UWARUNKOWANIA DOKTRYNALNE POLITYKI INTERNETOWEJ PAŃSTWA A POLITYKA GOSPODARCZA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "UWARUNKOWANIA DOKTRYNALNE POLITYKI INTERNETOWEJ PAŃSTWA A POLITYKA GOSPODARCZA"

Transkrypt

1 Krzysztof Piech UWARUNKOWANIA DOKTRYNALNE POLITYKI INTERNETOWEJ PAŃSTWA A POLITYKA GOSPODARCZA Politykę państwa w tym specyficznym sektorze jakim jest gospodarka elektroniczna i medium bezpośrednio z nią związane Internet, definiował będę jako świadome oddziaływanie państwa na Internet w Polsce, w określonym celu, przy użyciu określonych narzędzi i środków w otoczeniu uwarunkowań doktrynalnych, wewnętrznych i zewnętrznych. 1 Pod pojęciem państwa rozumiał będę nie tylko władzę wykonawczą w postaci rządu, ale też wszystkie jednostki mogące mieć wpływ na rozwój sektora, czego konieczność spowodowana jest brakiem w Polsce jednej, konkretnej instytucji odpowiedzialnej za tę politykę. 1. Wstęp Uwarunkowania polityki to takie stany zjawisk i ich przemiany, które są niezależne od podmiotów polityki, a wpływają na jej kształt. Niezależność ta dotyczy krótkiego okresu czasu, gdyż w długim uwarunkowania się zmieniają, często pod wpływem właśnie polityki państwa. Rozróżnienie pomiędzy długim i krótkim okresem czasu jest dość płynne i umowne. Czym innym będzie w przypadku polityki gospodarczej (powiedzmy 10 lat), a czym innym w przypadku polityki internetowej (1-2 lata). Jest też tak, że wprowadzane przez władze zmiany prawne również stają się uwarunkowaniami polityki, jeśli mają być one trwałe i niezmienne, a przynajmniej nie mogą być dostosowywane do bieżących potrzeb. Najczęściej spotykanym podziałem uwarunkowań polityki państwa jest podział dychotomiczny na uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne. Dodać do nich należy jednak jeszcze uwarunkowania doktrynalne (lub ekonomiczne, w sensie teorii ekonomii), które nie mieszczą się w powyższym podziale. W przypadku Polski można by było spróbować zaliczyć je do uwarunkowań zewnętrznych, jednak w przypadku Stanów Zjednoczonych bardziej do wewnętrznych. Ze względu na trudności klasyfikacyjne i specyfikę, wyodrębniam je jako oddzielną grupę. Uwarunkowania doktrynalne polityki są to takie poglądy i teorie ekonomiczne, które mają wpływ na prowadzoną w państwie politykę. 2. Pojęcie nowa gospodarka Uwarunkowania doktrynalne polityki gospodarczej i dużej części (jeśli nie większości) jej tzw. polityk szczegółowych, znane są dość powszechnie od wielu lat. Natomiast w przypadku polityki internetowej wyjaśnić należy, że uwarunkowania te 1 K. Piech, Polityka internetowa próba ujęcia teoretycznego, Polityka Gospodarcza nr 1/1999, s K. Piech, Teoretyczne i praktyczne aspekty polityki internetowej państwa w Polsce, badania własne Katedry Polityki Gospodarczej, Warszawa, listopad 2000.

2 178 Polityka Gospodarcza nr 4 (2000), s dopiero są tworzone. Popularne pojęcie new economy, czyli nowa gospodarka, nie zostało jeszcze w sposób zadowalający opisane, mimo że kształtowane jest już od ok. 15 lat. W polskich źródłach, a także w potocznych wypowiedziach, różnie bywa zresztą często tłumaczone, np. jako nowa ekonomia (ang. economics), a nie nowa gospodarka (ang. economy). Słowa te obejmują swoim zasięgiem znaczeniowym również inne, pokrewne pojęcia, takie jak: gospodarka informacyjna, gospodarka sieciowa, cyfrowa, gospodarka oparta na wiedzy (knowledge economy). Opracowania, które jednak już powstały na ten temat, uprawniają jednak do stwierdzenia, że istnieją już uwarunkowania doktrynalne polityki internetowej. Nawet jeśli nie są ujęte w sposób formalny w logiczne i wewnętrznie spójne teorie ekonomiczne poparte wzorami matematycznymi, to panujący dość powszechnie pogląd o korzystnej roli gospodarki elektronicznej w rozwoju krajów (przykład Irlandii, Słowenii, Stanów Zjednoczonych) jest na ogół nie podważany. Potwierdzają to przytaczane w literaturze wskaźniki ekonomiczne i wyniki licznych badań (prowadzonych głównie w USA). Natomiast byłoby nieuzasadnione stwierdzenie, że istnieją nowe uwarunkowania doktrynalne polityki gospodarczej uwzględniającej istnienie nowej gospodarki. Te są jeszcze w trakcie tworzenia, aczkolwiek doświadczenia wielu państw dowodzą, że ich polityka oparta jest o pewną, występującą już w rzeczywistości, praktykę gospodarczą. Tworzą już pewien paradygmat, ale nie doczekały się one jednak jeszcze formalizacji w teorii ekonomii. New economy jest wyrażeniem związanym nie tylko z Internetem i nowoczesnymi technologiami teleinformatycznymi. Dotyczy również zachodzących za ich pośrednictwem procesów globalizacji. Mówi się więc o tym w kontekście innego określenia: rewolucja informacyjna. Zachodzące obecnie na świecie zmiany można oszacować na tak ogromne dla rozwoju otaczającego nas świata, jak rewolucja przemysłowa z przełomu XVII i XIX wieku. Zmieniła ona na trwałe wygląd i strukturę gospodarek oraz społeczeństw. To samo zachodzi obecnie. Nowa gospodarka jest pojęciem bardzo popularnym w Stanach Zjednoczonych. Mimo to coraz częściej obecne jest w europejskiej i polskiej prasie i literaturze. Poniżej przytoczona zostanie dość obrazowa jego definicja. Kiedy mówimy o nowej gospodarce, mówimy o świecie, w którym ludzie pracują swoimi mózgami, a nie rękoma. O świecie, w którym technologia komunikacyjna tworzy globalną konkurencję ( ). O świecie, w którym innowacyjność jest ważniejsza niż produkcja masowa. O świecie, w którym bardziej inwestuje się w nowe pomysły lub w środki do ich stworzenia, niż w nowe maszyny. O świecie, w którym szybkie zmiany są normalnością. O świecie, przynajmniej tak różnym od tego, co było wcześniej, jak era przemysłowa różniła się od poprzedzającej ją ery feudalnej. O świecie tak odmiennym, że jego powstanie może być określone wyłącznie jako rewolucja. 2 Źródło: Wired's Encyclopedia of the New Economy, cyt. za: We're not in the industrial age anymore, New Economy Watch, wrzesień Wired's Encyclopedia of the New Economy, cyt. za: We're not in the industrial age anymore, New Economy Watch, wrzesień 2000.

3 K. Piech: Uwarunkowania doktrynalne polityki internetowej państwa a polityka gospodarcza 179 Nowa gospodarka spowodowała nie tylko powstanie nowych zawodów, ale wymaga też innego podejścia do uczenia się. Powstało wyrażenie: just-in-time learning 3 (od japońskiego systemu zarządzania just-in-time), polegającego na dostarczaniu wiedzy i umiejętności studentowi/uczniowi dokładnie wtedy, kiedy są wymagane, zgodnie z potrzebami osoby uczącej się. Odchodzi się od wąskich specjalizacji, na rzecz ogólnej i rozległej wiedzy oraz umiejętności błyskawicznego jej pogłębienia, w tym przy wykorzystaniu Internetu. W przypadku nowej gospodarki ma to szczególnie duże znaczenie. Porównania różnych elementów starej i nowej gospodarki można dokonać w sposób dość syntetyczny. Tab. 1. Stara a Nowa Gospodarka Pozycja Stara Gospodarka Nowa Gospodarka Charakterystyki gospodarki: Rynki stabilne dynamiczne Rozmiar konkurencji narodowa globalna Forma organizacyjna hierarchiczna, biurokratyczna sieciowa Przemysł: Organizacja produkcji produkcja masowa produkcja płynna Kluczowe czynniki wzrostu kapitał/praca innowacja/wiedza Kluczowy czynnik rozwoju mechanizacja ucyfrowienie (digitalization) technologicznego Źródło przewagi obniżenie kosztów innowacja, jakość, konkurencyjnej przez ekonomię skali Ważność badań/innowacji mała-średnia wysoka Relacje z innymi firmami samodzielność alianse i współpraca Siła robocza: Cel polityki pełne zatrudnienie wyższe płace realne i dochody Umiejętności specjalizacja szerokie umiejętności i ogólne treningi Wymagane wykształcenie umiejętność lub stopień uczenie się przez całe życie Relacje pracownicykierownicy przeciwnicy współpracownicy Rodzaj zatrudnienia stabilne odznaczające się ryzykiem i okazją Rząd: Relacje biznes-rząd narzucenie wymagań tworzenie możliwości wzrostu Regulacje rozkazywanie i kontrola narzędzia rynkowe, płynność Źródło: R. Atkinson, R. Court, The New Economy Index: Understanding America s Economic Transformation, Progressive Policy Institute, Washington, November 1998, s Por. K. Piech, Just-in-time learning nowy paradygmat procesu uczenia epoki rewolucji informacyjnej, [w:] Niech zmiana będzie szansą, Uniwersytet Szczeciński, Świnoujście, listopad 2000 (materiały konferencyjne).

4 180 Polityka Gospodarcza nr 4 (2000), s Podstawą nowej gospodarki nie są tradycyjnie rozumiane czynniki pracy, lecz informacja. A nawet nie tyle informacja, co jej zmiana. Jest ona jednocześnie zagrożeniem dla starej gospodarki, ale i wyzwaniem, dla nowej. 3. Dowody na korzystny wpływ Internetu na gospodarkę Gospodarka amerykańska odnotowuje od kilku lat niebywały wzrost. Przeżywa obecnie najdłuższy po II wojnie światowej okres nieprzerwanego wzrostu gospodarczego. Wyniki makroekonomiczne są bardzo korzystne: niska stopa inflacji, niskie bezrobocie, najdłuższy po II wojnie światowej okres nieprzerwanego wzrostu gospodarczego, rosnące płace realne itd. Można zadać pytanie, co jest głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego tego kraju? Zgodnie z obliczeniami R. Gordona, w 99% obszaru gospodarki amerykańskiej nie odnotowuje się przyspieszenia wzrostu produktywności (poza tym, który byłby spowodowany poprawieniem metod liczenia deflatora cen oraz normalną (i skromną) reakcją procykliczną). Jeśli z sektora produkcji wydzieli się wytwarzanie sprzętu komputerowego, to w okresie w porównaniu do lat odnotować należy spadek produktywności dóbr trwałych i brak zmian produktywności dóbr nietrwałego użytku. 4 Tak więc Stany Zjednoczone zawdzięczają wzrost gospodarczy nie zwiększonej wydajności pracy np. w przemyśle, ale w przemyśle komputerowym. Zgodnie z niektórymi szacunkami, 2/3 wzrostu PKB w ciągu ostatnich kilku lat przypisać można inwestycjom na informatyzację przedsiębiorstw. Czy dowodzi to korzystnego wpływu gospodarki elektronicznej na gospodarkę? Jedynie pośrednio, poprzez wpływ całej branży na wyniki makroekonomiczne kraju, ale nie ma wobec tego korzystnego oddziaływania na inne, tradycyjne działy. Dopóki będzie trwał boom na elektronikę, dopóki będzie utrzymywał się popyt na produkty gospodarki elektronicznej (stymulowany również popytem zagranicznym), dopóty ta część gospodarki Stanów Zjednoczonych będzie się rozwijała polepszając wyniki całego kraju. Jednak należało by zbadać elastyczność popytu na produkty e-commerce itd. Mogło by się bowiem okazać, że w przypadku zaburzeń w rozwoju pozostałych działów gospodarki powodujących spadek dochodów realnych społeczeństwa, popyt globalny na e-produkty zmaleje dramatycznie. Pociągnie to za sobą reakcję lawinową w postaci upadku najpierw e-economy, a następnie całej gospodarki. 5 W Stanach Zjednoczonych w sektorze zaawansowanych technologii (hightech, co czasem błędnie tłumaczone bywa jako sektor tzw. wysokich technologii) zatrudnionych jest 8% zawodowo czynnej ludności kraju. Zatrudnienie w zawodach związanych z Internetem szacowane było w Stanach Zjednoczonych w 1999 r. na ok. 2,3 mln osób. 400 tys. z tych miejsc pracy stworzone zostało przez handel elektroniczny. Ok. 80% e-commerce jest typu business-to-business (B2B), czyli pomiędzy przedsiębiorstwami. Ma on ogromny potencjał wzrostu. Jeśli sprawdzą się prognozy, w 2003 r. realny PKB UE wyniesie 8 bln euro, a B-to-B w Stanach 4 5 R. Gordon, Has the "New Economy" Rendered the Productivity Slowdown Obsolete?, Northwestern University and National Bureau of Economic Research, 14 June Jeśli zdarzy się to w Stanach Zjednoczonych, to będziemy mogli oczekiwać poważnych problemów gospodarczych na całym świecie, nie wyłączając Polski.

5 K. Piech: Uwarunkowania doktrynalne polityki internetowej państwa a polityka gospodarcza 181 Zjednoczonych wtedy osiągnie wartość (zgodnie z wyliczeniami Boston Consulting Group) 7 bln dolarów. 6 Spośród najważniejszych wskaźników makroekonomicznych w Stanach Zjednoczonych na uwagę zasługuje stopa bezrobocia wynosząca ok. 5%, wzrost gospodarczy ponad 4%, utrzymująca się niska inflacja na poziomie poniżej 2%. Według prof. T. Hofmokla, rozwój technologii informacyjnej (Information Technology IT) obniża inflację amerykańską aż o jedną trzecią (z 3 do 2 proc). 7 Przyczynia się też do tego spadek cen sprzętu komputerowego, wskutek zachodzenia technologicznego postępu innowacyjnego. Zgodnie z niektórymi szacunkami, aż 2/3 wzrostu PKB w ciągu ostatnich kilku lat w USA przypisać można inwestycjom na informatyzację przedsiębiorstw. Tab. 2. Wpływ handlu elektronicznego na koszty przedsiębiorstw (w USA) Sektor Szacunkowe oszczędności dzięki wykorzystaniu rozwiązań handlu elektronicznego między firmami (w %) Przemysł lotniczy 11 Przemysł chemiczny 10 Górnictwo węgla kamiennego 2 Telekomunikacja 5-15 Informatyka Podzespoły elektroniczne Produkty żywnościowe 3-5 Gospodarka leśna Transport towarowy Ochrona zdrowia 5 Biotechnologia Przemysł maszynowy 22 Media i reklama Media i reklama Ropa i gaz 5-15 Papier 10 Stal 11 Źródło: Goldman Sachs 2000 [w:] E. Liikanen, eeurope: An Information Society for all. Program report for the Lisbon European Council, przyt. za: S. Kosieliński, Kryzys mimo woli, Computerworld Polska, 15 maja 2000, s O tym, że w sektorze zaawansowanych technologii można odnieść duże sukcesy finansowe, wiadomo jest już od lat. Przykładowo dolarów inwestycji w akcje Cisco w 1990 r., gdy firma zadebiutowała na giełdzie, byłoby w 2000 r. warte 6 7 E. Liikanen, A strong e-economy for all in Europe, E-Agenda for Business Seminar, Dibb-Lupton- Aslop, 23 February Por. T. Hofmokl, Internet 2000 Nowe możliwości nowe wyzwania, referat na II Konferencję Miasta w Internecie, Tarnów, czerwiec 1998 (http://www.um.tarnow.pl/mwi/referaty/hofmokl.html).

6 182 Polityka Gospodarcza nr 4 (2000), s tys. USD zysku. 8 To imponujący wynik, jeden z najlepszych spośród wszystkich firm tej branży. Większy sceptycyzm natomiast panuje jeśli chodzi o zyski samego sektora Internetu. Dość powszechne panuje przekonanie o tym, że dopiero około 2002 lub 2003 r. firmy internetowe zaczną przynosić zyski. Zostało ono zachwiane w lipcu 2000 r., gdy ogłoszono, że portal Yahoo! odnotował zyski w zakończonym 30 czerwca roku finansowym wynikach za II kwartał 2000 r. 9 Wiadomości te pobudziły rynki giełdowe w sektorze high-tech na całym świecie (poprzez mechanizm przenoszenia trendów z NASDAQ-u na inne giełdy). Jednakże rynki szybko powróciły do sceptycyzmu, co do wyników w branży teleinformatycznej. 4. Poglądy na temat kapitału ludzkiego Jednym z czynników, które doprowadziły do rozwoju gospodarczego krajów Azji Południowo-Wschodniej, były inwestycje w kapitał ludzki. Państwo aktywnie wspierało edukację. Między innymi dzięki temu Korea Południowa odnotowała najszybsze na świecie tempo wzrostu gospodarczego, wyprzedzając w tym zakresie nawet Japonię. W dobie cywilizacji informacyjnej coraz większego znaczenia nabiera wiedza. W latach 90. informacja stała się jednym z podstawowych czynników produkcji (oprócz tradycyjnie uznawanych: kapitał, ludzie, ziemia, czy know-how, które nabrało znaczenia po latach 50.). Panujące dziś powszechnie przekonanie, poparte ugruntowaną literaturą ekonomiczną, mówi o tym, że bez inwestycji w kapitał ludzki niemożliwy będzie dynamiczny wzrost gospodarczy, a wręcz, że z upływem czasu, zaniedbanie przez władze kwestii edukacji i nauki, grozi zwiększaniu się dystansu do najbardziej rozwiniętych państw i spadek na drugoplanową pozycję pod względem rozwoju gospodarczego. W przypadku braku wystarczającej ilości kapitału ludzkiego, podobnie jak to jest w przypadku tradycyjnego (bezpośredniego lub portfelowego), zachodzi konieczność sprowadzenia go z zagranicy. Inwestycje zagraniczne stały się bardzo ważnym czynnikiem wzrostu gospodarczego wielu państw po II wojnie światowej. Ich rola rośnie również w państwach naszego regionu. Nie dziwi już nikogo potrzeba konkurowania państw kapitalistycznych o kapitał zagraniczny. Podobnie staje się w przypadku gospodarek informacyjnych, gdzie dla rozwoju sektora IT, który staje się lokomotywą wzrostu gospodarczego i rozwoju społecznego. Pojawiają się już przypadki importu kapitału ludzkiego o odpowiedniej specjalizacji (informatycznej) i to nie w krajach słabiej rozwiniętych, lecz tych najbardziej. Ich władze doszły bowiem do wniosku, że cykl kształcenia kadr informatycznych jest zbyt wolny i zbyt drogi w ich kraju, by sprostać potrzebom rynku. Stąd Stany Zjednoczone i Niemcy (także Kanada i Irlandia) wspierają napływ cudzoziemców o pożądanych z punktu widzenia rozwoju gospodarczego kraju umiejętnościach. Osoby takie bardziej są umotywowani do podnoszenia swoich kwalifikacji, tworzenia wynalazków, rozwijania nauki itd. Są więc lepszą lokomotywą wzrostu, niż rodzimi obywatele państw rozwiniętych gospodarczo. 8 9 Okres od pocz. VIII 1990 do poł. XI 2000 r. Por. Zarejestrowano wyjątkowo duży wzrost zysku netto aż o 274% w stosunku do wyniku sprzed roku. Wyniósł on 65,5 mln USD. Yahoo! podało, że w czerwcu 2000 r. odnotowano rekordową liczbę 680 mln odsłon serwisu dziennie. Zdaniem przedstawicieli firmy, 156 mln osób z całego świata regularnie korzysta z tego portalu.

7 K. Piech: Uwarunkowania doktrynalne polityki internetowej państwa a polityka gospodarcza 183 W Stanach Zjednoczonych, mimo powszechnie panujących poglądów o niedouczeniu społeczeństwa, rozwój badań i poziom edukacji na wyższym poziomie jest jednym z głównych czynników wzrostu gospodarczego. Wśród osób z wykształceniem technicznym oraz naukowców znacznie rośnie udział informatyków (z 23% w 1983 r. do 36% w 1997). W latach udział cudzoziemców z wizami na pobyt stały będących inżynierami lub naukowcami zwiększył się dwukrotnie, nie zaspokajając zapotrzebowania rynku. Prawie jedna czwarta osób, które uzyskały tytuł doktora w latach była obcego pochodzenia. Zagraniczni studenci zdobyli 35% wszystkich tytułów magistra w zakresie informatyki w 1993 r. Spośród wszystkich wynalazków opatentowanych w 1997 r., 45% było autorstwa cudzoziemców zamieszkujących USA, w Niemczech 65%, a w Wielkiej Brytanii aż 90%. Źródło: R. Atkinson, R. Court, The New Economy Index: Understanding America s Economic Transformation, Progressive Policy Institute, Washington, November 1998, s. 37, Wynikać z tego może już oczywisty wniosek dla naszego kraju, gdzie wciąż utrzymuje się niedobór kadr z wykształceniem informatycznym (przez to ich płace, zdaniem zachodnich pracodawców, są zbyt wygórowane, w porównaniu do reszty rynku pracy w Polsce). Są państwa, dla których obywateli nasz kraj byłby atrakcyjny z punktu widzenia ewentualnych imigrantów. Można by było to spróbować wykorzystać i wprowadzić ułatwienia w imporcie kapitału, tu: wysokowykwalifikowanych specjalistów zza wschodniej granicy (w tym z Azji). W przeciwnym przypadku pozostanie nam rola dawcy kapitału ludzkiego, który będzie wysysany przez potężnego gospodarczo partnera zza Odry. Nie trzeba chyba wspominać, jaki może mieć to wpływ na dalszy rozwój gospodarczy naszego kraju, szczególnie w zakresie nadrabiania zapóźnienia w stosunku do państw Unii Europejskiej. 5. Nakłady na badania i rozwój Inną ważną dziedziną jest równie powszechnie panujące w ekonomii przekonanie o roli nakładów na projekty badawczo-rozwojowe (R&D, research & development). W bardziej rozwiniętych gospodarczo krajach funkcje państwa w tym zakresie przejął sektor prywatny. W Japonii nawet do 80% nakładów na badania pochodzi z sektora prywatnego. 10 W Stanach Zjednoczonych udział sektora państwowego w nakładach na badania i rozwój (B+R) stale maleje, co jest cechą państw rozwiniętych. Pamiętać jednak należy, że to działalność państwa doprowadziła do powstania i rozwoju Internetu w jego początkach (sieć Arpanet). Uważa się tam, że 2/3 wzrostu gospodarczego przypadającego na osobę spowodowanych zostaje przez nakłady na B+R. Przedsiębiorcy wiedzą, że aby ich produkt był konkurencyjny na rynku, zwłaszcza międzynarodowym, musi być atrakcyjny dla klienta. A będzie taki, jeśli będzie nowy lub lepszy od konkurencyjnych. Stąd tak duże nakłady na badania. W Japonii przykładowo rocznie rejestrowanych jest ponad 300 tys. wynalazków. Nie są 10 W Japonii nakłady rządowe w 1997 r. wynosiły 20,4% całości wydatków na R&D, w Wielkiej Brytanii 30,8%, w USA 32,4%, w Niemczech 36,2%, natomiast we Francji 43,1%, we Włoszech 47,4%.

8 184 Polityka Gospodarcza nr 4 (2000), s to może przełomowe odkrycia, a drobne jakby je w Polsce nazwać projekty racjonalizatorskie. Ich suma jest jednak na tyle ważna, że wspomaga rozwój gospodarczy całego kraju. W państwach słabiej rozwiniętych gospodarczo, takich jak nasz, pozostają do rozważenia następujące sposoby doprowadzenia do konkurencyjności gospodarki w zakresie jej innowacyjności: 1. czekać, aż ktoś przyjdzie i nam pomoże (np. Unia Europejska), 2. czekać, aż coś się wydarzy, co sprawi, że nasze produkty staną się poszukiwane 11, 3. czekać, aż krajowy sektor przedsiębiorstw rozwinie się na tyle, by stał się dźwignią rozwojową państwa, 4. prowadzić aktywną politykę gospodarczą, w tym: proinwestycyjną, edukacyjną, naukową, czy internetową. Państwa, które zdecydowały się na prowadzenie proinnowacyjnej polityki gospodarczej, niekoniecznie z silnym interwencjonizmem, ale dzięki odpowiednim regulacjom i umiejętnym wykorzystaniu swoich atutów, odnotowały wzrost gospodarczy. Były też kraje, które świadomie obrały czwartą strategię i są dziś w czołówce krajów pod względem dochodu narodowego na mieszkańca (np. Finlandia, Szwecja, Japonia). Są też takie, które stosunkowo niedawno weszły dzięki temu na ścieżkę szybkiego rozwoju gospodarczego (Irlandia, Słowenia). Można twierdzić, że państwo nie powinno ingerować w sektor Internetu, gdyż w ten sposób może zdusić jego rozwój. Wiadomo, że gdzie jest interwencja państwa, tam pojawia się biurokracja, mniej efektywne wykorzystanie publicznych pieniędzy, korupcja itp. Podkreślone to też zostało w oficjalnym dokumencie amerykańskim: Ograniczona interwencja rządu jest główną przyczyną, dlaczego Internet rozwinął się tak gwałtownie w Stanach Zjednoczonych. Starania rządu federalnego, by uniknąć obciążenia Internetu regulacjami, powinny być uznane za główny sukces i powinny być one kontynuowane. Ustawa o telekomunikacji z 1996 r. zajmuje taką pozycję. Ustawa ta stwierdza, że polityka Stanów Zjednoczonych ma >>chronić dynamiczny i konkurencyjny wolny rynek, który obecnie istnieje, dla Internetu i innych interaktywnych usług komputerowych, nieskrępowany przez federalne i stanowe regulacje<<, a Federalna Komisja Komunikacyjna jest odpowiedzialna za wprowadzenie tego postanowienia. Projekt Ramy Globalnego Handlu Elektronicznego opracowany przez Biały Dom z udziałem kilkunastu agencji federalnych, podobnie podkreśla potrzebę uniknięcia niepotrzebnej rządowej ingerencji w Internet. Źródło: K. Werbach, Digital Tornado: The Internet and Telecommunications Policy, Federal Communications Commission Office of Plans and Policy, OPP Working Paper Series No. 29, Washington, March 1997, p. i. Aktywna polityka gospodarcza często traktowana jest w USA jako zagrożenie dla rozwoju rynku i kojarzona jest na ogół z regulacjami, koncesjami, wyższymi podatkami itp. W europejskiej literaturze traktuje się ją nieco szerzej, jako wszelkie oddziaływanie państwa na gospodarkę. Podobnie należało by rozpatrywać politykę 11 Np. kryzys technologiczny (?) w państwach, których pozycję na rynku można by było szybko zająć, wyprzedzając przy tym konkurencję. Przykładowo czekać na katastrofę podobną to tej na Tajwanie z 1999 r., gdy trzęsienie ziemi zniszczyło jedną z czołowych na świecie fabryk układów pamięci.

9 K. Piech: Uwarunkowania doktrynalne polityki internetowej państwa a polityka gospodarcza 185 internetową. Podtrzymuję pogląd amerykański, że powinno się unikać niepotrzebnego mieszania się władz w Internet (bądź polityki internetowej sensu largo). Jednakże nie zawsze jest to korzystne, co uznaje również społeczeństwo amerykańskie, domagając się wprowadzenia uregulowań prawnych, które wspomogłyby rozwój Internetu. Oprócz uregulowań prawnych (które dalej będą szerzej omówione), ważne są też czynniki ekonomiczne, a zwłaszcza finansowe. W sytuacji, kiedy państwo zostaje w tyle w rankingach rozwoju gospodarki elektronicznej, należy w skrajnych przypadkach: albo jeszcze bardziej zliberalizować rynek licząc na to, że sam nabierze rozpędu i będzie się rozwijał, albo wprowadzić interwencjonizm, np. w postaci publicznych pieniędzy (tj. zebranych z podatków z innych sektorów) inwestowanych w infrastrukturę. Można też stosować oba te zabiegi równolegle. 12 Mimo, że w raporcie Komitetu Badań Naukowych z 1999 r. pt. Stan nauki i techniki w Polsce stwierdzono, że finansowanie nakładów na badania i rozwój w większym stopniu powinny uczestniczyć jednostki prywatne. 13 Jest to oczywiście prawdą, pozostaje tylko kwestia, na ile jest to możliwe w kraju, będącym pod względem rozwoju gospodarczego o ok. 30 lat w tyle za państwami Unii Europejskiej. Skrajnością było by ograniczenie wydatków budżetowych tak, by osiągnąć proponowany przez KBN udział 50%. Jest oczywiste, że ww. instytucja rządowa wychodzi naprzeciw oczekiwaniom budżetu i zaleca zmniejszenie jego udziału w nakładach na rozwój. Nakłady na B+R nie powinny jednak pochodzić wyłącznie ze źródeł prywatnych, państwo również powinno się włączyć w finansowanie badań. Wg amerykańskiej National Academy of Sciences, to zaangażowanie pieniędzy publicznych umożliwiło rozwój Internetu i innych dziedzin związanych z technologią komputerową. Państwo jest potrzebne do stymulowania rozwoju gospodarczego poprzez wspieranie wysiłku B+R przedsiębiorstw i tworzenie infrastruktury technicznej i prawnej. 14 Zdanie to potwierdza cytowany już raport: Rząd federalny Stanów Zjednoczonych od długiego czasu jest włączony w rozwój Internetu. Poprzez granty badawcze i przez wagę jego statusu jako największego instytucjonalnego użytkownika usług komputerowych w kraju, rząd federalny odgrywał centralną rolę w jak to teraz nazywamy przyjściu Internetu na świat. Dopiero później: Gdy Internet dojrzał i dorósł do podtrzymania szerokiego wachlarza komercyjnej działalności, rząd federalny przeniósł ważne techniczne i zarządcze funkcje do sektora prywatnego. Źródło: K. Werbach, Digital Tornado, op. cit., p. i. 12 W Polsce tymczasem na rynku telekomunikacyjnym, jednym z podstawowych dla rozwoju gospodarki elektronicznej, nadal utrzymywany jest monopol, a z drugiej strony środki publiczne na rozbudowę infrastruktury są niewystarczające. 13 W krajach wysoko rozwiniętych w nakładach na B+R przeważają środki pozabudżetowe, głównie fundusze przedsiębiorstw. W Polsce przeciwnie, dominuje finansowanie budżetowe, które stanowi prawie 2/3 ogółu nakładów. Takie proporcje są również charakterystyczne dla krajów słabiej rozwiniętych. Cyt. za: S. Kosieliński, Odwrócone proporcje, Computerworld Polska, 13 grudnia 1999, s E. Bendyk, Mity wskaźników, Computerworld Polska, 13 grudnia 1999, s

10 186 Polityka Gospodarcza nr 4 (2000), s Pozostaje więc kwestia, czy Internet w Polsce dojrzał już na tyle, by prowadzić hands-off policy? Czy można przegapić przełomową szansę dogonienia państw bardziej rozwiniętych dzięki zaangażowaniu inwestycyjnemu w zaawansowane technologie? Rozpoczyna się decydująca faza rozgrywki o przyszły status takich państw, jak Polska: czy znajdą się w grupie gospodarek zarabiających na dystrybucji, czy gospodarek wytwarzających produkty pod dyktando dystrybutorów Polityka telekomunikacyjna komplementarna wobec polityki internetowej Jak to już było wcześniej wspomniane, polityka internetowa jest ściśle związana z polityką telekomunikacyjną. Mimo, że jej opisywanie nie jest celem pracy, to nie można o niej nie wspomnieć. Wyjdę najpierw od bardziej ogólnych spostrzeżeń dotyczących wpływu telekomunikacji na rozwój gospodarczy. Można zauważyć następującą zależność: im bardziej rozwinięty gospodarczo jest kraj, tym bardziej rozwinięte ma struktury informacyjne. Potwierdza to wysoka wartość współczynnika determinacji liniowej R 2 = 0,81 mierzącego zależność liczby telefonów na 100 mieszkańców i PKB per capita w badanych 30 krajach w 1992 r. 16 Wynika z tego, że kraje o wyższym współczynniku PKB mają lepiej rozwiniętą infrastrukturę, niż kraje o niskiej wartości tegoż miernika. Rozwój infrastruktury wpływa na wzrost PKB. Z badań firmy McKinsey wynika, że 1 procent wzrostu liczby telefonów w krajach rozwiniętych prowadzi do wzrostu gospodarczego osiągającego 3 procenty. 17 Na podstawie tych faktów oraz chociażby intuicyjnych poglądów na rolę telefonii można przyjąć za uzasadnione rozwijanie sektora telekomunikacyjnego i prowadzenie wobec niego określonej polityki państwa. W obecnych czasach, gdy występuje duża współzależność pomiędzy rozwojem Internetu i telekomunikacji (w tym komórkowej), przy prowadzeniu polityki internetowej konieczne jest równoległe prowadzenie polityki telekomunikacyjnej, by efekty obydwu się kumulowały i potęgowały, a nie eliminowały. Jednym z takich działań może być regulacja bądź wpływ państwa na ceny połączeń telefonicznych. Im one są niższe, co również może być regulowane lub przynajmniej w pewnym zakresie kontrolowane przez państwo, tym wyższe są perspektywy na rozwój Internetu. Może to być dokonane nie tyle przez bezpośrednią interwencję, co poprzez zapewnienie rozwoju konkurencji na tym rynku. Dużą rolę grają również uregulowania antymonopolowe. Rolę tego wydatnie podkreślił K. Werbach: udane otwieranie sektora telekomunikacyjnego na konkurencję będzie prawdopodobnie największym wkładem, jaki rząd może uczynić dla rozwoju Internetu. Źródło: K. Werbach, Digital Tornado, op. cit., p. v. 15 A. Grandys, Dystrybucyjna alternatywa, Computerworld Polska, 10 kwietnia 2000, s Por. S. Beardsley, M. Patsalos-Fox, Getting telecoms privatization right, The McKinsey Quarterly, 1995 No. 1 (por. również 17 Ibidem.

11 K. Piech: Uwarunkowania doktrynalne polityki internetowej państwa a polityka gospodarcza 187 Na zakończenie można wymienić przykładowe kierunki polityki internetowej. Rząd może wpływać na przemiany Internetu na wiele sposobów, włączając bezpośrednie regulowanie, udział w rozwoju standardów technicznych, zapewniając fundusze, ograniczając antykonkurencyjne zachowanie dominujących firm, ułatwiając współpracę przemysłu w innym przypadku zakazaną przez prawo antytrustowe, promując nowe technologie, popierając współpracę pomiędzy prywatnymi grupami interesów, reprezentując Stany Zjednoczone w międzynarodowych międzyrządowych organach i nabywając usługi na dużą skalę. Źródło: K. Werbach, Digital Tornado, op. cit., p. v. 7. Sceptycyzm wobec nowej gospodarki Znany na świecie guru zarządzania, 90-letni Peter Drucker, jest sceptyczny co do możliwości rozwoju przedsiębiorstw internetowych. Nie tylko zresztą on, ale i wielu ekonomistów. Zdaniem Druckera, Spółki, które nie wykazują przychodów w ciągu 18 miesięcy od daty powstania, są co najmniej podejrzane. A one właśnie stanowią większość. Ich byt opiera się na stałym dopływie kapitału inwestycyjnego, również z giełdy, a każde zachwianie na rynku giełdowym może oznaczać katastrofę. Na takich podstawach nie buduje się biznesu. 18 Obawy te są ze wszech miar uzasadnione z punktu widzenia starej gospodarki. Spółki internetowe oznaczają się niezwykłą elastycznością działania, co jest ich dużą przewagą w stosunku to spółek starej gospodarki. Jest to jednak wymóg prowadzenia biznesu w tym sektorze. Problemem jest jednak nadal sposób finansowania firm nowej gospodarki. Szybciej niż może nam się wydawać, tradycyjne firmy dogonią spółki internetowe, jeśli chodzi o zaadaptowanie możliwości Internetu w swojej działalności. To już się dzieje, widoczna zmiana jest kwestią miesięcy. A wówczas okaże się, że ustabilizowane firmy mają poważną przewagę konkurencyjną w postaci dostępu do taniego kapitału ( ), dobrze zdefiniowanych procedur działania i marki utrwalonej w pamięci klientów. 19 Od 1995 do połowy 2000 r. straty Amazon.com, największej i funkcjonującej do dziś księgarni internetowej na świecie, wyniosły aż ponad 1 mld USD (!). Innym wielkim sceptykiem nowej gospodarki jest laureat nagrody Nobla Robert Solow. Powiedział on, że komputery widać wszędzie, poza statystykami produktywności. Powstało na tej podstawie pojęcie paradoksu produktywności, zgodnie z którym, wzrost liczby komputerów nie przyczynia się do wzrostu tego właśnie miernika w innych dziedzinach gospodarki. Produktywność w innych działach wręcz spadła, co dowodzić ma, że informatyzacja nie przyczynia się do rozwoju pozostałych branż, poza nią samą. Informatyka stała się lokomotywą napędzającą samą siebie. Dopóki będzie popyt na nowe technologie z tej dziedziny, dopóty będzie się ona rozwijała, a przez to wpływała na wzrost PKB. 18 Staruszek po nowemu, Computerworld Polska, 11 września 2000, s Ibidem.

12 188 Polityka Gospodarcza nr 4 (2000), s Nowa gospodarka a polityka gospodarcza Jednym z wyznaczników nowej gospodarki jest zmiana celów polityki gospodarczej. Jest ona nie tylko wyraźnym odbiciem poglądów neoliberalnych, ale wprowadza się nową hierarchię celów. Realizacja celów nowej polityki gospodarczej ma prowadzić jednocześnie do częściowej realizacji celów tradycyjnej polityki gospodarczej, ale część z nich traktuje za nieistotne. Stara polityka gospodarcza, kształtowana przez Wielki Kryzys, w dużym stopniu skoncentrowana była na tworzeniu miejsc pracy, kontrolowaniu inflacji i łagodzeniu cyklu koniunkturalnego. ( ) Technologia, jak również bardzo kompetentna polityka Rezerwy Federalnej, mogła zmniejszyć rolę i ostrość krajowego cyklu koniunkturalnego. ( ) Wyzwaniem dla polityki gospodarczej jest teraz wspieranie i pobudzanie ciągłej adaptacji, włączając polityki, które prowadzą do powstania w pełni cyfrowej gospodarki, charakteryzującej się ciągłym, wysokim poziomem innowacyjności oraz wysoko wykwalifikowaną siłą roboczą. Źródło: R. Atkinson, R. Court, The New Economy Index: Understanding America s Economic Transformation, Progressive Policy Institute, Washington, November 1998, s. 5. Wnioski na temat prowadzenia polityki gospodarczej są daleko idące. Nie tylko chodzi o zmianę stopnia natężenia jej prowadzenia z tradycyjnych polityk: rolnej i przemysłowej, na politykę innowacyjną, czy internetową. Zmianie ulega zestaw środków i narzędzi polityki gospodarczej używanych w celu realizacji przeformułowanych w nowej gospodarce celów. Odejść można np. od tradycyjnych narzędzi fiskalnych i odpowiedniej polityki budżetowej (subwencje), na rzecz wykorzystania instrumentów prawnych zgodnie z potrzebami i oczekiwaniami rynku. W końcu stawiane są też wymagania wobec samego procesu decyzyjnego podmiotów polityki gospodarczej. Jeśli nie będziemy inwestować w infrastrukturę wiedzy, światowej klasy edukację, szkolenia, naukę i technologię nasze przedsiębiorstwa nie będą miały wykwalifikowanych pracowników i skutecznych narzędzi, które potrzebują do wzrostu i tworzenia nowych, dobrze płatnych miejsc pracy. ( ) Jeśli rządy ery industrialnej nie przekształcą się w rządy ery informacyjnej, staną się nieefektywnymi, anachronicznymi instytucjami, raczej zagrażającymi, niż przyspieszającymi postęp. Źródło: R. Atkinson, R. Court, The New Economy Index: Understanding America s Economic Transformation, Progressive Policy Institute, Washington, November 1998, s. 6. Konsekwencje nowego rodzaju gospodarki są nawet dalej idące. Wyzwania stojące przed rządami w obliczu rosnącej konkurencji innych krajów sprawiają, że zmianie ulegać może nawet struktura podmiotów polityki gospodarczej. W Japonii przykładowo w okresie zmiany rządu w połowie 2000 r., rozważano utworzenie ministerstwa Internetu.

13 K. Piech: Uwarunkowania doktrynalne polityki internetowej państwa a polityka gospodarcza 189 Tak więc przekształcanie się gospodarek ery postindustrialnej w gospodarki ery informacyjnej powoduje konieczność zmian w celach polityki gospodarczej, a także w narzędziach stosowanych przez podmioty tej polityki, które zmuszone są dla zapewnienia ich realizacji zmienić swoją strukturę oraz sposób (i szybkość) realizacji procesów decyzyjnych. Stopniowej zmianie ulegają nawet uwarunkowania, zarówno wewnętrzne i zewnętrzne, prowadzonej polityki gospodarczej, a co szczególne istotne z punktu widzenia teorii tej dziedziny pod wpływem rozwoju gospodarki elektronicznej ewoluuje też teoria ekonomii i tworzone na jej bazie uwarunkowania doktrynalne polityki. 9. Podsumowanie Żyjemy w czasie zmian, które porównywalne mogą być do rewolucji przemysłowej końca XVIII i początku XIX wieku. O gospodarce Stanów Zjednoczonych ostatnio mówi się, że przechodzi proces transformacji. Mówi się, że zaczyna się tam wykształcać czwarty sektor gospodarki, obok istniejących od lat trzech tradycyjnych jej działów. Procesy te dotyczą również innych krajów, przodujących pod względem rozwoju nowej gospodarki. Ma to również swoje odbicie w korektach sposobu liczenia PKB (np. oprogramowanie komputerowe jako inwestycja, a nie materiał). Procesy transformacji gospodarek wkraczających w erę informacyjną, a także zjawiska światowych kryzysów gospodarczych występujących regularnie co 9-10 lat na przestrzeni XIX i początków XX wieku zakończone Wielkim Kryzysem lat , doprowadziły do konieczności zmiany paradygmatu polityki gospodarczej. W obecnych czasach można obserwować podobne procesy z tą różnicą, że zachodzą one znacznie szybciej. Również teraz mamy do czynienia ze światowymi kryzysami gospodarczymi, które w dalszym ciągu, powstając co ok. 10 lat 20. Ich systematyczne występowanie nie doprowadziło do wykształcenia efektywnych instrumentów międzynarodowej polityki gospodarczej, które zapobiegałyby ich powstawaniu i rozprzestrzenianiu się. Dodając do tego procesy globalizacji, a także kształtowanie się niespotykanego dotąd typu gospodarek, nowych gospodarek, można przypuszczać, że żyjemy w przededniu potężnych zmian, które wywołają konieczność zmiany obowiązującego paradygmatu polityki gospodarczej. Będzie to możliwe jednak tylko wtedy, gdy szeroko rozumiana nowa gospodarka, obejmująca swym znaczeniem współczesne procesy globalizacji, doczeka się sformalizowania teoretycznego w dziedzinie nauk ekonomicznych. Gdy tak się stanie, będzie można mówić o wykształceniu się nowych uwarunkowań doktrynalnych polityki gospodarczej państwa. 20 Piech K., Światowe kryzysy gospodarcze końca XX wieku, badania własne Katedry Polityki Gospodarczej SGH, Warszawa 1999 i 2000 (materiały niepublikowane).

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003 Przegląd Perspektywy sektora telekomunikacyjnego w krajach OECD: edycja 2003 Overview OECD Communications Outlook: 2003 Edition Polish translation Przeglądy to tłumaczenia fragmentów publikacji OECD. Są

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE

ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE Tomasz Poskrobko Podyplomowe Studia Zarządzanie w Jednostkach Samorządu Terytorialnego ROLA WIEDZY W PROCESIE ZMIAN CYWILIZACYJNYCH Rozwinięte państwa Świata przeżywają

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Badanie strategicznych strategicznych branż bran w M a Małopolsce branże IT i B&R Krakó ków, 1 8 gru n a 2008 r.

Badanie strategicznych strategicznych branż bran w M a Małopolsce branże IT i B&R Krakó ków, 1 8 gru n a 2008 r. wmałopolsce branże IT i B&R Kraków, 18 grudnia 2008 r. CEL BADANIA: uzyskanie informacji na temat sytuacji przedsiębiorstw oraz na temat zapotrzebowania na kadry wśród podmiotów gospodarczych działających

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Cloud Computing wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw i gospodarkę Polski Bohdan Wyżnikiewicz

Cloud Computing wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw i gospodarkę Polski Bohdan Wyżnikiewicz Cloud Computing wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw i gospodarkę Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 17 grudnia 2012 r. Co to jest cloud computing? Cloud computing jest modelem umożliwiającym wygodny

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH

PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH 50 % światowego produktu brutto generowane jest w ramach krajów wschodzących. Wnioski same się nasuwają. Warto inwestować w rosnące przedsiębiorstwa oraz przybierające

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Dr Marek Wigier Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa Kraków, 25 października 2013 roku Definicja

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

znaczenie gospodarcze sektora kultury

znaczenie gospodarcze sektora kultury znaczenie gospodarcze sektora kultury wstęp do analizy problemu streszczenie Instytut Badań Strukturalnych Piotr Lewandowski Jakub Mućk Łukasz Skrok Warszawa 2010 Raport prezentuje rezultaty badania, którego

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 LP Działanie Dotychczasowe brzmienie w brzmieniu zaakceptowanym przez KM 1. 4.5 W projekcie przewidziano komponent B+R - (utworzenie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 inż. Paweł Szarubka Integrator Systemów Poligraficznych Sp. z o.o. Reprograf Group Warszawa Polska poligrafia posiada bardzo duży potencjał, a dzięki ogromnym

Bardziej szczegółowo

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania

Bardziej szczegółowo

MAPA KOMPETENCJI W SEKTORZE IT JAKOŚCIOWA CHARAKTERYSTYKA PODAŻY I POPYTU NA KOMPETENCJE W SEKTORZE IT. Dr Agnieszka Wojtczuk-Turek

MAPA KOMPETENCJI W SEKTORZE IT JAKOŚCIOWA CHARAKTERYSTYKA PODAŻY I POPYTU NA KOMPETENCJE W SEKTORZE IT. Dr Agnieszka Wojtczuk-Turek MAPA KOMPETENCJI W SEKTORZE IT JAKOŚCIOWA CHARAKTERYSTYKA PODAŻY I POPYTU NA KOMPETENCJE W SEKTORZE IT Dr Agnieszka Wojtczuk-Turek Ogólna charakterystyka sektora Specyfika sektora: wysoka technologia wzajemny

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma Polecenia 1. Popatrz na wykresy na kolejnych slajdach? 2. Czym się różnią? 3. Co możesz z nich odczytać? 4. Jakie cechy charakterystyczne zauważyłeś?

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy dla pracowników z sektora produkcyjnego. Ewa Tomczak, Senior Consultant, Managing Partner, Diversa Talentor Sp. z o.o.

Polski rynek pracy dla pracowników z sektora produkcyjnego. Ewa Tomczak, Senior Consultant, Managing Partner, Diversa Talentor Sp. z o.o. Polski rynek pracy dla pracowników z sektora produkcyjnego Ewa Tomczak, Senior Consultant, Managing Partner, Diversa Talentor Sp. z o.o. Listopad 2015 Ogólne wskaźniki gospodarki 2015 Wskaźnik Dynamika

Bardziej szczegółowo

Doing business in Poland

Doing business in Poland Doing business in Poland Dlaczego warto inwestować w Polsce Polska zajmuje 13. miejsce na świecie i 5. w Europie wśród krajów najbardziej atrakcyjnych dla inwestorów zagranicznych - wynika z ogłoszonego

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce

Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce Dr Andrzej Cylwik Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce 1. Perspektywa do roku 2020 W chwili obecnej dysponujemy mała liczbą sprawdzonych informacji, które dotyczą ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu

Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu Krzysztof Pawłowski Rektor WSB-NLU w Nowym Sączu Konferencja Polityka regionalna doświadczenia i perspektywy Kraków, 19-20 czerwca

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 2 Stany Zjednoczone są największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie gospodarką świata. Jej mocną stroną jest właśnie innowacyjność, a siłą napędową

Bardziej szczegółowo

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich PERSPEKTYWY GOSPODARCZE DLA POLSKI Coface Country Risk Conference Warszawa, 27 marca 2014 r. Plan Sytuacja w gospodarce światowej Poprawa koniunktury

Bardziej szczegółowo

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa Partnerzy: Swiss Business Hub Polska przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie we współpracy z Polską

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

For internal use only

For internal use only Polska nowym przemysłowym liderem Europy? Polski sektor produkcyjny jest drugim najbardziej konkurencyjnym w Europie. Jednocześnie wytworzona w nim warto ść dodana rośnie najszybciej w regionie. Jesteś

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

25+ OD PODWYKONAWCY DO KREATORA,

25+ OD PODWYKONAWCY DO KREATORA, 25+ OD PODWYKONAWCY DO KREATORA, CZYLI JAK ZAPEWNIĆ POLSCE KOLEJNE 25 LAT SUKCESU Autorzy raportu: Maciej Bukowski Andrzej Halesiak Ryszard Petru Warszawa, Grudzień 2014 AGENDA Gdzie jesteśmy dziś i gdzie

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie, usługi i infrastruktura ICT w dużych firmach w Polsce 2015. Na podstawie badania 420 firm

Oprogramowanie, usługi i infrastruktura ICT w dużych firmach w Polsce 2015. Na podstawie badania 420 firm Oprogramowanie, usługi i infrastruktura ICT w dużych firmach w Polsce 2015 2 Język: polski, angielski Data publikacji: maj 2015 Format: pdf Cena od: 3000 Sprawdź w raporcie Jakie są najpopularniejsze modele

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

(Nie)równowaga popytu i podaży na kwalifikacje i kompetencje perspektywa sektorowa. Instytut Badań Edukacyjnych Szkoła Główna Handlowa

(Nie)równowaga popytu i podaży na kwalifikacje i kompetencje perspektywa sektorowa. Instytut Badań Edukacyjnych Szkoła Główna Handlowa (Nie)równowaga popytu i podaży na kwalifikacje i kompetencje perspektywa sektorowa Instytut Badań Edukacyjnych Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 24 października 2012 Plan prezentacji 1. Wprowadzenie 2.

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Innowacji SA

Agencja Rozwoju Innowacji SA Agencja Rozwoju Innowacji SA Zwiększenie szansy na sukces projektów innowacyjnych Czerwiec 2012 Europa 2020 W 2010 r. Komisja Europejska przyjęła nową strategię średniookresową: Europa 2020. Strategia

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce?

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Mansfelda 4, 60-854 Poznań

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo