Analiza literatury i dostępnych danych eksperymentalnych oraz identyfikacja fizycznych mechanizmów rządzących nieciągłym płynięciem plastycznym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza literatury i dostępnych danych eksperymentalnych oraz identyfikacja fizycznych mechanizmów rządzących nieciągłym płynięciem plastycznym"

Transkrypt

1 Analiza literatury i dostępnych danych eksperymentalnych oraz identyfikacja fizycznych mechanizmów rządzących nieciągłym płynięciem plastycznym Zjawisko nieciągłej plastyczności (serrated yielding) zachodzące w metalach i stopach w niskiej temperaturze (poniżej 10 K) jest przykładem materiałowej niestateczności. Polega ono na obserwowalnych w skali makro fluktuacjach granicy plastyczności wokół wzrastającej krzywej wzmocnienia plastycznego. Zjawisko zależy w skomplikowany sposób od warunków odkształcania takich jak temperatura czy prędkość odkształcenia oraz od charakterystyki materiału (np. budowa struktury krystalicznej) [3]. Omawiany efekt jest w wielu aspektach podobny [4] do zachodzącego w wysokich temperaturach efektu Portevin-Le Chatelier (PLC). Ten ostatni zachodzi zwykle w pewnym zakresie temperatur (powyżej temperatury otoczenia) oraz w określonym zakresie odkształceń plastycznych i prędkości odkształcania [1]. Charakterystyczny objaw makroskopowy tego zjawiska zależy od sposobu testowania. Przy próbie obciążania ze stałą prędkością naprężenia obserwuje się powtarzalne gwałtowne przyrosty odkształcenia przy coraz wyższych, stałych poziomach naprężenia ( schodkowy wykres zależności naprężenie odkształcenie). Przy sterowaniu odkształceniowym (stała prędkość odkształcenia) obserwuje się cykliczne gwałtowne spadki wartości naprężenia przy (prawie) stałej wartości odkształcenia (wykres zależności naprężenie - odkształcenie ma kształt piły ). Tłumaczy się to oscylującym wzrostem i spadkiem plastycznej aktywności niezależnie od monotonicznych warunków wymuszenia [1]. Podkreślić jednak należy fakt, że efekt PLC jest [2] wewnętrzną własnością materiału, a nie zjawiskiem zależnym od urządzenia użytego do eksperymentu. Po raz pierwszy został on zaobserwowany w próbce obciążonej jedynie ciężarem własnym, gdzie nie zachodził wpływ warunków przeprowadzenia eksperymentu. Co więcej, wykazuje się, że zjawisko pochodzi od mikrostrukturalnego procesu (DSA dynamic strain ageing) nazywanego dynamicznym starzeniem odkształceniowym będącym dynamiczną interakcją pomiędzy ślizgającymi się dyslokacjami a wolnymi atomami. (Cottrell). Zjawisko jest klasyfikowane jako jeden z przykładów niestateczności plastycznego płynięcia [4], w którym obserwowany spadek naprężenia spowodowany jest gwałtownym wzrostem prędkości odkształcenia, znacząco wyższym od prędkości wymuszanej przez maszynę wytrzymałościową. Inne zjawiska z tej grupy to m.in. spadek naprężenia po uplastycznieniu, formowanie się szyjki, bliźniakowanie deformacji. Takie niestabilne płynięcie plastyczne opisywane jest też [2] jako ujemna wrażliwość naprężenia plastycznego płynięcia (granicy plastyczności) na prędkość odkształcenia (negative strain rate sensitivity SRS), czyli jego spadek związany ze wzrastającą prędkością odkształcenia. W [2], [24] zwraca się uwagę na analogię tego zjawiska z innymi zachodzącymi w fizyce jak ujemna ruchliwość elektronu związana z efektem Gunn a, metastabilne przemiany fazowe w ciałach stałych modelowanych niewypukłymi energiami sprężystości, anormalne dynamiczne tarcie związane z dynamiką trzęsień ziemi itd. Zjawisko to należy odróżnić od innego efektu lokalizacji odkształceń plastycznych spowodowanych powstawaniem i propagacją pasm Ludersa. W tamtym przypadku niestateczne zachowanie się materiału spowodowane jest namnożeniem się dyslokacji przy pierwszym uplastycznieniu, co powoduje lokalne osłabienie odkształceniowe (i odpowiadający mu spadek granicy plastyczności). Efekt Ludersa, w odróżnieniu od efektu PLC nie jest jednak powtarzalny w czasie procesu obciążania. Efekt niestateczności PLC jest klasyfikowany [2], [10] w trzech zasadniczych typach: A, B i C w zależności od charakteru czasowo-przestrzennej organizacji pasm deformacji. Typ A odpowiada deformacjom rozchodzącym się w sposób ciągły wzdłuż osi rozciągania (stanowiącym odosobnione fale plastyczne). Typ B oznacza przerywaną (oscylującą w czasie) propagację odkształcenia (na zasadzie stop-and-go). Wreszcie typ C oznacza pasmo deformacji pojawiające się losowo (stochastycznie [25]) i nie propagujące się wzdłuż próbki poddanej rozciąganiu. Bez względu na typ, każdy efekt PLC, oznaczający niestabilne plastyczne płynięcie powoduje niejednorodną deformację rozciąganej próbki ponieważ odkształcenia plastyczne lokalizują się w pasmach, które mogą być stacjonarne (C) lub wędrować wzdłuż osi rozciągania. Powyższa klasyfikacja została też fenomenologicznie oparta na obserwacji ząbkowania na wykresach zależności naprężenie-odkształcenie. Typ A odpowiada quasi-okresowym uskokom związanym z nukleacją kolejnych pasm PLC, które następnie propagują się wzdłuż osi próbki podobnie jak pasmo Ludersa, ale w powtarzalny sposób. Dla typu C obserwowany jest duży uskok spowodowany uaktywnieniem się własności plastycznych, który jednak nie zmienia się w czasie ani przestrzeni. Natomiast dla typu B obserwuje się nałożenie dodatkowych oscylacji na uskoki charakterystyczne dla czystego typu A, związanych z nieciągłą propagacją pasma zlokalizowanych odkształceń. Niezależnie od typu niestateczność taka ujawnia się jako (powtarzalne) uskoki na krzywej rozciągania i jest związana z lokalnym plastycznym ścinaniem w pasmach poślizgu [17] oraz (w wielu przypadkach) propagującymi się pasmami deformacji. W odniesieniu do materiałów w temperaturach kriogenicznych opisuje się różne mechanizmy tej niestateczności materiałowej, wyróżniając niestateczność termiczną, geometryczną i dyslokacyjną (mechaniczną) [3], [4]. Niestateczność termiczna [28] polega na tym, że nukleacja deformacji może powodować lokalne i propagujące się nagrzewanie z powodu bardzo niskich wartości ciepła właściwego oraz przewodności cieplnej materiału w 1

2 niskich temperaturach. Wtedy, jeśli naprężenie płynięcia (granica plastyczności) malejąco zależy od temperatury, niestateczność może wystąpić w procesie adiabatycznym. Mechanizm niestateczności polega na lawinowo narastającej temperaturze i prędkości deformacji wskutek ruchu termo-aktywowanych dyslokacji (dodatnie sprężenie zwrotne). Prace (m.in.) [3], [29] poddają jednak tę koncepcję krytyce w przypadku materiałów w bardzo niskich temperaturach, dowodząc że nieciągłe płynięcie plastyczne zachodzi w nich według mechanizmu dyslokacyjnego. Niestateczność geometryczna [4] związana jest z mechanizmem przebudowy siatki krystalicznej wskutek deformacji. Efektem może być lokalne zmniejszenie przekroju nośnego, a więc wzrost naprężenia, co w pewnych warunkach może prowadzić do wzrostu prędkości odkształcenia, w konsekwencji do spadku naprężenia i lawinowego rozwoju całego procesu. Niestateczność dyslokacyjna (mechaniczna) uważana jest (w pracy [3]) za podstawowy mechanizm nieciągłego płynięcia w niskich temperaturach. W tej interpretacji (zgodnej z [27]) stosy dyslokacji powodują wzrost koncentracji naprężenia do wielkości rzędu wytrzymałości na ścinanie. Następnie pojawia się samoczynny proces generowania dyslokacji, prowadzący w katastroficzny sposób do uskoku wartości naprężenia. Obserwacje doświadczalne wykazują, że nieciągłe płynięcie w niskich temperaturach pojawia się wyłącznie wraz z ruchem dyslokacji krawędziowych i równocześnie zachodzi tylko poniżej określonej dla danego materiału temperatury, w której charakter dyslokacji zmienia się z krawędziowego na śrubowy. Ponieważ wzrost temperatury (niezależnie od tego czy pochodzi z zewnątrz próbki czy jest spowodowany ruchem dyslokacji) zawsze faworyzuje dyslokacje śrubowe, więc nieciągłe płynięcie w niskich temperaturach nie może być efektem lokalnego nagrzewania, a raczej jest naturalną własnością niskotemperaturowej plastyczności. Eksperymenty wskazują, że temperatura obciążanej próbki nie ulega istotnej zmianie aż do momentu, kiedy naprężenie zaczyna gwałtownie spadać (czyli zmiana temperatury jest postrzegana jako skutek, a nie przyczyna zjawiska). Dla typowego efektu PLC (nie koniecznie w niskich temperaturach) uważa się [12], że warunkami koniecznymi jego zajścia są interakcje pomiędzy dyslokacjami z koncentracją naprężeń oraz procesy dyfuzyjne atomów (DSA) zachodzące w rejonie dyslokacji. Zaobserwowano, że spadek naprężenia związany z plastyczną niestabilnością jest złożonym dwuetapowym procesem. Na poziomie makroskopowym najpierw następuje (liniowy) uskok naprężenia z bardzo dużą prędkością, a następnie zachodzi jego quasi-ekspotencjalny spadek z prędkością znacznie mniejszą [1], [2], [5]. Obserwacje są podobne dla materiałów jednofazowych jak i stopów. Jednakże zwraca się również uwagę [9], że pomimo podobieństw w skali makro (charakter lokalnego ścinania, ewolucja pasm poślizgu, niestateczność poślizgu w pewnych warunkach temperaturowych) występują jakościowe różnice pomiędzy mechanizmami omawianego zjawiska między mono- lub poli-kryształami a stopami. Różnice uwidaczniają się w skali mikro i dotyczą mikrostruktury rozwiniętych dyslokacji i końcowego rozkładu pasm poślizgu. Omawiane efekty nieciągłego płynięcia plastycznego analizowane są eksperymentalnie dla różnego rodzaju materiałów. Eksperymenty dotyczą głównie próby jednoosiowego rozciągania. Dla specyficznych materiałów (jak np. metallic glass [20]), które wykazują asymetrię przy rozciąganiu i ściskaniu znane są też próby ściskania [18]. W zakresie niskich temperatur (kriogenicznych) prac doświadczalnych jest mniej [3]. Typowe (wysokotemperaturowe) zjawisko PLC jest dobrze rozpoznane eksperymentalnie. Przy pomocy nowoczesnych technik doświadczalnych takich jak laserowa ekstensometria [7], [8], [11], [13], [14], [15] [22], ekstensometria optyczna [16] czy pomiar emisji akustycznej, która towarzyszy [8] nukleacji i propagacji pasm poślizgu przeprowadzone zostały badania efektu PLC dla różnych materiałów. Eksperymenty, przeprowadzane zarówno na kryształach jak i rozmaitych stopach, są zwykle ukierunkowane na weryfikację modelu fenomenologicznego opisującego zjawisko oraz na potwierdzenie przyjętej klasyfikacji. Dostarczają informacji o takich parametrach jak typ niestabilności (A, B, C), szerokość pasma poślizgu, odkształcenie w paśmie, prędkość propagacji pasma, lokalna prędkość i lokalna wartość odkształcenia, wielkość i charakter uskoku naprężenia, temperatura na powierzchni próbki. Na podstawie pomiarów można wnioskować o zależnościach czasowo-przestrzennych między obserwowanymi efektami. W [23] przeprowadzano też pomiary energii aktywacji przy powstawaniu uskoku naprężenia i na tej podstawie zaproponowano możliwość rozróżnienia różnych typów omawianej niestateczności. Eksperymenty są przeprowadzane dla różnorakich warunków: szerokich zakresów prędkości rozciągania, szerokich zakresów temperatur, sterowane siłowo lub odkształceniowo itp. Sformułowania równań konstytutywnych opisujących obserwowane zjawisko nieciągłego płynięcia plastycznego można znaleźć w pracach [1], [2], [5], [19]. W większości są one tworzone fenomenologicznie na podstawie obserwacji eksperymentalnych i hipotez co do mechanizmu zjawiska. Praca [4] zawiera próby ustalenia kryteriów niestateczności w zależności od typu (termiczna, geometryczna, dyslokacyjna). W [5] pokazany jest prosty opis matematyczny bazujący na sprężysto-lepkim modelu materiału, uwzględniającym łączną podatność próbki i maszyny wytrzymałościowej oraz łączącego wartość prędkości odkształcenia z gęstością i prędkością dyslokacji. Daje to efekt dopasowania wyników obliczeniowych do eksperymentu. W [19] zastosowano uproszczony model sprężysto - lepko plastyczny, zawierający w uproszczonej formie ujemną czułość na prędkość odkształcenia (negative SRS). Opis różnych podejść do zbudowania modelu 2

3 konstytutywnego zawiera przeglądowy artykuł [1]. Natomiast krytyczną ocenę istniejących modeli oraz propozycję ich poprawienia w celu opisu zjawiska PLC prezentuje praca [2]. Zwraca uwagę, że istniejące modele opisu niestateczności typu PLC nie mogą być bezpośrednio odnoszone do wyników eksperymentalnych, gdyż brak w nich fizykalnej identyfikacji krytycznych parametrów materiałowych odpowiedzialnych za zjawisko. Po drugie modele te nie są w stanie przewidzieć poprawnie takich parametrów pasma PLC jak szerokość, prędkość propagacji czy wartość odkształcenia plastycznego. Po trzecie modele nie są odpowiednie z punktu widzenia mechaniki kontinuum i z tego powodu nie nadają się do implementacji w pakietach MES. Proponowany nowy model sformułowania makroskopowych równań konstytutywnych stara się spiąć mikroskopowy aspekt DSA z zachowaniem na poziomie makro. W efekcie pozwala to ująć nie tylko jakościowe cechy efektu PLC, ale też porównać wyniki pod względem ilościowym z eksperymentem, jako że po identyfikacji podstawowych zmiennych modelu nie pozostają żadne wolne parametry wewnętrzne. Model wprowadza dwie rozłączne skale czasu: jedna związana z prędkością DSA; druga z ruchem dyslokacji. Uwzględnione są interakcje dyslokacji poprzez człon gradientowy drugiego rzędu. (Model pozwalający analizować rozchodzenie się dyslokacji w wielu płaszczyznach poślizgu oraz efekty łączenia się i krzyżowania dyslokacji prezentuje praca [6].) Równania stanowią układ sprzężony w czasie i przestrzeni. Praca prezentuje przybliżone rozwiązania analityczne na granice zakresu PLC oraz na charakterystyki lokalizacji odkształcenia definiujące kinematykę pasm PLC. Rozwiązania numeryczne otrzymane są przy pomocy metody różnic skończonych. Wykazały one m.in. zdolność wykrycia powstawania pasm PLC różnych typów w zależności od założonej prędkości odkształcania i dały efekty zgodne z dostępnymi danymi eksperymentalnymi. Niektóre modele opisujące omawiane zjawisko zostały zaimplementowane w pakietach MES. W [19] posłużono się prostym modelem lepko-plastycznym wprowadzonym do programu LS-DYNA i przeprowadzono nieliniową numeryczną symulację rozciągania próbek gładkich i z karbem. Prace [21], [26] dotyczą innych numerycznych metod symulacji nieciągłego płynięcia plastycznego. Analityczno-numeryczna metoda analizy stateczności i bifurkacji oparta na metodzie numerycznej kontynuacji przedstawiona jest w pracy [26]. 3

4 1. M. Zaiser, P. Hahner, Oscillatory models of plastic deformation: theoretical concepts, Phys. Stat. Sol. (b) 199, , (1997) 2. E. Rizzi, P. Hahner, On the Portvein-Le Chatelier effect: theoretical modeling and numerical results, Int. J. of Plasticity (2002) 3. B. Obst, A. Nyilas, Experimental evidence on the dislocation mchanism of serrated yielding in. f.f.c. metals and alloys at low temperatures, Material Science and Engineering, A137, , (1991) 4. A.M. Dolgin, V.D. Natsik, Criteria of instability and kinetics of jumps under ustable low temperature plastic flow, Acta Universitatis Carolinar Mathematica et physica, vol. 23, (1), 77-87, (1991) 5. B. Obst, A. Nyilas, Time-resolved flow stress behaviour of structural materials at low temperatures, Advance in Cryogenic Engineering (Materials), vol. 44, , (1998) 6. Gang Lu, V.V. Bulatov, N. Kioussis, A nonplanar Peierls-Nabarro model and its application to dislocation cross-slip, (2002) 7. A. Ziegenbein, P. Hähner, H. Neuhäuser, Propagating Portevin LeChatelier deformation bands in Cu- 15 at.% Al polycrystals: experiments and theoretical description, Materials Science and Engineering A , , (2001) 8. Frantis ek Chmelýk, Alf Ziegenbein, Hartmut Neuhauser, Pavel Lukac, Investigating the Portevin Le Chatelier effect by the acoustic emission and laser extensometry techniques, Materials Science and Engineering A324, (2002) 9. H. Neuhauser, On the plasticity of short-range ordered and long-range ordered alloys, Materials Science and Engineering A324, 43 53, (2002) 10. L. Casarotto, R. Tutsch, R. Ritter, J. Weidenmuller, A. Ziegenbein,F. Klose, H. Neuhauser, Propagation of deformation bands investigated by laser scanning extensometry, Computational Materials Science, 26, (2003) 11. F.B. Klose, A. Ziegenbein, J. Weidenmuller, H. Neuhauser, P. Hahner, Portevin LeChatelier effect in strain and stress controlled tensile tests, Computational Materials Science, 26, (2003) 12. F.B. Klose, A. Ziegenbein, F. Hagemann, H. Neuhäuser, P. Hähner, M. Abbadi, A. Zeghloul, Analysis of Portevin-Le Chatelier serrations of type Bin Al Mg, Materials Science and Engineering A369, (2004) 13. H. Neuhäuser,, F.B. Klose, F. Hagemann, J. Weidenmüller, H. Dierke, P. Hähner, On the PLC effect in strain-rate and stress-rate controlled tests studies by laser scanning extensometry, Journal of Alloys and Compounds 378, 13 18, (2004) 14. A. Brinck, H. Neuhäuser, Yield stress and dislocation mechanisms in the D0 3 ordered intermetallic phase Fe 3 Al in the temperature range K, Materials Science and Engineering A , , (2004) 15. F.B. Klose, F. Hagemann, P. Hähner, H. Neuhäuser, Investigation of the Portevin-LeChatelier effect in Al-3wt.%Mg alloys by strain-rate and stress-rate controlled tensile tests, Materials Science and Engineering A , 93 97, (2004) 16. L. Casarotto, R. Tutsch, R. Ritter, H. Dierke, F. Klose, H. Neuhauser, Investigation of PLC bands with optical techniques, Computational Materials Science, 32, (2005) 17. H. Dierke a,*, F. Krawehl a, S. Gra. b, S. Forest b, J. Sˇachl a, H. Neuha user, Portevin LeChatelier e.ect in Al Mg alloys: Infuence of obstacles experiments and modeling, Computational Materials Science, xx, xx-xx (2006) 18. A. Cuniberti, Serrated yielding in long-range ordered 18R Cu Zn Al single crystals, Intermetallics, 14, , (2006) 19. A. Benallal, T. Berstad, T. Borvik, A.H. Clausen, O.S. Hopperstad, Dynamic strain aging and related instabilities: experimental, theoretical and numerical aspects, European Journal of Mechanics A/Solids 25, , (2006) 20. Katharine M. Flores, Structural changes and stress state effects during inhomogeneous flow of metallic glasses, Scripta Materialia, 54, , (2006) 21. R. Balokhonov a,*, V. Romanova a, S. Schmauder, Numerical simulation of intermittent yielding at the macro and mesolevels, Computational Materials Science, 32, (2005) 22. Seong-Gu Hong, Soon-Bok Lee, Dynamic strain aging under tensile and LCF loading conditions, and their comparison in cold worked 316L stainless steel, J. of Nuclear Materials, 328, , (2004) 23. C.L. Hale, W.S. Rollings, M.L. Weaver, Activation energy calculations for discontinuous yielding in Inconel 718SPF, Materials Science and Engineering A300, , (2001) 24. James C.M. Li, Instabilities in micromechanical deformation, Materials Science and Engineering A285, , (2000) 25. P. Hahner and m. Zaiser, From mesoscopic heterogeneity of slip to macroscopic fluctuations of stress and strain, Acta mater. vol. 45, no. 3, (1997) 4

5 26. Sinisa Dj. Mesarovic, Dynamic strain aging and plastic instabilities, J. Mech. Phys. Solids, vol. 43, no. 5, , (1995) 27. Seeger A., Dislocations and mechanical properties of crystals, Wiley, New York, (1957) 28. Basinski Z.S., The instability of plastic flow of metals at very low temperatures, Proc. R. Soc.London, Ser. A, 240: , (1957). 29. Startsev V.I, in F.R.N. Nabarro (ed.) Dislocations in solids, vol. 6, North-Holland, Amsterdam, p. 216, (1983) 5

Szczegóły eksperymentu

Szczegóły eksperymentu Analiza literatury pod kątem przygotowania testów materiałów w niskich temperaturach ze szczególnym uwzględnieniem nieciągłego płynięcia plastycznego, przemian fazowych i propagacji mikrouszkodzeń. Spośród

Bardziej szczegółowo

17. 17. Modele materiałów

17. 17. Modele materiałów 7. MODELE MATERIAŁÓW 7. 7. Modele materiałów 7.. Wprowadzenie Podstawowym modelem w mechanice jest model ośrodka ciągłego. Przyjmuje się, że materia wypełnia przestrzeń w sposób ciągły. Możliwe jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład VI. Odkształcenie materiałów właściwości sprężyste i plastyczne. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład VI. Odkształcenie materiałów właściwości sprężyste i plastyczne. Jerzy Lis Nauka o Materiałach Wykład VI Odkształcenie materiałów właściwości sprężyste i plastyczne Jerzy Lis Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Właściwości materiałów -wprowadzenie 2. Statyczna próba rozciągania.

Bardziej szczegółowo

EKSPERYMENTALNE ORAZ NUMERYCZNE BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH PRÓBEK OPONY SAMOCHODU TERENOWEGO- ANALIZA PORÓWNAWCZA

EKSPERYMENTALNE ORAZ NUMERYCZNE BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH PRÓBEK OPONY SAMOCHODU TERENOWEGO- ANALIZA PORÓWNAWCZA Paweł Baranowski pbaranowski@wat.edu.pl Jerzy Małachowsk jerzy.malachowski@wat.edu.pl Katedra Mechaniki i Informatyki Stosowanej, Wojskowa Akademia Techniczna EKSPERYMENTALNE ORAZ NUMERYCZNE BADANIA WŁAŚCIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ.

Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ. Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ. Jolanta Zimmerman 1. Wprowadzenie do metody elementów skończonych Działanie rzeczywistych

Bardziej szczegółowo

BADANIA STATYCZNE I DYNAMICZNE STOPU ALUMINIUM PA-47 PRZEZNACZONEGO NA KONSTRUKCJE MORSKIE

BADANIA STATYCZNE I DYNAMICZNE STOPU ALUMINIUM PA-47 PRZEZNACZONEGO NA KONSTRUKCJE MORSKIE ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLVIII NR 2 (169) 2007 Lesł aw Kyzioł Zdzisł aw Zatorski Akademia Marynarki Wojennej BADANIA STATYCZNE I DYNAMICZNE STOPU ALUMINIUM PA-47 PRZEZNACZONEGO

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 ALEKSANDER KAROLCZUK a) MATEUSZ KOWALSKI a) a) Wydział Mechaniczny Politechniki Opolskiej, Opole 1 I. Wprowadzenie 1. Technologia zgrzewania

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI Dr inż. Danuta MIEDZIŃSKA, email: dmiedzinska@wat.edu.pl Dr inż. Robert PANOWICZ, email: Panowicz@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Katedra Mechaniki i Informatyki Stosowanej MODELOWANIE WARSTWY

Bardziej szczegółowo

2. ANALIZA NUMERYCZNA PROCESU

2. ANALIZA NUMERYCZNA PROCESU Artykuł Autorski z Forum Inżynierskiego ProCAx, Sosnowiec/Siewierz, 6-9 października 2011r Dr inż. Patyk Radosław, email: radosław.patyk@tu.koszalin.pl, inż. Szcześniak Michał, mieteksszczesniak@wp.pl,

Bardziej szczegółowo

WSTĘPNE MODELOWANIE ODDZIAŁYWANIA FALI CIŚNIENIA NA PÓŁSFERYCZNY ELEMENT KOMPOZYTOWY O ZMIENNEJ GRUBOŚCI

WSTĘPNE MODELOWANIE ODDZIAŁYWANIA FALI CIŚNIENIA NA PÓŁSFERYCZNY ELEMENT KOMPOZYTOWY O ZMIENNEJ GRUBOŚCI WSTĘPNE MODELOWANIE ODDZIAŁYWANIA FALI CIŚNIENIA NA PÓŁSFERYCZNY ELEMENT KOMPOZYTOWY O ZMIENNEJ GRUBOŚCI Robert PANOWICZ Danuta MIEDZIŃSKA Tadeusz NIEZGODA Wiesław BARNAT Wojskowa Akademia Techniczna,

Bardziej szczegółowo

NUMERYCZNE BADANIE PROCESU PRÓBY UDARNOŚCI MATERIAŁÓW

NUMERYCZNE BADANIE PROCESU PRÓBY UDARNOŚCI MATERIAŁÓW MODELOWANIE INŻYNIERSKIE nr 46, ISSN 1896-771X NUMERYCZNE BADANIE PROCESU PRÓBY UDARNOŚCI MATERIAŁÓW Wiesław Barnat 1a, Marek Kordys 1b, Robert Panowicz 1c, Tadeusz Niezgoda 1d, Grzegorz Moneta 1e 1 Katedra

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY MES W MECHANICE

SYSTEMY MES W MECHANICE SPECJALNOŚĆ SYSTEMY MES W MECHANICE Drugi stopień na kierunku MECHANIKA I BUDOWA MASZYN Instytut Mechaniki Stosowanej PP http://www.am.put.poznan.pl Przedmioty specjalistyczne będą prowadzone przez pracowników:

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis Nauka o Materiałach Wykład XI Właściwości cieplne Jerzy Lis Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Stabilność termiczna materiałów 2. Pełzanie wysokotemperaturowe 3. Przewodnictwo cieplne 4. Rozszerzalność

Bardziej szczegółowo

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali 1.1. Wstęp Próba statyczna rozciągania jest podstawowym rodzajem badania metali, mających zastosowanie w technice i pozwala na określenie własności

Bardziej szczegółowo

Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką

Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką Dr hab. Piotr Kiełczyński, prof. w IPPT PAN, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN Zakład Teorii Ośrodków

Bardziej szczegółowo

Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych

Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych Wykorzystanie technik komputerowych w projektowaniu elementów z tworzyw sztucznych Tematyka wykładu Techniki komputerowe, Problemy występujące przy konstruowaniu

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

Recenzja Pracy Doktorskiej

Recenzja Pracy Doktorskiej Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Produkcji i Technologii Materiałów Instytut Inżynierii Materiałowej Dr hab. inż. Michał Szota, Prof. P.Cz. Częstochowa, 15.10.2014 roku Recenzja Pracy Doktorskiej

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII 1. Wykład wstępny 2. Populacje i próby danych 3. Testowanie hipotez i estymacja parametrów 4. Planowanie eksperymentów biologicznych 5. Najczęściej wykorzystywane testy statystyczne

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE CYKLICZNEGO UMOCNIENIA LUB OSŁABIENIA METALI W WARUNKACH OBCIĄŻENIA PROGRAMOWANEGO

ZAGADNIENIE CYKLICZNEGO UMOCNIENIA LUB OSŁABIENIA METALI W WARUNKACH OBCIĄŻENIA PROGRAMOWANEGO acta mechanica et automatica, vol.5 no. () ZAGADNIENIE CYKLICZNEGO UMOCNIENIA LUB OSŁABIENIA METALI W WARUNKACH OBCIĄŻENIA PROGRAMOWANEGO Stanisław MROZIŃSKI *, Józef SZALA * * Instytut Mechaniki i Konstrukcji

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. inż. Wiera Oliferuk profesor nadzwyczajny

Prof. dr hab. inż. Wiera Oliferuk profesor nadzwyczajny Prof. dr hab. inż. Wiera Oliferuk profesor nadzwyczajny 1. Tytuł naukowy (dziedzina, data nadania): profesor nauk technicznych, tytuł nadany przez Prezydenta RP 25 września 2009 roku; 2. Stopień naukowy

Bardziej szczegółowo

METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH.

METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH. METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH. W programie COMSOL multiphisics 3.4 Wykonali: Łatas Szymon Łakomy Piotr Wydzał, Kierunek, Specjalizacja, Semestr, Rok BMiZ, MiBM, TPM, VII, 2011 / 2012 Prowadzący: Dr hab.inż.

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA PLASTYCZNA METALI

OBRÓBKA PLASTYCZNA METALI OBRÓBKA PLASTYCZNA METALI Plastyczność: zdolność metali i stopów do trwałego odkształcania się bez naruszenia spójności Obróbka plastyczna: walcowanie, kucie, prasowanie, ciągnienie Produkty i półprodukty

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WPŁYWU NAGRZEWANIA SIĘ PENETRATORA POCISKU PODKALIBROWEGO NA JEGO WŁASNOŚCI WYTRZYMAŁOŚCIOWE

ANALIZA WPŁYWU NAGRZEWANIA SIĘ PENETRATORA POCISKU PODKALIBROWEGO NA JEGO WŁASNOŚCI WYTRZYMAŁOŚCIOWE ISSN 1230-3801 Zeszyt 132 nr 4/2014, 29-39 ANALIZA WPŁYWU NAGRZEWANIA SIĘ PENETRATORA POCISKU PODKALIBROWEGO NA JEGO WŁASNOŚCI WYTRZYMAŁOŚCIOWE Mariusz MAGIER, Tomasz MERDA Wojskowy Instytut Techniczny

Bardziej szczegółowo

Definicje. Najprostszy schemat blokowy. Schemat dokładniejszy

Definicje. Najprostszy schemat blokowy. Schemat dokładniejszy Definicje owanie i symulacja owanie zastosowanie określonej metodologii do stworzenia i weryfikacji modelu dla danego rzeczywistego Symulacja zastosowanie symulatora, w którym zaimplementowano model, do

Bardziej szczegółowo

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM Dr inż. Witold HABRAT, e-mail: witekhab@prz.edu.pl Politechnika Rzeszowska, Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Dr hab. inż. Piotr NIESŁONY, prof. PO, e-mail: p.nieslony@po.opole.pl Politechnika Opolska,

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH Wydział Mechaniczny Technologiczny PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA

POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH Wydział Mechaniczny Technologiczny PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA POLITECHNIKA ŚLĄSKA W GLIWICACH Wydział Mechaniczny Technologiczny PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Wykorzystanie pakietu MARC/MENTAT do modelowania naprężeń cieplnych Spis treści Pole temperatury Przykład

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów Katedra Wytrzymałości Materiałów Instytut Mechaniki Budowli Wydział Inżynierii Lądowej Politechnika Krakowska Laboratorium Wytrzymałości Materiałów Praca zbiorowa pod redakcją S. Piechnika Skrypt dla studentów

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW PRÓBA UDARNOŚCI METALI Opracował: Dr inż. Grzegorz Nowak Gliwice

Bardziej szczegółowo

DRGANIA ELEMENTÓW KONSTRUKCJI

DRGANIA ELEMENTÓW KONSTRUKCJI DRGANIA ELEMENTÓW KONSTRUKCJI (Wprowadzenie) Drgania elementów konstrukcji (prętów, wałów, belek) jak i całych konstrukcji należą do ważnych zagadnień dynamiki konstrukcji Przyczyna: nawet niewielkie drgania

Bardziej szczegółowo

Dekohezja materiałów. Przedmiot: Degradacja i metody badań materiałów Wykład na podstawie materiałów prof. dr hab. inż. Jerzego Lisa, prof. zw.

Dekohezja materiałów. Przedmiot: Degradacja i metody badań materiałów Wykład na podstawie materiałów prof. dr hab. inż. Jerzego Lisa, prof. zw. Dekohezja materiałów Przedmiot: Degradacja i metody badań materiałów Wykład na podstawie materiałów prof. dr hab. inż. Jerzego Lisa, prof. zw. AGH Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Dekohezja materiałów

Bardziej szczegółowo

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE NR 1676 SUB Gottingen 7 217 872 077 Andrzej PUSZ 2005 A 12174 Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I dr inż. Hanna Smoleńska UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Równowaga termodynamiczna pojęcie stosowane w termodynamice. Oznacza stan, w którym makroskopowe

Bardziej szczegółowo

Metoda elementów skończonych

Metoda elementów skończonych Metoda elementów skończonych Wraz z rozwojem elektronicznych maszyn obliczeniowych jakimi są komputery zaczęły pojawiać się różne numeryczne metody do obliczeń wytrzymałości różnych konstrukcji. Jedną

Bardziej szczegółowo

Wpływ szybkości deformacji oraz temperatury na lepko-plastyczne właściwości komercyjnie czystego tytanu oraz stopu Ti6Al4V

Wpływ szybkości deformacji oraz temperatury na lepko-plastyczne właściwości komercyjnie czystego tytanu oraz stopu Ti6Al4V Wpływ szybkości deformacji oraz temperatury na lepko-plastyczne właściwości komercyjnie czystego tytanu oraz stopu Ti6Al4V Wojciech MOĆKO * Instytut Transportu Samochodowego, ul. Jagiellońska 80, 03-301

Bardziej szczegółowo

Serwohydrauliczna maszyna wytrzymałościowa INSTRON 8850

Serwohydrauliczna maszyna wytrzymałościowa INSTRON 8850 Serwohydrauliczna maszyna wytrzymałościowa INSTRON 8850 Piec Kamera termowizyjna Komora temperaturowa Zasilacz hydrauliczny System Aramis Dane techniczne: przemieszczenie tłoka +/-50mm kąt obrotu tłoka

Bardziej szczegółowo

Determination of stresses and strains using the FEM in the chassis car during the impact.

Determination of stresses and strains using the FEM in the chassis car during the impact. Wyznaczanie naprężeń i odkształceń za pomocą MES w podłużnicy samochodowej podczas zderzenia. Determination of stresses and strains using the FEM in the chassis car during the impact. dr Grzegorz Służałek

Bardziej szczegółowo

16. 16. Badania materiałów budowlanych

16. 16. Badania materiałów budowlanych 16. BADANIA MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH 1 16. 16. Badania materiałów budowlanych 16.1 Statyczna próba ściskania metali W punkcie 13.2 opisano statyczną próbę rozciągania metali plastycznych i kruchych. Dla

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PODSTAWY MODELOWANIA PROCESÓW WYTWARZANIA Fundamentals of manufacturing processes modeling Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5)

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Wojciech Niwiński 30.03.2004 Bartosz Lassak Wojciech Zatorski gr.7lab Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Zadanie laboratoryjne miało na celu zaobserwowanie różnic

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do wykonania symulacji numerycznych CFD w programie PolyFlow 14.0 przepływu płynów nienewtonowskich o właściwościach lepkosprężystych

Instrukcja do wykonania symulacji numerycznych CFD w programie PolyFlow 14.0 przepływu płynów nienewtonowskich o właściwościach lepkosprężystych Instrukcja do wykonania symulacji numerycznych CFD w programie PolyFlow 14.0 przepływu płynów nienewtonowskich o właściwościach lepkosprężystych 1. Uruchamianie programu PolyFlow W ramach projektu symulacje

Bardziej szczegółowo

13. ZMĘCZENIE METALI *

13. ZMĘCZENIE METALI * 13. ZMĘCZENIE METALI * 13.1. WSTĘP Jedną z najczęściej obserwowanych form zniszczenia konstrukcji jest zniszczenie zmęczeniowe, niezwykle groźne w skutkach, gdyż zazwyczaj niespodziewane. Zniszczenie to

Bardziej szczegółowo

DEGRADACJA MATERIAŁÓW

DEGRADACJA MATERIAŁÓW DEGRADACJA MATERIAŁÓW Zmęczenie materiałów Proces polegający na wielokrotnym obciążaniu elementu wywołującym zmienny stan naprężeń Zmienność w czasie t wyraża się częstotliwością, wielkością i rodzajem

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE ZA POMOCĄ MES Analiza statyczna ustrojów powierzchniowych

MODELOWANIE ZA POMOCĄ MES Analiza statyczna ustrojów powierzchniowych MODELOWANIE ZA POMOCĄ MES Analiza statyczna ustrojów powierzchniowych PODSTAWY KOMPUTEROWEGO MODELOWANIA USTROJÓW POWIERZCHNIOWYCH Budownictwo, studia I stopnia, semestr VI przedmiot fakultatywny rok akademicki

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE I BADANIA EKSPERYMENTALNE PĘKANIA CIENKICH POWŁOK CERAMICZNYCH I WĘGLOWYCH

MODELOWANIE I BADANIA EKSPERYMENTALNE PĘKANIA CIENKICH POWŁOK CERAMICZNYCH I WĘGLOWYCH 5-2011 T R I B O L O G I A 101 Marcin KOT *, Wiesław RAKOWSKI *, Łukasz MAJOR **, Paulina INDYKA ** MODELOWANIE I BADANIA EKSPERYMENTALNE PĘKANIA CIENKICH POWŁOK CERAMICZNYCH I WĘGLOWYCH ANALYSIS OF FRACTURE

Bardziej szczegółowo

ANALIA STATYCZNA UP ZA POMOCĄ MES Przykłady

ANALIA STATYCZNA UP ZA POMOCĄ MES Przykłady ANALIZA STATYCZNA UP ZA POMOCĄ MES Przykłady PODSTAWY KOMPUTEROWEGO MODELOWANIA USTROJÓW POWIERZCHNIOWYCH Budownictwo, studia I stopnia, semestr VI przedmiot fakultatywny rok akademicki 2013/2014 Instytut

Bardziej szczegółowo

RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN - Artykuły farmaceutyczne i kosmetyczne.

RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN - Artykuły farmaceutyczne i kosmetyczne. RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN - Artykuły farmaceutyczne i kosmetyczne. Zadania pomiarowe w pracach badawczo-rozwojowych Głównym przedmiotem zainteresowań farmacji i kosmetyki w tym zakresie są

Bardziej szczegółowo

Sylabus. Zaawansowana analiza danych eksperymentalnych Advanced analysis of experimental data

Sylabus. Zaawansowana analiza danych eksperymentalnych Advanced analysis of experimental data Sylabus Nazwa przedmiotu (w j. polskim i angielskim) Nazwisko i imię prowadzącego (stopień i tytuł naukowy) Zaawansowana analiza danych eksperymentalnych Advanced analysis of experimental data dr Grzegorz

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLVI NR 3 (162) 2005

ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLVI NR 3 (162) 2005 ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLVI NR 3 (162) 2005 Bogdan Szturomski WYTYCZNE DO TENSOMETRYCZNYCH POMIARÓW ROZCIĄGANIA PRÓBKI ALUMINIOWEJ PODDANEJ JEDNOSTRONNEMU ODDZIAŁYWANIU CZYNNIKA

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PARAMETRÓW OBRÓBKI CIEPLNEJ TAŚM ZE STALI X6CR17 NA ICH WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ

WPŁYW PARAMETRÓW OBRÓBKI CIEPLNEJ TAŚM ZE STALI X6CR17 NA ICH WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ 2 Prace IMŻ 2 (2012) Krzysztof RADWAŃSKI, Jerzy WIEDERMANN Instytut Metalurgii Żelaza Andrzej ADAMIEC Przeróbka Plastyczna na Zimno Baildon Sp. z o.o. Jarosław GAZDOWICZ Instytut Metalurgii Żelaza WPŁYW

Bardziej szczegółowo

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 SPIS TREŚCI 1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 1. ZARYS DYNAMIKI MASZYN 13 1.1. Charakterystyka ogólna 13 1.2. Drgania mechaniczne 17 1.2.1. Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW

BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW 16/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW ORŁOWICZ Władysław, OPIEKUN Zenon

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Załącznik nr 2 Odniesienie efektów kierunkowych do efektów obszarowych i odwrotnie Załącznik nr 2a - Tabela odniesienia

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I ZARZĄDZANIA POLITECHNIKA POZNAŃSKA. Laboratorium MES projekt

WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I ZARZĄDZANIA POLITECHNIKA POZNAŃSKA. Laboratorium MES projekt WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I ZARZĄDZANIA POLITECHNIKA POZNAŃSKA Laboratorium MES projekt Wykonali: Tomasz Donarski Prowadzący: dr hab. Tomasz Stręk Maciej Dutka Kierunek: Mechanika i budowa maszyn Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie sił w przegubach maszyny o kinematyce równoległej w trakcie pracy, z wykorzystaniem metod numerycznych

Wyznaczanie sił w przegubach maszyny o kinematyce równoległej w trakcie pracy, z wykorzystaniem metod numerycznych kinematyka równoległa, symulacja, model numeryczny, sterowanie mgr inż. Paweł Maślak, dr inż. Piotr Górski, dr inż. Stanisław Iżykowski, dr inż. Krzysztof Chrapek Wyznaczanie sił w przegubach maszyny o

Bardziej szczegółowo

Modelowanie biomechaniczne. Dr inż. Sylwia Sobieszczyk Politechnika Gdańska Wydział Mechaniczny KMiWM 2005/2006

Modelowanie biomechaniczne. Dr inż. Sylwia Sobieszczyk Politechnika Gdańska Wydział Mechaniczny KMiWM 2005/2006 Modelowanie biomechaniczne Dr inż. Sylwia Sobieszczyk Politechnika Gdańska Wydział Mechaniczny KMiWM 2005/2006 Zakres: Definicja modelowania Modele kinematyczne ruch postępowy, obrotowy, przemieszczenie,

Bardziej szczegółowo

ZASADY OBLICZANIA NOŚNOŚCI RAM STALOWYCH W ZALEŻNOŚCI OD SCENARIUSZA POŻARU

ZASADY OBLICZANIA NOŚNOŚCI RAM STALOWYCH W ZALEŻNOŚCI OD SCENARIUSZA POŻARU PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 4 (132) 2004 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 4 (132) 2004 Zofia Laskowska* ZASADY OBLICZANIA NOŚNOŚCI RAM STALOWYCH W ZALEŻNOŚCI OD SCENARIUSZA

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA INŻYNIERSKA

PRACA DYPLOMOWA INŻYNIERSKA PRACA DYPLOMOWA INŻYNIERSKA Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Mechaniki. Zastosowanie metody elementów skończonych do oceny stanu wytężenia obudowy silnika pompy próżniowej Student: Tomasz Sczesny

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania. Projekt: Metoda Elementów Skończonych Program: COMSOL Multiphysics 3.4

Politechnika Poznańska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania. Projekt: Metoda Elementów Skończonych Program: COMSOL Multiphysics 3.4 Politechnika Poznańska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Projekt: Metoda Elementów Skończonych Program: COMSOL Multiphysics 3.4 Prowadzący: prof. nadzw. Tomasz Stręk Spis treści: 1.Analiza przepływu

Bardziej szczegółowo

Nauka o materiałach III

Nauka o materiałach III Pomiar twardości metali metodami: Brinella, Rockwella i Vickersa Nr ćwiczenia: 1 Zapoznanie się z zasadami pomiaru, budową i obsługą twardościomierzy: Brinella, Rockwella i Vickersa. Twardościomierz Brinella

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: MODELOWANIE I SYMULACJA PROCESÓW WYTWARZANIA Modeling and Simulation of Manufacturing Processes Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy specjalności PSM Rodzaj zajęć: wykład,

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE EFEKTU SUPERSPRĘŻYSTOŚCI METODĄ ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH

MODELOWANIE EFEKTU SUPERSPRĘŻYSTOŚCI METODĄ ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH MODELOWANIE INŻYNIERSKIE nr 52, ISSN 1896-771X MODELOWANIE EFEKTU SUPERSPRĘŻYSTOŚCI METODĄ ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH Beata Młocek Instytut Nauki o Materiałach, Uniwersytet Śląski bmlocek@us.edu.pl Streszczenie

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA

6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA 6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA 6.1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z rodzajami obróbki cieplno plastycznej i ich wpływem na własności metali. 6.2. Wprowadzenie Obróbką cieplno-plastyczną, zwaną potocznie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska

Politechnika Poznańska Politechnika Poznańska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Mechanika i Budowa Maszyn Grupa M2 Semestr V Metoda Elementów Skończonych prowadzący: dr hab. T. Stręk, prof. nadzw. wykonawcy: Grzegorz Geisler

Bardziej szczegółowo

Wybrane problemy numerycznej symulacji trójpunktowego zginania próbek z kości korowej

Wybrane problemy numerycznej symulacji trójpunktowego zginania próbek z kości korowej Mgr inż. Małgorzata JOHN, email: malgorzata.john@polsl.pl Politechnika Śląska Dr hab. inż. Marek GZIK, prof. nzw. w Pol. Śl., email: marek.gzik@polsl.pl Politechnika Śląska Wybrane problemy numerycznej

Bardziej szczegółowo

ODKSZTAŁCANIE NA ZIMNO I WYŻARZANIE MATERIAŁÓW

ODKSZTAŁCANIE NA ZIMNO I WYŻARZANIE MATERIAŁÓW 8 Ćwiczenie 1 ODKSZTAŁCANIE NA ZIMNO I WYŻARZANIE MATERIAŁÓW Celem ćwiczenia jest: - poznanie zjawisk wywołujących umocnienie materiałów, - poznanie wpływu wyżarzania odkształconego na zimno materiału

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA *

Ćwiczenie 6 STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA * Ćwiczenie 6 1. CEL ĆWICZENIA TATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA * Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z przebiegiem próby rozciągania i wielkościami wyznaczanymi podczas tej próby. 2. WIADOMOŚCI PODTAWOWE Próba

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

WYTRZYMAŁOŚĆ POŁĄCZEŃ KLEJOWYCH WYKONANYCH NA BAZIE KLEJÓW EPOKSYDOWYCH MODYFIKOWANYCH MONTMORYLONITEM

WYTRZYMAŁOŚĆ POŁĄCZEŃ KLEJOWYCH WYKONANYCH NA BAZIE KLEJÓW EPOKSYDOWYCH MODYFIKOWANYCH MONTMORYLONITEM KATARZYNA BIRUK-URBAN WYTRZYMAŁOŚĆ POŁĄCZEŃ KLEJOWYCH WYKONANYCH NA BAZIE KLEJÓW EPOKSYDOWYCH MODYFIKOWANYCH MONTMORYLONITEM 1. WPROWADZENIE W ostatnich latach można zauważyć bardzo szerokie zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Propozycje tematów prac magisterskich dla studentów planujących obronę w roku akademickim 2016/2017 lub w latach późniejszych.

Propozycje tematów prac magisterskich dla studentów planujących obronę w roku akademickim 2016/2017 lub w latach późniejszych. dr M. Kopernik Propozycje tematów prac magisterskich dla studentów planujących obronę w roku akademickim 2016/2017 lub w latach późniejszych. Tematy inżynierskie mogą być podobne, ale realizowane w węższym

Bardziej szczegółowo

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU I. KARTA PRZEDMIOTU. Nazwa przedmiotu: KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROJEKTOWANIA Z CAD 2. Kod przedmiotu: Ko 3. Jednostka prowadząca: Wydział Mechaniczno-Elektryczny 4. Kierunek: Mechanika i budowa maszyn

Bardziej szczegółowo

KATEDRA MECHANIKI I INFORMATYKI STOSOWANEJ. Wydział Mechaniczny Wojskowej Akademii Technicznej ul. Gen. Sylwestra Kaliskiego 2, 00-908 Warszawa 49

KATEDRA MECHANIKI I INFORMATYKI STOSOWANEJ. Wydział Mechaniczny Wojskowej Akademii Technicznej ul. Gen. Sylwestra Kaliskiego 2, 00-908 Warszawa 49 KATEDRA MECHANIKI I INFORMATYKI STOSOWANEJ Wydział Mechaniczny Wojskowej Akademii Technicznej ul. Gen. Sylwestra Kaliskiego 2, 00-908 Warszawa 49 Dr hab. inż. Jerzy Małachowski, prof. nadzw. WAT Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Analiza niestabilności powstających w trakcie procesu wytłaczania

Analiza niestabilności powstających w trakcie procesu wytłaczania Analiza niestabilności powstających w trakcie procesu wytłaczania Mateusz Barczewski Stypendysta projektu pt. Wsparcie stypendialne dla doktorantów na kierunkach uznanych za strategiczne z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

Modelowanie Wspomagające Projektowanie Maszyn

Modelowanie Wspomagające Projektowanie Maszyn Modelowanie Wspomagające Projektowanie Maszyn TEMATY ĆWICZEŃ: 1. Metoda elementów skończonych współczynnik kształtu płaskownika z karbem a. Współczynnik kształtu b. MES i. Preprocesor ii. Procesor iii.

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne urządzenie do badania zmęczenia cieplnego metali i stopów

Innowacyjne urządzenie do badania zmęczenia cieplnego metali i stopów Innowacyjne urządzenie do badania zmęczenia cieplnego metali i stopów Andrzej Pytel, Tadeusz Grochal, Krzysztof Jaśkowiec Zakład Stopów Żelaza 1 Zmęczenie cieplne cele Cele budowy stanowiska badawczego

Bardziej szczegółowo

STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU

STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU NiTi 53-57% Ni, Ti50Ni48,5Co1,5 Przemiana martenzytyczna termosprężysta: wyniku wzajemnego dopasowania sieci macierzystej i tworzącego się martenzytu zachodzi odkształcenie sprężyste.

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska

Politechnika Poznańska Politechnika Poznańska Metoda Elementów Skończonych Prowadzący: dr hab. T. Stręk prof. PP Autorzy: Maciej Osowski Paweł Patkowski Kamil Różański Wydział: Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Kierunek: Mechanika

Bardziej szczegółowo

Wykład FIZYKA I. 5. Energia, praca, moc. http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak

Wykład FIZYKA I. 5. Energia, praca, moc. http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Wykład FIZYKA I 5. Energia, praca, moc Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Instytut Fizyki Politechniki Wrocławskiej http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html ENERGIA, PRACA, MOC Siła to wielkość

Bardziej szczegółowo

Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych

Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych dr Piotr Sulewski POMORSKA AKADEMIA PEDAGOGICZNA W SŁUPSKU KATEDRA INFORMATYKI I STATYSTYKI Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych Wprowadzenie Obecnie bardzo

Bardziej szczegółowo

2016-01-06 WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE PĘKANIE. Dekohezja. Wytrzymałość materiałów. zniszczenie materiału pod wpływem naprężeń

2016-01-06 WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE PĘKANIE. Dekohezja. Wytrzymałość materiałów. zniszczenie materiału pod wpływem naprężeń WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE PĘKANIE Dekohezja zniszczenie materiału pod wpływem naprężeń pękanie zmęczenie udar skrawanie Wytrzymałość materiałów Typowo dla materiałów ceramicznych: 10 20 R m rozc. = R m ścisk.

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W)

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W) EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU "MECHATRONIKA" nazwa kierunku studiów: Mechatronika poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia profil kształcenia: ogólnoakademicki symbol kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Joanna Dulińska Radosław Szczerba Wpływ parametrów fizykomechanicznych betonu i elastomeru na charakterystyki dynamiczne wieloprzęsłowego mostu żelbetowego z łożyskami elastomerowymi Impact of mechanical

Bardziej szczegółowo

BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. MAKROSTRUKTURA 2. MIKROSTRUKTURA 3. STRUKTURA KRYSTALICZNA Makrostruktura

Bardziej szczegółowo

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA I. 1 Nazwa modułu kształcenia Wytrzymałość materiałów Informacje ogólne 2 Nazwa jednostki prowadzącej moduł Państwowa Szkoła Wyższa im. Papieża Jana Pawła II,Katedra Nauk Technicznych,

Bardziej szczegółowo

Dotyczy to zarówno istniejących już związków, jak i związków, których jeszcze dotąd nie otrzymano.

Dotyczy to zarówno istniejących już związków, jak i związków, których jeszcze dotąd nie otrzymano. Chemia teoretyczna to dział chemii zaliczany do chemii fizycznej, zajmujący się zagadnieniami związanymi z wiedzą chemiczną od strony teoretycznej, tj. bez wykonywania eksperymentów na stole laboratoryjnym.

Bardziej szczegółowo

Trwałość zmęczeniowa złączy spawanych elementów konstrukcyjnych

Trwałość zmęczeniowa złączy spawanych elementów konstrukcyjnych Trwałość zmęczeniowa złączy spawanych elementów konstrukcyjnych Prof. dr hab. inŝ. Tadeusz ŁAGODA Katedra Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn Wydział Mechaniczny Politechnika Opolska Maurzyce (1928)

Bardziej szczegółowo

Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-LOG-1082 Podstawy nauki o materiałach Fundamentals of Material Science

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TARCIA NA NIERÓWNOMIERNOŚĆ ODKSZTAŁCEŃ WYROBU W PROCESIE KUCIA SOBODNEGO

WPŁYW TARCIA NA NIERÓWNOMIERNOŚĆ ODKSZTAŁCEŃ WYROBU W PROCESIE KUCIA SOBODNEGO 4-2003 T R I B O L O G I A 287 Piotr Lacki WPŁYW TARCIA NA NIERÓWNOMIERNOŚĆ ODKSZTAŁCEŃ WYROBU W PROCESIE KUCIA SOBODNEGO THE INFLUENCE OF FRICTION ON STRAIN HETEROGENEITY OF A PRODUCT IN AN OPEN DIE FORGING

Bardziej szczegółowo

Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych

Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych Scientific Works of Institute of Ceramics and Building Materials Nr 13 ISSN 1899-3230 Rok VI Warszawa Opole 2013 Teksty publikowane w Pracach Instytutu Ceramiki

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Jesionek Zastosowanie symulacji dynamiki cieczy oraz ośrodków sprężystych w symulatorach operacji chirurgicznych.

Katarzyna Jesionek Zastosowanie symulacji dynamiki cieczy oraz ośrodków sprężystych w symulatorach operacji chirurgicznych. Katarzyna Jesionek Zastosowanie symulacji dynamiki cieczy oraz ośrodków sprężystych w symulatorach operacji chirurgicznych. Jedną z metod symulacji dynamiki cieczy jest zastosowanie metody siatkowej Boltzmanna.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY MECHANIKI OŚRODKÓW CIĄGŁYCH

PODSTAWY MECHANIKI OŚRODKÓW CIĄGŁYCH 1 Przedmowa Okładka CZĘŚĆ PIERWSZA. SPIS PODSTAWY MECHANIKI OŚRODKÓW CIĄGŁYCH 1. STAN NAPRĘŻENIA 1.1. SIŁY POWIERZCHNIOWE I OBJĘTOŚCIOWE 1.2. WEKTOR NAPRĘŻENIA 1.3. STAN NAPRĘŻENIA W PUNKCIE 1.4. RÓWNANIA

Bardziej szczegółowo

Projekt FPP "O" Kosma Jędrzejewski 13-12-2013

Projekt FPP O Kosma Jędrzejewski 13-12-2013 Projekt FPP "O" Kosma Jędrzejewski --0 Projekt polega na wyznaczeniu charakterystyk gęstości stanów nośników ładunku elektrycznego w obszarze aktywnym lasera półprzewodnikowego GaAs. Wyprowadzenie wzoru

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: MODELOWANIE PROCESÓW ENERGETYCZNYCH Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ POLITECHNIKA ŁÓDZKA ul. Żeromskiego 116 90-924 Łódź KATEDRA BUDOWNICTWA BETONOWEGO NIP: 727 002 18 95 REGON: 000001583 LABORATORIUM BADAWCZE MATERIAŁÓW I KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH Al. Politechniki 6 90-924

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja izolacji cieplnej podłogi na gruncie pod dużą halą przemysłową

Optymalizacja izolacji cieplnej podłogi na gruncie pod dużą halą przemysłową Optymalizacja izolacji cieplnej podłogi na gruncie pod dużą halą przemysłową Agnieszka Rajek Promotor: dr inż. Andrzej Górka Zakres pracy : 1. Przegląd technologii wykonywania podłóg w halach przemysłowych

Bardziej szczegółowo

RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej

RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej Zadania w zakresie badań i rozwoju Roztwory polimerowe stosowane są w różnych

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2)

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) Posiadane uprawnienia: ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO NR AB 120 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji Wydanie nr 5 z 18 lipca 2007

Bardziej szczegółowo