Analiza otoczenia makroekonomicznego i polityki gospodarczej

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza otoczenia makroekonomicznego i polityki gospodarczej"

Transkrypt

1 Joanna Mazurkiewicz Katedra Polityki Gospodarczej i Samorządowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Analiza otoczenia makroekonomicznego i polityki gospodarczej Deficyt budŝetowy i dług publiczny

2 Znaczenie deficytu i długu w analizie makrootoczenia Wpływ na zjawiska inflacyjne, bezrobocie, moŝliwości realizacji celów gospodarczych państwa Poziom deficytu budŝetowego i długu publicznego jest kryterium oceny kraju przez międzynarodowe instytucje gospodarcze i finansowe System stałych kursów walutowych obowiązujący w Europejskim Systemie Walutowym, a w szczególności wstąpienie do strefy Euro, pozbawia państwa członkowskie moŝliwości oddziaływania na gospodarkę drogą polityki pienięŝnej Konieczność spełniania kryteriów konwergencji nominalnej w ramach traktatu z Maastricht Argument polityczny

3 Analiza otoczenia makroekonomicznego i polityki gospodarczej Deficyt budŝetowy

4 Czym jest deficyt budŝetowy? Deficyt budŝetowy - róŝnica między strumieniami wydatków i dochodów budŝetu państwa generowanych podczas jednego roku fiskalnego (kalendarzowego) Zgodnie z Konstytucją RP Rada Ministrów nie moŝe zwiększać wydatków lub ograniczać dochodów planowanych, których skutkiem byłoby ustalenie przez Sejm większego deficytu budŝetowego niŝ przewidziany w projekcie ustawy budŝetowej (art. 220 ust. 1)

5 Ograniczenia wielkości deficytu Traktat z Maastricht poziom deficytu jest kryterium, w oparciu o które Komisja bada przestrzeganie dyscypliny budŝetowej w państwach członkowskich. Komisja ocenia, czy relacja deficytu do PKB nie przekracza wartości bazowej 3%, chyba Ŝe stosunek ten zmniejsza się znacznie oraz w sposób ciągły i zbliŝa się do wartości bazowej.

6 RóŜnice w definiowaniu deficytu W prawodawstwie polskim, sektor finansów publicznych obejmuje trzy podsektory: rządowy (deficyt budŝetowy), samorządowy (deficyty JST), ubezpieczeń społecznych W metodologii UE: do sektora general government nie naleŝą jednostki badawczo rozwojowe oraz ARR (zaliczane do sektora finansów publicznych) sektor general government obejmuje OFE (nie zaliczane do sektora finansów publicznych)

7 Deficyt budŝetu państwa i sektora general government * Deficyt budŝetu państwa mld zł 27,5 25,1 15,9 24,3 18,2 24,1 % PKB 3,6 2,9 1,9 1,2 1,3 2,1 ** Deficyt sektora finansów publicznych mld zł 25,5 28,6 1,0 18,1 12,0 - % PKB 2,6 2,7 +0,1 1,4 0,9 - Deficyt sektora general government mld zł 42,4 41,1 22,1 49,5 27,7 *** - % PKB 4,3 3,9 2,0 3,9 2,0 *** - * Dane po korekcie budŝetu z sierpnia 2009 r. ** Wg prognozy wzrostu PKB = 1,2% *** Planowane Źródło: Ministerstwo Finansów, GUS, Eurostat

8 Dochody i wydatki budŝetu państwa 350,00 321,70 300,00 259,00 277,90 303,50 300,00 272,90 250,00 200,00 172,90 182,90 194,40 199,90 209,70 225,80 195,30 236,40 262,90 150,00 151,10 135,70 140,50 143,50 155,70 154,60 174,70 100, * Dochody budŝetu państwa Wydatki budŝetu państwa Źródło: Ustawy budŝetowe z lat

9 Źródła finansowania deficytu sprzedaŝ skarbowych papierów wartościowych na rynku krajowym i zagranicznym, kredyty zaciągane w bankach krajowych i zagranicznych, poŝyczki, prywatyzacja majątku SP, nadwyŝki budŝetu państwa z lat ubiegłych, Konstytucja RP zakazuje pokrywania deficytu budŝetowego przez zaciąganie zobowiązań w Narodowym Banku Polskim (art. 220 ust. 2)

10 Przyczyny narastania deficytów po 2001 r. Struktura wydatków budŝetowych Wzrost ilości wydatków sztywnych ObniŜanie poziomu dochodów budŝetowych Reforma systemu emerytalnego Wypłata rekompensat z tytułu zaniechania w latach waloryzacji wynagrodzeń w sferze budŝetowej Spadek dochodów z prywatyzacji

11 Struktura wydatków budŝetu państwa Wyszczególnienie Wydatki zdeterminowane (%) 72,5 74,3 73,1 72,7 Wydatki elastyczne (%) 27,5 25,7 26,9 27,3 Źródło: Ministerstwo Gospodarki Źródło: Eurostat, NBP

12 Dochody budŝetowe w relacji do PKB Źródło: Uzasadnienie ustawy budŝetowej na 2009 r., rozdział IV

13 Przychody z prywatyzacji Rzeczywiste przychody z prywatyzacji Planowane przychody z prywatyzacji Źródło: Ministersto Skrabu Państwa, Ocena przebiegu prywatyzacji majątku Skarbu Państwa w 2008 r.

14 Ekonomiczne skutki deficytu Deficyt a stopy procentowe Wzrost deficytu budŝetowego Wzrost podaŝy państwowych papierów wartościowych Wzrost rynkowej stopy procentowej Ograniczenie dostępności kredytu dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw Napływ kapitału spekulacyjnego Aprecjacja złotego Pogorszenie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw, podroŝenie eksportu, obniŝenie kosztów importu Deficyt bilansu handlowego

15 Ekonomiczne skutki deficytu Konsekwencje dla funkcjonowania unii walutowej Wzrost deficytu budŝetowego w kraju A Wzrost podaŝy i oprocentowania państwowych papierów wartościowych w kraju A Fluktuacje na rynkach finansowych Napływ kapitału inwestycyjnego do kraju A Spadek rynkowej stopy procentowej Odpływ kapitału inwestycyjnego z pozostałych krajów unii walutowej Wzrost rynkowej stopy procentowej Impuls dla wzrostu gospodarczego Ograniczenie wzrostu gospodarczego

16 Kryterium deficytu w państwach UE w 2008 r. Łotwa Finlandia Niemcy Austria Słowenia Belgia Czechy Słowacja Portugalia Włochy Estonia Litwa Węgry Francja Hiszpania Polska Dania Luksemburg Szwecja Bułgaria Holandia Cypr Malta Grecja Rumunia Wielka Brytania Irlandia Wartość referencyjna Traktatu z Maastricht Deficyt/nadwyŜka w relacji do PKB Źródło: Eurostat

17 Procedura nadmiernego deficytu Wszczęcie procedury nadmiernego deficytu następuje na wniosek KE. Rada Europejska kieruje zalecenia nakazujące podjęcie środków korygujących JeŜeli kraj członkowski nie zredukuje deficytu do dopuszczalnego poziomu, Rada moŝe zdecydować o zastosowaniu sankcji, które wynoszą od 0,2% do 0,5% PKB w zaleŝności od poziomu deficytu. Sankcje finansowe nie obejmują krajów członkowskich UE pozostających poza strefą euro, niemniej jednak muszą się one liczyć z moŝliwością utraty części środków finansowych przyznawanych przez Wspólnotę.

18 Kraj członkowski Data złoŝenia raportu KE Data decyzji RE o wszczęciu procedury Ostateczny termin ograniczenia deficytu Belgia Czechy Niemcy Włochy Holandia Austria Portugalia Słowenia Słowacja Polska Rumunia Litwa Malta Francja Łotwa Irlandia Grecja Hiszpania Wielka Brytania rok finansowy 2013/14 Węgry Źródło: Komisja Europejska

19 Analiza otoczenia makroekonomicznego i polityki gospodarczej Dług publiczny

20 Definicja długu publicznego nominalne zadłuŝenie podmiotów sektora finansów publicznych, ustalone po wyeliminowaniu przepływów finansowych między podmiotami naleŝącymi do tego sektora (ustawa o finansach publicznych)

21 Definicja długu publicznego Państwowy dług publiczny obejmuje zobowiązania sektora finansów publicznych z następujących tytułów: wyemitowanych papierów wartościowych, zaciągniętych kredytów i poŝyczek, przyjętych depozytów, wymagalnych zobowiązań wynikających z odrębnych ustaw oraz prawomocnych orzeczeń sądów lub ostatecznych decyzji administracyjnych

22 Regulacje prawne dotyczące wysokości długu publicznego Zasady dotyczące państwowego długu publicznego są uregulowane w aktach prawnych o róŝnej randze: w Konstytucji RP (Rozdział X Finanse Publiczne), w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, w Traktacie z Maastricht

23 Regulacje konstytucyjne państwowego długu publicznego nie wolno zaciągać poŝyczek lub udzielać gwarancji i poręczeń finansowych, w następstwie których państwowy dług publiczny przekroczy 3/5 wartości rocznego PKB (art. 216 ust. 5) Przyznanie wyłącznie Radzie Ministrów inicjatywy ustawodawczej w zakresie ustawy o zaciąganiu długu publicznego oraz ustawy o udzielaniu gwarancji finansowych przez państwo (art. 221)

24 Regulacje ustawowe Ustawa o finansach publicznych Ustawa określa definicje i zasady dotyczące państwowego długu publicznego oraz reguluje procedury ostroŝnościowe i sanacyjne < 50% ; 55% ) Rada Ministrów uchwala projekt budŝetu, w którym stosunek deficytu do dochodów nie moŝe wyŝszy niŝ w roku bieŝącym RM przedstawia sejmowi program sanacyjny < 55% ; 60% ) obowiązek przyjęcia ustawy budŝetowej na kolejny rok nie przewidującej deficytu lub z poziomem róŝnicy wydatków i dochodów budŝetu państwa zapewniającym obniŝenie długu SP do PKB wyłączenie JST z procedury ostroŝnościowej RM przedstawia sejmowi program sanacyjny powyŝej 60% obowiązek przyjęcia ustawy budŝetowej na kolejny rok nie przewidującej deficytu jednostki sektora finansów publicznych są pozbawione moŝliwości udzielania poręczeń i gwarancji RM przedstawia sejmowi program sanacyjny

25 Dług publiczny w prawie UE Traktat z Maastricht poziom długu publicznego, obok ograniczeń dotyczących deficytu, stanowi kryterium, w oparciu o które Komisja bada przestrzeganie dyscypliny budŝetowej w państwach członkowskich. Komisja ocenia, czy stosunek zadłuŝenia publicznego do PKB nie przekracza wartości bazowej (60%), chyba Ŝe stosunek ten zmniejsza się znacznie oraz w sposób ciągły i zbliŝa się do wartości bazowej

26 RóŜnica w definiowaniu długu publicznego wg ustawodawstwa unijnego i polskiego Zakres podmiotowy Otwarte Fundusze Emerytalne Jednostki Badawczo- Rozwojowe Agencja Rynku Rolnego Zakres przedmiotowy przewidywane wypłaty z poręczeń i gwarancji zobowiązania wymagalne wg norm UE sektor general government są jednostką sektora publicznego nie są jednostką sektora publicznego nie jest jednostką sektora publicznego nie wliczane nie wliczane (wliczane do deficytu) wg prawodawstwa polskiego sektor finansów publicznych nie są jednostką sektora publicznego są jednostką sektora publicznego jest jednostką sektora publicznego wliczane wliczane

27 Dług publiczny wg metodologii UE i polskiego prawodawstwa VI 2009 Państwowy dług publiczny w mld zł 466,6 506,3 527,4 w relacji do PKB 47,5 47,8 45,2 Dług sektora general government (wg metodologii UE) 597,8 47,0 635,6 - w mld zł 462,7 505,1 527,6 598,4 637,3 w relacji do PKB 47,1 47,6 45,2 47,0 - Źródło: Ministerstwo Finansów, Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach dług sektora general government < dług obliczony zgodnie z polskimi regulacjami prawnymi

28 Relacja długu publicznego do PKB Źródło: Ministerstwo Finansów, Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach , Warszawa 2009

29 Czynniki wpływające na zmianę relacji długu SP do PKB Źródło: Ministerstwo Finansów, Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach , Warszawa 2009

30 Przyczyny wzrostu relacji długu do PKB Poziom zadłuŝenia sektora finansów publicznych Wysokość przewidywanych wypłat z tytułu poręczeń i gwarancji (dług potencjalny) Poziom nominalnego PKB

31 Zarządzanie długiem publicznym Dla budŝetu państwa zasadnicze znaczenie ma nie tyle sam poziom długu, co koszt jego obsługi F Y α γ gdzie: F wielkość nominalna długu publicznego Y nominalny PKB α relacja deficytu budŝetowego do PKB γ tempo wzrostu PKB

32 Zarządzanie długiem publicznym Deficyt pierwotny jest dany wzorem: gdzie D p deficyt pierwotny, D deficyt budŝetu państwa, K f koszty obsługi długu publicznego Relacja między stopą oprocentowaniem długu a tempem wzrostu gospodarczego: D JeŜeli α =, co jest stosunkiem deficytu do PKB Y oraz α p = D p Y D p = D, co jest stosunkiem deficytu pierwotnego do PKB to: α α α i γ gdzie i oprocentowanie papierów skarbowych, γ - tempo wzrostu gospodarki K f i α α p = 1

33 Zarządzanie długiem publicznym D > K f D < K f i < γ Przypadek A Przypadek B i > γ Przypadek C Przypadek D Zgodnie z zasadami rachunkowości finansów publicznych: spłata zobowiązań finansowych obciąŝa rozchody budŝetu państwa i musi być pokryta przychodami (emisja papierów skarbowych, kredyty, prywatyzacja, sprzedaŝ innych aktywów) odsetki od długu publicznego powiększają wydatki budŝetu państwa i finansowane są dochodami budŝetowymi (z tytułu podatków, ceł itd.)

34 Dług Skarbu Państwa wg kryterium miejsca emisji Wyszczególnienie ZadłuŜenie SP 1. ZadłuŜenie krajowe - z tytułu SPW - inne tytuły % PKB mld zł 569,9 44,8 420,2 419,4 0,8 mld zł 608,1 47,2 449,1 448,9 0,3 2. ZadłuŜenie zagraniczne - z tytułu SPW - z tytułu kredytów 149,7 121,2 28,5 159,0 127,3 31,7 Źródło: Ministerstwo Finansów, Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach

35 Struktura podmiotowa zadłuŝenia krajowego SP Źródło: Ministerstwo Finansów, Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach , Warszawa 2009

36 Koszty obsługi długu publicznego w Polsce w latach Źródło: Ministerstwo Finansów, Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach , Warszawa 2009

37 Skutki nadmiernego zadłuŝenia moŝliwość powstania kryzysu zadłuŝenia i częściowej lub całkowitej utraty zdolności do terminowej obsługi długu, niebezpieczeństwo bariery popytu na rynku finansowym, wypieranie kapitału prywatnego w dostępie do oszczędności krajowych, negatywny wpływ na poziom rynkowych stóp procentowych i skuteczność polityki monetarnej,

38 Skutki nadmiernego zadłuŝenia negatywne następstwa przekroczenia progów ostroŝnościowych oraz konstytucyjnego limitu 60%, w tym w szczególności: ograniczenie swobody tworzenia budŝetu państwa, pokusa nowelizacji prawa - ograniczenie wiarygodności Polski jako dłuŝnika (premia za ryzyko) opóźnienie wejścia do strefy Euro, postrzeganie Polski jako kraju o podwyŝszonym ryzyku, w tym obniŝenie (lub teŝ brak spodziewanego podwyŝszenia) ratingu długu Polski

39 Prognozy długu publicznego i kosztów jego obsługi do 2012 r. Źródło: Ministerstwo Finansów, Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach , Warszawa 2009

40 Prognoza relacji długu do PKB w latach Źródło: Ministerstwo Finansów, Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach , Warszawa 2009

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Maciej Rapkiewicz, Instytut Sobieskiego,

Maciej Rapkiewicz, Instytut Sobieskiego, sektor rządowy (Skarb Państwa, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej z.o.z., państwowe szkoły wyższe) sektor samorządowy (jednostki samorządu terytorialnego, samodzielne publiczne z.o.z., samorządowe

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce Departament Polityki Makroekonomicznej Sytuacja makroekonomiczna w Polsce 27 lutego 215 ul. Świętokrzyska 12-916 Warszawa tel.: +48 22 694 52 32 fax :+48 22 694 36 3 Prawa autorskie Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH

DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH ĆWICZENIA NR 3 ART. 216 UST. 5 KONSTYTUCJI RP Nie wolno zaciągać pożyczek lub udzielać gwarancji i poręczeń finansowych, w następstwie których państwowy dług

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Anna Trzecińska, Wiceprezes NBP Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Warszawa / XI Kongres Ryzyka Bankowego BIK / 25 października 2016 11-2002 5-2003 11-2003

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

Sytuacja finansowa JST. październik 2011

Sytuacja finansowa JST. październik 2011 Sytuacja finansowa JST październik 2011 1 SYTUACJA MAKROEKONOMICZNA POLSKI W 2012 R. Wybrane wskaźniki i wartości (wg projektu budŝetu państwa na 2012 rok) PKB w ujęciu realnym: wzrost o 4% średnioroczny

Bardziej szczegółowo

Rozwój turystyki w Polsce na przykładzie danych statystycznych

Rozwój turystyki w Polsce na przykładzie danych statystycznych Rozwój turystyki w Polsce na przykładzie danych statystycznych VI Ogólnopolska Konferencja Polskich Stacji Narciarskich i Turystycznych Białka Tatrzańska, 2 4 czerwca 2014 r. Wydatki w gospodarce turystycznej

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 11 / 01 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 00 9 0 fax (+ ) 9 1 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Przewidywane wykonanie na 31.12.2011 r. Plan na 31.12.2012 r. Plan na 31.12.2013 r.

Przewidywane wykonanie na 31.12.2011 r. Plan na 31.12.2012 r. Plan na 31.12.2013 r. Wykonanie na 31.12.2009 r. Wykonanie na 31.12.2010 r. Plan za III kw. 2011 r. Przewidywane wykonanie na 31.12.2011 r. 31.12.2012 r. 31.12.2013 r. 31.12.2014 r. 31.12.2015 r. 31.12.2016 r. 31.12.2017 r.

Bardziej szczegółowo

Dług publiczny w Polsce

Dług publiczny w Polsce Dług publiczny w Polsce dług publiczny jest to zadłużenie wszystkich podmiotów sektora finansów publicznych, po wyeliminowaniu przepływów finansowych pomiędzy tymi podmiotami, przy czym w Polsce do sektora

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach

Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach MINISTERSTWO FINANSÓW Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach 2005-2007 Warszawa, luty 2009 r. Wstęp Ministerstwo Finansów po raz kolejny przygotowało zestaw

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej

Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej dr Ewa Wasilewska II Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa Społeczne wyzwania i problemy XXI wieku. STARZEJĄCE SIĘ SPOŁECZEŃSTWO

Bardziej szczegółowo

Dług publiczny w Polsce

Dług publiczny w Polsce Dług publiczny w Polsce dług publiczny jest to zadłużenie wszystkich podmiotów sektora finansów publicznych, po wyeliminowaniu przepływów finansowych pomiędzy tymi podmiotami, przy czym w Polsce do sektora

Bardziej szczegółowo

DEFICYTY I POTRZEBY POŻYCZKOWE BUDŻETU. dr Teresa Augustyniak-Górna 1

DEFICYTY I POTRZEBY POŻYCZKOWE BUDŻETU. dr Teresa Augustyniak-Górna 1 DEFICYTY I POTRZEBY POŻYCZKOWE BUDŻETU dr Teresa Augustyniak-Górna 1 Deficyt/nadwyżka budżetu państwa, budżetu środków europejskich, budżetu samorządowego, sektora finansów publicznych 1. Ustawa o finansach

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jak kryzys finansowy i fiskalny wpłyn ynął na perspektywę polskiego członkostwa w strefie euro? Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Wiosenna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Zagraniczna mobilność studentów niepełnosprawnych oraz znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej PO WER 2017/2018

Zagraniczna mobilność studentów niepełnosprawnych oraz znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej PO WER 2017/2018 Zagraniczna mobilność studentów niepełnosprawnych oraz znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej PO WER 2017/2018 Od 2014 roku PW bierze udział w projekcie Zagraniczna mobilność studentów niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Elementy systemu podatkowego

Elementy systemu podatkowego Elementy systemu podatkowego I. ogólne prawo podatkowe 1. zobowiązania podatkowe i postępowanie podatkowe ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa 1 2. kontrola skarbowa -ustawa z dnia 28 września

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE czerwiec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Deficyt/nadwyżka budżetu państwa, budżetu środków europejskich, budżetu samorządowego, sektora finansów publicznych

Deficyt/nadwyżka budżetu państwa, budżetu środków europejskich, budżetu samorządowego, sektora finansów publicznych Deficyt/nadwyżka budżetu państwa, budżetu środków europejskich, budżetu samorządowego, sektora finansów publicznych 1. Ustawa o finansach publicznych zawiera definicje legalne deficytu/nadwyżki: budżetu

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE październik Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Zasada równowagi budżetowej w tradycyjnym ujęciu określa konieczność wzajemnego dostosowania ogólnej kwoty wydatków budżetowych do ogólnej kwoty

Zasada równowagi budżetowej w tradycyjnym ujęciu określa konieczność wzajemnego dostosowania ogólnej kwoty wydatków budżetowych do ogólnej kwoty Zasada równowagi budżetowej w tradycyjnym ujęciu określa konieczność wzajemnego dostosowania ogólnej kwoty wydatków budżetowych do ogólnej kwoty dochodów. Ścisłe jej przestrzeganie wykluczałoby więc powstawanie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr Rady Miejskiej w Łodzi z dnia Lp. Wyszczególnienie 2013 (plan po zmianach 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych.

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Prawo finansowe FINANSE Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Metoda podziału Produktu Krajowego Brutto za

Bardziej szczegółowo

Państwowy dług publiczny

Państwowy dług publiczny Państwowy dług publiczny Równowaga finansów publicznych D + P = W + R D Dochody publiczne P Przychody publiczne W Wydatki publiczne R Rozchody publiczne SALDO BUDŻETOWE różnica pomiędzy dochodami a wydatkami

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA NR 3 DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH

ĆWICZENIA NR 3 DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH ĆWICZENIA NR 3 DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH ZASADA JEDNOŚCI BUDŻETOWEJ w znaczeniu formalnym wymóg zawarcia budżetu w jednym dokumencie prawnym. Posiada charakter normatywny. Jest przestrzegana

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 216 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 216 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Publikacja chroniona jest prawami

Bardziej szczegółowo

Rola salda pierwotnego w stabilizowaniu długu publicznego krajów członkowskich strefy euro w latach

Rola salda pierwotnego w stabilizowaniu długu publicznego krajów członkowskich strefy euro w latach Rola salda pierwotnego w stabilizowaniu długu publicznego krajów członkowskich strefy euro w latach 1999 2013 dr hab. Kamilla Marchewka-Bartkowiak, prof. nadzw. UEP dr Marcin Wiśniewski Katedra Polityki

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ W EUROPIE NA 2018 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ W EUROPIE NA 2018 ROK 29.2.207 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 536 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ W EUROPIE NA 208 ROK Końcowe miesiące roku to dla większości menedżerów i specjalistów

Bardziej szczegółowo

Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego. Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017

Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego. Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017 Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017 2000 2001 2002 2003 200 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 201 2015 2016 Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA NR 3 DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH

ĆWICZENIA NR 3 DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH ĆWICZENIA NR 3 DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH PAŃSTWOWY DŁUG PUBLICZNY NOMINALNA WARTOŚĆ ZOBOWIĄZAŃ JEDNOSTEK SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH PO WYELIMINOWANIU WZAJEMNYCH ZOBOWIĄZAŃ PDP jest

Bardziej szczegółowo

Rb-Z KWARTALNE SPRAWOZDANIE O STANIE ZOBOWIĄZAŃ WG TYTUŁÓW DŁUśNYCH ORAZ GWARANCJI I PORĘCZEŃ

Rb-Z KWARTALNE SPRAWOZDANIE O STANIE ZOBOWIĄZAŃ WG TYTUŁÓW DŁUśNYCH ORAZ GWARANCJI I PORĘCZEŃ MINISTERSTWO FINANSÓW, ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny REGON 000551208 Rb-Z KWARTALNE SPRAWOZDANIE O STANIE ZOBOWIĄZAŃ WG TYTUŁÓW DŁUśNYCH

Bardziej szczegółowo

Finanse państwa cz. I. Zadłużenie

Finanse państwa cz. I. Zadłużenie Finanse państwa cz. I Zadłużenie Jedność budżetu Jedność formalna - obowiązek zawarcia budżetu w jednym akcie prawnym. Np. budżet państwa, budżet gminy. Jednosć materialna - środki trafiające do budżetu

Bardziej szczegółowo

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r.

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Unijny rynek gazu model a rzeczywistość Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Analiza trendów Wydobycie gazu w UE w 2010 r. Holandia Wielka

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI Aktualizacja danych wykorzystywanych do obliczania kar ryczałtowych oraz kar pieniężnych wskazywanych Trybunałowi Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE 7 marzec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 77

Bardziej szczegółowo

Pomoc państwa dla przedsiębiorstw w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego

Pomoc państwa dla przedsiębiorstw w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego IV Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 12 marca 2009 Pomoc państwa dla przedsiębiorstw w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego Dr Anna Jarosz-Friis Komisja Europejska, DG ds. Konkurencji, COMP

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/2015 Biuletyn kwartalny

Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/2015 Biuletyn kwartalny Warszawa, 1 czerwca 215 r. Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/215 Biuletyn kwartalny 1. Państwowy dług publiczny (PDP, zadłużenie sektora finansów publicznych po konsolidacji) na koniec I kwartału

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2014 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy wskazać

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ dr Anna Stępniak-Kucharska Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. 2. 3. 4. Cel referatu Dane źródłowe Pojęcie wolności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Oszczędności długoterminowe z perspektywy rynku kapitałowego a wzrost gospodarczy kraju Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Forum Funduszy Inwestycyjnych, Warszawa, 16.06.2016 Model wzrostu Polski oparty

Bardziej szczegółowo

Leasing finansowanie inwestycji innowacyjnych

Leasing finansowanie inwestycji innowacyjnych Rozwój innowacyjny firm w Polsce. Szanse i bariery. Leasing finansowanie inwestycji innowacyjnych Andrzej Sugajski dyrektor generalny Związek Polskiego Leasingu Bariery ekonomiczne w działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

BRE Business Meetings. brebank.pl

BRE Business Meetings. brebank.pl BRE Business Meetings Witamy w świecie ekspertów Innowacje a wzrost gospodarczy Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku SA Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego 05.08.2010 r. brebank.pl

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 24.9.2014 L 280/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 994/2014 z dnia 13 maja 2014 r. zmieniające załączniki VIII i VIIIc do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA PODSEKRETARZ STANU

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA PODSEKRETARZ STANU Warszawa, dnia 02-11-2015 r. MINISTERSTWO ŚRODOWISKA PODSEKRETARZ STANU Janusz Ostapiuk DGO-III.070.1.2015.MK Pani Małgorzata Kidawa-Błońska Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Odpowiadając na pismo

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 27/2017

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 27/2017 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Krajowe ceny zakupu zbóż Na rynku krajowym w pierwszym tygodniu lipca 2017 r. ceny zbóż podstawowych były znacząco wyższe niż w analogicznym okresie 2016 r. W dniach 3 9 lipca

Bardziej szczegółowo

Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/2016 Biuletyn kwartalny

Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/2016 Biuletyn kwartalny Warszawa, 1 czerwca r. Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/ Biuletyn kwartalny 1. Państwowy dług publiczny(pdp, zadłużenie sektora finansów publicznych po konsolidacji) na koniec I kwartału r.

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

jednostki samorządu terytorialnego za okres od początku roku do dnia 30 czerwca roku 2006 SYMBOLE

jednostki samorządu terytorialnego za okres od początku roku do dnia 30 czerwca roku 2006 SYMBOLE MINISTERSTWO FINANSÓW, ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Urząd Miasta Tomaszów Lubelski ul.lwowska 57 22-600 TOMASZÓW LUBELSKI Numer identyfikacyjny REGON 000524157

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa polskiej gospodarki

Transformacja systemowa polskiej gospodarki Transformacja systemowa polskiej gospodarki Wykład 12 WNE UW Jerzy Wilkin Główne cele transformacji Przejście od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej Przejście od autorytarnego socjalizmu

Bardziej szczegółowo

Finanse publiczne. Budżet państwa

Finanse publiczne. Budżet państwa Finanse publiczne Budżet państwa Wieloletni Plan Finansowy Państwa Wieloletni Plan Finansowy Państwa stanowi podstawę do przygotowania projektu ustawy budżetowej na kolejny rok budżetowy. WPFP jest sporządzany

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Wydatki na ochronę zdrowia w

Wydatki na ochronę zdrowia w Wydatki na ochronę zdrowia w wybranych krajach OECD Seminarium BRE CASE Stan finansów ochrony zdrowia 12 czerwca 2008 r. Agnieszka Sowa CASE, IZP CM UJ Zakres analizy Dane OECD Health Data 2007 (edycja

Bardziej szczegółowo

Kryzys finansów publicznych

Kryzys finansów publicznych Kryzys finansów publicznych wymusza wspólną strategię rozwoju: rządowo samorządową na lata 2012-2015 1% PKB w 2011 r. to 15 mld zł 1 Dyskusja między Ministerstwem Finansów w 2011 r., a samorządami stała

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli. Warszawa, 21 lutego 2011 r.

Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli. Warszawa, 21 lutego 2011 r. Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli Warszawa, 21 lutego 2011 r. Udział ubezpieczeń w gospodarce Składka przypisana brutto z ubezpieczeń majątkowych oraz

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2015 r. COM(2015) 639 final ANNEXES 3 to 4 ZAŁĄCZNIKI ZAŁĄCZNIK III: Ogólna ocena zasady dodatkowości (art. 95 RWP) ZAŁĄCZNIK IV: Terminy przedkładania i przyjmowania

Bardziej szczegółowo

finansów w publicznych publicznych wnowagę etową finansowania 4. Dług publiczny oraz sposób b jego obsługi 1. Istota oraz teorie równowagi r

finansów w publicznych publicznych wnowagę etową finansowania 4. Dług publiczny oraz sposób b jego obsługi 1. Istota oraz teorie równowagi r Temat: Równowaga R finansów w publicznych 1. Istota oraz teorie równowagi r finansów publicznych 2. Czynniki kształtuj tujące równowagr wnowagę budŝetow etową 3. Deficyt budŝetowy i źródła a jego finansowania

Bardziej szczegółowo

Oferta produktów ubezpieczeniowych (działalność komercjna)

Oferta produktów ubezpieczeniowych (działalność komercjna) Oferta produktów ubezpieczeniowych (działalność komercjna) KUKE KUKE jest specjalistą w ubezpieczaniu należności eksportowych realizowanych na warunkach kredytowych do blisko 200 krajów świata. Polski

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej

Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej I. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Województwa Opolskiego na lata 2012-2018 1. Zakres i uwarunkowania prawne

Bardziej szczegółowo

BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU. Gala Stolarki Budowlanej 2012

BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU. Gala Stolarki Budowlanej 2012 BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU Gala Stolarki Budowlanej 2012 Warszawa, 26.09.2012 SYTUACJA GOSPODARCZA ORAZ NASTROJE SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ SYTUACJA GOSPODARCZA W UE

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby. Sygnały poprawy

Co mówią liczby. Sygnały poprawy EU27 Produkcja (9m2007): Tekstylia +1 % OdzieŜ +2 % Co mówią liczby. Raport. Tekstylia i odzieŝ w Unii Europejskiej.Trzy kwartały 2007 Produkcja Sygnały poprawy Po raz pierwszy od roku 2000 Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM 3 4 5 6 7 Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające Prof. dr hab. Stanisław Biernat 7 listopada 05 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 99 Podpisanie Układu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do Programu Budowy Kapitału, przedstawionego 4 lipca 2016 r. przez wicepremiera M. Morawieckiego

Komentarz FOR do Programu Budowy Kapitału, przedstawionego 4 lipca 2016 r. przez wicepremiera M. Morawieckiego Komentarz FOR do Programu Budowy Kapitału, przedstawionego 4 lipca 2016 r. przez wicepremiera M. Morawieckiego Autorzy: Aleksander Łaszek Rafał Trzeciakowski Wojciech Zając 04.07.2016 Co dalej z OFE? Przekształcenie

Bardziej szczegółowo

Prognoza łącznej kwoty długu publicznego Powiatu Gryfińskiego na lata

Prognoza łącznej kwoty długu publicznego Powiatu Gryfińskiego na lata Prognoza łącznej kwoty długu publicznego Powiatu Gryfińskiego na lata 2010-2039 Lp. 2007 r. 2008 r. III kw. 2009 r. 2009 r. 2010 r. 2011 r. 2012r. 2013r. 2014r. 1 A. DOCHODY (A1+A2) 58 092 814 59 819 505

Bardziej szczegółowo

Droga Polski do Unii Europejskiej

Droga Polski do Unii Europejskiej Prof. dr hab. Stanisław Biernat Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające STUDIA PODYPLOMOWE 7 listopada 2015 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 1991 Podpisanie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa Małopolskiego na lata

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa Małopolskiego na lata Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa Małopolskiego na lata 2013-2028 Uwagi ogólne: Do obliczeń wielkości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Rozszerzone tabele z tekstu

Rozszerzone tabele z tekstu Rozszerzone tabele z tekstu Tabela III.1. Podstawowe dane o OFE w latach 2001-12. Wyszczególnienie Miara 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Członkowie 1,000 10637 10990 11463 11979

Bardziej szczegółowo

Wpływ członkostwa w UE na polską gospodarkę Raj utracony?

Wpływ członkostwa w UE na polską gospodarkę Raj utracony? Wpływ członkostwa w UE na polską gospodarkę Raj utracony? Dr Główny ekonomista BPH PBK Warszawa, 24 października 2003 Efekty związane z członkostwem w UE dotyczą: L Oczekiwania ludzi i firm L Wpływ na

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo