DZIECKO JAKO ODBIORCA REKLAMY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DZIECKO JAKO ODBIORCA REKLAMY"

Transkrypt

1 DZIECKO JAKO ODBIORCA REKLAMY PRZEGLĄD BADAŃ I DANYCH DOTYCZĄCYCH WPŁYWU REKLAMY NA ZDROWIE DZIECI Katarzyna Barwicka, Zbigniew Kułaga Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Potencjał Rynku Dziecięcego, czerwca 2007

2 Zakres prezentacji Zdrowie i zdrowie publiczne Uwarunkowania zdrowia Reklama i aktualne zagrożenia zdrowia dzieci Problem nadwagi i otyłości Wypadki i urazy Reklama jako narzędzie promocji zdrowia

3 Zdrowie Zdrowie, publiczne Pełen dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny a nie wyłącznie brak choroby bądź niedomagania (WHO, 1948) Zdrowie publiczne wiedza i sztuka (w oryginale: science and art) zapobiegania chorobom, przedłużania życia, promocji i ochrony zdrowia przez zorganizowany wysiłek społeczeństwa (wg Winslow) Dobro publiczne nikogo nie można wykluczyć z konsumpcji dobra (czyste powietrze, oświetlenie ulic) każdy odnosi korzyść bez zmniejszania korzyści innych (promocja zdrowia, edukacja)

4 Misja zdrowia publicznego Identyfikowanie problemów zdrowotnych dotyczących populacji Informowanie interesariuszy (stakeholder) Proponowanie rozwiązań

5 Uwaga! Zdrowie publiczne otyłość urazy

6 Uwarunkowania zdrowia Styl życia Środowisko Uwarunkowania genetyczne System ochrony zdrowia Styl życia: nawyki żywieniowe słodzone napoje (soft( soft-drinks) ) zamiast wody dla gaszenia pragnienia łatwa dostępność wysokoenergetycznych posiłków: fast-food food, większa objętość porcji aktywność fizyczna częściej używany transport samochodowy pasywny, siedzący tryb rekreacji Internet, gry komputerowe duża liczba kanałów i stacji TV więcej godzin spędzonych przed TV Środowisko dziecka: dom telewizor - 3 godziny dziennie komputer Internet medium reklam droga do szkoły i z powrotem niebezpieczne ulice mało ścieżek rowerowych szkoła brak infrastruktury sportowej i sprzętu marketing żywności asortyment żywności w sklepikach szkolnych automaty sprzedające napoje, słodycze, przekąski wysokoenergetyczne miejsce zabawy i wypoczynku

7 Specyfika odbioru reklamy - dzieci Reklama jako zabawa recepcyjna w wieku dziecięcym kształtuje i modyfikuje obraz świata, Brak krytycyzmu (szczególnie przed 8 r. ż.), Budzenie pożądliwości, egoizmu, wyższości nad innymi dziećmi nie posiadającymi reklamowanych produktów (wykluczenie społeczne), Odbiór emocjonalny, wybory produktów bez racjonalnego uzasadnienia, Wysoki poziom zapamiętywania, percepcji, Powtarzalność reklam wyrabia pamięć długotrwałą.

8 Omnia sunt venena, nihil est sine veneno. Sola dosis facit venenum. Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, bo tylko dawka czyni truciznę. Everything is poison, there is poison in everything. Only the dose makes a thing not a poison. All Ding sind Gift und nichts ohn Gift; allein die Dosis macht, dass ein Ding kein Gift ist. Theophrastus Bombast von Hohenheim Paracelsus ( )

9 Ewolucyjna adaptacja bilansu energetycznego Homo sapiens Adaptacja oszczędzanie energii, magazynowanie energii na okresy niedoboru pokarmów Skutek współczesny siedzący tryb życia, lenistwo, spożycie większej ilości pokarmów niż wynikająca z aktualnych potrzeb nadwaga i otyłość

10 Wybory żywieniowe (i ich skutki) uczucie głodu i sytości; własności sensoryczne produktów spożywczych: smak, zapach, wygląd; aspekty kulturowe, religijne (np. posty), indywidualne zwyczaje oraz kontekst społeczny, ekonomiczne: dostępność poszczególnych produktów, ceny; umiejętność (jej brak) przygotowywania posiłków; czynniki społeczne, emocjonalne i poznawcze: wiedza na temat wpływu żywienia na zdrowie, system wyznawanych wartości, doświadczenie życiowe, to czy mieszkają samotnie czy z rodziną, osobiste przekonania (np. na temat żywności genetycznie zmodyfikowanej lub żywności ekologicznej; promocja produktów żywnościowych.

11 Mld Wartość GRP; reklama produktów żywnościowych dzieci w wieku 4-15 lat odsetek , Dzieci warszawskie 7-18 lat Dane: AGB Nielsen 20,1 15,8 16,9 sprzedaż w Polsce (kg/l) słodycze 1000kg przekąski 100kg napoje słodzone i gazow ane 1000L Dane: AC Nielsen 0 2,4 4,3 nadwaga otyłość nadwaga+otyłość Dane: Palczewska I oraz Krzyżaniak A

12 Speed of increase of obesity prevalence USA, Australian and Warsaw children. PCA of rates: overweight - USA ( ) 94) and obesity - IOTF definition Australia (Aus; ) and Warsaw (Waw;; ) ) PCA (%) ,0 14,9 12,7 12, ,5 3,5 3,8 3,3 0 USA age 6-11 USA age Aus age 7-15 Waw age 7-18 Boys Girls

13 Otyłość problem estetyki czy zdrowia?

14 Związek między otyłością a spodziewaną długością życia w krajach OECD 2003 Japan 83 Switzerland Norway 82 Jap Italy France Sweden Netherlands Iceland Germany Ireland Spain Canada Luxembourg Greece United Kingdom United States R = -0,75; P= 0,001 Spodziewana długość życia USA % populacji z BMI pow. 30 dane: obliczenia własne

15 Circulus vitiosus (potencjalny) Reklama żywności sprzyja otyłości Ludzie otyli żyją krócej* (lub nie osiągają możliwej długości życia) Więcej reklamy żywności bo konkurencja zaostrza się Liczba konsumentów nie zwiększa się tak jak potencjalnie mogłaby * Olshansky SJ et al. A Potential Decline in Life Expectancy in the United States in the 21st Century, N Engl J Med. 2005; 352:

16 Zależność między otyłością a nadciśnieniem tętniczym odsetek osób z nadciśnieniem ,5-24, , ,9 40 zakres BMI M K Źródło: NHANES III

17 Zależność między nasileniem nadwagi u dzieci a reklamami słodyczy i żywności wysokoenergetycznej w wybranych krajach* odsetek dzieci z nadwagą liczba reklam słodyczy i żyw ności wysokoenergetycznej / 20 godzin programów dla dzieci Programy telewizyjne dla dzieci poniżej 12 r. ż. popołudnia w zwykłe dni i poranki w weekend r = 0,81; p<0,005 * Kraje: Dania, Finlandia, Francja, Grecja, Holandia, Niemcy, Szwecja, Wielka Brytania, USA i Australia Lobstein T, Dibb S. Evidence of a possible link between obesogenic food advertising and child overweight. Obes Rev. 2005; 6:203-8; International Obesity Task Force, National Consumer Council, Londyn

18 Zależność między nasileniem nadwagi u dzieci a reklamami zdrowszej org. healthier food żywności w wybranych krajach* odsetek dzieci z nadwagą Zdrowsza żywność: owoce, warzywa, pieczywo, ryby r = -0,56; p<0, liczba reklam / 20 godzin programu dla dzieci Lobstein T, Dibb S. Evidence of a possible link between obesogenic food advertising and child overweight. Obes Rev. 2005; 6:203-8; International Obesity Task Force, National Consumer Council, Londyn

19 Badanie Jason Halford 2004 Badanie skrzyżowane (cross over) 42 dzieci lat o prawidłowej masie ciała, z nadwagą i otyłe Oglądały: 1) 8 reklam żywności + film animowany 2) 8 reklam zabawek (nie żywności) + film animowany Odstęp między seansami 2 tygodnie Po obejrzeniu reklam i filmu (10 minut) dzieci rozpoznawały reklamy emitowane spośród 16 reklam (8 emitowanych pośród nich) Oraz miały możliwość wyboru żywności: żelki,, czekolada, krakersy pełnoziarniste, ciastka o wysokiej zawartości tłuszczu i jej konsumpcji (bez ograniczania czasu) Zmierzono wielkość konsumpcji (wagę porcji zjedzonych) Halford JC, Gillespie J, Brown V, Pontin EE, Dovey TM. Effect of television advertisements for foods on food consumption in children. Appetite. 2004; 42(2):221-5; University of Liverpool

20 Wyniki badania Jason Halford 2004 Rozpoznawalność reklam Kategoria masy ciała Liczba rozpoznanych reklam (średnia dla grupy) Wartość p (vs reklama zabawek w grupie) zabawki żywność Prawidłowa masa ciała 6 6,25 NS Nadwaga 6 7,4 <0,001 Otyłość 6 7,6 <0,001 przyrost spożytej żywności pod wpływem reklam żywności (kontrolowany konsumpcją po obejrzeniu reklam nie-żywności) gramy prawidłowa nadwaga otyłość masa ciała p<0,001

21 Badanie Jason Halford 2006 Badanie skrzyżowane (cross over) 93 dzieci lat o (1) prawidłowej masie ciała oraz (2) z nadwagą i otyłe Oglądały: 1) 10 reklam żywności + film animowany 2) 10 reklam zabawek (nie żywności) + film animowany Odstęp między seansami 2 tygodnie Po obejrzeniu reklam i filmu (10 minut) dzieci miały możliwość wyboru żywności: żelki,, czekolada, winogrona, chipsy, prażynki i jej konsumpcji (bez ograniczania czasu) Zmierzono wielkość konsumpcji (wagę porcji zjedzonych) Halford JC, Boyland EJ, Hughes G, Oliveira LP, Dovey TM. Beyond-brand effect of television (TV) food advertisements/commercials on caloric intake and food choice of 5-7-year-old children. Appetite. 2006; 23; [Epub ahead of print]

22 Wyniki badania Jason Halford 2006 Kcal Spożycie po reklamach nie-żywności Spożycie po reklamach żywności Różnica spożycia Prawidłowa masa ciała Nadwaga i Otyłość Prawidłowa masa ciała Nadwaga i Otyłość Prawidłowa masa ciała Nadwaga i Otyłość winogrona 47,8 44,5 48,1 57,9 0,3 13,4 żelki 187,7 223,7 235,7 237, ,5 czekolada 225, ,1 264,6 30,2 26,6 prażynki 0,9 1 25,4 28,4 24,5 27,4 chipsy 82,4 87,1 91, ,2 16,9 razem 544,7 594,3 656,9 692,1 112,2 97,8 p<0,001

23 Wyniki badania Jason Halford kcal żywność spożyta po reklamach nieżywności żywność spożyta po reklamach żywności 0 praw idłow a nadw aga i otyłość masa ciała p<0,001

24 Badania Borzekowski DL i Robinson TN randomizowane,, kontrolowane: oglądanie video (popularny org. top rated program dla dzieci oraz program edukacyjny; razem 30 minut emisji) z reklamami 2 segmenty: pośrodku emisji i na jej końcu; 30 sekund każda reklama: kanapka, sok owocowy, pączek, batonik, płatki śniadaniowe, kurczak (fast( fast-food), cukierki, masło orzechowe, zabawka samochodzik sterowany zdalnie) 2 reklamy (sok i kanapka) były powtórzone i bez reklam 39 dzieci w wieku lat (52% chłopcy) po ekspozycji dzieci wybierały pożądane produkty z przedstawianych obrazków -99 par podobnych produktów Borzekowski DL, Robinson TN. The 30-second effect: an experiment revealing the impact of television commercials on food preferences of preschoolers. J Am Diet Assoc. 2001; 101:42-6. Mount Sinai School of Medicine NY, Stanford Center for Research and Disease Prevention Palo Alto Ca

25 Badanie Borzekowski Robinson wyniki Wybór reklamowanych produktów przez przedszkolaków eksponowanych na reklamy Grupa kontrolna n=19 Grupa eksponowana n=20 n % n % Iloraz szans (OR) sok (dwa razy) ,1 kanapka (dwa razy) ,0 pączek ,1 cukierek ,0 kurczak fast food ,7 batonik ,7 płatki ,0 zabawka ,8 masło orzechowe ,2 dzieci w wieku 2-6 lat eksponowane na reklamy znacząco częściej (OR 1,2 3,1, p < 0,01) wybierały produkty reklamowane, niż dzieci nie eksponowane na reklamy; dwie reklamy miały istotnie większy wpływ na wybory (OR 3-3,1) niż jedna reklama (OR 1,2 2,1); zwiększenie zainteresowania wyborem reklamowanych produktów żywnościowych było związane ze zmniejszeniem zainteresowania wyborem reklamowanej zabawki, co wykazuje, że żywność i jej reklamy są silniejszymi bodźcami niż zabawki w wieku dziecięcym.

26 Związek między otyłością dzieci a oglądalnością telewizji Lumeng JC 10 ośrodków w USA, dobór losowy, 1016 uczestników, wiek 3-4,53 lat: nadmierne (pow. 2 godzin dziennie) oglądanie TV przez dzieci jest t związane z ryzykiem nadwagi (OR 2,61; 95% CI: 1,21-5,62); Vereecken CA USA, Kanada, Izrael i 29 krajów europejskich, uczestników: oglądalność TV skutkuje konsumpcją słodyczy i napojów gazowanych (OR=1,1 1,45) i konsumpcją warzyw i owoców (OR=0,805 0,977), w większości krajów wykazano istotność statystyczną różnicy; Utter J Nowa Zelandia przekrojowe, reprezentatywne, 3275 dzieci w wieku 5-14 lat: konsumpcja słodyczy, żywności wysokoenergetycznej i napojów gazowanych była związana z oglądalnością TV i emitowanych reklam tej żywności; Wiecha JL - obserwacja prospektywna 548 dzieci, wiek 11,7 lat: oglądalności TV o 1h skutkowało w konsumpcji 167 kcal/dobę na każdą h oglądalności TV p<0,001; związek między oglądaniem TV a konsumpcją kalorii zachodził poprzez konsumpcję wysokoenergetycznej ubogiej we właściwości odżywcze żywności ż powszechnie reklamowanej w TV. Taveras EM - badanie przekrojowe z udziałem dzieci letnich: każda dodatkowa godzina oglądania TV dziennie ryzyko spożycia żywności typu fast-food food częściej niż 1 raz tygodniowo o 55% (OR=1,55; 95% CI=1,03-2,49 2,49).

27 Zgodność praktyki z teorią USA Polska 1% nastolatków w USA odżywia się zgodnie z zaleceniami (piramida żywienia)* chłopcy lat pobranie energii przekracza o 32,4% zalecenia spożycia mężczyźni lat pobranie energii przekracza o 47,5% zalecenia spożycia odsetek racji pokarmowych o wyższej od zalecanej zawartości energii chłopcy i mężczyźni 70% dziewczęta i kobiety 56% * Munoz K. et al. Pediatrics, 1997 Dane: lata , raport IŻŻ

28 Czy promocja zdrowego żywienia ma szanse odnieść sukces? Reklama produktów żywnościowych Promocja zdrowego żywienia

29 Urazy dzieci 29% wszystkich zgonów dzieci ( ) 2005) spowodowanych urazami 41%, 48%, 69% zgonów z powodu urazów dzieci w wieku: 5-9, , 14, lat (odpowiednio) 44% zgonów z powodu urazów w wieku lat spowodowanych wypadkami komunikacyjnymi (ICD-10 V01-V99) V99) Surowe współczynnik śmiertelności w wieku lat: Wszystkie urazy Spowodowane wypadkami komunikacyjnymi Dane: GUS

30 Chorobowość i śmiertelność z powodu urazów Tab. 1 Liczba hospitalizacji dzieci z powodu urazów Dane: NFZ Środowisko szkolne: współczynnik zgony / urazy nie skutkujące zgonem 1:1 698 Tab 2. Liczba zgonów, urazów nie skutkujących zgonem (2003/2004) 2003/2004 zgony 88 urazy nie skutkujące zgonem Współczynnik zgony / urazy nie skutkujące zgonem (wypadki komunikacyjne ) 1:20 1:39 wiek zgon urazy nie skutkujące zgonem zgon urazy nie skutkujące zgonem zgon Dane: MEN Tab. 3 Liczba zgonów, urazów nie skutkujących zgonem; wypadki komunikacyjne urazy nie skutkujące zgonem Dane: Policja

31 Promocja niebezpiecznych zachowań? Ostrzeżenie przed potencjalnym zagrożeniem?

32 Shin PC. et al. Unsafe driving in North American automobile commercials.. J Public Health ; 27: University of Toronto Badanie reklam TV (w tym kablowej) USA i Can.. pod kątem niebezpiecznej jazdy, promocji bezpieczeństwa 3 niezależnych oceniających 250 reklam; 45% zawierało sekwencje niebezpiecznej jazdy z czego 85% to jazda agresywna a 56% to przekroczenia prędkości 12% reklam miało charakter promocji bezpieczeństwa 81% badanych reklam przedstawiało mężczyznę w roli kierowcy

33 Tamburro RF et al. Unsafe and Violent Behaviour in Commercials Aired During Television Major Sporting Events. Pediatrics 2004; 114:694-98; 98; University of Tennessee Health Science Center Badanie reklam pod kątem treści o charakterze przemocy lub niebezpiecznych zachowań wrzesień 2001-wrzesień 2002 Reklamy emitowane w czasie 50 wydarzeń sportowych o najwyższej oglądalności emitowanych przed godziną 21:00 Spośród 1185 reklam 14% przedstawiało niebezpieczne zachowania a 6% przemoc Wniosek autorów: dzieci oglądające imprezy sportowe w telewizji są eksponowane na znaczącą ilość przemocy i niebezpiecznych zachowań

34 Jak reklama napoju gazowanego wpływa na część odbiorców? wow ja też chcę być sprite... kolesie wymiatają bzzzz nie róbcie tego w domu.. hehe oooo to teraz będzie po mojemu będzie haha dobre daje Źródło: forum internetowe

35 Nakręcanie do własnych wyczynów

36 Przykład scenariusza reklamy w ramach konkursu napoju gazowanego

37 Reklama jako narzędzie promocji zdrowia Reklama pasty do zębów i szczotek jako promocja higieny jamy ustnej wiedza o zdrowiu jamy ustnej Kampanie promujące bezpieczeństwo ruchu drogowego Reklama ostrzegająca przed niebezpiecznymi zachowaniami (skoki do wody) Reklamy żywności nieprzetworzonej, stanowiącej podstawę zdrowego odżywiania (owoce, warzywa, nabiał i in.) Reklamy produktów i usług zawierające motywy aktywnego stylu życia Reklama świadczeń zdrowotnych? Reklama leków? The impact on providers, patients, and the health care system is varied and dynamic, and the rapid changes in the last several years have markedly altered the health care landscape.. To continue providing optimal medical care, physicians and other health care providers must be able to manage this influence (direct( direct-to-consumer advertising) ) on their practice, and a more thorough understanding of this phenomenon is an integral step toward this goal. Gellald ZF. Direct-to to-consumer advertising of pharmaceuticals.. Am J Med. 2007; 120:475-80

38 Pytania Czy aktualnie obowiązujące regulacje prawne ograniczają niekorzystny ze względów zdrowotnych wpływ reklamy? Czy autoregulacja może efektywnie ograniczać niekorzystny ze względu na zdrowie wpływ reklamy?

39 Dziękujemy za uwagę! Zakład Zdrowia Publicznego Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Al. Dzieci Polskich 20; Warszawa Tel.: (0-22) ; Fax.: (0-22)

Omnia sunt venena, nihil est sine veneno. Sola dosis facit venenum.

Omnia sunt venena, nihil est sine veneno. Sola dosis facit venenum. Motto Omnia sunt venena, nihil est sine veneno. Sola dosis facit venenum. (Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, bo tylko dawka czyni truciznę) Paracelsus (1493-1541) Zakład Zdrowia Publicznego

Bardziej szczegółowo

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?!

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Rozporządzenie Z dniem 01.09.2015 roku weszło w życie nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

Zaburzenie równowagi energetycznej

Zaburzenie równowagi energetycznej Otyłość dzieci i młodzieży czy można jej zapobiec? Dr n. med. Andrea Horvath Dr n. med. Piotr Dziechciarz Klinika Pediatrii WUM Zaburzenie równowagi energetycznej wyrażonej nadmiernym odkładaniem tkanki

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Program Owoce w szkole i jego ocena

Program Owoce w szkole i jego ocena Program Owoce w szkole i jego ocena Warszawa, marzec 2012 Od roku szkolnego 2009/2010 Agencja Rynku Rolnego administruje programem Wspólnej Polityki Rolnej Owoce w szkole Obecnie trwa trzeci rok szkolny

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r.

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r. Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce 31 marca 2007r. Cele akcji: wzrost spożycia warzyw i owoców do co najmniej 5 porcji dziennie uprawianie aktywności fizycznej utrzymywanie prawidłowej masy ciała Hasło

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE Zasady zdrowego stylu życia NA TALERZU Poradnik dla

ZDROWIE Zasady zdrowego stylu życia NA TALERZU Poradnik dla ZDROWIE Zasady zdrowego stylu życia NA TALERZU Poradnik dla Ucznia Rodzica Nauczyciela Zdrowie człowieka to fundament, na którym opiera się całe jego szczęście i wszystkie umiejętności. Benjamin Disraeli

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM A ICH ZDROWIE

ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM A ICH ZDROWIE WYDZIAŁ NAUK O ŻYWIENIU CZŁOWIEKA I KONSUMPCJI SGGW POLSKIE TOWARZYSTWO NAUK ŻYWIENIOWYCH ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM A ICH ZDROWIE dr hab. Jadwiga Hamułka, prof. SGGW dr hab. Anna Kołłajtis-Dołowy

Bardziej szczegółowo

Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom

Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom TECHNIKA ZAJĘCIA ŻYWIENIOWE Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom Nr 2 Zapoznanie z programem i systemem oceniania. Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP) na lekcjach zajęć technicznych.

Bardziej szczegółowo

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej Spain Hiszpania Greece Grecja Italy Włochy Portugalia Slovak Republic Słowacja Ireland Irlandia Polska Poland France

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Ilość posiłków w ciągu dnia: Odstępy między posiłkami:

Ilość posiłków w ciągu dnia: Odstępy między posiłkami: Co znaczy ZDROWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Ilość posiłków w ciągu dnia: 4-5 Odstępy między posiłkami: regularne, co 3,5-4h ŚNIADANIE : max.2h od momentu wstania KOLACJA : min.3h przed snem Co znaczy ZDROWO SIĘ ODŻYWIAĆ?

Bardziej szczegółowo

Biuletyn dot. zdrowia

Biuletyn dot. zdrowia Czy wlewasz w siebie dodatkowe kilogramy? Liczba kalorii Napój Mrożona biała czekolada Mokka (1 uncji 454 g) 34 Cola (2 uncji 57 g) 25 Cytrynowy napój gazowany (2 uncji 57 g) 24 Napój pomarańczowy 225

Bardziej szczegółowo

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci.

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. ZDROWIE definicja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to stan cechujący się uzyskaniem dobrego samopoczucia na poziomie fizycznym, psychicznym i

Bardziej szczegółowo

Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin

Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin Szczecin 2014 Wstęp Nadwaga i otyłość jest jednym z najczęstszych zaburzeń rozwojowych

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie.

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie. Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Śniadanie jeść czy nie

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 9

Szkoła Podstawowa nr 9 Szkoła Podstawowa nr 9 im. Jana Pawła II w Ostrowie Wielkopolskim w drodze do uzyskania statusu SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE ZDROWIE to stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego,

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW)

Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW) Projekt edukacyjny (KIK/34) w ramach Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy (SPPW) pt. Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i

Bardziej szczegółowo

Koniec niezdrowych przekąsek w szkołach nowe przepisy żywieniowe

Koniec niezdrowych przekąsek w szkołach nowe przepisy żywieniowe Źródło: http://www.kuratorium.waw.pl/pl/informacje/aktualnosci/8833,koniec-niezdrowych-przekasek-w-szkolach -nowe-przepisy-zywieniowe.html Wygenerowano: Wtorek, 15 grudnia 2015, 01:19 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

Żywność, żywienie, zdrowie

Żywność, żywienie, zdrowie Żywność, żywienie, zdrowie est modus in rebus Roman Cichon CM UMK 2013 ŻYWNOŚĆ BEZPIECZNA pod względem higienicznym, UMOŻLIWIAJĄCA dostarczanie potrzebnych składników odżywczych, UMOŻLIWIAJĄCA prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Czym jest program Trzymaj

Czym jest program Trzymaj Trzymaj formę! Czym jest program Trzymaj formę"? "Trzymaj formę" " to inicjatywa propagująca zdrowy styl życia o unikalnym dwukierunkowym podejściu: promującym zbilansowane odżywianie połą łączone z regularną

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

Zachowania żywieniowe i aktywność fizyczna młodzieży w świetle badań HBSC. (Health Behaviour in School-aged Children)

Zachowania żywieniowe i aktywność fizyczna młodzieży w świetle badań HBSC. (Health Behaviour in School-aged Children) Zachowania żywieniowe i aktywność fizyczna młodzieży w świetle badań HBSC (Health Behaviour in School-aged Children) Cyklicznie powtarzane międzynarodowe badania ankietowe nad zachowaniami zdrowotnymi

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie?

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? prof. dr hab. Lidia Wądołowska

Bardziej szczegółowo

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które DROGI RODZICU Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które zjadamy w ciągu dnia. Przy czym obowiązuje zasada,

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Propagowanie i utrwalanie zdrowego stylu życia w różnych aspektach u wszystkich przedszkolaków, uczniów i ich rodziców oraz nauczycieli.

Propagowanie i utrwalanie zdrowego stylu życia w różnych aspektach u wszystkich przedszkolaków, uczniów i ich rodziców oraz nauczycieli. Zdrowie na widelcu Program promocji zdrowia w Szkole Podstawowej im. Astrid Lindgren w Zastrużu na rok / ds. promocji zdrowia Anna Gwóźdź Zdrowie to nie tylko brak choroby, lecz stan dobrego samopoczucia

Bardziej szczegółowo

otyłości, jako choroby nie tylko groźnej samej w sobie, lecz sprzyjającej rozwojowi wielu innych schorzeń skracających życie współczesnemu

otyłości, jako choroby nie tylko groźnej samej w sobie, lecz sprzyjającej rozwojowi wielu innych schorzeń skracających życie współczesnemu Informacja o Szwajcarsko-Polskim Programie Współpracy ( KIK/34) pt. Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i aktywności fizycznej

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

Wyzwanie na Odchudzanie

Wyzwanie na Odchudzanie Wyzwanie na Odchudzanie Gratulacje! Dzisiejszy temat: DLACZEGO DIETY NIE DZIAŁAJĄ Statystyki otyłości i chorób w Polsce: 61,6% mężczyzn ma nadwagę lub otyłość. 50,3% kobiet ma nadwagę lub otyłość. Na przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia.

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Nieprawidłowe odżywianie w wieku niemowlęcym, przedszkolnym i szkolnym: hamuje rozwój

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE PROJEKT

SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE PROJEKT Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bohaterów Warszawy w Kamienicy SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE Plan działań Czas realizacji 2014 2017 PROJEKT W szkole, gdzie naturalnym procesem jest nauczanie i kształtowanie postaw,

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Cukier w diecie ucznia

Cukier w diecie ucznia Warsztaty dla Rodziców i Opiekunów Cukier w diecie ucznia dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy Definicja cukru w prezentacji W niniejszej prezentacji cukier

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Andrzej Gantner. Dyrektor Generalny Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców

Andrzej Gantner. Dyrektor Generalny Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców Działania na poziomie międzynarodowym i Unii Europejskiej w zakresie zagadnień zdrowotnych związanych z odżywianiem i aktywnością fizyczną w kontekście zdrowego stylu życia Andrzej Gantner Dyrektor Generalny

Bardziej szczegółowo

Znaczenie funkcjonowania rodziny dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży z otyłością

Znaczenie funkcjonowania rodziny dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży z otyłością Znaczenie funkcjonowania rodziny dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży z otyłością dr n. hum. Izabela Tabak Zakład Zdrowia Dzieci i Młodzieży Instytut Matki i Dziecka Dlaczego warto zajmować się

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie właściwych zachowań żywieniowych dzieci i młodzieży. dr Magdalena Tańska

Kształtowanie właściwych zachowań żywieniowych dzieci i młodzieży. dr Magdalena Tańska Kształtowanie właściwych zachowań żywieniowych dzieci i młodzieży dr Magdalena Tańska Zachowania żywieniowe (Jeżewska-Zychowicz, 2009) Zachowania żywieniowe to działania i czynności mające na celu zaspokojenie

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY O RACJONALNYM ODŻYWIANIU I KONTROLI WAGI

TEST WIEDZY O RACJONALNYM ODŻYWIANIU I KONTROLI WAGI TEST WIEDZY O RACJONALNYM ODŻYWIANIU I KONTROLI WAGI 1) BMI (Body Mass Index) to: a) wzrost [cm] / masa ciała² [kg] b) masa ciała [kg] / wzrost² [m] c) wzrost [m] / masa ciała² [kg] d) masa ciała [kg]

Bardziej szczegółowo

Jestem w ruchu, nie tyję

Jestem w ruchu, nie tyję Szkoła Podstawowa im. Władysława Stanisława Reymonta w Trzebnicach Adres: Trzebnice 113 a 59-140 Chocianów tel./fax 76 8174 106 email: trzebnicesp@wp.pl www: http://sptrzebnice.edupage.org/ Jestem w ruchu,

Bardziej szczegółowo

10 faktów dotyczących otyłości, o których należy wiedzieć

10 faktów dotyczących otyłości, o których należy wiedzieć 10 faktów dotyczących otyłości, o których należy wiedzieć 1 W Europie otyłość osiągnęła rozmiary epidemii. W ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci częstość występowania otyłości potroiła się. Szacuje się,

Bardziej szczegółowo

Jak kształtować zdrowe nawyki żywieniowe. Żywienie w placówkach nauczania i wychowania w świetle znowelizowanych przepisów 20.10.

Jak kształtować zdrowe nawyki żywieniowe. Żywienie w placówkach nauczania i wychowania w świetle znowelizowanych przepisów 20.10. Jak kształtować zdrowe nawyki żywieniowe Żywienie w placówkach nauczania i wychowania w świetle znowelizowanych przepisów 20.10.2015 Kraków Zachowania żywieniowe (Jeżewska-Zychowicz, 2009) Obyczaje działania

Bardziej szczegółowo

Moduł I - Zdrowe odżywianie

Moduł I - Zdrowe odżywianie HARMONOGRAM ZADAŃ WYZNACZONYCH DO REALIZACJI W RAMACH PROGRAMU Zdrowie w mojej głowie NA ROK SZKOLNY 2015/2016 Moduł I - Zdrowe odżywianie Treści/Zadania Opracowanie harmonogramu zadań Uświadomienie pozytywnego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM . WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM TESTY TESTY ROZWIĄZAŁO 140 UCZNIÓW 1.Co dostarcza organizmowi najwięcej energii? A)WĘGLOWODANY, TŁUSZCZE I BIAŁKA B)MAGNEZ,POTAS

Bardziej szczegółowo

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego SKLEPIKI SZKOLNE Prawidłowe żywienie jest jednym z istotnych elementów wpływających korzystnie na zdrowie dziecka. Dzieci i młodzież powinny spożywać 4-5 posiłków w ciągu dnia. Oznacza to, iż w czasie

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa im. św. Jana Bosko w Karczycach

Szkoła Podstawowa im. św. Jana Bosko w Karczycach Szkoła Podstawowa im. św. Jana Bosko w Karczycach Certyfikat Dolnośląskiej Sieci Szkół Promujących Zdrowie Szkoła Podstawowa im. św. Jana Bosko w Karczycach należy do Dolnośląskiej Sieci Szkół Promujących

Bardziej szczegółowo

Błędy w żywieniu niemowląt i małych dzieci - czy są to już zaburzenia karmienia?

Błędy w żywieniu niemowląt i małych dzieci - czy są to już zaburzenia karmienia? Błędy w żywieniu niemowląt i małych dzieci - czy są to już zaburzenia karmienia? Piotr Socha, Anna Stolarczyk, Anna Rybak Klinika Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii w Instytucie

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 IM. JANUSZA KORCZAKA W KLUCZBORKU NA ROK SZKOLNY 2013/2014

PLAN PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 IM. JANUSZA KORCZAKA W KLUCZBORKU NA ROK SZKOLNY 2013/2014 PLAN PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 IM. JANUSZA KORCZAKA W KLUCZBORKU NA ROK SZKOLNY 2013/2014 CZĘŚĆ WSTĘPNA 1. Problem priorytetowy: Grupa uczniów w szkole nadal odżywia się nieprawidłowo. Opis

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Realizacja Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! wnioski z ewaluacji. Dr n. med. PRZEMYSŁAW BILIŃSKI GŁÓWNY INSPEKTOR SANITARNY

Realizacja Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! wnioski z ewaluacji. Dr n. med. PRZEMYSŁAW BILIŃSKI GŁÓWNY INSPEKTOR SANITARNY Realizacja Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! wnioski z ewaluacji Dr n. med. PRZEMYSŁAW BILIŃSKI GŁÓWNY INSPEKTOR SANITARNY 1 Partnerzy programu: Agencja Rynku Rolnego Instytut Żywności

Bardziej szczegółowo

NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY

NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY KATEDRA I ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO Prof. dr hab. n med.dr h.c. Piotr Książek W zdrowym ciele zdrowy duch Decimus Junius Juvenalis Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

1.Odżywiam się zdrowo

1.Odżywiam się zdrowo Opracowane wyników ankiety przeprowadzonej w ramach Programu Trzymaj Formę Ankietowanych 195 uczniów klas pierwszych, drugich i trzecich. Termin wypełniania ankiety od 8.10 do 17.10.2013 roku 1.Odżywiam

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 718 722 Ewa Stefańska, Lucyna Ostrowska, Danuta Czapska, Jan Karczewski OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA Zakład Higieny i Epidemiologii

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/177/12 RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE. z dnia 24 maja 2012 r.

UCHWAŁA NR XVII/177/12 RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE. z dnia 24 maja 2012 r. UCHWAŁA NR XVII/177/12 RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE z dnia 24 maja 2012 r. w sprawie przyjęcia wieloletniego programu zdrowotnego w zakresie upowszechniania zasad prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Skutki spożycia napojów słodzonych i soków wśród dzieci oraz korzyści płynące z podawania wody Halina Woś

Skutki spożycia napojów słodzonych i soków wśród dzieci oraz korzyści płynące z podawania wody Halina Woś Skutki spożycia napojów słodzonych i soków wśród dzieci oraz korzyści płynące z podawania wody Halina Woś WODA Everything causes from water Woda obok białek, tłuszczu, węglowodanów, witamin i związków

Bardziej szczegółowo

Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia. Anna Jelonek dietetyk

Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia. Anna Jelonek dietetyk Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia Anna Jelonek dietetyk Rola jednostek i społeczeństwa Sposób odżywiania kobiety w ciąży związany z przekarmieniem

Bardziej szczegółowo

OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny

OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny Barbara Zahorska-Markiewicz Prezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością OTYŁOŚĆ Co to jest? Konsekwencje dla zdrowia Epidemiologia Przyczyny epidemii Koszty Strategia

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo

kształtującym zdrowe nawyki żywieniowe dzieci Wyniki oceny programu

kształtującym zdrowe nawyki żywieniowe dzieci Wyniki oceny programu Program Owoce w szkole skutecznym narzędziem kształtującym zdrowe nawyki żywieniowe dzieci Wyniki oceny programu Warszawa, 2012 OCENA SKUTECZNOŚCI PROGRAMU I. Podstawa prawna Przeprowadzanie regularnej

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Metadane scenariusza Zasady zdrowego żywienia 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: - zna zasady prawidłowego żywienia, - zna piramidę zdrowego żywienia, - zna zapotrzebowanie energetyczne dla osób w danym

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci

Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci Mleko w szkole Cele programu Mleko w szkole promowanie spożycia mleka i przetworów mlecznych w placówkach oświatowych

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Warszawa, 28 sierpnia 2015 r.

Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Warszawa, 28 sierpnia 2015 r. Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Warszawa, 28 sierpnia 2015 r. Cel Organizacja prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych oraz praktyczna

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

GDA. Prawidłowe odżywianie

GDA. Prawidłowe odżywianie GDA Prawidłowe odżywianie Co to jest GDA? Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego stanu zdrowia. Aby móc dopasować swój sposób odżywiania do stylu życia jaki prowadzimy, niezbędne

Bardziej szczegółowo

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r.

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywienia w stołówkach i asortymentu w sklepikach szkolnych szansą na poprawę sposobu żywienia i stanu zdrowia dzieci i młodzieży. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak

Bardziej szczegółowo

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk?

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Podczas intensywnego treningu organizm produkuje energię znacznie szybciej, niż wówczas, gdy aktywność jest mała. W trakcie ćwiczeń serce bije częściej,

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne Zastrzeżenia prawne Zawartośd dostępna w prezentacji jest chroniona prawem autorskim i stanowi przedmiot własności. Teksty, grafika, fotografie, dźwięk, animacje i filmy, a także sposób ich rozmieszczenia

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Usług Pedagogicznych i Socjalnych Związek Nauczycielstwa Polskiego- Filia Gdańsk. Robert Niedźwiedź. Gdańsk 2012/2013 rok

Ośrodek Usług Pedagogicznych i Socjalnych Związek Nauczycielstwa Polskiego- Filia Gdańsk. Robert Niedźwiedź. Gdańsk 2012/2013 rok Ośrodek Usług Pedagogicznych i Socjalnych Związek Nauczycielstwa Polskiego- Filia Gdańsk Robert Niedźwiedź Gdańsk 2012/2013 rok Nadwaga i otyłość z roku na rok w coraz większym stopniu dotykają dzieci

Bardziej szczegółowo

Aneta Grajda, Ewelina Napieralska, Beata Gurzkowska, Zbigniew Kułaga Zakład Zdrowia Publicznego, Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka

Aneta Grajda, Ewelina Napieralska, Beata Gurzkowska, Zbigniew Kułaga Zakład Zdrowia Publicznego, Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Aneta Grajda, Ewelina Napieralska, Beata Gurzkowska, Zbigniew Kułaga Zakład Zdrowia Publicznego, Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Magdalena Hajduczek, Wydział Psychologii UW 19 09 2010 O czym powiemy?

Bardziej szczegółowo

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci.

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Alicja Kalińska Najczęstsze problemy w żywieniu dzieci Eksperci potwierdzają, że dieta dzieci w wieku szkolnym nie

Bardziej szczegółowo

Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu

Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu Otyłość u dzieci w Polsce znaczenie problemu Czynniki ryzyka nadciśnienia, zespołu metabolicznego i powikłań narządowych dowody z EBM Otyłość grozi nagłą śmiercią. Hipokrates, w Dzieła zebrane, 460-377

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Monika Borowiec Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.10 Temat zajęć: Sprawdzian z działu 2 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 2, zna podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie IV - edycji programu Trzymaj Formę!

Podsumowanie IV - edycji programu Trzymaj Formę! Podsumowanie IV - edycji programu Trzymaj Formę! Elżbieta Łata Departament Promocji Zdrowia, Biostatystyki i Analiz Główny Inspektorat Sanitarny Zakopane, 6 8 października 2010 r. Diagnoza występowania

Bardziej szczegółowo

Program Koła Kulinarnego Palce lizać. Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r.

Program Koła Kulinarnego Palce lizać. Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r. Program Koła Kulinarnego Palce lizać Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r. 1 Założenia ogólne: Prowadzące: Aneta Ciapcińska i Aleksandra Rubajczyk Miejsce realizacji: Szkoła Podstawowa

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji projektu badawczo - edukacyjnego MÓJ TALERZ ZDROWIA

Sprawozdanie z realizacji projektu badawczo - edukacyjnego MÓJ TALERZ ZDROWIA Sprawozdanie z realizacji projektu badawczo - edukacyjnego MÓJ TALERZ ZDROWIA realizowanego w ramach programu edukacyjnego Trzymaj formę współorganizowanego przez Główny Inspektorat Sanitarny oraz Polską

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA IV EDYCJI PROGRAMU PROFILAKTYCZO EDUKACYJNEGO TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2009/2010

ZAŁOŻENIA IV EDYCJI PROGRAMU PROFILAKTYCZO EDUKACYJNEGO TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 ZAŁOŻENIA IV EDYCJI PROGRAMU PROFILAKTYCZO EDUKACYJNEGO TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 Państwowa Inspekcja Sanitarna we współpracy ze Stowarzyszeniem Polska Federacja Producentów Żywności w roku

Bardziej szczegółowo

Żyjmy zdrowo kolorowo

Żyjmy zdrowo kolorowo Żyjmy zdrowo kolorowo Publiczna Szkoła Podstawowa u Ujeździe już od lat promuje zdrowy tryb życia pod hasłem Żyjmy zdrowo kolorowo. Podejmowane w ramach tego przedsięwzięcia działania mają na celu wypracowanie

Bardziej szczegółowo

Scenariusze lekcji wychowawczych zrealizowanych w ramach Szkolnego Programu Promocji Zdrowia w II Liceum Ogólnokształcącym w Jaśle

Scenariusze lekcji wychowawczych zrealizowanych w ramach Szkolnego Programu Promocji Zdrowia w II Liceum Ogólnokształcącym w Jaśle Scenariusze lekcji wychowawczych zrealizowanych w ramach Szkolnego Programu Promocji Zdrowia w II Liceum Ogólnokształcącym w Jaśle W związku z realizacją Szkolnego Programu Promocji Zdrowia, Zespół Wychowawczy

Bardziej szczegółowo

ASORTYMENT TOWARÓW OFEROWANYCH DZIECIOM I MŁODZIEŻY SZCZECIŃSKICH SZKÓŁ PRZEZ SKLEPIKI I BUFETY SZKOLNE ANALIZA ANKIET WRZESIEŃ 2011 A L I C J A

ASORTYMENT TOWARÓW OFEROWANYCH DZIECIOM I MŁODZIEŻY SZCZECIŃSKICH SZKÓŁ PRZEZ SKLEPIKI I BUFETY SZKOLNE ANALIZA ANKIET WRZESIEŃ 2011 A L I C J A ASORTYMENT TOWARÓW OFEROWANYCH DZIECIOM I MŁODZIEŻY SZCZECIŃSKICH SZKÓŁ PRZEZ SKLEPIKI I BUFETY SZKOLNE ANALIZA ANKIET WRZESIEŃ 2011 A L I C J A N A R O Ż N A SPIS TREŚCI: Wstęp.. 3 Dane ogólne... 4 Wyniki...

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI Z REALIZACJI EDUKACJI EKOLOGICZNEJ I PROZDROWOTNEJ - KORELACJA MIĘDZYPRZEDMIOTOWA

KONSPEKT LEKCJI Z REALIZACJI EDUKACJI EKOLOGICZNEJ I PROZDROWOTNEJ - KORELACJA MIĘDZYPRZEDMIOTOWA KONSPEKT LEKCJI Z REALIZACJI EDUKACJI EKOLOGICZNEJ I PROZDROWOTNEJ - KORELACJA MIĘDZYPRZEDMIOTOWA Temat: CZY ŻYWNOŚĆ ZAWSZE JEST ZDROWA? Opracowanie: mgr Izydora Antczak Czas trwania zajęć: 2godziny Przedmiot:

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem Dlaczego walczymy z rakiem? Nowotwory są drugą przyczyną zgonów w Polsce zaraz po zawałach i wylewach. Liczba zachorowao na nowotwory złośliwe w Polsce to ponad 140,5 tys.

Bardziej szczegółowo

SKLEPIK SZKOLNY sprzymierzeńcem w racjonalnym żywieniu dzieci i młodziem. odzieży

SKLEPIK SZKOLNY sprzymierzeńcem w racjonalnym żywieniu dzieci i młodziem. odzieży SKLEPIK SZKOLNY sprzymierzeńcem w racjonalnym żywieniu dzieci i młodziem odzieży Źródła a informacji Informacja NIK o wynikach kontroli realizacji zadań w zakresie zapobiegania nadwadze i otyłości u dzieci

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo