ANALIZA PREZYDENCKIEGO PROJEKTU USTAWY O WSPÓŁDZIAŁANIU W SAMORZĄDZIE TERYTORIALNYM NA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANALIZA PREZYDENCKIEGO PROJEKTU USTAWY O WSPÓŁDZIAŁANIU W SAMORZĄDZIE TERYTORIALNYM NA"

Transkrypt

1 dr Dawid Sześciło Zakład Nauki Administracji Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski ANALIZA PREZYDENCKIEGO PROJEKTU USTAWY O WSPÓŁDZIAŁANIU W SAMORZĄDZIE TERYTORIALNYM NA RZECZ ROZWOJU LOKALNEGO I REGIONALNEGO We wrześniu do laski marszałkowskiej trafił prezydencki projekt ustawy o współdziałaniu w samorządzie terytorialnym na rzecz rozwoju lokalnego i regionalnego (dalej jako: Projekt 1 ). Prace nad Projektem trwały już od 2010 r., ale zakres proponowanych w nim zmian sprawił, że potrzebnych było kilka rund konsultacji społecznych zanim Prezydent zdecydował się przedstawić Projekt parlamentowi. Niniejsza analiza stanowi próbę wstępnej oceny wybranych rozwiązań zawartych w obszernym Projekcie. Szczególnie wiele uwagi poświęcamy rozwiązaniom dotyczącym wzmocnienia udziału obywateli w działaniach samorządu terytorialnego. Struktura opracowania jest następująca: syntetycznie omówiono niektóre propozycje ujęte w Projekcie, następnie poddano je krytycznej analizie zakończonej rekomendacjami dotyczącymi uzupełnienia czy skorygowania Projektu. KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt przewiduje rozbudowanie ustawowej regulacji konsultacji społecznych w samorządach. Obecnie ustawa o samorządzie gminnym (analogicznie ustawy: o samorządzie powiatowym i samorządzie województwa 2 ) w art. 5a lakonicznie reguluje instytucję konsultacji społecznych na poziomie gminnym poprzez wskazanie, że: W wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy (art. 5a ust. 1 u.s.g.). Kwestię bardziej szczegółowego określenia zasad i trybu konsultacji ustawodawca pozostawił do rozstrzygnięcia radom gmin w formie stosownych uchwał (art. 5a ust. 2 u.s.g.). 1 Projekt w wersji skierowanej do Sejmu oraz w poprzednich wersjach dostępny jest na stronie internetowej prezydenckiego Forum Debaty Publicznej: oraz 2 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz ze zm.; ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, Dz.U. z 1998 r., Nr 91, poz. 578 ze zm.; ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, Dz.U. z 1998 r., Nr 91, poz. 576 ze zm.

2 Konsultacje obligatoryjne mają charakter wyjątkowy ponieważ obowiązek przeprowadzenia konsultacji dotyczy tylko: tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia gmin oraz ustalania ich granic (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.s.g.) 3 ; nadania gminie lub miejscowości statusu miasta i określenia jego granic (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.s.g.); ustalenia i zmiany nazwy gminy oraz siedziby jej władz (art. 4 ust. 1 pkt 3 u.s.g.); utworzenia jednostki pomocniczej gminy (art. 5 u.s.g.) oraz nadanie jej statutu (art. 35 u.s.g.). Rada gminy (rada powiatu, sejmik województwa) jest zobowiązana do przyjęcia uchwały regulującej zasady i tryb prowadzenia konsultacji. Ustawy samorządowe nie precyzują form i metod konsultacji, nie regulują sposobu ich prowadzenia, terminów czy wymogów uczestnictwa w nich. W praktyce na poziomie gmin funkcjonują różnorodne instrumenty konsultacji społecznych. Obejmują one zarówno tradycyjne formy zasięgania opinii obywateli, jak zgromadzenia obywateli czy możliwość zgłaszania wniosków lub uwag, ale także np. metody wykorzystujące nowoczesne technologie konsultacje internetowe czy SMS-owe. Ciekawe wyliczenie form konsultacji społecznych, zarówno tradycyjnych, jak i bardziej innowacyjnych zawiera niedawna uchwała Rady m.st. Warszawy z r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami m.st. Warszawy. Lista technik konsultacji obejmuje tam: protokołowane, otwarte spotkania z mieszkańcami; pisemne, w tym elektroniczne zbieranie uwag; zbieranie uwag w punkcie konsultacyjnym; warsztaty projektowe będące ustrukturyzowaną pracą grupy osób, prowadzącą do wypracowania propozycji rozwiązań; ankiety, również internetowe; panele obywatelskie polegające na regularnym zasięganiu przez dłuższy okres opinii dużej, reprezentatywnej grupy mieszkańców. Warto dodać, że lakoniczną formułę ustawową konsultacji społecznych wykorzystuje się także w procedurze budżetów partycypacyjnych, coraz śmielej wykorzystywanych w decydowaniu o wydatkach gmin. Zarówno pierwszy w Polsce budżet partycypacyjny w 3 W przypadku przeprowadzenia referendum lokalnego w sprawie utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia granic gminy, odstępuje się od przeprowadzenia konsultacji społecznych (art. 4a ust. 4 u.s.g.), zastępując je niejako bardziej zaawansowaną i sformalizowaną formą udziału społeczeństwa jaką jest referendum lokalne.

3 Sopocie, jak i kolejne, są przeprowadzane jako szczególna forma konsultacji społecznych na podstawie art. 5a u.s.g. W obecnym stanie prawnym samorządy dysponują zatem szeroką swobodą organizowania i prowadzenia konsultacji społecznych. Celem Projektu wydaje się nie tyle ograniczenie tej swobody, co wzmocnienie pozycji obywateli w toku konsultacji. Po pierwsze, Projekt doprecyzowuje zasady udziału w konsultacjach. Obecnie, mogą w nich uczestniczyć wyłącznie mieszkańcy danej jednostki samorządu terytorialnego 4. Zgodnie z Projektem, osoby niebędące mieszkańcami lub inne podmioty będą mogły uczestniczyć w konsultacjach, jeżeli realizacja ich ważnych interesów następuje na obszarze jednostki samorządu terytorialnego przeprowadzającej konsultacje. Po drugie, Projekt wyraźnie przesądza, że konsultacje mają charakter niewiążący. Zdaje się to wynikać z samej istoty konsultacji społecznych, ale projektodawca uznał za stosowne podkreślenie tego faktu. Po trzecie, przewidziano, że konsultacje mogą się odbywać z inicjatywy wójta, na żądanie rady gminy lub na wniosek grupy mieszkańców. Po czwarte, wskazano obligatoryjne elementy uchwały rady gminy określającej zasady konsultacji. Projekt zalicza do nich: minimalną liczebność grupy mieszkańców uprawnionych do głosowania w wyborach do rady gminy uprawnionych do złożenia wniosku o przeprowadzenie konsultacji; minimalną treść wniosku mieszkańców o przeprowadzenie konsultacji oraz kryteria i szczegółowy tryb rozpatrywania przez radę gminy takiego wniosku; tryb, formy i terminy informowania o terminie i sposobie przeprowadzenia konsultacji; sposób przeprowadzania konsultacji, w szczególności wykorzystania środków komunikowania się na odległość; sposób i szczegółowość informowania o wynikach konsultacji. Istotną nowością proponowaną w Projekcie jest uregulowanie szczególnej formy konsultacji, zwanej wysłuchaniem publicznym. Jest to formuła znana już w parlamentarnym procesie legislacyjnym. Podobnie jak w Sejmie, wysłuchanie publiczne na poziomie władz samorządowych ma obejmować przede wszystkim dyskusję publiczną nad projektami 4 Podkreślił to NSA w wyroku z 8 grudnia 2011 r. (II OSK 1562/11.): Kompetencja organu gminy określona w art. 5a ustawy o samorządzie gminnym, nie obejmuje określania praw podmiotowych warunkujących uprawnienie mieszkańców gminy do udziału w konsultacjach. Istotnym jest, iż krąg osób uprawnionych do udziału w konsultacjach społecznych został określony przez samego ustawodawcę. Są nimi mieszkańcy gminy, czyli osoby zamieszkujące w miejscowości położonej na jej obszarze z zamiarem stałego pobytu. Pojęcie mieszkańca nie jest tożsame z pojęciem osoby posiadającej czynne prawo wyborcze. Fakt pozbawienia praw publicznych, praw wyborczych, czy też ubezwłasnowolnienie mieszkańca gminy nie jest jednoznaczne z pozbawieniem go prawa do udziału w konsultacjach. Jak zauważył Sąd, w delegacji art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminy, nie mieści się ustalanie kategorii podmiotów uprawnionych do udziału w konsultacjach. Kompetencja zawarta w tym przepisie upoważnia rady gminy jedynie do określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji.

4 uchwał. Decyzja o przeprowadzeniu wysłuchania publicznego należeć ma do rady gminy (rady powiatu, sejmiku województwa). Obowiązek zorganizowania wysłuchania publicznego ma dotyczyć wyłącznie projektu statutu gminy i zmian w statucie, projektu uchwały budżetowej na kolejny rok budżetowy oraz projektów uchwał w sprawie planowania rozwoju. Wysłuchanie publiczne ma się odbywać na sesji rady gminy albo na posiedzeniu właściwej merytorycznie komisji rady w obecności wójta lub upoważnionego przez niego przedstawiciela.. Proponowane w projekcie zmiany dotyczące konsultacji społecznych choć słuszne co do intencji - są nieco rozczarowujące. Skupiając się wyłącznie na najważniejszych słabościach Projektu, zwracam uwagę na konieczność uzupełnienia go o następujące elementy: (1) szerszy katalog obligatoryjnych konsultacji społecznych. Konsultacje społeczne nie powinny być traktowane jako rozwiązanie nadzwyczajne, stosowane tylko w szczególnych przypadkach. To raczej odstąpienie od konsultacji powinno być zdarzeniem wyjątkowym. Dlatego też należy się opowiedzieć za wprowadzeniem ogólnego obowiązku prowadzenia konsultacji społecznych w przypadku wszystkich projektów uchwał organów stanowiących samorządów, a także innych rozstrzygnięć istotnych dla mieszkańców. Konsultacje jako formalnie niewiążąca metoda zasięgania opinii obywateli nie stanowią ograniczenia kompetencji wyłonionych w wyborach powszechnych władz lokalnych czy regionalnych. Przy aktualnych możliwościach technologicznych nie muszą się też wiązać z poważnymi kosztami. Stanowią natomiast najprostszą formę udziału członków wspólnoty samorządowej w decydowaniu o sprawach dla nich istotnych. Alternatywnie, należy rozważyć poszerzenie katalogu spraw, w których przeprowadzenie konsultacji społecznych jest obligatoryjne, np. o kwestie zmian wysokości podatków i opłat lokalnych, prywatyzacji przedsiębiorstw komunalnych czy likwidacji albo powierzenia podmiotom prywatnym prowadzenia szkół samorządowych. Szczególnie istotne jest zagwarantowanie obligatoryjnych konsultacji przy projektowaniu i uchwalaniu budżetów gmin. Obecnie coraz popularniejszym rozwiązaniem są tzw. budżety partycypacyjne (obywatelskie). W praktyce jednak pozwalają one mieszkańcom uczestniczyć w decydowaniu o bardzo niewielkiej, najczęściej kilkuprocentowej części lokalnego budżetu. W pozostałym zakresie jakiekolwiek konsultacje nie są już obowiązkowe. (2) zapewnienie obowiązku przeprowadzenia konsultacji na wniosek określonej liczby mieszkańców. Raz jeszcze należy podkreślić, że konsultacje mają charakter niewiążący i nie krępują swobody decyzyjnej organów samorządu. Jeżeli zatem nie przewidziano obowiązku prowadzenia konsultacji w odniesieniu do wszystkich projektów uchwał czy innych istotnych

5 rozstrzygnięć, warto zagwarantować obywatelom co najmniej prawo do skutecznego żądania przeprowadzenia konsultacji. Prawo takie może być obwarowane obowiązkiem uzyskania poparcia określonej liczby mieszkańców dla wniosku o przeprowadzenie konsultacji. (3) nieograniczona możliwość udziału w konsultacjach podmiotów spoza danej jednostki samorządu terytorialnego. Jest oczywiste, że do udziału w wyborach czy referendach samorządowych powinni być uprawnienie wyłącznie mieszkańcy danej jednostki samorządu terytorialnego. W konsultacjach społecznych pozytywne efekty może jednak przynieść ich otwarcie dla możliwie najszerszego katalogu podmiotów. Dobrym przykładem są organizacje pozarządowe, które nawet jeśli nie mają swojej siedziby w danej gminie, powiecie czy województwie, mogą wnieść istotny i wartościowy wkład w kwestię omawianą w trakcie konsultacji. Projekt teoretycznie umożliwia udział w konsultacjach podmiotów spoza danej jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli realizacja ich ważnych interesów następuje na obszarze jednostki samorządu terytorialnego przeprowadzającej konsultacje. Taka formuła jest nie tylko niejasna i będzie w praktyce wzbudzać liczne wątpliwości interpretacyjne. Problem polega również na tym, że wielu potencjalnych uczestników konsultacji nie działa na rzecz własnego interesu, ale szeroko rozumianego interesu publicznego, czy interesu reprezentowanych przez siebie obywateli. Doprawdy trudno zrozumieć dlaczego udział w konsultacjach społecznych jest traktowany niemal jako posiadanie uprawnień decyzyjnych i w związku z tym poddany takim obostrzeniom. OBYWATELSKA INICJATYWA UCHWAŁODAWCZA Inicjatywa ludowa to obok zgromadzenia ludowego, referendum, plebiscytu czy weta ludowego jeden z najważniejszych instrumentów demokracji bezpośredniej. Konstytucja RP expressis verbis gwarantuje prawo obywateli do zgłaszania projektów ustaw Zgodnie z art. 118 ust. 1 Konstytucji RP: Inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. Szczegółowe zasady postępowania z projektami obywatelskimi reguluje ustawa z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli 5. Konstytucja czy też ustawa o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli nie gwarantuje oczywiście przyjęcia ustawy zgłoszonej przez grupę obywateli, ale nadaje inicjatywie ludowej szczególny status, m.in. zapewnia, że pierwsze czytanie projektu musi się odbyć na posiedzeniu plenarnym Sejmu (nie może być przeprowadzone na forum komisji sejmowej, co jest praktykowane przy innych projektach). Ponadto, wbrew parlamentarnemu zwyczajowi do projektów 5 Ustawa z dnia 24 czerwca 2009 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli, Dz.U. z 1999 r., Nr 62, poz. 688 ze zm.

6 obywatelskich nie stosuje się reguła dyskontynuacji prac legislacyjnych wraz z zakończeniem kadencji Sejmu. Można by sądzić, że skoro racjonalny ustawodawca (ustrojodawca) przewidział formułę bezpośredniej partycypacji obywateli w wykonywaniu władzy ustawodawczej, to analogiczną regulacją powinien objąć inicjatywę ludową na niższym szczeblu władzy publicznej, czyli w samorządzie lokalnym i regionalnym. Przegląd ustaw ustrojowych samorządu gminnego, powiatowego i wojewódzkiego wskazuje jednak na brak rozwiązań ustawowych w tym zakresie. W doktrynie prawa samorządowego reprezentowany jest pogląd, wedle którego: Polski ustawodawca dopuszcza wyposażenie mieszkańców jednostek samorządu terytorialnego w możliwość zgłaszania projektów uchwał i poddawania ich pod głosowanie. Powyższe uprawnienie powinno być określone w statucie jednostki samorządu terytorialnego albo w statucie jednostki pomocniczej gminy. 6 Wynika z tego, że brak ustawowej formuły inicjatywy ludowej nie stoi na przeszkodzie jej uregulowaniu przez daną jednostkę samorządu terytorialnego pod warunkiem ujęcia tego zagadnienia w statucie danej jednostki. Poglądy doktryny znajdują odzwierciedlenie w praktyce działania jednostek samorządu terytorialnego. Monitoring regulacji lokalnej inicjatywy uchwałodawczej przeprowadzony przez Instytut Spraw Publicznych w 2010 r. wykazał, że statutowe rozwiązania w tym zakresie przyjęły m.in. powiat piaseczyński, miasto Sopot, miasto stołeczne Warszawa 7. Obywatelską inicjatywę uchwałodawczą wprowadzono także do statutu miasta Łodzi 8 oraz miasta Szczecina 9. Również stanowisko organów nadzoru potwierdza z jednej strony dopuszczalność uregulowania lokalnej inicjatywy uchwałodawczej obywateli, z drugiej zaś konieczność objęcia jej materią statutową. Takie wnioski płyną z rozstrzygnięć nadzorczych Wojewody Śląskiego wydanych w sprawie uchwał Rady Miejskiej w Wodzisławiu Śląskim 10 oraz Rady Miejskiej w Gliwicach 11. W obu przypadkach istotna część procedury inicjatywy ludowej został uregulowana poza statutem, w formie odrębnych uchwał rad miejskich. Statuty określały jedynie ogólne ramy inicjatywy ludowej (np. minimalną liczbę osób, które muszą poprzeć inicjatywę, aby stała się ona przedmiotem rozpatrzenia przez radę), 6 A. Miruć, Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza, Samorząd Terytorialny 2010, nr 1-2, s G. Makowski, Lokalna inicjatywa ludowa. Pomysł na aktywizację obywateli?, [w:] G. Makowski, P. Sobiesiak (red.), Prawo a partycypacja publiczna. Bilans monitoringu 2010, Warszawa 2011, s Załącznik do uchwały Nr XL/428/96 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 4 września 1996 r., Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 1996 r., Nr 23, poz. 148 ze zm. 9 Załącznik do Uchwały Nr XXX/598/04 Rady Miasta Szczecina z dnia 14 grudnia 2004 r., Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2005 r. Nr 10, poz. 178 ze zm. 10 Rozstrzygnięcie nadzorcze Nr NPII Wojewody Śląskiego z dnia 7 maja 2012 r., Dz.Urz. Woj. Śląskiego z 2012 r., poz Rozstrzygnięcie nadzorcze Nr NPII Wojewody Śląskiego z dnia 10 października 2012 r., Dz.Urz. Woj. Śląskiego z 2012 r., poz

7 natomiast w pozostałym zakresie odsyłały do odrębnych uchwał szczegółowo określających zasady postępowania z inicjatywami obywatelskimi. W ocenie Wojewody Śląskiego stanowiło to naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z uwagi na wkroczenie w materię zastrzeżoną do wyczerpującej regulacji statutowej. Niezależnie od stosunkowo bogatej praktyki oraz generalnej aprobaty organów nadzoru dla wprowadzania lokalnej inicjatywy uchwałodawczej, nie można jednak lekceważyć zaznaczonej w orzecznictwie sądów administracyjnych linii kwestionującej dopuszczalność pozaustawowej regulacji inicjatywy ludowej. Argumenty przeciwko takiej możliwości szczegółowej wyłożyły WSA we Wrocławiu 12 oraz w Olsztynie 13, zaś aprobująco do tych orzeczeń odniósł się WSA w Bydgoszczy 14. Zaprezentowane w przywołanych wyrokach stanowisko najpełniej wyraża teza wyroku WSA we Wrocławiu. Zdaniem Sądu: Brak w ustawie o samorządzie gminnym regulacji odnoszących się do przyznania mieszkańcom prawa do wnoszenia pod obrady rady projektów uchwał ocenić należy jako wybór ustawodawcy; jego milczenie należy interpretować w tym przypadku jako brak zgody na taką formę sprawowania władzy przez mieszkańców gminy. W ocenie WSA we Wrocławiu (także WSA w Olsztynie) brak formuły ustawowej inicjatywy ludowej lub chociażby wyraźnej delegacji do jej ustanowienia przez właściwe organy jednostek samorządu terytorialnego przesądza o braku kompetencji tych organów do samodzielnego uregulowania tej materii, nawet w statucie gminy, powiatu czy województwa. Innymi słowy, ustawodawca uregulował zagadnienie form demokracji bezpośredniej w sposób wyczerpujący. Skoro szczegółowo określił zasady i tryb przeprowadzania referendum lokalnego, to zaniechanie wprowadzenia stosownej regulacji dotyczącej inicjatywy ludowej należy zinterpretować jako jednoznaczny wyraz woli ustawodawcy, by ta forma demokracji bezpośredniej z pewnych, niewskazanych jednak wprost przyczyn była niedopuszczalna na szczeblu samorządowym. Ze względu na powyższe wątpliwości, Projekt zakłada ustawowe uregulowanie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej na poziomie samorządu gminnego, powiatowego i wojewódzkiego. Przewiduje jednak w tym zakresie wyłącznie ogólną gwarancję uprawnień mieszkańców do wnoszenia inicjatywy obywatelskiej. Kwestie szczegółowe pozostawia natomiast do regulacji statutowej jednostek samorządu terytorialnego. Ma on określać w szczególności minimalną liczebność grupy mieszkańców mogącej wystąpić z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą 15, tryb postępowania z projektem uchwały wniesionym jako 12 Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2006 r., III SA/Wr 584/ Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 października 2008 r., II SA/Ol 737/ Wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 lipca 2009 r., II SA/Bd 139/ W przypadku gmin i powiatów zastrzeżono, że nie może to być więcej niż 15 proc. mieszkańców uprawnionych do głosowania w wyborach do właściwej rady, w przypadku województw, nie więcej niż 5 proc.

8 obywatelska inicjatywa uchwałodawcza oraz uprawnienia wnioskodawców na etapie prac właściwego organu stanowiącego nad projektem uchwały. Spod inicjatywy ludowej wyraźnie wyłączono sprawy, w których organom wykonawczym przysługuje wyłączna inicjatywa uchwałodawcza. Dotyczy to m.in. projektów budżetu czy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak się wydaje, najistotniejsza zmiana jakościowa, którą może wnieść projekt prezydencki polegałaby na zagwarantowaniu prawa do inicjatywy ludowej tam, gdzie dotychczas statuty jednostek samorządu terytorialnego takiego prawa nie przewidywały. Ustawowe uregulowanie podstawowych zasad korzystania z obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej to niewątpliwie krok we właściwym kierunku. Pomimo, że rozwiązanie to jest już stosowane w niektórych samorządach, brak jakiejkolwiek regulacji ustawowej był przyczyną rozbieżności w orzecznictwie. Regulacja ustawowa może też odegrać rolę upowszechniającą to rozwiązanie, również na poziomie powiatowym czy wojewódzkim, gdzie w zasadzie nie było ono do tej pory stosowane. Można jednak się zastanawiać, czy Projekt rzeczywiście stworzy szansę szerszego stosowania tego narzędzia. Zasadne jest pozostawienie szczegółowej regulacji korzystania z inicjatywy samym samorządom. Z drugiej strony, ich swoboda regulacyjna w tej kwestii może niekiedy prowadzić do uczynienia tego narzędzia trudnym do wykorzystania. Przykładowo, Projekt dopuszcza w gminach i powiatach ustanowienie w statucie wymaganego progu poparcia inicjatywy na poziomie do 15 proc. liczby uprawnionych do głosowania w wyborach do danej rady. W przypadku największych miast w Polsce oznacza to, że wymagana liczba podpisów może teoretycznie zostać uregulowana na poziomie zbliżonym do liczby niezbędnej do wniesienia projektu ustawy do Sejmu (100 tys.). Z tego względu, zasadnym byłoby obniżenie maksymalnej, dopuszczalnej ustawowej liczby wymaganych podpisów. Celowym byłoby również rozbudowanie proceduralnych gwarancji przysługujących wnioskodawcom, np. w zakresie terminów na zebranie podpisów czy też terminu rozpatrzenia inicjatywy przez właściwą radę. NOWE FORMY UDZIAŁU OBYWATELI W DZIAŁANIACH SAMORZĄDU Projekt przewiduje dwie formy prawne samoorganizacji obywateli w celu działania na rzecz lokalnej wspólnoty stowarzyszenia aktywności lokalnej oraz komitety aktywności lokalnej. Stowarzyszenia mają być szczególnym typem stowarzyszeń zwykłych, czyli nieposiadających osobowości prawnej. Mają one być powoływane przede wszystkim do

9 realizacji inicjatyw lokalnych na zasadach określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Podobnie jak stowarzyszenia zwykłe nie będą posiadały odrębnej osobowości prawnej, ale przyznana im będzie zdolność prawna i zdolność sądowa. Będą zatem mogły w zakresie realizacji inicjatywy lokalnej, we własnym imieniu nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane. Będą także uprawnione do otrzymywania dotacji celowych na sfinansowanie inicjatywy lokalnej, a także darowizn. Odpowiedzialność za zobowiązania stowarzyszenia solidarnie będą ponosić jego członkowie. Analogicznie jak w przypadku stowarzyszeń zwykłych konieczne będzie przyjęcie regulaminu stowarzyszenia aktywności lokalnej oraz zawiadomienie starosty o utworzeniu stowarzyszenia. Komitety aktywności lokalnej mają być równie mało sformalizowaną formą współdziałania obywateli, ale przeznaczoną do realizacji innego typu zadań, a mianowicie budowy, rozbudowy lub remontów dróg, kanalizacji, sieci wodociągowej, budynków oraz obiektów architektury stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego. Komitety będą miały charakter zadaniowy będą ulegały rozwiązaniu po zrealizowaniu projektu, dla którego zostały powołane. W pozostałym zakresie stosować się do nich będą przepisy dotyczące stowarzyszeń aktywności lokalnej. Propozycję nowych, mniej sformalizowanych instytucji samoorganizacji obywateli na szczeblu samorządu lokalnego należy ocenić zdecydowanie pozytywnie. Idzie ona w kierunku upowszechniającej się również w Polsce koncepcji współzarządzania czy zarządzania partycypacyjnego. Współzarządzanie to koncepcja ilustrująca zmianę w działaniu administracji publicznej polegającą na zwiększeniu roli aktorów formalnych i nieformalnych grup obywateli w bezpośrednim decydowaniu o sposobie rozwiązywania istotnych problemów społecznych oraz wykonywaniu zadań publicznych. W praktyce, współzarządzanie może jednak przybierać formę bardzo konkretnych rozwiązań. Przejawem tego podejścia jest poszerzanie zakresu oraz rozwijanie innowacyjnych form konsultacji społecznych, a także tworzenie rad, komitetów i innych form zinstytucjonalizowanej współpracy między administracją a zewnętrznymi interesariuszami. To także wspieranie przez administrację obywateli wszędzie tam, gdzie samodzielnie organizują się oni w celu wykonywania zadań publicznych, w pewnym sensie wyręczając administrację publiczną. Administracja w wielu przypadkach nie musi pełnić wiodącej roli w zaspokajaniu potrzeb obywateli, szczególnie na najniższym szczeblu. Wystarczy, że ułatwi im samoorganizację i współdziałanie, a także zapewni niezbędne wsparcie finansowe. W takim kierunku zmierzają

10 rozwiązania przyjęte w Projekcie. Na marginesie należy jednak odnotować, że w ostatecznej wersji Projektu niepotrzebnie zrezygnowano z pomysłu tworzenia tzw. lokalnych forów debaty publicznej. Wedle pierwotnej wersji Projektu jako społecznych ciał doradczych organów samorządu terytorialnego. Miały być tworzone na szczeblu powiatowym i służyć wymianie poglądów na temat kierunków działania samorządu lokalnego i optymalnych sposobów zaspokajania potrzeb mieszkańców. Udział w forach zagwarantowano przedstawicielom władz samorządowych z danego powiatu, organizacjom pozarządowym czy ekspertom. Jakkolwiek takie fora mogą i funkcjonują w praktyce w niektórych samorządach, warto dążyć do upowszechniania tego rozwiązania również poprzez jego uregulowanie ustawowe. NOWA FORMUŁA KONTROLI RADY NAD WÓJTEM (BURMISTRZEM, PREZYDENTEM MIASTA): SKWITOWANIE ZAMIAST ABSOLUTORIUM W obecnym stanie prawnym głównym instrumentem weryfikacji pracy organów wykonawczych samorządu jest coroczna procedura udzielenia absolutorium przez organ stanowiący. W gminie komisja rewizyjna rady opiniuje wykonanie budżetu gminy i na tej podstawie występuje z wnioskiem do rady gminy w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium wójtowi. Przyjęta w ustawach samorządowych konstrukcja prawna absolutorium od dawna budzi jednak zastrzeżenia, ponieważ sprowadza się ono w zasadzie do formalnej kontroli wykonania budżetu, a nie kompleksowej oceny skuteczności realizacji zadań wójta, burmistrza czy prezydenta miasta (zarządu powiatu, zarządu województwa). Z tego względu Projekt proponuje nowy model kontroli organów stanowiących nad organami wykonawczymi oparty na instytucji skwitowania. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu do Projektu: Zgodnie z przyjętym schematem konstrukcyjnym polskiego samorządu terytorialnego rady (gmin, powiatów, sejmiki województw) są organami stanowiącymi i kontrolnymi, wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miasta), zarządy powiatów i województw organami wykonawczymi, odpowiedzialnymi w szczególności za wykonywanie uchwał rady. Taki podział kompetencji sugerowałby, że organy stanowiące mają odpowiednie umocowanie do wiążącej oceny działań podejmowanych przez organy wykonawcze. Tak jednak nie jest instytucja absolutorium, która winna służyć temu celowi, w obecnym stanie prawnym sprowadziła się wyłącznie do oceny poprawności (i to niejednokrotnie poprawności jedynie formalnej) wykonania budżetu. Według Projektu, absolutorium pozostałoby jako instrument formalnoprawnej oceny

11 prawidłowości wykonania budżetu, którego udzielenie należałoby do kompetencji regionalnych izb obrachunkowych jako organów nadzoru nad finansami samorządu terytorialnego. Nieudzielenie absolutorium pociągałoby za sobą wszczęcie postępowania w sprawie ewentualnego naruszenia dyscypliny finansów publicznych przez wójta (zarząd powiatu, zarząd województwa). Obok tego, radom gmin (radom powiatów, sejmikom województw) przyznane zostanie prawo do udzielenia/nieudzielenia skwitowania. Decyzja w sprawie skwitowania ma się opierać na analizie sprawozdania wójta z wykonywania przez niego zadań organu wykonawczego, sprawozdania finansowego gminy oraz sprawozdania z wykonania budżetu gminy, przy czym ocena komisji rewizyjnej i samej rady ma dotyczyć tylko merytorycznych (a nie formalnoprawnych) aspektów sprawozdania z wykonania budżetu. Uchwała odmawiająca skwitowania musi zawierać szczegółowe wskazanie powodów odmowy udzielenia skwitowania. Jednocześnie, wedle Projektu nieudzielnie absolutorium czy skwitowania nie będzie już prowadziło do uruchomienia procedury referendum odwoławczego dotyczącego wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Obecnie, uchwała odmawiająca absolutorium podjęta po upływie 9 miesięcy od dnia wyboru wójta i nie później niż na 9 miesięcy przed zakończeniem kadencji, jest równoznaczna z podjęciem inicjatywy przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania wójta. Proponowane rozwiązanie zasługuje na aprobatę. Dotychczasowa formuła absolutorium nie sprawdzała się o tyle, że rada była zobligowana do jego udzielenia, jeżeli nie wykazano proceduralnych naruszeń w zakresie wykonania budżetu. Tymczasem, przedmiotem oceny powinno być nie tylko prawidłowe zrealizowanie planu finansowego, ale całokształt działań organu wykonawczego. Z tego względu zrozumiałe jest zobowiązanie organu wykonawczego do przedstawiania także merytorycznego sprawozdania ze swojej działalności w poprzednim roku. Takie rozwiązania wyraża także nowe podejście do zarządzania publicznego, czyli tzw. zarządzanie przez rezultaty. Chodzi o to, by władze rozliczać nie tylko z działania zgodnego z prawem i procedurami, ale także z osiągania konkretnych wyników i realizacji zadań, które przekładają się na lepsze warunki życia obywateli czy skuteczniejsze zaspokajanie ich potrzeb. Z drugiej strony trzeba pamiętać, że brak skwitowania nie rodzi istotnych konsekwencji. W szczególności nie powoduje odwołania organu wykonawczego czy też wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub jakiejkolwiek innej procedurze prowadzącej do konsekwencji prawnych wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zarządu powiatu czy

12 sejmiku województwa. Jedynym istotnym skutkiem braku skwitowania jest brak możliwości przyznania nagrody rocznej (jej wysokość to maksymalnie trzykrotność średniorocznego wynagrodzenia osoby nagradzanej w roku poprzedzającym rok, w którym nagroda została przyznana). Jest to zatem przede wszystkim akt o charakterze politycznym wyrażającym uzasadnione niezadowolenie rady z pracy organu wykonawczego. Należy natomiast wyrazić nadzieję, że proces decydowania o udzieleniu skwitowania będzie okazją do rzetelnej debaty na temat głównych problemów danej jednostki samorządu terytorialnego i sposobów ich rozwiązania. WSPÓŁPRACA MIĘDZY SAMORZĄDAMI W warunkach administracji zdecentralizowanej, gdzie odpowiedzialność za realizację zadań publicznych spoczywa na licznych, niezależnych od siebie podmiotach, ogromnym wyzwaniem staje się zapewnienie ich skutecznego współdziałania. Bodaj pierwszą kompleksową próbą podejścia do tego problemu była brytyjska koncepcja joined-up government (administracja zintegrowana, współpracująca), która stała się jednym ze sztandarowych elementów projektu modernizacji administracji publicznej pod rządami gabinetu Tony ego Blaira 16. Istotą tej koncepcji było zerwanie z jedną z typowych politycznobiurokratycznych patologii, którą można określić jako podejście resortowe czy też silosowe (działowe). Miało temu sprzyjać tworzenie zespołów i agencji międzyresortowe, centrów usług wspólnych itp. W polskiej literaturze problematykę współdziałania wewnątrz systemu administracji publicznej dostrzegli m.in. H. Izdebski i M. Kulesza, wprowadzając pojęcie administracji kooperatywnej, czyli sieciowemu podejściu do zarządzania publicznego, gdzie kluczowe znaczenie ma współdziałanie i przepływ informacji między niezależnymi i samodzielnymi podmiotami administracji publicznej 17. W polskim systemie zarządzania publicznego dostrzegalne są pewne przejawy współdziałania między podmiotami administracji publicznej, szczególnie na poziomie samorządowym. Ustawy samorządowe przewidują w szczególności możliwość wzajemnego powierzania w drodze porozumień administracyjnych zawieranych przez jednostki 16 C. Pollitt, Joined-up Government: A Survey, Political Studies Review 2003/1, s H. Izdebski, M. Kulesza, Administracja publiczna. Zagadnienia ogólne, Warszawa 2004.

13 samorządu terytorialnego realizacji zadań publicznych 18, a także tworzenie związków międzygminnych i powiatowych 19. Na stymulowanie administracji kooperatywnej zorientowane są w szczególności następujące rozwiązania przewidziane w Projekcie: powołanie konwentów delegatów samorządu lokalnego w województwie. Konwent wojewódzki tworzyć będą prezydenci miast na prawach powiatu położonych w granicach województwa, starostowie powiatów położonych w granicach województwa oraz delegaci gmin z poszczególnych powiatów położonych w granicach województw. Konwenty będą stanowić przede wszystkim organy o charakterze opiniodawczo-doradczym, pozbawione wiążących uprawnień decyzyjnych. możliwość tworzenia zespołów współpracy sąsiadujących ze sobą jednostek samorządu terytorialnego (zespoły współpracy terytorialnej). Zespoły będą tworzone przede wszystkim przez gminy, ale możliwy będzie także udziału powiatów. Ponadto, zespół będzie posiadał odrębną osobowość prawną, budżet i własne organy. Podstawowym obszarem działania zespołów będą kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego. Stąd, do zakresu działania zespołu należeć ma opracowanie i uchwalenie studium ramowego uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego całego obszaru zespołu, zawierającego ustalenia wiążące przy sporządzaniu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Rozwiązania zawarte w Projekcie wpisują się w filozofię joined-up government. Szczególnie należy docenić inicjatywę powołania zespołów współpracy terytorialnej, które dają szansę skuteczniejszego rozwiązywania problemów planowania przestrzennego, które zazwyczaj wykraczają poza obszar jednej gminy i wymagają rzeczywistego współdziałania między jednostkami samorządu terytorialnego. Warto również podkreślić, że w zasady funkcjonowania zespołów wkomponowano zabezpieczenia przed dominacją dużych gmin, wzorowane częściowo na rozwiązaniach stosowanych w Unii Europejskiej. Przykładem jest wymóg tzw. podwójnej większości przy podejmowaniu decyzji przez zespół. Oznacza to, że za danym rozwiązaniem będzie musiała się opowiedzieć nie tylko większość gminuczestników zespołu, ale także taka liczba gmin, iż ich mieszkańcy stanowią większość ludności zamieszkałej w granicach zespołu. Można się natomiast zastanawiać, czy w dobie 18 Przykładowo, gmina może wykonywać zadania powiatowe i wojewódzkie na podstawie porozumień z tymi jednostkami samorządu terytorialnego. Powiat zaś może zawierać porozumienia w sprawie powierzenia prowadzenia zadań publicznych z jednostkami lokalnego samorządu terytorialnego (gminami), a także z województwem, na którego obszarze znajduje się terytorium powiatu. 19 Zob. szerzej B. Dolnicki (red.), Formy współdziałania jednostek samorządu terytorialnego, Warszawa 2012; M. Ofiarska, Formy publicznoprawne współdziałania jednostek samorządu terytorialnego, Warszawa 2008.

14 kryzysów finansów samorządowych upowszechni się idea tworzenia nowych instytucji, z odrębnymi organami i budżetem. Nie będzie to raczej przychylnie oceniane przez mieszkańców, dla których idea zespołów może się wydawać mglista. Konwent wojewódzki to natomiast usankcjonowanie form współpracy, które już występują w polskim samorządzie terytorialnym. Przykładowo, Konwent Starostów Województwa Małopolskiego tworzą obecnie starostowie dziewiętnastu powiatów z województwa małopolskiego i prezydenci miast na prawach powiatu (Kraków, Tarnów, Nowy Sącz). Taka platforma współpracy wydaje się niezbędne dla uzgadniania i konsultowania spraw, które wymagają współdziałania wielu szczebli władzy publicznej. Z drugiej strony, z niezrozumiałych przyczyn zrezygnowano w ostatecznej wersji projektu z inicjatywy tworzenia konwentów powiatowych. Wedle pierwotnej wersji Projektu miał być to również organ opiniodawczy z udziałem wójtów gmin oraz burmistrzów (prezydentów miast) z terenu powiatu, a także starosty danego powiatu. Takie konwenty również w praktyce już funkcjonują. Wydają się nawet bardziej potrzebne niż konwenty wojewódzkie, biorąc pod uwagę jak wiele sfer zadań publicznych wymaga współdziałania między gminami oraz na linii gmina powiat. Przykładem są choćby zadania w sferze edukacji publicznej dzielone między te dwa szczeble samorządu terytorialnego. REFERENDUM LOKALNE Konstytucja gwarantuje obywatelom prawo decydowania w drodze referendum o sprawach dotyczących wspólnoty samorządowej, w tym o odwołaniu pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego. Referenda lokalne mogą się odbywać na każdym szczeblu samorządu i dotyczyć wyrażenia opinii w dowolnej kwestii istotnej dla danego samorządu lub odwołania władz lokalnych czy regionalnych. W ostatnim czasie szczególnie wiele uwagi w debacie publicznej poświęca się referendom odwoławczym. Z jednej strony traktuje się je jako wyraz kontroli obywateli nad wybieranymi przez nich przedstawicielami. Przeciwnicy tej instytucji argumentują, że jest ona kosztownym narzędziem walki politycznej. Najistotniejsze zmiany proponowane w Projekcie dotyczą ważności i skutków referendum odwoławczego. Po pierwsze, referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego pochodzącego z wyborów bezpośrednich ma być ważne w przypadku, gdy wzięło w nim udział nie mniej osób, niż wzięło udział w wyborze tego organu. Obecnie

15 referendum w sprawie odwołania władz samorządowych jest ważne w przypadku, gdy udział w nim wzięło nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu. Jeżeli wójta, burmistrza czy prezydenta miasta wyłoniono dopiero w drugiej turze wyborów, bierze się pod uwagę liczbę wyborców z drugiej tury. Po drugie, jeżeli w ważnym referendum o odwołanie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), przeprowadzonym na wniosek rady gminy, przeciwko odwołaniu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oddano więcej niż połowę ważnych głosów, działalność rady gminy będzie ulegała zakończeniu z mocy prawa. W obecnym stanie prawnym, klęska referendalnej inicjatywy rady nie powoduje dla niej żadnych skutków. Pewne zmiany proponuje się także w odniesieniu do pozostałych typów referendów. Po pierwsze, zniesiono 30-procentowy próg ważności referendów innych niż odwoławcze. Referenda będą ważne niezależnie od frekwencji. Próg został zachowany jedynie dla referendów w sprawie samoopodatkowania mieszkańców gminy. Po drugie, wójt będzie zobowiązany przed każdym referendum sporządzić analizę skutków finansowych realizacji działań poddanych pod referendum. Jeżeli realizacja wyniku referendum, czyli np. podjęcie przez gminę inwestycji spowoduje znaczną stratę finansową lub będzie niemożliwa ze względu na brak środków finansowych, na żądanie wójta przeprowadza się jednocześnie z referendum w tej sprawie, referendum w sprawie samoopodatkowania. Skala samoopodatkowania musi być tak ustalona, by uzyskane z tego źródła dochody nie były wyższe niż odpowiednio: przewidywana konieczna do poniesienia strata finansowa wynikająca z realizacji ewentualnego rozstrzygającego wyniku referendum lub przewidywane wydatki konieczne do realizacji ewentualnego rozstrzygającego wyniku referendum. Obie propozycje należy ocenić krytycznie. Podniesienie progu ważności referendum doprowadzi w istocie do uśmiercenia instytucji referendum odwoławczego z zachowaniem formalnej możliwości jego przeprowadzania. Analiza referendów odwoławczych z ostatnich dwóch kadencji samorządowych wskazuje, że jedynie niewiele ponad 10 proc. referendów odwoławczych było ważnych. Istotne podniesienie wymogu ważności dotyczącego frekwencji spowoduje niewątpliwie dalszy spadek tego wskaźnika. W takiej sytuacji zasadne jest pytanie o sens dalszego utrzymywania instytucji referendum odwoławczego w polskim systemie samorządowym. Projektodawcom, jak się wydaje, zabrakło odwagi, by zaproponować całkowite usunięcie tego rozwiązania, na co zresztą można znaleźć pewne argumenty. Zamiast tego, pojawia się propozycja takich obostrzeń, które przygniatającą większość akcji referendalnych skazują na niepowodzenie.

16 Podobne intencje towarzyszą, jak się wydaje, drugiej z omawianych propozycji. Nie sposób odmówić jej pewnej logiki pozytywny dla wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wynik referendum zorganizowanego z inicjatywy radnych, jest dla rady swoistym wotum nieufności wyrażonym przez mieszkańców. Z drugiej jednak strony, referenda odwoławcze organizowane z inicjatywy rad gmin i tak należą do rzadkości. Ponadto, od dawna zwraca się uwagę na swoistą hegemonię organów wykonawczych w zarządzaniu gminami i słabnącą pozycję rad, która coraz częściej ogranicza się do pewnych kompetencji kontrolnych i zatwierdzających działania wójtów, burmistrzów czy prezydentów miast. Proponowana zmiana stanowiłaby kolejny krok w stronę wzmocnienia i tak już dominującej pozycji organów wykonawczych. Odniosłaby także podobny skutek, jak podniesienie progu frekwencji, tzn. zniechęciła wielu do rozpoczynania akcji referendalnych, nawet jeśli taka inicjatywa jest uzasadniona. Reasumując, projektodawcy wyraźnie pokazują swoje negatywne nastawienie do instytucji referendum odwoławczego. Zamiast jednoznacznie przesądzić o dalszych losach tego rozwiązania proponują jednak obwarowanie tak restrykcyjnymi wymogami, że ten i tak niezbyt często stosowany instrument demokracji lokalnej (ok. 80 referendów w obecnej kadencji samorządu na blisko 2,5 tysiąca gmin) stanie się de facto martwy. Tymczasem potrzebna jest rzetelna i otwarta dyskusja na temat użyteczności, skuteczności i kosztów tego narzędzia w oparciu o dotychczasowe doświadczenia. Nieco inaczej należy natomiast ocenić proponowane zmiany dotyczące pozostałych referendów. Dobrym rozwiązaniem jest konieczność przeprowadzenia analizy skutków finansowych referendum, a także zabezpieczenie środków na realizację inicjatywy przegłosowanej w referendum poprzez samoopodatkowanie. Ograniczy to liczbę inicjatyw referendalnych, których autorzy nie przejmują się kosztami akceptacji ich pomysłów. Jest to szczególnie istotne zabezpieczenie w sytuacji, gdy jednocześnie znosi się frekwencyjny próg ważności referendum.

Referendum lokalne, konsultacje z mieszkańcami, organy wykonawcze samorządu terytorialnego, gminy o szczególnym statusie.

Referendum lokalne, konsultacje z mieszkańcami, organy wykonawcze samorządu terytorialnego, gminy o szczególnym statusie. mgr Arkadiusz Łukaszów Zakład Prawa Administracyjnego Instytut Nauk Administracyjnych Referendum lokalne, konsultacje z mieszkańcami, organy wykonawcze samorządu terytorialnego, gminy o szczególnym statusie.

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa lokalna- podstawa prawna

Inicjatywa lokalna- podstawa prawna Inicjatywa lokalna- podstawa prawna Pojęcie inicjatywy lokalnej (IL) wprowadziła nowelizacja ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (ustawa) z 2010 roku, definiując IL oraz poświęcając

Bardziej szczegółowo

BUDŻET GMINY. Podstawowym aktem prawnym regulującym proces budżetowania w gminie jest ustawa o finansach publicznych.

BUDŻET GMINY. Podstawowym aktem prawnym regulującym proces budżetowania w gminie jest ustawa o finansach publicznych. BUDŻET GMINY Podstawowym aktem prawnym regulującym proces budżetowania w gminie jest ustawa o finansach publicznych. Art. 211. 1. Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów

Bardziej szczegółowo

Samorząd. Istota samorządu i jego rodzaje

Samorząd. Istota samorządu i jego rodzaje Samorząd Istota samorządu i jego rodzaje Samorząd ZASADY OGÓLNE DOTYCZĄCE SAMORZĄDU Pomocniczość Państwo powinno wykonywać tylko te zadania, których nie mogą wykonać samodzielnie obywatele. Jeżeli już

Bardziej szczegółowo

REGIONALNA IZBA OBRACHUNKOWA W OPOLU

REGIONALNA IZBA OBRACHUNKOWA W OPOLU REGIONALNA IZBA OBRACHUNKOWA W OPOLU Uchwała nr 15/41/2013 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Opolu z dnia 17 lipca 2013 r. Na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 6 ustawy z

Bardziej szczegółowo

ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE. Na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz.

ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE. Na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. WOJEWODA ŚLĄSKI NR NPII.4131.1.151.2016 Katowice, dnia 6 kwietnia 2016 r. ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE Na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

Rada Seniorów. 19 czerwca 2015 roku

Rada Seniorów. 19 czerwca 2015 roku Rada Seniorów 19 czerwca 2015 roku Formalne umocowanie RS Art. 5c ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym 1. Gmina sprzyja solidarności międzypokoleniowej oraz tworzy warunki do pobudzania aktywności

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1 W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U.1997.78.483) wprowadza się następujące zmiany: 1)

Bardziej szczegółowo

STATUT. Samorządu Mieszkańców Wsi Sołectwa Jurków.

STATUT. Samorządu Mieszkańców Wsi Sołectwa Jurków. Załącznik Nr 5 do Uchwały Nr XVI/117/04 Rady Gminy Dobra z dnia 28 kwietnia 2004 r. Opracowanie po konsultacjach na zebraniach wiejskich STATUT Samorządu Mieszkańców Wsi Sołectwa Jurków. Rozdział I NAZWA

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 1384).

- o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 1384). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-116/(4)/13 Warszawa, 11 września 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

PN-II Lublin, dnia 22 września 2016 r.

PN-II Lublin, dnia 22 września 2016 r. PN-II.4130.251.2016 Lublin, dnia 22 września 2016 r. Szanowni Państwo Wójtowie, Burmistrzowie, Prezydenci Miast, Starostowie w województwie lubelskim W związku z sygnalizowanymi wątpliwościami prawnymi

Bardziej szczegółowo

DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA

DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA - Sposób sprawowania władzy, w którym decyzje podejmowane są bezpośrednio przez ogół wyborców bez pośrednictwa jakichkolwiek organów państwowych - Bezpośrednie decydowanie prze

Bardziej szczegółowo

STAN FAKTYCZNY PYTANIE. O P I N I A

STAN FAKTYCZNY PYTANIE. O P I N I A STAN FAKTYCZNY W gminie Lipno w dniu 23 stycznia 2011 r. odbyło się referendum lokalne, w którym mieszkańcy zostali zapytani:,,czy zgadza się Pan/i na lokalizację elektrowni w gminie Lipno?. Wedle oficjalnych

Bardziej szczegółowo

Koncepcje ustawowego uregulowania budżetów obywatelskich (partycypacyjnych)

Koncepcje ustawowego uregulowania budżetów obywatelskich (partycypacyjnych) dr Dawid Sześciło Zakład Nauki Administracji Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski dawid.szescilo@uw.edu.pl Koncepcje ustawowego uregulowania budżetów obywatelskich (partycypacyjnych) 1.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr... RADY MIEJSKIEJ LESZNA. z dnia... stanowisko w sprawie powołania Centrum Usług Wspólnych

UCHWAŁA Nr... RADY MIEJSKIEJ LESZNA. z dnia... stanowisko w sprawie powołania Centrum Usług Wspólnych PROJEKT DRUK NR 166 UCHWAŁA Nr... RADY MIEJSKIEJ LESZNA z dnia... stanowisko w sprawie powołania Centrum Usług Wspólnych Na podstawie art. 18 ust.1 w związku z ust.2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Organem opiniodawczym i wspomagającym działalność sołtysa jest Rada Sołecka, składająca się z 3 osób.

Organem opiniodawczym i wspomagającym działalność sołtysa jest Rada Sołecka, składająca się z 3 osób. S T A T U T SOŁECTWA BRWILNO załącznik do Uchwały Nr 24/IV/03 Rady Gminy Stara Biała z dnia 27 marca 2003 r. Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Mieszkańcy sołectwa stanowią wspólnotę samorządową. 2 Sołectwo

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie trybu dokonywania zmian terytorialnych gmin

Opinia prawna w sprawie trybu dokonywania zmian terytorialnych gmin Szanowny Pan PiotrUszok Prezydent Miasta Katowice Opinia prawna w sprawie trybu dokonywania zmian terytorialnych gmin Podstawą prawną do dokonywania szeroko rozumianych zmian terytorialnych gmin (ustalania

Bardziej szczegółowo

ZWIĄZKI I PORZUMIENIA JST. mgr Arkadiusz Łukaszów Zakład Prawa Administracyjnego Instytut Nauk Administracyjnych

ZWIĄZKI I PORZUMIENIA JST. mgr Arkadiusz Łukaszów Zakład Prawa Administracyjnego Instytut Nauk Administracyjnych ZWIĄZKI I PORZUMIENIA KOMUNALNE, MIENIE KOMUNALNE I GOSPODARKA FINANSOWA JST mgr Arkadiusz Łukaszów Zakład Prawa Administracyjnego Instytut Nauk Administracyjnych ZWIĄZKI KOMUNALNE I POROZUMIENIA KOMUNALNE

Bardziej szczegółowo

Obszary badawcze o co pytaliśmy w ankiecie:

Obszary badawcze o co pytaliśmy w ankiecie: Obszary badawcze o co pytaliśmy w ankiecie: Respondenci: Czy reforma podziału administracyjnego kraju jest konieczna? NIE TAK Zwiększenie liczby województw. Wydzielenie dwóch nowych województw: warszawskiego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAC Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego

REGULAMIN PRAC Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego REGULAMIN PRAC Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego 1. 1. Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego zwana dalej "Komisją" wykonuje zadania określone w 2 rozporządzenia Rady Ministrów

Bardziej szczegółowo

STATUT GMINY WICKO R O Z D Z I A Ł I. Postanowienia ogólne

STATUT GMINY WICKO R O Z D Z I A Ł I. Postanowienia ogólne Załącznik do Uchwały Nr V/10/2003 Rady Gminy Wicko z dnia 11 lutego 2003 r. STATUT GMINY WICKO R O Z D Z I A Ł I. Postanowienia ogólne 1. 1. Statut stanowi o ustroju Gminy Wicko. 2. Ilekroć w Statucie

Bardziej szczegółowo

ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE

ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE WOJEWODA MAZOWIECKI LEX.P.4131.37.2015.PM Warszawa, 3 grudnia 2015 r. ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE Działając na podstawie art. 91 ust.2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2015 poz.

Bardziej szczegółowo

Samorząd terytorialny. Autor: Bogdan Dolnicki. Wykaz skrótów Wstęp

Samorząd terytorialny. Autor: Bogdan Dolnicki. Wykaz skrótów Wstęp Samorząd terytorialny. Autor: Bogdan Dolnicki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział pierwszy Pojęcie i istota samorządu terytorialnego 1. Wprowadzenie 2. Podmiot samorządu 3. Przedmiot samorządu 4. Zadania samorządu

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 20 listopada 2015 r. Poz. 4938 UCHWAŁA NR 90/2015 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ WE WROCŁAWIU. z dnia 4 listopada 2015 r.

Wrocław, dnia 20 listopada 2015 r. Poz. 4938 UCHWAŁA NR 90/2015 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ WE WROCŁAWIU. z dnia 4 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 20 listopada 2015 r. Poz. 4938 UCHWAŁA NR 90/2015 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ WE WROCŁAWIU z dnia 4 listopada 2015 r. w sprawie stwierdzenia

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej

Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43, zmiany: Dz. U. z 1997 r. Nr 106, poz. 679, Nr 121, poz. 770; Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668; Dz. U. z 2002 r.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1997 Nr 9 poz. 43 USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. Opracowano na podstawie: tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 45, poz. 236. o gospodarce komunalnej Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1.

Bardziej szczegółowo

Samorząd terytorialny zagadnienia wprowadzające. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego

Samorząd terytorialny zagadnienia wprowadzające. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego Samorząd terytorialny zagadnienia wprowadzające Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego ISTOTA SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Ustrój władzy lokalnej - dwa piony realizacji zadao organy samorządowe organy administracji

Bardziej szczegółowo

Ustawowe formy partycypacji społecznej w planowaniu przestrzennym

Ustawowe formy partycypacji społecznej w planowaniu przestrzennym Ustawowe formy partycypacji społecznej w planowaniu przestrzennym Czyli o tym jak obywatel może wpływać na kształt otaczającej go przestrzeni i na co pozwala nam ustawa Zespół ds. konsultacji społecznych

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 9 poz. 43 USTAWA. z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U Nr 9 poz. 43 USTAWA. z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 Dz.U. 1997 Nr 9 poz. 43 USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 573, 960. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1.

Bardziej szczegółowo

SAMORZĄDOWE PRAWO WYBORCZE

SAMORZĄDOWE PRAWO WYBORCZE SAMORZĄDOWE PRAWO WYBORCZE Kazimierz Czaplicki Bogusław Dauter Andrzej Kisielewicz Ferdynand Rymarz 2. wydanie Warszawa 2010 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 17 Ustawa z dnia 16 lipca

Bardziej szczegółowo

SAMORZĄD TERYTORIALNY W SYSTEMIE PRAWA

SAMORZĄD TERYTORIALNY W SYSTEMIE PRAWA SAMORZĄD TERYTORIALNY W SYSTEMIE PRAWA PRAWO ADMINISTRACYJNE - ĆWICZENIA Maciej M. Sokołowski Konstytucja RP art. 163 Samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA (tekst jednolity) ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA (tekst jednolity) ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 1/2004 Zebrania Założycielskiego Stowarzyszenia Sąsiedzi z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie: zmiany Statutu Stowarzyszenia Sąsiedzi STATUT STOWARZYSZENIA (tekst jednolity)

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAC ZARZĄDU POLSKIEJ IZBY GOSPODARCZEJ CZYSTOŚCI

REGULAMIN PRAC ZARZĄDU POLSKIEJ IZBY GOSPODARCZEJ CZYSTOŚCI REGULAMIN PRAC ZARZĄDU POLSKIEJ IZBY GOSPODARCZEJ CZYSTOŚCI 1 1. Zarząd Izby jest organem wykonawczo-zarządzającym i działa na podstawie statutu, uchwał Walnego Zgromadzenia Członków Izby oraz niniejszego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE z dnia... 2016 r. w sprawie trybu i szczegółowych kryteriów oceny wniosków o realizację zadań publicznych w ramach inicjatywy lokalnej Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

PROJEKT Roczny Program Współpracy Gminy Byczyna z organizacjami pozarządowymi na rok 2014

PROJEKT Roczny Program Współpracy Gminy Byczyna z organizacjami pozarządowymi na rok 2014 PROJEKT Roczny Program Współpracy Gminy Byczyna z organizacjami pozarządowymi na rok 2014 ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1. Roczny program współpracy Gminy Byczyna z organizacjami pozarządowymi na 2014

Bardziej szczegółowo

Samorząd terytorialny w Polsce Podstawowe informacje

Samorząd terytorialny w Polsce Podstawowe informacje Samorząd terytorialny w Polsce Podstawowe informacje Samorząd w konstytucji RP Mieszkańcy gminy stanowią wspólnotę samorządową Zasada pomocniczości subsydiarności opiera się na dwóch założeniach: - tyle

Bardziej szczegółowo

Kodyfikacja prawa samorządu terytorialnego. Sławomir Brodziński

Kodyfikacja prawa samorządu terytorialnego. Sławomir Brodziński Kodyfikacja prawa samorządu terytorialnego Sławomir Brodziński Samorząd terytorialny w Polsce gmina powiat województwo Prawo samorządu terytorialnego Źródła prawa według Konstytucji RP (art. 87): 1) Konstytucja

Bardziej szczegółowo

JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO, JEDNOSTKI PODZIAŁU TERYTORIALNEGO ORAZ ZAKRES DZIAŁANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO, JEDNOSTKI PODZIAŁU TERYTORIALNEGO ORAZ ZAKRES DZIAŁANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO, JEDNOSTKI PODZIAŁU TERYTORIALNEGO ORAZ ZAKRES DZIAŁANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO mgr Arkadiusz Łukaszów Zakład Prawa Administracyjnego Instytut Nauk Administracyjnych

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek samorządu terytorialnego,

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2015 ROK

KONSULTACJE SPOŁECZNE PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2015 ROK KONSULTACJE SPOŁECZNE PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2015 ROK OGŁOSZENIE Wójta Gminy Pawłowiczki z dnia 15 października 2014 roku w sprawie konsultacji społecznych projektu: Rocznego

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM

STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Piskie Forum, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia jest

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 roku

Uchwała Nr Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 roku Uchwała Nr 13.133.2016 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 roku w sprawie: orzeczenia o nieważności Uchwały Nr XXVIII/211/2016 Rady Miasta Marki z dnia 24 maja 2016

Bardziej szczegółowo

INICJATYWA UCHWA ODAWCZA MIESZKAÑCÓW SOPOTU

INICJATYWA UCHWA ODAWCZA MIESZKAÑCÓW SOPOTU Poradnik u ytkownika INICJATYWA UCHWA ODAWCZA MIESZKAÑCÓW SOPOTU 1. Każdy z mieszkańców Sopotu może zaproponować projekt uchwały do rozpatrzenia przez Radę Miasta. Jeżeli masz pomysł na coś, co można zrobić

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę STOWARZYSZENIE GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA, zwane jest dalej Stowarzyszeniem. 2 Stowarzyszenie używa pieczęci

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Gospodarka komunalna. Dz.U.2016.573 z dnia 2016.04.26 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 26 kwietnia 2016 r. tekst jednolity USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej Rozdział 1 Przepisy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR.../.../2016 RADY POWIATU W POLICACH. z dnia 2016 r.

UCHWAŁA NR.../.../2016 RADY POWIATU W POLICACH. z dnia 2016 r. projekt UCHWAŁA NR.../.../2016 RADY POWIATU W POLICACH z dnia 2016 r. w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Powiatowej Rady Działalności Pożytku Publicznego

Bardziej szczegółowo

3 Zasady przeprowadzania konsultacji społecznych

3 Zasady przeprowadzania konsultacji społecznych REGULAMIN Prowadzenia konsultacji społecznych przez Gminę Miasto Elbląg Konsultacje społeczne powinny tworzyć płaszczyznę do partycypacji publicznej mieszkańców miasta Elbląga oraz elbląskich organizacji

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE PARTYCYPACJI OBYWATELSKIEJ W POLSCE PRACOWNIA BADAŃ I INNOWACJI SPOŁECZNYCH STOCZNIA KATARZYNA STARZYK

UWARUNKOWANIA PRAWNE PARTYCYPACJI OBYWATELSKIEJ W POLSCE PRACOWNIA BADAŃ I INNOWACJI SPOŁECZNYCH STOCZNIA KATARZYNA STARZYK PRACOWNIA BADAŃ I INNOWACJI SPOŁECZNYCH STOCZNIA UWARUNKOWANIA PRAWNE PARTYCYPACJI OBYWATELSKIEJ W POLSCE KATARZYNA STARZYK Niniejszy tekst stworzony został na podstawie analizy adw. Radosława Skiby przygotowanej

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43, Nr 106, poz. 679, Nr 121, poz. 770, z

Bardziej szczegółowo

STATUT Mazowieckiego Związku Pracodawców w Gminie Lesznowola ROZDZIAŁ I. Powołuje się Mazowiecki Związek Pracodawców w Gminie Lesznowola.

STATUT Mazowieckiego Związku Pracodawców w Gminie Lesznowola ROZDZIAŁ I. Powołuje się Mazowiecki Związek Pracodawców w Gminie Lesznowola. STATUT Mazowieckiego Związku Pracodawców w Gminie Lesznowola ROZDZIAŁ I Powołuje się Mazowiecki Związek Pracodawców w Gminie Lesznowola." 1 2 Związek działa na podstawie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 10 czerwca 2015 r. Druk nr 853 S SPRAWOZDANIE KOMISJI USTAWODAWCZEJ, KOMISJI BUDŻETU I FINANSÓW PUBLICZNYCH oraz KOMISJI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA

STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę NASZE JEZIORA, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXI/177/2016 RADY MIASTA ŚWINOUJŚCIE. z dnia 28 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA Nr XXI/177/2016 RADY MIASTA ŚWINOUJŚCIE. z dnia 28 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA Nr XXI/177/2016 RADY MIASTA ŚWINOUJŚCIE z dnia 28 kwietnia 2016 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Miasto Świnoujście Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Referendum

Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Referendum Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Referendum Przedmiot 1 2 3 4 5 Referendum podstawy prawne i definicja Typologia i zasady podstawowe System referendalny Referendum ogólnopaństwowe Referendum lokalne

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu.

Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu. PROJEKT - Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu. Na podstawie art. 5 c ust.2 i ust.5, art. 40

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli.

- o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 926 Warszawa, 27 czerwca 2008 r. Szanowny Panie Marszałku Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Wykaz wzorów... Wstęp...

Wykaz skrótów... Wykaz wzorów... Wstęp... Wykaz skrótów... Wykaz wzorów... Wstęp... XI XV XVII Rozdział I. Status prawno-finansowy dotacji udzielanych z budżetu JST organizacjom pozarządowym... 1 1. Budżet JST jako plan finansowy... 1 2. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Procedury i standardy konsultacji społecznych programów i polityk i publicznych realizowanych przez Gminę Miasto Płock

Procedury i standardy konsultacji społecznych programów i polityk i publicznych realizowanych przez Gminę Miasto Płock Projekt Potencjał Działanie - Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Procedury i standardy konsultacji społecznych programów i polityk i publicznych realizowanych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz wzorów. Wstęp

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz wzorów. Wstęp Spis treści Wykaz skrótów Wykaz wzorów Wstęp Rozdział I. Status prawno-finansowy dotacji udzielanych z budżetu JST organizacjom pozarządowym 1. Budżet JST jako plan finansowy 2. Charakterystyka zadań JST

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr. Rady Miasta Gdyni z dnia.2012 r.

UCHWAŁA Nr. Rady Miasta Gdyni z dnia.2012 r. UCHWAŁA Nr. z dnia.2012 r. w sprawie trybu i szczegółowych kryteriów oceny wniosków o realizację zadań publicznych w ramach inicjatyw lokalnych. Na podstawie art. 19 lit. c) ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia

Bardziej szczegółowo

STATUT Ogólnopolskiego Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT Ogólnopolskiego Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT Ogólnopolskiego Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich Rozdział I Postanowienia ogólne Art. 1. Ogólnopolskie Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich, zwane dalej Forum, jest obywatelską

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne.

Postanowienia ogólne. Załącznik do Uchwały Nr I/13/2014 Sejmiku Województwa Opolskiego z dnia 28 listopada 2014r. Regulamin konsultowania aktów prawa miejscowego z organizacjami pozarządowymi w dziedzinach dotyczących działalności

Bardziej szczegółowo

SAMORZĄD POWIATOWY. mgr Arkadiusz Łukaszów Zakład Prawa Administracyjnego Instytut Nauk Administracyjnych

SAMORZĄD POWIATOWY. mgr Arkadiusz Łukaszów Zakład Prawa Administracyjnego Instytut Nauk Administracyjnych SAMORZĄD POWIATOWY mgr Arkadiusz Łukaszów Zakład Prawa Administracyjnego Instytut Nauk Administracyjnych PODSTAWY PRAWNE PODZIAŁU TERYTORIALNEGO Zgodnie z ustawą powiatową przez powiat należy bowiem rozumieć

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek samorządu terytorialnego,

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO Nr 27 KONWENTU MARSZAŁKÓW WOJEWÓDZTW RP z dnia 25 czerwca 2015 roku

STANOWISKO Nr 27 KONWENTU MARSZAŁKÓW WOJEWÓDZTW RP z dnia 25 czerwca 2015 roku STANOWISKO Nr 27 KONWENTU MARSZAŁKÓW WOJEWÓDZTW RP z dnia 25 czerwca 2015 roku w sprawie stosowania przepisów ustawy o finansach publicznych w zakresie dotyczącym możliwości pokrywania wydatków na realizację

Bardziej szczegółowo

STATUT Stowarzyszenia Gmin Ziemi Dobrzyńskiej

STATUT Stowarzyszenia Gmin Ziemi Dobrzyńskiej STATUT Stowarzyszenia Gmin Ziemi Dobrzyńskiej Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Niniejszy statut jest statutem stowarzyszenia gmin założonego dnia 15 marca 1995 roku przez następujących członków- założycieli-gminy:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr /15 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ w Olsztynie z dnia 02 lutego 2015 roku

UCHWAŁA Nr /15 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ w Olsztynie z dnia 02 lutego 2015 roku UCHWAŁA Nr 0102-43/15 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ w Olsztynie z dnia 02 lutego 2015 roku w sprawie badania zgodności z prawem Uchwały Nr II.9.2014 Rady Gminy Stare Juchy z dnia 05 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

Statut FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU TCZEWSKIEGO

Statut FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU TCZEWSKIEGO Statut FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU TCZEWSKIEGO WSTĘP Mając na względzie, iż istotną cechą i podstawą sukcesu demokratycznie zorganizowanej społeczności lokalnej jest aktywność obywatelska jej

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rządu w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych (druk nr 488)

Stanowisko Rządu w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych (druk nr 488) ę ł ę ę ę Ó ę ś ę Ż ł ą Stanowisko Rządu w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych (druk nr 488) Prezydencki projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie danych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 27 lipca 2015 r. Poz. 2983 UCHWAŁA NR VIII/116/15 RADY MIASTA KUTNO w sprawie zmiany Statutu Miasta Kutno Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wykaz skrótów. Wstęp. 1. Samorząd terytorialny pojęcie, istota i podstawy prawne

Spis treści: Wykaz skrótów. Wstęp. 1. Samorząd terytorialny pojęcie, istota i podstawy prawne Prawo samorządu terytorialnego. red. naukowa Marek Chmaj Publikacja kompleksowo przedstawia całość problematyki prawnego funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce. W jednym opracowaniu znalazły

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OLSZTYNA. z dnia... 2013 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OLSZTYNA. z dnia... 2013 r. Projekt z dnia 12 marca 2013 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OLSZTYNA z dnia... 2013 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 26 czerwca 2008 r.

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 26 czerwca 2008 r. U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli Na podstawie

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Lepsze Grajewo w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1991 r. Nr 55 poz. 235, z 1996 r. Nr 34, poz. 148, z 1997 r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA KRAJOWEJ KONWENCJI SLD z dnia 14 grudnia 2013 r. w sprawie zmiany Statutu SLD

UCHWAŁA KRAJOWEJ KONWENCJI SLD z dnia 14 grudnia 2013 r. w sprawie zmiany Statutu SLD UCHWAŁA KRAJOWEJ KONWENCJI SLD z dnia 14 grudnia 2013 r. w sprawie zmiany Statutu SLD 1 Działając na podstawie art. 23 pkt. b) Statutu Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Krajowa Konwencja uchwala następujące

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO W SYSTEMIE PRAWA WEWNĘTRZNEGO

ŹRÓDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO W SYSTEMIE PRAWA WEWNĘTRZNEGO Maciej M. Sokołowski ŹRÓDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO W SYSTEMIE PRAWA WEWNĘTRZNEGO Warszawa, 16/10/2014 r. POJĘCIE ŹRÓDEŁ PRAWA Czynniki wpływające na treść prawa np. wola narodu czy prawodawcy, stosunki

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY DRELÓW

UCHWAŁA NR... RADY GMINY DRELÓW Projekt z dnia 25 listopada 2014 r. Sporządzony przez... UCHWAŁA NR... RADY GMINY DRELÓW z dnia 25 listopada 2014 r. w sprawie przyjęcia programu współpracy Gminy Drelów z organizacji pozarządowymi i innymi

Bardziej szczegółowo

System administracji publicznej w Polsce

System administracji publicznej w Polsce System administracji publicznej w Polsce Warszawa, lipiec 2014 r. Wykonanie: DWJST DAP Główne etapy przemian ustroju administracji publicznej w Polsce po 1989 roku 1990 r. - wprowadzenie samorządu na poziomie

Bardziej szczegółowo

Petycje kierowane do organów jednostek samorządu terytorialnego ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz. U. z 2014 r. poz.

Petycje kierowane do organów jednostek samorządu terytorialnego ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz. U. z 2014 r. poz. Petycje kierowane do organów jednostek samorządu terytorialnego ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz. U. z 2014 r. poz. 1195) dr Igor Zachariasz Uczelnia Łazarskiego Senat RP, 20 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie

Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Samorząd to prawo jakiejś grupy osób do samodzielnego i niezależnego decydowania o swoich sprawach. Natomiast z prawno administracyjnego punktu widzenia samorząd oznacza powierzenie

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE NR 8/2016 RADY MIEJSKIEJ W PABIANICACH. z dnia 29 lutego 2016 r.

OBWIESZCZENIE NR 8/2016 RADY MIEJSKIEJ W PABIANICACH. z dnia 29 lutego 2016 r. OBWIESZCZENIE NR 8/2016 RADY MIEJSKIEJ W PABIANICACH z dnia 29 lutego 2016 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały Nr VIII/88/15 Rady Miejskiej w Pabianicach z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

2. Wprowadzenie obowiązkowych konsultacji społecznym przy uchwalaniu budżetu gminny.

2. Wprowadzenie obowiązkowych konsultacji społecznym przy uchwalaniu budżetu gminny. DEMOKRATYZACJA SAMORZĄDU Lista postulatów I. Otwarcie samorządowego procesu decyzyjnego na obywateli 1. Wprowadzenie obowiązku przyjmowania przez gminy regulaminów konsultacji społecznych zawierających

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 kwietnia 2016 r. Poz. 573 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 19 kwietnia 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jednolity) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jednolity) Rozdział 1 Przepisy ogólne Dz.U.2011.45.236 j.t. USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jednolity) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA

STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA Rozdział I. Nazwa, teren działania, siedziba władz i charakter prawny Stowarzyszenie nosi nazwę: STRZELECKI KLUB SPORTOWY ARDEA, zwany dalej "Klubem". Terenem

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 października 1999 r. III RN 82/99

Wyrok z dnia 14 października 1999 r. III RN 82/99 Wyrok z dnia 14 października 1999 r. III RN 82/99 Ochrona dóbr kultury wymaga stosownej przestrzennej koordynacji realizacji różnych celów i zadań, a więc także właściwego zagospodarowania przestrzeni

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Pracodawcy mają prawo tworzyć, bez uzyskania uprzedniego zezwolenia, związki według

Bardziej szczegółowo

STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP

STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP Mając na względzie, iż istotną cechą i podstawą sukcesu demokratycznie zorganizowanej społeczności lokalnej jest aktywność obywatelska jej mieszkańców,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY LEŚNA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ Z PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST.

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY LEŚNA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ Z PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. Załącznik do Uchwały Nr / /2016 Rady Miejskiej w Leśnej z dnia.listopada.2016 r. PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY LEŚNA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ Z PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z

Bardziej szczegółowo

STATUT TYSKIEGO STOWARZYSZENIA SPORTOWEGO. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT TYSKIEGO STOWARZYSZENIA SPORTOWEGO. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT TYSKIEGO STOWARZYSZENIA SPORTOWEGO Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Tyskie Stowarzyszenie Sportowe, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie Ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr /15 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ w Olsztynie z dnia 06 sierpnia 2015 roku

UCHWAŁA Nr /15 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ w Olsztynie z dnia 06 sierpnia 2015 roku UCHWAŁA Nr 0102-286/15 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ w Olsztynie z dnia 06 sierpnia 2015 roku w sprawie badania zgodności z prawem uchwały Nr VII/62/2015 Rady Miejskiej w Suszu z dnia 25 czerwca

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY RACZKI. z dnia 29 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia statutu sołectwa Słoboda

UCHWAŁA NR... RADY GMINY RACZKI. z dnia 29 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia statutu sołectwa Słoboda Projekt z dnia 24 listopada 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY GMINY RACZKI z dnia 29 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia statutu sołectwa Słoboda Na podstawie art. 35 ust. 1, art. 40 ust.

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot)

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot) MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011 OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot) Imię i nazwisko kandydata Sławomir Neumann Komitet Platforma Obywatelska CZĘŚĆ I: DEMOKRACJA Pytanie NIE NIE MAM ZDANIA KOMENTARZ 1. Czy zgadza

Bardziej szczegółowo

STATUT Stowarzyszenia Ośrodek Współpracy Europejskiej

STATUT Stowarzyszenia Ośrodek Współpracy Europejskiej STATUT Stowarzyszenia Ośrodek Współpracy Europejskiej I. Postanowienia ogólne Art. 1 Na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku prawo o stowarzyszeniach tworzy się stowarzyszenie Ośrodek Współpracy

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. UCHWAŁA NR./2015 RADY GMINY ROZDRAŻEW z dnia..2015 r.

PROJEKT. UCHWAŁA NR./2015 RADY GMINY ROZDRAŻEW z dnia..2015 r. PROJEKT UCHWAŁA NR./2015 RADY GMINY ROZDRAŻEW z dnia..2015 r. w sprawie rocznego programu współpracy Gminy Rozdrażew z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art.3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Wstęp

Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Wstęp Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Roczny program współpracy Gminy Siemień z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Zlecanie spółkom komunalnym przez jednostki samorządu terytorialnego wykonywania zadań własnych

Zlecanie spółkom komunalnym przez jednostki samorządu terytorialnego wykonywania zadań własnych Zlecanie spółkom komunalnym przez jednostki samorządu terytorialnego wykonywania zadań własnych źródło: www.uzp.gov.pl serwis informacyjny Urzędu Zamówień Publicznych I. Podstawowe znaczenie dla ustalenia

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne 1

Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Załącznik do Uchwały Nr VIII/56/15 Rady Gminy Zalesie z dnia 03.12.2015r. Roczny Program Współpracy Gminy Zalesie z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo