Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium paliw, olejów i smarów. Ćwiczenie laboratoryjne Pomiar i ocena parametrów użytkowych smarów plastycznych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium paliw, olejów i smarów. Ćwiczenie laboratoryjne Pomiar i ocena parametrów użytkowych smarów plastycznych"

Transkrypt

1 Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny Katedra Fizyki i Chemii Laboratorium paliw, olejów i smarów Ćwiczenie laboratoryjne Pomiar i ocena parametrów użytkowych smarów plastycznych Opracowali: dr inż. Jan Krupowies mgr inż. Czesław Wiznerowicz Szczecin 2014

2 2

3 KARTA ĆWICZENIA 1 Powiązanie z przedmiotami: ESO/25, 27 DiRMiUO/25, 27 EOUNiE/25, 27 Specjalność/Przedmiot Efekty kształcenia Szczegółowe efekty dla przedmiotu kształcenia dla przedmiotu ESO/26 Chemia wody, EKP3 SEKP12 Wykonywanie paliw i smarów K_U014, K_U015, oznaczeń wybranych wskaźników K_U016. jakości produktów nafto- wych; DiRMiUO/26 Chemia wody, EKP3 SEKP12 Wykonywanie paliw i smarów K_U014, K_U015, oznaczeń wybranych wskaźników K_U016. jakości produktów nafto- wych; EOUNiE/26 Chemia wody, EKP3 SEKP12 Wykonywanie paliw i smarów K_U014, K_U015, oznaczeń wybranych wskaźników K_U016. jakości produktów nafto- wych; 2 Cel ćwiczenia: nauczenie studenta samodzielnego wykonywania pomiarów parametrów użytkowych smarów plastycznych: penetracji, temperatury kroplenia, odporności smarów na działanie wody i metod ich identyfikacji; 3 Wymagania wstępne: student jest przeszkolony w zakresie regulaminu BHP na stanowisku laboratoryjnym, co stwierdza własnoręcznym podpisem na odpowiednim formularzu, zna pojęcie smaru plastycznego, skład chemiczny i rodzaje smarów, dodatki uszlachetniające, metody pomiaru penetracji i określania klas konsystencji smaru wg. NLGI, metodę pomiaru kroplenia smaru i określania bezpiecznej temperatury pracy, sposób badania odporności na działanie wody oraz identyfikację rodzaju smaru; 4 Opis stanowiska laboratoryjnego: penetrometr z ugniatarką do smarów, aparat do pomiaru temperatury kroplenia smarów, plamy wzorcowe smarów plastycznych, bibuła filtracyjna, sekundomierz, próbki smarów plastycznych; 5 Ocena ryzyka*: ogrzewanie smaru w gorącej łaźni olejowej do temperatury rzędu nawet 220 C, kontakt z gorącym olejem istnieje prawdopodobieństwo poparzenia termicznego gorącym olejem. Końcowa ocena ZAGROŻENIE ZNACZNE, SKUTKI POWAŻNE Wymagane środki zabezpieczenia: a. fartuchy ochronne, okulary ochronne, b. środki czystości BHP, czyściwo, ręczniki papierowe, c. pojemnik na odpady produktów naftowych (do utylizacji); 6 Przebieg ćwiczenia: a. Zapoznać się z instrukcją stanowiskową (załącznik 1) oraz zestawem laboratoryjnym do ćwiczenia, b. Wykonać oznaczenie penetracji badanego smaru, ugnieść smar w ugniatarce, dokonać pomiaru penetracji po ugniataniu, c. Wykonać oznaczenie temperatury kroplenia badanego smaru, d. Przeprowadzić test na odporność smarów na działanie wody, e. Dokonać identyfikacji smarów na podstawie analizy bibułowej; 3

4 7 Sprawozdanie z ćwiczenia: a. Opracować ćwiczenie zgodnie z poleceniami zawartymi w instrukcji stanowiskowej, b. Na podstawie oznaczonej penetracji smaru po ugniataniu określić klasę konsystencji smaru wg. NLGI, c. Na podstawie pomiaru temperatury kroplenia ustalić maksymalną temperaturę pracy smaru, d. Określić odporność smaru na działanie wody, e. Zidentyfikować próbki smarów na podstawie analizy bibułowej; 8 Archiwizacja wyników badań: Sprawozdanie z wykonanego ćwiczenia złożyć w formie pisemnej prowadzącemu zajęcia. 9 Metoda i kryteria oceny: a. EKP1, EKP2 zadania polecone do samodzielnego rozwiązania i opracowania: ocena 2,0 nie ma podstawowej wiedzy chemicznej i fizykochemicznej oraz eksploatacyjnej dotyczącej właściwości i parametrów użytkowych smarów plastycznych oraz umiejętności rozwiązywania zadań prostych z tego zakresu; ocena 3,0 posiada podstawową wiedzę chemiczną i fizykochemiczną oraz eksploatacyjną dotyczącą właściwości i parametrów użytkowych smarów plastycznych oraz umiejętność obliczeń i rozwiązywania zadań prostych z tego zakresu; ocena 3,5-4,0 posiada poszerzoną wiedzę chemiczną i fizykochemiczną oraz eksploatacyjną dotyczącą właściwości fizykochemicznych i użytkowych smarów plastycznych oraz umiejętność rozwiązywania zadań złożonych z tego zakresu; ocena 4,5-5,0 posiada umiejętność stosowania złożonej wiedzy chemicznej i fizykochemicznej oraz eksploatacyjnej do oceny jakości i przydatności użytkowej badanych smarów plastycznych ze względu na oznaczane parametry użytkowe; b. EKP3 prace kontrolne: ocena 2,0 nie ma umiejętności analizy i oceny wyników wykonanych analiz i oznaczeń oraz wyciągania wniosków; ocena 3,0 posiada umiejętność analizy uzyskanych wyników, interpretacji praw i zjawisk, przekształcania wzorów, interpretacji wykresów i tablic; ocena 3,5-4,0 posiada umiejętność poszerzonej analizy wyników, stosowania praw, konstruowania monogramów i wykresów; ocena 4,5-5,0 posiada umiejętność kompleksowej analizy uzyskanych wyników, dokonywania uogólnień, wykrywania związków przyczynowo-skutkowych oraz podejmowania właściwych decyzji eksploatacyjnych. 10 Literatura: 1. Krupowies J., Wiznerowicz Cz.: Pomiar i ocena parametrów użytkowych smarów plastycznych. Instrukcja stanowiskowa do ćwiczenia, AM, Szczecin Barcewicz K.: Ćwiczenia laboratoryjne z chemii wody, paliw i smarów. Wyd. AM w Gdyni, Gdynia Podniało A.: Paliwa oleje i smary w ekologicznej eksploatacji. WNT, Warszawa Przemysłowe środki smarne. Poradnik. TOTAL Polska Sp. z o.o., Warszawa Czarny R.: Smary plastyczne. WNT, Warszawa Urbański P.: Paliwa i smary. Wyd. FRWSzM w Gdyni, Gdańsk Normy PN/EN/ISO dotyczące badania produktów naftowych. 8. Katalogi produktów naftowych firm olejowych. 9. Baczewski K., Biernat K., Machel M.: Samochodowe paliwa, oleje i smary. Leksykon, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa Herdzik J.: Poradnik motorzysty okrętowego. Wydawnictwo TRADEMAR, Gdynia Uwagi 4

5 ZAŁĄCZNIK 1 INSTRUKCJA 1. ZAKRES ĆWICZENIA zapoznanie się z instrukcją stanowiskową do ćwiczenia, pomiar penetracji oraz określenie klasy konsystencji smarów, pomiar temperatury kroplenia smarów oraz określenie bezpiecznej temperatury pracy smaru, badanie odporności smaru na działanie wody, identyfikacja rodzaju smaru na bibule filtracyjnej. 2. WPROWADZENIE TEORETYCZNE DO ĆWICZENIA 2.1. Smary plastyczne Smary plastyczne są to układy koloidalne, w których fazę rozpraszającą stanowi olej bazowy smarowy, a fazę rozproszoną substancje zagęszczające. Środkami zagęszczającymi są najczęściej mydła, tj. sole wyższych kwasów tłuszczowych, żywicznych, naftenowych lub stałe węglowodory naturalne (np. parafina, cerezyna, petrolatum, asfalt) lub węglowodory syntetyczne. Mydła używane do produkcji smarów dzielą się na: sodowe, potasowe, litowe, srebrowe, wapniowe, ołowiowe, barowe, strontowe, cynkowe, magnezowe, glinowe i inne. Jako zagęszczacze stosuje się również niewęglowodorowe substancje naturalne (np. bentonit) lub syntetyczne (np. związki arylomocznikowe). Do specjalnych celów stosuje się smary z następującymi substancjami nieorganicznymi jako zagęszczaczami, np. z glinką aktywną, bentonitem, grafitem lub dwusiarczkiem molibdenu. W związku z szerokim stosowaniem takich stałych środków smarowych, jak: grafit, dwusiarczek molibdenu, teflon, silikony itp., używana nazwa smary stałe stała się nieaktualną. Z tego powodu przyjęto nazwę smary plastyczne dla określenia omawianej grupy produktów smarowych. Smary plastyczne są to plastyczne środki smarujące o konsystencji stałej lub półpłynnej w normalnej temperaturze. Smary plastyczne otrzymuje się przez zagęszczenie olejów smarowych do konsystencji plastycznej. Stosuje się je wtedy, gdy użycie bardziej skutecznych olejów jest niecelowe lub niemożliwe. Są to więc środki smarujące stosowane do różnych mechanizmów, w których ciekłe oleje albo nie mogą się utrzymać lub też nie mogą być do nich doprowadzane w sposób ciągły. Smary plastyczne stosuje się w celu zmniejszenia oporów tarcia między współpracującymi powierzchniami (smary przeciwcierne) lub do ochrony czasowej powierzchni metalowych przed korozją (smary ochronne). Zużycie smarów plastycznych w różnych krajach kształtuje się w granicach 7 12% wielkości zużycia olejów smarowych. Smary plastyczne są przeważnie stosowane do smarowania łożysk tocznych i ślizgowych w wielu maszynach i urządzeniach w przemyśle, transporcie, budownictwie i rolnictwie. W zależności od rodzaju mydła zastosowanego jako zagęszczacz, rozróżniamy smary: sodowe, potasowe, sodowo-potasowe, litowe, srebrowe, wapniowe, ołowiowe, barowe, strontowe, cynkowe, magnezowe, glinowe i inne. 5

6 Smary plastyczne mogą być modyfikowane, np. smary wapniowe przez dodanie grafitu i wtedy otrzymujemy smary grafitowe, służące do smarowania węzłów tarcia, gdzie występują bardzo duże naciski. Stosuje się również smary syntetyczne, otrzymywane z olejów syntetycznych, takich jak: olej silikonowy, estrowy i syntetycznych środków zagęszczających, jak np. modyfikowana krzemionka, pochodne arylomocznikowe i inne. Własności użytkowe smarów plastycznych zależą od rodzaju użytego zagęszczacza i medium ciekłego (oleju mineralnego lub syntetycznego), warunków dyspergowania oraz od obecności pewnych substancji polarnych, tak zwanych modyfikatorów struktury, jak: woda, kwasy tłuszczowe, alkohole, estry, sole małocząsteczkowych kwasów organicznych i inne. Niektóre smary zawierają ponadto dodatki uszlachetniające, jak: inhibitory utleniania i korozji, dodatki podnoszące wytrzymałość filmu smarowego, zwiększające przyczepność oraz odporność na duże naciski. Poszczególne typy smarów, w zależności od rodzaju zagęszczacza, odznaczają się charakterystycznymi właściwościami, których znajomość pozwala na określenie zakresu ich stosowalności. Do produkcji smarów przeznaczonych do długotrwałej pracy bez wymiany, np. w łożyskach tocznych, stosuje się wyselekcjonowane, odporne na proces starzenia surowce oraz dodatek inhibitorów tego procesu w postaci przeciwutleniaczy. Smary przeznaczone do pracy w niskich temperaturach produkowane są przy użyciu olejów bazowych o odpowiednich własnościach reologicznych w temperaturach minusowych, natomiast smary wysokotemperaturowe zawierają oleje o wyższej lepkości i o małej odparowalności Właściwości użytkowe smarów plastycznych Jeżeli chodzi o ocenę jakości smarów plastycznych, to takie oznaczenia ich właściwości, jak: temperatury kroplenia, zawartości wody, mydeł, wolnych zasad i kwasów, pozostałości po spopieleniu, mają znaczenie tylko jako środek kontroli jednolitości produkcji. W warunkach smarowania hydrodynamicznego najważniejszymi są własności reologiczne smaru. Najbardziej powszechnym sposobem określania tych własności dla smarów plastycznych jest oznaczanie penetracji, tj. umownej wartości wyrażającej głębokość zanurzenia znormalizowanego stożka penetracyjnego w próbce badanego smaru po ugniataniu. Na podstawie penetracji określa się następnie klasę konsystencji smaru. Podobnie jak lepkość dla olejów smarowych, penetracja jest podstawą klasyfikacji smarów wg tzw. klas konsystencji. Znajomość wielkości penetracji umożliwia w praktyce przybliżoną ocenę ciśnień potrzebnych przy doprowadzaniu smaru przewodami i oporów tarcia stawianych przez smar w łożysku, szczególnie przy rozruchu maszyn i urządzeń. Smary o niższej penetracji mają lepsze własności uszczelniania węzłów tarcia. Oznaczenie penetracji nie daje jednak poglądu na lepkość smaru w warunkach pracy, ponieważ zależy ona głównie od zawartości zagęszczacza w smarze. Natomiast lepkość smaru zależna jest również od jego struktury i od lepkości oleju użytego do produkcji smaru, dlatego w normach powinno się określać lepkość oleju wchodzącego w skład danego smaru. Klasę konsystencji smaru na podstawie pomiaru penetracji po ugniataniu odczytuje się z tabeli 1: 6

7 Klasy konsystencji smarów plastycznych według NLGI (National Lubricating Greases Institute) Tabela 1 Klasa konsystencji wg NLGI Penetracja po ugniataniu w temp. 25 C w przedziale Konsystencja bardzo płynna płynna półpłynna bardzo miękka miękka średnia półtwarda twarda bardzo twarda bardzo twarda Smary plastyczne dzięki swej budowie wykazują równocześnie własności ciał stałych i cieczy. Pod działaniem niewielkich nacisków zachowują się tak jak ciała stałe, ulegając odwracalnym elastycznym odkształceniom. Pod wpływem nacisków przekraczających ich zakres wytrzymałości odkształcają się w sposób nieodwracalny i zaczynają płynąć, co sprawia że są one dobrymi środkami smarowymi. Temperatura kroplenia smaru jest to temperatura, przy której spada pierwsza kropla smaru, umieszczonego w naczynku przyrządu Ubbelohdego i ogrzewanego w ściśle określonych warunkach. W przypadku, gdy badany smar nie spływa kroplami, lecz w postaci cylindrycznego słupka, wówczas za temperaturę kroplenia należy przyjąć temperaturę, przy której wysunięty słupek osiągnie dno probówki. Podaną metodą oznacza się temperaturę kroplenia smarów plastycznych, wazelin i cerezyn. Na podstawie temperatury kroplenia smaru określa się bezpieczną temperaturę pracy smaru, która jest zwykle niższa o 30º do 90ºC od temp. kroplenia smaru, w zależności od typu smaru. Ważną właściwością użytkową smarów jest ich odporność na działanie wody. Zależy ona od rodzaju mydła stosowanego jako zagęszczacz smaru. Ponieważ mydła sodowe, potasowe i mieszane sodowo-potasowe są rozpuszczalne w wodzie, a zatem i smary zawierające te mydła są nieodporne na działanie wody. Pozostałe smary, tj.: litowe, srebrowe, wapniowe (tzw. towoty), ołowiowe, barowe, strontowe, cynkowe, magnezowe, glinowe, są odporne na działanie wody. Wpływ rodzaju zagęszczacza na własności smarów plastycznych ilustruje tabela 2. 7

8 Wpływ rodzaju zagęszczacza na własności smarów plastycznych Tabela 2 Smar Temperatura kroplenia [ºC] Zakres temp. stosowania [ºC] Odporność na działanie wody Stabilność mechaniczna Efektywność działania dodatków Wapniowy zwykły wysoka wysoka wysoka bardzo tani Wapniowy bezwodny wysoka wysoka wysoka Uwagi Wapniowy kompleksowy wysoka wysoka dobra tendencja do twardnienia przy wysokich temperaturach Litowy dobra wysoka dobra najpowszechniej stosowany Litowy kompleksowy wysoka wysoka średnia trudna technologia, drogi Glinowy kompleksowy wysoka dobra średnia prosta technologia, tani Sodowy brak dobra dobra zmywalny wodą Barowy kompleksowy wysoka wysoka wysoka znakomita adhezja do metali, trudna technologia, drogi Poliuretanowy wysoka dobra wysoka tendencja do twardnienia w procesie przechowywania Bentonitowy nietopliwy * średnia niska niska tendencja do rozmiękczania przy wysokich temperaturach Silikonowy żelowy nietopliwy * wysoka niska średnia tendencja do rozmiękczania przy wysokich temperaturach * na bazie oleju syntetycznego 8

9 3. WYKONANIE ĆWICZENIA 3.1. Pomiar penetracji smarów Penetracja jest to liczba podająca głębokość, na jaką pogrąży się w badanym smarze stożek penetracyjny pod obciążeniem 150 g, w temperaturze 25ºC, w czasie 5 sek. Jednostką miary penetracji jest liczba niemianowana, odpowiadająca 0,1 mm zagłębienia znormalizowanego stożka penetracyjnego. Opisaną metodę stosuje się do smarów o penetracji nie przekraczającej 400. W zależności od sposobu przygotowania próbki, rozróżnia się penetrację smaru bez ugniatania i po ugniataniu. Pomiar penetracji bez ugniatania polega na określeniu głębokości zanurzenia stożka penetracyjnego w próbce o takiej konsystencji, jaką posiada badany smar. Jeżeli badana próbka poddana zostanie mechanicznemu ugniataniu w specjalnej ugniatarce, w ściśle określony sposób, a następnie przeprowadzony zostanie pomiar tego smaru w naczyniu penetracyjnym, to otrzymany wynik będzie penetracją po ugniataniu Pomiar penetracji bez ugniatania Po usunięciu wierzchniej warstwy smaru o grubości 50 mm, napełnić smarem naczynie penetracyjne 1 bez ugniatania, tak aby nie zmienił pierwotnej konsystencji (rys.1). Następnie otwarte naczynie umieścić w łaźni wodnej o temperaturze 25ºC uważając, by powierzchnia smaru nie zetknęła się z wodą. Po upływie 1 godz. wyjąć naczynie z łaźni i wygładzić powierzchnię smaru. Naczynie penetracyjne I ze smarem postawić na stoliku penetracyjnym. Stożek penetracyjny 3 umieścić w środku badanej próbki tak, aby jego koniec dotykał powierzchni smaru. Ustawienie to najlepiej obserwować w lusterku 4. Po wyzerowaniu aparatu uruchomić sekundomierz i naciskając jednocześnie przycisk 5, zwolnić sworzeń 6 penetrometru, trzymając go w tym położeniu przez 5 sek. W tym czasie stożek powinien swobodnie zagłębiać się w smarze. Następnie dosunąć pręt 7 do sworznia 6 i odczytać penetrację wskazaną na tarczy 8. Podnieść sworzeń 6, dokładnie oczyścić stożek 3 i powtórzyć pomiar. Uwaga! Jeżeli penetracja badanego smaru jest większa niż 200, to w jednym naczyniu wykonać tylko jeden pomiar, ustawiając stożek na środku naczynia penetracyjnego. Kolejne pomiary przeprowadzić na świeżo przygotowanych próbkach smaru. Jeśli penetracja badanego smaru jest mniejsza niż 200, powtórzyć trzykrotnie pomiary w tym samym naczyniu, umieszczając stożek penetracyjny w połowie odległości między brzegiem a środkiem naczynia, w trzech punktach jednakowo od siebie oddalonych. Nie wygładzać powierzchni smaru po poprzednich pomiarach. 9

10 Opracowanie wyników Rys. 1. Penetrometr: 1 naczynie I, 2 stolik, 3 stożek, 4 lusterko, 5 przycisk, 6 sworzeń, 7 pręt, 8 tarcza, 9 naczynie II (ugniatarka) Za wynik końcowy przyjąć wartość średnią z pomiarów o dopuszczalnej różnicy między sobą o 12 działek Pomiar penetracji po ugniataniu Po usunięciu wierzchniej warstwy z badanej próbki smaru o grubości 50 mm napełnić nim naczynie penetracyjne II (ugniatarkę). Po zamknięciu umieścić naczynie w łaźni o temperaturze 25ºC. Poziom wody powinien sięgać co najmniej do wysokości 10 mm ponad pokrywę naczynia. Utrzymywać je w łaźni do osiągnięcia przez smar temperatury 25ºC. Następnie wyjąć naczynie z łaźni i dokonać 60 pełnych (podwójnych) suwów tłoka w czasie 60 sek. Zakończyć ugniatanie, gdy tłok znajdzie się w górnej części naczynia. W celu usunięcia pęcherzyków powietrza przekładać kilkakrotnie łopatką smar z dna naczynia na jego powierzchnię i wgniatać go ponownie do tego naczynia. Z kolei przenieść badany smar do naczynia penetracyjnego 1 i po wygładzeniu powierzchni przystąpić do pomiaru. Naczynie penetracyjne I ze smarem należy umieścić na stoliku penetracyjnym 2, a stożek penetracyjny 3 na środku badanej próbki tak, by jego koniec dotykał powierzchni smaru. Po wyzerowaniu aparatu uruchomić sekundomierz, naciskając jednocześnie przycisk zwalniający sworzeń penetrometru i trzymać go w tym położeniu przez 5 sek. Następnie dosunąć pręt do sworznia i odczytać penetrację. Po pierwszym pomiarze należy szybko przystąpić do następnych pomiarów na tej samej próbce, po uprzednim wymieszaniu, wgnieceniu i wygładzeniu jej powierzchni. 10

11 Opracowanie wyników Za wynik końcowy należy przyjąć średnią z pomiarów o dopuszczalnej różnicy między sobą o 8 działek Pomiar temperatury kroplenia smarów metodą Ubbelohde a Temperatura kroplenia według tej metody jest to temperatura, przy której spada pierwsza kropla badanego smaru, umieszczonego w naczynku przyrządu Ubbelohdego i ogrzewanego w ściśle określonych warunkach. W przypadku, gdy badany produkt nie spływa kroplami, lecz w postaci cylindrycznego słupka, wówczas za temperaturę kroplenia należy przyjąć temperaturę, przy której wysunięty słupek osiągnie dno probówki. Podaną metodą oznacza się temperaturę kroplenia smarów plastycznych, wazelin i cerezyn. Zasada oznaczania polega na wykorzystaniu standardowego aparatu Ubbelohd a. Wykonanie oznaczenia Napełnić łopatką naczynko 1 aparatu Ubbelohdego badanym smarem (rys. 2), zwracając przy tym uwagę, aby wewnątrz smaru nie pozostały pęcherzyki powietrza. Nadmiar smaru zgarnąć łopatką. Następnie wsunąć naczyńko do metalowej nasadki 2, aby jego brzeg dotykał nitów. Wyciśnięty przez termometr smar zgarnąć łopatką. Aparat Ubbelohdego z badanym produktem umieścić współśrodkowo za pomocą korka w probówce Rys. 2. Aparat Ubbelohdego: 1 naczynie, 2 metalowa nasadka, 3 termometr Przygotowany w ten sposób zestaw umieścić za pomocą korka współśrodkowo w probówce. Korek powinien mieć z boku pionowy rowek dla wyrównania ciśnień. Probówkę z termometrem umocowuje się w uchwycie i umieszcza w łaźni wodnej lub dla smarów o temperaturze kroplenia wyższej od 90ºC w łaźni olejowej lub glicerynowej. Do temperatury ok. 15ºC niższej od przypuszczalnej temperatury mięknienia smaru, ogrzewanie prowadzi się dość szybko. Powyżej tej temperatury przyrost temperatury nie powinien 11

12 wynosić więcej jak 1ºC na minutę. Podczas ogrzewania wody lub gliceryny w zlewce, ciecz mieszać mieszadłem mechanicznym. Za temperaturę kroplenia badanego smaru przyjmuje się tę temperaturę, przy której upada pierwsza kropla, lub przy której słupek smaru wysuwający się z naczynka dotknie dna probówki. Opracowanie wyników Wynikiem końcowym będzie średnia arytmetyczna z co najmniej dwóch pomiarów, nie różniących się więcej niż o 20ºC Identyfikacja smarów plastycznych Badanie odporności smarów na działanie wody Typ smaru plastycznego zdeterminowany jest rodzajem występującego w nim środka zagęszczającego. Określenie typu smaru sprowadza się więc do oznaczenia rodzaju występujących w nim środków zagęszczających, którymi najczęściej są mydła, stałe węglowodory lub substancje nieorganiczne. Uwaga! Przed przystąpieniem do identyfikacji próbki smaru plastycznego należy oznaczyć dla niego penetrację i temperaturę kroplenia Badanie odporności smarów na działanie wody Niewielką ilość badanego smaru rozetrzeć między palcami pod strumieniem bieżącej wody. Jeżeli smar jest odporny na działanie wody (nie ulega zmydleniu) można uznać, że jest to któryś z następujących smarów, np.: litowy, srebrowy, ołowiowy, barowy, strontowy, cynkowy, magnezowy, glinowy (są one odporne na działanie wody). W przypadku, gdy smar ulega zmydlaniu i wymywaniu, uznajemy go za smar sodowy, potasowy lub sodowopotasowy. Natomiast, gdy smar w trakcie wykonywania powyższej próby łatwo ulega emulgowaniu (zmienia barwę na jaśniejszą), ale nie ulega wymywaniu, można uznać go za smar wapniowy (zwany zwyczajowo towotem). Opracowanie wyników Określić odporność badanego smaru na działanie wody oraz na tej podstawie określić rodzaj mydła użytego do produkcji badanego smaru. 12

13 Badanie plamy smaru na bibule filtracyjnej Ugniecione kulki badanego smaru o średnicy około 1 2 mm umieścić na bibule filtracyjnej i ostrożnie ogrzewać nad maszynką elektryczną. W czasie ogrzewania łatwotopliwe składniki smaru wsiąkną w bibułę, a pozostałe utworzą na niej barwną plamę. Przeprowadzić identyfikację wiedząc, że: wazelina techniczna całkowicie topi się i wsiąka zostawiając jednolitą jasną plamę; smary wapniowe tworzą jasną plamę, pośrodku której widoczna jest miękka nie stopiona pozostałość z kropelkami wody; smary sodowe i sodowo-potasowe pozostają prawie nie zmienione z jasną obwódką, pochodzącą od oleju; w plamie pochodzącej ze smaru grafitowego widoczne są rozproszone cząstki grafitu. 13

14 4. OPRACOWANIE ĆWICZENIA 1. Na podstawie pomiaru penetracji smaru po ugniataniu ustalić klasę konsystencji smaru według NLGI (National Lubricating Greases Institute). Otrzymany wynik porównać z wielkością katalogową dla danego smaru. 2. Porównać oznaczoną temperaturę kroplenia z wartością podaną w tabeli w punkcie 3.1. instrukcji oraz ustalić bezpieczną temperaturę pracy smaru. 1. Przedstawić w formie tabelki wszystkie otrzymane wyniki (penetrację, temperaturę kroplenia, klasę konsystencji, odporność na działanie wody, rodzaj smaru zidentyfikowanego na podstawie jego plamy na bibule w porównaniu z plamami wzorcowymi oraz na podstawie badania odporności na działanie wody). 3. Opisać rodzaj i charakter otrzymanej plamy. 4. W załącznikach do ćwiczenia zamieszczono na końcu instrukcji artykuł naukowy dotyczący właściwości fizykochemicznych i użytkowych nowoczesnych smarów plastycznych. 5. FORMA I WARUNKI ZALICZENIA ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO 1. zaliczenie tzw. wejściówki przed przystąpieniem do wykonania ćwiczenia. 2. złożenie poprawnego sprawozdania pisemnego z wykonanego ćwiczenia, które powinno zawierać: krótki wstęp teoretyczny, znaczenie eksploatacyjne mierzonych parametrów, opracowanie uzyskanych wyników wg instrukcji stanowiskowej. 3. zaliczenie końcowe na kolokwium pod koniec semestru. 14

15 Zadania i pytania do samodzielnego wykonania przez studenta Zadania 1. Temperatura kroplenia smarów wapniowych jest zawarta w granicach C. Określić na tej podstawie najwyższą bezpieczną temperaturę ich pracy. 2. Wiedząc, że temperatura kroplenia smarów sodowych i potasowych jest zawarta w granicach C, podać najwyższą temperaturę ich stosowania. W jakich warunkach smary te nie mogą być użytkowane? 3. Temperatura kroplenia smarów litowych zawiera się w przedziale C. Podać bezpieczną temperaturę ich pracy oraz zastosowanie. 4. Penetracja smaru ŁT43 po ugniataniu w temperaturze 25 C wyniosła średnio 235. Określić jego klasę konsystencji wg NLGI oraz określić, czy jest to właściwa klasa konsystencji dla tego smaru. Pytania 1. Zdefiniować pojęcie smaru plastycznego. 2. Wyjaśnić ogólny skład chemiczny i podać klasyfikację smarów plastycznych. 3. Na czym polega proces starzenia się smarów plastycznych? 4. Jaki jest cel pomiarów penetracji smarów i co określa się na ich podstawie? 5. Co to jest temperatura kroplenia smaru, jak się ją oznacza i w jakim celu? 6. Jaki jest wpływ wody i zmian temperatury na własności użytkowe smarów plastycznych? Podać smary odporne i wrażliwe na działanie wody. 7. W jaki sposób przeprowadza się test na wykrywanie obecności zanieczyszczeń mechanicznych w smarze i odporności smaru na działanie wody? 8. Jak przeprowadza się identyfikację rodzaju smaru na bibule filtracyjnej? 9. Co to są środki smarujące na sucho, podać ich rodzaje i właściwości oraz zastosowanie. 10. Na czym polega klasyfikacja smarów plastycznych wg. NLGI? 11. Co to są dodatki typu EP, AW i przeciwkorozyjne stosowane do smarów? 12. W jakim celu stosuje się dodatki disiarczku molibdenu MoS2 do produktów smarowych? 15

16 16

17 ZAŁĄCZNIKI DO ĆWICZENIA 17

18 18

19 19

20 20

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm]

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm] 4. SMAROWANIE ŁOŻYSK Właściwe smarowanie łożysk ma bezpośredni wpływ na trwałość łożysk. Smar tworzy nośną warstewkę smarową pomiędzy elementem tocznym a pierścieniem łożyska która zapobiega bezpośredniemu

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 10 MATERIAŁY BITUMICZNE

ĆWICZENIE 10 MATERIAŁY BITUMICZNE ĆWICZENIE 10 MATERIAŁY BITUMICZNE 10.1. WPROWADZENIE Tab. 10.1. Cechy techniczne asfaltów Lp. Właściwość Metoda badania Rodzaj asfaltu 0/30 35/50 50/70 70/100 100/150 160/0 50/330 Właściwości obligatoryjne

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA w GDYNI

AKADEMIA MORSKA w GDYNI AKADEMIA MORSKA w GDYNI WYDZIAŁ MECHANICZNY Nr 27 Przedmiot: Chemia wody, paliw i smarów Kierunek/Poziom kształcenia: Forma studiów: Profil kształcenia: Specjalność: MiBM/ studia pierwszego stopnia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA w GDYNI

AKADEMIA MORSKA w GDYNI AKADEMIA MORSKA w GDYNI WYDZIAŁ Nr 14 Przedmiot: Chemia wody, paliw i smarów Kierunek/Poziom kształcenia: MiBM/ studia drugiego stopnia Forma studiów: stacjonarne Profil kształcenia: praktyczny Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Chemia techniczna wody, paliw i smarów. Semestr II. Laboratoria

Materiały dydaktyczne. Chemia techniczna wody, paliw i smarów. Semestr II. Laboratoria Materiały dydaktyczne Chemia techniczna wody, paliw i smarów Semestr II Laboratoria 1 33. Przedmiot: CHEMIA TECHNICZNA WODY, PALIW I SMARÓW Kierunek: Mechatronika Specjalność: Elektroautomatyka okrętowa

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA

ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA ZAKŁAD POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I SILNIKÓW SPALINOWYCH ZPSiSS WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA Al. Powstańców Warszawy 8, 35-959 Rzeszów, Tel: 854-31-1,

Bardziej szczegółowo

SMAROWANIE. Może także oznaczać prostą czynność wprowadzania smaru pomiędzy trące się elementy.

SMAROWANIE. Może także oznaczać prostą czynność wprowadzania smaru pomiędzy trące się elementy. SMAROWANIE Może także oznaczać prostą czynność wprowadzania smaru pomiędzy trące się elementy. SMAROWANIE = TARCIE!!! Ta wieloznaczność jest bardzo często powodem niesłusznego używania terminu smarowanie

Bardziej szczegółowo

T R I B O L O G I A 35. Rafał KOZDRACH *, Jolanta DRABIK*, Ewa PAWELEC*, Jarosław MOLENDA*

T R I B O L O G I A 35. Rafał KOZDRACH *, Jolanta DRABIK*, Ewa PAWELEC*, Jarosław MOLENDA* 2-2010 T R I B O L O G I A 35 Rafał KOZDRACH *, Jolanta DRABIK*, Ewa PAWELEC*, Jarosław MOLENDA* WPŁYW DODATKU MODYFIKUJĄCEGO NA BAZIE POLIMEROWO-KRZEMIONKOWEJ ORAZ WYMUSZEŃ MECHANICZNYCH NA WŁAŚCIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

Badania tribologiczne dodatku MolySlip 2001G

Badania tribologiczne dodatku MolySlip 2001G INSTYTUT EKSPLOATACJI POJAZDÓW I MASZYN Badania tribologiczne dodatku MolySlip 2001G Wykonawcy pracy: dr inż. Jan Guzik kierujący pracą inż. Barbara Stachera mgr inż. Katarzyna Mrozowicz Radom 2008 r.

Bardziej szczegółowo

Smary specjalne pracujące w temperaturze do o C

Smary specjalne pracujące w temperaturze do o C Smary specjalne pracujące w temperaturze do + 200 o C Nazwa produktu Zakres temperatur ( o C ) Klasa konsystencji Współczynnik liczby obrotów Opis N 4602-30 + 180 do + 200 2 500000 Miękki, elastyczny smar

Bardziej szczegółowo

Wpływ dodatku Molyslip 2001E na właściwości. przeciwzużyciowe olejów silnikowych

Wpływ dodatku Molyslip 2001E na właściwości. przeciwzużyciowe olejów silnikowych INSTYTUT EKSPLOATACJI POJAZDÓW I MASZYN Wpływ dodatku Molyslip 2001E na właściwości przeciwzużyciowe olejów silnikowych Wykonawcy pracy: dr inż. Jan Guzik kierujący pracą inż. Barbara Stachera mgr inż.

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2030/2031 Kod: STC s Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2030/2031 Kod: STC s Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Oleje silnikowe i płyny eksploatacyjne Rok akademicki: 2030/2031 Kod: STC-1-410-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Energetyki i Paliw Kierunek: Technologia Chemiczna Specjalność: - Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

Stabilność koloidalna smarów plastycznych

Stabilność koloidalna smarów plastycznych NAFTA-GAZ sierpień 2011 ROK LXVII Anna Zajezierska Instytut Nafty i Gazu, Kraków Stabilność koloidalna smarów plastycznych Wstęp Trwałość struktury smarów plastycznych jest istotnym parametrem jakościowym

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium paliw, olejów i smarów

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium paliw, olejów i smarów Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny Katedra Fizyki i Chemii Laboratorium paliw, olejów i smarów Ćwiczenie laboratoryjne Pomiar temperatury zapłonu w tyglu otwartym (metodą Marcussona) i w

Bardziej szczegółowo

BADANIA NAD MODYFIKOWANIEM WARUNKÓW PRACY ŁOŻYSK ŚLIZGOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH

BADANIA NAD MODYFIKOWANIEM WARUNKÓW PRACY ŁOŻYSK ŚLIZGOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH PROBLEMY NIEKONWENCJONALNYCH UKŁADÓW ŁOŻYSKOWYCH Łódź, 12 14 maja 1999 r. Stanisław LABER, Alicja LABER Politechnika Zielonogórska Norbert Niedziela PPKS Zielona Góra BADANIA NAD MODYFIKOWANIEM WARUNKÓW

Bardziej szczegółowo

Kleje i uszczelniacze

Kleje i uszczelniacze Kleje i uszczelniacze P.P.H.U. KAR-BET Katarzyna Karnowska Ul. Sportowa 39 86-105 Świecie Produkty marki FORCH 1. Klej do szyb K105 klej do szyb samochodowych wysokomodułowy nie przewodzący (10-6 Siemens)

Bardziej szczegółowo

Smary plastyczne europejskie normy klasyfikacyjne i wymagania jakościowe

Smary plastyczne europejskie normy klasyfikacyjne i wymagania jakościowe NFT-GZ październik 2012 ROK LXVIII nna Zajezierska Instytut Nafty i Gazu, Kraków Smary plastyczne europejskie normy klasyfikacyjne i wymagania jakościowe Wstęp Smary plastyczne stanowią wyspecjalizowaną

Bardziej szczegółowo

SMARY PLASTYCZNE. Rozdział XIX XIX. Rozdział XIX: Smary plastyczne Skład i budowa smarów plastycznych

SMARY PLASTYCZNE. Rozdział XIX XIX. Rozdział XIX: Smary plastyczne Skład i budowa smarów plastycznych Rozdział XIX: Smary plastyczne Rozdział XIX SMARY PLASTYCZNE 19.1 Skład i budowa smarów plastycznych Smar plastyczny jest to substancja o konsystencji od ciekłej do stałej, której podstawowymi składnikami

Bardziej szczegółowo

GRUPA PRODUKTÓW: Smary do łańcuchów

GRUPA PRODUKTÓW: Smary do łańcuchów GRUPA PRODUKTÓW: y do łańcuchów Nazwa Opakowanie poj. (ml) Właściwości ChainMAX Dobrze przylega do powierzchni, Nie chlapie i nie ścieka, dzięki temu zapewnia pełne wykorzystanie. 600 Doskonale penetruje

Bardziej szczegółowo

RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN: Zakres zastosowań Smary

RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN: Zakres zastosowań Smary RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN: Zakres zastosowań Smary Zadania pomiarowe w pracach badawczo-rozwojowych Właściwości reologiczne materiałów smarnych, które determinuje sama ich nazwa, mają główny

Bardziej szczegółowo

SMARY ŁOśYSKOWE FIRMY FAG

SMARY ŁOśYSKOWE FIRMY FAG SMARY ŁOśYSKOWE FIRMY FAG FAG ARCANOL ANTICOROSIONOIL Krótki opis: Smar - olej antykorozyjny Arcanol firmy FAG Zastosowanie: Do konserwacji rozpakowanych łożysk. Chroni również obrobione mechanicznie powierzchnie

Bardziej szczegółowo

Olej 5W30 Motorcraft XR Synth 5l. Opis

Olej 5W30 Motorcraft XR Synth 5l. Opis L.p. Nr Indeksu Zdjęcie Opis Olej 5W30 Motorcraft XR Synth 5l 1. 25-01-00-0008 - wyprodukowany specjalnie do samochodów FORD - Ford Formula F - NOWA JAKOŚĆ - ulepszona formuła oleju - w pełni syntetyczny

Bardziej szczegółowo

ASFALTY I LEPISZCZA ASFALTOWE PENETRACJA ORAZ OZNACZANIE TEMPERATURY MIĘKNIENIA METODĄ PiK

ASFALTY I LEPISZCZA ASFALTOWE PENETRACJA ORAZ OZNACZANIE TEMPERATURY MIĘKNIENIA METODĄ PiK ASFALTY I LEPISZCZA ASFALTOWE PENETRACJA ORAZ OZNACZANIE TEMPERATURY MIĘKNIENIA METODĄ PiK NORMY PN-EN 12591:2010 - Asfalty i lepiszcza asfaltowe. Wymagania dla asfaltów drogowych PN-EN 12594:2014-12 -

Bardziej szczegółowo

Opis produktu. Zalety

Opis produktu. Zalety Opis produktu Oleje serii Mobilgear 600 są wysokiej jakości olejami przekładniowymi posiadającymi wyjątkowe właściwości do przenoszenia wysokich obciążeń przeznaczonymi do smarowania wszystkich rodzajów

Bardziej szczegółowo

TOTAL CERAN. Smary do trudnych zastosowań, zagęszczone kompleksowym sulfonianem wapnia

TOTAL CERAN. Smary do trudnych zastosowań, zagęszczone kompleksowym sulfonianem wapnia TOTAL CERAN Smary do trudnych zastosowań, zagęszczone kompleksowym sulfonianem wapnia TOTAL CERAN to wybór technologii przyszłości Gama CERAN to smary na które czekali wszyscy Włókno mydła zagęszczacza

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5 POMIARY TWARDOŚCI. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wprowadzenie

Ćwiczenie 5 POMIARY TWARDOŚCI. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wprowadzenie Ćwiczenie 5 POMIARY TWARDOŚCI 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zaznajomienie studentów ze metodami pomiarów twardości metali, zakresem ich stosowania, zasadami i warunkami wykonywania pomiarów oraz

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI KARTA CHARAKTERYSTYKI Data wydania : 18.08.2003 Wydanie: 2 Strona 1/5 Nazwa wyrobu : SMAR GRAFITOWANY 1. Identyfikacja substancji /preparatu Nazwa handlowa produktu: smar grafitowany Producent : P.D-P."Naftochem"

Bardziej szczegółowo

Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje

Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje Łożyska o tarciu suchym (bezsmarowe, samosmarne) Łożyska porowate impregnowane smarem Łożyska samosmarne, bezsmarowe, suche 2 WCZORAJ Obsługa techniczna samochodu

Bardziej szczegółowo

Laboratorium metrologii

Laboratorium metrologii Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium metrologii Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Temat ćwiczenia: Pomiary wymiarów zewnętrznych Opracował:

Bardziej szczegółowo

Przemysłowe laboratorium technologii. ropy naftowej i węgla II. TCCO17004l

Przemysłowe laboratorium technologii. ropy naftowej i węgla II. TCCO17004l Technologia chemiczna Przemysłowe laboratorium technologii ropy naftowej i węgla II TCCO17004l Ćwiczenie nr IV Opracowane: dr inż. Ewa Lorenc-Grabowska Wrocław 2012 1 Spis treści I. Wstęp 3 1.1. Metoda

Bardziej szczegółowo

Opis produktu. Zalety

Opis produktu. Zalety Opis produktu Oleje serii Mobilgear SHC są wysokiej jakości olejami przeznaczonymi głównie do smarowania różnych rodzajów przekładni zamkniętych oraz łożysk ślizgowych i tocznych. Formułowane są na bazie

Bardziej szczegółowo

Termodynamika techniczna - opis przedmiotu

Termodynamika techniczna - opis przedmiotu Termodynamika techniczna - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Termodynamika techniczna Kod przedmiotu 06.1-WM-MiBM-P-38_15gen Wydział Kierunek Wydział Mechaniczny Mechanika i budowa maszyn

Bardziej szczegółowo

PRZECIWZUŻYCIOWE POWŁOKI CERAMICZNO-METALOWE NANOSZONE NA ELEMENT SILNIKÓW SPALINOWYCH

PRZECIWZUŻYCIOWE POWŁOKI CERAMICZNO-METALOWE NANOSZONE NA ELEMENT SILNIKÓW SPALINOWYCH PRZECIWZUŻYCIOWE POWŁOKI CERAMICZNO-METALOWE NANOSZONE NA ELEMENT SILNIKÓW SPALINOWYCH AUTOR: Michał Folwarski PROMOTOR PRACY: Dr inż. Marcin Kot UCZELNIA: Akademia Górniczo-Hutnicza Im. Stanisława Staszica

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wyznaczanie ciepła właściwego cieczy metodą kalorymetryczną

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wyznaczanie ciepła właściwego cieczy metodą kalorymetryczną Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Wyznaczanie ciepła właściwego cieczy metodą kalorymetryczną opracowanie ćwiczenia: dr J. Woźnicka, dr S. Belica ćwiczenie nr 38 Zakres zagadnień obowiązujących

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące środków do smarowania rozjazdów kolejowych

Wymagania dotyczące środków do smarowania rozjazdów kolejowych 22 Artykuły Wymagania dotyczące środków do smarowania rozjazdów kolejowych Danuta MILCZAREK 1, Elżbieta NADUK 2 Streszczenie W artykule scharakteryzowano środki smarne do rozjazdów kolejowych oraz przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Pierwszy olej zasługujący na Gwiazdę. Olej silnikowy marki Mercedes Benz.

Pierwszy olej zasługujący na Gwiazdę. Olej silnikowy marki Mercedes Benz. Pierwszy olej zasługujący na Gwiazdę. Olej silnikowy marki Mercedes Benz. Oryginalny olej silnikowy marki Mercedes Benz. Opracowany przez tych samych ekspertów, którzy zbudowali silnik: przez nas. Kto

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium Materiały dydaktyczne Wytrzymałość materiałów Semestr IV Laboratorium 1 Temat: Statyczna zwykła próba rozciągania metali. Praktyczne przeprowadzenie statycznej próby rozciągania metali, oraz zapoznanie

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: projektowanie systemów mechanicznych Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU TRIBOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Chemia lipidów i białek SYLABUS

Chemia lipidów i białek SYLABUS Chemia lipidów i białek nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Smary dedykowane. http://www.utrzymanieruchu.pl/index.php?id=47&no_cache=1&tx_ttnews[backpid]=...

Smary dedykowane. http://www.utrzymanieruchu.pl/index.php?id=47&no_cache=1&tx_ttnews[backpid]=... Sida 1 av 7 Smary dedykowane -- niedziela, 28 marzec 2010 21:06 Choć encyklopedyczne ujęcie terminu smar jest proste substancja stosowana pomiędzy dwiema powierzchniami dla zmniejszenia tarcia to gdy mowa

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

BADANIE PROCESU ROZDRABNIANIA MATERIAŁÓW ZIARNISTYCH 1/8 PROCESY MECHANICZNE I URZĄDZENIA. Ćwiczenie L6

BADANIE PROCESU ROZDRABNIANIA MATERIAŁÓW ZIARNISTYCH 1/8 PROCESY MECHANICZNE I URZĄDZENIA. Ćwiczenie L6 BADANIE PROCESU ROZDRABNIANIA MATERIAŁÓW ZIARNISTYCH /8 PROCESY MECHANICZNE I URZĄDZENIA Ćwiczenie L6 Temat: BADANIE PROCESU ROZDRABNIANIA MATERIAŁÓW ZIARNISTYCH Cel ćwiczenia: Poznanie metod pomiaru wielkości

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI. Ćwiczenie 5 POMIAR WZGLĘDNEJ LEPKOŚCI CIECZY PRZY UŻYCIU

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI. Ćwiczenie 5 POMIAR WZGLĘDNEJ LEPKOŚCI CIECZY PRZY UŻYCIU POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA Z LABORATORIUM W ZAKŁADZIE BIOFIZYKI Ćwiczenie 5 POMIAR WZGLĘDNEJ LEPKOŚCI CIECZY PRZY UŻYCIU WISKOZYMETRU KAPILARNEGO I. WSTĘP TEORETYCZNY Ciecze pod względem struktury

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN NR Oceń prawdziwość każdego zdania. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F, jeśli jest

SPRAWDZIAN NR Oceń prawdziwość każdego zdania. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F, jeśli jest SRAWDZIAN NR 1 JOANNA BOROWSKA IMIĘ I NAZWISKO: KLASA: GRUA A 1. Oceń prawdziwość każdego zdania. Zaznacz, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub, jeśli jest rawo ascala dotyczy A. możliwości zwiększenia ilości

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Zakład Budownictwa Ogólnego ĆWICZENIE NR 9 Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Instrukcja z laboratorium: Budownictwo ogólne i materiałoznawstwo Instrukcja do ćwiczenia nr 9 Strona 9.1. Pomiar

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na kierunku: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 1 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Smary. www.tools-shop.pl. Smar do lin i połączeń łańcuchowych NOW. Smar do kół zębatych NOW. Środek smarny z PTFE /teflon/ CARAMBA

Smary. www.tools-shop.pl. Smar do lin i połączeń łańcuchowych NOW. Smar do kół zębatych NOW. Środek smarny z PTFE /teflon/ CARAMBA Smar do lin i połączeń łańcuchowych NOW wysokowydajny smar do wszelkich połączeń łańcuchowych, lin, kół zębatych, łożysk ślizgowych zmniejsza tarcie, ścieranie się, zużycie współpracujących tworzy wysokoodporny

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia. Podstawy elektrotechniki i elektroniki Rodzaj przedmiotu: Język polski

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia. Podstawy elektrotechniki i elektroniki Rodzaj przedmiotu: Język polski Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia Przedmiot: Podstawy elektrotechniki i elektroniki Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Kod przedmiotu: IM S 0 4-0_0 Rok: II Semestr:

Bardziej szczegółowo

Spalanie i termiczna degradacja polimerów

Spalanie i termiczna degradacja polimerów Zarządzanie Środowiskiem Pracownia Powstawanie i utylizacja odpadów oraz zanieczyszczeń INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA nr 20 Spalanie i termiczna degradacja polimerów Opracowała dr Hanna Wilczura-Wachnik Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Termodynamika. Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki II rok inż. Pomiar temperatury Instrukcja do ćwiczenia

Termodynamika. Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki II rok inż. Pomiar temperatury Instrukcja do ćwiczenia Termodynamika Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki II rok inż. Pomiar temperatury Instrukcja do ćwiczenia Katedra Systemów Energetycznych i Urządzeń Ochrony Środowiska AGH Kraków 2016 1. INSTRUKCJA

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo środków smarowych

Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo środków smarowych Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo środków smarowych Nazwa podyplomowych Nazwa obszaru kształcenia, w zakresie którego są prowadzone studia podyplomowe Nazwa kierunku, z którym jest związany zakres

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium chemii wody

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium chemii wody Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny Katedra Fizyki i Chemii Laboratorium chemii wody Ćwiczenie laboratoryjne Oznaczanie chemicznego zapotrzebowania tlenu (utlenialności wody) metodą nadmanganianową

Bardziej szczegółowo

Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering

Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering Kierunek: Inżynieria materiałowa Rodzaj przedmiotu: kierunkowy obowiązkowy Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Badanie udarności metali Numer ćwiczenia: 7 Laboratorium z przedmiotu: wytrzymałość

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie stabilności oksydacyjnej oleju rzepakowego na

Monitorowanie stabilności oksydacyjnej oleju rzepakowego na Monitorowanie stabilności oksydacyjnej oleju rzepakowego na różnych etapach procesu termooksydacji metodą spektrofotometrii UV-VIS Jolanta Drabik, Ewa Pawelec Celem pracy była ocena stabilności oksydacyjnej

Bardziej szczegółowo

Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do. prania?

Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do. prania? 1 Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do prania? Czas trwania zajęć: 45 minut Potencjalne pytania badawcze: 1. Czy lipazy zawarte w proszku do prania rozkładają tłuszcze roślinne? 2. Jaka jest

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia. Pomiary otworów na przykładzie tulei cylindrowej

Temat ćwiczenia. Pomiary otworów na przykładzie tulei cylindrowej POLITECHNIKA ŚLĄSKA W YDZIAŁ TRANSPORTU Temat ćwiczenia Pomiary otworów na przykładzie tulei cylindrowej I Cel ćwiczenia Zapoznanie się z metodami pomiaru otworów na przykładzie pomiaru zuŝycia gładzi

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety II. Wagi i ważenie. Roztwory. Emulsje i koloidy Zagadnienia Rodzaje wag laboratoryjnych i technika ważenia Niepewność pomiarowa. Błąd względny i bezwzględny Roztwory właściwe Stężenie procentowe i molowe.

Bardziej szczegółowo

Najmniejszy możliwy opór Smary podręcznik. Statoil Lubricants. Aby uzyskać więcej informacji, prosimy o kontakt: www.statoil.

Najmniejszy możliwy opór Smary podręcznik. Statoil Lubricants. Aby uzyskać więcej informacji, prosimy o kontakt: www.statoil. 2014.02 GRANATH HAVAS WORLDWIDE Najmniejszy możliwy opór Smary podręcznik Statoil Lubricants Aby uzyskać więcej informacji, prosimy o kontakt: www.statoil.pl/lubricants Biuro sprzedaży: Statoil Fuel &

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA KATEDRA ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Towaroznawstwo Kod przedmiotu: LS03282; LN03282 Ćwiczenie 2 WYZNACZANIE GĘSTOSCI CIAŁ STAŁYCH Autorzy:

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 170

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 170 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 170 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 3 lipca 2013 r. AB 170 Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo paliw ciekłych

Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo paliw ciekłych Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo paliw ciekłych Nazwa podyplomowych Nazwa obszaru kształcenia, w zakresie którego są prowadzone studia podyplomowe Tytuł/stopień naukowy/zawodowy imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Katarzyna Pstrowska, F1/203 Konsultacje: wt , śr

Dr inż. Katarzyna Pstrowska, F1/203 Konsultacje: wt , śr Laboratorium Produkty chemiczne Ćwiczenie N4 Miejsce F2, s.113 Prowadzący Analiza stałych węglowodorów naftowych i asfaltów Dr inż. Katarzyna Pstrowska, F1/203 Konsultacje: wt. 12-14, śr. 11-13 1 Parafina

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium paliw, olejów i smarów

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium paliw, olejów i smarów Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny Zakład Chemii i Inżynierii Środowiska Laboratorium paliw, olejów i smarów Ćwiczenie laboratoryjne Pomiar lepkości dynamicznej oleju smarowego metodą Höpplera

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium paliw, olejów i smarów

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium paliw, olejów i smarów Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny Katedra Fizyki i Chemii Laboratorium paliw, olejów i smarów Ćwiczenie laboratoryjne Pomiar lepkości dynamicznej oleju smarowego metodą Höpplera oraz wyznaczanie

Bardziej szczegółowo

Ewidentne wydłużenie czasu eksploatacji maszyn i urządzeń w przemyśle w wyniku zastosowania produktów z grupy Motor-Life Professional

Ewidentne wydłużenie czasu eksploatacji maszyn i urządzeń w przemyśle w wyniku zastosowania produktów z grupy Motor-Life Professional Ewidentne wydłużenie czasu eksploatacji maszyn i urządzeń w przemyśle w wyniku zastosowania produktów z grupy Motor-Life Professional Daniel Olszewski - PLASTMAL Polska Bartosz Adamczyk - PLASTMAL Polska

Bardziej szczegółowo

PREPARATY EKSPLOATACYJNE STOSOWANE W OLEJACH SMAROWYCH

PREPARATY EKSPLOATACYJNE STOSOWANE W OLEJACH SMAROWYCH Andrzej Młynarczak Akademia Morska w Gdyni PREPARATY EKSPLOATACYJNE STOSOWANE W OLEJACH SMAROWYCH W artykule dokonano przeglądu literatury przedmiotowej dotyczącej preparatów eksploatacyjnych stosowanych

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 5 Temat: Wyznaczanie gęstości ciała stałego i cieczy za pomocą wagi elektronicznej z zestawem Hydro. 1. Wprowadzenie Gęstość

Bardziej szczegółowo

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIAÓW PZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOOTLENKU SODU METODĄ MIAECZKOWANIA KONDUKTOMETYCZNEGO Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Termodynamika. Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki I rok inż. Pomiary temperatury Instrukcja do ćwiczenia

Termodynamika. Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki I rok inż. Pomiary temperatury Instrukcja do ćwiczenia Termodynamika Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki I rok inż. Pomiary temperatury Instrukcja do ćwiczenia Katedra Systemów Energetycznych i Urządzeń Ochrony Środowiska AGH Kraków 2013 1. INSTRUKCJA

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Materiały formierskie Zarządzanie i inżynieria produkcji Moulding materials Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Rodzaj zajęć: Wyk. Ćwicz. Lab. Sem. Proj. Poziom studiów: studia

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Ścisła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 2 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Chemiczny. Katedra Technologii Chemicznej

Politechnika Gdańska Wydział Chemiczny. Katedra Technologii Chemicznej Politechnika Gdańska Wydział Cheiczny Katedra Technologii Cheicznej Bezpieczeństwo Środowiskowe: Badanie chłonności sorbentów Przygotował: Dr inż. Andrzej P. Nowak Część teoretyczna y są to rozdrobnione

Bardziej szczegółowo

PL B1. POLWAX SPÓŁKA AKCYJNA, Jasło, PL BUP 21/12. IZABELA ROBAK, Chorzów, PL GRZEGORZ KUBOSZ, Czechowice-Dziedzice, PL

PL B1. POLWAX SPÓŁKA AKCYJNA, Jasło, PL BUP 21/12. IZABELA ROBAK, Chorzów, PL GRZEGORZ KUBOSZ, Czechowice-Dziedzice, PL PL 214177 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 214177 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 394360 (51) Int.Cl. B22C 1/02 (2006.01) C08L 91/08 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE: Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

BADANIE WPŁYWU DODATKU PANTHER 2 NA TOKSYCZNOŚĆ SPALIN SILNIKA ZI

BADANIE WPŁYWU DODATKU PANTHER 2 NA TOKSYCZNOŚĆ SPALIN SILNIKA ZI POLITECHNIKA OPOLSKA ZAKŁAD SAMOCHODÓW BADANIE WPŁYWU DODATKU PANTHER 2 NA TOKSYCZNOŚĆ SPALIN SILNIKA ZI WNIOSKI W świetle przeprowadzonych badań oraz zróżnicowanych i nie zawsze rzetelnych opinii producentów

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. II Określenie przedmiotu zamówienia. 1. Grupa OLEJE SILNIKOWE

Załącznik nr 1. II Określenie przedmiotu zamówienia. 1. Grupa OLEJE SILNIKOWE Załącznik nr 1 II Określenie przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest dostawa olejów: hydraulicznego, przekładniowego, silnikowego, sprężarkowego, płynów i smarów do samochodów, maszyn i urządzeń

Bardziej szczegółowo

ĆW 6. aparatu czterokulowego dotycząą oceny własno. ci smarnych olejów i smarów zgodnie z zaleceniami Polskiej Normy [8].

ĆW 6. aparatu czterokulowego dotycząą oceny własno. ci smarnych olejów i smarów zgodnie z zaleceniami Polskiej Normy [8]. ĆW 6 POMIAR TRWAŁOŚCI TRWAŁOŚCI WARSTWY GRANICZNEJ OLEJÓW I SMARÓW WYBRANA METODA BEDAŃ. BEDA Badania laboratoryjne przeprowadzane za pomocą pomoc aparatu czterokulowego dotycząą oceny własno własności

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, poziom kształcenia pierwszy Kierunek i poziom studiów: Sylabus modułu: Moduł A związany ze specjalnością 025 Nazwa wariantu modułu:

Bardziej szczegółowo

BADANIE WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI WYTWORÓW PAPIERNICZYCH

BADANIE WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI WYTWORÓW PAPIERNICZYCH BADANIE WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI WYTWORÓW PAPIERNICZYCH Wytwór papierniczy jest to produkt otrzymany w postaci wstęgi lub arkusza przez spilśnienie odpowiednio przygotowanych włókien roślinnych (rzadziej

Bardziej szczegółowo

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 SPIS TREŚCI 1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 1. ZARYS DYNAMIKI MASZYN 13 1.1. Charakterystyka ogólna 13 1.2. Drgania mechaniczne 17 1.2.1. Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE B: Oznaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych

ĆWICZENIE B: Oznaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych ĆWICZEIE B: znaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości rozpuszczalnego w wodzie chromu (VI) w próbce cementu korzystając

Bardziej szczegółowo

GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW

GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW PRZERÓBKA I UNIESZKODLIWIANIE OSADÓW ŚCIEKOWYCH Ćwiczenie nr 4 GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW 1. CHARAKTERYSTYKA PROCESU Proces zagęszczania osadów, który polega na rozdziale fazy stałej od ciekłej przy

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE ZABEZPIECZANIA POWIERZCHNI Technologies for protecting the surface Kod przedmiotu: IM.D1F.45

TECHNOLOGIE ZABEZPIECZANIA POWIERZCHNI Technologies for protecting the surface Kod przedmiotu: IM.D1F.45 Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Materiałowa Rodzaj przedmiotu: Kierunkowy do wyboru Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. Ignacego Łukasiewicza. Ćwiczenie nr 3

POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. Ignacego Łukasiewicza. Ćwiczenie nr 3 POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy maszyn i Lotnictwa Laboratorium z przedmiotu: Podstawy niezawodności i eksploatacji maszyn. Ćwiczenie nr 3 Temat: Badanie odporności na

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 10. WYMAGANIA WSTĘPNE: 1. Ma podstawową wiedzę w zakresie podstaw chemii oraz fizyki.

KARTA PRZEDMIOTU. 10. WYMAGANIA WSTĘPNE: 1. Ma podstawową wiedzę w zakresie podstaw chemii oraz fizyki. KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Materiały polimerowe 2. KIERUNEK: Mechanika i budowa maszyn 3. POZIOM STUDIÓW: pierwszego stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: rok I / semestr 2 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS:

Bardziej szczegółowo

Ćw. 4. BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM

Ćw. 4. BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM Ćw. 4 BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM WYBRANA METODA BADAŃ. Badania hydrodynamicznego łoŝyska ślizgowego, realizowane na stanowisku

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia naftowe w gruncie. pod redakcją Jana Surygały

Zanieczyszczenia naftowe w gruncie. pod redakcją Jana Surygały Zanieczyszczenia naftowe w gruncie pod redakcją Jana Surygały Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej Wrocław 2000 Zanieczyszczenia naftowe w gruncie pod redakcją Jana Surygały Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo paliw

Opis modułu kształcenia Materiałoznawstwo paliw Nazwa podyplomowych Nazwa obszaru kształcenia, w zakresie którego są prowadzone studia podyplomowe Nazwa kierunku, z którym jest związany zakres podyplomowych Tytuł/stopień naukowy/zawodowy imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

L.p. Nazwa towaru, przeznaczenie Opakowanie

L.p. Nazwa towaru, przeznaczenie Opakowanie L.p. Nazwa towaru, przeznaczenie Opakowanie 1. BDF CLING-LUBE Pojemnik 312 g Smar do elementów napowietrznych i trudno dostępnych 2. CLEAR-GUARD FG-2 Bezbarwny smar ogólnego stosowania, także do wysokich

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0 2014 Katedra Fizyki Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg... Godzina... Ćwiczenie 425 Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych Masa suchego kalorymetru m k = kg Opór grzałki

Bardziej szczegółowo

Poliamid (Ertalon, Tarnamid)

Poliamid (Ertalon, Tarnamid) Poliamid (Ertalon, Tarnamid) POLIAMID WYTŁACZANY PA6-E Pół krystaliczny, niemodyfikowany polimer, który jest bardzo termoplastyczny to poliamid wytłaczany PA6-E (poliamid ekstrudowany PA6). Bardzo łatwo

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia Podstawy chemii ropy naftowej i produktów naftowych

Opis modułu kształcenia Podstawy chemii ropy naftowej i produktów naftowych Opis modułu kształcenia Podstawy chemii ropy naftowej i produktów naftowych Nazwa podyplomowych Nazwa obszaru kształcenia, w zakresie którego są prowadzone studia podyplomowe Nazwa kierunku, z którym jest

Bardziej szczegółowo

Wysoka wartość lepkości oznacza utrudnienia płynięcia - prosimy sobie wyobrazić np. gęsty syrop.

Wysoka wartość lepkości oznacza utrudnienia płynięcia - prosimy sobie wyobrazić np. gęsty syrop. strona 1/9 INKOM INSTRUMENTS Co. Sp. J. Lepkość jest miarą oporu przepływu cieczy, chociaż jedna z definicji mówi, że jest to miara zdolności cieczy do pokrywania powierzchni (szczególnie tych w skojarzeniach

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Załącznik nr 1 do procedury nr W_PR_1 Nazwa przedmiotu: Technologia Wastewater technology Kierunek: inżynieria środowiska Kod przedmiotu: 5.3.1 Rodzaj przedmiotu: obieralny, moduł 5.3 Poziom kształcenia:

Bardziej szczegółowo

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA I. 1 Nazwa modułu kształcenia Mechanika teoretyczna Informacje ogólne 2 Nazwa jednostki prowadzącej moduł Państwowa Szkoła Wyższa im. Papieża Jana Pawła II,Katedra Nauk Technicznych,

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI 62 200 Gniezno, ul. Pałucka 2733 tel./fax. (061) 667 53 33 do 34 Data aktualizacji: 2009.01.12 Data wydruku: 2009.01.12 KARTA CHARAKTERYSTYKI (podstawa: Rozporządzenie MZ. Dz. U. Nr 140. poz. 1171 z dnia

Bardziej szczegółowo

Trwałość eksploatacyjna łożysk wałeczkowych w wysokich temperaturach

Trwałość eksploatacyjna łożysk wałeczkowych w wysokich temperaturach TECHNICAL INSIGHT PUBLIKACJA NSK EUROPE Trwałość eksploatacyjna łożysk wałeczkowych w wysokich temperaturach W przypadku, gdy temperatura pracy sprzętu jest wysoka lub wzrasta, powszechnie stawiane przez

Bardziej szczegółowo

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Wykonanie ćwiczenia 13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Zadania do wykonania: 1. Wykonać pomiar temperatury

Bardziej szczegółowo