Szkolenie z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Szkolenie z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych"

Transkrypt

1 Szkolenie z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych Dr Izabela Jabłońska-Barna Katedra Ekologii Stosowanej UWM Projekt Zamawiamy i dobrego inżyniera budownictwa mamy nr POKL /12-01 współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

2 Analiza cyklu życia LCA (Life Cycle Assessment) czyli analizy wszystkich oddziaływań na środowisko naturalne w pełnym cyklu jego istnienia ocenia wielkość presji w fazach wytwarzania i użytkowania, dotyczącą zużycia zasobów odnawialnych i nieodnawialnych, energii elektrycznej oraz emisji zanieczyszczeń, recyklingu, odpadów niebezpiecznych i zwykłych. Dla ułatwienia analizy wprowadzono środowiskowe deklaracje wyrobu.

3 Deklaracje środowiskowe Deklaracje środowiskowe I-go typu to wielokryterialna ocena, potwierdzająca ogólną środowiskową przyjazność wyrobu i jest rodzajem dobrowolnego certyfikatu. Ten typ oznakowania jest porównywalny z europejskim EU Ecolabel tzw. Eco Flower. Deklaracje EKO ITB* Przyjazny Budynek wydaje się dla budynku o niskim zapotrzebowaniu na energię a EKO ITB Przyjazny Wyrób dla najlepszych dostępnych rozwiązań konstrukcyjnych i materiałowych w zakresie efektywności energetycznej. *Instytut Techniki Budowlanej

4 Deklaracje środowiskowe Deklaracje środowiskowe II-go typu to pojedyncze stwierdzenia środowiskowe, dotyczące wyrobów, technologii i usług budowlanych oraz obiektów budowlanych (wg PN-EN ISO 14021) wydawane na podstawie oświadczenia producenta a weryfikowanego przez niezależną jednostkę ITB np.: wyrób nie zawiera substancji toksycznych, wyrób o zmniejszonym zużyciu energii, wyrób wykonany przy redukcji CO 2.

5 Deklaracje środowiskowe Deklaracje środowiskowe III-go typu to zbiór danych (wg normy EN 15804), opisujących energochłonność i emisje w poszczególnych fazach istnienia wyrobu : faza A wyrób : dostarczenie surowców, transport do miejsca produkcji, wytwarzanie produktu (obligatoryjnie), transport na miejsce budowy, instalacja-montaż w budowli (opcjonalnie), faza B budynek : użytkowanie, eksploatacja, wymiana (opcjonalnie), faza C likwidacja: rozbiórka, poużytkowe zagospodarowanie (opcjonalnie).

6 Od roku dla nowo oddanego do użytku budynku wymagany jest Świadectwo charakterystyki energetycznej. Określa ono wartość rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną EP i energię końcową EK. Wyliczenia podane są w kwh/m 2 /rok. Energia pierwotna uwzględnia straty powstające na etapie jej produkcji i przesyłaniu. Może być większa od końcowej, gdy nośnikiem ciepła jest np. gaz, prąd lub mniejsza, gdy nośnikiem jest biomasa.

7 Certyfikacja ekologiczna budynków Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego (Polish Green Building Council, w skrócie PLGBC) polskie stowarzyszenie typu non-profit zrzeszające różne podmioty z dziedziny budownictwa i gospodarki nieruchomościami, mające na celu propagowanie w tych dziedzinach działania na zasadach zrównoważonego rozwoju. PLGBC zostało przyjęte do światowej federacji World Green Building Council jako jej polski oddział.

8 Certyfikacja ekologiczna budynków brytyjski system certyfikacji BREEAM amerykański system certyfikacji LEED Zarówno LEED, jak i BREEAM, oceniają budynki w oparciu o wiele kryteriów środowiskowych, oraz związanych ze zrównoważonym gospodarowaniem zasobami.

9 Certyfikat Zrównoważonego Budynku otrzymuje się po ocenie wielorakich cech tego budynku począwszy od położenia działki, użytych materiałów, odprowadzania odpadów i ścieków, korzystania z energii, wody, wprowadzanie innowacyjnych technologii poprawiających oddziaływanie budynku na środowisko.

10 System certyfikacji BREEAM klasyfikuje obiekt pod kątem jego wpływu na otoczenie, oceniając spełnienie kryteriów w następujących kategoriach: Energia, Materiały, Zdrowie i Komfort, Zarządzanie, Odpady, Zanieczyszczenie środowiska, Transport, Wykorzystanie gruntu i ekologia, a także Woda. Zgodnie ze standardem projektanci powinni dążyć do zminimalizowania zużycia wody w procesie użytkowania zielonych budynków.

11 W certyfikacji LEED (ang. Leadership in Energy and Environmental Design) międzynarodowym systemie potwierdzającym spełnienie przez obiekt wymagań środowiskowych, kwestia oszczędności wody i jej racjonalnego wykorzystania zajmuje istotne miejsce. Efektywne wykorzystanie zasobów wodnych jest jedną z pięciu podstawowych kategorii ocenianych w procesie certyfikowania budynku (pozostałe to: Zrównoważona lokalizacja, Jakość środowiska wewnętrznego, Energia i atmosfera oraz Materiały i zasoby). Warunkiem niezbędnym do oceny obiektu w kategorii Efektywne wykorzystanie zasobów wodnych jest redukcja zużycia wody z sieci wodociągowej o 20%.

12 Efektywne wykorzystanie zasobów wodnych jest definiowane w certyfikacji LEED za pomocą różnych kryteriów, które zostały dostosowane do typów obiektów poddawanych ocenie. Najczęściej stosowane są trzy kryteria: Efektywne kształtowanie otoczenia budynku i krajobrazu (ang. Water efficient landscaping), Innowacyjne technologie gospodarowania ściekami (ang. Innovative wastewater technologies) i Redukcja zużycia wody (ang. Water use reduction).

13 W podkategorii Innowacyjne technologie gospodarowania ściekami punkty są przyznawane za zmniejszenie zużycia wody do transportu ścieków w budynku o 50%, dzięki zastosowaniu specjalnych urządzeń sanitarnych, wykorzystaniu wody deszczowej lub wody szarej. Redukcja zużycia wody jest punktowana w przypadku gdy budynki posiadające strategię i rozwiązania, pozwalające na co najmniej 30 % redukcję zużycia wody.

14 W zrównoważonym budownictwie dąży się do ograniczania zużycia zasobów naturalnych, w tym wody.

15 Powierzchnia Ziemi km 2 Oceany km 2 Lądy km 2

16

17 Podział wód powierzchniowe, atmosferyczne, podziemne.

18 Wody powierzchniowe to wszystkie wody występujące na powierzchni Ziemi. Należą do nich : wody słone - oceany, morza i słone jeziora, wody słodkie - rzeki, jeziora, zbiorniki retencyjne oraz bagna.

19

20 Wody atmosferyczne związane są ściśle z atmosferą. Zaliczamy do nich przede wszystkim deszcz, śnieg, mgłę, itp. Zasilają one wody powierzchniowe i wody podziemne. Wody podziemne z kolei, to wody znajdujące się pod powierzchnią ziemi, które wypełniają szczeliny, próżnie i pory skalne. Stanowią one 97 % ogólnych zasobów wód pitnych na naszej planecie. Dzielimy je na: podskórne - występują na głębokości od kilkudziesięciu centymetrów do kilku metrów nad pierwszą nieprzepuszczalną warstwą gleby, gruntowe - to wody pod nieprzepuszczalną warstwą gruntu, występujące na głębokości od 8 do 10 metrów, podziemne wody głębinowe - znajdują się na głębokości ponad 20 metrów i wypływają z głębi Ziemi.

21 Polska zaliczana jest do krajów o ubogich zasobach wodnych. Podstawowe znaczenie w zaopatrywaniu gospodarki narodowej w wodę w Polsce mają zasoby wód powierzchniowych. Wody ujmowane z rzek i jezior pokrywają ponad 80 % potrzeb kraju. Zasoby wód podziemnych przeznaczone są przede wszystkim na zaopatrzenie ludności w dobrej jakości wodę do picia. W Polsce wprowadzono regulacje prawne nakazujące racjonalizację zużycia tych wód.

22 Zasoby wodne polskich rzek wahają się w granicach 90 km 3 40 km 3. Roczne zapotrzebowanie na wodę w naszym kraju wynosi 20 km 3.

23

24

25 W całościowym zużyciu wody można wyróżnić jej wykorzystanie do celów energetyki (w skali UE jest to 44%), rolnictwa (24%), na cele komunalne (21%) oraz na potrzeby przemysłu (11%).

26 Na trzy z wymienionych wyżej obszarów budownictwo ma znaczący wpływ, a to za sprawą zużycia energii w budynkach, uzależnionego od ich efektywności energetycznej, przemysłu wyrobów budowlanych, przyczyniającego się do zużycia zarówno energii jak i wody, a także efektywności wykorzystania wody w fazie użytkowania budynku.

27 Za główne czynniki bezpośrednio wpływające na zużycie wody w budynku uznaje się: liczbę mieszkańców, sposób postępowania mieszkańców, obecność wodooszczędnego wyposażenia, wykorzystywanie alternatywnych źródeł wody (pozyskiwanie wody deszczowej, ponowne używanie tzw. szarej wody ).

28 Prysznic czy kąpiel

29

30 Prysznic już od 29 zł Dlaczego ta reklama? Prysznic -Kup Najtaniej. Nie przepłacaj. Porównaj Ceny!

31 Zmniejszenie zużycia wody, to również m. in. specjalne dopowietrzone sitka natrysków, które ograniczają strumień przepływającej wody.

32 Czynność Potencjalne oszczędności na wodzie Potencjalne oszczędności miesięczne Potencjalne oszczędności roczne Zakręcanie kranów przy myciu zębów l 4 osoby, 3 razy dziennie 900 l ~ 9 PLN na osobę, 3,6 m 3 gospodarstwo 43 m³ ~ 480 PLN Uszczelnienie zaworów 1 kropla wody/s. 16,8l. na dobę. 504 l na kran ~ 5 PLN 6,1 m³ ~ 61 PLN na kran Instalacja perlatorów Do 15% oszczędności 20 l/osobe 2400 l ~24 PLN 28,8 m³ ~288 PLN Wymiana wanny na prysznic ok. 150 l na kąpiel ~54 kąpiele miesięcznie 8,1 m³ ~ 81 PLN 97 m³ ~ 972 PLN

33 W tradycyjnym gospodarstwie domowym 50 80% wody ściekowej może być wykorzystanej jako szara woda. Do wykorzystania nadaje się niemal cała woda, jakiej używa się w domu, z wyjątkiem wody po spłukaniu toalet.

34

35 Szara woda znacznie różni się od wody powstałej po spłukaniu ubikacji zarówno ilością, jak i różnorodnością zawartych w niej chemikaliów i bakterii (od odchodów po toksyczne środki chemiczne). Ze względu na obawy co do potencjalnych Ze względu na obawy co do potencjalnych zagrożeń zdrowotnych czy środowiskowych, wiele prawodawstw wymaga tak intensywnej przeróbki szarej wody w celu jej legalnego przetworzenia na wodę czystą, że koszt odzysku jest wyższy niż koszt pozyskania czystej wody.

36 Pomimo tych przeszkód, szara woda jest częstokroć stosowana do podlewania i nawadniania ogrodów - legalnie, a czasem i nielegalnie. W strefach klimatycznych narażonych na suszę, gdzie stosowane są zakazy używania wody pitnej do podlewania czy mycia aut, jest ona stosowana często. Przykładem kraju o takim klimacie jest Australia, gdzie rząd ze względu na suszę wprowadził regulacje prawne umożliwiające stosowanie szarej wody, i gdzie są dostępne w sprzedaży systemy do rozsączania szarej wody, posiadające certyfikację w tym zakresie. W krajach afrykańskich używanie szarej wody jest powszechne, pomimo braku regulacji prawnych w tym zakresie.

37

38 Woda deszczowa powinna być zagospodarowana odprowadzona jako ściek lub wykorzystana w gospodarstwie domowym (można w ten sposób oszczędzić aż do 50% wody doprowadzanej wodociągiem)

39 Jednym ze sposobów ograniczania zużycia wody w budownictwie jest zastosowanie w przeszkleniach szkła samoczyszczącego, którego właściwości pozwalają ograniczyć częstotliwość mycia szyb i tym samym zmniejszyć zużycie wody.

40 Szkło Pilkington Activ jest pokryte od zewnątrz specjalną, niewidoczną dla oka powłoką, o podwójnym działaniu. Dzięki fotokatalizie reakcji zachodzącej z udziałem promieniowania ultrafioletowego cząsteczki zanieczyszczeń organicznych ulegają rozkładowi. Z kolei właściwości hydrofilowe powłoki sprawiają, że woda deszczowa rozlewa się równo po powierzchni szkła, zmywając uwolniony brud nie pozostawiając zacieków.

41 Budynek BorgWarner z certyfikatem LEED Zastosowanie nowoczesnych rozwiązań i technologii pozwoliło na zmniejszenie zużycia wody o 1/3

42

43 Nie tylko prawodawcy wskazują na potrzebę budowania nienaruszającego naturalnych zasobów, ale też rynek nieruchomości zaczyna stawiać na zrównoważone budownictwo. Planowanie ekologicznych budowli staje się też ekonomiczną koniecznością. Inwestorzy już dzisiaj w fazie projektowania interesują się nie tylko budowlą ale i jej następstwami. Poza kosztami budowy pytają o przyszłe koszty utrzymania, zapotrzebowania na energię, gdyż koszt użytkowania w następnych latach może okazać się kilkukrotnie wyższy niż koszt zbudowania.

44

45

46 Zanieczyszczenie to wprowadzenie do środowiska wodnego substancji i/lub energii szkodliwych dla żywych zasobów, stanowiących niebezpieczeństwo dla zdrowia człowieka, utrudniających prowadzenie działalności związanej z ekosystemem wodnym, z rybołówstwem włącznie, a także pogarszających użytkową jakość wody oraz pomniejszających walory rekreacyjne.

47 Zanieczyszczenia wprowadzane do ekosystemów wodnych substancje odżywcze: związki azotu i fosforu, materia organiczna (w nadmiernej ilości), substancje toksyczne (metale ciężkie, trwałe związki organiczne), zanieczyszczenia ropopochodne (ropa, jej pochodne i produkty spalania), skażenia sanitarne (mikrobiologiczne), substancje radioaktywne (opad izotopów promieniotwórczych), inne (np. śmieci).

48

49 Samooczyszczanie się wód Złożony naturalny proces przekształcania rozpuszczonej materii organicznej lub zawieszonej materii organicznej w środowisku, szczególnie wód płynących, polegający na m.in. mineralizacji materii organicznej, w którym udział biorą różnorodne mikroorganizmy. Do podstawowych procesów składających się na samooczyszczanie się wód i zachodzących w obecności tlenu należą: rozcieńczanie, sedymentacja zawiesin oraz adsorpcja.

50 Eutrofizacja - czyli wzrost żyzności wód; proces stopniowego wzbogacania zbiornika wodnego w substancje pokarmowe wskutek ich wzmożonego dopływu.

51 Głównymi źródłami eutrofizacji są ścieki i nawozy (azotowe, fosforowe i potasowe) oraz przemysł (spożywczy przetwórczy i chemiczny). Eutrofizacja prowadzi do zmętnienia wody, a także zmniejsza jej przeźroczystość; zwiększony ładunek materii organicznej może wywołać wyczerpanie tlenu przy dnie, Zakwit sinic

52 Podwyższone stężenie biogenów, zwłaszcza w ciepłej porze roku, doprowadzają do nadmiernego rozwoju planktonu roślinnego, czyli tzw. zakwitów, co zmniejsza znacznie przezroczystość wód oraz ogranicza głębokościowy zasięg występowania roślinności dennej.

53 W wodach śródlądowych głównym producentem toksyn są sinice, w morzach bruzdnice i złotowiciowce.

54 Na podstawie badań mikroskopowych nie można odróżnić szczepów produkujących toksyczny od szczepów nietoksycznych. Ponadto jeden szczep danego gatunku sinic może produkować różne toksyny Podstawowe grupy toksyn sinicowych: Hepatotoksyny Neurotoksyny Cytotoksyny Dermatotoksyny

55 Hepatotoksyny (toksyny wątrobowe) są najczęściej występującymi toksynami produkowanymi przez słodkowodne sinice. Jest to spowodowane kosmopolitycznym występowaniem sinicy Microcystis aeruginosa, głównego producenta grupy hepatotoksyn nazwanych mikrocystynami. Sinica ta produkuje co najmniej 9 różnych mikrocystyn, które są cyklicznymi peptydami utworzonymi z 7 cząsteczek aminokwasów. Najczęściej występującymi mikrocystynami są : mikrocystyny LR i RR. Śmierć zwierząt w wyniku zatrucia hepatotoksynami spowodowana jest przez szybką i nieodwracalną destrukcję wątroby, co wiąże się z masowym napływem krwi do wątroby i szokiem krwotocznym. Po wniknięciu toksyny śmierć zwierząt następuje w ciągu od kilku godzin do kilku dni. Nie odnotowano dotąd śmiertelnych zatruć toksynami sinicowymi u ludzi. Jednak występowały wielokrotnie przypadki, gdy po spożyciu wody zawierającej hepatotoksyny pojawiały się takie objawy jak: wysypka skórna, gorączka, wymioty, biegunka, ostre uszkodzenie wątroby. Są także dowody na genotoksyczność hepatotoksyn, przeprowadzane in vitro na komórkach ludzkich. Kancerogenność tych substancji przewyższa klasyczny efekt mutagenny, powodowany przez benzen.

56 Cyjanek potasu Strychnina Mikrocystyna RR Mikrocystyna LR ld mg/kg 500 mg/kg 600 µg/kg 50 µg/kg

57 Stałe spożywanie przez zwierzęta małych dawek hepatotoksyn może prowadzić do zapoczątkowania nowotworów wątroby i nekrozy komórek wątrobowych, a w konsekwencji do szybszej śmierci. Hepatotoksyny są substancjami stabilnymi w wysokiej temperaturze, zatem gotowanie wody nie powoduje ich rozpadu. Bardzo wolno ulegają dekompozycji w wodzie. Są bardzo stabilne zarówno w środowisku kwaśnym jak i zasadowym, tak więc soki żołądkowe nie są w stanie rozłożyć tych toksyn. Również nie są one rozkładalne przez enzymy trawienne. Nie znane jest dotąd żadne antidotum czy terapia redukująca ich toksyczny efekt po wniknięciu do organizmu.

58

59 Neurotoksyny - uszkadzają system nerwowy. Wytwarzane głównie przez 2 gatunki sinic Anabaena flos-aquae i Aphanizomenon flos-aquae. Produkują one 2 rodzaje toksyn: anatoksynę a i aflatoksynę. Objawy zatrucia to drżenie mięśni, oszołomienie, przerywany oddech, konwulsje. Dawka letalna ld50 dla zwierząt anatoksyny a to 200 µg/kg, aflatoksyny 10 µg/kg.

60 Toksyna Liczba wariantów Rodzaj sinicy Miejsce działania Hepatotoksyny mikrocystyny > 70 Microcystis, Anabaena, wątroba Planktothrix (Oscillatoria), Nostoc Nodularyny 7 Nodularia wątroba Cytotoksyny cylindrospermopsyna 3 Cylindrospermopsis, wątroba, Aphanizomenon, Umezakia nerki Neurotoksyny anatoksyna-a 1 Anabaena, Aphanizomenon, Planktothrix (Oscillatoria), synapsy anatoksyna-a(s) 1 Anabaena synapsy saxitoksyny 19 Anabaena, Aphanizomenon, Cylindrospermopsis, Lyngbya aksony Dermatotoksyny lyngbyatoksyny 2 Lyngbya skóra aplysiatoksyny 2 Schizothrix, Oscillatoria, Lyngbya przewód pokarmowy, skóra lipopolisacharydy >20 wszystkie sinice

61 Nie oddychać! Koncentracja organizmów chorobotwórczych w unoszonym aerozolu może być nawet krotnie większa w porównaniu do środowiska wodnego! Badania nad emisją szkodliwych aerozoli stały się Badania nad emisją szkodliwych aerozoli stały się nawet koronnym dowodem w procesie sądowym. Sołtys wsi Dębogórze koło Gdyni udowodnił dzięki nim, że pobliska oczyszczalnia jest przyczyną licznych chorób przewodu pokarmowego wśród mieszkańców wsi.

62 Wody o minimalnej ilości zawiesiny mają barwę błękitną. Żyzne rejony oceanów w strefie umiarkowanej są zazwyczaj zielone, a rejony o wysokiej trofii żółtozielone.

63 Regionalne Centrum Sinicowe Pracownia Ekologii Biochemicznej Mikroorganizmów Uniwersytet Gdański Aktualną sytuację dotyczącą zakwitów w Morzu Aktualną sytuację dotyczącą zakwitów w Morzu Bałtyckim można obserwować na stronie:

64

65 Trwałe związki organiczne dwuchlorodwufenylotrójchloroetan (DDT), polichloropochodne trójfenyli (PCTs), dwubenzodioksyny (PCDs), dwubenzofurany (PCDFs), polichloropochodne dwufenyli (PCBs) i chlorofenole.

66 DDT jest czynnikiem kancero- i mutagennym. Jest kumulowany w tkance tłuszczowej, w wątrobie i mózgu. W przypadku zbyt szybkiego odchudzania się może dojść do szybkiego uwolnienia się DDT z tkanki tłuszczowej i zatrucia całego organizmu, a nawet zgonu.

67 W organizmie człowieka może uszkodzić centralny układ nerwowy, doprowadzić do osłabienia pamięci i niedorozwoju umysłowego. Jako środek rakotwórczy powoduje najczęściej nowotwory wątroby.

68 Aby chronić prywatność użytkownika, program PowerPoint uniemożliwił automatyczne pobranie tego zewnętrznego obrazu. Aby pobrać i wyświetlić ten obraz, kliknij przycisk Opcje na pasku komunikatów, a następnie kliknij opcję Włącz zawartość zewnętrzną. Obszary zagrożenia malarycznego Z: derivative work based on Malaria distribution (de).png

69 Akumulacja i przenoszenie się toksycznej substancji PCB w ekosystemie środowiska wodnego w mg/g masy tłuszczowej

70 Skutki zdrowotne - mogą wywoływać nowotwory, choroby układów immunologicznego i nerwowego, uszkodzenia wątroby, bezpłodność, a także uszkodzenie płodu u kobiet w ciąży.

71 PCB w budynkach Zazwyczaj można je znaleźć w budowlach z lat 1960 oraz Często są to budynki użyteczności publicznej, takie jak szkoły i przedszkola. Jako źródła zanieczyszczenia wchodzą w rachubę m.in. uszczelniacze do fug zawierające PCB ("tiokol"), nieszczelne kondensatory w świetlówkach, środki zmniejszające palność oraz farby i tworzywa sztuczne zawierające PCB w roli zmiękczacza. Czasami stosowano PCB w klejach do parkietów i płytek wykładzinowych. Czy pobyt w pomieszczeniach zanieczyszczonych PCB może mieć skutki Czy pobyt w pomieszczeniach zanieczyszczonych PCB może mieć skutki zdrowotne? Według obecnego stanu wiedzy, nie należy obawiać się ostrych objawów zatrucia. Jeśli chodzi jednak o długotrwałe oddziaływanie PCB na układ hormonalny, immunologiczny i centralny układ nerwowy, to wiedza jest niepełna. Oprócz tego ze względu na fakt, że polichlorowane bifenyle są prawdopodobnie kancerogenne, stosuje się profilaktycznie zasadę minimalnego stosowania.

72 Są to toksyczne substancje, szkodliwe dla większości organizmów. Kumulują się w organizmach zwierząt i migrują w łańcuchu pokarmowym. Są to min.: rtęć, kadm, miedź, cynk i ołów; Są odporne na biodegradację i środowiskowe procesy oczyszczania.

73 Bałtyk z wodami rzek przyjmuje rocznie w przybliżeniu 5 t rtęci, 59 t kadmu, 265 t ołowiu, 4196 t miedzi, 8934 t cynku, 177 t arsenu oraz 109 t niklu. Oprócz tego z atmosfery do Morza Bałtyckiego trafia 80 t kadmu, 2900 t ołowiu 380 t miedzi oraz 3200 t cynku.

74 Wisła królowa jest brudna! Tuż poniżej Krakowa jej wody nie nadają się już nie tylko do celów komunalnych, ale i przemysłowych. Zasolenie jest tam większe niż w Zatoce Gdańskiej! To samo dotyczy Odry na jej górnym odcinku. Największe rzeki Polski niosą ogromne ilości zanieczyszczeń. W efekcie tego akwenami najbardziej zanieczyszczonymi metalami ciężkimi w obrębie Bałtyku są Zatoka Gdańska i Zatoka Pomorska, a w mniejszym stopniu zanieczyszczone są wody środkowego wybrzeża. W miarę oddalania się od ujścia Wisły i Odry stężenia fosforu, azotu i metali ciężkich ulegają zmniejszeniu.

75

76 W wielu akwenach regionu bałtyckiego, zakwaszenie wody doprowadziło do wzrostu zawartości rtęci w mięśniach ryb, doprowadza do uszkodzenia skrzel ryb, a przy wysokich stężeniach aluminium złożone związki metali osiadają na ich powierzchni co utrudnia pobieranie tlenu z otaczającej wody.

77

78

79

80 Ropa naftowa i jej pochodne Rocznie do morza dostaje się około 6 mln ton ropy i produktów ropopochodnych. Ropa dostaje się do morza z terminali naftowych i rafinerii, usytuowanych wzdłuż linii brzegowej, oraz podczas jej wydobywania z szybów naftowych znajdujących się w pobliżu morskiego brzegu lub na morzu podczas ich eksploatacji.

81 Podczas przeładunku (z terminalu na tankowiec) wycieka rocznie około 200 tys. ton ropy. Większość zanieczyszczeń pochodzi ze statków wylewających zużyty olej silnikowy bezpośrednio do morza, z tankowców podczas czyszczenia zbiorników. Największe zanieczyszczenia powstają wskutek ich uszkodzenia.

82 Exxon Valdez W marcu 1989r. supertankowiec rozbił się (uderzył o skały) w Zatoce Księcia Williama (Alaska). Skutkiem tego do morza dostało się 11 milionów galonów* nieprzetworzonej ropy. *1 galon = 3, litra

83 Prestige 19 listopada 2002 roku zatonął 250 km od wybrzeży hiszpańskiej Galicji z całym ładunkiem 70 tys. ton oleju napędowego, z czego do morza wydostało się 5000 ton.

84 W dniu 20 kwietnia 2010 Eksplozja platformy wiertniczej Deepwater Horizon spowodowała ogromny wyciek ropy naftowej i zapoczątkowała katastrofę ekologiczną w Zatoce Meksykańskiej.

85 Prędkość wycieku szacowana była na 5 do 25 tysięcy baryłek na dobę. 5 baryłek to ok.795 tys. litrów

86 Dopiero 86 dni po eksplozji na platformie wiertniczej Deepwater Horizon inżynierom koncernu BP udało się wreszcie zatkać szyb w Zatoce Meksykańskiej.

87 Na zdjęciu: Pelikany oblepione ropą naftową czekają aż zostaną wyczyszczone w Międzynarodowym Centrum Ratunku dla Ptaków w Jackson, USA.

88 Pelikan brunatny oczyszczany z ropy naftowej w ośrodku w Fort Jackson.

89 Co się stało z ropą z Zatoki Meksykańskiej? ( źródło NOAA)

90 Niebezpieczeństwo zawisło m. in. nad populacjami tuńczyka błękitnopłetwego, tarpona atlantyckiego i żółwi morskich. W przypadku wymienionych ryb sytuacja jest o tyle poważna, że odbywają one tarło w rejonach Zatoki Meksykańskiej zanieczyszczonych przez wyciek. Dlatego zagrożone jest najmłodsze pokolenie tych zwierząt, a to z kolei może mieć wpływ na liczebność populacji.

91 Konieczność wstrzymania połowów uderzyła w gospodarkę kilku stanów: wody Zatoki Meksykańskiej to najważniejszy obszar połowów USA: stamtąd pochodziła połowa odławianych w kraju krewetek i ostryg, ponad jedna trzecia kraba błękitnego oraz jedna czwarta odławianych ryb. Martwy żółw na plaży w pobliżu Bay Saint Louis

92 W najbardziej dotkniętej przez katastrofę Luizjanie z rybołówstwa żyje 27 tys. osób, dostarczając na amerykańskie stoły 40 proc. ryb i owoców morza.

93 Wpływ ropy na ekosystem: Ropa z wycieków przenoszona jest na duże odległości przez prądy morskie, fale i silny wiatr. Może zanieczyścić wiele kilometrów linii brzegowej.

94 Przy brzegu ropa zmieszana z piaskiem uniemożliwia rozmnażanie się i odżywianie zwierzętom (głównie ostrygom i krewetkom). W zanieczyszczonej ropą wodzie w skutek niedoboru tlenu giną ryby oraz fauna strefy brzegowej. Ropa pokrywa także ikrę, co powoduje że młode ryby wylęgają się uszkodzone.

95 Ssaki, takie jak wydry morskie i foki połykają ropę wraz z wodą lub zlizują ją z sierści przy próbie oczyszczenia z niej ciała.

96 Zakwaszanie oceanów Większa koncentracja CO 2 w atmosferze skutkuje rozpuszczaniem się tego gazu w wodzie. To właśnie oceany są głównym miejscem absorpcji i usuwania CO 2 z powietrza. W ciągu godziny pochłaniają ponad milion ton tego gazu. W rezultacie następuje wzrost kwasowości (obniżenie ph) wody.

97 Przewidywany wzrost kwasowości oceanów.

98 Szacowana zmiana ph powierzchniowych warstw wód oceanu będąca skutkiem wzrostu stężenia CO 2 pomiędzy rokiem 1700 a 1990

99 Skutki zakwaszeniaoceanów Najbardziej narażony jest plankton morski. Jest on podstawą morskiego łańcucha pokarmowego, jak i uczestniczy w usuwaniu dwutlenku węgla do osadów na dnie oceanów. Kwaśna woda dosłownie rozpuszcza ich cieniutkie pancerzyki powodując masowe obumieranie.

100 Skutki zakwaszenia oceanów Spadek ph w wodach oceanicznych utrudnia budowę szkieletu organizmom takim jak mięczaki, skorupiaki i koralowcom.

101 Jak wpływają zmiany klimatyczne na rafy koralowe? Jeśli temperatura wody przekracza 29 stopni C, korale doznają 'szoku termicznego' i eliminują mikroskopijne algi, dzięki którym się żywią i które powodują powstawanie zdecydowanych kolorów raf. Długotrwała nieobecność alg może Długotrwała nieobecność alg może powodować śmierć korali. rocznie znika 9% raf koralowych i w latach większość raf będzie już dotkniętych chorobą powodującą przebarwienia z powodu wzrostu temperatury wód.

102 W kwaśnej wodzie ryby tracą rozum Dwutlenek węgla w wodach oceanów wpływa na zachowanie ryb podobnie, jak alkohol na ludzi - zmniejsza ich zdolność do oceny ryzyka Ryby stają się bardziej śmiałe i pociągają je zapachy, których normalnie unikają, np. woń wydzielana przez drapieżniki czy niesprzyjające środowisko.

103 Historia gumowej kaczuszki e

104 Przebieg podróży e

105

106

107

108 El Nino jest zjawiskiem cyklicznym, atmosferyczno-oceanicznym, związanym z wewnętrznymi czynnikami klimatycznymi. Jest to jedna z faz szerszego zjawiska zwanego oscylacją południową, charakteryzującą się quasicyklicznymi zmianami temperatury oceanu i ciśnienia atmosferycznego w pasie równikowym Pacyfiku.

109

110 El Nino Zmienny ciepły prąd morski we wschodniej części Oceanu Spokojnego, płynie od równika wzdłuż brzegów Ameryki Południowej na południe. Jednakże chłodne wody oceanu (na powierzchni do głębokości 200 metrów) wzdłuż wybrzeża Ameryki Południowej co pewien czas stają się wyraźnie cieplejsze, osiągając najwyższą temperaturę w okresie Świąt Bożego Narodzenia (symptomy El Nino występują już latem lub na jesieni). Jest to związane ze słabnięciem chłodnego Prądu Peruwiańskiego i pojawieniem się ciepłego prądu El Nino płynącego w przeciwnym kierunku, co powoduje zmieszanie się wód zimnych głębinowych z ciepłymi wodami powierzchniowymi

111

112 La Niña La Niña to zespół zjawisk pogodowych, nierozerwalnie związanych z El Niño, polegających na przemieszczaniu się ciepłych wód Oceanu Spokojnego od obszarów Ameryki Południowej na zachód, nad wybrzeża Australii i Indonezji. Występuje po zakończeniu El Niño. Towarzyszą mu bardzo silne pasaty.

113

114 Największe na Ziemi wysypisko śmieci Na Pacyfiku unosi się tyle śmieci, że obecnie nadano im nazwę: Wschodni i Zachodni Pacyficzny Płat Śmieci. Jest gruby na około 10 metrów swoisty kożuch z plastikowych śmieci, które trzymają się w masie dzięki podwodnym prądom. Plastikowa zupa - praktycznie największe na Ziemi wysypisko, rozciąga się na długość 500 mil morskich od wybrzeży Kalifornii niemal po Japonię.

115 Wielki Pacyficzny Płat Śmieci Ocenia się, że pływa w nim około 100 mln ton plastiku. Pomimo tego zupa śmieciowa nie jest wykrywana przez satelity, dostrzec ją można jedynie ze statków. Około jednej piątej zawartości tego wysypiska, na którym znaleźć można piłki, kajaki, klocki Lego i plastikowe torby, pochodzi ze statków i platform naftowych. Reszta trafia tam z lądu. W pacyficznym śmietnisku znajdowane są przedmioty sprzed 50 lat.

116

117 Efekt ekologiczny Według Programu Narodów Zjednoczonych do spraw Ochrony Środowiska (UNEP) co roku przez plastikowe śmieci ginie ponad milion morskich ptaków oraz ponad 100 tys. morskich ssaków. W ich żołądkach znajdowane są strzykawki, zapalniczki i szczoteczki do zębów. Według UNEP w 2006 roku na kwadratową milę oceanu przypadało 46 tys. kawałków plastiku. Wolno wirujący pod wpływem prądów morskich kożuch plastikowych śmieci stanowi także zagrożenie dla ludzi. Co roku setki milionów plastikowych kuleczek - surowca wyjściowego do wyrobu rozmaitych przedmiotów, trafiają do mórz, gdzie jak gąbka wchłaniają chemikalia, m.in. pestycydy z DDT. Następnie stają się ogniwem łańcucha pokarmowego - w końcu lądują na naszych talerzach.

118 Wysypisko śmieci na Morzu Śródziemnym Ponad 500 ton plastikowych śmieci, głównie torebek na zakupy, unosi się na falach Morza Śródziemnego wokół włoskich wybrzeży. Szczególnie krytyczna sytuacja dotyczy dna morskiego wokół wyspy Elba, ale nie lepiej przedstawiają się ujścia rzek i trasy przepływu promów i statków.

119 Efekt? Morze plastikowe jest ogromnym zagrożeniem dla fauny morskiej, na przykład dla żółwi, które myląc torebki plastikowe z meduzami połykają je i padają uduszone. Podobna śmierć spotyka prawie milion ptaków rocznie, które żywią się odpadami toksycznymi unoszącymi się na falach.

BAŁTYK - SKŁADOWISKO AMUNICJI CHEMICZNEJ. WYKONAŁY: ANETA WITKOWSKA MAGDALENA WIJAS (anetka8@op.pl) (pecatrix@op.pl)

BAŁTYK - SKŁADOWISKO AMUNICJI CHEMICZNEJ. WYKONAŁY: ANETA WITKOWSKA MAGDALENA WIJAS (anetka8@op.pl) (pecatrix@op.pl) BAŁTYK - SKŁADOWISKO AMUNICJI CHEMICZNEJ WYKONAŁY: ANETA WITKOWSKA MAGDALENA WIJAS (anetka8@op.pl) (pecatrix@op.pl) WSTĘP Do szczególnego rodzaju zagrożeń w Morzu Bałtyckim jest obecność amunicji chemicznej,

Bardziej szczegółowo

Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m

Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m Ruchy wód morskich Falowanie Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m wysokości i 50-100 m długości.

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

1. Logo 2. Kody 3. Pojemniki na odpady 4. Co nam daje segregacja śmieci 5. Co robić z odpadami 6. Składowanie 7. Utylizacja 8. Kompostowanie 9.

1. Logo 2. Kody 3. Pojemniki na odpady 4. Co nam daje segregacja śmieci 5. Co robić z odpadami 6. Składowanie 7. Utylizacja 8. Kompostowanie 9. 1. Logo 2. Kody 3. Pojemniki na odpady 4. Co nam daje segregacja śmieci 5. Co robić z odpadami 6. Składowanie 7. Utylizacja 8. Kompostowanie 9. Recykling 10. Zgnieć butelkę 11. Czy wiesz że 12. Używamy

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

rozporządzenia, dla oczyszczalni ścieków komunalnych o RLM poniżej 2.000.

rozporządzenia, dla oczyszczalni ścieków komunalnych o RLM poniżej 2.000. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych

Bardziej szczegółowo

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Ogólne charakterystyka wód naturalnych Woda występująca w przyrodzie stanowi wodny roztwór substancji nieorganicznych i organicznych, jak również zawiera koloidy i zawiesiny.

Bardziej szczegółowo

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze 138 SPRAWDZIANY LEKCJI Sprawdzian z działu Relacje człowiek środowisko przyrodnicze Grupa I Zadanie 1 (0 4 p.) Każdemu terminowi przyporządkuj odpowiadającą mu definicję. 1. Zasoby przyrody A. Zasoby mające

Bardziej szczegółowo

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE TWORZYWA BIODEGRADOWALNE Opracowały: Joanna Grzegorzek kl. III a TE Katarzyna Kołdras kl. III a TE Tradycyjne tworzywa sztuczne to materiały składające się z polimerów syntetycznych. Większość z nich nie

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty).

Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie Inspekcja Ochrony Środowiska Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty). Opracowanie: mgr Tomasz Łaciak Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Organizator: Partnerzy i Przyjaciele akcji: Wrocław, 25 września 2015

Organizator: Partnerzy i Przyjaciele akcji: Wrocław, 25 września 2015 Organizator: Partnerzy i Przyjaciele akcji: Wrocław, 25 września 2015 Akcja Sprzątamy rzeki Wrocławia jest realizowana w ramach projektu: KOMPLEKSOWY PROGRAM EDUKACYJNY NA TEMAT OCHRONY ŚRODOWISKA NATURALNEGO

Bardziej szczegółowo

Hydrosfera - źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony i zasoby wody w biosferze.

Hydrosfera - źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony i zasoby wody w biosferze. Hydrosfera - źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony i zasoby wody w biosferze. Hydrosfera składa się z kilku wyraźnie różniących się od siebie elementów będących zarazem etapami cyklu obiegu

Bardziej szczegółowo

1. Pogadanka, praca nad wykresami i schematem, praca w grupach MAGDALENA SZEWCZYK. Dział programowy : Ekologia

1. Pogadanka, praca nad wykresami i schematem, praca w grupach MAGDALENA SZEWCZYK. Dział programowy : Ekologia MAGDALENA SZEWCZYK Dział programowy : Ekologia temat lekcji : Przyczyny i skutki kwaśnych deszczy Cele lekcji w kategoriach czynności uczniów (cele operacyjne): WIADOMOŚCI Uczeń: - podaje definicje kwaśnych

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE Instytut Elektrotechniki Nieodnawialne nośniki energii Węgiel Uran Ropa Gaz Zalety Duża gęstość mocy Dostępność Niski koszt Dyspozycyjność Opanowana technologia Wady Skażenie

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Znaczenie fazy użytkowej dla nawierzchni dróg dr inż. Marcin Tłustochowicz

Znaczenie fazy użytkowej dla nawierzchni dróg dr inż. Marcin Tłustochowicz Znaczenie fazy użytkowej dla nawierzchni dróg dr inż. Marcin Tłustochowicz 8 stycznia 2014r. Treść wykładu Wstęp znaczenie fazy użytkowej Zużycie paliwa w zależności od nawierzchni Współczynnik odbicia

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Wody 2011

Światowy Dzień Wody 2011 Światowy Dzień Wody 2011 Woda dla miast 22 marca został ogłoszony Światowym Dniem Wody. Co roku organizacje walczące z brakiem dostępu do wody starają się przekonać każdego także Ciebie! że poprzez swoje

Bardziej szczegółowo

Problemy związane z wielkoprzemysłową produkcją zwierzęcą

Problemy związane z wielkoprzemysłową produkcją zwierzęcą Problemy związane z wielkoprzemysłową produkcją zwierzęcą Jakub Skorupski Federacja Zielonych GAJA MRiRW, 06.12.2013" Problemy środowiskowe ZANIECZYSZCZENIE WÓD przenawożenie i odpływ nawozów biogenów

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - 8.10.2013 r., Lublin Szczelinowanie hydrauliczne niezbędne dla wydobycia gazu ze złoża niekonwencjonalnego

Bardziej szczegółowo

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA Opracowanie wyników i sprawozdania z wykonanych badań

Bardziej szczegółowo

Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych

Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych Procesy i urządzenia Krzysztof Tyrała R.O.T. RECYCLING ODPADY TECHNOLOGIE Ekspert Polskiej Izby Ekologii Gliwice KONTROLA SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNYCH W REGIONIE

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 FIZYKA I CHEMIA GLEB Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 Tematyka wykładów Bilans wodny i cieplny gleb, właściwości

Bardziej szczegółowo

MIEJSKIE KONKURSY PRZEDMIOTOWE PRZYRODA ROK SZKOLNY 2008/2009 EDYCJA IV. Woda w przyrodzie

MIEJSKIE KONKURSY PRZEDMIOTOWE PRZYRODA ROK SZKOLNY 2008/2009 EDYCJA IV. Woda w przyrodzie MIEJKIE KOKURY PRZEDMIOTOWE PRZYROD ROK ZKOLY 28/29 EDYCJ IV Woda w przyrodzie. Uważnie przeczytaj pytania i zastanów się nad odpowiedzią 2. taraj się pisać czytelnie 3. Masz 6 minut na odpowiedzi, wykorzystaj

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

STAN ZAGROŻENIA ZAKWITAMI SINICOWYMI NA OBSZARZE POLSKI W LATACH 1995 2007

STAN ZAGROŻENIA ZAKWITAMI SINICOWYMI NA OBSZARZE POLSKI W LATACH 1995 2007 Słowa kluczowe: zakwity sinicowe, toksyny sinicowe, mikrocystyny, stan zagrożenia na terenie Polski. Andrzej KABZIŃSKI* STAN ZAGROŻENIA ZAKWITAMI SINICOWYMI NA OBSZARZE POLSKI W LATACH 1995 2007 Wielkość

Bardziej szczegółowo

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego.

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Emisja niska zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Umownie przyjmuje się wszystkie kominy o wysokości do 40

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

fizyka budowli zużycie energii w budownictwie

fizyka budowli zużycie energii w budownictwie fizyka budowli Karolina Kurtz-Orecka dr inż., arch. Wydział Budownictwa i Architektury Katedra Dróg, Mostów i Materiałów Budowlanych 1 zużycie energii w budownictwie TRANSPORT WYDOBYCIE PRODUKCJA SKŁADOWANIE

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Festiwal Słoneczny Forum Energetyki Solarnej, Ostoja 11 maja 2012 r. Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Karolina Kurtz Katedra Dróg,

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA WSTĘP Rośnie nasza świadomość ekologiczna, coraz bardziej jesteśmy przekonani, że zrównoważony

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r. Dz.U.10.137.924 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. 2), 3) w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.) Na podstawie art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Model fizykochemiczny i biologiczny

Model fizykochemiczny i biologiczny Model fizykochemiczny i biologiczny dr Czesław Kliś Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Towaroznawstwo artykułów przemysłowych

Towaroznawstwo artykułów przemysłowych Towaroznawstwo artykułów przemysłowych Towaroznawstwo Tomasz Poskrobko Przemysł produkcja materialna, polegająca na wytwarzaniu wyrobów w sposób masowy, przy użyciu urządzeń mechanicznych, Towary przemysłowe

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Zmiany w środowisku naturalnym

Zmiany w środowisku naturalnym Zmiany w środowisku naturalnym Plan gospodarki niskoemisyjnej jedną z form dążenia do czystszego środowiska naturalnego Opracował: Romuald Meyer PGK SA Czym jest efekt cieplarniany? Ziemia posiada atmosferę

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Błękitne Niebo nad Starówk wką ograniczenie niskiej emisji w Żorach przez podłą łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Piotr Kukla Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii e-mail:

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r.

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r. Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego kraju - - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry 11 czerwca 2015 r. Wałbrzych PLAN PREZENTACJI 1. Aktualizacja Programu Wodno-środowiskowego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r.

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r.

Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Wody 22 marzec 2011r.

Światowy Dzień Wody 22 marzec 2011r. Światowy Dzień Wody 22 marzec 2011r. Urządzenia wodociągowe w województwie mazowieckim zaopatrywane są z ujęć wód podziemnych, tylko cztery ujęcia wód powierzchniowych są wykorzystywane do zaopatrzenia

Bardziej szczegółowo

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku dr inż. Adrian Trząski MURATOR 2015, JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT Warszawa 4-5 Listopada 2015 Charakterystyka energetyczna budynku

Bardziej szczegółowo

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii ENERGIA a ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT Michał Wolny Warszawa, 7 października 2010 r. Czym jest ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT? Zmniejsza transport szkodliwy

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

TME a Środowisko. Co dobrego robimy by chronić nasze środowisko???

TME a Środowisko. Co dobrego robimy by chronić nasze środowisko??? TME a Środowisko Co dobrego robimy by chronić nasze środowisko??? Zapraszamy do zapoznania się z przewodnikiem dotyczącym ochrony środowiska w TME. Mamy nadzieję, że prezentacja przybliży Wszystkim co

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. 1. Specyfikacja zadań, które będzie realizowała jednostka w ramach badań: Zadanie nr 1

Zapytanie ofertowe. 1. Specyfikacja zadań, które będzie realizowała jednostka w ramach badań: Zadanie nr 1 Poznań, dnia 10 luty 2011r. Zapytanie ofertowe Przedmiot zamówienia: Opracowanie kompletnej dokumentacji projektowej i badawczej oraz świadczenia nadzoru nad badaniami dla zadania pod nazwą: Stworzenie

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku Zaopatrzenie ludności w wodę W 2010 roku Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Olecku objęła nadzorem 17 urządzeń służących do zaopatrzenia

Bardziej szczegółowo

Chemia stosowana, odpady i zarządzanie chemikaliami

Chemia stosowana, odpady i zarządzanie chemikaliami Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Chemia stosowana, odpady i zarządzanie chemikaliami Prowadzący: dr Elżbieta Megiel Plan wykładów Data Zagadnienia 7.03 Chemia stosowana 14.03 Zielona chemia 21.03

Bardziej szczegółowo

WODA I OGIEŃ. Prezentacja Mileny Oziemczuk

WODA I OGIEŃ. Prezentacja Mileny Oziemczuk WODA I OGIEŃ Prezentacja Mileny Oziemczuk Ogień Ogień - suma obserwowalnych zjawisk towarzyszących na ogół fizykochemicznemu procesowi spalania,, a przede wszystkim: emisja promieniowania widzialnego -światła

Bardziej szczegółowo

TMT 15. Ekologiczne oddzielanie metali ciężkich od ścieków

TMT 15. Ekologiczne oddzielanie metali ciężkich od ścieków TMT 15 Ekologiczne oddzielanie metali ciężkich od ścieków TMT 15 Ekologiczne oddzielanie metali ciężkich od ścieków Problem: Metale ciężkie zawarte w ściekach Rozwiązniem problemu jest: Strącanie za pomocą

Bardziej szczegółowo

Dwutlenek węgla. pożyteczny czy szkodliwy?

Dwutlenek węgla. pożyteczny czy szkodliwy? Dwutlenek węgla pożyteczny czy szkodliwy? I. Sposoby otrzymywania i metody wykrywania dwutlenku Wykrywanie obecności dwutlenku węgla za pomocą wody wapiennej OBSERWACJE: Bezbarwna woda wapienna ulega zmętnieniu.

Bardziej szczegółowo

Kongres Innowacji Polskich Fundacja Małopolskie Centrum Transferu Technologii Kraków, 10. marca 2015

Kongres Innowacji Polskich Fundacja Małopolskie Centrum Transferu Technologii Kraków, 10. marca 2015 Zrównoważone podejście do gospodarki fosforem, azotem i węglem w rolnictwie i ochronie środowiska Kongres Innowacji Polskich Fundacja Małopolskie Centrum Transferu Technologii Kraków, 10. marca 2015 CHEMTECH

Bardziej szczegółowo

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia:

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia: zasięgnął opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ustrzykach Dolnych w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego

Bardziej szczegółowo

KONKURS EKOLOGICZNY 2012/2013 POD HASŁEM ELEKTROODPADY. I Część - zagadnienia konkursowe do nauczenia się.

KONKURS EKOLOGICZNY 2012/2013 POD HASŁEM ELEKTROODPADY. I Część - zagadnienia konkursowe do nauczenia się. KONKURS EKOLOGICZNY 2012/2013 POD HASŁEM ELEKTROODPADY. I Część - zagadnienia konkursowe do nauczenia się. 1. Kiedy obchodzony jest Światowy Dzień Ziemi na świecie. Obchodzony jest 22 kwietnia. 2. Od kiedy

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie wstępne Monitoring - wstęp MONITORING ŚRODOWISKA Gdańsk, 2010 MONITORING ŚRODOWISKA

Bardziej szczegółowo

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r.

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r. Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince Gdańsk, 14 maja 2014 r. Plan prezentacji - Podstawy prawno-proceduralne - Zakres problemowy przeglądu ekologicznego - Analiza istotnych

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA WODNO- OLSZTYN MIASTO TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ŚCIEKOWA. województwo warmińsko-mazurskie

GOSPODARKA WODNO- OLSZTYN MIASTO TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ŚCIEKOWA. województwo warmińsko-mazurskie GOSPODARKA WODNO- ŚCIEKOWA OLSZTYN województwo warmińsko-mazurskie Inwestycje dotyczące modernizacji oczyszczalni ścieków są bardzo ważne dla ekonomicznego rozwoju przyczyniając się do zmniejszenia różnic

Bardziej szczegółowo

22 marca Światowy Dzień Wody

22 marca Światowy Dzień Wody 22 marca Światowy Dzień Wody Czysta woda to zdrowa woda i jest najważniejszym elementem dla zdrowia i życia człowieka. Podobnie jak krew w organizmach ludzi spełnia bardzo ważne funkcje. Jakość wody ma

Bardziej szczegółowo

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet Efekt cieplarniany Wzrost emisji CO Zanieczyszczanie gleby Zanieczyszczanie wody Zanieczyszczanie powietrza wycinanie lasów Niszczenie warstwy ozonowej Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie

Bardziej szczegółowo

OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH

OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH Oceany światowe: Ocean Arktyczny Ocean Indyjski Ocean Atlantycki Ocean Spokojny Ocean Arktyczny Ocean Arktyczny jest bardzo ściśle monitorować na skutki zmian klimatycznych.

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

oblicza sinic Dr hab. Adrianna Wojtal-Frankiewicz, prof. nadzw. UŁ Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ Katedra Ekologii Stosowanej

oblicza sinic Dr hab. Adrianna Wojtal-Frankiewicz, prof. nadzw. UŁ Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ Katedra Ekologii Stosowanej Jak ujarzmić bestię,, czyli dwa oblicza sinic Dr hab. Adrianna Wojtal-Frankiewicz, prof. nadzw. UŁ Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ Katedra Ekologii Stosowanej Typy siedlisk zajmowanych przez sinice

Bardziej szczegółowo

Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł

Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł Urszula Zając p.o. Dyrektora Departamentu Przedsięwzięć Przemyslowych Forum Energia Efekt Środowisko Zabrze, 6 maja 2013 r. Agenda

Bardziej szczegółowo

zasolenie Potoku Służewieckiego i Jez. Wilanowskiego

zasolenie Potoku Służewieckiego i Jez. Wilanowskiego Wpływ stosowania chemicznych środków w odladzających na zasolenie Potoku Służewieckiego S i Jez. Wilanowskiego Izabela BOJAKOWSKA 1, Dariusz LECH 1, Jadwiga JAROSZYŃSKA SKA 2 Państwowy Instytut Geologiczny

Bardziej szczegółowo

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa.

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa. Czy biomasa jest odpadem? Łukasz Turowski Co to jest biomasa? W obliczu nałożonych na Polskę prawem Unii Europejskiej zobowiązań polegających na zwiększaniu udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

Monitoring morskich wód przybrzeżnych i zbiorników wodnych w Gminie Gdańsk w roku 2011

Monitoring morskich wód przybrzeżnych i zbiorników wodnych w Gminie Gdańsk w roku 2011 Monitoring morskich wód przybrzeżnych i zbiorników wodnych w Gminie Gdańsk w roku 2011 MORSKIE WODY PRZYBRZEŻNE Monitoring morskich wód przybrzeżnych 2011 r. realizowany był w ramach nadzoru nad jakością

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH Opracowała: Klaudia Bukowska ZAOPATRZENIE W WODĘ A OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Indywidualne zaopatrzenie w wodę

Bardziej szczegółowo

RYCYNA. Ricinus communis. Z notatnika terrorysty...

RYCYNA. Ricinus communis. Z notatnika terrorysty... Z notatnika terrorysty... wielokrotnie stosowana do zabójstw - skuteczna łatwo dostępna: 1-5% znajduje się w nasionach rącznika pospolitego (Ricinus communis, rodzina Euphorbiaceae), z których wytłacza

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje:

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje: Rozporządzenie nr Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu z dnia... w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód zlewni Małej Panwi Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18

Bardziej szczegółowo

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Termiczne metody utylizacji odpadów Spalanie na ruchomym ruszcie

Bardziej szczegółowo

Telefon alarmowy: 042 6314724 (Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej)

Telefon alarmowy: 042 6314724 (Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej) R KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania: 07.2002 Data aktualizacji: 10.2006 1.Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta Nazwa handlowa: TOXAN PASTA Rodzaj produktu: rodentycyd Kategoria: Produkt

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO

ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO Zrównoważony rozwój informacje ogólne EKOLOGICZNE środowisko naturalne Zrównoważone warunki życia SPOŁECZNE oddziaływania i warunki socjalne

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOWEJ GOSPODARKI ŚCIEKOWEJ NA TERENIE AGLOMERACJI KRZESZOWICE - DORZECZE RUDAWY

ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOWEJ GOSPODARKI ŚCIEKOWEJ NA TERENIE AGLOMERACJI KRZESZOWICE - DORZECZE RUDAWY ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOWEJ GOSPODARKI ŚCIEKOWEJ NA TERENIE AGLOMERACJI KRZESZOWICE - DORZECZE RUDAWY Świat przyrody jest piękny, bardzo różnorodny i warto go takim zachować. Tymczasem człowiek swoimi bardzo

Bardziej szczegółowo

Budownictwo pasywne. Budownictwo zielone.

Budownictwo pasywne. Budownictwo zielone. Budownictwo pasywne. Budownictwo zielone. Certyfikacja BREEAM i LEED a efektywność energetyczna budynków Daniel Hojniak Grontmij Polska Poznań, październik 2014 Profil firmy 2 Założona w 1915 Wiodąca europejska

Bardziej szczegółowo

Nr 2 /2008 / 2009 grudzień, styczeń, luty. Szkoła Podstawowa nr 1 im. Polskich Noblistów w Twardogórze

Nr 2 /2008 / 2009 grudzień, styczeń, luty. Szkoła Podstawowa nr 1 im. Polskich Noblistów w Twardogórze Nr 2 /2008 / 2009 grudzień, styczeń, luty Szkoła Podstawowa nr 1 im. Polskich Noblistów w Twardogórze 1 Kwartalnik Ekologiczny Powstaje przy udziale uczniów : KOŁA PRZYRODNICZEGO KOŁA EKOLOGICZNEGO Pod

Bardziej szczegółowo

WYKAZ. Podstawowych aktów prawnych stosowanych w działalności Sekcji Higieny Komunalnej

WYKAZ. Podstawowych aktów prawnych stosowanych w działalności Sekcji Higieny Komunalnej WYKAZ Podstawowych aktów prawnych stosowanych w działalności Sekcji Higieny Komunalnej Data ostatniej aktualizacji: 18.12.2013 r. I. Ustawa z dnia 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Wymagania środowiskowe dla ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego

Wymagania środowiskowe dla ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego Ewa Piętowska Wymagania środowiskowe dla ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego Kwalifikacja ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego w systemie prawnym

Bardziej szczegółowo

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna.

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Zanieczyszczenie wód - niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ZASTĄPIENIA PVC EKOLOGICZNYMI MATERIAŁAMI POLIESTROWA ALTERNATYWA

MOŻLIWOŚCI ZASTĄPIENIA PVC EKOLOGICZNYMI MATERIAŁAMI POLIESTROWA ALTERNATYWA MOŻLIWOŚCI ZASTĄPIENIA PVC EKOLOGICZNYMI MATERIAŁAMI POLIESTROWA ALTERNATYWA PRODUKCJA PVC Na etapie produkcji organiczne związki chloru powstają w znacznej ilości podczas procesu syntezy 2-chlorku etylenu

Bardziej szczegółowo

2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu

2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu Raport do Komisji Europejskiej dot. Wstępnej oceny stanu środowiska morskiego 133 2.2.6. Wskaźnik opisowy W10 Śmieci w morzu W10: Właściwość ani ilość znajdujących się w wodzie morskiej nie powodują szkód

Bardziej szczegółowo

Konkurs Ekologiczne zagrożenia chemizacji rolnictwa.

Konkurs Ekologiczne zagrożenia chemizacji rolnictwa. Konkurs Ekologiczne zagrożenia chemizacji rolnictwa. ele konkursu: - kształtowanie postaw proekologicznych i prozdrowotnych. - rozwijanie zainteresowań przyrodniczych i chemicznych uczniów. - kształcenie

Bardziej szczegółowo

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Wyzwania Warszawy związane z polityką klimatyczną Dostosowanie gospodarki do zaostrzających

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA wg art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz

Bardziej szczegółowo

Wielostronny Partnerski Projekt Szkół Comenius Ochrona środowiska dla przyszłych pokoleń poprzez edukację, etykę, ekonomię i politykę, 2011-2013

Wielostronny Partnerski Projekt Szkół Comenius Ochrona środowiska dla przyszłych pokoleń poprzez edukację, etykę, ekonomię i politykę, 2011-2013 Wielostronny Partnerski Projekt Szkół Comenius Ochrona środowiska dla przyszłych pokoleń poprzez edukację, etykę, ekonomię i politykę, 2011-2013 ANKIETA dla dwóch pokoleń Pytania dla Młodzieży 1. Czy Twój

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA. Część III - Ochrona Środowiska. Magazynowanie i Dystrybucja Paliw oraz Ropy Naftowej. Samokontrola/Kontrola w Zakładzie**...

LISTA KONTROLNA. Część III - Ochrona Środowiska. Magazynowanie i Dystrybucja Paliw oraz Ropy Naftowej. Samokontrola/Kontrola w Zakładzie**... LISTA KONTROLNA Część III - Ochrona Środowiska Magazynowanie i Dystrybucja Paliw oraz Ropy Naftowej Samokontrola/Kontrola w Zakładzie**... przeprowadzona w dniach:... 1. Sprawy dokumentacyjne 1.1 Czy Zakład/Baza

Bardziej szczegółowo

Dzikie wysypiska na terenie gminy Jastrzębia

Dzikie wysypiska na terenie gminy Jastrzębia Dzikie wysypiska na terenie gminy Jastrzębia Czym w ogóle są dzikie wysypiska? Dzikie wysypiska to nielegalne składowiska śmieci niezabezpieczone przed przedostaniem się szkodliwych substancji z odpadów

Bardziej szczegółowo