Journal of Agribusiness and Rural Development

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Journal of Agribusiness and Rural Development"

Transkrypt

1 DOI: /JARD Journal of Agribusiness and Rural Development pissn eissn (38) 2015, ZASOBY I PRODUKTYWNOŚĆ PRACY PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO KRAJÓW CZŁONKOWSKICH UNII EUROPEJSKIEJ W KONTEKŚCIE KONKURENCYJNOŚCI SEKTORA Katarzyna Łukiewska Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Abstrakt. Zasoby pracy są ważnym czynnikiem decydującym o konkurencyjności sektora. Celem podjętych badań była ocena przestrzennego skupienia zasobów pracy, przewag wydajnościowych oraz przewag cenowo-kosztowych związanych z czynnikiem pracy w przemyśle spożywczym w krajach Unii Europejskiej w latach Otrzymane wyniki wskazują, że największe skupienia zasobów pracy występują w Niemczech, Francji, Włoszech i w Polsce. Największe przewagi wydajnościowe odnotowano w krajach starej UE, głównie w Irlandii, Holandii, Belgii i Danii. Różnice w produktywności pracy w przemyśle spożywczym krajów nowej UE, w porównaniu ze starymi krajami członkowskimi, są jednak coraz mniejsze. Najbardziej znaczące przewagi kosztowo-cenowe zaobserwowano w Irlandii i Holandii oraz w wielu krajach nowej UE, które rekompensowały brak przewag wydajnościowych niższymi kosztami pracy. Należą do nich Polska, Bułgaria, Czechy, Łotwa, Litwa, Węgry i Rumunia. Słowa kluczowe: konkurencyjność, produktywność, klastry, przemysł spożywczy WPROWADZENIE Konkurencja jest jednym z podstawowych mechanizmów ekonomicznych gospodarki rynkowej. Konkurowanie z innymi podmiotami, rozumiane jako rywalizacja i współzawodnictwo o osiągnięcie korzyści związanych z funkcjonowaniem na rynku krajowym i międzynarodowym (Misala, 2011), stanowi nieodzowny element działania każdego podmiotu. Konkurencyjność jest pojęciem złożonym, gdyż obejmuje pozycję, przewagi oraz strategie konkurowania. Wielowymiarowość tego zjawiska sprawia, że trudno badać wszystkie jego aspekty. Szczególnie istotna zarówno z naukowego, jak i praktycznego punktu widzenia jest analiza czynników warunkujących konkurencyjność przedsiębiorstw. Czynniki te podzielić można na zewnętrzne i wewnętrzne (Kusy, 2008). Misala i Ślusarczyk (1999) do najważniejszych czynników określających konkurencyjność danej gospodarki i jej sektorów zaliczają obok systemu społeczno-ekonomicznego i polityki ekonomicznej także wielkość, jakość i strukturę zasobów produkcyjnych oraz efektywność ich wykorzystania. Podstawowymi zasobami produkcyjnymi są praca i kapitał. Wielu ekonomistów zwraca jednak uwagę na szczególne znaczenie tego pierwszego (Mrówczyńska- -Kamińska, 2013a). Jednym z czynników związanych z zasobami pracy, który determinuje konkurencyjność sektora, jest ich geograficzne skupienie. Zdaniem Figla i in. (2013) przestrzenna koncentracja zatrudnienia świadczy o specjalizacji działalności gospodarczej i jest przejawem występowania klastrów. Te z kolei są powszechnie uznawane za czynnik wywierający istotny wpływ na mgr Katarzyna Łukiewska, Katedra Ekonomiki Przedsiębiorstw, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, ul. Oczapowskiego 4, Olsztyn, Poland, Copyright by Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu

2 konkurencyjność oraz innowacyjność. Ponadto wcześniejsze badania wskazują (Juchniewicz, 2013), że istnieje statystycznie istotna zależność między rozmiarem klastrów przemysłu spożywczego (mierzonym liczbą zatrudnionych w przetwórstwie żywności w danym kraju w relacji do zatrudnionych w przetwórstwie żywności w całej UE) a pozycją konkurencyjną tego sektora (mierzoną wielkością udziału w światowym eksporcie). Ważnym aspektem w kontekście analizy przewag konkurencyjnych sektora jest nie tylko analiza wielkości zaangażowanych zasobów pracy, ale również określenie efektywności ich gospodarowania. Mrówczyńska-Kamińska (2013b) podkreśla, że efektywne wykorzystanie czynników produkcji przesądza o konkurencyjności rolnictwa i całego sektora rolno-żywnościowego w skali krajowej, a także międzynarodowej. Podstawową miarą efektywności wykorzystania zasobów jest produktywność. Rachunek produktywności obejmuje relacje zachodzące między efektami produkcji a czynnikami zaangażowanymi w jej wytworzenie. Niektórzy ekonomiści, między innymi M. E. Porter (2001), utożsamiają produktywność z konkurencyjnością. Autor ten stawia znak równości między konkurencyjnością a produktywnością. Porównanie wielkości produkcji i wielkości zasobów pracy pozwala zidentyfikować przewagi wydajnościowe. W literaturze przedmiotu (Olczyk, 2008) zwraca się również uwagę na znaczenie kosztów pracy, traktując je jako mierniki efektywności kosztowo-cenowej. Zdaniem Zielińskiej-Głębockiej (2003) koszty pracy są dobrą kategorią oceny gałęzi, gdyż obejmują zarówno płace, jak i narzuty na płace, zwłaszcza w formie obowiązkowych opłat na ubezpieczenia społeczne. Koszty pracy nie powinny być jednak porównywane między krajami w ujęciu bezwzględnym (Bartosik, 1999). Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest zestawienie łącznych kosztów pracy z wielkością produkcji. W świetle powyższych rozważań ważnym zagadnieniem jest identyfikacja źródeł przewagi konkurencyjnej sektora związanych z czynnikiem pracy. Celem podjętych badań była ocena przestrzennego skupienia zasobów pracy, przewag wydajnościowych oraz przewag cenowo-kosztowych w przemyśle spożywczym krajów Unii Europejskiej 1 w latach Ze względu na brak danych statystycznych w analizach pominięto Maltę i Luksemburg. METODYKA BADAŃ W pierwszym etapie badań dokonano oceny przestrzennego zróżnicowania zasobów pracy w przemyśle spożywczym krajów Unii Europejskiej. Do oceny koncentracji zasobów pracy wykorzystano liczbę zatrudnionych. Następnie oceniono produktywność wykorzystania nakładów pracy. W tym celu wykorzystano wskaźniki produktywności pracy, które wyrażają relację całkowitej ilości produkcji do ilości wykorzystywanych do jej wytworzenia zasobów pracy ludzkiej (Lis, 1999). Wielkość produkcji w badaniu zastąpiono wartością produkcji. Nakład pracy został natomiast wyrażony w jednostkach naturalnych (liczba zatrudnionych) oraz wartościowo. Stąd obliczone w pracy wskaźniki produktywności przyjęły następujące formuły: V Z, V KP gdzie: V wartość produkcji, Z zatrudnienie, KP koszty pracy. Pierwsze podejście pozwoliło określić, jaka część wartości produkcji przypada na jednego zatrudnionego i wskazuje na przewagi wydajnościowe. Drugie podejście określiło wartość produkcji przypadającą na jedną jednostkę kosztów pracy zaangażowaną w jej wytworzenie i pozwoliło zidentyfikować przewagi cenowo- -kosztowe. Na podstawie wielkości zatrudnienia oraz obliczonych wskaźników produktywności pracy utworzono rankingi krajów UE i dokonano ich klasyfikacji według poziomu analizowanych zmiennych diagnostycznych. W tym celu wykorzystano dwa parametry: średnią arytmetyczną (x ) i odchylenie standardowe (S). Kraje podzielono na cztery grupy typologiczne (Wysocki i Lira, 2003): kraje o wysokim poziomie zmiennej diagnostycznej: x x + S, kraje o średnim poziomie zmiennej diagnostycznej: x + S > x x, kraje o niskim poziomie zmiennej diagnostycznej: x > x x S, kraje o bardzo niskim poziomie zmiennej diagnostycznej: x < x S. Przemysł spożywczy został zdefiniowany na podstawie agregacji dwóch działów PKD 2007, tj.: 10 Produkcja artykułów spożywczych oraz 11 Produkcja napojów. Zakres czasowy badań obejmował lata

3 Do obliczeń wykorzystano dane pochodzące z bazy Eurostat. WYNIKI BADAŃ Geograficzne skupienie zasobów pracy wskazuje na występujący w poszczególnych krajach potencjał, świadczy o specjalizacji danego regionu i może się przyczyniać do poprawy pozycji konkurencyjnej sektora na rynku międzynarodowym. Przeprowadzona w tym zakresie analiza pozwoliła na zidentyfikowanie czterech krajów członkowskich UE o wysokim poziomie zatrudnienia w przemyśle spożywczym (tab. 1). Zdecydowanym liderem były tu Niemcy. Na drugiej pozycji uplasowała się Francja. Kolejne miejsca zajmowały Włochy i Polska, w których zatrudnienie było jednak ponad dwukrotnie mniejsze niż w Niemczech. Łącznie we wskazanych czterech krajach angażowano ponad 56% zatrudnionych przy produkcji artykułów spożywczych we wszystkich analizowanych państwach UE. Wskazuje to na dość silną koncentrację geograficzną przemysłu spożywczego UE. Do grupy krajów o średnim poziomie zatrudnienia należały dwa kraje: Hiszpania i Rumunia. W pozostałych państwach odnotowano niski poziom zatrudnienia, tj. niższy niż przeciętnie w UE i jednocześnie nieprzekraczający 15% liczby zatrudnionych w Niemczech. Rozpatrując zmiany poziomu zatrudnienia w latach , należy zauważyć, że w skali całej UE były one niewielkie (wzrost o 1,02%). Spośród poszczególnych krajów członkowskich największy relatywny wzrost zasobów pracy w 2012 r. w porównaniu z 2010 rokiem odnotowano w Danii (o 12,15%). W tym samym okresie zmniejszenie zasobów zaobserwowano głównie w Bułgarii (8,52%), Grecji (7,85%) i na Słowacji (7,42%). W Polsce poziom zatrudnienia w przemyśle spożywczym był raczej stabilny (spadek o 1,61%). Przewagi konkurencyjne wynikają także z efektywności gospodarowania zasobami pracy. Pod tym względem przodowały kraje starej UE (tab. 2). Liderem była Irlandia, kolejne pozycje zajmowały Holandia i Belgia. Z badań Pawlak (2013) wynika, że w Irlandii najkorzystniejsze, około dwukrotnie większe w porównaniu z UE, efekty produkcyjne uzyskiwali zatrudnieni w przemyśle piekarskim i mleczarskim. Natomiast w branży owocowo-warzywnej i olejarsko-tłuszczowej wydajność pracy była o pand 20% i 75% niższa od średniej w UE. W Holandii i Belgii wszystkie branże przemysłu spożywczego charakteryzowały się wydajnością pracy wyższą niż średnio we UE, a najlepsze wyniki osiągano w tych krajach w branży olejarsko-tłuszczowej, cukierniczej i mięsnej. Przeciętny poziom produktywności pracy, mierzonej wartością produkcji sprzedanej na 1 zatrudnionego, odnotowano w kolejnych siedmiu krajach starej UE: w Danii, we Włoszech, w Finlandii, Hiszpanii, Francji, Szwecji i w Austrii. Kolejne pozycje w rankingu zajęły kraje, w których poziom produktywności pracy określono jako niski, tj. Niemcy, Grecja, Portugalia, a następnie kraje nowej UE. Spośród nowych państw członkowskich najwyższy poziom produktywności pracy odnotowano w Słowenii i w Polsce. Efektywność wykorzystania nakładu pracy w tych krajach była znacznie niższa niż w krajach starej UE, ale ponad dwukrotnie wyższa niż w krajach o najniższej produktywności pracy w przemyśle spożywczym, tj. w Rumunii i w Bułgarii. Powszechnym zjawiskiem w krajach UE była poprawa produktywności pracy, chociaż skala zmian była różna. Pozytywnym symptomem jest to, że różnice w produktywności pracy w przemyśle spożywczym krajów nowej UE, w odniesieniu do starych krajów członkowskich, są coraz mniejsze. Największy wzrost produktywności pracy w latach odnotowano na Słowacji (24,80%), Litwie (24,79%), w Polsce (22,47%) i w Bułgarii (21,37%). Poprawa produktywności pracy w tych krajach była wynikiem zwiększonej produkcji sprzedanej, która dokonała się w warunkach zmniejszenia zatrudnienia. Takie relacje należy jednak interpretować ostrożnie, gdyż wartość produkcji zależy nie tylko od jej wielkości, ale również od cen transakcyjnych. Na poprawę produktywności pracy w przemyśle spożywczym w Polsce wskazują również badania innych autorów. Z analiz Mroczka i Tereszczuk (2013) wynika, że wydajność pracy w polskim przemyśle spożywczym w 2010 roku była prawie dwukrotnie wyższa niż w 2000 roku. Urban (2010) w swoich badaniach zwrócił uwagę na duży wzrost wydajności pracy przemysłu spożywczego mierzonej wartością dodaną na 1 zatrudnionego. Postęp w zakresie produktywności pracy nastąpił głównie w wyniku procesu substytucji pracy przez kapitał, czyli był spowodowany wzrostem technicznym uzbrojenia pracy (Juchniewicz i Łukiewska, 2012). Szczepaniak (2013) wskazuje, że rosnąca efektywność całego przetwórstwa rolno-spożywczego, w tym zasobów pracy oznacza wzrost potencjału konkurencyjnego tego sektora, a także poprawę jego pozycji konkurencyjnej. 749

4 Tabela 1. Przeciętne zatrudnienie w przemyśle spożywczym w latach (liczba osób) Table 1. Average employment in food industry in (number of persons) Kraje Countries Rok Year Średnia w latach Mean in Niemcy Germany Francja France Włochy Italy Polska Poland Poziom Level wysoki high Hiszpania Spain średni Rumunia Romania average Holandia Netherlands Czechy Czech Republic Portugalia Portugal Węgry Hungary Bułgaria Bulgaria Belgia Belgium Grecja Greece Austria Austria Chorwacja Croatia Szwecja Sweden Dania Denmark Litwa Lithuania Słowacja Slovakia Irlandia Ireland Finlandia Finland Łotwa Latvia Słowenia Slovenia Estonia Cypr Cyprus Wielka Brytania United Kingdom Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu. Source: own elaboration based on Eurostat data. niski low Jednym z elementów decydujących o konkurencyjnych przewagach cenowych są koszty pracy. Z przeprowadzonych badań wynika, że rozkład produktywności pracy mierzonej wartością produkcji na 1 euro kosztów kształtował się nieco inaczej niż produktywności pracy mierzonej wielkością produkcji na 1 zatrudnionego. Do grupy wiodących w tym zakresie krajów należały kolejno Irlandia, Polska, Bułgaria i Holandia (tab. 3). 750

5 Tabela 2. Produktywność pracy mierzona wartością produkcji na 1 zatrudnionego w latach (tys. euro na 1 zatrudnionego) Table 2. Labour productivity measured by production per 1 employee in (thous. euro per 1 employee) Kraje Countries Rok Year Średnia w latach Mean in Irlandia Ireland 570,02 584,99 599,65 585,10 Holandia Netherlands 402,89 450,14 462,44 438,35 Belgia Belgium 390,79 420,62 428,31 413,26 Dania Denmark 319,72 300,82 330,37 316,80 Włochy Italy 261,98 279,20 284,83 275,37 Finlandia Finland 242,63 257,34 273,29 257,79 Hiszpania Spain 239,26 262,42 269,04 256,76 Francja France 228,87 256,31 254,37 Szwecja Sweden 225,41 247,33 266,88 246,37 Austria Austria 210,68 230,03 239,28 226,73 Niemcy Germany 177,75 187,58 193,87 186,44 Grecja Greece 133,08 134,43 137,96 135,09 Portugalia Portugal 113,95 121,97 130,46 121,98 Słowenia Slovenia 105,82 116,58 113,53 111,88 Polska Poland 97,21 110,14 119,06 108,74 Czechy Czech Republic 107,35 106,41 106,88 Cypr Cyprus 105,13 106,76 106,50 106,12 Estonia 85,40 95,01 98,24 92,91 Węgry Hungary 83,11 93,70 96,77 91,18 Słowacja Slovakia 72,54 83,88 90,53 82,10 Litwa Lithuania 68,63 83,46 85,64 79,18 Chorwacja Croatia 65,77 69,98 67,13 67,62 Łotwa Latvia 57,46 61,99 65,43 61,65 Poziom Level wysoki high średni average Rumunia Romania 46,81 50,92 52,39 50,04 bardzo niski Bułgaria Bulgaria 38,33 42,51 46,52 42,33 very low Wielka Brytania United Kingdom Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu. Source: own elaboration based on Eurostat. niski low W skład drugiej grupy, charakteryzującej się średnim poziomem tak mierzonej produktywności pracy, weszło osiem krajów członkowskich UE: Litwa, Belgia, Włochy, Rumunia, Węgry, Hiszpania, Czechy i Łotwa. Niski poziom produktywności pracy mierzonej wartością produkcji na 1 euro kosztów pracy zaobserwowano 751

6 Tabela 3. Produktywność pracy mierzona wartością produkcji na 1 euro kosztów pracy w latach (euro/euro) Table 3. Labour productivity measured by production per 1 euro labor costs in (euro/euro) Kraje Countries Rok Year Średnia w latach Mean in Irlandia Ireland 12,58 13,41 14,06 13,35 Polska Poland 10,33 11,15 11,65 11,06 Bułgaria Bulgaria 10,26 10,60 10,93 10,60 Holandia Netherlands 9,66 10,58 10,69 10,31 Litwa Lithuania 9,04 10,62 10,56 10,08 Belgia Belgium 9,49 10,05 9,79 9,78 Włochy Italy 9,25 9,91 9,76 Rumunia Romania 9,18 9,68 10,07 9,65 Węgry Hungary 8,71 9,50 9,85 9,36 Hiszpania Spain 8,10 8,76 9,10 8,65 Czechy Czech Republic 8,43 8,47 8,44 Łotwa Latvia 8,24 8,47 8,58 8,44 Portugalia Portugal 7,66 8,07 8,60 8,10 Estonia 7,50 8,15 7,88 7,85 Słowacja Slovakia 6,90 7,86 7,96 7,57 Wielka Brytania United Kingdom 7,40 7,40 Dania Denmark 6,61 7,25 7,87 7,24 Francja France 6,49 6,89 7,02 Niemcy Germany 6,66 6,96 7,04 6,89 Finlandia Finland 6,32 6,48 6,61 6,47 Austria Austria 6,03 6,55 6,51 6,37 Słowenia Slovenia 5,64 6,24 6,12 6,00 Grecja Greece 5,80 5,88 6,22 5,96 Chorwacja Croatia 5,71 6,10 6,06 5,95 Szwecja Sweden 5,68 5,78 5,90 5,79 Cypr Cyprus 5,01 5,09 5,25 5,11 Poziom Level wysoki high średni average niski low bardzo niski very low Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu. Source: own elaboration based on Eurostat. natomiast w Portugalii, Estonii, na Słowacji, w Wielkiej Brytanii, Danii, Francji, Niemczech, Finlandii i Austrii. Najniższy poziom produktywności pracy odnotowano w Słowenii, Grecji, Chorwacji, Szwecji i na Cyprze. W analizowanym okresie odnotowano wzrost wartości produkcji przypadającej na 1 euro kosztów we wszystkich krajach członkowskich UE. Największą poprawę efektywności cenowo-kosztowej odnotowano 752

7 w Danii (19,14%), na Litwie (16,77%) i Słowacji (15,29%), a najmniejszą w Belgii (3,19%), Szwecji (3,85%), na Łotwie (4,17%), w Finlandii (4,59%) i Estonii (4,99%). W Polsce wzrost produktywności pracy był znaczący (12,78%) i wynikał z szybszego wzrostu wartości produkcji niż kosztów pracy. W dalszym etapie badań zestawiono poziom zatrudnienia oraz wartości obu zastosowanych wskaźników produktywności pracy w poszczególnych krajach UE (rys. 1). Wysoką wartością produkcji w przeliczeniu na 1 zatrudnionego oraz w przeliczeniu na 1 euro kosztów pracy wyróżniała się Irlandia, w której jednak poziom zasobów pracy angażowanych w produkcję był relatywnie niewielki. Podobna sytuacja dotyczyła także Holandii i Belgii. Na tej podstawie można stwierdzić, że w Irlandii, Holandii i w Belgii przewagi konkurencyjne przemysłu spożywczego wynikały bardziej z wysokiej wydajności pracy i relatywnie niskich kosztów pracy niż koncentracji tego czynnika produkcji. Niektóre kraje nowej UE, w warunkach niskiej produktywności pracy mierzonej wartością produkcji na zatrudnionego, budowały pozycję konkurencyjną na bazie znacznie niższej opłaty pracy. Przykładowo Polska i Bułgaria, w których odnotowano niską i bardzo niską produktywność pracy mierzoną wartością produkcji na 1 zatrudnionego, osiągnęły jednocześnie jedną z najwyższych w całej UE wartość produkcji w przeliczeniu na 1 euro kosztów pracy. Podobne relacje można było odnotować także w Czechach, na Łotwie, Litwie, Węgrzech i w Rumunii. Polska jest ponadto jedynym krajem Europy Środkowo-Wschodniej o wysokim poziomie zasobów pracy zaangażowanych w produkcję artykułów spożywczych. Relatywnie wysoką opłatę pracy, a w konsekwencji bardzo małą wartość produkcji na 1 euro kosztów pracy i jednocześnie przeciętny poziom produkcji na 1 zatrudnionego odnotowano w Szwecji. Niewielka wartość produkcji na 1 euro kosztów pracy i przeciętny poziom PL BG LT HU RO CZ LV PT EE SK SI GR HR CY DE AT IT ES FR FI SE DK BE NL IE AT: Austria Austria, BE: Belgia Belgium, BG: Bułgaria Bulgaria, HR: Chorwacja Croatia, CY: Cypr Cyprus, CZ: Czechy Czech Republic, DK: Dania Denmark, EE: Estonia, FI: Finlandia Finland, FR: Francja France, GR: Grecja Greece, ES: Hiszpania Spain, NL: Holandia Netherlands, IE: Irlandia Ireland, LT: Litwa Lithuania, LU: Luksemburg Luxembourg, LV: Łotwa Latvia, MT: Malta, DE: Niemcy Germany, PL: Polska Poland, PT: Portugalia Portugal, RO: Rumunia Romania, SK: Słowacja Slovakia, SI: Słowenia Slovenia, SE: Szwecja Sweden, HU: Węgry Hungary, UK: Wielka Brytania United Kingdom, IT: Włochy Italy Rys. 1. Poziom wskaźników produktywności pracy oraz wielkość zatrudnienia w przemyśle spożywczym w krajach członkowskich UE w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu. Fig. 1. Level indicators of labour productivity and employment in food industry in the EU member states in Source: own elaboration based on Eurostat. 753

8 produkcji na 1 zatrudnionego wystąpiły w Danii, Francji, Austrii i w Finlandii. Wśród wymienionych krajów tylko we Francji poziom zatrudnienia w przemyśle spożywczym był wysoki. Warto ponadto zwrócić uwagę na Niemcy, które osiągnęły słabe wyniki pod względem produktywności pracy, a ich przewaga konkurencyjna opierała się na największych w skali całej UE zasobach pracy angażowanych w produkcję artykułów żywnościowych. PODSUMOWANIE Zasoby pracy, zgodnie z teorią zasobową, przyczyniają się do osiągnięcia przez przedsiębiorstwa określonej pozycji konkurencyjnej na rynkach międzynarodowych. Przewaga konkurencyjna sektora związana z czynnikiem pracy może wynikać z trzech aspektów: koncentracji zasobów, osiągnięcia przewag wydajnościowych i/lub niskich kosztów pracy. Z przeprowadzonych badań wynika, że poszczególne kraje UE różnią się znacząco pod względem wskazanych źródeł konkurencyjności. Największy potencjał klastrowy przemysłu spożywczego odnotowano w Niemczech, we Francji, Włoszech i w Polsce. W pierwszych dwóch krajach nie zaobserwowano istotnych przewag konkurencyjnych związanych z wydajnością i kosztami pracy. Na tej podstawie można wnioskować, że Niemcy i Francja budują pozycję konkurencyjną sektora spożywczego, bazując głównie na wielkości posiadanego potencjału przetwórczego. Rozpatrując efektywność gospodarowania zasobami pracy, można zauważyć ogólne pierwszeństwo krajów starej UE. Wśród nich najlepsze wyniki osiągnęły: Irlandia, Holandia, Belgia oraz Dania i to właśnie te kraje uzyskiwały największe przewagi wydajnościowe nad pozostałymi krajami członkowskimi. Należy jednak zaznaczyć, że różnice między wydajnością pracy w krajach nowej i starej UE są coraz mniejsze. Zmniejszający się dystans UE 13 do najbardziej rozwiniętych krajów członkowskich UE poprawia ich zdolność do konkurowania na rynkach międzynarodowych. Największe przewagi kosztowo-cenowe w przemyśle spożywczym odnotowano ponownie w Irlandii i Holandii, a także w wielu krajach nowej UE, które rekompensowały brak przewag wydajnościowych niższymi kosztami pracy. Należą do nich Polska, Bułgaria, Czechy, Łotwa, Litwa, Węgry i Rumunia. Warto jednak podkreślić, że zasoby pracy są ważnym, ale nie jedynym czynnikiem decydującym o pozycji konkurencyjnej sektora. Warto byłoby zatem przeanalizować również inne czynniki, takie jak kapitał czy zdolność do wprowadzania innowacji. LITERATURA Bartosik, K. (1999). Koszty pracy a atrakcyjność Polski dla inwestorów zagranicznych. Warszawa: INE PAN. Eurostat (bez daty). Pobrano 27 października 2014 z: ec.europa.eu/eurostat/web/structural-business-statistics/ overview. Figiel, S., Kuberska, D., Kufel, J. (2013). Rola klastrów w konkurencyjnym rozwoju sektora rolno-żywnościowego w Polsce. Raport. 92. Program Wieloletni Warszawa: IERiGŻ. Juchniewicz, M. (2013). Klastry a konkurencyjność przemysłu spożywczego. W: I. Szczepaniak (red.) Monitoring i ocena konkurencyjności polskich producentów żywności (3). Potencjał konkurencyjny wybrane elementy (s ). Warszawa: IERiGŻ-PIB. Juchniewicz, M., Łukiewska, K. (2012). Potencjał konkurencyjny przemysłu spożywczego. Zagad. Ekon. Roln., 1, Kusy, R. (2008). Przyczynowo-skutkowy model konkurencyjności przedsiębiorstwa. Ekon. Menedż., 3, Lis, S. (red.). (1999). Vademecum produktywności. Warszawa: Agencja Wydawniczo-Poligraficzna Placet. Misala, J. (2011). Międzynarodowa konkurencyjność gospodarki narodowej. Warszawa: PWE. Misala, J., Ślusarczyk, B. (1999). Ocena międzynarodowej konkurencyjności czynnikowej Polski w okresie transformacji w świetle wyników badań empirycznych. W: K. Budzkowski, S. Wydmus (red.), Handel zagraniczny metody, problemy, tendencje. Materiały Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej. Kraków: Wyd. AE w Krakowie. Mroczek, R., Tereszczuk, M. (2013). Wydajność pracy jako jeden z elementów decydujących o międzynarodowej konkurencyjności polskiego przemysłu spożywczego. Zesz. Nauk. SGGW Warsz. Probl. Roln. Świat., 13(2), Mrówczyńska-Kamińska, A. (2013a). The workforce and its productivity in the food economy of the EU countries. J. Agribus. Rural Dev., 3(29), Mrówczyńska-Kamińska, A. (2013b). Wydajność pracy w gospodarce żywnościowej w krajach Unii Europejskiej. Rocz. Nauk. SERiA, 15(4), Olczyk, M. (2008). Konkurencyjność. Teoria i praktyka. Warszawa: Wyd. CeDeWu. Pawlak, K. (2013). Międzynarodowa zdolność konkurencyjna sektora rolno-spożywczego krajów Unii Europejskiej. Poznań: Wyd. UP. 754

9 Porter, M. E. (2001). Porter o konkurencji. Warszawa: PWE. Szczepanik, I. (2014). System konkurencyjność wybrane aspekty teoretyczne i empiryczne. W: I. Szczepanik (red.) Monitoring i ocena konkurencyjności polskich producentów żywności (5). Synteza (s. 9 24). Warszawa: IERiGŻ-PIB. Uran, R. (2010). Przemysł spożywczy w procesie integrowania z Unią Europejską. W: R. Urban, I. Szczepaniak, R. Mroczek (red.). Polski sektor żywnościowy w pierwszych latach członkostwa (Synteza) (s ). Warszawa: IERiGŻ-PIB. Wysocki, F., Lira, J. (2003). Statystyka opisowa. Poznań: Wyd. AR im. Augusta Cieszkowskiego. Zielińska-Głębocka, A. (2003). Potencjał konkurencyjny polskiego przemysłu w warunkach integracji europejskiej. Gdańsk: Wyd. UG. RESOURCES AND LABOUR PRODUCTIVITY OF FOOD INDUSTRY IN MEMBER STATES OF THE EUROPEAN UNION IN THE CONTEXT OF COMPETITIVENESS Summary. Labour resources are an important factor in competitiveness of the sector. The aim of the study was to evaluate the spatial concentration of labour resources, performance advantages and cost-price advantages that are associated with the work factor in the food industry in the European Union in The results indicate that the greatest concentration of labour resources exists in Germany, France, Italy and Poland. The biggest performance advantage was observed in the old EU countries, mainly in Ireland, the Netherlands, Belgium and Denmark. Differences in labour productivity in the food industry, the new EU countries, in relation to the old member states, are getting smaller. The most significant cost-price advantage was observed in Ireland and the Netherlands, and many of the new EU countries, which compensated for the lack of performance advantages of lower labour costs. These include Poland, Bulgaria, Czech Republic, Latvia, Lithuania, Hungary and Romania. Key words: competitiveness, productivity, clusters, food industry Zaakceptowano do druku Accepted for print: Do cytowania For citation Łukiewska, K. (2015). Zasoby i produktywność pracy przemysłu spożywczego krajów członkowskich Unii Europejskiej w kontekście 755

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne Zastrzeżenia prawne Zawartośd dostępna w prezentacji jest chroniona prawem autorskim i stanowi przedmiot własności. Teksty, grafika, fotografie, dźwięk, animacje i filmy, a także sposób ich rozmieszczenia

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt?

Akademia Młodego Ekonomisty. Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt? Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt? dr Anna Gardocka-Jałowiec Uniwersytet w Białymstoku 7 marzec 2013 r. Dobrobyt, w potocznym rozumieniu, utożsamiać można

Bardziej szczegółowo

Pomiar dobrobytu gospodarczego

Pomiar dobrobytu gospodarczego Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pomiar dobrobytu gospodarczego Uniwersytet w Białymstoku 07 listopada 2013 r. dr Anna Gardocka-Jałowiec EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Transport drogowy w Polsce wybrane dane

Transport drogowy w Polsce wybrane dane Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce Transport drogowy w Polsce wybrane dane RAPORT ZMPD 2012 marzec 2013 Liczba firm transportowych w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo emerytalne kobiet w Europie. dr Agnieszka Chłoń-Domińczak Instytut Statystyki i Demografii SGH Instytut Badań Edukacyjnych

Bezpieczeństwo emerytalne kobiet w Europie. dr Agnieszka Chłoń-Domińczak Instytut Statystyki i Demografii SGH Instytut Badań Edukacyjnych Bezpieczeństwo emerytalne kobiet w Europie dr Agnieszka Chłoń-Domińczak Instytut Statystyki i Demografii SGH Instytut Badań Edukacyjnych 1. Przesłanki badania 2. Cele badawcze 3. Uwarunkowania rynku pracy

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Monika Borowiec Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.10 Temat zajęć: Sprawdzian z działu 2 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 2, zna podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

Strategia klimatyczna dla Polski w kontekście zwiększających się wymogów w zakresie emisji CO2 (green jobs) Bernard Błaszczyk Podsekretarz Stanu

Strategia klimatyczna dla Polski w kontekście zwiększających się wymogów w zakresie emisji CO2 (green jobs) Bernard Błaszczyk Podsekretarz Stanu Strategia klimatyczna dla Polski w kontekście zwiększających się wymogów w zakresie emisji CO2 (green jobs) Bernard Błaszczyk Podsekretarz Stanu Pakiet klimatyczno-energetyczny PL pułap emisji gazów cieplarnianych

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI EKSPORTU / EXPORT DIRECTIONS Belgia / Belgium Białoruś / Byelarussia Bułgaria / Bulgaria Dania / Denmark Estonia / Estonia Francja / France Hiszpania / Spain Holandia / Holland Litwa / Lithuania

Bardziej szczegółowo

Recykling odpadów opakowaniowych

Recykling odpadów opakowaniowych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Struktura sektora energetycznego w Europie

Struktura sektora energetycznego w Europie Struktura sektora energetycznego w Europie seminarium Energia na jutro 15-16, września 2014 źródło: lion-deer.com 1. Mieszkańcy Europy, 2. Struktura wytwarzania energii w krajach Europy, 3. Uzależnienie

Bardziej szczegółowo

TABELA I: FLOTY RYBACKIE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH (UE-28) W 2014 R.

TABELA I: FLOTY RYBACKIE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH (UE-28) W 2014 R. EUROPEJSKIE RYBOŁÓWSTWO W LICZBACH Poniższe tabele zawierają podstawowe dane statystyczne dotyczące różnych obszarów związanych ze wspólną polityką rybołówstwa (WPRyb), a mianowicie: floty rybackie państw

Bardziej szczegółowo

Frekwencja w wyborach parlamentarnych oraz samorządowych

Frekwencja w wyborach parlamentarnych oraz samorządowych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA EUROPA 2020 PODSTAWOWE WSKAŹNIKI

STRATEGIA EUROPA 2020 PODSTAWOWE WSKAŹNIKI STRATEGIA EUROPA 2020 PODSTAWOWE WSKAŹNIKI Strategia Europa 2020 to unijny program wzrostu i rozwoju społeczno-gospodarczego na aktualne dziesięciolecie. Strategia ta, ze względu na czas jej tworzenia,

Bardziej szczegółowo

Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej. dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska

Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej. dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Warszawa, 10 października 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Obniżenie wieku emerytalnego: Straty dla przyszłych emerytów, pracujących i gospodarki

Obniżenie wieku emerytalnego: Straty dla przyszłych emerytów, pracujących i gospodarki Rząd przyjął najgorszy z rozważanych wariantów decydując się na bezwarunkowe obniżenie wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Na tej decyzji stracą wszyscy przyszli emeryci, pracujący

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Rola przemysłu spożywczego w gospodarkach krajów UE. The role of the food industry in European Union countries

Rola przemysłu spożywczego w gospodarkach krajów UE. The role of the food industry in European Union countries Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Problemy Rolnictwa Światowego tom 14 (XXIX), zeszyt 3, 2014: 158 167 Walenty Poczta 1, Patrycja Beba 2 Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (2017/C 162/05)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (2017/C 162/05) C 162/4 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 23.5.2017 Informacje przekazane przez Komisję zgodnie z art. 8 akapit drugi dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1535 ustanawiającej procedurę

Bardziej szczegółowo

CO 2 potrzeba przełomu negocjacyjnego wyzwania dla Polski

CO 2 potrzeba przełomu negocjacyjnego wyzwania dla Polski CO 2 potrzeba przełomu negocjacyjnego wyzwania dla Polski Krzysztof Żmijewski prof. PW Społeczna Rada Instytut im. E. Kwiatkowskiego Debata Warszawa Primum non nocere Muir Glacier, Alaska Sierpień 1941

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach IP/08/1831 Bruksela, dnia 28 listopada 2008 r. Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach Jak wynika ze sprawozdania opublikowanego

Bardziej szczegółowo

Mapa Unii Europejskiej

Mapa Unii Europejskiej Mapa Unii Europejskiej 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń zna: nazwy państw Unii Europejskiej, nazwy stolic państw Unii Europejskiej, flagi państw Unii Europejskiej. b) Umiejętności Uczeń potrafi: wskazać

Bardziej szczegółowo

System opieki zdrowotnej na tle innych krajów

System opieki zdrowotnej na tle innych krajów System opieki zdrowotnej na tle innych krajów Dr Szczepan Cofta, Dr Rafał Staszewski Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego UM w Poznaniu Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego im. K. Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

Wydajność pracy jako przesłanka restrukturyzacji zatrudnienia w rolnictwie. prof. Andrzej Czyżewski mgr Jakub Staniszewski

Wydajność pracy jako przesłanka restrukturyzacji zatrudnienia w rolnictwie. prof. Andrzej Czyżewski mgr Jakub Staniszewski Wydajność pracy jako przesłanka restrukturyzacji zatrudnienia w rolnictwie prof. Andrzej Czyżewski mgr Jakub Staniszewski XIV Międzynarodowa Konferencja Naukowa Globalne problemy rolnictwa i gospodarki

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 13 Bezrobocie a wiek i poziom wykształcenia: Polska na tle UE Jednym z czynników w szczególny sposób wpływających na prawdopodobieństwo bezrobocia jest

Bardziej szczegółowo

Wydatki na ochronę zdrowia w

Wydatki na ochronę zdrowia w Wydatki na ochronę zdrowia w wybranych krajach OECD Seminarium BRE CASE Stan finansów ochrony zdrowia 12 czerwca 2008 r. Agnieszka Sowa CASE, IZP CM UJ Zakres analizy Dane OECD Health Data 2007 (edycja

Bardziej szczegółowo

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE 2/09/2008-22/10/2008 Znaleziono 329 odpowiedzi z 329 odpowiadających wybranym kryteriom UDZIAŁ Kraj DE - Niemcy 55 (16.7%) PL - Polska 41 (12.5%) DK -

Bardziej szczegółowo

Implementacja Agendy Cyfrowej 2020 w Polsce

Implementacja Agendy Cyfrowej 2020 w Polsce Implementacja Agendy Cyfrowej 2020 w Polsce Czy Internet mobilny będzie substytutem stacjonarnego dostępu? Konferencja PIIT 28 października 2011 roku 2011, PIIT 1 PRAGNIENIA 2011, PIIT 2 Internet dobrem

Bardziej szczegółowo

Udział Polski w 7. Programie Ramowym Dane statystyczne po 219 konkursach

Udział Polski w 7. Programie Ramowym Dane statystyczne po 219 konkursach Promocja Nauki Polskiej w Brukseli Bruksela, 14.12.21 r. Udział Polski w 7. Programie Ramowym Dane statystyczne po 219 konkursach Andrzej Siemaszko Andrzej Galik Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych

Bardziej szczegółowo

BRE Business Meetings. brebank.pl

BRE Business Meetings. brebank.pl BRE Business Meetings Witamy w świecie ekspertów Innowacje a wzrost gospodarczy Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku SA Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego 05.08.2010 r. brebank.pl

Bardziej szczegółowo

Rozwój turystyki w Polsce na przykładzie danych statystycznych

Rozwój turystyki w Polsce na przykładzie danych statystycznych Rozwój turystyki w Polsce na przykładzie danych statystycznych VI Ogólnopolska Konferencja Polskich Stacji Narciarskich i Turystycznych Białka Tatrzańska, 2 4 czerwca 2014 r. Wydatki w gospodarce turystycznej

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej dr Lucyna Przezbórska-Skobiej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. 2 T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) Wykres 01. STRUKTURA LUDNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W 2013

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA DOCHODOWA ROLNICTWA W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWEJ I WCHODNIEJ THE INCOME SITUATION IN AGRICULTURE IN THE CEE COUNTRIES

SYTUACJA DOCHODOWA ROLNICTWA W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWEJ I WCHODNIEJ THE INCOME SITUATION IN AGRICULTURE IN THE CEE COUNTRIES Walenty Poczta 1 Anna Fabisiak 2 Katedra Ekonomiki Gospodarki Żywnościowej Akademia Rolnicza w Poznaniu SYTUACJA DOCHODOWA ROLNICTWA W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWEJ I WCHODNIEJ THE INCOME SITUATION IN AGRICULTURE

Bardziej szczegółowo

EKSPORT WYROBÓW WYSOKIEJ TECHNIKI W UNII EUROPEJSKIEJ EXPORT OF HIGH TECH IN THE EUROPEAN UNION

EKSPORT WYROBÓW WYSOKIEJ TECHNIKI W UNII EUROPEJSKIEJ EXPORT OF HIGH TECH IN THE EUROPEAN UNION PRACE NAUKOWE UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU RESEARCH PAPERS OF WROCŁAW UNIVERSITY OF ECONOMICS nr 416 2016 Współczesne problemy ekonomiczne. ISSN 1899-3192 Rozwój zrównoważony w wymiarze globalnym

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie regionalne PKB na 1 mieszkańca według PPP na poziomie NTS 3

Zróżnicowanie regionalne PKB na 1 mieszkańca według PPP na poziomie NTS 3 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Narażenie ludności miejskiej na powietrze zanieczyszczone ozonem

Narażenie ludności miejskiej na powietrze zanieczyszczone ozonem GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Maciejewska. Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu

Katarzyna Maciejewska. Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu Katarzyna Maciejewska Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu DEFINICJE ŚWIADOMOŚCI Świadomość: zdolność człowieka do zdawania sobie sprawy ze swego istnienia i z tego co jest przedmiotem jego

Bardziej szczegółowo

Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA

Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA Wydział Spraw Świadczeniobiorców i Współpracy Międzynarodowej/Dział Współpracy Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Tłumaczenie tytułu kolumny w języku polskim

Tłumaczenie tytułu kolumny w języku polskim I Dane o projekcie kursu intensywnego, które należy zamieścić w raporcie z realizacji kursu intensywnego w roku akademickim 2012/13 - Arkusz IP 2012-13_General L.p. Tytuł kolumny 1 Project Numer projektu

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

PORÓWNAWCZA OCENA ROZWOJU PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

PORÓWNAWCZA OCENA ROZWOJU PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Stowarzyszenie Porównawcza Ekonomistów ocena rozwoju Rolnictwa przemysłu spożywczego i Agrobiznesu w Polsce... Roczniki Naukowe tom XV zeszyt 3 361 Mirosława Tereszczuk Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Polska na tle świata i Europy w latach 1995 2010 (w liczbach) Poland in the World s and Europe s background in 1995 2010 (in figures)

Polska na tle świata i Europy w latach 1995 2010 (w liczbach) Poland in the World s and Europe s background in 1995 2010 (in figures) MINISTERSTWO GOSPODARKI Ministry of Economy Polska na tle świata i Europy w latach 1995 2010 (w liczbach) Poland in the World s and Europe s background in 1995 2010 (in figures) Warszawa, wrzesień 2011

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W 2015 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W 2015 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W 2015 R. Według prognoz Komisji Europejskiej 1 wzrost produktu krajowego brutto Unii Europejskiej w 2015 r. ma wynieść (w cenach stałych) 1,9%,

Bardziej szczegółowo

Perspektywa europejska rynku energii. Prof. Krzysztof Żmijewski Sekretarz Generalny. Rynek Energii w Polsce r.

Perspektywa europejska rynku energii. Prof. Krzysztof Żmijewski Sekretarz Generalny. Rynek Energii w Polsce r. SPOŁECZNA RADA NARODOWEGO PROGRAMU REDUKCJI EMISJI Perspektywa europejska rynku energii Prof. Krzysztof Żmijewski Sekretarz Generalny Rynek Energii w Polsce 13.4.211 r. Warszawa Społeczna Rada NPRE Struktura

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Marlena Piekut Oleksandra Kurashkevych Płock, 2014 Pracowanie Zarabianie pieniędzy Bawienie się INTERNET Dokonywanie zakupów Nawiązywanie kontaktów Tadao

Bardziej szczegółowo

Twórcza Łotwa. Inese Šuļžanoka, Szef Biura Reprezentacyjnego Łotewskiej Agencji Inwestycji i Rozwoju w Polsce

Twórcza Łotwa. Inese Šuļžanoka, Szef Biura Reprezentacyjnego Łotewskiej Agencji Inwestycji i Rozwoju w Polsce Twórcza Łotwa Inese Šuļžanoka, Szef Biura Reprezentacyjnego Łotewskiej Agencji Inwestycji i Rozwoju w Polsce RYGA BAŁTYCKIE METROPOLIE Ryga jest największym miastem w Państwach Bałtyckich: 650,478/1,03

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Ankieta internetowa dla inspektorów

Ankieta internetowa dla inspektorów Ankieta internetowa dla inspektorów Drodzy inspektorzy rolnictwa ekologicznego! Jesteśmy wdzięczni za włączenie się w projekt poświęcony doskonaleniu szkoleń, poprzez udział w ankiecie internetowej. Stanowi

Bardziej szczegółowo

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Teza do potwierdzenia Zawodność rynku i państwa a rolnictwo Efektywne dostarczanie dobra publicznego

Bardziej szczegółowo

Przedsięwzięcia w fazie Start-UP oraz nakłady na badania i rozwój (R&D) sytuacja w Polsce oraz na świecie.

Przedsięwzięcia w fazie Start-UP oraz nakłady na badania i rozwój (R&D) sytuacja w Polsce oraz na świecie. Przedsięwzięcia w fazie Start-UP oraz nakłady na badania i rozwój (R&D) sytuacja w Polsce oraz na świecie. 1. Zaangażowanie funduszy Venture capital w projekty gospodarcze znajdujące się w początkowej

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne Zewnętrzne Wewnętrzne Zewnętrzne SD-1, 15.00* SD-1, 15.00* SD, SD, N/A N/A SD, 15,00 SD, 14,30 SD, 14,30 SD, 14,00 N/A N/A

Wewnętrzne Zewnętrzne Wewnętrzne Zewnętrzne SD-1, 15.00* SD-1, 15.00* SD, SD, N/A N/A SD, 15,00 SD, 14,30 SD, 14,30 SD, 14,00 N/A N/A Terminy przekazywania do Banku instrukcji rozrachunkowych 1.1 Godziny graniczne czas przekazywania instrukcji rozrachunkowych na rynku polskim Tablica. Terminy przekazywania do Banku instrukcji rozrachunkowych

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development pissn 1899-5241 eissn 1899-5772 Journal of Agribusiness and Rural Development www.jard.edu.pl 2(32) 2014, 99-110 WYBRANE WSPÓŁZALEŻNOŚCI MIĘDZYGAŁĘZIOWE W SEKTORZE ROLNO-ŻYWNOŚCIOWYM W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 49/2013

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 49/2013 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w skupie W drugim tygodniu grudnia 2013 r. w krajowym skupie odnotowano dalszy wzrost cen zbóż. Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych 13/05/2008-20/06/2008 Znaleziono 408 odpowiedzi z 408 odpowiadających wybranym kryteriom 0. Uczestnictwo Kraj DE - Niemcy 48 (11,8%) PL - Polska 44 (10,8%)

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby. Sygnały poprawy

Co mówią liczby. Sygnały poprawy EU27 Produkcja (9m2007): Tekstylia +1 % OdzieŜ +2 % Co mówią liczby. Raport. Tekstylia i odzieŝ w Unii Europejskiej.Trzy kwartały 2007 Produkcja Sygnały poprawy Po raz pierwszy od roku 2000 Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Rozwój i rola polskiego przemysłu spożywczego w warunkach akcesji do Unii Europejskiej

Rozwój i rola polskiego przemysłu spożywczego w warunkach akcesji do Unii Europejskiej 11 (60) 2014 Patrycja Beba Walenty Poczta Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Rozwój i rola polskiego przemysłu spożywczego w warunkach akcesji do Unii Europejskiej DEVELOPMENT AND THE ROLE OF THE POLISH

Bardziej szczegółowo

Polska na tle Świata i Europy w latach 1995-2014 (w liczbach) Poland in World and Europe 1995-2014 (in figures)

Polska na tle Świata i Europy w latach 1995-2014 (w liczbach) Poland in World and Europe 1995-2014 (in figures) MINISTERSTWO GOSPODARKI Ministry of Economy Polska na tle Świata i Europy w latach 1995-2014 (w liczbach) Poland in World and Europe 1995-2014 (in figures) Warszawa, wrzesień 2015 roku Warsaw, September

Bardziej szczegółowo

TENDENCJE ZMIAN MIĘDZYNARODOWEJ KONKURENCYJNOŚCI PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO PAŃSTW UNII EUROPEJSKIEJ. Małgorzata Juchniewicz

TENDENCJE ZMIAN MIĘDZYNARODOWEJ KONKURENCYJNOŚCI PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO PAŃSTW UNII EUROPEJSKIEJ. Małgorzata Juchniewicz TENDENCJE ZMIAN MIĘDZYNARODOWEJ KONKURENCYJNOŚCI PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO... 31 ROCZNIKI NAUKOWE EKONOMII ROLNICTWA I ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH, T. 101, z. 1, 2014 TENDENCJE ZMIAN MIĘDZYNARODOWEJ KONKURENCYJNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Ekonomiczna

Wyższa Szkoła Ekonomiczna Współczesne tendencje na rynku pracy DrCecylia Sadowska Snarska Snarska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku 1. Uwarunkowania demograficzne rynku pracy. 2. Kierunki zmian w popytowej stronie rynku pracy.

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA WNIOSKODAWCÓW

PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA WNIOSKODAWCÓW PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA WNIOSKODAWCÓW PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI AKCJA - ZAGRANICZNA MOBILNOŚĆ SZKOLNEJ KADRY EDUKACYJNEJ W RAMACH PROJEKTÓW INSTYTUCJONALNYCH (VETPRO_COM) I. INFORMACJE OGÓLNE

Bardziej szczegółowo

IP/08/618. Bruksela, dnia 22 kwietnia 2008 r.

IP/08/618. Bruksela, dnia 22 kwietnia 2008 r. IP/08/618 Bruksela, dnia 22 kwietnia 2008 r. Gry wideo: Komisja z zadowoleniem przyjmuje postęp dokonany w zakresie ochrony małoletnich w 23 państwach członkowskich UE, ale zwraca się o ulepszenie branżowych

Bardziej szczegółowo

i żywienie w XXI wieku wizja rozwoju polskiego sektora spożywczego 4 grudnia 2009 r. Politechnika Łódzka

i żywienie w XXI wieku wizja rozwoju polskiego sektora spożywczego 4 grudnia 2009 r. Politechnika Łódzka Żywność i żywienie w XXI wieku wizja rozwoju polskiego sektora spożywczego 4 grudnia 2009 r. Politechnika Łódzka Dlaczego foresight? Lech Michalczuk Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY ROLNICTWA ŚWIATOWEGO

PROBLEMY ROLNICTWA ŚWIATOWEGO Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie PROBLEMY ROLNICTWA ŚWIATOWEGO Tom 13 (XXVIII) Zeszyt 2 Wydawnictwo SGGW Warszawa 2013 Robert Mroczek, Mirosława Tereszczuk 1 Zakład Ekonomiki

Bardziej szczegółowo

WYBORY EUROPEJSKIE W 2009 R. Eurobarometr Standard (EB 69) - Wiosna 2008 Pierwsze wyniki brutto: Średnia europejska i główne tendencje krajowe

WYBORY EUROPEJSKIE W 2009 R. Eurobarometr Standard (EB 69) - Wiosna 2008 Pierwsze wyniki brutto: Średnia europejska i główne tendencje krajowe Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji SEKCJA MONITOROWANIA OPINII PUBLICZNEJ 15/09/2008. WYBORY EUROPEJSKIE W 2009 R. Eurobarometr Standard (EB 69) - Wiosna 2008 Pierwsze wyniki brutto: Średnia europejska

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej 2011 Paulina Zadura-Lichota, p.o. dyrektora Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej Warszawa, 1 lutego

Bardziej szczegółowo

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE czerwiec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Badania na Rzecz Małych i Średnich Przedsiębiorstw ę specjalny program dedykowany MŚP

Badania na Rzecz Małych i Średnich Przedsiębiorstw ę specjalny program dedykowany MŚP MŚP w 7. Programie Ramowym UE Badania na Rzecz Małych i Średnich Przedsiębiorstw ę specjalny program dedykowany MŚP Capacities Możliwości Działania podejmowane w programie Capacities mają na celu pomoc

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

Program PIN Performance Road Safety Index

Program PIN Performance Road Safety Index Program PIN Performance Road Safety Index Ciągła potrzeba poprawy brd w Unii Europejskiej Warszawa, 14 lutego 2013 Mircea Steriu, Oficer Projektu ETSC PIN Wprowadzenie do ETSC ETSC jest niezależną organizacją

Bardziej szczegółowo

XIV. Akcjonariusze Grupy PSB S.A. licencjonowani kupcy centrum BUDOWLANE Centrum Budowlane PRZEDSIĘBIORSTWO BUDOWLANE P. P. H. U OPOCZNO MEJPOL BUDOWNICTWO, ENERGIA ODNAWIALNA, TELEFONIA, NIERUCHOMOŚCI

Bardziej szczegółowo

342 Anna Wasilewska STOWARZYSZENIE EKONOMISTÓW ROLNICTWA I AGROBIZNESU

342 Anna Wasilewska STOWARZYSZENIE EKONOMISTÓW ROLNICTWA I AGROBIZNESU 342 Anna Wasilewska STOWARZYSZENIE EKONOMISTÓW ROLNICTWA I AGROBIZNESU Roczniki Naukowe tom XVII zeszyt 4 Anna Wasilewska Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie WYDAJNOŚĆ PRACY W PRZEDSIĘBIORSTWACH

Bardziej szczegółowo

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki,

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, www.wojmos.com wojmos@wojmos.com Budżet UE Budżet UE tworzony jest z kilku źródeł. Należą do nich m.in..

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

CENY ZAKUPU I DZIERŻAWY KWOTY MLECZNEJ W GOSPODARSTWACH KRAJÓW EUROPEJSKICH W LATACH

CENY ZAKUPU I DZIERŻAWY KWOTY MLECZNEJ W GOSPODARSTWACH KRAJÓW EUROPEJSKICH W LATACH FOLIA UNIVERSITATIS AGRICULTURAE STETINENSIS Folia Univ. Agric. Stetin. 2007, Oeconomica 256 (48), 117 122 Bogusław GOŁĘBIOWSKI, Agata WÓJCIK CENY ZAKUPU I DZIERŻAWY KWOTY MLECZNEJ W GOSPODARSTWACH KRAJÓW

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia.

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia. Oferta sprzedaży raportu: Wydajność pracy w Polsce OFERTA SPRZEDAŻY RAPORTU Wydajność pracy w Polsce Kraków 2012 31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii badań i innowacji z 2014 r.

Tablica wyników Unii badań i innowacji z 2014 r. Tablica wyników Unii badań i innowacji z 2014 r. Tablica wyników Unii innowacji w zakresie badań i innowacji Streszczenie Wersja PL DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu Streszczenie Tablica wyników Unii

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 czerwca 2013 r. Poz. 724 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 17 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 25 czerwca 2013 r. Poz. 724 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 17 czerwca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia czerwca 0 r. Poz. 7 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW ) z dnia 7 czerwca 0 r. w sprawie informacji podsumowującej o dokonanych wewnątrzwspólnotowych

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 28/2014. TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 28/2014. TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca Cena Zmiana Towar bez VAT tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) 07 13.07.2014 r. w skupie żywiec wieprzowy 5,47 żywiec wołowy 5,82 kurczęta typu brojler 3,84 indyki 5,91

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT ZAINTERESOWANIA / SUBJECT OF INTEREST

PRZEDMIOT ZAINTERESOWANIA / SUBJECT OF INTEREST PRZEDMIOT ZAINTERESOWANIA / SUBJECT OF INTEREST 4% komunikacja tramwajowa i trolejbusowa / tram and trolleybus transport 2% finanse, consulting, doradztwo / finance, consulting, counselling 4% IT 2% organizacje

Bardziej szczegółowo

W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie źródła i pełnej nazwy firmy: TNS OBOP. Obawy Europejczyków

W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie źródła i pełnej nazwy firmy: TNS OBOP. Obawy Europejczyków Informacja prasowa Kontakt: Urszula Krassowska t +48 22 598 98 98 f +48 22 598 99 99 e urszula.krassowska@tns-global.pl www.tns-global.pl 11 marca 2008 W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA DROBIOWEGO

RYNEK MIĘSA DROBIOWEGO MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) Nr 32/2005 18 sierpnia 2005 r.

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo