Etap II: Ogólny model rynku opomiarowania

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Etap II: Ogólny model rynku opomiarowania"

Transkrypt

1 Zbudowanie i uzgodnienie modelu rynku opomiarowania i stosowania mechanizmów zarządzania popytem wraz z opracowaniem modeli biznesowych Opracowanie wykonane na zlecenie przedsiębiorstwa Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator S.A. (umowa nr: PSE Operator S.A.: BA/1075/SP/09; HP Polska Sp. z o.o.: HP/ES-APS/30/2009) Etap II: Ogólny model rynku opomiarowania Przygotowane przez: Zespół HP Hewlett-Packard Polska Sp. z o.o. Szturmowa 2A Warszawa

2 Informacja o dokumencie Nazwa projektu: Opracowanie modelu rynku opomiarowania Przygotowany przez: Zespół HP Numer wersji dokumentu: Tytuł: Etap II: Ogólny Model Rynku Opomiarowania 3.0 Data wersji dokumentu: Sprawdzony przez: Jacek Jaworski, Filip Kenar Data przeglądu: Historia wersji Nr wersji Data wersji Sprawdzony przez Jacek Jaworski / Mariusz Kajka / Filip Kenar v1 0_uwagi_ KC_AR_ WL_ Wojciech Lubczyński Jacek Jaworski / Mariusz Kajka / Filip Kenar 2.0a_WL. doc Wojciech Lubczyński Jacek Jaworski / Mariusz Kajka / Filip Kenar Opis Pierwsza wersja dokumentu. Dokument został napisany pod redakcją Jacka Jaworskiego oraz Mariusza Kajki. W opracowaniu dokumentu po stronie HP udział wzięli (zawartość/treść dokumentu, dyskusje merytoryczne, udostępnienie oraz analiza materiałów źródłowych): Jacek Piotrowski, Mariusz Kajka, Jacek Jaworski, Jakub Lewandowski, Filip Kenar. Materiały źródłowe: David Womby, Marco Braga, Maurizio Pappalardo, Bill Zorn. Uwagi PSE Operator S.A. do dokumentu OMR002_ _v1.0.doc uwagi naniesione w pliku dokumentu Druga wersja dokumentu, uzupełniona i poprawiona w wyniku zgłoszonych uwag przez PSE Operator S.A. W opracowaniu drugiej wersji dokumentu po stronie HP udział wzięli: Jacek Piotrowski, Mariusz Kajka, Jacek Jaworski, Jakub Lewandowski, Filip Kenar, Gabriela Gic-Grusza. Uwagi PSE Operator S.A. do dokumentu OMR002_ _v2.0.doc uwagi naniesione w pliku dokumentu Trzecia wersja dokumentu, uzupełniona i poprawiona w wyniku zgłoszonych uwag przez PSE Operator S.A. W opracowaniu trzeciej wersji dokumentu po stronie HP udział wzięli: Jacek Jaworski i Mariusz Kajka. Nazwa pliku OMR002_ _v1.0.doc OMR002_ _v1 0_uwagi_KC_AR_ WL_2.doc OMR002_ _v2.0.doc OMR002_ _v2.0a_WL.d oc OMR003_ _v3.0.doc Strona 2 z 122

3 Nr wersji Data wersji Sprawdzony przez Jacek Jaworski / Mariusz Kajka Opis Czwarta wersja dokumentu, uzupełniona i poprawiona w wyniku zgłoszonych uwag przez PSE Operator S.A. Uwzględnione uwagi przedstawicieli: URE i TOE. W opracowaniu czwartej wersji dokumentu po stronie HP udział wzięli: Jacek Jaworski i Mariusz Kajka Jacek Jaworski Piąta wersja dokumentu, uzupełnienia i poprawki zgłoszone przez PSE Operator S.A Jacek Jaworski / Mariusz Kajka Szósta wersja dokumentu wersja finalna Nazwa pliku OMR002_ _v4.0.doc OMR002_ _v5.0.doc OMR02_ _v6.0.docx Strona 3 z 122

4 Spis treści Streszczenie Wprowadzenie Cele projektu Uszczegółowienie celów projektu Bodźce Strategiczne cele projektowe Opis zagadnień w kontekście wytyczonych celów strategicznych Cele Ogólnospołeczne: Cele projektu w ujęciu poszczególnych podmiotów rynku Cele Klientów - odbiorców energii elektrycznej Prognozowane cele Sprzedawców Prognozowane cele Operatorów Systemu Dystrybucyjnego (OSD) Cele Regulatora Cele Operatora Systemu Przesyłowego Uszczegółowienie i zestawienie celów projektu Ustalenie hierarchii celów Kryteria pomiaru realizacji celów Miary i czas realizacji celów Analiza zysków i strat grup interesu Identyfikacja grup interesu Analiza zysków i strat grup interesu Przyjęte parametry przy analizie zysków i strat Interesariuszy Korzyści odbiorców energii Korzyści finansowe sprzedawcy Korzyści finansowe OSP Korzyści finansowe Operatorów Systemu Dystrybucyjnego (OSD) Koszty infrastruktury AMM Zestawienie korzyści oraz strat poszczególnych interesariuszy Wzajemne oddziaływanie zysków i strat grup interesu Zyski Regulatora Zyski producentów związane z wytwarzaniem energii w zależności od wyróżnionych rodzajów generacji Korzyści finansowe dostawców urządzeń oraz firm IT Prognoza strategii postępowania podmiotów branży Strategie uzyskiwania poparcia branży Strategie uzyskiwania poparcia interesariuszy Opracowanie łańcucha wartości dla modelu rynku pomiarów Łańcuch wartości dla modelu rynku pomiarów...82 Strona 4 z 122

5 4.2 Określenie roli NOP Ocena zmian w łańcuchu wartości dla nowego modelu rynku pomiarów Ocena wpływu nowego modelu na wartość poszczególnych segmentów branży Identyfikacja i oszacowanie korzyści poszczególnych segmentów branży Zdefiniowanie ogólnego modelu rynku opomiarowania z uwzględnieniem roli NOP Zdefiniowanie podstawowych procesów NOP Procesy NOP Zmiany ról poszczególnych podmiotów branży elektroenergetycznej Zmiany w zakresie strumieni pieniężnych Zmiany w zakresie ryzyka działalności Ocena sposobu wdrożenia nowego modelu rynku opomiarowania Zapewnienie źródeł finansowania inwestycji w inteligentne opomiarowanie i niezbędne systemy teleinformatyczne Wpływ na bieżącą działalność operacyjną Ramowy harmonogram wdrożeń inteligentnego opomiarowania Ocena wykonalności Ryzyka proponowanego modelu Określenie uwarunkowań formalnych, organizacyjnych i prawnych dotyczących rynku opomiarowania Identyfikacja koniecznych zmian w zakresie obowiązującego prawa Niezależny Operator Pomiarów Finansowanie Legalizacja liczników w prawie Podsumowanie zmian prawnych Identyfikacja koniecznych zmian w zakresie organizacji sektora Niezależny Operator Pomiarów Prosument Identyfikacja koniecznych działań wspierających wdrożenie inteligentnego opomiarowania Zadania związane z realizacją celów Standaryzacja Zestawienie propozycji kryteriów różnicujących warianty jako wytyczne dla etapu III Wariantowe modele rynku opomiarowania - WMR Bibliografia Pojęcia i Skróty stosowane w dokumencie Strona 5 z 122

6 Spis rysunków Rys. 1 Krzywe dobowego zapotrzebowania na moc KSE latem i zimą Rys. 2 Szczytowe zapotrzebowanie na moc w KSE w latach r Rys. 3. Relacje pomiędzy obiektami Rys. 4 Mapa otoczenia Rys. 5 Prognoza cen energii elektrycznej zgodnie z prognozą Ministerstwa Gospodarki Rys. 6 Prognoza zużycia energii elektrycznej w gospodarstwach domowych zgodnie z prognozą Ministerstwa Gospodarki Rys. 7 Ilość klientów objętych przerwą Rys. 8 Narastający iloczyn czasu przerw i ilości odbiorców Rys. 9 Dopasowanie portfela zakupów Rys.10Korzyści dla poszczególnych interesariuszy wynikające z wdrożenia Inteligentnego Opomiarowania 70 Rys. 11 Szacowane oszczędności wynikające z wdrożenia inteligentnego opomiarowania i wynikających z tego korzyści Rys. 12 Łańcuch wartości rynku opomiarowania - dziś Rys. 13 Łańcuch wartości rynku opomiarowania docelowy, kolorem pomarańczowym odznaczono podmioty, które w docelowym modelu rynku mogłyby płacić za usługi NOP Rys. 14 Korzyści poszczególnych segmentów branży Rys. 15 Ogólny model rynku opomiarowania, źródło: opracowanie własne Rys. 16 Fragment modelu rynku z prezentacją wybranych elementów infrastruktury AMI oraz IT Rys. 17 Procesy NOP Rys. 18 Zalecany strumień pieniężny Rys. 19 Mechanizm śledzący Rys. 20. Ramowy harmonogramu projektu wdrożenia inteligentnych liczników Rys. 21 Gęstość zaludnienia w Polsce Rys. 22 Dom Prosumenta Rys. 23 Cele szczegółowe modelu z wymierzonymi korzyściami wspierające realizację celu nadrzędnego w Wariancie I Rys. 24 Cele szczegółowe modelu z wymierzonymi korzyściami wspierające realizację celu nadrzędnego w Wariancie II Rys. 25 Cele szczegółowe modelu z wymierzonymi korzyściami wspierające realizację celu nadrzędnego w Wariancie III Strona 6 z 122

7 Spis tabel Tabela 1 Zdefiniowane bodźce rynku opomiarowania Tabela 2 Cele projektu oraz bodźce biznesowe Tabela 3 Hierarchia Celów projektu Model Opomiarowania Tabela 4. Cele projektu Model Rynku Opomiarowania nie mierzone kwotą korzyści Tabela 5 Rola NOP, jako podmiotu wspierającego osiągnięcie zakładanych celów wdrożenia nowego modelu rynku opomiarowania Tabela 6 Cele projektu oraz miary i czas ich realizacji Tabela 7 Narastająca liczba zainstalowanych inteligentnych liczników i wymian legalizacyjnych dla liczników z grup taryfowych C1, C2, G Tabela 8 Bonifikaty za przerwy w dostawie energii elektrycznej Tabela 9 Wartość indeksu SAIDI (w minutach) raportowana przez OSD (dane z roku 2008) Tabela 10 Wpływ zmian taryfy na wydatki na energię elektryczną Tabela 11 Ograniczenie zużycia energii -taryfy CPP-F Kalifornia ; Tabela 12 Zestawienie kosztów wdrożenia w przeliczeniu na licznik, Tabela 13 Korzyści i Straty poszczególnych interesariuszy wynikające z wprowadzenia Inteligentnego Opomiarowania Tabela 14 Pozycjonowanie podmiotów branży w aspekcie pozyskiwania poparcia Tabela 15 Powierzchnia i ludność w miastach oraz liczba miast powyżej 20 tys. mieszkańców Tabela 16 Ilość zainstalowanych liczników w kolejnych latach, Tabela 17 Zadania związane z realizacją celów projektu Strona 7 z 122

8 Streszczenie Produkt etapu II projektu Zbudowanie i uzgodnienie modelu rynku opomiarowania i stosowania mechanizmów zarządzania popytem wraz z opracowaniem modeli biznesowych opisuje nowy kształt rynku opomiarowania w Polsce, wyłoniony po dyskusji opartej o analizę zarówno stanu prawnego w Polsce i w Europie, jak i rozwiązań stosowanych w innych krajach. Wdrożenie inteligentnego opomiarowania powinno wspierać realizację celów operacyjnych i strategicznych poszczególnych interesariuszy. Do najważniejszych, ze względu na zyski możliwe do osiągnięcia w skali kraju, zaliczono: wyzwolenie zachowań na rzecz efektywnego wykorzystania energii, wprowadzenie mechanizmów zarządzania popytem, redukcję strat handlowych i technicznych w sieciach dystrybucyjnych, oszczędności związane z odczytami liczników, poprawę jakości prognozowania popytu, ograniczenie szczytowego zapotrzebowania na moc. Wszystkie zdefiniowane cele zestawione są z bodźcami, które stanowią uzasadnienie dla realizacji projektu wdrożenia inteligentnego opomiarowania. Opracowana hierarchia celów pozwoli w toku dalszych prac zaproponować szczegółowe podejście do implementacji systemów AMM (Automated Meter Management). Równie istotne dla oceny stanu zaawansowania i skutków wdrożenia systemu inteligentnego opomiarowania jest zdefiniowanie miar stopnia realizacji każdego z celów wraz z propozycją harmonogramu, w którym pierwsze możliwości monitorowania realizacji celów pojawiają się odpowiednio po 31 grudnia 2012 r. (ograniczenie szczytowego zapotrzebowania na moc, zwiększenie konkurencyjności rynku, zapewnienie odbiorcom informacji o bieżącym zużyciu energii, utworzenie centralnego repozytorium danych pomiarowych), 31 grudnia 2013 r. (wprowadzenie mechanizmu elastyczności cenowej popytu ograniczenie podwyżek cen energii, zwiększenie rezerwy mocy w szczytach zapotrzebowania dobowego) i 31 grudnia 2015 r. (obniżenie kosztów bilansowania poprzez wprowadzenie mechanizmów DSR, zwiększenie efektywności wykorzystania sieci przesyłowej i dystrybucyjnej). W opracowaniu modelu rynku opomiarowania przeprowadzono (w rozdziale 3) analizę korzyści głównych grup interesu (interesariuszy bezpośrednio odnoszących korzyść z wdrożenia systemów AMM). Dla czterech, najbardziej istotnych interesariuszy (odbiorcy końcowi, sprzedawcy, OSD i OSP), przeprowadzono szczegółową analizę korzyści z predykcją wyników finansowych w perspektywie do roku W modelu finansowym uwzględniono również konieczne, szacunkowe nakłady inwestycyjne. Z racji na bardzo szybki rozwój technologii skutkujący obniżaniem ich ceny zaprezentowany model kosztów projektów należy traktować jako dość konserwatywny. Podobnie należy traktować ocenę korzyści ze względu na prognozowane zmiany (wzrost) cen energii oraz usług dystrybucyjnych. Przeprowadzone prace wskazują z jednej strony na bardzo duży potencjał korzyści uzyskiwanych przez wszystkich głównych interesariuszy (od mln PLN w przypadku OSP, przez mln w przypadku sprzedawcy, aż do mln PLN w przypadku OSD). Istotne, ze względów ogólnospołecznych, jest wskazanie dużego potencjału korzyści dla klienta końcowego (ponad mln PLN). Co prawda stanowią one częściowo dodatkowy koszt innych interesariuszy (szczególnie OSD), ale według dzisiejszego stanu prawnego klienci końcowi mają do nich prawo (bonifikaty) i tylko brak możliwości technicznych oraz sposób dochodzenia tych praw powodują niemożność uzyskania wskazanych korzyści. Należy w tym momencie zwrócić uwagę na fakt, że jeżeli przyjąć, że bonifikata za niedotrzymanie jakości energii stanowi rekompensatę dla odbiorcy za koszty ponoszone przez niego, a spowodowane obniżeniem jakości energii - to docelowa eliminacja / istotne ograniczenie tego problemu spowoduje, iż odbiorcy odniosą zysk ( eliminacja kosztów pierwotnych ) a OSD Strona 8 z 122

9 nie poniosą dodatkowych kosztów wypłaty bonifikat. W opracowaniu wskazane są sugestie powiązania działań minimalizujących kumulację kosztów wprowadzania systemu inteligentnego opomiarowania dla OSD. Począwszy od rozdziału 4 opracowanie opisuje nowy model rynku opomiarowania. Po rozważeniu trzech różnych wariantów przyjęto model, w którym fizyczny pomiar pozostaje w gestii Operatora Systemu Dystrybucyjnego realizującego usługę dostarczania energii, a dana uzyskana w wyniku przeprowadzenia pomiaru staje się wartością dystrybuowaną do innych podmiotów rynku energii poprzez Niezależnego Operatora Pomiarów nowy, centralny podmiot przyszłego rynku energii, odpowiedzialny za realizację standardów zarówno jakościowych, jak i funkcjonalnych wymiany danych (terminowość i wiarygodność danych oraz ich właściwy, ustalony zakres dla każdego z odbiorców). Taki model niesie szereg wartości, z których najważniejsze to łatwy i gwarantowany, niedyskryminujący dostęp do danych pomiarowych w ustalonym zakresie i jakości, poprzez jeden kanał komunikacji dla wszystkich podmiotów rynku. Otwiera to szeroko drzwi do zwiększenia poziomu konkurencyjności rynku energii, poprzez ułatwienie startu nowym sprzedawcom (brak utrudnień w dostępie do danych, znany poziom jakości danych). Zaproponowany model ułatwia również koordynację przesyłania impulsów cenowych do klientów i monitorowanie ich reakcji. Poprawia bezpieczeństwo KSE, tworzy warunki do aktywnego uczestniczenia klientów w rynku energii. Nowy model rynku opomiarowania niesie za sobą również przebudowę przepływów zarówno informacji (wartości, jaką niesie pomiar), jak i strumieni pieniężnych. Opłaty ponoszone przez podmioty na rynku byłyby ceną za ułatwienie dostępu do danych i za gwarancję ich jakości, a więc zjawiska, które pomagają budować sprzedawcom pozycję konkurencyjną. Szczegółowy opis budowy łańcucha wartości informacji i przepływów finansowych będzie przedmiotem kolejnego etapu projektu. Nowy, proponowany w opracowaniu, model rynku opomiarowania zmienia również role i powiązania pomiędzy podmiotami rynku energii. Najważniejsze z tych zmian to wprowadzenie Niezależnego Operatora Pomiarów, jako strażnika standardów wymiany informacji odczytowych i sygnałów przekazywanych od i do odbiorcy. Gwarantuje to pełną transparentność i równoprawność wszystkich sprzedawców w dostępie do danych niezależnie od powiązań kapitałowych występującymi pomiędzy podmiotami rynku energii (w szczególności powiązań kapitałowych pomiędzy OSD i sprzedawcą w ramach dużych grup kapitałowych). Stwarza to techniczną możliwość wzrostu konkurencyjności rynku (dzięki ułatwieniu procesu zmiany sprzedawcy oraz ułatwieniu startu nowym sprzedawcom). Ważnym wnioskiem jest stwierdzenie, że nowy model rynku opomiarowania, w bardzo niewielkim stopniu, zmienia czy ogranicza działania dotychczas istniejących podmiotów rynku energii. Zmiany polegają raczej na uproszczeniu operacji, oraz na konieczności integracji informacji z mniejszą liczbą podmiotów, z którymi konieczna jest komunikacja. Dzięki nowym narzędziom pojawią się możliwości uproszczenia procesów biznesowych (windykacji, obsługi liczników, prognozowania, itp.), a co się z tym wiąże ograniczenie ryzyk. Zaistnienie nowego modelu rynku opomiarowania wymaga dokonania niżej przedstawionych zmian w istniejącym stanie rynku energii (opis w rozdziale 6). W obszarze zmian prawnych, wymagających działań ustawodawcy: Utworzenie Niezależnego Operatora Pomiarów (NOP) i określenia jego kompetencji i obowiązków (w szczególności zmiana upe i Rozporządzenia systemowego), Zmiany zapewniające OSD zwrot z inwestycji w infrastrukturę AMI i możliwość uzyskania finansowania. Określenie przepływów pieniężnych za odczyty (zmiany w zakresie upe i rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 2 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. Nr 128, poz. 895 i Nr 207, poz z późn. zm.), Strona 9 z 122

10 Wydłużenie okresu legalizacji dotychczasowych liczników (na okres przejściowy) oraz wprowadzenie legalizacji statystycznej liczników. Określenie minimalnych wymagań funkcjonalnych dla liczników elektronicznych -zmiana rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać liczniki energii elektrycznej czynnej prądu przemiennego, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z dnia 23 stycznia 2008 r.) oraz rozporządzenia systemowego. Zmiana rozporządzenia systemowego w zakresie określenia standardów wymiany informacji. W obszarze organizacji sektora: Utworzenie NOP jako spółki prawa handlowego, Stworzenie warunków funkcjonowania prosumenta (jako aktywnego konsumenta, wytwarzającego energię elektryczną w mikrogeneracji). W obszarze technicznym konieczne jest wprowadzenie standardów (w powiązaniu ze standardami europejskimi) w obszarach: Minimalnej funkcjonalności liczników i ich interfejsów, Wymiany informacji pomiarowych pomiędzy podmiotami rynku. Końcowym elementem opracowania jest zdefiniowanie kryteriów, według których można zróżnicować szczegółowe modele wdrażania nowego modelu rynku opomiarowania. Wyróżniono trzy cele główne: Wzrost efektywności energetycznej i konkurencyjności rynku energii, Umożliwienie realizacji programów DSR, Skrócenie okresu zwrotu z inwestycji poprzez wprowadzenie nowych usług w oparciu o wdrażaną infrastrukturę inteligentnego opomiarowania. W każdym z tych wariantów zmianie ulegać będą przyjęte parametry modelu: Możliwości świadczenia usług dodatkowych przez NOP i OSD: o NOP i OSD jako podmiot regulowany, o NOP i OSD jako podmiot hybrydowy (prowadzący zarówno działalność regulowaną, jak i wolnorynkową np. w zakresie oferowania możliwości udostępniania infrastruktury odczytowej dla innej branży np.: ciepło, woda, gaz, bądź innych usług, np. zabezpieczenia mienia, opieki zdrowotnej, kontroli pracy urządzeń), o Firma trzecia zajmująca się optymalizacją działania sieci domowej (HAN). Przepływy finansowe pomiędzy uczestnikami rynku, Cechy harmonogramu: o Skrócenie, wydłużenie czasu wdrożenia, Przyjęcie priorytetu wdrażania inteligentnego opomiarowania Finansowanie inwestycji: o Wsparcie inwestycji w ramach programów realizowanych w zakresie oszczędności energii przy zastosowaniu kredytów preferencyjnych oraz dotacji ze środków krajowych i europejskich. Strona 10 z 122

11 1 Wprowadzenie Poziom konsumpcji energii elektrycznej rośnie z roku na rok, przy czym w ostatnich latach wzrost ten obserwowany jest przede wszystkim w gospodarstwach domowych. W trendzie tym niepokojące jest rosnące skażenie środowiska naturalnego w Polsce głównym surowcem do produkcji energii elektrycznej jest węgiel, w związku z czym obserwuje się wzrost emisji gazów cieplarnianych, w tym zwłaszcza CO 2. Działania nakierowane na wzrost efektywności energetycznej stają się coraz bardziej istotne, czego wyrazem są regulacje zobowiązujące do ich podejmowania. Główną z tych regulacji jest pakiet klimatyczno-energetyczny Unii Europejskiej nazywany również pakietem 3x20 (redukcja o 20% emisji CO 2 w roku 2020 w stosunku do 1990 r., wzrost zużycia energii ze źródeł odnawialnych w UE do 20% w 2020 r., zwiększenie efektywności energetycznej w roku 2020 o 20%). Jednym z kluczowych działań podejmowanych na świecie w zakresie wzrostu efektywności energetycznej jest wdrażanie systemów inteligentnego opomiarowania, które umożliwiają podejmowanie działań proefektywnościowych. Główne cele projektu Budowa systemu zarządzania popytem na rynku energetycznym, w ramach którego realizowany jest podprojekt Zbudowanie i uzgodnienie modelu rynku opomiarowania i stosowania mechanizmów zarządzania popytem wraz z opracowaniem modeli biznesowych, to przede wszystkim ograniczenie szczytowego zapotrzebowania na moc i wynikająca stąd poprawa bezpieczeństwa pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE), a ponadto: rozwój konkurencyjnego rynku energii elektrycznej, zapewnienie odbiorcom informacji o bieżącym zużyciu energii elektrycznej i innych mediów, ograniczenie podwyżek cen energii elektrycznej. Z punktu widzenia OSP realizacja projektu przyczyni się do: obniżenia kosztów bilansowania poprzez mechanizmy reakcji strony popytowej na impulsy cenowe (Demand Side Response DSR), zwiększenia bezpieczeństwa pracy KSE poprzez możliwość ograniczenia poboru mocy bez konieczności całkowitego odłączenia odbiorcy (Demand Side Management DSM), zwiększenia efektywności wykorzystania infrastruktury przesyłowej poprzez poprawę dynamiki przepływów w sieci. Niniejszy dokument jest realizacją drugiego z pięciu etapów projektu Zbudowanie i uzgodnienie modelu opomiarowania i stosowania mechanizmów zarządzania popytem wraz z opracowaniem modeli biznesowych : Etap 1 Analiza, Etap 2 Ogólny model rynku opomiarowania, Etap 3 Wariantowe modelu rynku opomiarowania, Etap 4 Wybrany model, Etap 5 Rozszerzenie zakresu. W wyniku prac w ramach etapu pierwszego wykonano analizę uwarunkowań prawnych polskich oraz prawa europejskiego, dokonano analizy szeregu rynków energetycznych funkcjonujących na świecie oraz dokonano przeglądu projektów zarówno zagranicznych jak i Polskich. Opracowując Model Rynku Opomiarowania i stosowania mechanizmów zarządzania popytem starano się o jak najszersze spojrzenie, szczególnie pod kątem znalezienia podmiotów zainteresowanych nowym modelem rynku opomiarowania. Jest to zgodne z przesłaniem Dyrektywy Strona 11 z 122

12 Unijnej 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych, jak również Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej, która stanowi, że wdrożenie inteligentnych liczników ma być ekonomicznie uzasadnione. Znalezienie szerokiej grupy Interesariuszy pozwala na rozłożenie kosztów inwestycji zgodnie z korzyściami, jakie mogą osiągać. Po przeprowadzeniu analizy, kluczowymi interesariuszami projektu będą: Klienci końcowi (odbiorcy) w tym Budżet Państwa, Sprzedawcy energii elektrycznej (sprzedawcy), Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych (OSD), Operator Systemu Przesyłowego (OSP), Regulator. Wskazani powyżej interesariusze będą czerpać korzyści finansowe z wdrożenia inteligentnego opomiarowania wspartego zaistnieniem nowego modelu rynku opomiarowania. W rozdziale Analiza zysków i strat grup interesu oszacowano korzyści zyski i koszty poszczególnych grup interesu możliwe do osiągnięcia dzięki wdrożeniu inteligentnego opomiarowania wraz z utworzeniem rynku opomiarowania. Analizując poszczególne korzyści przyjęto założenia, że pewne zmiany w prawodawstwie będą musiały mieć miejsce. Dodatkowo za celowe przyjęto określenie korzyści możliwej do osiągnięcia w przyszłości w kontekście przyszłych, zasadnych i planowanych zmian w regulacji rynku energetycznego. Po przeprowadzonej analizie stwierdzono, że po stronie klienta końcowego pojawiają się korzyści, które z jednej strony wynikają z możliwości bieżącej kontroli zużycia i podejmowania działań proefektywnościowych, z drugiej strony umożliwiają rozliczania bonifikat za przerwy w dostawie energii oraz za zaniżone parametry jakościowe energii elektrycznej (a przy odpowiedniej zmianie legislacji automatycznego rozliczania tych bonifikat). Nie bez znaczenia jest również znacznie większa możliwość zmiany sprzedawcy w wyniku otrzymania korzystniejszej oferty (cenowej, szerszego zakresu usług). Sprzedawca może jednocześnie przygotować lepszą ofertę, gdyż będzie miał dokładną informację na temat profili zużycia energii przez klienta, co przekłada się na wzrost dokładności prognozowania i niższe ryzyko operacyjne, a także mniejsze koszty ponoszone na rynku bilansującym. Prowadzi to również do budowania nowych cenników opartych na rzeczywistym profilu zużycia danego klienta. Inteligentne opomiarowanie pozwoli na dwukierunkową komunikację z odbiorcą, co między innymi umożliwi przesunięcie zużycia energii elektrycznej przez klienta z okresu obowiązywania wyższej ceny energii (bądź usługi przesyłowej) do okresu o niższej cenie. Z kolei korzystanie z inteligentnego opomiarowania przez OSD zredukuje koszty operacyjne oraz pozwoli na lepsze zarządzanie budżetem inwestycyjnym i eksploatacyjnym. Trzeba jednak zaznaczyć, że OSD samodzielnie nie udźwignie kosztów inwestycyjnych. Pozostali Interesariusze muszą włączyć się w ten proces. Korzyści z wdrożenia inteligentnego opomiarowania odniesie też OSP, z uwagi na możliwość wdrażania programów DSM (Demand Side Management zarządzanie popytem), DSR (Demand Side Response reakcja strony popytowej), co docelowo przyczyni się do ograniczenia ryzyka awarii systemu przesyłowego (tzw. blackout) oraz zmniejszenia inwestycji koniecznych do zaspokojenia szczytowego zapotrzebowania na moc. Wdrożenie inteligentnego opomiarowania można powiązać z wiodącą rolą sektora publicznego we wdrażaniu inicjatyw związanych z efektywnym wykorzystaniem energii elektrycznej. Z jednej strony władze lokalne mogą uzyskać dostęp do informacji niezbędnych do przygotowania planu energetycznego gminy, z drugiej strony za przykładem takich gmin jak Częstochowa, mogą stać się aktywnym klientem dążącym do obniżenia własnych kosztów energii (w tym podmiotów zależnych). Wdrożenie inteligentnego opomiarowania powinno przyczynić się do rozwoju mikrogeneracji energii elektrycznej. Będzie to możliwe dzięki wykorzystaniu stworzonej infrastruktury AMI, a zatem obniżeniu kosztów inwestycji i tym samym zmniejszeniu bariery wejścia na rynek dla prosumenta. Budowa infrastruktury NOP Strona 12 z 122

13 obniży barierę wejścia dla nowych podmiotów zainteresowanych sprzedażą energii dzięki standaryzacji i ograniczeniu do jednego liczby kanałów komunikacji z innymi podmiotami rynku w szczególności OSD. Dodatkową zaletą funkcjonowania NOP będzie pełne i bezdyskusyjne zrównanie wszystkich sprzedawców w dostępie do danych o konsumpcji energii przez klientów, zbieranych przez OSD w określonym zakresie. Stworzenie NOP może też przyczynić się do rozwoju rynku samochodów elektrycznych, poprzez możliwość tworzenia m.in. programów flotowych. Tego typu programy mogą pozwolić na uwzględnianie kosztów związanych z doładowaniem samochodu w comiesięcznej fakturze otrzymywanej od sprzedawcy energii elektrycznej. Z perspektywy Regulatora wdrożenie systemu inteligentnego opomiarowania przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego kraju, zwiększenia poziomu konkurencyjności rynku - dzięki ułatwieniu tworzenia atrakcyjnych ofert i zmiany sprzedawcy oraz zagwarantowania odbiorcom końcowym niezawodności dostaw. Ponadto Regulator będzie miał możliwość weryfikacji czy inwestycje wykonywane przez OSD i OSP przyczyniają się do poprawy jakości i niezawodności działania sieci energetycznej (jakości dostaw energii). Optymalizacja działania operatorów (zarówno OSD jak i OSP) powinna się również przyczynić do obniżenia ceny za usługi dystrybucyjne i przesyłowe. W dokumencie przedstawiono również strategie, wg których mogą postępować interesariusze oraz propozycje strategii działań wszystkich zainteresowanych w celu pozyskiwania poparcia dla wypracowanego modelu rynku opomiarowania. Kluczową wydaje się być strategia uzyskania poparcia społecznego oparta na założeniu, że na rynku, gdzie zarówno energia drożeje, jak i zwiększa się jej konsumpcja, niezbędne jest przekazanie klientowi narzędzia w postaci inteligentnego licznika, pozwalającego na bieżącą kontrolę zużycia coraz droższej energii elektrycznej. Z kolei strategia pozyskania poparcia branży wskazuje na konieczność podziału kosztów inwestycji w inteligentne opomiarowanie między Interesariuszy i zagwarantowanie opłacalności tej inwestycji. W opracowaniu zdefiniowano łańcuch wartości rynku opomiarowania, określając jaką rolę ma pełnić NOP oraz jakie zmiany to przyniesie w stosunku do obecnego modelu rynku. Dokonano analizy jaki wpływ na możliwość osiągnięcia korzyści przez poszczególnych interesariuszy z faktu instalacji inteligentnego opomiarowania ma potencjalny model rynku opomiarowania. Starano się określić jakie dodatkowe korzyści wynikające z faktu wdrożenia inteligentnego opomiarowania mogą powstać dzięki wypracowaniu i wdrożeniu modelu rynku opomiarowania oraz NOP. Przyjęto założenie, że NOP powinien być regulowanym podmiotem rynku, który będzie centrum wymiany danych pomiędzy podmiotami rynku energii w zakresie danych pomiarowych. Łańcuch wartości dla nowego modelu będzie charakteryzował się lepszym zespoleniem ogniw, zwłaszcza poprzez ogniwo NOP, pełniącego rolę integratora rynku. Głównym realizowanym przez NOP procesem będzie zbieranie danych pomiarowych od OSD (zarówno z obecnie używanych układów pomiarowych jak i z instalowanych sukcesywnie systemów AMM). Wartością dodaną, wniesioną przez NOP będzie gwarancja utrzymania poziomu usług, jeden kanał i standard komunikacji oraz odseparowanie sprzedawców od OSD. Określono rolę NOP, jako podmiotu skoncentrowanego wokół pozyskiwania i przetwarzania danych pomiarowych (wszystkich grup taryfowych: A,B,C1,C2,G oraz danych ze stacji SN/nN i pozostałych uzgodnionych węzłów sieci), pozyskanych od OSD i od OSP i przekazywanie do zainteresowanych i umocowanych prawem lub kontraktami podmiotów na rynku (przekazywanie danych do ARE, URE, MG, do podmiotów umocowanych umowami z klientem końcowym, oraz umowami operatorskimi). Nowy model rynku opomiarowania, wynikający z wdrożenia systemu inteligentnego opomiarowania, skutkować będzie w nowym podejściu do samych danych pomiarowych, widzianych jako towar. Tym samym nastąpi zmiana w przepływie strumienia pieniędzy. Za przekazanie odczytu do Sprzedawcy NOP będzie pobierał opłatę, ten z kolei będzie płacić OSD. Strona 13 z 122

14 Wstępnie proponowany model zakłada ponoszenie kosztów wymiany liczników przez OSD. Polityka taryfikacji kosztów powinna uwzględniać długą perspektywę czasową projektu (10 lat) i zabezpieczać uwzględnienie tych kosztów w taryfach na kolejne lata, tak by umożliwić uzyskanie źródeł finansowania projektu w ramach OSD. Proponowany ramowy harmonogram wdrażania inteligentnego opomiarowania zakłada w pierwszym etapie zbudowanie odpowiedniego rozwiązania i bazy odczytów po stronie NOP (przygotowanie do zafunkcjonowania rynku), pozwalającego na gromadzenie dzisiaj dostępnych danych odczytowych, a następnie opomiarowania stacji SN/nN w wybranych obszarach. Opomiarowanie stacji SN/nN powinno być sprawdzone w pierwszej kolejności na etapie pilotażowym, tak by można ocenić wykonalność zadania w skali ogólnopolskiego roll-outu (wdrożenia na szeroką skalę). Kolejnym zadaniem powinno być wdrożenie systemu AMM dla odbiorców z grupy taryfowej C2 z uwagi na wielkość ich zużycia. Działania dla grup taryfowych C1 i G powinny być prowadzone równolegle. Docelowo rynek opomiarowania wraz z NOP powinien obejmować wszystkie grupy taryfowe. Wybór harmonogramu implementacji powinien uwzględniać wielowymiarową funkcję celów, jeżeli np. jednym z nich będzie ograniczenie nielegalnego poboru i/lub unikania odcięcia całych wsi z powodów windykacyjnych to w określonej skali priorytetowe może się stać uzbrojenie wybranych rejonów wiejskich. Z punktu widzenia osiągania celów projektu kluczowe wydaje się skupienie w pierwszej kolejności na obszarach o dużej gęstości zaludnienia, co omówione zostało w rozdziale Głównymi ryzykami, jakie zdefiniowano dla projektu są: Brak uzyskania zgody między podmiotami rynku w kwestii ich partycypacji w kosztach wdrożenia systemu inteligentnego opomiarowania, Brak poparcia dla projektu ze strony OSD, w związku z koniecznymi nakładami inwestycyjnymi, Przedłużające się procesy legislacyjne. Konieczne zmiany w zakresie obowiązujących przepisów prawnych dotyczą: Powołania NOP (sugerowane zmiany w Prawie Energetycznym), Zmiany w rozporządzeniu taryfowym zapewniające bezpieczeństwo i gwarancje finansowania wieloletniej inwestycji OSD w infrastrukturę AMI oraz przepływy pieniężne za odczyty, Wydłużenia okresu legalizacji dotychczasowych liczników, Uregulowania stanu prawnego własności liczników w grupach taryfowych A i B, Wprowadzenie standardów wymagań funkcjonalnych inteligentnego opomiarowania, w tym liczników, Wprowadzenia standardów wymiany informacji (w tym pomiarowych) pomiędzy uczestnikami rynku energii, Wprowadzenie legalizacji statystycznej dla liczników elektronicznych. Implementacja inteligentnych liczników, wdrożenie nowego rynku opomiarowania, wymaga stymulacji ze strony zmian prawnych. Istnieje ryzyko, że bez stymulacji może nie dać się osiągnąć celów stawianych wdrożeniom nowych typów liczników oraz zmniejszy się możliwość osiągnięcia korzyści poszczególnych interesariuszy. Dalszymi etapami prac jest uszczegółowienie wariantów rynku, a po dokonaniu wielokryterialnej oceny wybranie jednego z nich do dalszych analiz i opracowania na dalszych etapach prac. Ostatnim etapem projektu jest wypracowanie koncepcji rozszerzenia wybudowanego modelu rynku opomiarowania o dodatkowe, inne media. Strona 14 z 122

15 2 Cele projektu 2.1 Uszczegółowienie celów projektu Bodźce Sytuacja na rynku energii elektrycznej w Polsce została opisana w dokumencie, będącym efektem realizacji prac I etapu projektu - dokument analizy, o sygnaturze ANA001. W dokumencie tym zostały również sprecyzowane i opisane uwarunkowania prawne oraz planowane zmiany legislacyjne, które stanowią podstawowe źródło bodźców dla celów projektu. Należy wyróżnić podstawowe źródła bodźców, dla wyznaczonych celów strategicznych: 1. Polityka Energetyczna, 2. Regulacje prawne Unii Europejskiej (Dyrektywy Unijne oraz Polityki), 3. Potencjalne i planowane zmiany w zakresie prawa europejskiego, 4. Potencjalne i planowane zmiany w zakresie prawa w Polsce, 5. Pakiet klimatyczny 20/20/20, 6. Bodźce technologiczne, takie jak np. rozwój samochodów elektrycznych i odmiejscowienie użytkowania energii, odejście od prymatu skali w wytwarzaniu energii. Rynek energii elektrycznej poddawany jest licznym działaniom, mającym wpływ na zmianę jego obrazu w przyszłości. Główne kierunki tych zmian zdefiniowano w Polityce Energetycznej Kraju. Na podstawie analizy aktów prawnych, dyrektyw europejskich oraz polityk definiujących docelowe działania w obszarze energetyki na przestrzeni kolejnych lat, wyspecyfikowano bodźce, mające istotny wpływ na rynek opomiarowania (Tabela 1) oraz zbieżne z celami projektu. Strona 15 z 122

16 Tabela 1 Zdefiniowane bodźce rynku opomiarowania B_PE_01 Zmniejszenie wskaźnika strat sieciowych w przesyle i dystrybucji. B_PE_02 Wzrost efektywności wykorzystania energii. B_PE_03 Zwiększenie stosunku rocznego zapotrzebowania na energię elektryczną do maksymalnego zapotrzebowania na moc w szczycie obciążenia, prowadzące do zmniejszenia całkowitych kosztów zaspokojenia popytu na energię elektryczną. B_PE_04 Stymulowanie rozwoju kogeneracji (w tym kogeneracji ze źródeł poniżej 1 MW) poprzez wdrożenie mechanizmów wsparcia, oraz odpowiednią politykę gmin i władz samorządowych. B_PE_05 Wsparcie inwestycji w zakresie oszczędności energii poprzez kredyty preferencyjne oraz dotacje ze środków krajowych i europejskich, w tym w ramach ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów, Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, Regionalnych Programów Operacyjnych, jak również środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. B_PE_06 Zastosowanie technik zarządzania popytem (Demand Side Managment), tj. stymulowanie popytu poprzez m.in. zróżnicowanie dobowe stawek opłat dystrybucyjnych oraz cen energii elektrycznej w oparciu o ceny referencyjne, będące wynikiem wprowadzenia rynku dnia bieżącego oraz przekazywanie sygnałów cenowych odbiorcom za pomocą zdalnej dwustronnej komunikacji z inteligentnymi licznikami. B_PE_07 Kampanie informacyjne i edukacyjne, promujące racjonalne wykorzystanie energii. B_PE_08 Płynący z dyrektywy unijnej nakaz osiągnięcia do 2016 roku redukcji zużycia energii o 9% w stosunku do średniego zużycia energii finalnej z lat (tj. o GWh). B_PE_09 Ułatwienie zmiany sprzedawcy energii, m.in. poprzez wprowadzenie ogólnopolskich standardów dotyczących cech technicznych, instalowania i odczytu inteligentnych liczników energii elektrycznej. B_PE_10 Ograniczanie regulacji tam, gdzie funkcjonuje i rozwija się rynek konkurencyjny Strategiczne cele projektowe Realizacja podprojektu Zbudowanie i uzgodnienie modelu rynku opomiarowania i stosowania mechanizmów zarządzania popytem wraz z opracowaniem modeli biznesowych jest elementem projektu strategicznego Budowa systemu zarządzania popytem na rynku energetycznym. Projekt ten jest zorientowany na osiągnięcie poniżej określonych celów strategicznych. W perspektywie ogólnospołecznej (perspektywa odbiorcy energii): Ograniczenie szczytowego zapotrzebowania na moc i zapewnienie zbilansowania Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, w szczególności w sytuacji wystąpienia ograniczeń generacji spowodowanych limitami emisji, zwłaszcza po roku Rozwój konkurencyjnego rynku energii elektrycznej, dzięki wprowadzeniu rozliczeń według rzeczywistego profilu zużycia (time of use), umożliwieniu konkurowania ceną w poszczególnych godzinach doby oraz uproszczeniu procedury zmiany sprzedawcy. Strona 16 z 122

17 Zapewnienie odbiorcom informacji o bieżącym zużyciu energii i innych mediów, w celu zwiększenia świadomości dotyczącej zużycia i poprawy efektywności ich wykorzystania. Ograniczenie podwyżek cen energii elektrycznej dla odbiorcy końcowego dzięki wdrożeniu nowych mechanizmów konkurencyjnych na rynku energii elektrycznej, które ujawnią elastyczność cenową popytu. Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. W perspektywie OSP: Poprawa bezpieczeństwa pracy KSE poprzez zwiększenie rezerwy mocy w szczytach zapotrzebowania dobowego. Obniżenie kosztów bilansowania systemu elektroenergetycznego w wyniku ograniczenia siły rynkowej wytwarzania i wprowadzenia mechanizmów DSR, polegających na podporządkowaniu się odbiorców zdalnej redukcji zużycia, spowodowanej przez operatora sieci w oparciu o uprzednio zdefiniowane warunki i procedury. Zwiększenie efektywności wykorzystania infrastruktury przesyłowej, poprzez poprawę dynamiki przepływów w sieci. Model Rynku Opomiarowania zawarty w kolejnych rozdziałach opracowania uwzględnia wymienione cele Opis zagadnień w kontekście wytyczonych celów strategicznych Krzywa zapotrzebowania na moc Krzywa zapotrzebowania na moc obrazuje obciążenie systemu elektroenergetycznego, czyli ilość energii pobieranej z systemu elektroenergetycznego w jednostce czasu. Wartości obciążenia ulegają ciągłym wahaniom. Można wyróżnić wahania acykliczne, spowodowane zdarzeniami nagłymi, nieprzewidywalnymi oraz wahania cykliczne powiązane często z porą dnia, dniem tygodnia, czy też porą roku. Wielkość obciążenia systemu pozostaje jednocześnie dość stała w pewnych okresach, stąd można wyodrębnić pewne powtarzalne elementy krzywej obciążenia, co zostało przedstawione na Rys. 1. szczyt popołudniowy maksymalny pobór mocy, jaki występuje w godzinach południowych lub wczesno-popołudniowych; szczyt wieczorny maksimum poboru mocy, jaki występuje w godzinach wieczornych - dotychczas była to przeważnie najwyższa obserwowana wartość w ciągu całej doby; ostatnio rolę największego obciążenia dobowego zwłaszcza latem przejmuje szczyt popołudniowy; dolina nocna minimalny pobór mocy w ciągu doby, obserwowany w godzinach nocnych; szczyt zimowy maksymalne obciążenie systemu elektroenergetycznego, jakie obserwowane jest w okresie zimowym; najwyższy odnotowany szczyt zapotrzebowania na moc miał miejsce 26 stycznia 2010 roku. dolina letnia okres obniżonego obciążenia systemu, obserwowany w miesiącach letnich, związany z wydłużeniem dnia oraz okresem urlopowym; należy odnotować, że niejako z Strona 17 z 122

18 dna doliny rozciągającej się na przestrzeni miesięcy czerwiec - sierpień "wyrastają" szczyty krótkookresowe, przybierające największe wartości w godzinach południowych, związane np. z zapotrzebowaniem na chłodzenie i klimatyzację. Dla stabilnego funkcjonowania KSE problem stanowią okresy szczytowego zapotrzebowania na moc. Problem ten można rozwiązać poprzez wyrównanie krzywej zapotrzebowania na moc, co jest osiągalne w wyniku podjęcia następujących działań: zmniejszenie zużycia energii elektrycznej w okresach szczytowych (np. poprzez podwyższenie temperatury klimatyzatora z 22 do 24 stopni Celsjusza), czy przesunięcie zużycia z godzin szczytu w godziny pozaszczytowe (w przypadku odbiorcy najlepszym przykładem jest działanie bojlera, gdzie podgrzewanie wody powinno odbywać się poza godzinami szczytu). Powyżej przedstawione przykładowe działania, zastosowane na adekwatną do potrzeb skalę, poprawiają bezpieczeństwo i niezawodność KSE oraz mogą wesprzeć działania zapobiegające powstawaniu strat ponoszonych przez odbiorców w okresach braku zasilania. Rys. 1 Krzywe dobowego zapotrzebowania na moc KSE latem (okres od 1 czerwca 2009 roku do 31 sierpnia 2009 roku) i zimą (okres od 27 listopada 2009 roku do 26 lutego 2010 roku) (Źródło: W obliczu wzrastającego zapotrzebowania na energię elektryczną zagadnienie poprawy efektywności funkcjonowania KSE poprzez obniżenie maksymalnego zapotrzebowania na moc staje się kluczowe. Znaczne piki w krzywej zapotrzebowania stanowią zagrożenie bilansu elektroenergetycznego. Poniższe wykresy przedstawiają długość okresów, w których występowało najwyższe zapotrzebowanie na moc. Zgodnie z wynikami (suma minut z roku 2008, dane zliczane w cyklu 15-sto minutowym): czas zapotrzebowania > MW wynosił 45 minut, Strona 18 z 122

19 czas zapotrzebowania > MW wynosił 3 godziny, czas zapotrzebowania > MW wynosił 12,75 godziny, czas zapotrzebowania > MW wynosił 116 godzin. Szczytowe zapotrzebowanie [MW] Liczba godzin Szczytowe zapotrzebowanie [MW] Liczba minut Rys. 2 Szczytowe zapotrzebowanie na moc w KSE w latach r. (przedział mocy powyżej 24000MW) (Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z PSE Operator.) Działaniem kluczowym dla zwiększenia efektywności i bezpieczeństwa Krajowego Systemu Energetycznego staje się oprócz dążenia do dostosowania źródeł wytwórczych i linii przesyłowych do zaspokojenia maksymalnego zapotrzebowania na mac stworzenie programów DSM/DSR, które przyczyniają się do redukcji szczytowego zapotrzebowania na moc. Jednym z elementów bezwzględnie koniecznym do wdrożenia mechanizmów DSM/DSR jest wdrożenie systemów inteligentnego opomiarowania. Strona 19 z 122

20 Metody redukcji szczytowego zapotrzebowania na moc Jedną z głównych metod redukcji zapotrzebowania na moc w szczycie jest promowanie dwóch wzorcowych postaw, które zostały przedstawione poniżej. Aktywna rola odbiorcy poprzez mechanizmy rynkowe skłaniające odbiorców energii elektrycznej do zmiany swoich zachowań w wyniku oddziaływania impulsów cenowych, w związku ze zróżnicowaniem cen w różnych godzinach doby. Celowe ustalenie zróżnicowanych taryf cenowych (dystrybucyjnej, przesyłowej oraz cenników sprzedawców) w czasie rzeczywistym, daje efekt zmniejszenia zapotrzebowania na moc w okresach szczytowych spowodowane bodźcami cenowymi (przy czym najskuteczniejsze w działaniu jest zróżnicowanie taryf dystrybucyjnych, następnie cenników sprzedawców). o taryfy Time of use (TOU), Real time pricing (RTP), Critical peak pricing (CPP). Pasywna lub pół-pasywna rola odbiorcy oddziaływanie OSP na zużycie odbiorców poprzez wysyłanie sygnałów redukcji zużycia, w oparciu o uprzednio zdefiniowane warunki i procedury (możliwe różne podejścia od reakcji wymuszonej do pełnej dobrowolności redukcji zapotrzebowania przez odbiorcę) o mechanizmy o charakterze usługi systemowej, o programy ograniczania zużycia ( rozsądny upust za zgodę na incydentalne wyłączenie ). Przykładem może być bezpośrednie sterowanie odbiorem (DLC) program polegający na zdalnym wyłączeniu odbiorcy (w krótkim czasie). Decyzja o wyłączeniu odbioru wynika z zaistnienia warunków zagrażających niezawodności systemu elektroenergetycznego. W przypadku aktywnej roli odbiorcy inteligentny licznik jest kluczowym elementem programu, gdyż pozwala na bieżąco kontrolować zużycie i wartość zużycia konsumenta. Z kolei przy pasywnej lub półpasywnej roli odbiorcy inteligentny licznik jest gwarantem skutecznej komunikacji z klientem Efektywność mechanizmów zarządzania popytem Inwestycje w zarządzanie stroną popytową skojarzone z infrastrukturą inteligentnego opomiarowania są 3-4 krotnie bardziej 1 efektywne kosztowo, niż inwestycje w źródła nowej generacji, pokrywające szczytowe zapotrzebowanie. Efektywność aktywnych mechanizmów zarządzania popytem jest zależna od zróżnicowania cen w różnych godzinach doby. Efektywność pasywnych mechanizmów zarządzania popytem jest zależna od wysokości zachęt w stosunku do kosztów ograniczenia zużycia ponoszonych przez klienta Warunki działania mechanizmów rynkowych Do podjęcia odpowiednich działań konieczne jest posiadanie zarówno niezbędnych informacji o stanie obciążenia elektro-energetycznego, jak i możliwości realizacji działań zmierzających do zmiany popytu lub podaży, czyli w przypadku rynku energii elektrycznej obniżenia zużycia (z 1 Źródło: PJM Symposium on Demand Response II Strona 20 z 122

Realizacja koncepcji Smart Grid w PSE Operator S.A.

Realizacja koncepcji Smart Grid w PSE Operator S.A. Realizacja koncepcji Smart Grid w PSE Operator S.A. Wojciech Lubczyński Dyrektor Projektu Smart Grid PSE Operator S.A. VII Międzynarodowa Konferencja NEUF2011 New Energy User Friendly Biała a Księga Narodowy

Bardziej szczegółowo

Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki

Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki 2 Legalizacja liczników w procesie wdrażania smart meteringu w Polsce Potrzeba prac nad wdrożeniem inteligentnego opomiarowania w Polsce - Formalna Polityka

Bardziej szczegółowo

URE na rzecz wdrożenia inteligentnych sieci. Marek Woszczyk Prezes Urzędu Regulacji Energetyki

URE na rzecz wdrożenia inteligentnych sieci. Marek Woszczyk Prezes Urzędu Regulacji Energetyki URE na rzecz wdrożenia inteligentnych sieci. Marek Woszczyk Prezes Urzędu Regulacji Energetyki Warszawa 18 września 2012 Działania na rzecz budowy inteligentnej sieci (1) Fundamentalne cele: poprawa bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Nowe liczniki energii w Kaliszu Nowe możliwości dla mieszkańców. Adam Olszewski

Nowe liczniki energii w Kaliszu Nowe możliwości dla mieszkańców. Adam Olszewski Nowe liczniki energii w Kaliszu Nowe możliwości dla mieszkańców Adam Olszewski Kalisz, 10 kwietnia 2013 Czym jest AMI AMI, czyli inteligentne opomiarowanie, to system pozwalający na dwustronny przepływ

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła a rozwój systemów elektroenergetycznych

Pompy ciepła a rozwój systemów elektroenergetycznych Pompy ciepła a rozwój systemów elektroenergetycznych Konferencja III Kongres PORT PC - Technologia jutra dostępna już dzisiaj Wojciech Lubczyński Ekspert PSE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r. Agenda 1.

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Zachowania odbiorców na przykładzie projektu pilotażowego wdrożenia innowacyjnych taryf

Zachowania odbiorców na przykładzie projektu pilotażowego wdrożenia innowacyjnych taryf Zachowania odbiorców na przykładzie projektu pilotażowego wdrożenia innowacyjnych taryf Konferencja Cyfryzacja sieci elektroenergetycznych Wojciech Lubczyński Ekspert Warszawa, 13 maj 2014 r. Krzywa zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Opracowanie modelu stosowania mechanizmów DSR na rynku energii w Polsce. rozwiązania mechanizmów DSR dla KSE

Opracowanie modelu stosowania mechanizmów DSR na rynku energii w Polsce. rozwiązania mechanizmów DSR dla KSE Opracowanie modelu stosowania mechanizmów DSR na rynku energii w Polsce ETAP III: Opracowanie szczegółowego rozwiązania mechanizmów DSR dla KSE Opracowanie wykonane na zlecenie PSE Operator S.A. w ramach

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane systemy pomiarowe smart metering w elektroenergetyce i gazownictwie

Zaawansowane systemy pomiarowe smart metering w elektroenergetyce i gazownictwie Zaawansowane systemy pomiarowe smart metering w elektroenergetyce i gazownictwie Szanse dla dystrybutorów energii elektrycznej RWE Stoen Operator Grzegorz Kobeszko - Warszawa 23-24.03.2010 PAGE 1 Wstęp

Bardziej szczegółowo

SZANSE I ZAGROŻENIA DLA OPERATORA INFORMACJI POMIAROWYCH DOŚWIADCZENIA INNSOFT

SZANSE I ZAGROŻENIA DLA OPERATORA INFORMACJI POMIAROWYCH DOŚWIADCZENIA INNSOFT Operator Informacji Pomiarowych pozycja na rynku (kluczowe problemy prawne i biznesowe) 26 marca 2013 r., Warszawa, Hotel Mercure Warszawa Centrum SZANSE I ZAGROŻENIA DLA OPERATORA INFORMACJI POMIAROWYCH

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie popytem na energię elektryczną w oparciu o innowacyjne taryfy redukcyjne

Zarządzanie popytem na energię elektryczną w oparciu o innowacyjne taryfy redukcyjne Zarządzanie popytem na energię elektryczną w oparciu o innowacyjne taryfy redukcyjne Konrad Kula Koordynator Rozwoju Biznesu TAURON Sprzedaż sp. z o.o. Partnerzy projektu Problematyka Wykres średnich każdego

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Coroczne spotkanie przedstawicieli Towarzystwa Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych Marek Kulesa dyrektor biura TOE Ślesin, 29 listopada 2013 r. Zakres

Bardziej szczegółowo

System ienergia -narzędzie wspomagające gospodarkę energetyczną przedsiębiorstw

System ienergia -narzędzie wspomagające gospodarkę energetyczną przedsiębiorstw System ienergia -narzędzie wspomagające gospodarkę energetyczną przedsiębiorstw Pracownia Informatyki Numeron Sp. z o.o. ul. Wały Dwernickiego 117/121 42-202 Częstochowa Pracownia Informatyki Numeron Sp.

Bardziej szczegółowo

Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA. Gdańsk. 10.2015

Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA. Gdańsk. 10.2015 Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA Gdańsk. 10.2015 ENERGA liderem energetycznych innowacji Grupa ENERGA wykorzystując postęp technologiczny wdraża innowacje w kluczowych obszarach swojej działalności.

Bardziej szczegółowo

Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015

Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015 . Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015 OBSZARY EFEKTYWNOŚCI I BEZPIECZEŃSTWA KOMÓRKA DS. GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ/MEDIAMI EFEKTYWNOŚĆ STRATEGIA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ KONTROLING

Bardziej szczegółowo

Koncepcja wdrożenia systemu AMI w ENERGA-OPERATOR

Koncepcja wdrożenia systemu AMI w ENERGA-OPERATOR Koncepcja wdrożenia systemu AMI w ENERGA-OPERATOR Rafał Czyżewski Wiceprezes Zarządu, Dyrektor ds. Rozwoju Warszawa, 22 lipca 2010 Inteligentne opomiarowanie (AMI) w kontekście strategii Grupy Energa (slajd

Bardziej szczegółowo

Agrzegatorzy, negawaty, zarządzanie popytem odbiorców energii. Maciej Bora/Radosław Majewski ENSPIRION Sp. z o.o.

Agrzegatorzy, negawaty, zarządzanie popytem odbiorców energii. Maciej Bora/Radosław Majewski ENSPIRION Sp. z o.o. Agrzegatorzy, negawaty, zarządzanie popytem odbiorców energii Maciej Bora/Radosław Majewski ENSPIRION Sp. z o.o. Jachranka 24.09.2015 [MW] Czym jest DSR? 2 DEMAND SIDE RESPONSE odpłatne działania strony

Bardziej szczegółowo

Systemy informatyczne orężem walki sprzedawcy energii w walce o klienta. Warszawa 06.06.2008

Systemy informatyczne orężem walki sprzedawcy energii w walce o klienta. Warszawa 06.06.2008 Systemy informatyczne orężem walki sprzedawcy energii w walce o klienta Warszawa 06.06.2008 Agenda wystąpienia Zachowania Sprzedawców Energii w obliczu deregulacji; Różne wizje postawy konkurencyjnej w

Bardziej szczegółowo

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Kotłownie gazowe to alternatywne rozwiązanie dla Klientów, którzy nie mają możliwości przyłączenia się do miejskiej sieci ciepłowniczej.

Bardziej szczegółowo

Projekt ElGrid a CO2. Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility

Projekt ElGrid a CO2. Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility Projekt ElGrid a CO2 Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility Energetyczna sieć przyszłości, a może teraźniejszości? Wycinki z prasy listopadowej powstanie Krajowa Platforma Inteligentnych

Bardziej szczegółowo

Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Inteligentne Sieci Energetyczne. (Smart Grid)

Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Inteligentne Sieci Energetyczne. (Smart Grid) Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Inteligentne Sieci Energetyczne (Smart Grid) Uruchomiony w 2012 roku nowy program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla obrotu energii elektrycznej

Taryfa dla obrotu energii elektrycznej Taryfa dla obrotu energii elektrycznej Zatwierdzona uchwałą nr 1/2015 Zarządu Miejskiej Energetyki Cieplnej spółka z o.o. w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 02.02.2015 Taryfa dla obrotu energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Konieczne inwestycje z obszaru IT w sektorze elektroenergetycznym Integracja Paweł Basaj Architekt systemów informatycznych

Konieczne inwestycje z obszaru IT w sektorze elektroenergetycznym Integracja Paweł Basaj Architekt systemów informatycznych Konieczne inwestycje z obszaru IT w sektorze elektroenergetycznym Integracja Paweł Basaj Architekt systemów informatycznych 2009 IBM Corporation Wymagania związane z bezpieczeństwem energetycznym, obsługą

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 2015 r. DRO-III-0700-13/1/15 DRO/1320/15. Pani Małgorzata Kidawa-Błońska Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Warszawa, 2015 r. DRO-III-0700-13/1/15 DRO/1320/15. Pani Małgorzata Kidawa-Błońska Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Warszawa, 2015 r. DRO-III-0700-13/1/15 DRO/1320/15 Pani Małgorzata Kidawa-Błońska Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Kazimierza Ziobro z 16 lipca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Jak wspierać dalszy rozwój kogeneracji w Polsce? Rola sektora kogeneracji w realizacji celów PEP 2050 Konferencja PKŚRE

Jak wspierać dalszy rozwój kogeneracji w Polsce? Rola sektora kogeneracji w realizacji celów PEP 2050 Konferencja PKŚRE Jak wspierać dalszy rozwój kogeneracji w Polsce? Rola sektora kogeneracji w realizacji celów PEP 2050 Konferencja PKŚRE Warszawa 22.10.2015r Polska jest dobrym kandydatem na pozycję lidera rozwoju wysokosprawnej

Bardziej szczegółowo

Analiza możliwości przesuwania obciążeń (DSM) dla odbiorców przemysłowych i wpływ na przebieg zapotrzebowania mocy KSE

Analiza możliwości przesuwania obciążeń (DSM) dla odbiorców przemysłowych i wpływ na przebieg zapotrzebowania mocy KSE Analiza możliwości przesuwania obciążeń (DSM) dla odbiorców przemysłowych i wpływ na przebieg zapotrzebowania mocy KSE Opracował Euro-Centrum Strona1 Wprowadzenie Dzienny przebieg zapotrzebowania KSE (rys.

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji.

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Seminarium "Bezpieczna Chemia Warszawa, 5 listopada 2014 roku Pan Zbigniew Szpak, Prezes KAPE S.A.

Bardziej szczegółowo

INFORMATYCZNE WSPARCIE ZARZĄDZANIA GOSPODARKĄ ENERGETYCZNĄ W

INFORMATYCZNE WSPARCIE ZARZĄDZANIA GOSPODARKĄ ENERGETYCZNĄ W INFORMATYCZNE WSPARCIE ZARZĄDZANIA GOSPODARKĄ ENERGETYCZNĄ W PRZEDSIĘBIORSTWIE Szymon Bogdański, XII KONFERENCJA SYSTEMY INFORMATYCZNE W ENERGETYCE SIwE 13 SYSTEMY INFORMATYCZNE PLAN PREZENTACJI 1 2 3

Bardziej szczegółowo

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku 0 Wydobycie Wytwarzanie Przesył Dystrybucja Sprzedaż Potencjał rynkowy PGE PGE po konsolidacji będzie liderem na polskim rynku elektroenergetycznym, obecnym

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Jakość energii elektrycznej w oczach Operatora Systemu Przesyłowego. Kraków, 23 października 2014 r.

Jakość energii elektrycznej w oczach Operatora Systemu Przesyłowego. Kraków, 23 października 2014 r. Jakość energii elektrycznej w oczach Operatora Systemu Przesyłowego Kraków, 23 października 2014 r. Regulacje prawne dotyczące jakości dostaw energii Ustawa Prawo Energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r.

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. z siedzibą w Szczecinie TARYFA dla energii elektrycznej Obowiązuje od 1 stycznia 2013 r

Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. z siedzibą w Szczecinie TARYFA dla energii elektrycznej Obowiązuje od 1 stycznia 2013 r Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. z siedzibą w Szczecinie TARYFA dla energii elektrycznej Obowiązuje od 1 stycznia 2013 r SPIS TREŚCI 1. INFORMACJE OGÓLNE 2. DEFINICJE 3. ZASADY ROZLICZEŃ

Bardziej szczegółowo

Energa-Operator: Praktyczne doświadczenia projektu AMI

Energa-Operator: Praktyczne doświadczenia projektu AMI Energa-Operator: Praktyczne doświadczenia projektu AMI Autorzy: Robert Masiąg; Tomasz Piasecki- ENERGA-OPERATOR SA Budowa infrastruktury inteligentnego opomiarowania jest flagowym projektem inwestycyjnym

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja kosztów energii elektrycznej przy uwzględnieniu efektywności energetycznej, czyli nie tylko cena gra rolę

Optymalizacja kosztów energii elektrycznej przy uwzględnieniu efektywności energetycznej, czyli nie tylko cena gra rolę Optymalizacja kosztów energii elektrycznej przy uwzględnieniu efektywności energetycznej, czyli nie tylko cena gra rolę I PANEL: Wydajniej oznacza taniej. Sposób na efektywność Czeladź, 13 marca 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Korzyści z wdrożenia AMI na bazie wniosków z Etapu I

Korzyści z wdrożenia AMI na bazie wniosków z Etapu I Korzyści z wdrożenia AMI na bazie wniosków z Etapu I Warszawa, 13 maja 2014 Podstawowe założenia projektu pozostają niezmienne dla wszystkich jego etapów Wdrożenie projektu musi przynieść wymierne korzyści

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r.

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. 2 Założenia zoptymalizowanego systemu wsparcia OZE (zmiany

Bardziej szczegółowo

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014 INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII w ramach projektu OZERISE Odnawialne źródła energii w gospodarstwach rolnych ZYGMUNT MACIEJEWSKI Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Roman Warchoł, TAURON Sprzedaż Forum Polska Efektywna Energetycznie, Gdańsk, 6 marca 2012r. Unijne cele 3x20% Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Priorytety PEP 2030 Poprawa efektywności energetycznej Wzrost bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Sławomir Siejko Konferencja Gospodarka jutra Energia Rozwój - Środowisko Wrocław 20 stycznia 2016 r. Prezes Rady Ministrów Regulator

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

CENNIK. energii elektrycznej sprzedawcy rezerwowego

CENNIK. energii elektrycznej sprzedawcy rezerwowego Zakład Usług Technicznych MEGA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. ul. Hetmańska 15L 82300 Elbląg CENNIK energii elektrycznej sprzedawcy rezerwowego Obowiązuje od 1 stycznia 2014 roku Wprowadzony

Bardziej szczegółowo

Etap I: Analiza. Opracowanie wykonane na zlecenie przedsiębiorstwa Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator S.A.

Etap I: Analiza. Opracowanie wykonane na zlecenie przedsiębiorstwa Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator S.A. Zbudowanie i uzgodnienie modelu rynku opomiarowania i stosowania mechanizmów zarządzania popytem wraz z opracowaniem modeli biznesowych Opracowanie wykonane na zlecenie przedsiębiorstwa Polskie Sieci Elektroenergetyczne

Bardziej szczegółowo

19 listopada 2015 Warszawa

19 listopada 2015 Warszawa 19 listopada 2015 Warszawa RAPORT z wizyty studialnej w Niemczech Karlsruhe, Walldorf (Badenia-Wirtembergia), Niemcy 26-28 października 2015 Kierunek: niskoemisyjna energetyka Emisja CO 2, OZE, Efektywność

Bardziej szczegółowo

Marek Kulesa dyrektor biura TOE

Marek Kulesa dyrektor biura TOE Wpływ nowych strategii produktowych sprzedawców na rozwój rynku energii elektrycznej w Polsce oraz zachowania odbiorców końcowych Marek Kulesa dyrektor biura TOE Jachranka, 21.10.2010 r. 1. Wybrane uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21 Kopalnia Węgla Kamiennego Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. w Sosnowcu TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21 Zatwierdzona Uchwałą nr 842/2008 Zarządu Kopalni Węgla Kamiennego

Bardziej szczegółowo

Nowe (planowane) uwarunkowania funkcjonowania rynku energii elektrycznej w Polsce krok ku przyszłości

Nowe (planowane) uwarunkowania funkcjonowania rynku energii elektrycznej w Polsce krok ku przyszłości Nowe (planowane) uwarunkowania funkcjonowania rynku energii elektrycznej w Polsce krok ku przyszłości Marek Kulesa dyrektor biura TOE Jachranka, 27.09.2012 r. ZAKRES PREZENTACJI 1. Wprowadzenie - wybrane

Bardziej szczegółowo

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Południowo-Wschodni Oddział Terenowy URE z siedzibą w Krakowie Niepołomice, 17 czerwca 2010 Prezes URE jest

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Taryfy przedsiębiorstw energetycznych

Rynek energii. Taryfy przedsiębiorstw energetycznych 8 Rynek energii Taryfy przedsiębiorstw energetycznych Z ostatniej chwili Biuletyn Branżowy URE Definicja taryfy (Prawo energetyczne) Taryfa zbiór cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowany

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie zarządzania infrastrukturą ciepłowniczą za pomocą systemów informatycznych. Licheń, listopad 2012

Wspomaganie zarządzania infrastrukturą ciepłowniczą za pomocą systemów informatycznych. Licheń, listopad 2012 Wspomaganie zarządzania infrastrukturą ciepłowniczą za pomocą systemów informatycznych Licheń, listopad 2012 Agenda Dalkia podstawowe informacje o strategii Zasady podejścia do infrastruktury ciepłowniczej

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia w zakresie wdrażania Smart Grid

Doświadczenia w zakresie wdrażania Smart Grid Doświadczenia w zakresie wdrażania Smart Grid Warszawa, 8 marca 2012 Agenda Projekt Smart Grid w Energa Operator Proces wdrożenia Systemu AMI w Energa Operator Dotychczasowe doświadczenia Z perspektywy

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa TOMASZ SŁUPIK Konferencja techniczna Jak obniżać koszty remontów i utrzymania

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne dla rozwoju energetyki odnawialnej System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce - planowane zmiany

Uwarunkowania prawne dla rozwoju energetyki odnawialnej System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce - planowane zmiany Uwarunkowania prawne dla rozwoju energetyki odnawialnej System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce - planowane zmiany Na podstawie informacji Departament Energii Odnawialnej Ministerstwo Gospodarki

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ Dr hab. Mariusz Swora, Uniwersytet Jagielloński Seminarium eksperckie Energetyka obywatelska na rzecz lokalnego rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Trwałość projektów 7 osi PO IG

Trwałość projektów 7 osi PO IG Warszawa, 6 października 2015 r. Konferencja podsumowująca wdrażanie 7 i 8 osi priorytetowej PO IG Trwałość projektów 7 osi PO IG Paweł Oracz Departament Strategii Systemu Informacyjnego Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Działając na podstawie art. 38 ust. 4 ustawy Pzp zamawiający anuluje zapis w punkcie XVIII i nadaje mu poniższe brzmienie:

Działając na podstawie art. 38 ust. 4 ustawy Pzp zamawiający anuluje zapis w punkcie XVIII i nadaje mu poniższe brzmienie: Warszawa dnia 02.12.2014 Wykonawcy (uczestnicy postępowania) Działając na podstawie art. 38 ust.1 ustawy Pzp zamawiający informuje, że wpłynął wniosek o wyjaśnienie treści Specyfikacji Istotnych Warunków

Bardziej szczegółowo

CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ

CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ Energetyka WAGON Sp.z 0.0. CENNIK ENERGII ELEKTRYCZNEJ Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą nr 15/2014 Zarządu Energetyki WAGON Sp. z 0.0. z dnia 20.11. 2014 r. i obowiązuje od dnia

Bardziej szczegółowo

Realizacja idei OpenADR dwukierunkowa komunikacja dostawcy energii-odbiorcy rozwój i implementacja niezbędnej infrastruktury systemowej i programowej

Realizacja idei OpenADR dwukierunkowa komunikacja dostawcy energii-odbiorcy rozwój i implementacja niezbędnej infrastruktury systemowej i programowej Realizacja idei OpenADR dwukierunkowa komunikacja dostawcy energii-odbiorcy rozwój i implementacja niezbędnej infrastruktury systemowej i programowej dr inŝ. Andrzej OŜadowicz Wydział Elektrotechniki,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Istotne zmiany na rynku energii... 11. 2. Ogólna teoria systemów... 19. 3. Rozwój systemów informatycznych w elektroenergetyce...

Spis treści. 1. Istotne zmiany na rynku energii... 11. 2. Ogólna teoria systemów... 19. 3. Rozwój systemów informatycznych w elektroenergetyce... Spis treści 1. Istotne zmiany na rynku energii.......................................... 11 1.1. Wprowadzenie................................................................ 11 1.2. Demonopolizacja.............................................................

Bardziej szczegółowo

CENNIK energii elektrycznej

CENNIK energii elektrycznej DALMOR S.A. z siedzibą w Gdyni ul. Hryniewickiego 10 CENNIK energii elektrycznej Cennik energii elektrycznej zatwierdzony został Uchwałą Zarządu DALMOR S.A. nr 41/2014, z dnia 2 grudnia 2014 roku i obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Magdalena Rogulska Szwedzko-Polska Platforma Zrównoważonej Energetyki POLEKO, 8 października 2013 r. Cele polityki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Kamil Pluskwa-Dąbrowski

Kamil Pluskwa-Dąbrowski Jakość energii z perspektywy konsumenta Kamil Pluskwa-Dąbrowski Prezes Rady Krajowej Federacji Konsumentów Piknik Jakości Energii, Kraków, 23.10.2014 ul. Ordynacka 11 lok. 1 00-364 Warszawa Tel. +48 22

Bardziej szczegółowo

Analiza składników kosztów energii elektrycznej w 2012 roku.

Analiza składników kosztów energii elektrycznej w 2012 roku. Analiza składników kosztów energii elektrycznej w 2012 roku. Serwisy informacyjne poprzez różne media dostarczają nam informacji bieżących o cenach energii elektrycznej i wielu odbiorców zaczyna nurtować

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Prezesa URE w sprawie szczegółowych reguł regulacyjnych w zakresie stymulowania i kontroli wykonania inwestycji w AMI

Stanowisko Prezesa URE w sprawie szczegółowych reguł regulacyjnych w zakresie stymulowania i kontroli wykonania inwestycji w AMI Warszawa, dnia 11.01.2013r. Stanowisko Prezesa URE w sprawie szczegółowych reguł regulacyjnych w zakresie stymulowania i kontroli wykonania inwestycji w AMI Dokument powiązany ze Stanowiskiem Prezesa URE

Bardziej szczegółowo

Zdalne odczyty urządzeń pomiarowych

Zdalne odczyty urządzeń pomiarowych 1 Zdalne odczyty urządzeń pomiarowych dr inż. Tomasz Kowalak, Dyrektor Departamentu Taryf Debata CIO: IT W ENERGETYCE, Warszawa, 31 marca 2009 r. 2 Agenda 1. Krótka historia ewolucji: Zdalny pomiar (AMR)

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Regulacja jakościowa z perspektywy Operatora Systemu Dystrybucyjnego

Regulacja jakościowa z perspektywy Operatora Systemu Dystrybucyjnego Regulacja jakościowa z perspektywy Operatora Systemu Dystrybucyjnego Agenda 1. Wprowadzenie 2. Co to jest regulacja jakościowa? 3. Model regulacji jakościowej w Polsce 4. Podsumowanie Regulacja jakościowa

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

Smart community. - wykorzystanie przez gminę potencjału Smart Grids. dr inż. Tomasz Kowalak, Dyrektor Departamentu Taryf

Smart community. - wykorzystanie przez gminę potencjału Smart Grids. dr inż. Tomasz Kowalak, Dyrektor Departamentu Taryf Smart community - wykorzystanie przez gminę potencjału Smart Grids dr inż. Tomasz Kowalak, Dyrektor Departamentu Taryf Krajowa Platforma Technologiczna Energetyki, Gdańsk, 7 września 2010 r. Agenda: 0.

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ Zespół Elektrowni Wodnych Niedzica Spółka Akcyjna TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ OBOWIĄZUJĄCA ODBIORCÓW OBSŁUGIWANYCH PRZEZ ZESPÓŁ ELEKTROWNI WODNYCH NIEDZICA S.A. Z SIEDZIBĄ W NIEDZICY DLA GRUP TARYFOWYCH

Bardziej szczegółowo

Budowa infrastruktury inteligentnego pomiaru w PGE Dystrybucja SA

Budowa infrastruktury inteligentnego pomiaru w PGE Dystrybucja SA Budowa infrastruktury inteligentnego pomiaru w PGE Dystrybucja SA Tomasz Rozwałka XX Forum Teleinformatyki, 25-26.09.2014 r. 1. Podstawowe informacje o PGE Dystrybucja - kluczowe wielkości Liczba odbiorców,

Bardziej szczegółowo

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej w sprawie oczekiwanych kierunków aktualizacji Polityki Energetycznej Polski

Stanowisko Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej w sprawie oczekiwanych kierunków aktualizacji Polityki Energetycznej Polski 1 Warszawa, 6 sierpnia 2013 Stanowisko Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej w sprawie oczekiwanych kierunków aktualizacji Polityki Energetycznej Polski SPIS TREŚCI I. Zasady tworzenia Polityki Energetycznej

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Instrumenty poprawy efektywności energetycznej polskiej gospodarki MINISTERSTWO GOSPODARKI Andrzej Guzowski, Departament

Bardziej szczegółowo

Monitoring rynku energii elektrycznej

Monitoring rynku energii elektrycznej Monitoring rynku energii elektrycznej Opracowano w Departamencie Promowania Konkurencji URE (Biuletyn URE 6/2001) Proces przekształceń rynkowych, jaki przechodzi obecnie sektor elektroenergetyczny w Polsce

Bardziej szczegółowo

Informatyka w PME Między wymuszonąprodukcjąw źródłach OZE i jakościowązmianąużytkowania energii elektrycznej w PME

Informatyka w PME Między wymuszonąprodukcjąw źródłach OZE i jakościowązmianąużytkowania energii elektrycznej w PME Politechnika Śląska Centrum Energetyki Prosumenckiej Wydział Elektryczny Instytut Elektrotechniki i Informatyki Konwersatorium Inteligentna Energetyka Bilansowanie mocy i energii w Energetyce Prosumenckiej

Bardziej szczegółowo

Plany gospodarki niskoemisyjnej

Plany gospodarki niskoemisyjnej Plany gospodarki niskoemisyjnej Beneficjenci: gminy oraz ich grupy (związki, stowarzyszenia, porozumienia) Termin naboru: 02.09.2013 31.10.2013 Budżet konkursu: 10,0 mln PLN Dofinansowanie: dotacja w wysokości

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Sztuka dzielenia się energią

Sztuka dzielenia się energią Pozyskiwanie funduszy pomocowych studium przypadku SPEC S.A. Sztuka dzielenia się energią Proces identyfikacji Projektu -cele funduszy pomocowych Cele Unii Europejskiej dla projektów inwestycyjnych w ciepłownictwie

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce 4 Rynek energii Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce Energia elektryczna jako towar Jak każdy inny towar, energia elektryczna jest wytwarzana przez jej wytwórców, kupowana przez pośredników, a

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ZAKRESIE OBROTU

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ZAKRESIE OBROTU Energomedia Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Fabryczna 22, 32-540 Trzebinia TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ZAKRESIE OBROTU Zatwierdzona uchwałą nr 3/2013 Zarządu Spółki Energomedia z dnia

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ LABORATORIUM RACHUNEK EKONOMICZNY W ELEKTROENERGETYCE INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Standard Planu Gospodarki Niskoemisyjnej

Standard Planu Gospodarki Niskoemisyjnej Standard Planu Gospodarki Niskoemisyjnej Piotr Kukla FEWE - Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii ul. Rymera 3/4, 40-048 Katowice tel./fax +48 32/203-51-14 e-mail: office@fewe.pl; www.fewe.pl

Bardziej szczegółowo

ergo energy to: www.ergoenergy.pl

ergo energy to: www.ergoenergy.pl ergo energy to: Sprzedaż energii elektrycznej na terenie całego kraju. Lider w implementacji nowatorskich rozwiązań. Realizacja projektów w ramach programów unijnych. Realizacja programów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie potencjału smart grids przez gminę inteligentne opomiarowanie

Wykorzystanie potencjału smart grids przez gminę inteligentne opomiarowanie Wykorzystanie potencjału smart grids przez gminę inteligentne opomiarowanie Aktywne zarządzenie systemem elektroenergetycznym sięga tak daleko jak sięgają systemy IT Energa-Operator jest jednym z największych

Bardziej szczegółowo

Energia na oszczędzanie

Energia na oszczędzanie Energia na oszczędzanie Autorzy: Adam Olszewski, Mieczysław Wrocławski - Energa-Operator SA ("Energia Elektryczna" - listopad 2015) Tytułowa Energia na oszczędzanie to projekt wykorzystujący behawioralne

Bardziej szczegółowo

Cele i zadania Platformy PPP w zakresie projektów ppp na rzecz efektywności energetycznej

Cele i zadania Platformy PPP w zakresie projektów ppp na rzecz efektywności energetycznej Grupa Robocza Platformy PPP ds. efektywności energetycznej Cele i zadania Platformy PPP w zakresie projektów ppp na rzecz efektywności energetycznej Michał Piwowarczyk, Zastępca Dyrektora Departamentu

Bardziej szczegółowo

Ewolucja czy rewolucja

Ewolucja czy rewolucja Ewolucja czy rewolucja - system wsparcia dla OZE w świetle Dyrektywy 2009/28/WE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 22 listopada 2011 Zawartość prezentacji 1. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo