ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ KANIONU COLCA (PERU) I PROBLEMY OCHRONY ŚRODOWISKA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ KANIONU COLCA (PERU) I PROBLEMY OCHRONY ŚRODOWISKA"

Transkrypt

1 ROZDZIAŁ ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ KANIONU COLCA (PERU) I PROBLEMY OCHRONY ŚRODOWISKA Sustainable development of Rio Colca Canyon (Peru) and problems of environmental protection Andrzej GAŁAŚ Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica, Al. A. Mickiewicza 30, Kraków Streszczenie Badania polskich naukowców w Peru, prowadzone od 2003 roku, zmierzają do zaprojektowania Parku Narodowego Kanion Colca i Dolina Wulkanów (Paulo & Gałaś, red., 2008a). Park obejmie unikalny w skali świata przekrój pasma górskiego o długości ponad 100 km i wysokości 1-3 km, ze wspaniałymi krajobrazami, zespołami aktywnych uskoków, fałdami, wulkanami, gorącymi źródłami oraz specyficznym światem roślin i zwierząt, w tym największym w Andach siedliskiem kondorów. Rozwój górnictwa, rolnictwa i turystyki oraz towarzyszący im rozwój infrastruktury stanowią zagrożenie dla walorów środowiska w Kanionie Colca, który jest najgłębszym kanionem na świecie. Istnieje pilna potrzeba równoważenia tego rozwoju przez ustanowienie ochrony najcenniejszych obszarów i wykazanie ich znaczenia dla światowego dziedzictwa przyrody. W pracy wskazano istniejące i prognozowane pola konfliktu przy wykorzystaniu różnych zasobów środowiska. Zdaniem autora największe zagrożenie dla walorów kanionu Colca niesie rozwój turystyki. Utworzenie parku wzmocniłoby ubogi dotąd system obszarów chronionych w departamencie Arequipa, podwyższyło atrakcyjność turystyczną i wyznaczyło ramy rozwoju regionu. Słowa kluczowe: Park Narodowy, zrównoważony rozwój, ochrona środowiska, Peru, Kanion Colca, Dolina Wulkanów Abstract Studies performed by the Polish scientists in Peru since 2003 are aimed at project of the Canyon Colca and Valley of Volcanoes National Park. This park should protect unique section of the orogenic belt more than 100 km long and 1-3 km high, magnificent landscape, sets of active faults, volcanoes, hot springs and specific wildlife including the largest condor habitat in the Andes. Development of mining, agriculture and tourism and related infrastructure in the region of Colca Canyon endangers environment of this deepest canyon worldwide. There is urgent need of balancing land use development by protection of the most valuable areas and proving their importance to the world heritage of nature. Article explores present and foreseen conflicts of making use of variety of environment resources. In author s opinion the biggest threat for Colca Canyon values is uncontrolled tourism development. New park would strengthen the state protected areas system in the Maciej J. Kotarba (red.) Przemiany środowiska naturalnego a rozwój zrównoważony Wydawnictwo TBPŚ GEOSFERA 2008, Kraków, str

2 Arequipa department, increase its tourist attractiveness and determine constraints of regional development. Key words: National Park, sustainable development, environmental protection, protection environment, Peru, Canyon Colca, Valley of Volcanoes 1. Wstęp Głównym celem idei zrównoważonego rozwoju jest właściwe ukierunkowanie działalności człowieka, która zawsze powoduje zmiany w środowisku. Negatywnym wpływom można często zapobiegać lub je eliminować poprzez właściwe planowanie wykorzystania potencjału obszaru. Jednocześnie zapewnia to ekologiczną stabilność obszaru. W artykule wskazano na problemy projektu utworzenia Parku Narodowego Kanionu Colca i Doliny Wulkanów. Pomysł na utworzenie parku narodził się w polskiej sekcji The Explorer s Club. W roku 2003 rozpoczęliśmy wraz z prof. Andrzejem Paulo (AGH) badania zmierzające do przedstawienia rządowi Peru projektu parku. W kolejnych latach odbyły się dwie duże wyprawy badawcze, w których brało udział łącznie ponad dwudziestu przyrodników z różnych ośrodków naukowych w Polsce. Istotnym celem badań jest określenie walorów obszaru oraz uwarunkowań środowiskowych dla prowadzonych działań gospodarczych i ochronnych. Omawiany obszar znajduje się w strefie działania górnictwa rud metali szlachetnych, rolnictwa, infrastruktury irygacyjnej, a w ostatnich latach realizowane są duże projekty hydrotechniczne. Kanion Colca dzięki odkryciu przez Polaków w 1981 roku stał się drugim, po Machu Picchu, najczęściej odwiedzanym przez turystów miejscem w Peru. Propozycja zrównoważonego rozwoju obszaru zmierza do racjonalnej gospodarki i ochrony zasobów środowiska. Zdaniem polskich naukowców, uczestniczących w projekcie parku (Gałaś & Paulo, 2008), na obecnym etapie rozwoju tego obszaru niezbędne jest wyznaczenie granic obszaru chronionego. 2. Charakterystyka geograficzno-gospodarcza Omawiana część Andów określana jest jako pustynny step puna, o wysokości m n.p.m. Rio Colca, stanowiąca główną rzekę tego regionu, rozcina płaskowyż płynąc w dolinie na wysokości około 3600 m n.p.m. w Chivay i 3300 m w Madrigal, po czym wpływa w 120-kilometrowy kanion. Maksymalna głębokość kanionu wynosi ponad 3200 m. Wypływając z niego powyżej Aplao Colca łączy się z Rio Capiza tworząc Rio Majes (Rys. 1) na wysokości około 970 m n.p.m. Z kanionem łączy się od północy Dolina Wulkanów, której dno pokrywają liczne małe stożki piroklastyczne i kopuły lawowe otoczone potokami lawowymi. Dolina ma długość 60 km, szerokość około 5 km, a jej dno ma deniwelację ponad 2000 m. Dolina jest słabo zaludniona, a największe miasteczko Orcopampa leży na północy na wysokości 3800 m 278

3 n.p.m. W środkowej części doliny leży wioska Andahua (3600 m n.p.m.), a niewielka wioska Ayo (1800 m n.p.m.) znajduje się najbliżej ujścia Rio Mamacocha do Kanionu Colca. Na płaskowyżu, powyżej 4000 m n.p.m., jest sporo strumieni, wysokogórskich jezior i podmokłości, które tworzą dogodne warunki siedliskowe dla zwierząt i ich hodowli. Nad płaskowyżem górują pokryte wiecznym śniegiem stratowulkany Coropuna (6425 m n.p.m.), Ampato (6288 m n.p.m.), Hualca Hualca (6025 m n.p.m.), Mismi (5556 m n.p.m.) oraz grzbiet Kordyliery Shila (około 5700 m n.p.m.). Rys. 1. Mapa okolic Kanionu Colca (Gałaś, 2008a); 1 - projektowany park narodowy, 2 - strefa buforowa, 3 - stratowulkan, 4 - kopalnia złota, 5 - jezioro zaporowe, 6 - projekt Majes, 7 - strefa rezerwowa Region Kanionu Colca leży w strefie klimatu zwrotnikowego wybitnie suchego (Podbielkowski, 1987). Opady roczne wynoszą średnio 400 mm i najbardziej obfite są od grudnia do kwietnia. Tak małe zasilanie z opadów, kurczące się czapy lodowców na wysokich wulkanach i zjawisko El Niño powodują, że woda staje się dla tej części Peru cenniejsza od przysłowiowego złota. Strefa puna jest bardzo słabo zaludniona, prowincje Castilla i Caylloma zamieszkuje łącznie około 100 tysięcy ludzi, średnio 4-5 mieszkańca/km 2. Największe skupiska, to miasteczka górnicze liczące ponad 5 tysięcy mieszkańców Orcopampa położona w Dolinie 279

4 Wulkanów i Caylloma na wysokości 4300 m n.p.m., Chivay w Dolinie Colca ma ponad 4 tysiące, a Aplao w Dolinie Majes ponad 9 tysięcy mieszkańców (Krzak, 2005). 3. Projekt Parku Narodowego Kanion Colca i Dolina Wulkanów Główny cel utworzenia Parku Narodowego Kanion Colca i Dolina Wulkanów, to ochrona obszaru o niespotykanej georóżnorodności, wielkich walorach krajobrazowych, kulturowych i mało jeszcze poznanych walorach przyrodniczych (Fot. 1 i 2). Fot. 1. Widok na Kanion Colca poniżej Tapay (zdjęcie A. Gałaś) Fot. 2. Stożki piroklastyczne wśród law w Dolinie Wulkanów (zdjęcie A. Gałaś) Przyjęto, że ochroną objęty będzie cały kanion od jego początku (na zachód od wioski Madrigal) do połączenia Rio Colca z Rio Capiza (tu rzeka zmienia nazwę na Rio Majes). Głównym motywem przy ustalaniu szerokości parku jest ominięcie terenów znajdujących się obecnie pod silną presją antropogeniczną głównie obszarów użytkowanych rolniczo. 280

5 W granicach projektowanego parku powinna się znaleźć południowa część Doliny Wulkanów, w której na małej powierzchni, skupione są wyjątkowe walory krajobrazowe i naukowe. Przy tak wyznaczonych granicach park będzie miał powierzchnię około 500 km 2. Idea utworzenia Parku Narodowego Kanion Colca i Dolina Wulkanów zyskała aprobatę władz regionalnych w Peru. Do propagowania tej szczytnej idei, angażują się naukowcy i politycy z Limy i Arequipy. Wyniki dotychczasowych prac Polskiej Ekspedycji Naukowej Peru 2006 potwierdzają dużą wartość przyrodniczą omawianego obszaru (Paulo & Gałaś, red., 2008a). 4. Problemy ochrony środowiska Powołanie w omawianym regionie obszaru prawnie chronionego może wpłynąć na intensyfikację turystyki, usług i rzemiosła w strefach buforowych i w Arequipe. Jednocześnie zadaniem parku będzie utrzymanie wysokiej ekoróżnorodności tego obszaru. Zrozumiałe jednak, że wyznaczenie granic proponowanego parku narodowego rodzi konflikt z dotychczasowym i planowanym jego zagospodarowaniem. Spośród różnych działalności gospodarczych prowadzonych na tym obszarze największe znaczenie mają: górnictwo, rolnictwo, gospodarka wodna oraz turystyka. Rozwój zrównoważony wymaga z jednej strony utrzymania wysokiej atrakcyjności turystycznej regionu, a z drugiej zapewnienia miejsc pracy dla mieszkańców, np. w obsłudze ruchu turystycznego i dziedzin pokrewnych. Uwzględniając zasoby środowiska i ich walory, a także strukturę użytkowania okolic Kanionu Colca zwrócono uwagę na możliwość wystąpienia problemów związanych z eksploatacją kopalin, rolnictwem, gospodarką wodną i turystyką Eksploatacja kopalin W tej części Peru podstawowe ilości złota i srebra pochodzą z kopalń należących do największych rodzimych przedsiębiorstw górniczych Peru Buenaventura i Hochschild. W okolicy Orcopampy istnieje wiele złóż metali szlachetnych: Arcata i Ares należące do grupy Hochschild oraz Chipmo, Shila, Paula i Poracota, należące do Buenaventury (Paulo & Gałaś, 2005, 2008b). W roku 2006 łączna produkcja górnicza z tych złóż wyniosła prawie 14 t Au i 237 t Ag. Oprócz przekazywania samorządom dużych opłat za koncesje na poszukiwanie nowych złóż i ich eksploatację, inwestorzy stwarzają także pakiet socjalnogospodarczy dla lokalnej społeczności. W związku z tym górnictwo kojarzy się obecnie nie tylko z degradacją środowiska, ale przede wszystkim z rozwojem gospodarczym zapewniającym miejsca pracy i komfort życia mieszkańców (Paulo & Gałaś, 2006). Na terenie projektowanego parku brak udokumentowanych zasobów kopalin oraz perspektyw ich znalezienia. W strefie buforowej parku znajduje się nieczynna kopalnia Madrigal o wyczerpanych zasobach. Problemem są jednak pozostawione hałdy odpadów eksploatacyjnych i przeróbczych, które mogą zawierać toksyczne metale. Wymagają one rozpoznania i zabezpieczenia. W pobliżu granic projektowanego parku narodowego są ponad- 281

6 to nieczynne kopalnie rud antymonu (Santa Rosa) i złota (Shila i Orcopampa) oraz czynne złota - Chipmo i Paula (Rys. 1). Rudy metali pozyskiwanych we wszystkich wymienionych złożach zawierają małe ilości siarczków mobilizowanych w strefie wietrzenia i raczej nie będą stanowiły źródeł skażenia środowiska (Gałaś, 2008a). Kopalnia Paula jest najbliżej położoną czynną kopalnią w stosunku do Kanionu Colca. Odległość do Rio Colca w linii prostej wynosi 14 km, lecz jest ona oddzielona wysokim grzbietem Kordyliery Shila. Potencjalne niebezpieczeństwo dla przyszłego parku stanowią hałdy odpadów eksploatacyjnych zgromadzone przy wylotach sztolni. Nieodpowiednio zabezpieczone mogą w przyszłości stać się ogniskiem skażenia wód spływających poprzez Rio Molloco do Rio Colca. Dobre wyniki finansowe tych kopalń oraz utrzymująca się koniunktura cenowa na metale szlachetne jest przyczyną penetracji za nowymi zasobami rud, zwłaszcza w strefie Pucaylla-Jallhua (północno-zachodnie obrzeżenie Doliny Wulkanów) i okolicy. Przy obecnej wiedzy i rozpoznaniu geologicznym wydaje się, że znalezienie złóż w kanionie jest mało prawdopodobne. Można więc określić, że możliwość konfliktu pomiędzy rozwojem górnictwa a przyszłym parkiem jest niewielka Uprawy rolnicze W granicach przyszłego parku narodowego, na północnych stokach kanionu istnieją tylko niewielkie osady (np. największa Tapay liczy około 100 mieszkańców). Wydaje się, że ich istnienie nie zagraża w istotny sposób walorom omawianego obszaru. Osady i przyległe do nich tarasy pól uprawnych (Fot. 3) stanowią raczej walor kulturowy, podobnie jak Dolina Colca charakteryzująca się wysoką kulturą i wielowiekowymi tradycjami rolniczymi. Uprawy są różnorodne i prowadzone bez nawożenia chemicznego. Nie stwarzają więc zagrożenia dla środowiska, a według projektu parku Dolina Colca niemal w całości mają się znaleźć w strefie buforowej. Mozaika upraw na setkach pracowicie uformowanych i nawadnianych tarasów zwiększa estetykę krajobrazu oraz poczucie harmonii. Barokowe kościoły przypominają kolonizację hiszpańską w XVI i XVII wieku. Poza Doliną Colca rolnictwo w omawianym regionie, na obecnym etapie rozwoju i stosowania maszyn (w 2006 roku w Huambo zakupiono pierwszy traktor) nie ma wpływu na środowisko obrzeży kanionu. Pojedyncze gospodarstwa, zużywające dla swoich celów niewielkie zasoby wody są małe i prowadzą uprawy ekologiczne. Prawdopodobieństwo konfliktu rolnictwa z przyszłym parkiem można określić w obecnej sytuacji jako niewielkie, natomiast dopuszczenie do użytkowania nawozów i pestycydów w Dolinie Colca będzie skutkowało skażeniem wód rzeki, a tym samym może nastąpić utrata stabilności całego ekosystemu proponowanego parku. 282

7 Fot. 3. Tarasy uprawne nad Laguna de Chachas, w Dolinie Wulkanów (zdjęcie A. Gałaś) 4.3. Gospodarka wodna Stały niedobór opadów zmusza rząd Peru do szukania rozwiązanie problemu zaopatrzenie ludności w wodę. Projekt hydrotechniczny Majes-Siguas ma na celu doprowadzenie wód wypływających spod lodowców Nevado Mismi oraz rzek Apurimac i Colca na pustynną równinę Majes-Siguas na zachód od Arequipy (www.autodema.gob.pe) (Rys. 1). W 1985 r. oddano do użytku pierwszy etap (Majes). Zbudowano zbiornik retencyjny Condoroma w górnym biegu Rio Colca, dwa pomocnicze spiętrzenia, kryty kanał do Huambo, 88 km tuneli przesyłowych, kanał główny na Pampa de Majes o długości 28 km oraz sieć kanałów irygacyjnych. Dzięki powstałej inwestycji nawadniane są tereny na pustynnej dotąd Pampa de Majes i Santa Rita de Siguas. W pierwszym etapie projektu nawodniono obszar około ha, na którym powstały tysiące gospodarstw wielkości 5 ha i kilka miasteczek. Ocenia się, że projekt ściągnął osadników. Obecnie realizowany jest drugi etap projektu. Obejmuje on budowę zapory Angostura na rzece Apurimac (dopływ Amazonki) na wysokości 4220 m n.p.m. Wody z niej kierowane będą tunelami pod pasmem górskim stanowiącym kontynentalny dział wodny do Rio Chalhuanca, dopływu Rio Colca. Stąd woda popłynie istniejącym już systemem tuneli i kanałów do rzeki Siguas. W projekcie przewidziano także budowę trzech hydroelektrowni. Efektem będzie nawodnienie dodatkowych ha terenu. Produkty rolne i energia elektryczna mają być przedmiotem eksportu. Opisana inwestycja da tysięcy stałych miejsc pracy, a pośrednio miejsc. Koszty związane z inwestycyjną oszacowano na 261 mln USD, z czego 120 mln USD miałoby pochodzić z budżetu państwa (www.regionarequipa.gob.pe; Paulo & Gałaś, 2006). Skutki ekologiczne całego przedsięwzięcia będą wysokie; już dziś odczuwalny jest spadek poziomu wody w Rio Colca na całym odcinku. Także pojedyncze gospodarstwa położone w zawieszonych dolinach nad Kanionem Colca upadły na skutek zaniku wody. 283

8 Jednak powstające nowe miejsca pracy na równinie Majes-Siguas, powodują brak protestów ekologów. Niedobór wody pitnej w odległej stolicy regionu Arequipa, jest powodem projektu przerzucenia wód Rio Molloco i innych strumieni z Altiplano do Rio Chili, która jest głównym źródłem zaopatrzenia 800-tysięcznego miasta (Plan, 2006). Spowoduje to dalszy spadek poziomu wody w Rio Colca. Dla środowiska projektowanego Parku Narodowego Kanion Colca i Dolina Wulkanów istotne jest zakończenie na jego terenie prac związanych z projektem Majes-Siguas. Projekt Angostura spowoduje powstanie jeziora górskiego o powierzchni 40 km 2 i skomplikowanej linii brzegowej. Będzie ono nowym elementem w krajobrazie, powiększającym liczbę jezior płaskowyżu Andów, tworzącym siedlisko dla wielu gatunków ptaków. Uruchomienie projektu Majes już obecnie powoduje zmniejszenie przepływu wód w Rio Colca i zasobów dyspozycyjnych górnej części zlewni. Odkryty i zdobyty przez kajakarzy z Polski kanion właśnie z tego względu jest już niespławny przez znaczną część roku. Spłynięcie najgłębszym kanionem na świecie stanowiłoby dużą atrakcję turystyczną. Tymczasem uprawianie raftingu przynosi duże zyski agencjom turystycznym w sąsiedniej Dolinie Cotahuasi. Realizacja dalszych etapów projektu Majes-Siguas i projektu Molloco będą sprzyjały pogłębianiu zarysowanego problemu. Zmiany stosunków wodnych na tak dużą skalę będą miały wpływ na okalające ekosystemy, co może wiązać się ze zmniejszeniem bioróżnorodności, która jest ważnym kryterium przy powoływaniu obszarów chronionych. Z drugiej strony inwestycje hydrotechniczne stwarzają dogodne warunki do rozwoju intensywnego rolnictwa, na terenach daleko poza obszarem przyszłego parku. Konflikt gospodarki wodnej z przyszłym parkiem już istnieje na średnią skalę. Przyszły park nie będzie miał wpływu na jego zmniejszenie, ale samo istnienie parku może być ważnym krokiem w zmniejszeniu negatywnego oddziaływania Turystyka Budowa geologiczna i formy krajobrazowe lokują omawiany obszar wśród największych atrakcji geoturystycznych Ziemi. Ciągły profil osadów, który można zobaczyć w Kanionie Colca na przestrzeni ponad 120 km, obejmuje 3,2 km w pionie. Na wysokich ścianach kanionu można prześledzić profil składający się z utworów osadowych jury i kredy, metamorficznego masywu Arequipa oraz różnego wieku intruzji. W tym ogromnym naturalnym odsłonięciu można obserwować ciekawe zespoły skał i minerałów, zwłaszcza te związane z wulkanizmem (przy gejzerach, wyziewach H 2 S i SO 2 ), w strefach kontaktowych intruzji ze skałami otaczającymi. Na stromych zboczach kanionu można śledzić różne rodzaje nasunięć, fałdów i uskoków, także tych aktywnych w ostatnich latach. Na stokach rozwijają się procesy osuwiskowe i spływy gruzowe. Granice projektowanego parku powinny objąć południową część Doliny Wulkanów, poniżej osady Andahua. Na małej powierzchni skupione są tutaj wyjątkowe walory krajobrazowe i naukowe będące przedmiotem odrębnego projektu badawczego. Stanowi je bogactwo form wulkanicznych, świetnie zachowanych, praktycznie bez śladów erozji (Gałaś 284

9 & Paulo, 2005; Gałaś, 2008b). Są to wyjątkowo atrakcyjne stożki piroklastyczne (Hoempler, 1962; Cabrera & Thouret, 2000; Delacour et al., 2002), kopuły lawowe i potoki lawy, które są znakomitym uzupełnieniem georóżnorodności projektowanego obszaru parku. Obserwowany jest od kilkunastu lat szybki wzrost liczby odwiedzających okolicę najgłębszego kanionu na świecie. Pozazdrościła tego społeczność sąsiedniej Doliny Cotahuasi, która w biurach turystycznych w Arequipa reklamuje swoją piękną dolinę jako najgłębszy kanion świata, mimo, że nie spełnia ona w najgłębszym przekroju definicji kanionu. Ta konkurencja świadczy o ogromnej roli, jaką turystyka odgrywa w rozwoju gospodarczym tego regionu. Turystyka może jednak nadmiernie obciążać środowisko i degradować cenne obszary. Europejskie parki narodowe doświadczają nadmiernego ruchu na niektórych szlakach, inwestycji budowlanych trwale zubożających cenne walory krajobrazowe, utraty cennych gatunków flory i fauny. Pewne części kanionu są obecnie na tyle niedostępne, że jeszcze przez długi czas będą odwiedzane tylko przez turystów o dużych kwalifikacjach. Zagrożenia będą związane raczej z infrastrukturą hotelową i rekreacyjną. W Dolinie Colca brak do chwili obecnej kanalizacji, a zwiększenie bazy noclegowej będzie związane ze zwiększeniem produkcji odpadów i zanieczyszczeń komunalnych. Dzisiejszy konflikt turystyki z przyszłym parkiem narodowym należy określić jako największe zagrożenie dla idei ochrony omawianego obszaru. 5. Podsumowanie W okolicy Kanionu Colca konflikt ochrony środowiska z działalnością górniczą i rolniczą jest niewielki, a z inwestycjami hydrotechnicznymi średni. Świadczy to o właściwym wykorzystaniu poszczególnych zasobów środowiska. Największe zagrożenie dla omawianego obszaru związane jest z narastającym ruchem turystycznym. Działania inwestorów tej branży są realizowane bez uwzględniania uwarunkowań środowiskowych i prowadzą do utraty podstawowych walorów tego obszaru, czyli ekoróżnorodności, a tym samym do zmniejszenia, a nawet zaniku atrakcyjności turystycznej. Mozaika obszarów funkcjonalnych jest na omawianym obszarze wyjątkowo bogata: obszary górnicze i koncesje poszukiwawcze rud metali szlachetnych, uprawy tarasowe, sztuczne zbiorniki wodne i kanały przerzutowe oraz wsie i miasteczka z reliktami architektury kolonialnej. W tym układzie pojawienie się obszaru chronionego wypełni przestrzeń, która pozwoli na wyważenie eksploatacji i ochrony zasobów środowiska. Naklejenie ochronnego plastra w postaci Parku Narodowego Kanion Colca i Dolina Wulkanów będzie stanowiło etap początkowy równoważenia rozwoju tego regionu. Podziękowanie Praca została wykonana w ramach badań własnych Akademii Górniczo-Hutniczej, nr

10 Literatura CABRERA M., THOURET J.C., 2000 Volcanismo monogenético en el sur del Perú. X Congr. Peruano de Geología, Sociedad Geológica del Perú, Lima Res. DELACOUR A., PAQUEREAU P., GERBE M.C., THOURET J.C., WÖRNER G., 2002 Quaternary minor volcanic centres in southern Peru: volcanology, petrology and geochemistry. 5th International Symposium on Andean Geodynamice, Touluse, GAŁAŚ A., 2008a Problemy gospodarki zasobami środowiska w okolicy Kanionu Colca, Peru. Gospodarka Surowcami Mineralnymi, 24 (2/2): GAŁAŚ A., 2008b Zasięg i budowle wulkaniczne grupy Andahua. [W:] Paulo A., Gałaś A., (red.) - Polskie badania w Kanionie Colca i Dolinie Wulkanów. Kwartalnik AGH, Geologia, 34 (2/1): GAŁAŚ A., PAULO A., 2005 Karłowate wulkany formacji Andahua w południowym Peru. Przegląd Geologiczny, 53 (4): GAŁAŚ A., PAULO A., 2008 Idea ochrony Kanionu Colca i Doliny Wulkanów. [W:] Paulo A., Gałaś A. (red.) - Polskie badania w Kanionie Colca i Dolinie Wulkanów. Kwartalnik AGH, Geologia, 34 (2/1): HOEMPLER A., 1962 Valle de volcanes de Andahua, Arequipa. 2 o Congreso Nac. de Geología, Sociedad Geológica del Perú, Lima, 37: KRZAK M., 2005 Ruch turystyczny w rejonie Arequipy i możliwości jego rozwoju w Dolinie Wulkanów (prowincja Castilla) w południowym Peru. Geoturystyka, 2 (2): PAULO A., GAŁAŚ A., 2005 Epitermalne złoża złota i srebra w okolicy Orcopampa i Caylloma, południowe Peru. Przegląd Geologiczny, 53 (8): PAULO A., GAŁAŚ A., 2006 Górnictwo a rozwój zrównoważony i ryzyko inwestycyjne w Peru. Gospodarka surowcami mineralnymi, Wydawnictwo Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków, 22 (2): PAULO A., GAŁAŚ A. (red.), 2008a Polskie badania w Kanionie Colca i Dolinie Wulkanów. Kwartalnik AGH, Geologia, 34 (2/1). PAULO A., GAŁAŚ A., 2008b Górnictwo i inne inwestycje w sąsiedztwie Kanionu Colca. [W:] Paulo A., Gałaś A. (red.) - Polskie badania w Kanionie Colca i Dolinie Wulkanów. Kwartalnik AGH, Geologia, 34 (2/1): PLAN, 2006 Plan de gobierno regional, (propuesta). Movimentoregional Arequipa Tradicion y Futuro. Arequipa. PODBIELKOWSKI Z., 1987 Fitogeografia części świata. T. II, PWN, Warszawa. Źródła internetowe: 286

Koncepcja Geostrady Karpackiej

Koncepcja Geostrady Karpackiej Koncepcja Geostrady Karpackiej Dr hab. inż. prof. AGH Marek Doktor z zespołem Katedry Geologii Ogólnej i Geoturystyki Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Katedra Geologii Ogólnej i Geoturystyki

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000. przyciąga pieniądze - doświadczenia Polski

NATURA 2000. przyciąga pieniądze - doświadczenia Polski NATURA 2000 przyciąga pieniądze - doświadczenia Polski Agnieszka Rusinowicz Wydział ds. Projektów UE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) Finansowanie N2000 w Polsce Fundusze

Bardziej szczegółowo

Problemy gospodarki zasobami œrodowiska w okolicy Kanionu Colca, Peru

Problemy gospodarki zasobami œrodowiska w okolicy Kanionu Colca, Peru GOSPODARKA SUROWCAMI MINERALNYMI Tom 24 2008 Zeszyt 2/2 ANDRZEJ GA AŒ* Problemy gospodarki zasobami œrodowiska w okolicy Kanionu Colca, Peru Wprowadzenie W artykule omówiono problemy wykorzystania zasobów

Bardziej szczegółowo

Turystyka zrównoważona na Podlasiu

Turystyka zrównoważona na Podlasiu Turystyka zrównoważona na Podlasiu Eugeniusz Wiśniewski Podlaskie Stowarzyszenie Agroturystyczne Z uwagi na cenne walory przyrodnicze, kulturowe i etniczne, turystyka stała sięważnądziedzinągospodarki

Bardziej szczegółowo

Integralną częścią planu jest rysunek nr 1 w skali 1:5000, który stanowi załącznik nr 1 do niniejszej uchwały.

Integralną częścią planu jest rysunek nr 1 w skali 1:5000, który stanowi załącznik nr 1 do niniejszej uchwały. Uchwała nr II/9/03 Rady Gminy Stary Dzierzgoń z dnia 28. marca 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 5/1 w obrębie Porzecze. Na podstawie art. 26 ustawy

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Gminie Olsztyn

Geotermia w Gminie Olsztyn Geotermia w Gminie Olsztyn Tomasz Kucharski Wójt Gminy Olsztyn Europejski Kongres Gospodarczy Katowice, 18 maja 2011 r. Gmina Olsztyn Gmina Olsztyn położona jest niespełna 10 km od Częstochowy. Zajmuje

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ Załącznik nr 1 Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ DLA CZĘŚCI TERENU W MIEJSCOWOŚCI CHUDOBCZYCE (tekst i rysunek zmiany studium) Kwilcz,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI Park krajobrazowy to forma ochrony przyrody według Ustawy o ochronie przyrody z dnia

Bardziej szczegółowo

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Ewa Szymborska, MRiRW Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Kluczbork 11-12.04.2012

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo we wdrażaniu innowacyjnych metod zarządzania środowiskiem

Partnerstwo we wdrażaniu innowacyjnych metod zarządzania środowiskiem Panel ekspertów Partnerstwo we wdrażaniu innowacyjnych metod zarządzania środowiskiem Uniwersytet Śląski w Katowicach 16 stycznia 2013 Natura 2000 Kłopot czy szansa dla samorządów? dr Andrzej Pasierbiński,

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem inwestycji jest budowa obwodnicy miasta Chocz w ciągu drogi wojewódzkiej nr 442

Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem inwestycji jest budowa obwodnicy miasta Chocz w ciągu drogi wojewódzkiej nr 442 I.47. Droga nr 442 m. Chocz. 47 Droga nr 442 m. Chocz Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia Powiat pleszewski Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy jako instrument wspierania pro-środowiskowej działalności gospodarczej Marek Jobda Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków

Program rolnośrodowiskowy jako instrument wspierania pro-środowiskowej działalności gospodarczej Marek Jobda Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków Program rolnośrodowiskowy jako instrument wspierania pro-środowiskowej działalności gospodarczej Marek Jobda Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków European Commission Enterprise and Industry Title of

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA WRZOSOWA KRAINA. Kryteria wyboru operacji dla działań PROW w ramach wdrażania LSR.

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA WRZOSOWA KRAINA. Kryteria wyboru operacji dla działań PROW w ramach wdrażania LSR. Kryteria wyboru operacji dla działań PROW w ramach wdrażania LSR Małe projekty L.p. Kryteria Opis Punkty 1 Doświadczenie wnioskodawcy 2 Członkostwo w Preferuje wnioskodawców, którzy nie realizowali dotąd

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna analiza uwarunkowań sozologicznych zagospodarowania i użytkowania terenu czyli stan i ochrona środowiska, formy, obiekty

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 5 Podstawowe i komplementarne dobra turystyczne dr inż. Jerzy Koszałka MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Dobro turystyczne Dobro lub zespół dóbr

Bardziej szczegółowo

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZASOBY WODNE I PRZYRODNICZE MONOGRAFIA pod redakcją Jana Dojlido i Bohdana Wieprzkowicza WARSZAWA 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 7 1. ZASOBY WODNE 9 1.1. EWOLUCJA POGLĄDÓW NA GOSPODARKĘ

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PORZĄDKOWANIA MIEJSKIEJ PRZESTRZENI PUBLICZNEJ

ZAGADNIENIA PORZĄDKOWANIA MIEJSKIEJ PRZESTRZENI PUBLICZNEJ Budownictwo 18 Nina Sołkiewicz-Kos, Malwina Tubielewicz-Michalczuk ZAGADNIENIA PORZĄDKOWANIA MIEJSKIEJ PRZESTRZENI PUBLICZNEJ Wprowadzenie Przedmiotem pracy jest analiza przestrzeni miejskiej Gminy Kłomnice

Bardziej szczegółowo

Rzeszów, dnia 14 listopada 2013 r. Poz UCHWAŁA NR XXXIX/791/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO. z dnia 28 października 2013 r.

Rzeszów, dnia 14 listopada 2013 r. Poz UCHWAŁA NR XXXIX/791/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO. z dnia 28 października 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Rzeszów, dnia 14 listopada 2013 r. Poz. 3632 UCHWAŁA NR XXXIX/791/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO z dnia 28 października 2013 r. w sprawie Parku Krajobrazowego

Bardziej szczegółowo

OBSZARY PRZYRODNICZO CENNE W PROCESACH RACJONALNEGO PLANOWANIA PRZESTRZENI

OBSZARY PRZYRODNICZO CENNE W PROCESACH RACJONALNEGO PLANOWANIA PRZESTRZENI UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI w OLSZTYNIE WYDZIAŁ GEODEZJI I GOSPODARKI PRZESTRZENNEJ KATEDRA PLANOWANIA I INŻYNIERII PRZESTRZENNEJ OBSZARY PRZYRODNICZO CENNE W PROCESACH RACJONALNEGO PLANOWANIA PRZESTRZENI

Bardziej szczegółowo

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań II warsztat strategiczny gmina Gorzków Część I. Opracowanie Misji i Wizji gminy MISJA Grupa 1: 1. Bezpieczne przejścia szlaki komunikacyjne (ścieżka rowerowa, szlaki konne, trasy spacerowe, chodniki łączące

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000 Pakosław PLH140015 obszar potencjalnych możliwości

Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000 Pakosław PLH140015 obszar potencjalnych możliwości Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000 Pakosław PLH140015 obszar potencjalnych możliwości dr Piotr Sikorski Katedra Ochrony Środowiska SGGW w Warszawie NATURA 2000 szansa czy ograniczenie? -

Bardziej szczegółowo

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze 138 SPRAWDZIANY LEKCJI Sprawdzian z działu Relacje człowiek środowisko przyrodnicze Grupa I Zadanie 1 (0 4 p.) Każdemu terminowi przyporządkuj odpowiadającą mu definicję. 1. Zasoby przyrody A. Zasoby mające

Bardziej szczegółowo

Ocena skutków regulacji

Ocena skutków regulacji Ocena skutków regulacji 1. Podmioty, na które oddziałuje akt normatywny Projekt rozporządzenia ma znaczenie dla właścicieli i użytkowników gruntów objętych granicami obszarów specjalnej ochrony ptaków

Bardziej szczegółowo

Optymalny model postępowania przy ustalaniu lokalizacji przejść dla zwierząt

Optymalny model postępowania przy ustalaniu lokalizacji przejść dla zwierząt Rafał T. Kurek Optymalny model postępowania przy ustalaniu lokalizacji przejść dla zwierząt Uniwersytet im. A. Mickiewicza 1. Wstęp Budowa przejść dla zwierząt stanowi obecnie najwaŝniejszą i powszechnie

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 7A PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DOTYCZĄCA PROJEKTU MPZP REZERWAT ŻURAWINIEC W POZNANIU DOKUMENTACJA FOTOGRAFICZNA Fot. 1. Lasy komunalne wejście od strony ul. Umultowskiej Fot. 2.

Bardziej szczegółowo

Ochrona przeciwpowodziowa cennych dolin rzecznych delta śródlądowa rzeki Nidy

Ochrona przeciwpowodziowa cennych dolin rzecznych delta śródlądowa rzeki Nidy Katedra Inżynierii Wodnej Akademia Rolnicza w Krakowie Ochrona przeciwpowodziowa cennych dolin rzecznych delta śródlądowa rzeki Nidy Andrzej Strużyński, Wojciech Bartnik Wstęp Długość rzeki Nidy - 151.2

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 23 maja 2014 r. Poz. 3258 UCHWAŁA NR XLIV/858/14 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 28 kwietnia 2014 r.

Poznań, dnia 23 maja 2014 r. Poz. 3258 UCHWAŁA NR XLIV/858/14 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 28 kwietnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 23 maja 2014 r. Poz. 3258 UCHWAŁA NR XLIV/858/14 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 28 kwietnia 2014 r. w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do GŁÓWNE UWARUNKOWANIA OCHRONY I ZAGOSPODAROWANIA TERENU (1) Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do Zatoki Gdańskiej Wody przybrzeżne, plaże, wydmy i bory nadmorskie, fragment międzywala,

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska.

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania...

Bardziej szczegółowo

Prof.dr hab. Andrzej Kowalczyk. Dr Sylwia Kulczyk Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytet Warszawski

Prof.dr hab. Andrzej Kowalczyk. Dr Sylwia Kulczyk Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytet Warszawski Ochrona i konserwacja wartości przyrodniczych Polski Wschodniej jako podstawa trwałego rozwoju Prof.dr hab. Andrzej Kowalczyk Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski Dr Sylwia

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania.

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. dr inż. Lech Magrel Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku Osowiec - Twierdza 04.11.2014r. Europie w znacznie

Bardziej szczegółowo

ELBLĄG Strefa dobrych inwestycji. Adam Witek Wiceprezydent Elbląga. Urząd Miejski w Elblągu. www.elblag.eu

ELBLĄG Strefa dobrych inwestycji. Adam Witek Wiceprezydent Elbląga. Urząd Miejski w Elblągu. www.elblag.eu ELBLĄG Strefa dobrych inwestycji Urząd Miejski w Elblągu Adam Witek Wiceprezydent Elbląga www.elblag.eu DOGODNE POŁOŻENIE(Trans europejska sieć transportowa) Elbląg leży na skrzyżowaniu krajowych dróg

Bardziej szczegółowo

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia:

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia: zasięgnął opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ustrzykach Dolnych w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego

Bardziej szczegółowo

Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola

Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Wsi Nowa Kuźnia PREZENTUJE EFEKTY PROJEKTU: Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

DOGODNE POŁOŻENIE(Trans europejska sieć transportowa)

DOGODNE POŁOŻENIE(Trans europejska sieć transportowa) ELBLĄG Strefa dobrych inwestycji Urząd Miejski w Elblągu Adam Witek Wiceprezydent Elbląga www.elblag.eu DOGODNE POŁOŻENIE(Trans europejska sieć transportowa) Elbląg leży na skrzyżowaniu krajowych dróg

Bardziej szczegółowo

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Temat: Zielona Infrastruktura Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Zielona infrastruktura Istota podejścia Zielona infrastruktura - strategicznie zaplanowana sieć obszarów naturalnych

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY

GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z geografii Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów Opis wymagań

Bardziej szczegółowo

MASTER-PLAN rekultywacja zbiorników pogórniczych

MASTER-PLAN rekultywacja zbiorników pogórniczych INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ PAN Pracownia Badań Strategicznych Dr hab. inż. Elżbieta Pietrzyk-Sokulska prof. ndzw. MASTER-PLAN rekultywacja zbiorników pogórniczych Definicje pojęć

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 19 grudnia 2014 r.

Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 19 grudnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie ustanowienia planu

Bardziej szczegółowo

Informacje dotyczace rozwiązań alternatywnych oraz w jaki sposób zostały uwzględnione wniosków z przeprowadzonej oceny

Informacje dotyczace rozwiązań alternatywnych oraz w jaki sposób zostały uwzględnione wniosków z przeprowadzonej oceny Podsumowanie, wynikające z art. 43 i 55 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku udziale społeczenstwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XCI/1603/10 RADY MIEJSKIEJ w ŁODZI z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Źródła Neru.

UCHWAŁA Nr XCI/1603/10 RADY MIEJSKIEJ w ŁODZI z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Źródła Neru. UCHWAŁA Nr XCI/1603/10 RADY MIEJSKIEJ w ŁODZI z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Źródła Neru. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz

Bardziej szczegółowo

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER Zakres prezentacji Definicja ZDPR Podstawy prawne ZDPR Jaki jest cel upowszechniania ZDPR Kto ma obowiązek przestrzegać ZDPR Zakres ZDPR Kto kontroluje ZDPR Definicja

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA JAKOŚCI WÓD ZBIORNIKÓW ZAPOROWYCH W 2003 ROKU

KLASYFIKACJA JAKOŚCI WÓD ZBIORNIKÓW ZAPOROWYCH W 2003 ROKU KLASYFIKACJA JAKOŚCI WÓD ZBIORNIKÓW ZAPOROWYCH W 2003 ROKU W 2003 roku, w ramach realizacji Programu monitoringu środowiska w województwie podkarpackim w 2003, Wojewódzki Inspektorat w Rzeszowie wykonał

Bardziej szczegółowo

Jeziora w województwie podlaskim - stan aktualny - zagrożenia

Jeziora w województwie podlaskim - stan aktualny - zagrożenia Jeziora w województwie podlaskim - stan aktualny - zagrożenia ul. Św. Roch 5 15-879 Białystok; tel.: (85) 74 60 241 fax: (85) 74 60 166 www.wfosigw.bialystok.pl Ogólna charakterystyka Powierzchnia: 20

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski. ABRYS Technika Sp. z o.o.

Bibliografia. Akty prawne. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski. ABRYS Technika Sp. z o.o. Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań,

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie

Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie Edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Bardziej szczegółowo

OCHRONA DZIKO śyjących ZWIERZĄT W PROJEKTACH MODERNIZACJI LINII KOLEJOWECH. Urszula Michajłow

OCHRONA DZIKO śyjących ZWIERZĄT W PROJEKTACH MODERNIZACJI LINII KOLEJOWECH. Urszula Michajłow OCHRONA DZIKO śyjących ZWIERZĄT W PROJEKTACH MODERNIZACJI LINII KOLEJOWECH Urszula Michajłow Łagów, 24-26 września 2007 1 Podstawowe przyczyny istotnie wpływające na zagroŝenie dla świata zwierząt to:

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Niemna wyniki prac

Aktualizacja Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Niemna wyniki prac Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Aktualizacja Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Niemna wyniki prac Monika Kłosowicz -

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności. Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie

Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności. Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie 1 Rozwój agroturystyki wymaga zgodności z: warunkami przyrodniczymi: ochrona krajobrazu, uwzględnienie

Bardziej szczegółowo

WÓJT GMINY ŁAZISKA PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY ŁAZISKA

WÓJT GMINY ŁAZISKA PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY ŁAZISKA WÓJT GMINY ŁAZISKA PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY ŁAZISKA (2004-2015) Łaziska 2004 Autorzy opracowania: dr Witold Wołoszyn mgr Tomasz Furtak Ważniejsze skróty użyte w tekście ARiMR - Agencja Restrukturyzacji

Bardziej szczegółowo

Lista pytań ogólnych na egzamin inżynierski

Lista pytań ogólnych na egzamin inżynierski Lista pytań ogólnych na egzamin inżynierski numer Pytanie 1 Trzy podstawowe rodzaje przestrzeni, podstawowe cechy przestrzeni 2 Funkcje zagospodarowania przestrzeni i zależność między nimi 3 Przestrzenne

Bardziej szczegółowo

PRZESTRZENNE ASPEKTY LOKALIZACJI ENERGETYKI WIATROWEJ W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM

PRZESTRZENNE ASPEKTY LOKALIZACJI ENERGETYKI WIATROWEJ W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM PRZESTRZENNE ASPEKTY LOKALIZACJI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM WSTĘP WALKA ZE ZMIANAMI KLIMATYCZNYMI KLUCZOWA DOKTRYNA UNII EUROPEJSKIEJ POTRZEBA ROZWOJU BEZEMISYJNYCH TECHNOLOGII WYTWARZANIA ENERGII ENERGIA

Bardziej szczegółowo

Do czego potrzebne jest planowanie przestrzenne w adaptacji do zmian klimatu? Kto decyduje o tym co się planuje?

Do czego potrzebne jest planowanie przestrzenne w adaptacji do zmian klimatu? Kto decyduje o tym co się planuje? 2013-09-29 1 Do czego potrzebne jest planowanie przestrzenne w adaptacji do zmian klimatu? Kto decyduje o tym co się planuje? 2013-09-29 2 Stan Prawny studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego

Bardziej szczegółowo

POIS.05.03.00-00-284/10

POIS.05.03.00-00-284/10 Walory krajobrazowe Małgorzata Strzyż Anna Świercz Piotr Czernecki Rafał Kozieł POIS.05.03.00-00-284/10 Plan ochrony Świętokrzyskiego Parku Narodowego i obszaru Natura 2000 Łysogóry na lata 2013-2033,

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016)

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) Malarz R., Więckowski M., Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era, Warszawa 2012 (numer dopuszczenia

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ MIEJSCA CZYLI TO CO NAS WYRÓŻNIA JEDNYM SŁOWEM - KRAJOBRAZ

POTENCJAŁ MIEJSCA CZYLI TO CO NAS WYRÓŻNIA JEDNYM SŁOWEM - KRAJOBRAZ POTENCJAŁ MIEJSCA CZYLI TO CO NAS WYRÓŻNIA JEDNYM SŁOWEM - KRAJOBRAZ Analizuje - dr Mirosław Stepaniuk Stowarzyszenie Dziedzictwo Podlasia KRAJOBRAZ A CÓŻ TO TAKIEGO? 1. W krajobrazie jest wyrażona jakość

Bardziej szczegółowo

Środowiskowo-przestrzenne aspekty eksploatacji gazu z łupków

Środowiskowo-przestrzenne aspekty eksploatacji gazu z łupków Środowiskowo-przestrzenne aspekty eksploatacji gazu z łupków dr inż. Andrzej Tyszecki Poznań, 21 listopada 2012 Aspekty prawne Obszary: lądowe i morskie Prawo: krajowe, UE i międzynarodowe Problemy: zmienność

Bardziej szczegółowo

Oferta seminarium licencjackiego z zakresu kształtowania i ochrony środowiska (KOŚ) w Katedrze Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska

Oferta seminarium licencjackiego z zakresu kształtowania i ochrony środowiska (KOŚ) w Katedrze Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska Oferta seminarium licencjackiego z zakresu kształtowania i ochrony środowiska (KOŚ) w Katedrze Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska marzec 2014 r. Katedra Geografii Fizycznej i Kształtowania

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości RADWAN

Plan Odnowy Miejscowości RADWAN Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /454/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości RADWAN GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Radwan, październik

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

Wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Wnioskodawca:...... ( imię i nazwisko lub firma)..., dnia... Wójt Gminy Mełgiew ( adres zamieszkania lub siedziby)... (telefon kontaktowy, fax, e-mail) Wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

Bardziej szczegółowo

Od badań do budowy kopalni procedury i udział społeczeństwa (1)

Od badań do budowy kopalni procedury i udział społeczeństwa (1) Od badań do budowy kopalni procedury i udział społeczeństwa (1) I. KONCESJA NA POSZUKIWANIE i DOKUMENTOWANIE ZŁOŻA Minister Środowiska udzielenie koncesji, zatwierdzenie projektu prac geologicznych, nadzór

Bardziej szczegółowo

Elementy środowiska abiotycznego Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego oraz Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki. mgr inż.

Elementy środowiska abiotycznego Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego oraz Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki. mgr inż. środowiska abiotycznego Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego oraz Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki mgr inż. Piotr Dmytrowski środowiska abiotycznego Metodyka pracy zebranie i przegląd materiałów

Bardziej szczegółowo

GMINA ŁASK ROZBUDOWA SIECI KANALIZACYJNEJ GMINY ŁASK

GMINA ŁASK ROZBUDOWA SIECI KANALIZACYJNEJ GMINY ŁASK Projekt Rozbudowa sieci kanalizacyjnej Gminy Łask jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością.

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością. Wizja 1. Roztoczańskie Centrum Rekreacyjne wykorzystujące położenie transgraniczne, walory przyrodnicze i gospodarcze dla poszerzania oferty turystycznowypoczynkowej. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem

Bardziej szczegółowo

Celem inwestycji jest remont mostu nad rzeką Notecią w ciągu drogi wojewódzkiej nr 194.

Celem inwestycji jest remont mostu nad rzeką Notecią w ciągu drogi wojewódzkiej nr 194. I.17. Droga nr 194 m Żuławka- most (rz. Noteć). 17 Droga nr 194 m Żuławka- most (rz. Noteć) Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia Powiat: pilski Gmina: Wyrzysk (m. Wyrzysk,

Bardziej szczegółowo

Gospodarka agroturystyczna szansą dla terenów w pobliżu obszarów Natura dr Maria Palińska

Gospodarka agroturystyczna szansą dla terenów w pobliżu obszarów Natura dr Maria Palińska Gospodarka agroturystyczna szansą dla terenów w pobliżu obszarów Natura 2000 dr Maria Palińska Piękno tej ziemi skłania mnie do wołania o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. Jeżeli miłujecie ojczystą

Bardziej szczegółowo

Raport z wykonania zadań wynikających z Programu ochrony środowiska powiatu ełckiego obejmujących okres dwóch lat

Raport z wykonania zadań wynikających z Programu ochrony środowiska powiatu ełckiego obejmujących okres dwóch lat Raport z wykonania zadań wynikających z Programu ochrony środowiska powiatu ełckiego obejmujących okres dwóch lat 2008-2009 Cele Wskaźniki Stan w 2007 r. Lata 2008-2009 1 2 3 5 I. OCHRONA I RACJONALNE

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Zrównoważony rozwój w strategii woj. wielkopolskiego wprowadzenie do części warsztatowej Patrycja Romaniuk, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Poznań, 04.03.2013 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla Podlasia Zielonej Krainy

Wyzwania dla Podlasia Zielonej Krainy Wyzwania dla Podlasia Zielonej Krainy Przemysław Nawrocki Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ 1 Województwo

Bardziej szczegółowo

Spis treści INFORMACJE WSTĘPNE

Spis treści INFORMACJE WSTĘPNE INFORMACJE WSTĘPNE Spis treści 1. Przedmiot i zakres opracowania 11 2. Forma opracowania 12 3. Tok formalno - prawny sporządzania Studium 13 4. Tok merytoryczny sporządzania Studium 14 5. Aktualnie obowiązujące

Bardziej szczegółowo

Gmina: Ostrzeszów (Szklarka Przygodzicka, Lubeszczyk, Szklarka Myślniewska, Aniołki, m. Ostrzeszów)

Gmina: Ostrzeszów (Szklarka Przygodzicka, Lubeszczyk, Szklarka Myślniewska, Aniołki, m. Ostrzeszów) I.49. Droga nr 444 odc. od ronda z drogą krajową nr 25 do m. Ostrzeszów. 49 Droga nr 444 odc. od ronda z drogą krajową nr 25 do m. Ostrzeszów Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników System Informacji Geograficznej (GIS: ang. Geographic Information System) system informacyjny służący do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz wizualizacji danych geograficznych. Najbardziej oczywistą

Bardziej szczegółowo

SMOŁDZINO, BEZPOŚREDNIO PRZY LESIE, 11 ATRAKCYJNYCH DZIAŁEK

SMOŁDZINO, BEZPOŚREDNIO PRZY LESIE, 11 ATRAKCYJNYCH DZIAŁEK SMOŁDZINO, BEZPOŚREDNIO PRZY LESIE, 11 ATRAKCYJNYCH DZIAŁEK Najtaosza działka: 26 300zł Najmniejsza działka: 810m2 11 działek o powierzchniach od 810 do 1247 m2, umiejscowionych na płaskim, suchym terenie,

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: DIS-1-704-n Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: DIS-1-704-n Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Gospodarka terenami rolnymi Rok akademicki: 2015/2016 Kod: DIS-1-704-n Punkty ECTS: 2 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy

Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy NATURA 2000 MOTOREM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU http://natura2000.org.pl Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy Zbigniew Witkowski przy współpracy Krystyny Krauz i Adama Mroczka Szkolenie regionalne

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Rola węgla brunatnego w gospodarce Polski 180 160 140 120 100 80 60 40 20 Struktura produkcji en. elektrycznej w elektrowniach krajowych

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE ZE ŚRODKÓW UNIJNYCH ZWALCZANIE GATUNKÓW INWAZYJNYCH. 14 października 2015 r.

FINANSOWANIE ZE ŚRODKÓW UNIJNYCH ZWALCZANIE GATUNKÓW INWAZYJNYCH. 14 października 2015 r. FINANSOWANIE ZE ŚRODKÓW UNIJNYCH DZIAŁAŃ MAJĄCYCH NA CELU ZWALCZANIE GATUNKÓW INWAZYJNYCH 14 października 2015 r. Finansowanie projektów Możliwe finansowanie ze środków unijnych w ramach: Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Wychowanie ekologiczne w kl.vi

Wychowanie ekologiczne w kl.vi Wychowanie ekologiczne w kl.vi Autor: Burczyk T. 20.04.2008. - 2000 ZSP Kleszczewo Kościerskie Wychowanie ekologiczne w klasie szóstej Założeniem Wychowania Ekologicznego jest zbliżenie ucznia do przyrody.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 03. Ogólny opis gminy

Rozdział 03. Ogólny opis gminy ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA DDĘĘBBIICCAA Rozdział 03 Ogólny opis gminy X-2796.03

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE PROGRAMY OPERACYJNE W KONTEKŚCIE AKTUALNYCH PROBLEMÓW OCHRONY PRZYRODY W POLSCE

REGIONALNE PROGRAMY OPERACYJNE W KONTEKŚCIE AKTUALNYCH PROBLEMÓW OCHRONY PRZYRODY W POLSCE REGIONALNE PROGRAMY OPERACYJNE 2014-2020 W KONTEKŚCIE AKTUALNYCH PROBLEMÓW OCHRONY PRZYRODY W POLSCE Przemysław Nawrocki Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY

Bardziej szczegółowo

Strategia Ochrony Przyrody Województwa Śląskiego na lata 2011-2030 GEORÓŻNORODNOŚĆ. II warsztaty 11.10.2010 Katowice

Strategia Ochrony Przyrody Województwa Śląskiego na lata 2011-2030 GEORÓŻNORODNOŚĆ. II warsztaty 11.10.2010 Katowice Strategia Ochrony Przyrody Województwa Śląskiego na lata 2011-2030 GEORÓŻNORODNOŚĆ II warsztaty 11.10.2010 Katowice Andrzej Tyc Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytet Śląski GEORÓŻNORODNOŚĆ Zasoby Badania nad

Bardziej szczegółowo

Kampinoski Park Narodowy uwarunkowania dla rozwoju turystyki

Kampinoski Park Narodowy uwarunkowania dla rozwoju turystyki Kampinoski Park Narodowy uwarunkowania dla rozwoju turystyki Małgorzata Mickiewicz Kampinoski Park Narodowy Parki narodowe to w Polsce najcenniejsze przyrodniczo obszary 23 parki narodowe 1% powierzchni

Bardziej szczegółowo

Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r.

Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r. Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r. POIS.05.03.00-00-284/10 Plan ochrony Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne Paweł Połanecki Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne 1 Konflikt interesów wokół zastosowania technologii transgenicznych w rolnictwie naukowcy oraz instytucje eksperymentalno-przemysłowe

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Marian Harasimiuk dr Witold Wołoszyn UMCS, Lublin Gaz łupkowy problemy środowiskowe w warunkach lubelskich

prof. dr hab. Marian Harasimiuk dr Witold Wołoszyn UMCS, Lublin Gaz łupkowy problemy środowiskowe w warunkach lubelskich prof. dr hab. Marian Harasimiuk dr Witold Wołoszyn UMCS, Lublin Gaz łupkowy problemy środowiskowe w warunkach lubelskich Walory przyrodnicze Lubelszczyzny Walory środowiska geograficznego województwa lubelskiego

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r.

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 30 września 2013 r. w sprawie utworzenia

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B kod ucznia... Punkty /30:1,5./20 Zadanie 1 (0,5 pkt) Podaj, gdzie w Polsce w grudniu jest

Bardziej szczegółowo

Oferta nieruchomości Działki na Mazurach- Jagodziny, gmina Dąbrówno

Oferta nieruchomości Działki na Mazurach- Jagodziny, gmina Dąbrówno Oferta nieruchomości Działki na Mazurach- Jagodziny, gmina Dąbrówno Plik wygenerowany przez generator ofert PDF przygotowany przez silnet.pl Oferta nieruchomości Lokalizacja: Mazury, gmina Dąbrówno, województwo

Bardziej szczegółowo

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna.

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna. Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: a) wymienia nazwy polskich parków narodowych; definiuje pojęcia: park narodowy, park krajobrazowy, rezerwat; b) zna symbole poszczególnych parków narodowych;

Bardziej szczegółowo