PYTANIA I ODPOWIEDZI*

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PYTANIA I ODPOWIEDZI*"

Transkrypt

1 PYTANIA I ODPOWIEDZI* Tematem numer jeden dla inwestorów jest to, co wydarzyło się i co może wydarzyć się na rynkach akcji na świecie. Kiedy skończy się ten fatalny okres dla rynków akcji? Co jest potrzebne by akcje na świecie wreszcie przestały tanieć? Kluczowa dla koniunktury globalnej (i mimo pewnej odmienności także w Polsce) pozostaje obecnie kwestia prowzrostowych, pobudzających koniunkturę interwencji rządów i banków centralnych na świecie. Choć gigantyczna skala tych operacji może sama w sobie stanowić czynnik ryzyka w dłuższym terminie (przez koszty, które generuje), to jednak zasadna wydaje się nadzieja, że z czasem te zmasowane operacje zaczną przynosić coraz bardziej wymierne pozytywne efekty najpierw dla rynków, potem dla realnej gospodarki. Zatem prawdopodobny wydaje się scenariusz, w którym walka wciąż wielkiego strachu z kiełkującą (acz jeszcze bardzo nietrwałą) chciwością będzie prowadziła do dalszych wahań ale i do hamowania spadków, co powinno sprawić, że trend spadkowy z czasem może przekształcać się w także wymagający cierpliwości trend boczny (długie wahania w węższym przedziale). Sygnały sugerujące możliwość wystąpienia takiego scenariusza obserwowaliśmy częściowo już w listopadzie i grudniu 2008 r. oraz mimo przewagi spadków także w styczniu i w pierwszej dekadzie lutego 2009 r. W dalszym ciągu uważamy, że akcje oferują duży potencjał wzrostu. Co prawda niepewność na rynku akcji utrzyma się, a tempo globalnego wzrostu gospodarczego bardzo przyhamuje, jednak analitycy globalni Pioneera (Pioneer Global Asset Management) są zdania, że wyceny wielu spółek na świecie uwzględniają już bardzo negatywny rozwój wydarzeń, co w przypadku realizacji bardziej umiarkowanego (tj. mniej negatywnego) scenariusza powinno przynieść odpowiednio wysoką premię za ryzyko podejmowane przez inwestorów kupujących przecenione akcje. Warto zwrócić uwagę, że w ramach takiego scenariusza stopniowego łagodzenia napięć na rynkach akcji mieszczą się czasem bardziej gwałtowne wahnięcia np. szybkie spektakularne odbicie cen w górę i szybka realizacja zysków, a w konsekwencji gwałtowna korekta takiego ewentualnego odbicia. Świadomość możliwości wystąpienia wspomnianego wcześniej scenariusza powinna być wsparciem dla zmęczonego *UWAGA: Niniejszy materiał został sporządzony w związku ze sprawozdaniem finansowym funduszy oraz w celach informacyjnych. Nie należy go traktować jako reklamy ani oferty funduszy inwestycyjnych lub towarzystwa funduszy inwestycyjnych zarządzającego tymi funduszami. W materiale wykorzystano źródła informacji, które Pioneer Pekao Investment Management SA i Pioneer Pekao TFI SA, analizując z najwyższą starannością, uważają za rzetelne i wiarygodne. Nie istnieje jednak gwarancja, iż są one w pełni wyczerpujące i w pełni odzwierciedlają stan faktyczny. Wszelkie opinie i oceny zawarte w niniejszym materiale wyrażają jedynie opinię autorów. Pioneer Pekao Investment Management SA i Pioneer Pekao TFI SA nie ponoszą odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na podstawie niniejszego opracowania. Odpowiedzialność za decyzje inwestycyjne podjęte na podstawie niniejszego materiału ponoszą wyłącznie inwestorzy. Opracowanie jest przeznaczone do wyłącznego, własnego użytku. Powielanie, publikowanie bądź rozpowszechnianie w jakikolwiek inny sposób jego całości lub części bez zgody Pioneer Pekao Investment Management SA i Pioneer Pekao TFI SA jest zabronione. Historyczne wyniki inwestycyjne funduszy nie są gwarancją osiągnięcia podobnych w przyszłości. Szczegółowy opis czynników ryzyka związanego z inwestowaniem w fundusze inwestycyjne Pioneer zawierają prospekty informacyjne funduszy. Są one dostępne u prowadzących dystrybucję oraz na stronach internetowych: Str. 1 / 16 Pioneer Pekao Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ul. Wołoska 5, budynek TAURUS, Warszawa, Polska Tel.: ( ) , fax: ( ) , Infolinia: , Internet: Spółka zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy Wydział XIII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS Kapitał zakładowy: złotych, łączna kwota uiszczonych wkładów równa kapitałowi zakładowemu. NIP Zarząd: Zbigniew Jagiełło - Prezes Zarządu, Adrian Adamowicz - Wiceprezes Zarządu, Piotr Żochowski - Wiceprezes Zarządu. Member of the UniCredit Banking Group. Register of Banking Groups.

2 bessą r. polskiego rynku akcji, na korzyść którego przemawia także relatywnie lepsze od zachodnioeuropejskiego (choć wyraźnie słabsze niż w poprzednich latach) tempo rozwoju polskiej gospodarki. Oczywiście, scenariusze są tylko scenariuszami, a faktyczny rozwój sytuacji jest niemożliwy do przewidzenia. To kolejna przesłanka by swoje inwestycje traktować strategicznie dbać o zgodną ze swoimi potrzebami i możliwościami strukturę (skład) portfela, rozkładać inwestycje w czasie ( na raty ) i zarezerwować odpowiednio długi czas (tj. co najmniej kilka lat) na to, by ów portfel miał realną szansę na wypracowanie spodziewanych zysków. Dlaczego amerykański kryzys spowodował takie spustoszenie na światowym rynku finansowym i w globalnej gospodarce w roku 2008? To, niestety, negatywna strona globalizacji tak gospodarek, jak i rynków finansowych. I tak np. wolność globalnego przepływu kapitałów (która wcześniej przez kilka lat była współsprawcą hossy, np. na Emerging Markets) sprawiła, że niesławne papiery dłużne tworzone przez amerykańskich bankierów na bazie rynku kredytów hipotecznych niskiej jakości (subprime) były sprzedawane w mylącym opakowaniu (tj. z mylnie wysokim ratingiem) inwestorom na całym świecie. Trzeba też pamiętać, że im mniej kupują amerykańscy konsumenci, tym mniej towarów mogą sprzedać im np. Chińczycy, Japończycy czy Zachodnia Europa. Na dodatek, przy wspomnianej globalizacji, tak gigantyczne rozchwianie nadal kluczowego rynku w USA odbija się na innych, i to czasem bez wyraźnej, bezpośredniej przyczyny. Nastroje przenoszą się z jednego rynku na drugi, co prowadzi często do zaskakujących i w dużej mierze oderwanych od przesłanek fundamentalnych zmian kursów. Przypomnijmy także, że wyjątkowa rola rynku amerykańskiego została w przeszłości ugruntowana za sprawą tradycyjnego denominowania cen surowców w dolarach oraz przez tradycyjne (choć obecnie mocno wątpliwe fundamentalnie) traktowanie amerykańskich obligacji rządowych jako wzorca bezpiecznych aktywów. Dużo mówi się o planach ratunkowych, np. planie prezydenta Obamy. Ale kiedy zacznie on przynosić jakieś wymierne korzyści? Rządy i banki centralne starają się ograniczać zakres szkód, które już wywołało i jeszcze wywoła fatalne połączenie wciąż kryzysowej sytuacji na globalnym rynku finansowo-kapitałowym z wyraźnymi oznakami pogłębiającej się recesji (USA, Japonia, strefa euro, Wielka Brytania) lub spowolnienia w gospodarce realnej (Chiny, Polska). W dużym uproszczeniu można powiedzieć, iż chcąc wesprzeć koniunkturę rządy planują lub już realizują programy finansowania prac infrastrukturalnych (np. remonty i budowa dróg, szkół, itp.) przy jednoczesnej próbie łagodzenia napięcia na rynku kredytowym (gwarancje dla depozytów, wspieranie płynności na rynku międzybankowym, odkup niepłynnych aktywów np. obligacji hipotecznych czy korporacyjnych). Choć kluczowa dla koniunktury globalnej kwestia skali interwencji rządów i banków centralnych na świecie może sama w sobie stanowić czynnik ryzyka w dłuższym terminie (przez koszty, które generuje), to jednak zasadna wydaje się nadzieja, że z czasem te zmasowane operacje zaczną przynosić coraz bardziej wymierne pozytywne efekty i dla koniunktury, i dla rynków. Nie zmienia to faktu, że rok 2009 będzie dużym wyzwaniem dla rządów zwłaszcza w Europie gdzie faktyczne skutki, np. masowych zwolnień i wzrostu bezrobocia (obserwowanych już w 2008 r.) będą wyraźniej widoczne już w najbliższych kwartałach roku Niemniej, oczekujemy, że pod koniec roku najpierw zapewne w USA dostrzegalne Str. 2 / 16

3 będą już pierwsze pozytywne skutki spektakularnych planów ratunkowych (w ciągu roku sytuacja w gospodarkach może się jednak jeszcze nawet pogorszyć). Rynki z zasady nie czekają na realizację scenariusza w gospodarkach, tylko reagują nań z wyprzedzeniem (dyskontują). Dlatego można oczekiwać, że pozytywne ożywienie na rynkach akcji zacznie się wcześniej niż poprawa w realnej gospodarce. Innymi słowy gdy w gospodarce realnej będzie jeszcze dominował pesymizm, to na rynkach akcji mogą pojawić się pierwsze przebłyski optymizmu. Droga do trwałej poprawy sytuacji tak w gospodarce, jak i na rynkach będzie jednak długa, co zapewne będzie powodem zmienności (ale taka zmienność w długim trendzie bocznym nie byłaby już tak nieznośna jak długotrwały trend spadkowy). Codziennie media przypominają o różnych planach ratunkowych rządów na całym świecie. Plany te finansowane są z pieniędzy podatników. Jak te operacje odbiją się na finansach publicznych tych państw? Kosztem finansowanych przez budżet (tj. podatników) spektakularnych planów ratunkowych szeregu krajów, będzie niekiedy dramatyczne pogorszenie stanu finansów publicznych wielu krajów, podważenie ich wiarygodności płatniczej części z nich (jako emitenta obligacji i kredytobiorcy), presja dewaluacyjna na waluty i impulsy inflacyjne. Co oczywiście będzie miało olbrzymie znaczenie dla światowych rynków walut i obligacji. Tak więc wszystko w rękach polityków i banków centralnych. Można mieć nadzieję, iż zwłaszcza banki centralne i ministrowie finansów nie dopuszczą do ekscesów, które zrujnowałyby finanse publiczne ich państw. Kluczową sprawą jest sprawne wdrażanie planów, nadzór nad wydawaniem pieniędzy podatników oraz zachowanie zdroworozsądkowego umiaru w zadłużaniu państw. Wszyscy mówią o deflacji na świecie (spadku cen). Czy w takim razie inflacja przestała być już problemem w gospodarce światowej? Analitycy zgodnym chórem wieszczą deflację w głównych gospodarkach świata w roku Osłabienie popytu i tańsze surowce faktycznie wymuszają wręcz spadek cen w Ale jeśli olbrzymie programy ratunkowe rządów (zwłaszcza w USA) miałyby zadziałać (tj. powstrzymać spadek popytu) przy okazji prowokując dalszy druk pieniądza (także np. przez dyskusyjną metodologicznie zamianę niepłynnych papierów dłużnych z portfeli banków komercyjnych na płynną gotówkę z banku centralnego) przy utrzymaniu niskich lub bliskich zera stóp procentowych, to perspektywy na 2010 wcale nie są już tak jednoznaczne. Już za sprawą choćby niskiej bazy statystycznej za rok 2009 i przy założeniu zahamowania spadków na rynkach surowców (albo nawet wzrostów tych cen) w roku 2010 mogą zaistnieć warunki do pojawienia się ewentualnych impulsów inflacyjnych. W Polsce, gdzie nie ma na razie podstaw do oczekiwań równie drastycznych działań banku centralnego (to jest drastycznego cięcia stóp, np. do zera), wzrostowi części cen może jednak sprzyjać wyraźnie słabsza pozycja złotego (a więc i np. droższe paliwa nawet przy założeniu względnej stabilności ich cen światowych) czy podwyżka cen regulowanych (np. energii elektrycznej). Jak banki centralne na świecie będą zmieniały stopy procentowe w kolejnych latach? Można domniemywać, że banki centralne w najbliższych miesiącach nadal koncentrować będą swe wysiłki na pobudzaniu zamarzającego popytu. Dla Str. 3 / 16

4 banków centralnych na razie jednak priorytetem pozostają próby wsparcia płynności rynku finansowego i dla padającej koniunktury. Dlatego w najbliższych miesiącach a i w całym 2009 r. bardzo prawdopodobne jest dalsze cięcie (strefa euro, Wielka Brytania, Chiny, Polska) i/lub utrzymywanie bardzo niskich (Szwajcaria), czasem praktycznie zerowych (Japonia, USA) stóp procentowych. Choć z pozoru brzmi to jak kompletna herezja, niektórzy bankierzy centralni mogą do pewnego stopnia tolerować ewentualną umiarkowaną inflację, za większe zło uznając niebezpieczną spiralę deflacji (czego dowodem były wieloletnie problemy deflacyjne Japonii). Tak więc trzeba mieć świadomość, iż efektem zmasowanych planów interwencyjnych na świecie może być kolejna faza mega-kryzysu dewaluacyjno-inflacyjna. Z chwilowo pozornie niewidocznego ryzyka inflacyjnego zdają sobie na pewno sprawę banki centralne na świecie, dlatego po okresie bezprecedensowego interwencyjnego obniżania stóp procentowych w kolejnych latach przyjdzie zapewne czas na ich stabilizację i umiarkowane podwyżki, konieczne by w dłuższym terminie przywrócić równowagę rozchwianej gospodarce globalnej. Która z dwóch głównych walut światowych dolar czy euro ma silniejsze fundamenty? Fundamentalna sytuacja obu tych najważniejszych walut świata jest zła albo nawet bardzo zła. Zerowe stopy procentowe w USA i działania Fed (faktyczny dodruk pieniądza), gigantyczny i rosnący deficyt budżetowy USA podważają fundamentalną wartość dolara. Fenomen sytuacji na globalnym rynku walutowym początku roku 2009 wynikał przede wszystkim z nadal dominującej na rynkach awersji do ryzyka i szukania teoretycznie bezpiecznego schronienia (ang. safe heaven ) w amerykańskich obligacjach rządowych mimo, że na przełomie roku ich rentowność w niektórych przypadkach była ujemna, a sytuacja na tym rynku nosiła znamiona bańki spekulacyjnej (obligacje rządu USA były po prostu bardzo drogie). To kreowało także nieco sztuczny popyt na dolara, napędzany dodatkowo skądinąd dość racjonalnym oczekiwaniem, iż mimo fatalnej sytuacji to jednak gospodarka amerykańska ma szanse na szybsze niż w Zachodniej Europie zahamowanie załamania (za sprawą gigantycznego planu ratunkowego). Tak więc relatywnie mocniejszą (na początku roku 2009) pozycję dolara względem euro można określić mianem technicznej fundamenty tak dolara, jak i euro są bowiem kruche. Przy dolarze warto pamiętać, że prędzej czy później, mimo dziwacznej sytuacji z początku roku 2009, rynek będzie musiał zareagować negatywnie na gigantyczną skalę deficytu budżetowego i zadłużenia USA (i konieczności jego sfinansowania przez kolejne emisje długu). Czasy są niepewne a więc może warto jednak uciec od papierów wartościowych w złoto? Faktycznie, mimo fatalnych czasów, złoto trzymało się na początku 2009 r. relatywnie mocno. Złoto to bowiem nie tylko surowiec użytkowy, ale i lokata. Dlatego też wydaje się, że w najbliższych latach nie zabraknie okazji do wzrostu cen tego metalu. Co prawda, popyt jubilerski pewnie osłabnie (bo ludzie zbiednieją), a niektóre banki centralne mogą być zmuszone do sprzedaży części rezerw w złocie, ale obawy przed dewaluacją pieniędzy (przy gigantycznym dodruku pieniądza), a trochę później przed inflacją mogą skłaniać do kupowania złota lokacyjnego (sztabek, monet bulionowych) czy nawet np. złotych monet kolekcjonerskich na wszelki wypadek. Ale i w przypadku gdy inwestor decyduje się na tego typu inwestycje, musi pamiętać o ich specyfice Str. 4 / 16

5 (często niska płynność, trudności z wyceną, podatność na fałszerstwa, itp.) oraz nie zapominać o dywersyfikacji portfela. Bo w nim jest miejsce i na obligacje, i na akcje, i na surowce, metale czy energię. Dlatego warto przypomnieć, że w złoto czy szerzej w surowce i metale można inwestować także przez fundusze inwestycyjne. Rynek instrumentów finansowych związanych z rynkiem złota jest jednym z szeregu rynków, na których operuje np. nasz subfundusz Pioneer Surowców i Energii. Zalety inwestowania w surowce i metale za pośrednictwem funduszy to m.in. prostota i dostępność transakcji. Występujące w wielu filmach przygodowych, budzące pożądanie złodziei złote sztabki wyglądają atrakcyjnie, ale w rzeczywistości na ich zakup i odpowiednie przechowywanie mogą pozwolić sobie tylko zamożni inwestorzy. Na szczęście, inwestycja w fundusze surowców i metali to rozwiązanie dostępne nawet dla tzw. małych inwestorów. Jak może wzrastać bezrobocie na świecie? Jakie to ma znaczenie dla rynków akcji? Oczywiście, w związku z sytuacją ogólną i widocznymi gołym okiem zwolnieniami w firmach, prognozy zmiany stóp bezrobocia na początku roku 2009 są jednoznacznie złe i to praktycznie wszędzie. Można zakładać, że bezrobocie na świecie będzie rosło w najbliższym czasie nadal, z uwagi na falę zwolnień w firmach tnących koszty. Chyba z największą uwagą śledzone są figury (dane) napływające z USA, gdzie słabnięcie rynku pracy przez spadek konsumpcji chyba najdobitniej może służyć jako sygnał wyprzedzający koniunktury. W USA nie widać rychłego końca wzrostu bezrobocia. Poprawę może przynieść sprawna realizacja ambitnego planu prezydenta Obamy ratowania i kreowania łącznie kilku milionów miejsc pracy przez kosztowne działania ratunkowe. Ale oczywiście zależy to od szybkości i skuteczności wprowadzania tych rozwiązań. W Europie fala osłabienia przyszła nieco później, więc i fala zwolnień dopiero się rozkręca. Jeszcze bardziej opóźniony ten proces był w Polsce, która przez wiele miesięcy pozornie zdawała się pozostawać z dala od globalnego załamania gospodarczego. Faktyczne konsekwencje zwolnień spadek popytu rykoszetem uderzający w kolejne branże i prowadzący do kolejnych zwolnień widoczne będą dopiero w kolejnych kwartałach gdy zwolnionym skończą się oszczędności i/lub odprawy czy zasiłki. Sytuacja na rynku pracy to kluczowa sprawa tak np. dla budżetów państw czy realnej gospodarki, jak i dla rynków akcji (bo zmiany poziomu popytu ze strony pracujących bardzo szybko przekładają się na kondycję i ocenę analityczną spółek giełdowych). Koniecznie warto pamiętać, iż rynek pracy jest także najważniejszym powodem ewentualnych protestów związkowych i społecznych, co może prowadzić do wzrostu napięcia politycznego, destabilizacji sytuacji wewnętrznej i wzrostu ryzyka na rynkach finansowych. Warto jednak pamiętać, że także wzrost bezrobocia ma swoje granice. Z czasem bowiem złe z punktu widzenia pracowników trendy (zwolnienia, ograniczanie płac, problem ze znalezieniem innej posady nawet za mniejsze wynagrodzenie) doprowadzają do sytuacji, w której pracodawcom nie opłaca się już redukować zatrudnienia, a nawet zaczyna się opłacać wzrost zatrudnienia (by niższym niż wcześniej kosztem np. zwiększyć produkcję w oczekiwaniu na poprawę koniunktury). Są to procesy dość długie, więc trudno oczekiwać np. nagłej, gwałtownej poprawy na rynkach pracy. Inwestorzy giełdowi powinni jednak mieć świadomość, że i w tym przypadku zachowania rynków akcji wyprzedzają wydarzenia w realnej gospodarce. Str. 5 / 16

6 Rok 2008 był fatalny, ale rok 2009 zaczął się także źle. W styczniu nie było słynnego efektu stycznia. Notowania akcji ponownie spadły. Jak to można skomentować? W styczniu i na początku lutego 2009 r. na rynkach światowych rzeczywiście nadal dominowały obawy o konsekwencje szerzącego się nadal kryzysu w realnej gospodarce światowej (sprowokowanego wcześniejszym bezprecedensowym kryzysem finansowym). Wobec napływających cały czas przeważnie złych i bardzo złych danych makroekonomicznych i informacji z firm, obawy o skutki recesji (lub nawet depresji czyli recesji wieloletniej) dominowały na razie wyraźnie nad nadziejami. Nadzieje zaś związane były przede wszystkim ze spektakularną i niespotykaną w przeszłości aktywnością interwencyjną rządów i banków centralnych na świecie. Nadzieje te po części przybrały także bardzo spersonalizowaną postać olbrzymie nadzieje związane są bowiem z osobą nowego prezydenta USA Barracka Obamy. Dysponuje on olbrzymim kredytem zaufania, ale zadanie, którego się podejmuje jest niebywale trudne. Trudno się więc dziwić, że rynki globalne z taką uwagą śledzą informacje z USA. Ale wiele istotnych dla inwestorów zjawisk występuje na innych rynkach i w pozostałych gospodarkach świata. Generalnie, poza pojedynczymi wyjątkami, zdecydowana większość kolejnych publikowanych danych makroekonomicznych pokazywała na początku roku 2009 ostre osłabienie koniunktury i wyraźne sygnały recesyjne na całym świecie. Bardzo często skala pogorszenia sytuacji okazuje się większa od średniej prognoz makroekonomistów bankowych (tzw. consensusu). Bardzo zgrabnie określił to np. 30 stycznia 2009 r. noblista Joseph Stiglitz, który pytany przez TVN-CNBC Biznes o to, kiedy to wszystko (kryzys) zacznie się kończyć powiedział, iż oczekuje, że za rok sytuacja będzie jeszcze gorsza, ale będą już zauważalne pierwsze pozytywne sygnały. Na razie tj. w styczniu i w pierwszej połowie lutego 2009 kryzys zdawał się wręcz rozkwitać. Niezmiennie jednym z podstawowych tematów pozostawała ciężka sytuacja światowej branży finansowej zwłaszcza w USA, Wielkiej Brytanii i w strefie euro. Nadal brak zaufania na rynkach i zaciągane panicznie hamulce w bankach ograniczały drastycznie dostępność kredytu tak na rynkach (choć sytuacja była mimo wszystko jednak nieco spokojniejsza niż jesienią ubiegłego roku), jak i w układzie bank klient. O ciągle pogłębiających się kłopotach globalnego sektora motoryzacyjnego świadczyć mogą decyzje kolejnych koncernów o ograniczaniu czy nawet zawieszaniu produkcji samochodów. Powszechnie widoczne cięcie kosztów w firmach dodatkowo pogarsza sytuację rezygnacja z modernizacji czy nowych inwestycji to poza redukcją kosztu przecież nic innego jak zmniejszenie popytu na towary i usługi, co uderza z kolei w inne branże. Bardzo dobrze mechanizm ten widoczny jest w budownictwie, gdzie zatrzymanie inwestycji uruchamia długi łańcuch negatywnych konsekwencji uderzających w firmy i ludzi. W ten sposób spirala gospodarcza nakręca się sama niestety, w przeciwnym do pożądanego kierunku. Nadzieje na stopniowe hamowanie tych wszystkich mocnych negatywnych trendów w realnej gospodarce wiąże się głównie z gigantycznymi planami ratunkowego wsparcia koniunktury, przygotowywanymi w szeregu najważniejszych gospodarczo krajów przede wszystkim w USA, Chinach i Japonii, ale także choć ze zdecydowanie mniejszym rozmachem w Niemczech czy Francji. Teoretycznie pomagać powinny niezwykle niskie stopy procentowe, w praktyce jednak faktyczny dostęp do kredytu na początku roku 2009 pozostawał przyblokowany, a jego faktyczne koszty wysokie (z uwagi na podwyższane wraz z rosnącym ryzykiem marże kredytowe). Mimo złego dla światowych rynków akcji początku roku 2009, przypomnieć warto wspomnianą już wcześniej opinię, iż zasadna wydaje się nadzieja, że z czasem te zmasowane operacje Str. 6 / 16

7 ratunkowe rządów i banków centralnych zaczną przynosić coraz bardziej wymierne pozytywne efekty najpierw dla rynków, potem dla realnej gospodarki. Warto także po raz kolejny przypomnieć, że w tych nadal trudnych czasach na ważności zyskuje przestrzeganie zdroworozsądkowych zasad inwestowania. I tak, dzięki np. rozkładaniu budowy portfela w czasie (systematycznemu inwestowaniu na raty ), możemy zamienić globalną słabość rynków w szanse na przyszłość wykorzystywać okresy dekoniunktury do cierpliwej rozbudowy portfela, w oczekiwaniu na znaczny wzrost jego wartości w dłuższym terminie (wraz z pojawieniem się nadziei a potem wraz z faktyczną poprawą sytuacji w realnych gospodarkach). Jak Pioneer Pekao ocenia perspektywy polskiej gospodarki w roku 2009? W obecnych, bezprecedensowo zmiennych warunkach i przy czasem codziennych, nagłych zwrotach w globalnej polityce gospodarczej, wszelkie prognozy makroekonomiczne są szczególnie ryzykowne. Spodziewamy się oczywiście bardzo wyraźnego spowolnienia tempa wzrostu gospodarczego Polski w 2009 r., przy czym skala tego osłabienia będzie zależała od skuteczności działań interwencyjnych tak naszego rządu i już mocno spóźnionej z cięciami stóp RPP, jak i od rozwoju sytuacji na świecie a szczególnie w kluczowej dla nas Unii Europejskiej. Jak lapidarnie określili to niedawno analitycy Pekao SA, perspektywy na ten rok nie są optymistyczne, ale naszym zdaniem nie wolno zapominać o tle globalnym wyników polskiej gospodarki. Bo w porównaniu z wyraźną recesją na Zachodzie Europy czy fatalną sytuacją niektórych krajów naszego regionu, nawet tak wyraźnie osłabiona koniunktura w Polsce paradoksalnie wciąż wygląda całkiem dobrze (choć oczywiście niezaprzeczalnie gorzej niż w kilku poprzednich latach). Według styczniowych prognoz analityków Pekao SA, realny wzrost PKB w Polsce w roku 2009 wyniesie 1,2%, przy wzroście konsumpcji indywidualnej o 2,9% r/r i spadku inwestycji o 4,9% r/r. Kilka ostatnich miesięcy przyniosło wyścig o to, która instytucja przedstawi najbardziej pesymistyczne prognozy dla Polski na bieżący rok. Pojawiły się więc nawet ostrzeżenia przed groźbą stagnacji lub recesji. Prawdziwą skalę osłabienia wydatków konsumpcyjnych zobaczymy dopiero w kolejnych miesiącach i kwartałach a to dlatego, że kolejni Polacy tracą pracę, wielu innych widzi spadek swoich dochodów, a banki przykręciły śrubę kredytową dodatkowo osłabiając tym samym popyt. Niestety, dotychczas (tj. do początków lutego) z opóźnieniem i nieprzekonująco reagowali na to kluczowi decydenci RPP i NBP oraz rząd. Brakowało konkretnych działań wspierających (np. na rynku finansowym za dużo sloganów, za mało faktów). Zaszkodził brak realizmu w zapisach ustawy budżetowej na rok 2009 konieczne było gorączkowe ograniczanie wydatków. Tymczasem kondycja budżetu (i szerzej stan finansów publicznych) ma olbrzymie znaczenie dla rynku polskich obligacji skarbowych i kursu złotego. Temat wykonalności budżetu państwa jest istotny np. dla szacunków ryzyka większych od planowanych potrzeb pożyczkowych skarbu państwa (a więc i ryzyka zwiększania emisji papierów skarbowych bonów i obligacji). Polska, mając ograniczone własne zasoby finansowe, może na szczęście korzystać ze wsparcia zewnętrznego funduszy unijnych, co z kolei umożliwia realizację kluczowych w tym roku dla koniunktury inwestycji infrastrukturalnych (choć i w tym przypadku niepokój budzi ślamazarne tempo i przerost biurokracji). Na koniec przypomnijmy jednak, że na tle wyraźnej recesji w Europie Zachodniej nawet tak mocno osłabiona koniunktura w Polsce wydaje się mimo wszystko optymistycznym znakiem na przyszłość. Str. 7 / 16

8 Jak Pioneer Pekao może wytłumaczyć słabsze od konkurencji wyniki funduszy polskich obligacji? Przecież już wiosną 2008 r. to właśnie Pioneer Pekao bardzo wyraźnie wskazywał na duży potencjał rynku polskich obligacji skarbowych co zresztą okazało się doskonałym pomysłem inwestycyjnym. Tymczasem ten sam Pioneer Pekao nie wykorzystał w pełni sprzyjających warunków na rynku, które wcześniej tak głośno zachwalał. Dlaczego? Stopy zwrotu naszych funduszy obligacji polskich, choć pozytywne, faktycznie nie są satysfakcjonujące w porównaniu z wynikami konkurencji. Dołożymy wszelkich starań, żeby nie powtórzyło się to w przyszłości. Jednocześnie przypominamy, że to właśnie jeden z naszych funduszy i nasz zarządzający (Ryszard Trepczyński, dyrektor Departamentu Zarządzania Aktywami PPIM) był rok wcześniej (czyli w 2007) najlepszy na rynku, czego potwierdzeniem była prestiżowa nagroda Złoty Portfel. Rok 2008 okazał się dla nas słabszy, ale trzeba pamiętać, że był to rok bardzo specyficznym. W październiku zbankrutował jeden z największych banków inwestycyjnych Lehman Brothers, co wywołało globalny kryzys zaufania. Efektem był odpływ kapitału ze wszystkich rynków rozwijających się, w tym z Polski. Uznaliśmy, że istnieje duże ryzyko bardzo mocnej przeceny obligacji i zdecydowaliśmy się zredukować nasze zaangażowanie. Z perspektywy czasu ta decyzja okazała się niepotrzebna, ale w momencie w którym ją podejmowaliśmy, działaliśmy w dobrej wierze, w interesie ochrony interesów naszych klientów. Naszym celem jest utrzymywanie dobrych wyników w długim terminie przy jednoczesnej kontroli ryzyka powierzonych środków. Mamy nadzieję, że nasze fundusze obligacyjne w długim terminie będą osiągały nadal wyniki satysfakcjonujące dla klientów. Nadal jednak, w sytuacjach, które uznamy za ryzykowne, na pierwszym miejscu będziemy stawiali bezpieczeństwo powierzonych aktywów. Obligacje czy lokaty bankowe? Co jest bardziej atrakcyjne? Czy w 2009 r. warto inwestować w polskie obligacje skarbowe? Czego Pioneer Pekao spodziewa się na tym rynku w roku 2009? Jak inwestować w obligacje? Zgodnie z naszymi prezentowanymi publicznie oczekiwaniami, po ubiegłorocznej kosztownej bankowej wojnie depozytowej, na początku 2009 r. widzieliśmy sygnały powolnego odwracania sytuacji. Kolejne banki stopniowo obniżały wcześniej rekordowo wysokie oprocentowanie lokat. Proces ten zwiększył atrakcyjność obligacji skarbowych i sprawił, że media poświęciły więcej uwagi temu rynkowi. Sytuacja na polskim rynku obligacji skarbowych stała się jednak bardziej skomplikowana niż w ubiegłym roku. Na rynek mogą bowiem w niedalekiej przyszłości działać dwie sprzeczne siły: spadek stóp procentowych i ewentualne możliwe trudności z finansowaniem budżetu (emisje obligacji). Na początku lutego 2009 r. z jednej strony logiczne pozostawało oczekiwanie na kolejne cięcie stóp procentowych (po cięciu o 75 bps, tj. do 4,25% 27 I 2009). To wspierałoby istotnie ceny polskich obligacji powodując ich wzrost (czyli spadek rentowności). Jednak z drugiej strony, coraz poważniejszym wyzwaniem dla rynku (i dla Ministerstwa Finansów) będzie problem konieczności sfinansowania wydatków budżetowych (i deficytu) przy relatywnie niższych rentownościach coraz trudniej może być ze znalezieniem nabywców kolejnych emisji polskich obligacji skarbowych (na wykup i rolowanie poprzednich serii). Oczywiście, Minister Finansów zaczął zbierać już wcześniej środki na sfinansowanie tych operacji, korzystając i słusznie z nadal sporego popytu. Niemniej spodziewane obniżenie dochodów budżetowych i ewentualny wyższy od oczekiwanego wzrost potrzeb pożyczkowych budżetu może zmusić emitenta Str. 8 / 16

9 (skarb reprezentowany przez Ministerstwo Finansów) do zaoferowania lepszych warunków kupującym papiery skarbowe (tj. niższych cen i tym samym wyższych rentowności) na rynku pierwotnym. To oczywiście wpłynęłoby także na odpowiednie zmiany na rynku wtórnym. Według analityków Pekao SA nie można wykluczyć większej emisji papierów krótkoterminowych bonów skarbowych. Te okoliczności przy nadal widocznej awersji do ryzyka na świecie mogą przeszkodzić we wzroście cen obligacji wynikającym pośrednio ze wspomnianego wcześniej spodziewanego dalszego spadku stóp NBP. Sam tylko krajowy popyt na obligacje może okazać się zbyt mały by zrównoważyć podaż. Niezbędna więc będzie aktywność inwestorów zagranicznych, a ci zapewne przy utrzymaniu obecnych warunków rynkowych oczekiwać będą wyższej premii za ryzyko (wyższych rentowności). Dlatego na razie trudno spodziewać się wyraźnego spadku spreadu między papierami polskimi a niemieckimi, mimo iż sięgał on ostatnio bardzo wysokiego poziomu (np bps). Dla zarządzających portfelami obligacji najbliższe kwartały będą więc kolejnym wyzwaniem. Zwłaszcza, że płynność rynku wtórnego polskich obligacji skarbowych pozostaje ograniczona. Koniecznie trzeba podkreślić, że z punktu widzenia inwestorów polskie obligacje skarbowe pozostają atrakcyjną możliwością przy odpowiednio długim horyzoncie czasowym (min. 2-3 lata) obecnie nadal relatywnie niskie ceny powinny przełożyć się na satysfakcjonującą stopę zwrotu. Skomplikowany scenariusz dla rynku polskich obligacji skarbowych przemawia za korzystaniem z pośrednictwa funduszy dedykowanych temu rynkowi (w Pioneer Lokacyjny, Obligacji i Obligacji Plus). Co może dziać się na rynkach akcji zwłaszcza w Polsce w kolejnych kwartałach 2009 r.? Rozwój sytuacji zwłaszcza na rynkach akcji zależy w głównej mierze od sprawności wprowadzania i skuteczności planów ratunkowych. Dotyczy to przede wszystkim USA, ale także przecież mniej nagłaśnianych medialnie ale bardzo ważnych analogicznych działań np. w Chinach, Japonii, Unii Europejskiej i w poszczególnych jej krajach (zwłaszcza w Niemczech). Dla polskiego rynku akcji zapewne istotne będzie także spodziewane obniżanie wyśrubowanych i oderwanych od realiów rynku stawek oprocentowania depozytów (które odciągały kapitał np. z funduszy inwestycyjnych). Wygaszanie szkodliwej dla rynku akcji (ale i dla gospodarki) bankowej wojny o depozyty nie nastąpi błyskawicznie, ale wraz ze stopniowym zapadaniem terminów wypłaty zakładanych wcześniej panicznie depozytów zwiększać będzie szanse na zainteresowanie przecenionymi akcjami także potencjalnych klientów funduszy. Do tego, aby wyraźniej ożywiło się zainteresowanie rynkiem akcji wśród szerszej publiczności droga jeszcze daleka. Można bowiem przypuszczać, że podobnie jak w przeszłości i niekoniecznie logicznie inwestorzy masowi łaskawszym okiem popatrzą na fundusze i akcje dopiero wtedy, gdy wyraźnie spadnie atrakcyjność lokat uważanych za bezpieczne a indeksy i fundusze przez dłuższy czas pokazywać będą dodatnie stopy zwrotu (np. w układzie YTD). Wniosek z tego taki, że ewentualne pierwsze ożywienie na rynku uzależnione jest nadal bardziej od sytuacji na rynkach globalnych, a na większy popyt krajowych inwestorów indywidualnych trzeba będzie jeszcze poczekać. Str. 9 / 16

10 Czy warto w ogóle inwestować na zagranicznych rynkach akcji, skoro polska giełda zwykle kopiuje zachowania czołowych rynków świata? Nieco żartobliwie można powiedzieć tak: do zagranicznej części własnego portfela inwestycyjnego na rok 2009 należy podchodzić normalnie to jest tak, jak do każdej innej części odpowiednio zróżnicowanego (czyli zdywersyfikowanego) portfela, z tym jednak zastrzeżeniem, że musimy brać pod uwagę ewentualne ryzyko kursowe (walutowe) takich inwestycji (o ile nie jest ono zabezpieczane (czyli po angielsku hedżowane ) przez dany fundusz rynków zagranicznych). Portfel inwestycyjny, nieważne czy w bessie czy hossie, powinien być budowany przede wszystkim zgodnie z faktycznymi indywidualnymi potrzebami i możliwościami danego inwestora. Jeśli był on zdecydowany na systematyczne kupowanie akcji spółek np. z Chin, bo wierzył w ich dobre długoterminowe perspektywy, to być może tym bardziej wręcz powinien kontynuować tę taktykę w czasie, gdy niektóre z nich są tańsze o kilkadziesiąt procent, a raczej mało kto uważa za realne ryzyko, że Chiny cofną się w rozwoju do czasów Mao... Na dłuższą metę nie opłaca się rezygnować z dywersyfikacji. W normalnych warunkach rynkowych, nawet jeśli spora część rynków spada, to są i takie, które rosną. Ostatnie kilkanaście miesięcy mogło zachwiać wiarę inwestorów w sens dywersyfikacji, bo wszystko co mogło, poleciało na łeb, na szyję i np. dywersyfikacja geograficzna nie dała zbyt wiele. Ale to nie były normalne warunki ostatnie kilkanaście miesięcy, a zwłaszcza okres od upadku Lehman Brothers, było czasem wręcz kuriozalnym, bo wszystkie zdroworozsądkowe teorie brały w łeb i można sarkastycznie zauważyć, że świat finansów stanął na głowie... Choć to marne pocieszenie, to warto jednak zwrócić uwagę, że nawet w tak absurdalnych warunkach skala spadków na rynkach była jednak zróżnicowana dywersyfikacja dawała więc szansę na ograniczenie strat portfela. Globalizacja gospodarki ma dobre i złe strony. W czasie hossy poznaliśmy jej zalety, w czasie bessy wady. Co w niczym nie zmienia zasadności dywersyfikacji także przez korzystanie z oferty rynków zagranicznych. Jaki może być poziom WIG i WIG20 na koniec 2009 r.? Bardzo często przypominamy, że do wszelkich prognoz, nawet tych najbardziej profesjonalnie i rzetelnie przygotowanych, należy podchodzić bardzo ostrożnie. Prognozy są bowiem przecież tylko wynikiem założonego hipotetycznego scenariusza rozwoju sytuacji w gospodarce czy na rynku. Prognozy formułowane są na bazie scenariuszy (te zaś zwykle na bazie specjalnych, bardzo skomplikowanych modeli ekonometrycznych statystycznych). Prognozy owe są więc pochodną stanu wiedzy i oczekiwań prognostów z danej chwili. Zmieniają się więc zwykle z biegiem czasu i z napływem kolejnych informacji z realnej gospodarki. Przy tak szokujących zmianach na rynkach i w gospodarkach, jakie obserwowaliśmy przez ostatnie kilkanaście miesięcy, prognozy były zmieniane niezwykle często, co sugeruje większą ostrożność przy korzystaniu z nich. Zamiast więc bezkrytycznie bazować na z definicji raczej ryzykownych prognozach, warto większą uwagę zwrócić na metody inwestowania zwłaszcza na rozłożone w czasie inwestowanie systematyczne, co jest najwygodniejszym rozwiązaniem w przypadku zapewne większości inwestorów. Z uwagi na naszą czołową pozycję na rynku funduszy w Polsce i biorąc pod uwagę bezprecedensową zmienność rynków akcji raczej nie przedstawiamy publicznie prognoz dotyczących konkretnych poziomów indeksów czy kursów akcji. Jak wielokrotnie pokazała historia, jeden spadkowy czy wzrostowy miesiąc nie przesądza o losach całego roku. Tak więc bardzo kiepski dla polskiej giełdy Str. 10 / 16

11 początek roku 2009 nie wyklucza nawet scenariusza umiarkowanie pozytywnego, czyli pewnego uspokojenia sytuacji w kolejnych kwartałach lub nawet przy pomyślnym obrocie spraw zakończenia roku 2009 na poziomie wyższym od notowanego pod koniec roku Jednocześnie trzeba liczyć się z nadal znaczną zmiennością rynku czyli wahaniami to w górę, to w dół. Dlatego jeszcze raz przypominamy, że w inwestowaniu ważne jest nie tylko to w co się lokuje, ale kiedy i jak się to robi. Czy podwyżki cen prądu, o których było tak głośno w styczniu br., mogą jeszcze bardziej uderzyć w firmy i w warszawską giełdę? Za sprawą publikacji i relacji medialnych w styczniu i lutym, niejako obok kryzysu gazowego, powrócił znów temat ewentualnych negatywnych konsekwencji podwyżek cen energii elektrycznej, przy czym głównie dotyczyło to energii dostarczanej firmom. Oczywiście, drożejący prąd oznacza wzrost kosztów i może przekładać się na pogorszenie wyników firm. Przedsiębiorstwa zapewne będą starały się wrzucić część wyższych kosztów w ceny swoich produktów i usług, co jednak przy mniejszym popycie łatwe nie będzie. Warto mieć świadomość takiego ryzyka, aczkolwiek jednocześnie nie wolno zapominać, że ceny wielu innych towarów, surowców ale także pracy (tj. płace) mogą okazać się na tyle niższe niż w niedawnej przeszłości, że spadek związanych z nimi kosztów może przynajmniej częściowo równoważyć ewentualny wzrost kosztów energii elektrycznej. Które spółki notowane na GPW duże czy średnie lub małe mają większe szanse okazać się lepszą inwestycją w roku 2009? Rozwój sytuacji na globalnych rynkach akcji zależy w głównej mierze od sprawności wprowadzania i skuteczności wdrażania planów ratunkowych rządów. Dotyczy to przede wszystkim USA, ale także przecież mniej nagłaśnianych medialnie ale bardzo ważnych analogicznych działań np. w Chinach, Japonii, Unii Europejskiej i w poszczególnych jej krajach (zwłaszcza w Niemczech). Dla polskiego rynku akcji istotny będzie zapewne także spodziewane obniżanie wyśrubowanych i oderwanych od realiów rynku stawek oprocentowania depozytów (które odciągały kapitał np. z funduszy inwestycyjnych). Wygaszanie szkodliwej dla rynku akcji (ale i dla gospodarki) bankowej wojny o depozyty nie nastąpi błyskawicznie, ale wraz ze stopniowym zapadaniem terminów wypłaty zakładanych wcześniej panicznie depozytów zwiększać będzie szanse na zainteresowanie przecenionymi akcjami także potencjalnych klientów funduszy. Do tego, aby wyraźniej ożywiło się zainteresowanie rynkiem akcji wśród szerszej publiczności droga jeszcze daleka. Można bowiem przypuszczać, że podobnie jak w przeszłości i niekoniecznie logicznie inwestorzy masowi łaskawszym okiem popatrzą na fundusze i akcje dopiero wtedy, gdy wyraźnie spadnie atrakcyjność lokat uważanych za bezpieczne a indeksy i fundusze przez dłuższy czas pokazywać będą dodatnie stopy zwrotu (np. w układzie YTD). Wniosek z tego taki, że ewentualne pierwsze ożywienie na rynku uzależnione jest nadal bardziej od sytuacji na rynkach globalnych, a na większy popyt krajowych inwestorów trzeba będzie jeszcze poczekać. Jeśli zakładamy, że impuls popytowy ma pochodzić z zagranicy i od części krajowych instytucji finansowych, to można przypuszczać, że w pierwszym rzędzie beneficjentem takiego ewentualnego ożywienia byłyby akcje dużych spółek notowanych na GPW. To właśnie na tych papierach koncentruje się bowiem uwaga zagranicy a także dużych instytucji krajowych. Str. 11 / 16

12 Powodów jest co najmniej kilka. Przede wszystkim to właśnie na akcjach dużych spółek koncentruje się obrót na polskiej giełdzie dysponują więc one atutem płynności, niezbędnym z punktu widzenia dużych inwestorów. Zmiany kursów stosunkowo niedużej grupy dużych spółek mają decydujący wpływ na zmiany poziomu flagowego indeksu naszej giełdy WIG20, który dla instytucji tych jest często indeksem porównawczym (ang. benchmark ). Większe prawdopodobieństwo zainteresowania dużymi spółkami ma także przyczyny w sytuacji fundamentalnej. Bo, choć małe spółki mogą teoretycznie szybciej niż duże reagować na zmiany warunków gospodarczych, to w sytuacji ograniczonego dostępu do kredytów bankowych, to właśnie te większe firmy zdają się mieć teraz nieco lepszą sytuację przy szukaniu źródeł finansowania zewnętrznego tak przez kredyt, jak i emisje papierów dłużnych (czy ewentualnie akcji). Jeśli wspomniane ewentualne ożywienie zainteresowania polskimi akcjami byłoby mocniejsze i trwało dłużej od opisanej czołówki peletonu (czyli dużych spółek), może próbować dorównać segment mniejszych i średnich spółek, dla których kluczową sprawą pozostanie jednak zapewne popyt inwestorów krajowych (są to często bowiem spółki o kapitalizacji zbyt niskiej dla dużych inwestorów zagranicznych). Jednak trzeba pamiętać, że bardzo istotną rolę w przypadku wszystkich spółek odegra ich umiejętność radzenia sobie w znacznie trudniejszych niż dotąd warunkach gospodarczych. Dlatego też wiele zależeć będzie od wyników prezentowanych w kolejnych kwartałach 2009 r. przez spółki, niezależnie od ich rynkowej kapitalizacji. I tu nie trzeba odkrywać Ameryki lepsi będą nagradzani, słabsi karani przez rynek. Dlaczego zarządzający Pioneer Pekao nie sprzedali w 2008 r. wszystkich akcji z portfela i nie kupili zamiast nich spokojnych obligacji skarbowych by przeczekać tą zawieruchę? Po pierwsze z perspektywy czasu wszystkie ewentualne decyzje wydają się łatwe i logiczne, ale na rynku działamy w warunkach niepewności, a przez ostatnie kilkanaście miesięcy narastającej, wręcz kompletnej nieprzewidywalności. Odpowiedź na to pytanie zacznijmy jednak od przypomnienia sekwencji wydarzeń na rynku. Już od wiosny 2007 r. rynek był przez dłuższy czas dezinformowany przez samych Amerykanów co do skali możliwych problemów finansowych w USA. Z biegiem czasu ujawniane były kolejne fragmenty obrazu amerykańskiej gospodarki, który okazywał się diametralnie różny od wcześniej zbudowanego wizerunku. Proces ujawniania kolejnych skrzętnie skrywanych problemów sektora finansowego i gospodarki USA oraz nieuświadamianej wcześniej skali zaangażowania w amerykańskie problemy szeregu instytucji z całego świata przybrał na sile w roku Wiosną za apogeum tych problemów uznawano często upadek i przejęcie banku inwestycyjnego Bear Stearns. Determinacja Fed i rządu USA, by pomóc sektorowi finansowemu dodawała otuchy rynkom. Dzięki temu sytuacja wydawała się względnie stabilizować latem 2008 r. Niestety, jesień pokazała, iż skala kryzysu finansowego uderzającego w resztę świata przekracza wszelkie wcześniejsze zdroworozsądkowe scenariusze. Doszło do wydarzeń, których rynki nie mogły się spodziewać okazało się np. że wcześniej uznawane za renomowane i wiarygodne agencje ratingowe przez lekkomyślne przyznawanie najwyższych ocen instrumentom finansowym banków inwestycyjnych kompletnie zmyliły nieświadomych faktycznego ryzyka nabywców tych papierów. Kryzys finansowy dość szybko przyczynił się do osłabienia realnej gospodarki na świecie. W sposób niezwykle bolesny odczuliśmy to również w Polsce, która przez jakiś czas wydawała się pozostawać na uboczu dramatycznych wydarzeń Str. 12 / 16

13 Str. 13 / 16 na Zachodzie. Szanse na łagodniejszy przebieg kryzysu w Polsce zostały bardzo ograniczone za sprawą nieoczekiwanego rozwoju wydarzeń w naszej części Europy. Świat zaszokowała np. rosyjska wojna z maleńką Gruzją, a potem ujawnienie dramatycznie złej sytuacji finansowej Węgier czy Ukrainy. To wszystko odbijało się na najbardziej rozwiniętym rynku kapitałowym w regionie czyli w Polsce. Na domiar złego, panika krajowych inwestorów indywidualnych i składane przez nich zlecenia sprzedaży akcji czy wycofywanie się z inwestycji w fundusze bardzo szybko ograniczyła praktyczne możliwości dokonywania istotnych zmian w portfelach przez zarządzających. Pod naporem zleceń klientów musieli oni sprzedawać akcje nawet wtedy, gdy sami uważali to za działanie nieuzasadnione fundamentalnie. To oczywiście potęgowało zamieszanie i spirala bessy nakręcała się w sposób, który był zaskakujący nawet dla najbardziej doświadczonych weteranów rynku. Każdy dzień przynosił coraz to nowe porcje informacji, z których wiele nie było i nie mogło być uwzględnianych we wcześniejszych scenariuszach. Opinia analityków i zarządzających o stanie i perspektywie rynków, np. sprzed roku, okazała się błędna. Nie wynikało to jednak z braku kompetencji tych osób, ale z oczywistego braku dostępu do informacji, które tak jak cały rynek poznawaliśmy z biegiem czasu. Nie ma nic prostszego niż patrząc wstecz i mając już wiedzę o faktycznym rozwoju wydarzeń wskazywać hipotetycznie najbardziej opłacalne zachowania w każdej z tych przeszłych sytuacji. Wszyscy jednak doskonale wiemy, że takie rozważania są tak samo jałowe, jak rozmyślanie co by było, gdyby np. były szef Fed Alan Greenspan prawidłowo wykonywał swoje obowiązki i nie dezinformował przez lata całego świata, zatajając prawdziwe oblicze na pozór imponującej świetnej passy amerykańskiej gospodarki Tak więc można powiedzieć, że inwestorzy, analitycy i zarządzający byli wodzeni za nos przez niepełne lub nieprawdziwe informacje. Stąd wiele decyzji bazowało na błędnych przesłankach, które jednak w swoim czasie sprawiały wrażenie najbardziej wiarygodnych. Najlepszym przykładem takiej sytuacji jest zamęt spowodowany błędnymi analizami i opiniami Fed wszak początkowo bank centralny USA bagatelizował znaczenie sprawy kredytów subprime i publicznie uspakajał rynek, podczas gdy wtedy jeszcze szanowany amerykański sektor finansowy był już w istocie jedną wielką tykającą bombą, której eksplozja zdemolowała rynki na całym świecie i brutalnie przerwała obiecujący globalny wzrost gospodarczy. Rozwój wydarzeń był szokujący dla całego świata w tym kontekście warto więc zwrócić uwagę, że to co wydaje się z perspektywy czasu logiczne i proste (np. sprzedać akcje na początku roku, kupić polskie obligacje lub waluty euro i czekać do następnego roku ), nie było wcale jednoznacznie uzasadnione w owym czasie, gdyż inwestorzy i analitycy na świecie nie mieli jeszcze pojęcia o prawdziwym obliczu i prawdziwych powodach kryzysu globalnego. Postulowana czasami ex-post (!) hipotetyczna wyprzedaż wszystkich akcji z portfeli funduszy i zastąpienie ich obligacjami skarbowymi brzmi może atrakcyjnie, ale w rzeczywistości jest praktycznie niewykonalna technicznie z uwagi na bardzo ograniczoną płynność warszawskiego rynku (dla dużych funduszy akcji). Zresztą operacja taka tj. zmasowana sprzedaż akcji przez największe fundusze akcyjne w Polsce sama mogłaby prowadzić do krachu i wyrządzić wielkie szkody rynkowi i inwestorom (także tym funduszowym). Wbrew pobieżnym sądom, każda tak drastyczna decyzja tu: o wyprzedaży portfela akcji oznaczałaby także podejmowanie znacznego ryzyka przez zarządzającego wszak ryzykowałby on ogromne straty, jeśli rynek, wbrew jego oczekiwaniom, poszedłby do góry, a on pozostałby z portfelem pełnym np. taniejących obligacji. Mając świadomość niepewności na rynku i znając także wspomniane techniczne ograniczenia rynku, wyróżniamy się zapewne na rynku tym, że przy

14 każdej możliwej okazji i niezależnie od bieżącej sytuacji na rynku konsekwentnie przypominamy o żelaznych zdroworozsądkowych zasadach inwestowania. I o tym, że równie ważne jak wybór konkretnego rynku do inwestowania jest wybór i konsekwentne stosowanie sposobu inwestowania własnej indywidualnej taktyki, która musi przynajmniej częściowo zabezpieczać inwestora przed niespodziewanym obrotem spraw. Problem w tym, że w czasie hossy niewiele osób zdaje się przejmować ryzykiem (i owymi zdroworozsądkowymi zasadami), a wszyscy przypominają sobie o tym dopiero w ciężkiej bessie. Warto więc jak najszybciej wyciągnąć wnioski z bolesnych doświadczeń roku Oczywiście, robimy to sami w Pioneer Pekao, ale zresztą jak zawsze zachęcamy do takich refleksji także naszych klientów. Dlaczego niektóre fundusze są łączone z innymi? Rynek funduszy to żywy organizm finansowy. Rynek przecież żyje i zmienia się wraz z rozwojem sytuacji w gospodarce. Dlatego oferta produktowa musi być cały czas optymalnie dopasowywana do zmieniających się potrzeb, oczekiwań, możliwości, a nawet gustów klientów. Wynikające z tego przesunięcia w zdywersyfikowanych portfelach inwestorów są tak samo naturalne, jak np. w przypadku portfela bezpośrednio kupowanych przez nich obligacji i akcji spółek. Taka optymalizacja oferty jest jak najbardziej wsparciem dla racjonalnego, długoterminowego inwestowania. Tak więc na całym świecie i przez cały czas (tak w hossie, jak w bessie) fundusze inwestycyjne są: tworzone, łączone, a część z nich likwidowana. Natomiast klienci mogą wybrać: albo wycofanie swych pieniędzy, albo też przejście do nowego funduszu. Co oznacza często pojawiające się w inwestycjach określenie długi termin? O ilu latach mowa? Czy w reakcji na kryzys inwestor powinien zmienić sposób myślenia o optymalnym czasie przeznaczonym na inwestowanie? Uparcie i przy każdej okazji przypominamy o tym, by dać swoim pieniądzom czas by mogły pracować dla nas. Oczywiście, nie mówimy tu wcale o jakimś abstrakcyjnie długim okresie np. czasem wyśmiewanych wielu dziesiątkach lat (choć przecież w przypadku inwestycji emerytalnych czy posagowych, tj. dla dzieci, tak właśnie jest). Czas naszego życia jest ograniczony, a jak całkiem słusznie ironizują niektórzy w długim terminie wszyscy będziemy martwi. W przypadku portfeli zrównoważonych owo często używane określenie długi lub dłuższy termin oznacza, że trzeba jednak liczyć się z co najmniej kilkuletnim horyzontem czasowym (np. 5, 7 czy 10 lat). Zresztą większość z nas, nie dysponując przecież jakimś większym kapitałem na starcie i tak potrzebuje lat, by przez systematyczne inwestycje zbudować sensownej wielkości portfel inwestycyjny. Pioneer Pekao często podkreśla znaczenie przestrzegania żelaznych zasad w inwestowaniu. Ale czy w takim kryzysie jak ten z 2008 r. to w ogóle mogło pomóc? Większość problemów inwestorów, także przy takim kryzysie jak obecny, bierze się z nieprzestrzegania zdroworozsądkowych zasad inwestowania. Bolesne doświadczenie niedoświadczonych inwestorów, którzy przegapili kilkuletnią hossę, inwestowali w akcje dopiero w roku 2006 czy 2007 i wpadli zaraz potem w wir bessy jeszcze dobitniej pokazuje sens tezy, iż poza kluczową kwestią dopasowania portfela do własnych rzeczywistych możliwości to właśnie także np. odpowiednio długi horyzont czasowy zwiększa szanse na osiągnięcie zamierzonego celu inwestycyjnego. Cykle hossa bessa nie są przecież Str. 14 / 16

15 odkryciem XXI wieku i ich przemienne występowanie można zobaczyć zarówno przez pryzmat kilkudziesięcioletniej historii najbardziej doświadczonych rynków kapitałowych świata, jak i przez pryzmat setek lat zmiennej koniunktury w gospodarkach tegoż świata. Zarówno dywersyfikacja, jak i zapewnienie odpowiednio długiego czasu cierpliwego czekania na efekty, są oczywiście obok np. taktyki najprostszymi metodami ograniczania ryzyka i zwiększania potencjału portfela. Samo budowanie portfela inwestycyjnego może potrwać kilka, nawet kilkanaście lat. Wszystko zależy od planów, celów i możliwości danego inwestora. Historia pokazuje, że cierpliwość, czasem wręcz zaciśnięcie zębów i wykorzystywanie okresów kryzysów i bessy do dalszego budowania portfela opłaciło się wytrwałym inwestorom. Mimo ogromu obecnych kłopotów, można oczekiwać, że i tym razem będzie podobnie. Koniec końców chciwość zwycięży w końcu wciąż powszechny strach, na czym zarobią ci, którzy dostrzegli szanse nawet w tak fatalnym dla gospodarek okresie jak obecnie. Jaką taktykę powinni stosować klienci w roku 2009 i kolejnych latach? Niezależnie od bieżących wydarzeń na rynkach i w gospodarkach, od dawna konsekwentnie przypominamy o zdroworozsądkowych zasadach inwestowania, które nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza w tak trudnych dla rynków okresach, jak np. dramatyczny rok Przypominamy więc np. o konieczności dopasowania struktury i sposobu budowania portfela do potrzeb i faktycznych możliwości inwestora oraz do poziomu tolerowanego przez niego ryzyka, racjonalnej kontroli i ograniczania poziomu tego ryzyka, odpowiedniej dywersyfikacji portfela oraz zarezerwowania odpowiednio długiego okresu na inwestycje kapitałowe. Warto zwrócić uwagę na plany systematycznego inwestowania (w tym: Program Pioneer IKE czy Program Akumulacji Kapitału) i programy sukcesywnej budowy i dywersyfikacji swego portfela (np. Program Super Basket). Jakie przykładowe strategie może stosować inwestor, który chce wykorzystać strach większości do budowania swojego długoterminowego portfela? Można wskazać co najmniej kilka różnych metod stosowanych przez inwestorów. Oto przykładowe, uproszczone strategie zależne od sytuacji i predyspozycji inwestora: Aktywna gra timing (także intraday) konsekwentne ograniczanie skali dopuszczalnej straty na pozycji (stop loss), realizacja zysków i/lub gra z trendem. Wymagany czas, pożądana wiedza, niezbędna dyscyplina. Stały algorytm np. kupuj spadki rzędu np. minus 15-20%, sprzedawaj wzrosty rzędu np. plus 10-15% czasem jedyne wyjście w długotrwałym trendzie bocznym (znoszące się wzajemnie wahania w dół i w górę). Kup i trzymaj ( buy and hold ) strategia wymagająca szczególnie długiego horyzontu czasowego, efektywna przy założeniu kontynuacji historycznego (wielopokoleniowego) trendu wzrostowego i/lub wysokiej stopy dywidendy portfela. Jednak ryzykowna przy długim trendzie bocznym i bardzo ryzykowna przy ewentualnym mocnym i długotrwałym (wieloletnim) trendzie spadkowym. Bardzo zawodna przy znacznej skali bankructw czy nacjonalizacji. Systematyczne inwestowanie (np. inwestor funduszowy pasywny) warta rozważenia, prosta strategia systematycznego inwestowania rozkładania budowania pozycji krok po kroku na raty na lata (vide: oferowany przez nasze TFI Program Super Basket). Rebalansowanie (np. inwestor funduszowy aktywny) strategia rebalansowania (rebalancing) portfela, tj. okresowego przywracania jego Str. 15 / 16

16 bazowej struktury. I tak np., gdy część akcyjna portfela znacznie wzrośnie na skutek hossy, a część obligacyjna w tym samym czasie się zmniejszy w związku ze wzrostem stóp (i spadkiem cen obligacji), rebalansowanie polega na częściowej realizacji zysków z części akcyjnej i wykorzystaniu ich na kupno tańszych obligacji, a tym samym uzupełnienie ubytków części obligacyjnej. To pozwala na jednoczesne wykorzystanie zysków z rynku akcji i okazji inwestycyjnych na rynku obligacji. Możliwe połączenie strategii rebalansowania i systematycznego inwestowania. Jak radzić sobie ze strachem przed kupowaniem akcji wtedy, gdy większość nie chce nawet słyszeć o giełdzie? Wszelkie scenariusze pozostają tylko scenariuszami. W przeszłości wiele razy powtarzał się przecież cykl gwałtownego przechodzenia od skrajnej euforii do skrajnej paniki. W każdym z tych momentów nasilały się albo kompletnie nierealne oczekiwania, albo bardzo przesadzone, ponure wizje jakiegoś ostatecznego krachu, wojny czy nawet końca świata. Z punktu widzenia inwestora najważniejsze, że w przeszłości rynek po czasie rozchwiania wracał do względnej równowagi. Jak pokazało późne lato i jesień roku 2008 inwestując w naszych czasach, trzeba być gotowym na wszelkie wypadki, nawet te wcześniej uznawane za kompletnie abstrakcyjne (np. faktyczną nacjonalizację lub częściową nacjonalizację wielkich instytucji finansowych w USA i Europie). Dlatego niezmiennie przypominamy, że ważne jest nie tylko co, ale jak i kiedy inwestujemy. Swoim zwyczajem przypominamy więc o konieczności dopasowania własnego portfela inwestycyjnego do własnych, indywidualnych potrzeb i możliwości, jego koniecznym zróżnicowaniu (dywersyfikacji), zapewnieniu odpowiednio długiego horyzontu inwestycyjnego, systematycznym, rozłożonym na raty budowaniu pozycji na rynkach oraz cierpliwości i konsekwencji w realizacji swojego planu. Jak poradzić sobie z okiełznaniem nieznanej przyszłości? Prostym sposobem może być rozłożone na dłuższy okres np. na kilka lat cierpliwe budowanie pozycji w swoim portfelu. Systematyczne inwestowanie pozwoli na wykorzystanie niższych cen do zajmowania pozycji na wybranych rynkach, a ograniczy ryzyko jednorazowego angażowania kapitału (gdyby okazało się, że mimo wcześniejszych przecen rynek spadnie jeszcze niżej). Mówimy więc o inwestowaniu na raty. Można zażartować, że dzięki systematycznemu inwestowaniu przekupimy strach, który przecież często paraliżuje poczynania inwestorów. Trudny czas spadków czy stagnacji na giełdzie możemy obrócić w czas siewów. Na żniwa przyjdzie czas w przyszłości, gdy nastroje na rynkach znów się polepszą, a inwestor z satysfakcją odnotuje wzrost wartości portfela, cierpliwie i konsekwentnie budowanego wtedy, gdy innych paraliżował strach przed jakimkolwiek działaniem. Str. 16 / 16

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa sierpień 2011 r. Co ma potencjał zysku? sierpień 2011 2 Sztandarowy fundusz dla klientów

Bardziej szczegółowo

Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe

Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe Warszawa, 06 maja 2010 r. Agenda Wyniki sprzedażowe Pioneer Pekao TFI Rynek obligacji nieskarbowych Odpowiedź Pioneer Pekao TFI nowe produkty Strona 2 Wyniki

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

Wyniki zarządzania portfelami

Wyniki zarządzania portfelami Wyniki zarządzania portfelami Na dzień: 30 września 2011 Analizy Online Asset Management S.A. ul. Nowogrodzka 47A 00-695 Warszawa tel. +48 (22) 585 08 58 fax. +48 (22) 585 08 59 Materiał został przygotowany

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK Chorzów, 7 Kwiecień 2011 WIDZIMY WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK GLOBALNE CZYNNIKI RYZYKA Niestabilność polityczna w rejonie Afryki Północnej i krajów Bliskiego Wschodu Wzrost cen

Bardziej szczegółowo

Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa, Grudzień 2015 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata

Bardziej szczegółowo

Sierpnień 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Sierpień 2015 r.

Sierpnień 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Sierpień 2015 r. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa Sierpień 2015 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata

Bardziej szczegółowo

Maj 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Maj 2015 r.

Maj 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Maj 2015 r. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata Zarządzanie płynnością

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com OPROCENTOWANIE Wysokość oprocentowania lokat jest głównym wyznacznikiem zysku. To tym czynnikiem kieruje się większość ludzi zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

Czas na akcje!? Cykle gospodarcze w Polsce

Czas na akcje!? Cykle gospodarcze w Polsce Czas na akcje!? W długim terminie akcje osiągają wyższe stopy zwrotu niż obligacje. Ostatnich kilka lat spowodowało, że coraz więcej osób wątpi w aktualność tej starej zasady inwestycyjnej. Czy rzeczywiście

Bardziej szczegółowo

Warszawa Lipiec 2015 r.

Warszawa Lipiec 2015 r. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata Zarządzanie płynnością

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2013 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

Market Alert: Czarny poniedziałek

Market Alert: Czarny poniedziałek Market Alert: Czarny poniedziałek Spowalniająca gospodarka chińska Za powszechna przyczynę spadków na giełdach dzisiaj uznaje się spowalniająca gospodarkę chińską i dewaluacja chińskiej waluty. Niemniej

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. Niniejszym, Ipopema Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., ogłasza

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata Zarządzanie płynnością EUR

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Test wskaźnika C/Z (P/E)

Test wskaźnika C/Z (P/E) % Test wskaźnika C/Z (P/E) W poprzednim materiale przedstawiliśmy Państwu teoretyczny zarys informacji dotyczący wskaźnika Cena/Zysk. W tym artykule zwrócimy uwagę na praktyczne zastosowania tego wskaźnika,

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY EUR/PLN w świetle bieżącej polityki EBC

RAPORT SPECJALNY EUR/PLN w świetle bieżącej polityki EBC EUR/PLN W ŚWIETLE BIEŻĄCEJ POLITYKI EBC Luzowanie ilościowe w strefie euro jak dotąd sprzyjało aprecjacji złotego wobec wspólnej waluty. Pomimo chwilowego rozczarowania rynków finansowych skromną skalą

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY Biuro Strategii Rynkowych

RAPORT SPECJALNY Biuro Strategii Rynkowych AUKCJA OBLIGACJI SKARBOWYCH Podczas czwartkowej aukcji Ministerstwo Finansów będzie odkupowało obligacje serii OK0116 (16,9 mld PLN), PS0416 (19,6 mld PLN) i OK0716 (12,6 mld PLN) o łącznej wartości 49,1

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 biuro@assman.com.pl http://www.assman.com.pl 21-11-2006 W części

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 18-25.09.2015

Komentarz tygodniowy 18-25.09.2015 Komentarz tygodniowy 18-25.09.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Stopa bezrobocia - GUS Wskaźnik VIII 2014 VII 2015 VIII 2015 Stopa bezrobocia rejestrowanego 11,7 % 10,1 % 10,0 % Stopa bezrobocia rejestrowanego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna lokaty strukturyzowanej

Karta informacyjna lokaty strukturyzowanej Karta informacyjna lokaty strukturyzowanej Lokata strukturyzowana WIGwam w pigułce: Strategia pozwalająca zyskać na wzroście indeksu WIG20 Okres inwestycji 1 rok Brak podatku od zysków kapitałowych Partycypacja

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże?

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Bankowość Rynki finansowe Pulpit Analizy Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Ustanowienie przez Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) maksymalnego pułapu

Bardziej szczegółowo

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA Do tej pory skupialiśmy się na technicznej stronie procesu inwestycyjnego. Wiedza ta to jednak za mało, aby podejmować trafne decyzje inwestycyjne. Musimy zatem zmierzyć się

Bardziej szczegółowo

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO Sławomir Żygowski I Wiceprezes Zarządu ds. bankowości korporacyjnej Nordea Bank Polska S.A. SYTUACJA W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE UWARUNKOWANIA KRYZYSU Wina banków? Globalna

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

Wyniki zarządzania portfelami

Wyniki zarządzania portfelami Wyniki zarządzania portfelami Na dzień: 31 października 2011 Analizy Online Asset Management S.A. ul. Nowogrodzka 47A 00-695 Warszawa tel. +48 (22) 585 08 58 fax. +48 (22) 585 08 59 Materiał został przygotowany

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

RYNKI, TRENDY i PROGNOZY lipiec 2006

RYNKI, TRENDY i PROGNOZY lipiec 2006 RYNKI, TRENDY i PROGNOZY lipiec 2006 Prezentacja inwestycyjna dr Cezary Iwański, CFA, wiceprezes PPIM 11 lipca 2006 RYNKI, TRENDY i PROGNOZY 2006-2007 Prezentacja inwestycyjna źródła (sources): Pioneer

Bardziej szczegółowo

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22.

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22. 09:00 Okazuje się, że wczorajsze dane o wykorzystanie deficytu budżetowego w Polsce nie były tragiczne i dodatkowo EURUSD znów zaczyna rosnąć więc występują naturalne czynniki sprzyjające umocnieniu PLN.

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Zyski są w Twoim zasięgu! Typy inwestycyjne Union Investment

Zyski są w Twoim zasięgu! Typy inwestycyjne Union Investment Zyski są w Twoim zasięgu! Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa Listopad 2012 Co ma potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy listopad 2012 Kategorie aktywów cieszące się największym zainteresowaniem

Bardziej szczegółowo

Złoty trend. Wszystko o rynku złota. Raport specjalny portalu Funduszowe.pl

Złoty trend. Wszystko o rynku złota. Raport specjalny portalu Funduszowe.pl Złoty trend Wszystko o rynku złota Raport specjalny portalu Funduszowe.pl Złoto w dzisiejszych czasach jest popularnym środkiem inwestycyjnym. Uważa się przy tym, że inwestowanie w kruszec (poprzez fundusze,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (10-08-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (10-08-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (10-08-2006r.) Wczorajszy dzień na rynku walutowym stał pod znakiem reakcji na informacje, jakie pojawiły się ze strony FED. Stopa rezerwy federalnej pozostała na niezmienionym

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Szukamy zysków na rynku obligacji. Piotr Nowak Z-ca Dyrektora Departamentu Zarządzania Portfelami Papierów Dłużnych PKO TFI

Szukamy zysków na rynku obligacji. Piotr Nowak Z-ca Dyrektora Departamentu Zarządzania Portfelami Papierów Dłużnych PKO TFI Szukamy zysków na rynku obligacji Piotr Nowak Z-ca Dyrektora Departamentu Zarządzania Portfelami Papierów Dłużnych PKO TFI Gdzie jesteśmy i jak tu doszliśmy? Rentowności polskich obligacji skarbowych:

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ ZARZĄDZAJĄCYCH

KOMENTARZ ZARZĄDZAJĄCYCH ZESPÓŁ ZARZĄDZAJĄCYCH PAWEŁ BOGUSZ wiceprezes BRE Wealth Management S.A. DOMINIK GAWORECKI zarządzający, akcje DAWID CZOPEK zarządzający, akcje MARCIN GROTEK zarządzający, obligacje ARTUR ZAKRZEWSKI zarządzający,

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Piotr Popławski, Analityk walutowy Banku BGŻ Warszawa, 19 września 214 r. Kluczowe czynniki kształtujące kurs walutowy: Krajowe i zagraniczne stopy procentowe

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Bezpieczne zyski w Twoim zasięgu Typy inwestycyjne Union Investment

Bezpieczne zyski w Twoim zasięgu Typy inwestycyjne Union Investment Bezpieczne zyski w Twoim zasięgu Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa październik 2012 r. Co ma potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy październik 2012 2 Kategorie aktywów cieszące się

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Bądź tu mądry człowieku!!! czyli Jak inwestować w czasie kryzysu finansowego??? Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Możliwości inwestowania Konserwatywne : o Lokaty o Obligacje o Fundusze inwestycyjne o

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa, Styczeń 2015r. Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Styczeń 2015 2 Subfundusz UniAkcje

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Rodzaje strategii inwestycyjnych oferowanych przez Firmę Inwestycyjną

Rodzaje strategii inwestycyjnych oferowanych przez Firmę Inwestycyjną Załącznik do Uchwały Zarządu nr 34/2015 z dnia 10 grudnia 2015 r. Załącznik nr 1 do Regulaminu świadczenia usług zarządzania portfelem przez RDM Wealth Management S.A. na rzecz Klienta Detalicznego Rodzaje

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY Biuro Strategii Rynkowych

RAPORT SPECJALNY Biuro Strategii Rynkowych WYCENY OBLIGACJI IZ DYSKONTUJĄ WZROST CPI, ALE SĄ WCIĄŻ ATRAKCYJNE W lipcowym raporcie specjalnym postawiliśmy tezę, że obligacje serii IZ nie w pełni dyskontują ryzyko przyszłego wzrostu inflacji. Proponowaliśmy

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Monitoring Branżowy. Analizy Sektorowe. Budżety JST 2015 * : koniec dotacji UE - regres w inwestycjach. Trendy bieżące.

Monitoring Branżowy. Analizy Sektorowe. Budżety JST 2015 * : koniec dotacji UE - regres w inwestycjach. Trendy bieżące. Analizy Sektorowe 8 kwietnia 216 Budżety JST 215 * : koniec dotacji UE - regres w inwestycjach Trendy bieżące W 215 r., pomimo korzystnej koniunktury (wzrost dochodów z podatków PIT i CIT w sektorze JST

Bardziej szczegółowo

EV/EBITDA. Dług netto = Zobowiązania oprocentowane (Środki pieniężne + Ekwiwalenty)

EV/EBITDA. Dług netto = Zobowiązania oprocentowane (Środki pieniężne + Ekwiwalenty) EV/EBITDA EV/EBITDA jest wskaźnikiem porównawczym stosowanym przez wielu analityków, w celu znalezienia odpowiedniej spółki pod kątem potencjalnej inwestycji długoterminowej. Jest on trudniejszy do obliczenia

Bardziej szczegółowo

WYCZEKIWANIE NA RYNKI WSCHODZĄCE

WYCZEKIWANIE NA RYNKI WSCHODZĄCE IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH WYCZEKIWANIE NA RYNKI WSCHODZĄCE IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH WYCZEKIWANIE NA RYNKI WSCHODZĄCE W połowie mijającego miesiąca zespół przeprowadził kolejną podróż inwestycyjną,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 15 marca 2012. Przepis na wzrosty - lista sygnałów hossy

Warszawa, 15 marca 2012. Przepis na wzrosty - lista sygnałów hossy Wojciech Białek, główny analityk CDM Pekao SA Warszawa, 15 marca 2012 Przepis na wzrosty - lista sygnałów hossy Plan prezentacji: 1. Właściwa pozycja w ramach cyklu koniunkturalnego. 2. Panika rynkowa.

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 2 Liczba wyprodukowanych samochodów w 2015 r. przekroczy 600 tys. wobec ok. 580 tys. w 2014 roku - ocenił dla PAP Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku

Bardziej szczegółowo

KBC Globalny Ochrony 90 Listopad

KBC Globalny Ochrony 90 Listopad KBC Globalny Ochrony 90 Listopad Pierwszy i jedyny subfundusz Inwestycyjny Otwarty z wbudowanym mechanizmem ochrony kapitału (CPPI) w Polsce. Zarabiaj, kiedy można, Minimalizuj straty kiedy trzeba. Zmienność

Bardziej szczegółowo

Co to są akcje? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy

Co to są akcje? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 16 maja 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 12 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Struktura rynku finansowego

Struktura rynku finansowego Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 21 listopada 2013 r. Struktura rynku finansowego rynek walutowy rynek pieniężny rynek

Bardziej szczegółowo

W br. ogromne znaczenie przypisuje się decyzjom polityków i banków centralnych, a także debiutom dużych spółek z udziałem Skarbu Państwa.

W br. ogromne znaczenie przypisuje się decyzjom polityków i banków centralnych, a także debiutom dużych spółek z udziałem Skarbu Państwa. W br. ogromne znaczenie przypisuje się decyzjom polityków i banków centralnych, a także debiutom dużych spółek z udziałem Skarbu Państwa. Za nami rok dramatycznych wyprzedaży. Całe otoczenie GPW boleśnie

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek krajowy (24-08-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek krajowy (24-08-2006r.) FOREX - DESK: Rynek krajowy (24-08-2006r.) Końcówka wczorajszej sesji nie była zbyt udana dla krajowej waluty, która dosyć wyraźnie straciła na wartości. Dzisiejszy dzień co prawda stoi pod znakiem niewielkiej

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 13 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel.

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Komentarz poranny z 15 lipca 2009r.

Komentarz poranny z 15 lipca 2009r. Michał Wojciechowski Analityk Rynków Finansowych tel. 071 79 59 026 e-mail: mwojciechowski@ambconsulting.pl Komentarz poranny z 15 lipca 2009r. WYDARZENIA NA ŚWIECIE Rynek zagraniczny. W pierwszej części

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

LIST PREZESA ZARZĄDU

LIST PREZESA ZARZĄDU RAPORT ROCZNY JEDNOSTKOWY Od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2013 roku LIST PREZESA ZARZĄDU NWAI Dom Maklerski SA Warszawa, 14 lutego 2014 roku Szanowni Akcjonariusze, członkowie Rady Nadzorczej, Zarządu

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo