Spis treści. 1. Zagadnienia ogólne... 1 SPIS TREŚCI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Spis treści. 1. Zagadnienia ogólne... 1 SPIS TREŚCI"

Transkrypt

1 Spis treści 1. Zagadnienia ogólne Rozwój ginekologii od empirii do nauki Zbigniew Słomko, Edmund Waszyński Cel i zakres informacji Ginekologia u zarania dziejów ludzkości Społeczeństwa pierwotne W starożytnym Egipcie Wśród ludów semickich W starożytnych Indiach W kręgu antycznej kultury Grecji i Rzymu Dalszy rozwój ginekologii na świecie Średniowiecze ( ) Odrodzenie ( ) U progu nowożytnego położnictwa ( ) Dalszy rozwój nauki w dziedzinie położnictwa i ginekologii (od 1847 r. do współczesności) Rozwój polskiej ginekologii Początki opieki położniczej w Polsce i pierwsze szkoły położnych Powstanie i rozwój ośrodków klinicznych Postępowy nurt położnictwa polskiego Postępowy nurt ginekologii polskiej Wkład ginekologów polskich w rozwój narzędzi i urządzeń lekarskich Twórcy polskiej ginekologii Ośrodki akademickie po drugiej wojnie światowej Instytuty naukowe i kliniczne Historia medycyny perinatalnej w Polsce Laureaci Nagrody Nobla Chronologia ważniejszych wydarzeń w historii położnictwa i ginekologii na świecie Chronologia ważniejszych wydarzeń w historii położnictwa i ginekologii w Polsce Epidemiologia ginekologiczna Krzysztof Tomasz Niemiec, Michał Troszyński Istotne definicje Rodzaje badań Badanie eksperymentalne (clinical trial) Badania obserwacyjne (nieeksperymentalne) Hierarchia dowodów naukowych Kontrola w położnictwie i w ginekologii Co podlega kontroli? Cykl kontroli i analizy w położnictwie i ginekologii Organizacja kontroli Częste przyczyny niepowodzenia kontroli Podstawy metodologii badań biomedycznych Zbyszko Malewski Strategia badań naukowych Podstawowe pojęcia metodologiczne Pomiar Błąd pomiaru Błędy grube Błąd przypadkowy (losowy) Błąd systematyczny Badanie populacji biologicznej Pomiar w biologii Rozkład zmiennej (cechy) populacji biologicznej Badania naukowe w medycynie klinicznej Podział błędów systematycznych występujących w badaniach klinicznych Sytuacja demograficzna Polski na tle zmian ludnościowych w Europie Michał Troszyński, Krzysztof Tomasz Niemiec Rozwój demograficzny ludności Polski Sytuacja demograficzna Polski w okresie po 1989 r Kierunki rozwoju podstawowych procesów ludnościowych Europa a Polska stan i perspektywy demograficzne Sytuacja demograficzna w wybranych krajach w roku 1990 i Antykoncepcja i planowanie rodziny Emigracja w Polsce po 1989 r Znaczenie dziecka w rodzinie Miary reprodukcji ludności Współczynnik przyrostu naturalnego Współczynnik dynamiki demograficznej Współczynniki dzietności oraz reprodukcji brutto i netto Higiena kobiety Edmund Waszyński Wprowadzenie Higiena a zdrowie kobiety Higiena okresu pokwitania XI

2 Higiena osobista Higiena w okresie rozrodczym kobiety Higiena osobista Higiena żywienia (odżywiania) Higiena pracy Higiena okresu przekwitania i okresu starości Mechanizmy antyoksydacyjne Bożena Leszczyńska-Gorzelak, Zbigniew Słomko, Dorota Darmochwał-Kolarz Wstęp Enzymatyczne i nieenzymatyczne mechanizmy antyoksydacyjne Podstawy genetyki dla ginekologów Maciej Krawczyński, Anna Latos-Bieleńska Zagadnienia ogólne Organizacja materiału genetycznego człowieka Choroby uwarunkowane genetycznie Badania w kierunku chorób uwarunkowanych genetycznie Wybrane zagadnienia kliniczne Determinacja i różnicowanie płci Genetyczne zaburzenia determinacji i różnicowania płci Genetyczne przyczyny niepłodności i ich diagnostyka Przedwczesne wygasanie czynności jajników (POF) Genetyczne przyczyny poronień i ich diagnostyka Poradnictwo genetyczne Budowa i wady rozwojowe żeńskich narządów płciowych Budowa narządów płciowych żeńskich Helena Kędzia Jajnik Jajowód Macica Pochwa Srom Krocze Dno miednicy Miednica kostna Unaczynienie narządów płciowych Unerwienie narządów płciowych Wady rozwojowe żeńskich narządów płciowych Zbyszko Malewski Prawidłowy rozwój układu moczowo-płciowego Rozwój układu moczowego Rozwój żeńskiego układu płciowego Postacie kliniczne zaburzeń rozwojowych żeńskich narządów płciowych Wady rozwojowe macicy Wady wrodzone pochwy Diagnostyka Badanie ginekologiczne Romuald Biczysko Cel i zakres informacji Wywiady Badanie fizykalne ogólne Badanie jamy brzusznej Badanie ginekologiczne Badanie zestawione Rozpoznanie Laparoskopia diagnostyczna Metody diagnostyki obrazowej w ginekologii Iwona Szpakowska-Rzymska Radiologia konwencjonalna Mammografia diagnostyczna i skriningowa Tomografia komputerowa (TK) Tomografia rezonansu magnetycznego (MR) Inne metody obrazowania Badanie ultrasonograficzne w ginekologii Jacek Brązert, Marek Spaczyński, Marek Pietryga Badanie ultrasonograficzne macicy Badanie ultrasonograficzne przydatków Diagnostyka ultrasonograficzna zmian rozrostowych jajnika Laparoskopowa diagnostyka ginekologiczna Piotr Jędrzejczak, Leszek Pawelczyk, Robert Spaczyński, Anna Sokalska Macica Jajowody Jajniki Otrzewna miednicy mniejszej Jelita, wątroba i dolna powierzchnia przepony Podstawy diagnostyki andrologicznej Piotr Jędrzejczak, Leszek Pawelczyk, Monika Serdyńska Wywiad Badanie kliniczne Ogólna budowa ciała Moszna, jądra i najądrza Powrózek nasienny Prącie Gruczoł krokowy (prostata, stercz) Gruczoły sutkowe Badanie nasienia Objętość, barwa i ph nasienia Koncentracja i całkowita liczba plemników w nasieniu Ruchliwość plemników Morfologia plemników Komórki okrągłe Aglutynacja i badania immunologiczne Komputerowa ocena nasienia Analiza biochemiczna nasienia Oznaczanie wolnych rodników Testy oceniające funkcję plemników Testy przenikania śluzu szyjkowego Diagnostyka endokrynologiczna Diagnostyka obrazowa Ultrasonografia Inne metody diagnostyki obrazowej Biopsja jąder Diagnostyka genetyczna Diagnostyka mikrobiologiczna Anna Szumała-Kąkol Cel i zakres informacji Pobieranie i transport materiałów do laboratorium Informacje ogólne Pobieranie i transport materiałów do badań w kierunku bakterii, grzybów drożdżopodobnych i pierwotniaków Pobieranie i transport materiałów do badań wirusologicznych Interpretacja wyników posiewów ilościowych Interpretacja wyników ilościowego posiewu moczu XII

3 Interpretacja wyników ilościowego posiewu cewników naczyniowych Określenie lekowrażliwości drobnoustrojów Lekowrażliwość i lekooporność drobnoustrojów definicje Metody oznaczania lekowrażliwości Mechanizmy oporności drobnoustrojów i interpretacja antybiogramów Przewidywanie skuteczności antybiotykoterapii Diagnostyka osteoporozy Tomasz Opala, Dorota Rabiega Badanie kliniczne Markery kostne Nowoczesne markery kościotworzenia Markery resorpcji Badania densytometryczne Kryterium diagnostyczne osteoporozy Cytodiagnostyka ginekologiczna Andrzej Malarewicz Wstęp Technika pobierania i przygotowywania rozmazów cytologicznych Formułowanie rozpoznania cytologicznego Klasyfikacja obrazów cytologicznych, System Bethesda Składniki komórkowe prawidłowych rozmazów z szyjki macicy Komórki nabłonkowe Komórki pochodzenia pozanabłonkowego Wynik ujemny pod względem zmian śródnabłonkowych i złośliwych Cytodiagnostyka raka trzonu macicy Cytodiagnostyka płynu z jamy otrzewnej Zastosowanie mikroskopii fluorescencyjnej do cytodiagnostyki ginekologicznej Podstawy mikroskopii fluorescencyjnej Mikroskop fluorescencyjny Obrazy uzyskiwane w mikroskopie fluorescencyjnym Znaczenie mikroskopii fluorescencyjnej w cytodiagnostyce zmian szyjki macicy Podstawy mikroskopii fazowo-kontrastującej Cechy obrazów komórkowych fazowo-kontrastujących Przygotowywanie rozmazów cytologicznych do oglądania w kontraście fazowym Zastosowanie mikroskopii fazowo-kontrastującej w cytodiagnostyce ginekologicznej Diagnostyka morfologiczna Helena Kędzia Badanie śródoperacyjne Preparaty histologiczne parafinowe Diagnostyka morfologiczna na podstawie preparatów parafinowych Barwienia dodatkowe specjalne Badania immunohistochemiczne Ocena biologicznej złośliwości nowotworów Markery proliferacji Ocena aktywności onkogenów i genów supresorowych Ocena mikromacierzy DNA w nowotworach złośliwych Histeroskopia Stefan Sajdak Rozwój endoskopii macicy Technika badania endoskopowego macicy Wskazania i przeciwwskazania do endoskopii macicy Lokalizacja i usuwanie zmian wewnątrzmacicznych ograniczających płodność Rozrosty patologiczne endometrium, rak endometrium Kolposkopia Andrzej Malarewicz, Witold Kędzia Część ogólna Wprowadzenie Wyposażenie gabinetu ginekologicznego w sprzęt kolposkopowy Technika badania kolposkopowego Pobieranie rozmazów cytologicznych i materiału do badania histologicznego Klasyfikacja morfologiczna zmian szyjki macicy Mianownictwo kolposkopowe zmian szyjki macicy Część szczegółowa Obrazy kolposkopowe prawidłowe Obrazy kolposkopowe nieprawidłowe (podejrzane), czyli nietypowa strefa przekształceń nabłonkowych Obrazy kolposkopowe niezadowalające (niejasne) Inne obrazy kolposkopowe Formułowanie rozpoznania kolposkopowego Obrazy kolposkopowe po zabiegach destrukcyjnych szyjki macicy Taktyka lekarza klinicysty wobec otrzymywanych wyników badań cytologicznych i kolposkopowych Diagnostyka endokrynologiczna Artur J. Jakimiuk, Wojciech Grzybowski Badanie podmiotowe Badanie przedmiotowe Badanie ogólne Badanie ginekologiczne Pośrednie metody oceny obwodowego działania hormonów jajnikowych Pomiar podstawowej temperatury ciała (BBT) Ocena śluzu szyjkowego (skala Inslera) Rozmazy cytohormonalne Badanie histopatologiczne endometrium Diagnostyka hormonalna Gonadotropiny Prolaktyna (PRL) Estrogeny (estradiol, estron, estriol) Progesteron, progestageny (17-hydroksyprogesteron, pregnandiol) Androgeny Kortyzol, 17-hydroksyketosteroidy (17-OHCS) Białko wiążące steroidy płciowe (SHBG) Hormonalne testy czynnościowe Diagnostyka cytogenetyczna Diagnostyka obrazowa Ultrasonografia Diagnostyka radiologiczna Tomografia rezonansu magnetycznego (NMR) Diagnostyka zabiegowa Laparoskopia Histeroskopia Ginekologia wieku rozwojowego Ginekologia dziecięca i dziewczęca Izabella Rzepka-Górska Wstęp Dojrzewanie płciowe XIII

4 Neuroendokrynologiczne aspekty dojrzewania płciowego Sygnał metaboliczny. Krytyczna masa ciała. Leptyna Wiek ginekologiczny i wiek kalendarzowy. Kryteria dojrzałości dziewcząt Zaburzenia rozwoju płciowego Przedwczesne dojrzewanie płciowe Opóźnione pokwitanie lub brak pokwitania Zahamowanie pokwitania lub zahamowanie rozwoju płciowego Guzy jajnika w wieku rozwojowym. Nowotwory jajnika u dziewcząt Fizjopatologia jajnika w różnych okresach życia. Torbiele czynnościowe Pierwotne nowotwory nabłonkowe Leczenie nowotworów jajnika u dziewcząt Endometrioza u młodocianych Prawidłowy i powikłany rozwój gruczołów sutkowych. Nowotwory piersi Fizjologiczne obrzmienie gruczołów sutkowych u noworodków Nieprawidłowości i zaburzenia rozwoju gruczołów sutkowych w okresie pokwitania Guzy nowotworowe gruczołów sutkowych Grupy i czynniki ryzyka w karcynogenezie raka szyjki macicy Zagadnienia dotyczące współżycia płciowego dziewcząt Nadżerka części pochwowej szyjki macicy w wieku rozwojowym Zapalenie narządów płciowych Zapalenia sromu i pochwy Stany zapalne przydatków Wady rozwojowe narządów płciowych Niedrożność błony dziewiczej Brak pochwy i macicy Macica podwójna ze szczątkową niedrożną pochwą Wrodzony brak dolnego odcinka pochwy Wrodzony brak szyjki macicy przy istniejącej pochwie Wrodzony brak szyjki macicy współistniejący z brakiem pochwy Zaburzenia determinacji i różnicowania płci Stanisław Zajączek, Izabella Rzepka-Górska Genetyczne uwarunkowania płci Chromosomy płciowe Geny uczestniczące w determinacji i różnicowaniu płci Inne geny uczestniczące prawdopodobnie w rozwoju cech płciowych (WT1, SOX9) Geny enzymów metabolizujących hormony steroidowe Realizacja genetycznych uwarunkowań determinacji i różnicowania płci Zasady diagnostyki genetycznej zaburzeń determinacji i różnicowania płci Klinika zaburzeń różnicowania płci Dysgenezja gonad Zespół niewrażliwości na androgeny (androgen insensitivity syndrome) Wrodzony przerost nadnerczy Endometrioza Etiopatogeneza endometriozy Jan Kotarski, Grzegorz Polak Czynniki ryzyka Teorie rozwoju endometriozy Endometrioza otrzewnej Endometrioza jajnikowa Adenomioza Głęboko naciekająca endometrioza (adenomioza przestrzeni zaotrzewnowej) Obraz kliniczny endometriozy Antoni Palatyński Częstość występowania endometriozy i wiek chorych Czynniki zagrożenia chorobą Objawy i oznaki kliniczne Podział endometriozy Współistnienie endometriozy z innymi chorobami żeńskich narządów płciowych Endometrioza a ciąża ektopowa Endometrioza a przemiany złośliwe Wpływ ciąży na endometriozę Endometrioza a niepłodność Niepłodność mechaniczna Niepłodność czynnościowa Uszkodzenie funkcji jajnika Rozpoznawanie endometriozy Antoni Palatyński Zasady rozpoznawania endometriozy Ocena makroskopowa ognisk endometriozy Rozpoznanie histopatologiczne Endometrioza wewnątrz jamy otrzewnej Laparoskopia Laparotomia Nieinwazyjne metody diagnostyczne Podsumowanie Umiejscowienie endometriozy poza jamą otrzewnej Endometrioza sromu, krocza i pochwy Endometrioza szyjki macicy Endometrioza układu moczowego Endometrioza a cystitis interstitialis Endometrioza w bliznach powłok brzusznych Inne umiejscowienia endometriozy Leczenie endometriozy Antoni Palatyński Leczenie chirurgiczne Chirurgia laparoskopowa Postępowanie chirurgiczne drogą laparotomii Leczenie hormonalne Ciąża rzekoma Leczenie danazolem Stosowanie agonistów gonadoliberyny Trójstopniowe postępowanie według Semma Trójstopniowe postępowanie a niepłodność Ginekologia endokrynologiczna Biosynteza hormonów, ich metabolizm i działanie Artur J. Jakimiuk, Wojciech Grzybowski Steroidogeneza Teoria dwóch komórek Transport i metabolizm Estrogeny Progesteron Androgeny Mechanizm działania Budowa receptora steroidowego Aktywacja receptora Receptor estrogenowy XIV

5 Receptor progesteronowy Receptor androgenowy Receptory hormonalne Witold Kędzia Wiadomości wstępne Definicja receptora Regulacja receptorowa w odpowiedzi na stymulację hormonalną Wiązanie receptor hormon Ilościowe określenie powinowactwa receptora i hormonu Krzywa wiązania i wykres Scatcharda. Doświadczalne oznaczanie stałej dysocjacji Wiązanie hormonu z więcej niż jednym rodzajem receptora Regulacja liczby i funkcji receptorów Receptory błonowe Struktura białka receptorowego i mechanizm jego funkcjonowania Cykliczny AMP jako aktywator kinazy A Uwalnianie wewnątrzkomórkowych zasobów wapnia za pośrednictwem trifosforanu inozytolu Diacyloglicerol jako aktywator kinazy C Budowa receptora adrenergicznego Przemieszczenie receptora do wnętrza komórki Klatryna Wewnątrzkomórkowe działanie kinaz białkowych Receptor insulinowy GnRH. Kinaza białkowa C Onkogeny i funkcje receptora Receptory wewnątrzkomórkowe Model budowy receptora steroidowego Teoria funkcjonowania receptora Aktywacja Zmiany zachodzące w chromatynie Receptor estrogenowy i progesteronowy Receptor androgenowy Kliniczna wartość oznaczania receptorów steroidowych Receptory dla hormonów steroidowych w rakach endometrialnych i jasnokomórkowych o różnej lokalizacji Budowa receptora androgenowego potencjalnym czynnikiem inicjującym proces karcynogenezy Choroby dziedziczne uwarunkowane niewrażliwością receptora. Mutacja receptora androgenowego jako przyczyna braku wrażliwości na androgeny (zespół Morrisa, zespół Goldberga Maxwella, zespół Reifensteina). Krzywica typu II Udział receptorów onkogennych w inicjacji procesu nowotworzenia Budowa i czynność jajnika Artur J. Jakimiuk, Anna Fritz, Krzysztof Kamiński Rozwój i budowa gonady żeńskiej Cykl jajnikowy Stadia rozwoju pęcherzykowego Ciałko żółte (corpus luteum) Mechanizmy regulujące procesy rekrutacji, selekcji i owulacji Fizjologia cyklicznych zmian endometrium Artur J. Jakimiuk, Anna Fritz, Krzysztof Kamiński Unaczynienie endometrium Cykl endometrialny Neuroendokrynologia cyklu jajnikowego Artur J. Jakimiuk, Krzysztof Kamiński Regulacja neurohormonalna osi podwzgórze przysadka mózgowa jajnik Hormony przedniego płata przysadki mózgowej Hormony jajnika Hormony tkankowe Fizjologia procesów doprowadzających do implantacji zapłodnionego jaja Artur J. Jakimiuk, Wojciech Grzybowski Transport nasienia Transport komórki jajowej Proces zapłodnienia Implantacja i placentacja Determinacja płci Artur J. Jakimiuk, Wojciech Grzybowski Prawidłowa determinacja płci Różnicowanie gonad Rozwój przewodów Müllera i Wolffa Rozwój zewnętrznych narządów płciowych Nieprawidłowa determinacja płci Nieprawidłowy rozwój gonad pierwotnych Nieprawidłowa determinacja gonad Obojnactwo rzekome męskie Obojnactwo rzekome żeńskie Zaburzenia miesiączkowania Artur J. Jakimiuk, Anna Fritz, Krzysztof Kamiński Terminologia i klasyfikacja zaburzeń miesiączkowania Czynnościowe krwawienia maciczne Diagnostyka czynnościowych krwawień macicznych Leczenie czynnościowych krwawień macicznych Brak miesiączki pierwotny i wtórny Diagnostyka braku miesiączki Przyczyny braku miesiączki Brak owulacji Artur J. Jakimiuk, Krzysztof Szafranko Patogeneza braku owulacji Zaburzenia podwzgórzowo-przysadkowe Zaburzenia sprzężenia zwrotnego Miejscowe czynniki w jajniku Rola androgenów w pęcherzyku jajnikowym Nadwaga Konsekwencje kliniczne długotrwałego braku owulacji Diagnostyka Leczenie Bolesne miesiączkowanie Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS premenstrual syndrome) Zespoły hiperandrogenne Artur J. Jakimiuk, Wojciech Grzybowski Objawy nadmiaru androgenów Przyczyny nadmiaru androgenów Zaburzenia endokrynologiczne z towarzyszącym hiperandrogenizmem Wrodzony niedobór enzymów steroidogenezy Nowotwory produkujące androgeny Stosowanie preparatów o działaniu androgennym Implikacje kliniczne metabolizmu androgenów Hirsutyzm Patofizjologia wzrostu włosów Leczenie hirsutyzmu XV

6 7. Ginekologia geriatryczna Menopauza Krzysztof Drews, Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz, Wojciech Pieńkowski Wstęp Menopauza a objawy wypadowe Menopauza a układ sercowo-naczyniowy Składnik estrogenny w terapii hormonalnej Składnik gestagenny w terapii hormonalnej Powikłania zakrzepowe w okresie okołomenopauzalnym Wpływ menopauzy na wystąpienie osteoporozy Zmiany w układzie moczowo-płciowym Aspekty psychologiczne okresu okołomenopauzalnego życia kobiety Rak gruczołu sutkowego i endometrium w okresie menopauzy Terapia okresu przekwitania Osteoporoza Tomasz Opala, Dorota Rabiega Rys historyczny badań nad osteoporozą Budowa tkanki kostnej Komórki tkanki kostnej Substancja międzykomórkowa kości Metabolizm tkanki kostnej Definicja osteoporozy Etiologia i patogeneza osteoporozy Wpływ estrogenów na metabolizm kostny Osteoporozy wtórne w ginekologii Analogi GnRH Histerektomia z przydatkami Radioterapia Chemioterapia Leczenie osteoporozy Niepłodność Epidemiologia niepłodności Monika Serdyńska, Leszek Pawelczyk, Piotr Jędrzejczak Czynniki warunkujące zdolność rozrodczą Fizjologia cyklu płciowego Leszek Pawelczyk, Beata Banaszewska, Robert Z. Spaczyński Cykl jajnikowy Faza folikularna Owulacja Faza lutealna Cykl endometrialny Faza miesiączkowa (1. 5. dzień cyklu) Faza proliferacyjna (wzrostowa) ( dzień cyklu) Faza sekrecyjna (wydzielnicza) ( dzień cyklu) Cykl szyjkowy Niepłodność żeńska Piotr Jędrzejczak, Anna Sokalska Diagnostyka niepłodności Wywiad lekarski Badania w diagnostyce niepłodności Zespół policystycznych jajników (PCOS) Beata Banaszewska, Robert Z. Spaczyński, Leszek Pawelczyk Etiopatogeneza PCOS Insulinooporność i hiperinsulinemia w patogenezie PCOS Rozpoznawanie PCOS Dodatkowe badania hormonalne Badania biochemiczne Ocena makroskopowa jajników Konsekwencje długofalowe PCOS Choroba niedokrwienna serca Cukrzyca Nadciśnienie Choroby nowotworowe Leczenie chorych z PCOS Leczenie kobiet planujących ciążę Leczenie kobiet nieplanujących ciąży Nowe metody leczenia PCOS Stymulacja jajeczkowania Robert Z. Spaczyński, Krzysztof Derwich, Leszek Pawelczyk Cytrynian klomifenu Farmakologia i mechanizm działania Wskazania i dawkowanie Monitorowanie stymulacji jajeczkowania Powikłania i objawy uboczne Gonadotropiny egzogenne Rodzaje gonadotropin Wskazania do zastosowania Mechanizm działania Protokoły hiperstymulacji do programów zapłodnienia pozaustrojowego Monitorowanie stymulacji jajeczkowania Powikłania Egzogenny pulsacyjny GnRH Alternatywne metody stymulacji jajeczkowania Fizjologia męskich narządów płciowych Piotr Jędrzejczak, Leszek Pawelczyk Budowa jąder Gruczoł śródmiąższowy Kanaliki plemnikotwórcze Czynność jąder Gametogeneza Apoptoza Hormonalna kontrola czynności jąder Funkcja gonadoliberyny Funkcja gonadotropin Czynniki działające miejscowo na czynność jąder Termoregulacja Immunologia jąder Synteza i rola androgenów Transport gamet męskich Erekcja i ejakulacja Niepłodność męska Piotr Jędrzejczak, Monika Serdyńska Niepłodność przedjądrowa Leczenie Niepłodność jądrowa Wady dziedziczne i rozwojowe Wady nabyte Leczenie Niepłodność pozajądrowa Zaburzenia transportu nasienia Zaburzenia gruczołów dodatkowych Niezdolność do odbycia stosunku płciowego Zaburzenia ejakulacji Leczenie Metody wspomaganego rozrodu Krzysztof Derwich, Piotr Jędrzejczak, Leszek Pawelczyk Inseminacja domaciczna Inseminacja nasieniem dawcy Stymulacja jajeczkowania w cyklach z zastosowaniem ART XVI

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Polskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu 2012 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne i Polskie Towarzystwo Medycyny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Epidemiologia niepłodności 11 Jerzy Radwan. Psychologiczny aspekt niepłodności 15 Jerzy Radwan

Spis treści. Epidemiologia niepłodności 11 Jerzy Radwan. Psychologiczny aspekt niepłodności 15 Jerzy Radwan Epidemiologia niepłodności 11 Psychologiczny aspekt niepłodności 15 Czynniki zawodowe i styl życia a płodność 19 Wojciech Hanke Czynniki chemiczne 19 Czynniki fizyczne 21 Czynniki psychologiczne 21 Nikotynizm

Bardziej szczegółowo

Położnictwo i ginekologia

Położnictwo i ginekologia CRASH COURSE Redaktor serii Daniel Horton-Szar Położnictwo i ginekologia Nick Panay, Ruma Dutta, Audrey Ryan, J. A. Mark Broadbent Wydanie pierwsze polskie pod redakcją Jerzego Florjańskiego Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza? SPIS TREŚCI Wstęp 10 1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22 Zagnieżdżenie 23 Prawdopodobieństwo zajścia w ciążę 23 Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Ginekologia. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj: Rozmnażanie człowieka w WQ 205.

Ginekologia. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj: Rozmnażanie człowieka w WQ 205. WP Ginekologia Klasyfikuj prace ogólne dotyczące ginekologii pediatrycznej w WS 360. Klasyfikuj prace dotyczące pielęgniarstwa ginekologicznego oraz opieki nad pacjentami z chorobami ginekologicznymi w

Bardziej szczegółowo

Biblioteka ginekologa praktyka

Biblioteka ginekologa praktyka Biblioteka ginekologa praktyka pod redakcją prof. dr. hab. n. med. Mirosława Wielgosia Postępowanie z niepłodną parą 4 Postępowanie z niepłodną parą Gdańsk 2010 Redaktor prowadzący: Agnieszka Frankiewicz

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 1005 51. Nowotwory układu pokarmowego... 1007 51.1. Nowotwory przełyku Andrzej W. Szawłowski... 1007 51.1.1. Wstęp... 1007 51.1.2. Patologia... 1008 51.1.3. Rozpoznanie...

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

Definicja niepłodności:

Definicja niepłodności: Niepłodność kobieca Definicja niepłodności: Brak potomstwa po dwunastomiesięcznym okresie regularnego współżycia bez stosowania środków antykoncepcyjnych. W Polsce niepłodność dotyczy 14 % par. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 05.09.2014 07.09.2014 Data Godziny Tematy zajęć Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 05.09.14

Bardziej szczegółowo

Endometrioza Gdańsk 2010

Endometrioza Gdańsk 2010 Endometrioza Gdańsk 2010 Redaktor prowadzący: Magdalena Czarnecka Seria wydawnicza rekomendowana przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Copyright Via Medica ul. Świętokrzyska 73, 80 180 Gdańsk tel.:

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe narzadu płciowego u kobiet w Polsce w latach 1987, 1996, 3 i szacunkowe na 1 r. 1987 1996 3 1 Zachorowania

Bardziej szczegółowo

GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA

GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA dla studentów II ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie semestry IV, rok akad. 2013-2014 SYMBOL Wk1 +Wk7 Wk16 WYKŁADY LICZBA GODZIN Nieprawidłowości

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

PO.1.OS-Ginekologia i opieka ginekologiczna 2013/2014

PO.1.OS-Ginekologia i opieka ginekologiczna 2013/2014 Efekty kształcenia dla przedmiotu GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA dla studentów II ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie ( 3 semestry I, II, III ) (zgodny z planem studiów w roku

Bardziej szczegółowo

PROPEDEUTYKA POŁOŻNICTWA ROK V

PROPEDEUTYKA POŁOŻNICTWA ROK V PROPEDEUTYKA POŁOŻNICTWA ROK V 1. Jednostka uczelniana odpowiedzialna za nauczanie przedmiotu: Klinika Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej UMB 2. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Sławomir Wołczyński

Bardziej szczegółowo

34.28 Zabiegi diagnostyczne ściany klatki piersiowej, opłucnej i przepony - inne

34.28 Zabiegi diagnostyczne ściany klatki piersiowej, opłucnej i przepony - inne Kod ICD-IX Nazwa procedury 100.3 Znieczulenie zewnątrzoponowe 100.34 Znieczulenie zewnątrzoponowe ciągłe (powyżej 4 godzin) 23.0105 Konsultacja specjalistyczna 34.28 Zabiegi diagnostyczne ściany klatki

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat LAPAROSKOPOWEGO LECZENIA ENDOMETRIOZY

INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat LAPAROSKOPOWEGO LECZENIA ENDOMETRIOZY INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat LAPAROSKOPOWEGO LECZENIA ENDOMETRIOZY Endometrioza ( gruczolistość) to najczęściej spotykana choroba u kobiet w wieku rozrodczym. Szacuje się, że występuje nawet u 10%

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Doustna antykoncepcja hormonalna

Doustna antykoncepcja hormonalna Doustna antykoncepcja hormonalna Gdańsk 2013 Redaktor prowadzący: Agnieszka Frankiewicz Redakcja: Agnieszka Frankiewicz, Izabela Siemaszko Korekta: Agnieszka Frankiewicz, Izabela Siemaszko Projekt okładki

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Choroby związane z wygasaniem czynności jajników.

Choroby związane z wygasaniem czynności jajników. Choroby związane z wygasaniem czynności jajników. Sytuacja hormonalna przed i po menopauzie Względny hyperestrogenizm - zmiany przerostowe (polipy, mięśniaki, przerost śluzówki macicy, mastopatia) Hypoestrogenizm

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie DIAGNOSTYKA CHORÓB NARZĄDÓW MIEDNICY MNIEJSZEJ U DZIEWCZĄT Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie 1 2 2 Cele wykładu Zaprezentowanie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr l do Statutu Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. dr Jana Biziela w Bydgoszczy

Załącznik nr l do Statutu Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. dr Jana Biziela w Bydgoszczy Załącznik nr l do Statutu Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. dr Jana Biziela w Bydgoszczy I. Szpital Uniwersytecki Nr 2 im. dr Jana Biziela w Bydgoszczy SZPITAL BIZIELA stanowią: 1. Klinika Alergologii,

Bardziej szczegółowo

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie.

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie. Wstęp Dzięki postępowi medycyny coraz większej liczbie pacjentów udaje się pokonać choroby onkologiczne. W grupie tych pacjentów są również osoby młode, w wieku rozrodczym, które pragną mieć dzieci po

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Leszek Pawelczyk Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Leszek Pawelczyk Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Leszek Pawelczyk Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Nagroda Nobla w dziedzinie Fizjologii i Medcyny 2010 Człowiek należy do gatunku

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Anatomia czynnościowa i topograficzna narządów płciowych M. Bruska... 23

SPIS TREŚCI. 1. Anatomia czynnościowa i topograficzna narządów płciowych M. Bruska... 23 SPIS TREŚCI 1. Anatomia czynnościowa i topograficzna narządów płciowych M. Bruska.................................... 23 1.1. Anatomia, topografia i fizjologia narządów płciowych żeńskich...... 23 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

2. Rola ultrasonografi i w rozpoznawaniu powikłań pooperacyjnych

2. Rola ultrasonografi i w rozpoznawaniu powikłań pooperacyjnych Spis treści 7 CZĘŚĆ OGÓLNA 1. Wybrane zagadnienia z zakresu przygotowania do zabiegu i prowadzenia okresu pooperacyjnego w ginekologii Agnieszka Timorek-Lemieszczuk, Beata Śpiewankiewicz, Jerzy Stelmachów........................

Bardziej szczegółowo

ŁAGODNE NOWOTWORY NARZĄDU RODNEGO

ŁAGODNE NOWOTWORY NARZĄDU RODNEGO ŁAGODNE NOWOTWORY NARZĄDU RODNEGO *POLIP SZYJKI Łagodny polipowaty przerost błony śluzowej szyjki macicy Objawy: Nieprawidłowe krwawienia, krwawienia kontaktowe, upławy Najczęściej bezobjawowe Postępowanie:

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz H. Bręborowicz Kierownik Kliniki Perinatologii i Ginekologii Katedra Perinatologii i Ginekologii

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz H. Bręborowicz Kierownik Kliniki Perinatologii i Ginekologii Katedra Perinatologii i Ginekologii Pracownia Dydaktyczna Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu ul. Polna 33 Poznań, dnia 21.06.2011r. Prof. dr hab. Ryszard MARCINIAK Dziekan

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA PACJENTKI. Imię:. Nazwisko:... Data urodzenia:

ANKIETA DLA PACJENTKI. Imię:. Nazwisko:... Data urodzenia: Data:... ANKIETA DLA PACJENTKI Imię:. Nazwisko:.... Data urodzenia: Szanowna Pani, serdecznie prosimy o poświęcenie 15 minut na wypełnienie poniższego dokumentu. Zawiera on pytania, które bardzo pomogą

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości

Spis treści. Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości. Część II Etiologia i patogeneza otyłości Spis treści Część I Definicja, epidemiologia i koszty otyłości Rozdział 1. Wprowadzenie: problematyka otyłości w ujęciu historycznym i współczesnym..................................... 15 Problematyka

Bardziej szczegółowo

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Wytyczne: POLANICA 1998 POZNAŃ 1999 KRAKÓW 2000 Wrocław 2006 Rozporządzenie ministra edukacji

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis w rejestrze

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej. Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych

Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej. Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych Co to jest ciąża ektopowa? Ciąża ektopowa- lokalizacja Ciąża ektopowa - lokalizacja Najczęstsza lokalizacja bańka jajowodu

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. SYLABUS na rok 2014/2015

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. SYLABUS na rok 2014/2015 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SYLABUS na rok 204/205 () Nazwa przedmiotu Ginekologia i opieka ginekologiczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

SYLABUS na rok 2013/2014

SYLABUS na rok 2013/2014 SYLABUS na rok 2013/2014 (1) Nazwa przedmiotu Ginekologia i opieka ginekologiczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego przedmiot Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz...... 13 ROZDZIAŁ 2 CELE ZNIECZULENIA I MOŻLIWOŚCI WSPÓŁCZESNEJ ANESTEZJOLOGII

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

XIII SYMPOZJUM NAUKOWO - SZKOLENIOWE STANY NAGLĄCE W POŁOŻNICTWIE I GINEKOLOGII RAMOWY PROGRAM

XIII SYMPOZJUM NAUKOWO - SZKOLENIOWE STANY NAGLĄCE W POŁOŻNICTWIE I GINEKOLOGII RAMOWY PROGRAM XIII SYMPOZJUM NAUKOWO - SZKOLENIOWE STANY NAGLĄCE W POŁOŻNICTWIE I GINEKOLOGII RAMOWY PROGRAM Tychy 17 18 września 2010 r. CZWARTEK 16.09.2010 r. RAMOWY PROGRAM SYMPOZJUM 16:00 18:00 ZEBRANIE ZARZĄDU

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

OFERTA SPECJALNA LUX MED Program Zdrowie Piękno Harmonia

OFERTA SPECJALNA LUX MED Program Zdrowie Piękno Harmonia OFERTA SPECJALNA LUX MED Program Zdrowie Piękno Harmonia Wszystkim posiadaczom Karty Pacjenta LUX MED (po wcześniejszym okazaniu) przysługują następujące zniżki: 4201 PANEL SERCE. Predyspozycje do chorób

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Zdrowie i płodność kobiety. Cele operacyjne rozdziału Celina Łepecka-Klusek... 45

Spis treści. Zdrowie i płodność kobiety. Cele operacyjne rozdziału Celina Łepecka-Klusek... 45 Rozdział I Zdrowie i płodność kobiety Cele operacyjne rozdziału Celina Łepecka-Klusek... 1 1. Okresy życia kobiety Michał Bokiniec... 2 1.1. Okres dojrzewania, pokwitania... 2 1.2. Okres dojrzałości płciowej...

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 205/206 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla V roku. NAZWA PRZEDMIOTU: GINEKOLOGIA I POŁOŻNICTWO 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek) realizującej

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny Konferencja naukowa Wychowanie seksualne w szkole cele, metody, problemy. Lublin, 10 marca 2014 r. Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny dr n.med Ewa Baszak-Radomańska Gabinety TERPA ryzykowne

Bardziej szczegółowo

Układ rozrodczy samicy

Układ rozrodczy samicy Układ rozrodczy samicy ESPZiWP układ rozrodczy samicy jajniki, jajowody, macica, pochwa, srom 1 Jajniki Jajniki pełnią funkcje wewnątrzwydzielniczą (hormonalną) i rozrodczą, które są ze sobą ściśle powiązane.

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Cennik usług dla kobiet

Cennik usług dla kobiet Cennik usług dla kobiet Kliniki Zdrowia Kobiety Cena Profesorska Konsultacja kardiologiczna 150 200 Konsultacja urologiczna 150 200 Konsultacja chirurgiczna 150 200 Konsultacja ortopedyczna 150 200 Konsultacja

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY CHIRURGII LAPAROSKOPOWEJ

PODSTAWY CHIRURGII LAPAROSKOPOWEJ 11 CZĘŚĆ PIERWSZA PODSTAWY CHIRURGII LAPAROSKOPOWEJ ROZDZIAŁ 1 Śladami pionierów laparoskopii Grzegorz S. Lityński / 19 1.1. Wprowadzenie / 19 1.2. Era internistów / 20 1.3. Laparoskopia w ginekologii

Bardziej szczegółowo

Wykłady ul. Medyków 14, sala CSK B. godz. 08.00-11.45 (5h) Lp. Data wykładu Temat wykładu

Wykłady ul. Medyków 14, sala CSK B. godz. 08.00-11.45 (5h) Lp. Data wykładu Temat wykładu Wykłady z przedmiotu Opieka specjalistyczna w położnictwie, neonatologii i ginekologii dla studentów I-go roku studiów II stopnia stacjonarnych Wydziału Nauk o Zdrowiu SUM w Katowicach roku akad. 2014/2015

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI CZĘŚĆ TEORETYCZNA DLA KIERUNKU POŁOŻNICTWO rok akademicki 2014/2015. Wybrane zagadnienia z nauk społecznych

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI CZĘŚĆ TEORETYCZNA DLA KIERUNKU POŁOŻNICTWO rok akademicki 2014/2015. Wybrane zagadnienia z nauk społecznych ZAGADNIENIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI CZĘŚĆ TEORETYCZNA DLA KIERUNKU POŁOŻNICTWO rok akademicki 2014/2015 Wybrane zagadnienia z nauk społecznych I. Psychoterapia 1. Mechanizmy powstawania zaburzeń psychicznych

Bardziej szczegółowo

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) Pacjent został zakwalifikowany do operacji przez dr..

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) Pacjent został zakwalifikowany do operacji przez dr.. LAPAROSKOPIA APPENDECTOMIA CHOLECYSTEKTOMIA dr Informacja dla pacjentów i rodziców dzieci operowanych z powodu zmian chorobowych pęcherzyka żółciowego, wyrostka robaczkowego i innych operacji metodą laparoskopową

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A59 bóle głowy A87b inne choroby układu nerwowego < 18 r.ż. C56 poważne choroby gardła, uszu i nosa C57 inne choroby gardła, uszu i nosa C56b poważne choroby gardła, uszu i nosa < 18

Bardziej szczegółowo

3. Zapalenia tkanek miękkich i kości części twarzowej czaszki Stanisława Z. Grabowska, Robert M. Balicki... 112

3. Zapalenia tkanek miękkich i kości części twarzowej czaszki Stanisława Z. Grabowska, Robert M. Balicki... 112 Spis treści Wstęp Leszek Kryst.................. 15 1. Postępowanie okołooperacyjne i w niektórych stanach nagłych Ewa Mayzner-Zawadzka, Marcin Kołacz.......... 17 Postępowanie przedoperacyjne.................

Bardziej szczegółowo

Tematyka konferencja kierowana jest do dermatologów, lekarzy rodzinnych, internistów, urologów, ginekologów.

Tematyka konferencja kierowana jest do dermatologów, lekarzy rodzinnych, internistów, urologów, ginekologów. Tematyka konferencja kierowana jest do dermatologów, lekarzy rodzinnych, internistów, urologów, ginekologów. Program konferencji "Dermatologia interdyscyplinarna" Czwartek 3.09.15 Wykład inauguracyjny:

Bardziej szczegółowo

Krwotoki okołoporodowe. Dotyczą 5 do15%rodzących

Krwotoki okołoporodowe. Dotyczą 5 do15%rodzących Krwotoki okołoporodowe Dotyczą 5 do15%rodzących Najczęstsze przyczyny Urazy Nieprawidłowe oddzielanie i wydalanie łożyska Niedowład macicy - atonia Zaburzenia krzepliwości krwi Urazy okołoporodowe W trzonie

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat LAPAROSKOPOWEJ AMPUTACJI NADSZYJKOWEJ TRZONU MACICY LUB CAŁKOWITEGO LAPAROSKOPOWEGO WYCIĘCIA MACICY

INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat LAPAROSKOPOWEJ AMPUTACJI NADSZYJKOWEJ TRZONU MACICY LUB CAŁKOWITEGO LAPAROSKOPOWEGO WYCIĘCIA MACICY INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat LAPAROSKOPOWEJ AMPUTACJI NADSZYJKOWEJ TRZONU MACICY LUB CAŁKOWITEGO LAPAROSKOPOWEGO WYCIĘCIA MACICY WSKAZANIA DO OPERACJI Zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy medycznej

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI WYMAGANE 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis

Bardziej szczegółowo

5. Powstawanie dwulistkowej tarczki zarodkowej. Drugi tydzień rozwoju 107 Zaburzenia w rozwoju w pierwszych dwóch tygodniach...

5. Powstawanie dwulistkowej tarczki zarodkowej. Drugi tydzień rozwoju 107 Zaburzenia w rozwoju w pierwszych dwóch tygodniach... SPIS TREŚCI CZĘŚĆ OGÓLNA 1. Zarys historii embriologii................ 16 2. Układ rozrodczy................... 26 Układ rozrodczy męski.................. 26 Narządy rozrodcze wewnętrzne...............

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA PRAKTYCZNE. Harmonogram i tematyka zajęć praktycznych z przedmiotu: Ginekologia i opieka ginekologiczna ( I ROK, I semestr )

ZAJĘCIA PRAKTYCZNE. Harmonogram i tematyka zajęć praktycznych z przedmiotu: Ginekologia i opieka ginekologiczna ( I ROK, I semestr ) PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Z PRZEDMIOTU GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA DLA STUDENTÓW I ROKU STUDIÓW STACJONARNYCH I STOPNIA (LICENCJACKICH) KIERUNEK POŁOŻNICTWO w semestrze zimowym od 010.2015r. 30.02016r.

Bardziej szczegółowo

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy Praktycznie każda kobieta odczuwa czasami dolegliwości w obrębie intymnych części ciała. Wpływają one

Bardziej szczegółowo

MEDYCYNA ROZRODU Z SEKSUOLOGIĄ RÓŻNICOWANIE PŁCIOWE

MEDYCYNA ROZRODU Z SEKSUOLOGIĄ RÓŻNICOWANIE PŁCIOWE MEDYCYNA ROZRODU Z SEKSUOLOGIĄ RÓŻNICOWANIE PŁCIOWE Różnicowaniem płciowym nazywamy procesy zachodzące w okresie płodowym, które na podstawie płci genetycznej doprowadzają do powstania różnic w budowie

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

II KONGRES ULTRASONOGRAFIA W GINEKOLOGII I POŁOŻNICTWIE PROGRAM 25.05.2007. 9.00 9.10 Otwarcie kongresu

II KONGRES ULTRASONOGRAFIA W GINEKOLOGII I POŁOŻNICTWIE PROGRAM 25.05.2007. 9.00 9.10 Otwarcie kongresu II KONGRES ULTRASONOGRAFIA W GINEKOLOGII I POŁOŻNICTWIE PROGRAM 25.05.2007 9.00 9.10 Otwarcie kongresu Jacek Brązert Przewodniczący Sekcji Ultrasonografii Grzegorz H. Bręborowicz J.M. Rektor Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE Studia pierwszego stopnia stacjonarne

KARTA PRZEDMIOTU. INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE Studia pierwszego stopnia stacjonarne CECHA PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Poziom realizacji przedmiotu Jednostka realizująca KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy Rak prostaty męska sprawa Dr med. Piotr Machoy Wstęp Rocznie w Europie ok. 10% zgonów u mężczyzn z powodu chorób nowotworowych spowodowanych jest przez raka prostaty Rak prostaty (RS) jest jednym z trzech

Bardziej szczegółowo

NIEPRAWIDŁOWE KRWAWIENIA Z DRÓG RODNYCH. Dr n. med. Monika Szymańska

NIEPRAWIDŁOWE KRWAWIENIA Z DRÓG RODNYCH. Dr n. med. Monika Szymańska Dr n. med. Monika Szymańska PRAWIDŁOWE KRWAWIENIE Z Miesiączka Krwawienie maciczne występujące co 25-35 dni Trwające 3-7 dni Utrata krwi 30-80ml Menarche 9-16rż. (Polska 12,8 lat) Menopauza 49-53 rż (Polska

Bardziej szczegółowo

W dniu 09.01.2004 odbyło się posiedzenie grupy ekspertów powołanych przez Zarząd

W dniu 09.01.2004 odbyło się posiedzenie grupy ekspertów powołanych przez Zarząd W dniu 09.01.2004 odbyło się posiedzenie grupy ekspertów powołanych przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego wraz z reprezentantami genetyków polskich. W wyniku dwudniowej dyskusji opracowano

Bardziej szczegółowo

Rak trzonu macicy. Małgorzata Gajewska

Rak trzonu macicy. Małgorzata Gajewska Rak trzonu macicy Małgorzata Gajewska Rozrosty endometrium Rozrost błony śluzowej trzonu macicy jest to zaburzenie stosunku tkanki gruczołowej do tkanki podścieliska endometrium. W wyniku niezrównoważonej

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU BIOMEDYCZNE ASPEKTY ANDROLOGII. 1. Nazwa przedmiotu. 2. Numer kodowy PHY06e. 3. Język, w którym prowadzone są zajęcia polski

KARTA PRZEDMIOTU BIOMEDYCZNE ASPEKTY ANDROLOGII. 1. Nazwa przedmiotu. 2. Numer kodowy PHY06e. 3. Język, w którym prowadzone są zajęcia polski Projekt OPERACJA SUKCES unikatowy model kształcenia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi odpowiedzią na potrzeby gospodarki opartej na wiedzy współfinansowany ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Patologia. QZ 1-39 Wydawnictwa informacyjne i ogólne QZ 40-109 Patogeneza. Etiologia QZ 140-190 Objawy choroby QZ 200-380 Nowotwory.

Patologia. QZ 1-39 Wydawnictwa informacyjne i ogólne QZ 40-109 Patogeneza. Etiologia QZ 140-190 Objawy choroby QZ 200-380 Nowotwory. QZ Patologia QZ 1-39 Wydawnictwa informacyjne i ogólne QZ 40-109 Patogeneza. Etiologia QZ 140-190 Objawy choroby QZ 200-380 Nowotwory. Torbiele Wydawnictwa informacyjne i ogólne QZ 1 Organizacje. Towarzystwa,

Bardziej szczegółowo

HPV......co to jest?

HPV......co to jest? HPV......co to jest? HPV- wirus brodawczaka ludzkiego Wirus z rodziny papillomawirusów. Szacuje się, że istnieje od 100 do 200 typów tego wirusa, które wywołują różne choroby. CHOROBY WYWOŁYWANE PRZEZ

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych wwwaotmgovpl Rekomendacja nr 52/2014 z dnia 24 lutego 2014 r Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Gonapeptyl

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Poznanie szczegółowe podstawowych procesów patologicznych u człowieka. Patologia wybranych jednostek chorobowych.

Zaawansowany. Poznanie szczegółowe podstawowych procesów patologicznych u człowieka. Patologia wybranych jednostek chorobowych. Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Patologia Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy Wymagania wstępne Zaawansowany

Bardziej szczegółowo

Spis treści ROZDZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 2 ROZDZIAŁ 3 ROZDZIAŁ 4. Spis Autorów Wstęp

Spis treści ROZDZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 2 ROZDZIAŁ 3 ROZDZIAŁ 4. Spis Autorów Wstęp Spis treści Spis Autorów Wstęp ROZDZIAŁ 1 Metabolizm w chirurgii 1.1. Informacje wstępne...1 1.2. Podział ustroju...1 1.3. Prawa równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej...2 1.4. Skład elektrolitowy

Bardziej szczegółowo

Standardy prowadzenia ciąży

Standardy prowadzenia ciąży Standardy prowadzenia ciąży Gdańsk 2015 Redaktor prowadzący: Olga Strzelec Redakcja: Joanna Fiuk, Olga Strzelec Korekta: Joanna Fiuk, Olga Strzelec Projekt okładki: Andrzej Owsiany Skład: Iwona Łytkowska

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu POŁOŻNICTWO I GINEKOLOGIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa 29 października 2012

Konferencja prasowa 29 października 2012 Konferencja prasowa 29 października 2012 Konferencja prasowa 29 października 2012 NAGRODA NOBLA ROBERT GEOFFREY EDWARDS 2010 Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii Twórca metody invitro, Laureat

Bardziej szczegółowo