH 2007-2013

DOTACJE ŻRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI W LATACH 2007-2013 Wspieranie inwestycji 2007-2013 DOTACJE ŻRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI 1 W LATACH 2007-2013 Poznań, 17 września 2006 POLAGRA FOOD 2006 www.ms-consulting.pl 1 Wspieranie inwestycji 2007-2013 Prowadzenie:

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Konferencja Prasowa Warszawa 18 grudnia 2014 r. W dniu 12 grudnia 2014 r. Komisja Europejska decyzją wykonawczą numer: 2014PL06RDNP001 zaakceptowała Program

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość

Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość Prof. dr hab. Wojciech Józwiak Prof. dr hab. Wojciech Ziętara Suchedniów 10-12 czerwca

Bardziej szczegółowo

Pól zaciemnionych nie wypełnia ubiegający się o dofinansowanie

Pól zaciemnionych nie wypełnia ubiegający się o dofinansowanie Wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich w zakresie działania Wsparcie doradztwa

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość

Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość Tomasz Pilawka Wydział Obszarów Wiejskich Departament Obszarów Wiejskich i Rolnictwa Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego tomasz.pilawka@umwd.pl

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wkład systemu płatności bezpośrednich i działań powierzchniowych PROW w latach 2015-2020 w realizację SZRWRiR Joanna Czapla Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Styczeń 2015 r. 1 Kalendarz prac nad nowym

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.)

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.) Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.) Działanie 7.5 Inwestycje w środki trwałe Poddziałanie 7.5.1 Pomoc na inwestycje

Bardziej szczegółowo

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Wykorzystane rozdziały z Raportu prof. dr hab. Walenty Poczta, dr Agnieszka Baer-Nawrocka, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel Ułatwienie startu młodym rolnikom Wysocka Marta Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego W Polsce około jedna piąta gospodarstw jest prowadzona przez osoby powyżej 55 roku życia. W celu stymulowania transferu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. (tekst jednolity) Dz.U.2012.803 Istnieją późniejsze wersje tekstu USTAWA z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jednolity) Art. 1. Ustawa określa zasady kształtowania ustroju rolnego państwa przez:

Bardziej szczegółowo

Parlament Europejski na UEP - zostań europosłem. SKN Gospodarki Żywnościowej

Parlament Europejski na UEP - zostań europosłem. SKN Gospodarki Żywnościowej Parlament Europejski na UEP - zostań europosłem SKN Gospodarki Żywnościowej Ewolucja Wspólnej Polityki Rolnej (1962-2014) Wydatki na WPR jako % budżetu UE 100 90 80 70 70 90 80 73 66 60 50 40 40 50 46

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH. Regulacja rynku rolnego w Unii Europejskiej. Informacja.

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH. Regulacja rynku rolnego w Unii Europejskiej. Informacja. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Regulacja rynku rolnego w Unii Europejskiej i w Polsce Czerwiec 1997 Elżbieta Berkowska Informacja Nr 489 BSE 1 1.

Bardziej szczegółowo

Pomorskie gospodarstwa rolne w latach na podstawie badań PL FADN. Daniel Roszak PODR w Gdańsku

Pomorskie gospodarstwa rolne w latach na podstawie badań PL FADN. Daniel Roszak PODR w Gdańsku Pomorskie gospodarstwa rolne w latach 2004-2012 na podstawie badań PL FADN Daniel Roszak PODR w Gdańsku Prezentacja oparta jest na analizie wyników produkcyjno-finansowych 267 gospodarstw prowadzących

Bardziej szczegółowo

warunków uzyskania wsparcia oraz trybu aplikowania o pomoc dla młodych rolników.

warunków uzyskania wsparcia oraz trybu aplikowania o pomoc dla młodych rolników. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013) Ułatwianie startu młodym rolnikom Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Ułatwianie startu młodym rolnikom

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Ułatwianie startu młodym rolnikom Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Ułatwianie startu młodym rolnikom Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych. Data wpływu wniosku o

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5.

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5. www.arimr.gov.pl Lipiec 2012 O ARiMR Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 r. wspiera działania służące rozwojowi rolnictwa i obszarów wiejskich. Agencja zajmuje się wdrażaniem instrumentów

Bardziej szczegółowo

Różnicowanie w kierunku. - kryteria dostępu, koszty kwalifikowane, dokumentacja aplikacyjna

Różnicowanie w kierunku. - kryteria dostępu, koszty kwalifikowane, dokumentacja aplikacyjna Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej - kryteria dostępu, koszty kwalifikowane, dokumentacja aplikacyjna Podstawy prawne Rozporządzenie MRiRW z dn. 8 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków

Bardziej szczegółowo

EKONOMICZNO-SPOŁECZNA SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH ROLNIKÓW PO AKCESJI POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ

EKONOMICZNO-SPOŁECZNA SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH ROLNIKÓW PO AKCESJI POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ BARBARA CHMIELEWSKA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH ROLNIKÓW PO AKCESJI POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ STUDIA I MONOGRAFIE ISSN 0239-7102 ISBN 978-83-7658-374-7 158 WARSZAWA 2013 DR INŻ.

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O POMOC FINANSOWĄ NA DZIAŁANIE WSPIERANIE GOSPODARSTW NISKOTOWAROWYCH

WNIOSEK O POMOC FINANSOWĄ NA DZIAŁANIE WSPIERANIE GOSPODARSTW NISKOTOWAROWYCH Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Symbol formularza : W-1/31 WNIOSEK O POMOC FINANSOWĄ NA DZIAŁANIE WSPIERANIE GOSPODARSTW NISKOTOWAROWYCH Potwierdzenie przyjęcia przez Biuro Powiatowe

Bardziej szczegółowo

X 3. Typ projektu Dochodowy

X 3. Typ projektu Dochodowy Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich w zakresie działania Inwestycje

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Cel i przeznaczenie kredytu

Rozdział I. Cel i przeznaczenie kredytu ączni1 do zarządzenia Nr.../2010 Prezesa ARiMR z dnia... Dział VII Warunki i zasady udzielania kredytów na zakup użytków rolnych przeznaczonych na utworzenie lub powiększenie gospodarstwa rodzinnego w

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 października 2016 r. Poz. 1617 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 28 września 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie............................................... 9 ROZDZIAŁ I Istota i przeobrażenia Wspólnej Polityki Rolnej................... 13 1. Istota Wspólnej Polityki Rolnej..............................

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Dr Marek Wigier Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa Kraków, 25 października 2013 roku Definicja

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej Budżet WPR

Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej Budżet WPR Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej Budżet WPR Przyczyny reformy WPR Wyzwania: Gospodarcze -Bezpieczeństwo żywnościowe (UE i globalnie), zmienność cen, kryzys gospodarczy; FAO Populacja na świecie wzrośnie

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 1.8.2014 L 230/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 834/2014 z dnia 22 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania wspólnych ram monitorowania

Bardziej szczegółowo

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych Pomorskie gospodarstwa rolne w latach 2004-2012 na podstawie badań PL FADN Daniel Roszak Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych w ramach systemu PL FADN umożliwiają wgląd w sytuację produkcyjno-finansową

Bardziej szczegółowo

Bieżący stan realizacji zadań. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w województwie pomorskim r.

Bieżący stan realizacji zadań. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w województwie pomorskim r. Bieżący stan realizacji zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w województwie pomorskim 20.05.2016 r. Bieżący stan realizacji zadań Stan wypłaty środków za 2015 rok Z kampanii 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy (płatności rolnośrodowiskowe)

Program rolnośrodowiskowy (płatności rolnośrodowiskowe) Program rolnośrodowiskowy (płatności rolnośrodowiskowe) 07.10.2006. Cele działania Poprawa środowiska przyrodniczego i obszarów wiejskich, w szczególności: 1) przywracanie walorów lub utrzymanie stanu

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 64 poz USTAWA z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

Dz.U Nr 64 poz USTAWA z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2003 Nr 64 poz. 592 USTAWA z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego Opracowano na podstawie: tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 803. Art. 1. Ustawa określa zasady

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. POTRZEBY CZŁOWIEKA I MIEJSCE WŚRÓD NICH PRODUKTÓW AGROBIZNESU

Rozdział 1. POTRZEBY CZŁOWIEKA I MIEJSCE WŚRÓD NICH PRODUKTÓW AGROBIZNESU Agrobiznes. Wydanie 2 zmienione i rozszerzone. Franciszek Kapusta W pracy (wydanie 2 zmienione i rozszerzone) przedstawiono współczesną koncepcję agrobiznesu, czym jest i jaką rolę spełnia w zaspokajaniu

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 Rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej (M06) Rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej Poddziałania Premie dla młodych rolników ułatwianie wejścia

Bardziej szczegółowo

Skala i znaczenie wsparcia. rolnictwa z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w powiecie wałbrzyskim po 2004 r

Skala i znaczenie wsparcia. rolnictwa z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w powiecie wałbrzyskim po 2004 r Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu Skala i znaczenie wsparcia DODR we Wrocławiu ul. Zwycięska 12 53-033 Wrocław www.dodr.pl rolnictwa z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w powiecie

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Dr inż. Marta Czekaj Prof. dr hab. Janusz Żmija Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Wydział Rolniczo-Ekonomiczny Instytut

Bardziej szczegółowo

Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce. Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015

Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce. Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015 Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015 Hipoteza 1. Zasoby czynników produkcji (ziemi, pracy, kapitału) wyznaczają potencjał produkcyjny

Bardziej szczegółowo

Działania dla przedsiębiorców

Działania dla przedsiębiorców Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 Działania dla przedsiębiorców Polscy przedsiębiorcy mają do wyboru wiele rozmaitych możliwości dofinansowania swoich inwestycji. Większość z nich myśli jednak

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Scalanie gruntów

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Scalanie gruntów Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Scalanie gruntów UWAGA: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych Data wpłynięcia wniosku o dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

do zalesień można było wykorzystać tylko rodzime gatunki drzew i krzewów,

do zalesień można było wykorzystać tylko rodzime gatunki drzew i krzewów, Zasady przyznawania pomocy Krok po kroku Beneficjenci Płatność na zalesianie mógł otrzymać producent rolny (osoba fizyczna albo spółdzielnia produkcji rolnej), który był właścicielem lub współwłaścicielem

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NA LATA UŁATWIANIE STARTU MŁODYM ROLNIKOM 1

PROGRAM ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NA LATA UŁATWIANIE STARTU MŁODYM ROLNIKOM 1 PROGRAM ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NA LATA 2007-2013 UŁATWIANIE STARTU MŁODYM ROLNIKOM 1 CEL REALIZACJI DZIAŁANIA Bezzwrotna premia finansowa na inwestycje w gospodarstwach rolnych przejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2003 Nr 64 poz. 592 USTAWA. z dnia 11 kwietnia 2003 r.

Dz.U. 2003 Nr 64 poz. 592 USTAWA. z dnia 11 kwietnia 2003 r. Kancelaria Sejmu s. 1/8 Dz.U. 2003 Nr 64 poz. 592 USTAWA z dnia 11 kwietnia 2003 r. Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 803. o kształtowaniu ustroju rolnego Art. 1. Ustawa określa zasady

Bardziej szczegółowo

Informacja dot. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

Informacja dot. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Informacja dot. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 W dniu 12 grudnia 2014 r. Komisja Europejska decyzją wykonawczą numer: 2014PL06RDNP001 zaakceptowała Program Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

LUBUSKI ODDZIAŁ REGIONALNY WDROŻENIE I REALIZACJA PROGRAMU ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NA LATA PRZEZ ARIMR NA TERENIE WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

LUBUSKI ODDZIAŁ REGIONALNY WDROŻENIE I REALIZACJA PROGRAMU ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NA LATA PRZEZ ARIMR NA TERENIE WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO WDROŻENIE I REALIZACJA PROGRAMU ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NA LATA 2007-2013 PRZEZ ARIMR NA TERENIE WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Maj 2015 1 PROGRAM ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NA LATA 2007-2013 II Filar w skali

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni.

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni. WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ 2002 Ludność według płci (w tys.) Razem 1208,6 -mężczyźni 591,2 -kobiety 617,4 W miastach (711,6): -mężczyźni

Bardziej szczegółowo

Panie Marszałku, Wysoka Izbo,

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Cieszę się, iż mogę poinformować Wysoką Izbę, a za pośrednictwem mediów również polskich rolników o realizacji programów skierowanych do polskiej wsi, a więc Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia niestacjonarne I stopnia Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia niestacjonarne I stopnia Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Dr hab. Karol KOCISZEWSKI, prof. UE Promotorzy prac dyplomowych

Bardziej szczegółowo

Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich

Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich Działanie Ułatwianie startu młodym rolnikom Spis treści

Bardziej szczegółowo

Tworzenie grup i organizacji producentów

Tworzenie grup i organizacji producentów 1 PROW 2014-2020: 12 grudnia 2014 r. Komisja Europejska zaakceptowała Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 (PROW 2014-2020) został

Bardziej szczegółowo

Płatności bezpośrednie w Polsce. charakterystyka zróżnicowania. przestrzennego. wersja wstępna

Płatności bezpośrednie w Polsce. charakterystyka zróżnicowania. przestrzennego. wersja wstępna FUNDACJA PROGRAMÓW POMOCY DLA ROLNICTWA SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30 Pokój 338 00-930 Warszawa http://www.fapa.org.pl tel. (+48 22) 623-19-70 623-19-81 fax. (+48 22) 623-19-09

Bardziej szczegółowo

Restrukturyzacja małych gospodarstw: nawet 60 tys. zł premii

Restrukturyzacja małych gospodarstw: nawet 60 tys. zł premii .pl https://www..pl Restrukturyzacja małych gospodarstw: nawet 60 tys. zł premii Autor: Ewa Ploplis Data: 22 grudnia 2016 W pierwszym kwartale 2017 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Historia systemu opieki zdrowotnej dla rolników w Polsce nie jest zbyt długa. W okresie powojennym polityka państwa polskiego zakładała przejściowy charakter

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Rozwój Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013

Program Operacyjny Rozwój Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Program Operacyjny Rozwój Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013 Program rolnośrodowiskowy FINANSOWANIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

Renty strukturalne. jako instrument prawny wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej. Dorota Milanowska. Wydanie 1

Renty strukturalne. jako instrument prawny wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej. Dorota Milanowska. Wydanie 1 Renty strukturalne jako instrument prawny wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej Dorota Milanowska Wydanie 1 Warszawa 2012 Redaktor prowadzący: Katarzyna Bojarska Opracowanie redakcyjne: Hanna Czerniewska

Bardziej szczegółowo

INSTRUMEWNTY FINANSOWE umożliwiające pomoc rolnikom w usuwaniu skutków niekorzystnych zjawisk atmosferycznych

INSTRUMEWNTY FINANSOWE umożliwiające pomoc rolnikom w usuwaniu skutków niekorzystnych zjawisk atmosferycznych INSTRUMEWNTY FINANSOWE umożliwiające pomoc rolnikom w usuwaniu skutków niekorzystnych zjawisk atmosferycznych Aleksandra Szelągowska Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Rozporządzenie Rady Ministrów z

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Promotorzy prac

Bardziej szczegółowo

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 1 PROW 2014-2020 Pomoc na inwestycje w gospodarstwach rolnych położonych na obszarach Natura 2000; 2 Stan prawny. Ogólne założenia zawarte w Programie

Bardziej szczegółowo