LITERACKA. Rzeczywistość piórem namalowana twórczość Małgorzaty Szejnert

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LITERACKA. Rzeczywistość piórem namalowana twórczość Małgorzaty Szejnert"

Transkrypt

1 nr 3 (6) sierpnia 2015 LITERACKA Rzeczywistość piórem namalowana twórczość Małgorzaty Szejnert W latach pięćdziesiątych Małgorzata Szejnert studiowała dziennikarstwo. Historia, której uczyli ją profesorowie, była pełną niedopowiedzeń i przekłamań baśnią stworzoną na użytek komunistycznej propagandy. W latach siedemdziesiątych Małgorzata Szejnert zadebiutowała jako dziennikarka. Jej teksty były wiernymi fotografiami rzeczywistości niekiedy siermiężnej i mało fotogenicznej. W jaki sposób reporterka poszukiwała prawdy o świecie w czasach, gdy prawda była zakazana? Małgorzata Szejnert, fot. T. Późniak (Reporter) Opisywać prawdę w czasach tabu W rozmowie z Teresą Kaczorowską opublikowaną w Ciechanowskich Zeszytach Literackich (12/2010), Małgorzata Szejnert zaskakująco ciepło wypowiada się na temat swojej działalności literackiej w latach cenzury. Podróże po Polsce, odkrywanie ciekawych tematów społecznych, współpraca z Polityką i z tygodnikiem Literatura, budzą w reporterce miłe wspomnienia. Autorka nie ukrywa jednak, że wyjątkowo ważna była w tamtych czasach umiejętność pisania nie o przyczynach zjawisk, ale o ich skutkach. Należało w taki sposób przedstawiać warunki, w jakich człowiek mieszka, pracuje, dojeżdża do pracy, aby sam czytelnik mógł wyciągnąć głębsze wnioski. Pisać o Czerwonym Kapturku, podczas gdy tak naprawdę chodzi o wilka. Małgorzata Szejnert była silnie zaangażowana w działalność opozycyjną. W sierpniu 1980 roku pomagała przy redagowaniu biuletynu strajkowego, który przekształcił się w pismo NSZZ Solidarność Pomorza Zachodniego. Po ogłoszeniu stanu wojennego w 1981 roku odmówiła pracy w mediach oficjalnych. W 1984 roku wraz z Tomaszem Zalewskim wydała w podziemnej oficynie NOWA książkę Szczecin: Grudzień, Sierpień, Grudzień poświęconą strajkom szczecińskim z sierpnia 1980 roku. Był to pierwszy tom Archiwum Solidarności. Reporterka trzech kontynentów Gdyby wskazać kraj, który poza Polską odegrał najistotniejszą rolę w życiu i twórczości Małgorzaty Szejnert, byłyby nim z pewnością Stany Zjednoczone. Autorka zadebiutowała w 1972 roku zbiorem tekstów o amerykańskiej Polonii Borowiki przy ternpajku. Książka, ilustrująca skomplikowane losy naszych emigrantów, to efekt dwumiesięcznego pobytu reporterki w Stanach. Kolejny jej wyjazd za Wielką Wodę miał miejsce w 1981 roku, po wprowadzeniu stanu wojennego. Ostatecznie zdecydowała się wrócić do Polski, lecz potem jeszcze wielokrotnie odwiedzała Nowy Jork. Te doświadczenia, połączone z lekturą Listów emigrantów z Ameryki i Brazylii były inspiracją dla książki Wyspa klucz. Wydana w 2009 roku jest historią Ellis Island, niewielkiej nowojorskiej wyspy, na której w 1892 roku otwarto stację przyjmowania emigrantów. Autorka podkreśla, że pogranicze wydaje jej się ciekawsze z pisarskiego punktu widzenia od spokojnego i ustabilizowanego centrum. Innym krajem, który w szczególny sposób interesuje Małgorzatę Szejnert jest Zanzibar: miejsce najwspanialszych na świecie zachodów słońca, plantacji goździków i aukcji kości słoniowej. W książce Dom Żółwia. Zanzibar wydanej w 2011 roku, reporterka koncentruje się na temacie roli białego człowieka w kolonizacji wyspy. Historia z własnego podwórka Lwią część dotychczasowego dorobku Małgorzaty Szejnert stanowią jednak teksty poświęcone Polsce. W 1988 roku autorka zwróciła na siebie uwagę wywiadem-rzeką przeprowadzonym ze znanym reżyserem, krytykiem, historykiem teatru i dyrektorem Teatru Narodowego, Bohdanem Korzeniewskim. Sława i infamia porusza między innymi temat kolaboracji w środowisku aktorskim podczas II wojny światowej. Innym ważnym dziełem, tym razem skoncentrowanym na dziejach polskich ziem, jest Czarny ogród (2007), poświęcony katowickim dzielnicom robotniczym Giszowcowi i Nikiszowcowi. Okazało się, że to niebywałe miejsce, w którym koncentruje się mnóstwo wątków: dotyczących historii gospodarczej Śląska, powstań śląskich, plebiscytów, bardzo skomplikowanych historii okupacyjnych, historii powojennych represji wobec ludności Śląska, wywózek do Rosji napisała autorka dla portalu wydawnictwa Znak. Za tę książkę Małgorzata Szejnert otrzymała nominację do nagrody literackiej NIKE Kolejnymi książkami poświęconymi różnym odcieniom polskiej rzeczywistości są Śród żywych duchów, poruszająca opowieść o poszukiwaniu miejsc pochówku ofiar reżimu komunistycznego oraz zbiór siedemnastu reportaży My, właściciele Teksasu. Reportaże z PRL-u, wydany w 2013 roku. Teksty pisane w latach siedemdziesiątych, stanowią świadectwo epoki, która wielu współczesnym Polakom wydaje się już jedynie kartą z podręcznika historii. 1

2 Literatura faktu literaturą dzisiejszych czasów W ostatnich latach literatura faktu cieszy się coraz większym zainteresowaniem. Małgorzata Szejnert jest zdania, że ludzie potrzebują mądrego opisu coraz bardziej złożonej rzeczywistości, którego nie dostarcza im fikcja. Wszechobecna komputeryzacja, udogodnienia komunikacyjne, natychmiastowy przepływ informacji wszystkie te czynniki nieco przygasiły w ludziach zachwyt nad tym, co niesamowite, wyobrażone, baśniowe. Coraz wyżej natomiast ceni się prawdę o otaczającym nas świecie. Ale czy na pewno łatwiej jest opisywać prawdę dzisiaj niż kiedyś? Pomimo że dawno już minęły czasy cenzury, wierne portretowanie rzeczywistości nadal stanowi wyzwanie, któremu sprostać mogą tylko nieliczni. Wyjątkowa inteligencja, spostrzegawczość, precyzja w formułowaniu myśli to tylko kilka spośród wielu cech wymaganych u dobrego reportera. Małgorzata Szejnert już ponad pół wieku obserwuje rzeczywistość czujnym i mądrym okiem reportera. Jej spojrzenie jest spojrzeniem osoby, która pamięta i cenzurę, i strajki, i propagandę oficjalnych mediów. Wypowiada się powściągliwym, dalekim od przesady językiem, nie ufa nadmiernie przymiotnikom, nie stara się koloryzować. Każdą kolejną książką pomaga czytelnikom zrozumieć świat takim, jaki on jest naprawdę. Bo ta prawda, mimo że żyjemy w epoce bez tabu, wciąż jest zjawiskiem trudno uchwytnym. O warsztacie reportażysty oraz o najnowszej książce Usypać góry. Historie z Polesia z Małgorzatą Szejnert będzie można porozmawiać 22 sierpnia o godz. 15:00 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Sopocie. Spotkanie poprowadzi Magdalena Grzebałkowska. Aleksandra Chmielewska Piotr Tarczyński i Jacek Dehnel, fot. Sz. Szcześniak Weź książkę na spacer! Czytać można wszędzie! Także podczas spaceru. W końcu czytając przenosimy się w świat narysowany słowami przez autora, widzimy go oczami wyobraźni. Zapraszamy na spacery ze Studiem Teatralnym Koło, które proponuje kontemplację lektury w zupełnie nowy sposób. Czytanie książek to jedna z tych wartości, które dają nam wgląd do innego świata. Przyjęło się, że najczęściej pochłaniamy lektury w zaciszu domowym albo w drodze do pracy. Dlaczego by więc nie wyjść poza ramy konwencjonalnego myślenia o czytaniu? Tą drogą podążyło Studio Teatralne KOŁO, które zabiera nas na spacer literacki. Dzięki temu dostajemy szansę przeżycia tego, co zapisane na kartkach książek w wymiarze rzeczywistym, a przy okazji możemy poznać innych amatorów niekonwencjonalnego czytania. W tym roku, już po raz trzeci literackie spacery znalazły się w programie festiwalu Literacki Sopot. Artyści odbędą spacer z uczestnikami po zakątkach Sanatorium Uzdrowiskowego Leśnik. Podczas spaceru będzie można usłyszeć fragmenty kilku książek niesłychanie błyskotliwego i finezyjnego autora, Petera Sabacha. Jakże nowoczesna zamiana ról, kiedy to ojciec przejmuje domowe obowiązki, a żona postanawia iść ścieżką kariery mowa tu oczywiście o Podróżach konika morskiego. Na literackim spacerze będziemy również mieli szansę posłuchać o tym jak ci z Marsa i te z Wenus spotykają się na Ziemi i potykają o siebie w rytm różnic, jakie ich dzielą (Gówno się pali). Dowiemy się również czegoś o rzeczywistości dwóch emerytów o ich walce oraz sprzeciwie wobec prześcigającej ich klepsydrze czasu w Masłem do dołu. Spotkamy się z historią na pozór banalnych marzeń, pierwszych poważnych kroków bez możliwości utraty równowagi (Pijane banany). Jak wybrzmią w interpretacjach aktorów i w nowych przestrzeniach? Aktorzy: Anna Smołowik, Andrzej Mastalerz, Grzegorz Gierak, Bartosz Mazur, Marcin Korcz Reżyser: Igor Gorzkowski Na spacer zapraszamy w niedzielę, 23 sierpnia w godzinach 18:00 lub 20:00 Adrianna Kamińska Feblik do tropieni zbrodni Maryla Szymiczkowa szturmem wdarła się do polskich księgarń. Tajemnica Domu Helclów to nie tylko znakomity kryminał retro, ale także ciekawa opowieść o tym, do czego zdolna jest perfekcyjna pani domu, która odkrywa w sobie pasję do tropienia zbrodni. Zwłaszcza, gdy jest kobietą tak inteligentną i bezkompromisową jak profesorowa Zofia Szczupaczyńska. O tym, kim jest Maryla Szymiczkowa, o czesaniu frędzli dywanu widelcem, badaniu źródeł historycznych i przyszłości Zofii Szczupaczyńskiej Dagny Kurdwanowska rozmawia z Jackiem Dehnelem i Piotrem Tarczyńskim. Jacek Dehnel jest pisarzem i tłumaczem, Piotr Tarczyński to amerykanista, historyk i tłumacz. Wspólnie pracowaliście już nad tłumaczeniem powieści Hotel de Dream. W jakich okolicznościach narodziła się Maryla Szymiczkowa i pomysł na napisanie powieści kryminalnej? Jacek Dehnel: To Piotra pomysł, ja tu tylko sprzątam. Niech on się tłumaczy. Piotr Tarczyński: Zaczęło się od mojej refleksji nieco błędnej, jak się potem okazało że Kraków nie ma swojego kryminału retro. Są o Wrocławiu, Warszawie, Lwowie, Gdańsku, Lublinie, a Krakowie nie. Pomyślałem więc, że ktoś powinien oddać sprawiedliwość mojemu rodzinnemu miastu i napisać taki kryminał. Zaraz za tym nadeszła druga myśl że dość już inspektorów w średnim wieku, mających problemy z alkoholem i kobietami, że czas na detektywa-kobietę i że byłoby zabawnie, gdyby śledztwo poprowadziła osoba pokroju pani Dulskiej. To był luźny pomysł, którym podzieliliśmy się ze znajomą wydawczynią, a ku naszemu zaskoczeniu tydzień później zaproponowała podpisanie umowy. JD: Natomiast pseudonim obraliśmy z dwóch powodów: po pierwsze, żeby oddzielić tę książkę od reszty naszej działalności literackiej, po drugie dlatego, że to faktycznie jest wspólna książka, w dodatku wymyślona przez Piotra, a gdyby ukazała się pod naszymi nazwiskami, to pewnie znów by było najnowsza powieść Jacka Dehnela. Otóż nie, to najnowsza powieść Maryli Szymiczkowej. Zaś samo imię i nazwisko zostało wzięte od naszych galicyjskich przodkiń: Maryla to krakowska praprababcia Piotra, Szymiczkowa to siostra mojej prababci, przez pewien czas mieszkająca we Lwowie. Kraków w Waszej powieści to miasto, które oplata sieć intryg (czasem zabawnych, jak choćby wrogie przejęcia służących), a większość bohaterów to ludzie, którzy noszą maski i bardzo dbają, żeby prawda o nich nigdy nie wyszła na jaw. Każdy ma przypisaną określoną rolę i sztywno się jej trzyma. Zofia Szczupaczyńska jest stateczną krakowską panią domu. Co skłania ją, by, ryzykując złamanie tak drogich jej sercu konwenansów, zanurzyć się w mroczny i posępny świat zbrodni? JD: Szczupaczyńska jest, oczywiście, konserwatystką przynajmniej w teorii, bo z praktyką różnie bywa mieszczką i matroną krakowską (choć pochodzącą z Przemyśla, co jest źródłem jednego z jej kompleksów), ale co to za matrona, która nie ma dzieci? Brak potomstwa sprawia, podobnie zresztą jak miejsce urodzenia, że profesorowa, która chciałaby idealnie spełniać wszystkie wzorce klasy, do której należy, zawsze będzie nieco poza nawiasem. PT: Nadrabia inteligencją i umiejętnościami manipulatorskimi, udało się jej z męża zrobić profesora, ma swoją pozycję, ale nie wystarcza jej to, co XIX-wieczne społeczeństwo oferuje kobiecie takiej, jak ona: możliwość prowadzenia domu, bywania w teatrze i urządzania proszonych herbatek i przyjęć. Próbuje więc sił w poezji, 2

3 bezskutecznie, w dobroczynności, z oporami bo w dobroczynności rządzą hrabiny i żony najwyższych urzędników by wreszcie odnaleźć w sobie feblik do tropienia zbrodni. W Tajemnicy Domu Helclów można znaleźć mnóstwo smakowitych fragmentów od relacji z pogrzebu Jana Matejki, przez ploteczki z życia Sienkiewicza aż po domowe ciekawostki, dzięki którym można dowiedzieć się, że frędzle od dywanów najlepiej rozczesuje się widelcem. Co sprawiało Wam większą frajdę wynajdywanie krakowskich smaczków i odtwarzanie tamtej mieszczańskiej rzeczywistości z jej intrygami i aspiracjami czy jednak konstruowanie intrygi kryminalnej i zagadki? PT: Czesanie frędzli widelcem to akurat autentyczny patent mojej Babci, której pamięci dedykowana jest Tajemnica Domu Helclów i w ogóle część smaczków znaliśmy z życia, po prostu. Natomiast takie rzeczy, jak opis pogrzebu Matejki czy otwarcia Teatru Miejskiego, cytaty z gazet itd., to wynik drobiazgowej kwerendy, którą przeprowadziliśmy no, głównie ja, przyznaję. A ponieważ mam naturę pedantycznego archiwisty i lubię badać źródła historyczne, to sprawiała mi ona dużą przyjemność. Konstruowanie intrygi też, oczywiście, ale jednak warstwa historyczna nieco bardziej. Czy profesorowa Szczupaczyńska złapie detektywistycznego bakcyla i będziemy mogli ponownie zobaczyć ją w akcji? JD: Zamysł był taki, że piszemy powieść, która może, ale nie musi być pierwszą częścią cyklu. Dlatego rozwija się niespiesznie co może być nieco irytujące dla czytelników oczekujących wyłącznie kryminalnej intrygi bo profesorowa musi w sobie odnaleźć detektywkę. Jeśli na tym się skończy, to zostanie powieść o kobiecie, która w połowie życia odkryła jakąś pasję. A jeśli nie, to będzie to początek kariery Szczupaczyńskiej. Wszystko tak naprawdę zależy od czytelników: czy książka się spodoba, czy odniesie sukces. Jeśli tak, to będą kolejne części, mamy już rozmaite pomysły. Z Jackiem Dehnelem i Piotrem Tarczyńskim będzie można spotkać się w sobotę, 22 sierpnia, o godz. 15:00 w Klubokawiarni Dwie Zmiany. Karta 77 a Solidarność Józef Pinior, Michael Žantovský, Aleksander Kaczorowski połączenie tak ciekawych osobowości jest zapowiedzią fascynującej dyskusji. A gdy dodamy do tego temat: O etyce w polityce. Karta 77 i Solidarność, to wiadomo już, że tego spotkania nie można przegapić. W tym roku minęło 38 lat od powstania Karty 77, inicjatywy czechosłowackiej opozycji, której celem były obrona praw człowieka i monitorowanie działań komunistycznych władz. Opozycjoniści zebrani wokół inicjatywy zwracali uwagę na zakłamanie władzy, sytuację międzynarodową i kłopoty wewnętrzne kraju. Karta 77 dokumentowała także konkretne przypadki łamania praw człowieka. W jej stworzenie zaangażowany był między innymi późniejszy prezydent Czech, Václav Havel. O znaczeniu Karty 77 i Solidarności rozmawiać będą w Sopocie Józef Pinior, polski polityk, działacz opozycji w PRL, Michael Žantovský, czeski dyplomata i polityk oraz Aleksander Kaczorowski, polski tłumacz, eseista i dziennikarz. Spotkanie odbędzie się 23 sierpnia o godz. 13:00 na Scenie Kameralnej Teatru Wybrzeże w Sopocie, a poprowadzi je Jacek Żakowski. Małgorzata Całka Anna Janko, fot. A. Herman Nie jest źle! Nie jest źle to nie ocena pogody w Sopocie w trakcie festiwalu. Nie jest źle to tytuł najnowszej powieści Jana Nováka, która właśnie ukazała się na polskim rynku. Jan Novák choć urodził się w Czechach, to większość dorosłego życia spędził w Stanach Zjednoczonych. Pisarz i dokumentalista wyemigrował wraz z rodzicami w 1969 roku w wieku 16 lat. Chęć przedstawienia wycinków historii niewielkiego europejskiego kraju przyczyniła się do tego, iż Jan Novák zaczął pisać i tworzyć filmy. Wśród jego najpopularniejszych dzieł znajdują się biografia Miloša Formana przetłumaczona na 21 języków, filmy dokumentalne Obywatel Havel jedzie na wczasy oraz Obywatel Havel podtacza (prezentowany podczas trzeciego dnia festiwalu). Nie jest źle to powieść, której akcja rozgrywa się w Czechosłowacji w latach 50. XX wieku. Bohaterami jest grupa młodych ludzi, którzy uciekając przed komunistycznymi represjami udają się w wielotygodniową podróż do Berlina Zachodniego. Spotkanie z autorem odbędzie się w niedzielę, 23 sierpnia, o godzinie 17:00 w Państwowej Galerii Sztuki. Poprowadzi je Zdzisław Pietrasik. Ita Głowacka Sprawiedliwe pamiętanie Mała Zagłada wydaje się być najbardziej osobistą i bolesną publikacją w dorobku Anny Janko. Sama autorka po napisaniu tej książki stwierdza, że patrząc na całość swojej twórczości, dopiero teraz widzi w niej silny, wciąż powtarzający się motyw wojenny. Strach jest tak naprawdę nie do opisania. Mnie się kiedyś zdawało, że wszystko jest do opisania. Tylko trzeba się wcześniej dobrze zastanowić. Mocno wczuć się w tę przerażającą rzecz, którą się ma na myśli (...). Ale niestety. W kwestii strachu to się nie udaje. Bo czy można ubrać w słowa pustkę, która wyje ( )? Nie ma słów. A jednak słowa, choć trudne i bolesne, się znalazły, by uporządkować i rozliczyć to, co zapamiętane. Nie opisują jednak strachu to przecież nie jest możliwe lecz szukają sposobu, by uporać się z traumą przeszłości. Anna Janko zbudowała doskonały obraz mechanizmu pamiętania i przekazywania tej pamięci innym Mała Zagłada przypomina o ciągłości wojny, udowadnia, że wojna nie umiera nigdy, jej ślad bowiem pozostaje trwały nawet wśród tych pokoleń, które wojny nie doświadczyły bezpośrednio. Dzień, w którym następuje pacyfikacja wsi Sochy, nazwany zostaje apokalipsą. Niemal wszyscy mieszkańcy zostają zamordowani, ocaleli nieliczni dorośli i kilkoro dzieci. Wśród nich jest Teresa Ferenc matka Anny Janko. Tytuł książki można rozumieć dwojako mała zagłada odnosić się może do miejsca tragedii Sochy to przecież niewielka miejscowość. Tytułowa mała zagłada może także określać sytuację ocalałych w pogromie dzieci; utrata najbliższych osób jest przecież dla nich apokalipsą. Mała Zagłada to jednak książka o tyle wyjątkowa, że ukazuje dramat dziedziczenia pamięci, traumę drugiego pokolenia, które choć nie doświadczyło bezpośrednio tragedii, to jest w pewien wyraźny sposób naznaczone piętnem wojennego dramatu. Książka staje się ważnym głosem w dyskusji o postpamięci, czyli zjawisku pamięci odziedziczonej. Teresa Ferenc nie tłumiła wspomnień, chętnie dzieliła się nimi z bliskimi, przez co Janko rosła wraz z opowieścią matki i była przymuszana do odbierania od niej części ciężaru pamiętania. Dziś Janko ma wrażenie, że historia matki stała się jej własną, że wychowywanie się w cieniu traumy ukształtowało ją, a dramat matki stał się jej własnym dramatem. Dlatego książka ma charakter dialogiczny narratorka prowadzi dialog ze swoją matką, z Polską, ze sobą. Dąży w ten sposób do uporządkowania pamięci i rozliczenia się z przeszłością. Mała Zagłada jest książką o trudach pamiętania. Zależy mi na sprawiedliwym pamiętaniu (...), trzeba zastanawiać się nad złem tłumaczy pisarka. Jej książka staje się próbą rozliczenia nas ze sposobu, w jaki rozumiemy i traktujemy historię. Anna Janko stara się przypominać, jak ważne jest jednostkowe spojrzenie na historię. Literatura według Janko ma zatem pełnić funkcję ocalającą ma ocalać świat, który łatwo może ulec zapomnieniu. Spotkanie z Anną Janko odbędzie się 23 sierpnia o godz. 14:30 na Kulturalnej Plaży Trójki. Rozmowę poprowadzi Michał Nogaś. Klaudia Gawor 3

4 Najlepsze buty na świecie w nie-najlepszym miejscu Michał Olszewski to niespieszny reporter. Włodzimierz Nowak, inny znakomity reporter wyobraża go sobie przy pracy tak: zostaje na niemieckim pchlim targu dopóki nie przyjdą odkurzacze, by grzebać w pozostałościach, powoli spaceruje po słynnych uzdrowiskach z urządzeniem do pomiaru zanieczyszczenia powietrza. A kiedy pisze o ludziach, autora Najlepszych butów na świecie (2014) najbardziej interesują ci, którym w życiu mniej się powiodło. Najlepsze buty na świecie to roztrzaskana polska mozaika. Kilkadziesiąt reportaży opublikowanych wcześniej w Gazecie Wyborczej i Tygodniku Powszechnym w latach (z wyjątkiem tekstu tytułowego) to zapisy ludzkich niepowodzeń, zmagań z losem, historie niepopularne i opowieści wykluczonych jednostek. Michał Olszewski z tych bolesnych elementów buduje obraz Polski. Jakiej? Poznajemy księdza Piotra Dzedzeja, który pisze książkę o byłych księżach. Eks kapłan może być jednocześnie alkoholikiem, homoseksualistą chorym na AIDS. Będąc kapłanem mógł posiadać rodzinę i kazać kochance usunąć ciążę. Mógł za głośno krytykować Kościół i mieć za duże ambicje. W Kościele to wstydliwy temat a eksom na pożegnanie mówi się Bóg z Wami. W reportażu Znikają w szarym pyle opowiada o zapomnianym Szczucinie. Dawniej działał tutaj Zakład Wyrobów Azbestowo-Cementowych. Cały Szczucin zbudowany jest na azbeście drogi, boiska, kanalizacja, dachy, podwórka czy alejki cmentarne. Mieszkańcy chorują na azbestozę (rodzaj pylicy płucnej), międzybłoniaka (agresywny i rzadki nowotwór) i nienowotworowe choroby układu oddechowego. A jeszcze do lat dziewięćdziesiątych z pobliskiej hałdy unosił się szary pył azbest. Dla Michała Olszewskiego Najlepsze buty to prywatna opowieść o polskich skrzywdzonych i poniżonych, traumach i nieszczęściach, i o próbach radzenia sobie z nimi. W trakcie swojej pracy jako redaktor i dziennikarz w Tygodniku Powszechnym i Gazecie Wyborczej odwiedza miejsca zmarginalizowane i odizolowane. Przygląda się programowi Bona w Zakładzie Karnym w Lublińcu. Skazane pracują tam jako wolontariuszki w Domu Pomocy Społecznej Zameczek i opiekują się najciężej upośledzonymi dziećmi. Spotyka się z kobietami w Krajowym Ośrodku Socjalno-Szkoleniowym i zastanawia nad sensem takich hosteli dla samotnych matek, bezdomnych i bitych kobiet, który ma je przygotować do nowego życia. Opisuje program resocjalizacyjny Czarna owca w jednym z najcięższych polskich kryminałów w Wołowie i zwraca uwagę na problem narkomanii w zakładach karnych. Reporter nie ocenia i nie krzywdzi swoich bohaterów. Opisuje ich historie i jednocześnie zastanawia się nad tym, co go otacza, zadaje pytania i poddaje w wątpliwość to, co widzi i słyszy. Dziennikarz nie daje gotowych odpowiedzi a pobudza czytelnika, by poszukał swoich własnych. W ostatniej części opisuje rekonstrukcje historyczne i pyta, w jaki sposób decydują one o narodowej pamięci. Przygląda się procesowi konserwowania butów z oświęcimskiego obozu i pyta o sens takich zabiegów. Opowiada o losach Denise Karagiorgi, która przez sześćdziesiąt lat szukała informacji o tym, co się stało z jej bratem po tym jak rozdzielili ich w obozie. Michał Olszewski to reporter dociekliwy i uważny, rzetelnie, wiernie opisujący otaczającą rzeczywistość. To jest Polska B zamieciona pod dywan, zmarginalizowana, wykluczona, o której opowiada w sposób delikatny i wyważony. W tym roku Michał Olszewski został pierwszym polskim laureatem Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki. To piękne zwieńczenie ponad 10-letniej kariery. Olszewski debiutował zbiorem opowiadań Do Amsterdamu (2003). Oprócz tego wydał Chwalcie łąki umajone (2005), Low-tech (2009) oraz Zapiski na biletach (2010). W Najlepszych butach nie brakuje literackich zabiegów (oddziałujące na wyobraźnię opisy, barwne porównania i celne pointy), ale przede wszystkim są to mistrzowsko skonstruowane reportaże prasowe skondensowane, poruszające, napisane prostym i powściągliwym językiem. Autor czasem oddaje głos swoim bohaterom, a czasem zapisuje tylko swoje obserwacje. Po przeczytaniu ich czuje się niedosyt. Ma się ochotę zwrócić do autora i zapytać: i co było potem? Co dalej? Tylko tyle? Na te pytania autor Najlepszych butów na świecie będzie miał okazję odpowiedzieć podczas spotkania w niedzielę, 23 sierpnia o godzinie 16:30 na Kulturalnej Plaży Trójki. Poprowadzi je Bożena Dudko. Dominika Stańkowska Michał Olszewski, fot. J. Taran Wykluczony Wyzwolony Potraktować siebie jak bohatera reportażu, a ze swojego intymnego życia stworzyć fabułę non-fiction to duża odwaga napisał Mariusz Szczygieł w recenzji Świadka Roberta Rienta. Autor odciął się od swojej przeszłości i opisuje ją z dystansu, pod nowym imieniem i nazwiskiem. Łukasza Zamilskiego i Roberta Rienta łączą wspomnienia. A co ich dzieli? Łukasz Zamilski wychowywał się w rodzinie Świadków Jehowy. Przykre poczucie odmienności towarzyszyło mu przez całe dzieciństwo. Nie wolno mu było wziąć cukierka, kiedy ktoś w klasie miał urodziny, nie dostawał prezentów pod choinkę, nie śpiewał kolęd. Prawda, której należało dawać świadectwo przy każdej nadarzającej się okazji, często budziła dezaprobatę. Ale są i przyjemnie wspomnienia. Wakacyjne wyjazdy z rówieśnikami z organizacji. Bliskie przyjaźnie, wsparcie, na które zawsze można było liczyć. Wspólna modlitwa. Wspólne głoszenie Prawdy. Okres dojrzewania wprowadza w życie Łukasza nowości, które nie podobałyby się Jehowie. Chłopak odkrywa pornografię, uzależnia się od masturbacji, zaczyna rozumieć, że jest gejem. Jednocześnie jest to czas wzmożonej żarliwości religijnej. Zostaje pionierem, charyzmatycznym wodzem głoszącym Prawdę inspiracją i obiektem westchnień wielu dziewcząt. Świadomość własnej hipokryzji pomieszana z coraz silniej dającymi się we znaki ograniczeniami religijnymi, staje się źródłem jego rozpaczy na wiele lat. Wreszcie poczucie winy staje się nie do zniesienia. Nowi przyjaciele, pierwsze sukcesy zawodowe, pomagają Łukaszowi Zamilskiemu podjąć decyzję. Odchodzi ze wspólnoty i przyjmuje imię Roberta Rienta. Świadkowie Jehowy mówią o takiej osobie wykluczony. Wykluczony mówi o sobie wyzwolony. Robert Rient jest w swej relacji ogromnie autentyczny. Przyznaje się do obsesji seksualnych, narkotyków, myśli samobójczych. Przyznaje się do sprzecznych myśli, które miotały nim niemal przez całe życie. Bez negatywnych emocji, bez mocnych słów skierowanych przeciwko Świadkom Jehowy, opisuje, jak funkcjonuje człowiek, któremu wszystkiego się zabrania i który na każdym kroku grzeszy. Pozwala spojrzeć na życie zarówno oczyma ludzi Prawdy, jak i ludzi poza Prawdą. Każe czytelnikowi zastanowić się nad tym, jak łatwo jest oceniać sektę z zewnątrz, a jak trudno jest się z niej wydostać. Autor za swoją wolność zapłacił wysoką cenę. Większość przyjaciół Łukasza Zamilskiego nie chce znać Roberta Rienta. Na pogrzebie jego babci członkowie rodziny nie podali mu ręki. Odkąd nie głosi Prawdy, przestał istnieć. Książka, którą czyta się jednym tchem nieprzegadana, trafiona w punkt, poruszająca. Nieco rozczarowani mogą być ci, którzy spodziewają się kompendium wiedzy na temat organizacji Świadków Jehowy. Natomiast dla czytelników, którzy w centrum stawiają człowieka jego przeżycia, zmagania i metamorfozy to lektura co najmniej obowiązkowa. Na spotkanie z Robertem Rientem zapraszamy w niedzielę, 23 sierpnia, o godz. 17:30 do Klubokawiarni Dwie Zmiany. Poprowadzi je Magdalena Grzebałkowska. Wstęp wygłosi Mariusz Szczygieł. Aleksandra Chmielewska 4

5 Reporter od spraw gorących Izrael to Ben Gurion David, cadycy, piwo Gold Star, intifady, Jerozolima, pisarz Keret Etgar i Oz Amos, kipy, łojojoj czyli izraelskie biadolenie i narzekanie, Szoah albo Zagłada, szalom czyli żydowskie dzień dobry, upał i problem z dostępem do wody to tylko kilka haseł ze słownika przewodnika Pawła Smoleńskiego, reportażysty, który od lat pokazuje, że tajemnica potrafi kryć się zarówno w rzeczach wielkich, jak i zupełnie prozaicznych, na które sami zbyt rzadko zwracamy uwagę. Paweł Smoleński Dla polskiego reportażysty Balagan. Alfabet izraelski (2012) powinien zaczynać się od I. Bo dotyczy jednego z najgorętszych I, jakie kiedykolwiek pojawiły się w geografii, polityce, kulturze Izraela. Miejsca tam jak na świątecznym obrusie, ludzi niewiele więcej, a problemów tyle, ile nie mieści, żadna inna litera alfabetu. Oprócz Balaganu Smoleński o Izraelu napisał także zbiór reportaży i esejów Izrael już nie frunie (2006), za który otrzymał Nagrodę im. Beaty Pawlak, oraz Arab strzela, Żyd się cieszy (2012). Smoleński przede wszystkim portretuje izraelską codzienność. Swoich bohaterów spotyka na ulicy, przystanku, plaży, w knajpie lub świątyni. Przedstawia racje wszystkich stron konfliktu izraelsko-palestyńskiego, jednakże nie staje po żadnej z nich. Paweł Smoleński uchodzi za reportera proizraelskiego. Jednakże w Oczach zasypanych piaskiem bliżej przyjrzał się cierpieniu Palestyńczyków żyjących na terytoriach zdominowanych przez Izraelczyków. Reporter odwiedza Jerozolimę, Strefę Gazy i Zachodni Brzeg, snując opowieść o beznadziejnym konflikcie oraz skomplikowanej i ponurej rzeczywistości. Na Bliskim Wschodzie reporter odwiedził jeszcze Irak tuż po upadku reżimu Saddama Husajna. W reportażu literackim Irak. Piekło w raju głos oddał swoim bohaterom. Rozmawia z ubogimi mieszkańcami, zamożnymi inżynierami, z osobami, które dobrze wspominają poprzednią epokę i z tymi którzy są zadowoleni ze zmian. Co więcej reporter próbuje zrozumieć muzułmańską mentalność, jej religijność i obyczajowość, hierarchię wartości i kulturę. Czy mu się to udaje? Po odpowiedź na to pytanie warto zajrzeć do książki. Książką podobną do izraelskiego Balaganu jest polska Kruca fuks. Alfabet góralski (2013). W kilkudziesięciu hasłach razem z Bartłomiejem Kurasiem próbują uchwycić swoistość Podhala i Tatr. Podobnie jak w przypadku Alfabetu izraelskiego są to subiektywne felietony, mini-reportaże i zapisy wspomnień, obserwacji czy zasłyszanych plotek. Od 1989 roku Paweł Smoleński jest reporterem Gazety Wyborczej. Wcześniej współpracował z pismami drugiego obiegu pod pseudonimem Tomasz Jerz. Pisywał do paryskiej Kultury. W 1989 wydał Pokolenie kryzysu o pokoleniu młodych Polaków, którzy nie widzą dla siebie przyszłości. W Salonie patriotów (1994) portretuje Polaków i ich poglądy. Z kolei w Pochówku dla rezuna (2001) przygląda się historii Polski i Ukrainy od czasów dwudziestolecia międzywojennego. Ponownie reporter sięga po doświadczenia i jednostek. Wnikliwie i delikatnie kreśli momenty, w których losy sąsiadujących narodów się przecinają. W tym reportażu, jak i w późniejszych, nie epatuje swoją osobą. Unika odautorskich komentarzy i własnych obserwacji. Z historii pojedynczych ludzi kreśli obraz całości. Spotkanie z tym zaangażowanym reporterem odbędzie się w niedzielę, 23 sierpnia o godzinie 19:00 w Państwowej Galerii Sztuki. Poprowadzi je Paweł Goźliński. Dominika Stańkowska Czeski świat kręci się wokół Havla Można zaryzykować stwierdzenie, że w powojennej historii nie ma drugiego tak zasłużonego polityka dla naszego południowego sąsiada jak Václav Havel. O fenomenie pisarza, który stał się politykiem porozmawia dwóch specjalistów od Havla, Michael Žantovský i Aleksander Kaczorowski. Václav Havel zapisał się na kartach czechosłowackiej historii nie tylko jako dziewiąty i ostatni prezydent tego kraju (a od 1993 r. pierwszy prezydent Czech), ale także jako działacz antykomunistyczny, demokrata, który dążył do zbliżenia Czech z Europą Zachodnią. Znacznie mniej osób zna literackie dokonania Havla. A zanim Havel na dobre został politykiem, tworzył dramaty, poświęcał się poezji eksperymentalnej, pisał eseje filozoficzne. Michael Žantovský, chcąc zachować pamięć o tym wyjątkowym człowieku, napisał w 2014 roku jego biografię jedną z najlepszych i najpełniejszych, jakie do tej pory się ukazały. Žantovský, w przeciwieństwie do wielu biografów, miał możliwość poznania Václava Havla za jego życia. Pisarz, dzięki temu, że przez niemal dwa lata pełnił funkcję doradcy czeskiego prezydenta, miał możliwość poznania charakteru, sposobu zachowania Havla, które oddał z niezwykła starannością w publikacji. O tym, że Czesi pamiętają nieżyjącego prezydenta i wciąż doceniają jego zasługi dla demokratyzacji kraju może świadczyć fakt, iż dzieło Žantovskiego w 2014 roku zajęła drugie miejsce w plebiscycie czeskiego dziennika Lidové Noviny na książkę roku. Niestety biografia Václava Havla nie została jeszcze przetłumaczona na język polski. Szansą na poznanie choć kilku historii z życia czeskiego prezydenta może stać się spotkanie z Michaelem Žantovským, które odbędzie się w sobotę, 22 sierpnia, o godzinie 19:00 w Państwowej Galerii Sztuki. Spotkanie poprowadzi Aleksander Kaczorowski. Ita Głowacka Mistrzowie o mistrzach Każdy czas ma swoich mistrzów. Zmieniają oni tory bezpiecznych, utartych szlaków, przekraczają granice, występują w obronie ponadczasowych wartości. Kształtują historię. Jedni mogą się cieszyć nieustającą sławą, innym los poskąpił wielkiego rozgłosu. Nas interesują ci drudzy. Wiek XIX. W niepozornej chłopskiej rodzinie przychodzi na świat mały Tomáš. Czy rodzice spodziewali się, że z dość niesfornego, zbuntowanego nastolatka wyrośnie przyszły prezydent niepodległej Czechosłowacji? Jego droga jest zdumiewająca. Zanim stał się głową państwa, pracował przez pewien czas jako kowal, po studiach zaś zgłębiał filozofię, historię i literaturę. Był czas, kiedy pasjonował się kulturą i językiem polskim. W roku 1920 został wybrany na prezydenta. Swój zaszczytny urząd piastował aż 15 lat, dokonując w tym czasie wielkich rzeczy. Tak wielkich, że do dziś Tomáš Masaryk w Czechach uznawany jest za ojca niepodległej Czechosłowacji. Wiek XX. Rośnie uzdolniony młody pisarz. Karel Čapek, zafascynowany techniką, a jednocześnie w obliczu I wojny światowej bardzo wobec niej nieufny. Żyjąc w przerażających czasach, tworzył w swych utworach utopijny świat azyl, w którym mógł się schronić przed złem. W ciekawej książce Rozmowy z Masarykiem Karela Čapka każdy z nich wciąż żyje Masaryk jako wielki polityk i uczony, Čapek jako uważny słuchacz i twórca. Dzieło w formie wywiadu- -rzeki zostało przetłumaczone na język polski przez Piotra Godlewskiego. Wiek XXI. 22 sierpnia 2015 roku, godz. 13:00. Sopot. Kolejne pokolenie mistrzów podejmie dyskusję o wielkich ubiegłego wieku. Autorka i tłumaczka Radka Denemarková, poeta, tłumacz, Leszek Engelking, filolog czeski i słowacki, Andrzej Jagodziński oraz dyrektor Czeskiego Centrum Kultury, Petr Janyška wybitnie zdolni, oryginalni, niepowtarzalni. Dyskusję poprowadzi Aleksander Kaczorowski. Sabina Kowalczyk Michael Žantovský 5

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Temat: Jak wędrówka może zmienić człowieka? (na podstawie filmu Emilio Esteveza Droga życia )

Temat: Jak wędrówka może zmienić człowieka? (na podstawie filmu Emilio Esteveza Droga życia ) Temat: Jak wędrówka może zmienić człowieka? (na podstawie filmu Emilio Esteveza Droga życia ) 1. W filmie Emilio Esteveza Droga życia reżyser wykorzystuje retrospekcję. W jaki sposób to robi i czemu ten

Bardziej szczegółowo

wyniki oglądalności -8,9% -10,6% +12,9% 0,12 0,11 0,10 0,11 0,16% 0,08% 0% 2012 2013 2014 2015

wyniki oglądalności -8,9% -10,6% +12,9% 0,12 0,11 0,10 0,11 0,16% 0,08% 0% 2012 2013 2014 2015 jesień2015 CI Polsat CI Polsat to kanał, który zabiera widzów w poruszającą podróż do świata zbrodni, intryg i tajemnic. Próbujemy zrozumieć motywy i emocje, które popchnęły ludzi do popełnienia przestępstwa.

Bardziej szczegółowo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo

Janusz Przybylski. Grafika i malarstwo Janusz Przybylski Grafika i malarstwo wrzesień-październik 2014 W stałej ekspozycji jednej z najważniejszych galerii sztuki współczesnej na świecie, w Tate Gallery w Londynie, niewiele dzieł pochodzi z

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ )

Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ ) Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ ) 1. Komedia Jeszcze dalej niż północ przebiła swoją popularnością taki nieśmiertelny

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Lutomski. Grafika

Zbigniew Lutomski. Grafika Zbigniew Lutomski Grafika czerwiec 2013 Zbigniew Lutomski, urodzony 4 grudnia 1934 roku, jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli grafiki polskiej. Specjalizuje się w trudnej technice drzeworytu.

Bardziej szczegółowo

Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży

Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży Anita Duda nauczyciel Szkoły Podstawowej Nr 47 im. Jana Klemensa Branickiego w Białymstoku Białystok, II semestr roku szkolnego 2015/2016 Wszyscy chcemy, aby

Bardziej szczegółowo

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów)

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów) REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1 (wersja dla studentów) Reklama jest obecna wszędzie w mediach, na ulicy, w miejscach, w których uczymy się, pracujemy i odpoczywamy. Czasem pomaga nam w codziennych

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT EMANUELA (IT) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot Opowieści nocy reż. Michel Ocelot 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Jak powstaje film? 2. Karta pracy. (str. 5) MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI SCENARIUSZ LEKCJI Opracowała: Paulina

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

TEATR BLIŻEJ DZIECKA

TEATR BLIŻEJ DZIECKA TEATR BLIŻEJ DZIECKA Wiemy nie od dziś, że dziecko uczy się kontaktu ze sztuką już od wczesnego dzieciństwa. Wrodzona wrażliwość pozwala mu żywo reagować na melodyjność głosu matki i śpiewane przez nią

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 14. niedziela po Trójcy Świętej

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 14. niedziela po Trójcy Świętej Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego / www.cme.org.pl / cme@cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 14. niedziela po Trójcy Świętej Główna myśl: Czyń dobrze Tekst:

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Pluszowego Misia

Światowy Dzień Pluszowego Misia Światowy Dzień Pluszowego Misia Klasa 1-3 n i 1-3 uczestniczyła w zajęciach na temat obchodów Międzynarodowego Dnia Pluszowego Misia. Pierwsza część zajęć polegała na obejrzeniu prezentacji multimedialnej

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

MAŁA AKADEMIA TEATRALNA

MAŁA AKADEMIA TEATRALNA program edukacji kulturalnej dla dzieci z klas IV - VI MAŁA AKADEMIA TEATRALNA Proszę wyobrazić sobie 70-tkę dzieci, które przez dwie godziny bawią się w teatr: słuchają opowieści o historii teatru, oglądają

Bardziej szczegółowo

Aeroskop. Festiwal Filmów w Gdyni. Antoś po raz pierwszy w Warszawie. Kazimierz Junosza-Stępowski

Aeroskop. Festiwal Filmów w Gdyni. Antoś po raz pierwszy w Warszawie. Kazimierz Junosza-Stępowski F1 F2 Aeroskop Pierwsza na świecie ręczna kamera filmowa skonstruowana w przez Kazimierza Prószyoskiego. Wynalazca ten zbudował też pierwsze urządzenie do nagrywania i wyświetlania filmów. Następna karta

Bardziej szczegółowo

FESTIWAL KOMIKSU HISTORYCZNEGO

FESTIWAL KOMIKSU HISTORYCZNEGO FESTIWAL KOMIKSU HISTORYCZNEGO Organizatorzy i patronaty medialne: II edycja Centrum Edukacyjne IPN Przystanek Historia 2 czerwca 2012 r,. Warszawa 1 WYSTAWY: Sala wystawowa/sala konferencyjna Sala edukacyjna

Bardziej szczegółowo

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia WSPOMNIENIA Z LAT 70 NA PODSTAWIE KRONIK SZKOLNYCH. W ramach Internetowego Projektu Zbieramy Wspomnienia pomiędzy końcem jednych, a początkiem drugich zajęć wybrałam

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz WANTED!

Wolontariusz WANTED! Wolontariusz WANTED! Kogo szukamy: Asystenta Prowadzącego warsztaty dla dzieci i rodzin 7 dzień tworzenia Opis programu: 7 DZIEŃ TWORZENIA to cykl warsztatów artystycznych, którego uczestnicy zwiedzają

Bardziej szczegółowo

Propozycja metodyczna dla klasy VI

Propozycja metodyczna dla klasy VI Język Polski w Szkole IV VI R. X, nr 4 Joanna Piasta-Siechowicz Propozycja metodyczna dla klasy VI TEMAT: Poznajemy lekturę Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i stara szafa. Czas zajęć: 2 x 45 min. Cele

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 CO TO JEST CZYTANIE? techniczne rozpoznawanie znaków; zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO 1. Zadbanie, aby dziecko miało stałe miejsce do uczenia się, w którym znajdują się wszystkie potrzebne przedmioty. 2. Podczas odrabiania lekcji ważne jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

LITERATURA tematu Temat

LITERATURA tematu Temat Nr tematu LITERATURA Temat 1 Literackie dialogi z Bogiem. Omów temat na podstawie analizy wybranych 2 Funkcjonowanie stereotypów w społeczeństwie polskim. Omów temat, analizując wybrane utwory literackie

Bardziej szczegółowo

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :)

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :) Czy potrafimy rozmawiać z dziećmi o niepełnosprawności? Czy sprawia nam to trudność? Czujemy się zakłopotani tematem? Sami nie wiemy, jak go ugryźć? A może unikamy go całkiem, skoro nas bezpośrednio nie

Bardziej szczegółowo

SZTUKA UCZENIA SIĘ-PORADY. Jak działa nasz umysł? Jaki mamy typ inteligencji? Jaki styl uczenia preferujemy?

SZTUKA UCZENIA SIĘ-PORADY. Jak działa nasz umysł? Jaki mamy typ inteligencji? Jaki styl uczenia preferujemy? SZTUKA UCZENIA SIĘ-PORADY Jak działa nasz umysł? Jaki mamy typ inteligencji? Jaki styl uczenia preferujemy? Jak działa nasz umysł? Lewa półkula odpowiada za: Czytanie Pisanie Uczenie Podział czasu Rozumowanie

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE klasy IV-VI szkoły podstawowej Oprac. Ks. Łukasz Skolimowski Warszawa 2012 Przeznaczenie: Szkoła

Bardziej szczegółowo

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę z okazji Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka obchodzonego 20 listopada Chcesz dowiedzieć się, jakie masz prawa i obowiązki?! A do tego wygrać nagrodę? Nic prostszego!

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE KOŁO WOLONTARIATU

SZKOLNE KOŁO WOLONTARIATU ZESPÓŁ SZKÓŁ PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO w KRAKOWIE TECHNIKUM PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO NR 22, TECHNIKUM UZUPEŁNIAJĄCE DLA DOROSŁYCH NR 19, ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 23 31-157 Kraków, Pl. Matejki 11, tel. 12

Bardziej szczegółowo

Kręć Wrocław! Jak zrobić to lepiej?

Kręć Wrocław! Jak zrobić to lepiej? Kręć Wrocław! Jak zrobić to lepiej? ZANIM POWSTANIE REKLAMA ZANIM POWSTANIE DOBRA REKLAMA Analiza Synteza Kreacja Realizacja Marka (jaka jest, do czego dąży, ambicje, problemy) Do kogo mówimy (grupa docelowa

Bardziej szczegółowo

Jak napisać literaturę podmiotu:

Jak napisać literaturę podmiotu: Jak napisać literaturę podmiotu: Mamy już temat i lektury - teraz czas na bibliografię. Składa się ona z literatury podmiotu i przedmiotu. Najpierw zajmijmy się literaturą podmiotu. Ten artykuł ma za zadanie

Bardziej szczegółowo

Propozycja dla III i IV etapu edukacji

Propozycja dla III i IV etapu edukacji Propozycja dla III i IV etapu edukacji Tytuł lekcji multimedialnej: Adaptacja filmowa 5D Nazwa organizatora wraz Stowarzyszenie Dolnośląski Instytut Doradczy z adresem jego siedziby: ul. Perkusyjna 25A/3,

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu

Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu Program warsztatu powstał jako element projektu Jak dobrze ewaluować projekty kulturalne?. Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Bardziej szczegółowo

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie?

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 3. Jakie talenty Gimnazjum nr 3 w Lublinie pomogło Ci w sobie odkryć,

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

Polskie kino w opinii Internautów. wyniki badań bezpośrednich

Polskie kino w opinii Internautów. wyniki badań bezpośrednich Polskie kino w opinii Internautów wyniki badań bezpośrednich Zakres i częstotliwość oglądania polskich filmów Badani są bardzo aktywnymi uczestnikami życia kulturalnego. Niemal 60% badanych było w ciągu

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna i Szczepan Polachowski Okładka : Anna Polachowska Zdjęcia wykorzystane do tej książki są autorstwa : Anna i Szczepana Polachowskich I pochodzą z własnej kolekcji

Bardziej szczegółowo

Kto mi da skrzydła? - spotkania z ciekawymi ludźmi

Kto mi da skrzydła? - spotkania z ciekawymi ludźmi Kto mi da skrzydła? - spotkania z ciekawymi ludźmi SPOTKANIA Z CIEKAWYMI LUDŹMI TO CYKL SPOTKAŃ ZE ZNANYMI AUTORAMI Z LITERATURY. SPOTKANIA ODBYWAJĄ SIĘ W BIBLIOTECE PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ W WIERZBICY

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE KSZTAŁCENIE CYKLICZNE 2006 / 2007 Sfumato Spływające czytanie Mgr. Alena Sakalová... ZŠ s MŠ, 013 61 Kotešová 378 zs.kotesova@azet.sk Mon 05/28/2007, 22:51 1) Na seminarium przyszłam...... polecono mi,

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU Z JĘZYKA POLSKIEGO NA EGZAMIN MATURALNY W ROKU 2014 I. LITERATURA 1. Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza. Przedstaw temat w oparciu o wybrane przykłady.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA POLSKIEGO

SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA POLSKIEGO SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY II GIMNAZJUM Temat : Kto ma rację w wierszu Edwarda Stachury pt. Życie to nie teatr? - Edukacja filozoficzna : człowiek jako istota wolna, szukająca prawdy,

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Einstein na półmetku. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Einstein na półmetku. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Einstein na półmetku Przy pisaniu kolejnego artykułu o projekcie postanowiliśmy wykorzystać opinie uczestników, czyli uczniów szkół Powiatu Lubańskiego. Oto co sądzą o Einsteinie: Na zajęciach byliśmy

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Jan Brzechwa (nazwisko rodowe to Jan Wiktor Lesman)

Jan Brzechwa (nazwisko rodowe to Jan Wiktor Lesman) Jan Brzechwa (nazwisko rodowe to Jan Wiktor Lesman) Urodzony 15 sierpnia 1898 r. w Żmerynce na Podolu, jako syn inżyniera kolejowego, w związku z czym często podróżował z rodziną, przenosząc się z miejsca

Bardziej szczegółowo

POŻEGNANIE Z BLISKIMI

POŻEGNANIE Z BLISKIMI POŻEGNANIE Z BLISKIMI SPIS TREŚCI: Wprowadzenie Rozdział 1 POGRZEB Rozdział INNE SPOSOBY POŻEGNANIA 3 1 POŻEGNANIE Z BLISKIMI Wprowadzenie Czasami będziesz smutny, zły, będziesz płakać czy bać się tego,

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca i z naszej szkoły pojechały na niego dwie uczennice. 5.07.2011 r. (wtorek)

Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca i z naszej szkoły pojechały na niego dwie uczennice. 5.07.2011 r. (wtorek) Moscovia letni obóz językowy dla ludzi niemalże z całego świata. Wyjazd daje możliwość nauki j. rosyjskiego w praktyce, a także poznania ludzi z różnych stron świata. Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca

Bardziej szczegółowo

Polski alfabet według Wojciecha Wiszniewskiego Elementarz (1976) Opracowała: Anna Równy

Polski alfabet według Wojciecha Wiszniewskiego Elementarz (1976) Opracowała: Anna Równy Szkoła gimnazjalna JĘZYK POLSKI Scenariusz z wykorzystaniem nowych mediów i platformy Filmoteka Szkolna (45 min) Polski alfabet według Wojciecha Wiszniewskiego Elementarz (1976) Opracowała: Anna Równy

Bardziej szczegółowo

fale kolorów, mix i coś jeszcze

fale kolorów, mix i coś jeszcze Kuba Ryniewicz RGB fale kolorów, mix i coś jeszcze Czasami wybieramy zakład fotograficzny, gdzie wywołujemy negatywy, ze względu na jakość. Nie raz zderzyliśmy się ze stwierdzeniem - że dany lab robi lepsze,

Bardziej szczegółowo

WSZYSCY CHCEMY, ABY NASZE DZIECI WYROSŁY NA MĄDRYCH, DOBRYCH I SZCZĘŚLIWYCH LUDZI. JEST NA TO SPOSÓB - CZYTAJMY DZIECIOM!

WSZYSCY CHCEMY, ABY NASZE DZIECI WYROSŁY NA MĄDRYCH, DOBRYCH I SZCZĘŚLIWYCH LUDZI. JEST NA TO SPOSÓB - CZYTAJMY DZIECIOM! CAŁA POLSKA CZYTA DZIECIOM "Nie mów dziecku, jak bardzo je kochasz, pokaż to, poświęcając mu czas." Ulrich Schaffer WSZYSCY CHCEMY, ABY NASZE DZIECI WYROSŁY NA MĄDRYCH, DOBRYCH I SZCZĘŚLIWYCH LUDZI. JEST

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie WPROWADZENIE D zień dobry, Przyjaciele. Pragnę powitać tych wszystkich, któ rzy kroczą drogą dalszego energoinformacyjnego rozwoju oraz tych, którzy stawiają na niej dopiero pierwsze kroki. Czy gotowi

Bardziej szczegółowo

Podstawy balonowych kreacji

Podstawy balonowych kreacji Strona1 Jakub B. Bączek Podstawy balonowych kreacji Wydawnictwo: STAGEMAN POLSKA Copyright: Jakub B. Bączek Warszawa 2011 www.stageman.pl Strona2 WPROWADZENIE Animacja czasu wolnego to jeszcze słabo rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

PROJEKT II: DZIENNIKARSTWO OBYWATELSKIE

PROJEKT II: DZIENNIKARSTWO OBYWATELSKIE PROJEKT II: DZIENNIKARSTWO OBYWATELSKIE Dziennikarstwo obywatelskie to zbieranie, przetwarzanie, opracowywanie informacji przez dziennikarzy-amatorów, którzy chcą przyczyniać się do rozpowszechniania niezależnych,

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

Antony Polonsky. Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika

Antony Polonsky. Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika Antony Polonsky Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika Antony Polonsky Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Tak rozpoczynaliśmy każdą wyprawę na spotkanie ze sztuką! WYJAZD I MUZEUM ARCHEOLOGICZNE Wspomnienie Pan Zdzisław: Pani przewodniczka bardzo ciekawie

Bardziej szczegółowo

Julia Hartwig Zapisane

Julia Hartwig Zapisane Kraków to miasto książki i prawdziwa potęga wydawnicza. Działa tu ponad 100 wydawców publikujących dosłownie wszystko: od literatury sensacyjnej po wiersze noblistów, od romansu po podręczniki akademickie,

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006 Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Chełmie PROJEKT: Cały świat to jeden wielki Chełm Realizacja projektu Cały świat to jeden wielki Chełm - marzec 2006 Mamy za sobą kolejny etap realizacji projektu.

Bardziej szczegółowo

Kwiecień 2012 20 stron

Kwiecień 2012 20 stron Rok XXII Nr 4 (256) Kwiecień 2012 20 stron W numerze m.in.: Czas świąteczny wielkanocny Odpust ku czci św. Wojciecha Rozstrzelane cienie Pożegnanie Otwarcie wystawy w MIT Lublinianie uczcili pamięć ofiar

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

WYCHOWANIE OD A DO Z

WYCHOWANIE OD A DO Z Podstawą skutecznego wychowana bez przemocy jest konsekwentne ustalanie granic, umożliwiające dziecku orientację w otaczającym je świecie. Robert Mc Kenzie Kiedy pozwolić? Kiedy zabronić? WYCHOWANIE OD

Bardziej szczegółowo

Urodził się 13 września 1938 roku w Poznaniu. Jest polskim prozaikiem, dramaturgiem i felietonistą.

Urodził się 13 września 1938 roku w Poznaniu. Jest polskim prozaikiem, dramaturgiem i felietonistą. Urodził się 13 września 1938 roku w Poznaniu. Jest polskim prozaikiem, dramaturgiem i felietonistą. Studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim, potem przeniósł się na Wydział Aktorski Paostwowej Wyższej

Bardziej szczegółowo

Pomorska Akademia Kulinarna

Pomorska Akademia Kulinarna Pomorska Akademia Kulinarna Dlaczego powstała Akademia? Niestety dawno już minęły czasy, gdy wspólne, wielopokoleniowe gotowanie stanowiło ważny domowy rytuał, w czasie którego rodzinne tradycje i przepisy

Bardziej szczegółowo

Jak motywować uczniów do nauki

Jak motywować uczniów do nauki Jak motywować uczniów do nauki Właściwa nagroda/ pochwała zawiera konkretne i precyzyjne informacje, które dokładnie wskazują, co dziecko osiągnęło, w czym się poprawiło docenianie nie tylko końcowego

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY KOD UCZNIA: Drogi Uczestniku! WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY Dialog to budowanie wzajemności ks. prof. Józef Tischner Test zawiera pytania z kilku

Bardziej szczegółowo

FESTIWAL KOMIKSU HISTORYCZNEGO

FESTIWAL KOMIKSU HISTORYCZNEGO FESTIWAL KOMIKSU HISTORYCZNEGO II edycja Centrum Edukacyjne IPN Przystanek Historia 2 czerwca 2012 r,. Warszawa Organizatorzy i patronaty medialne: Centrum Edukacyjne IPN Przystanek Historia, IPN, Muzeum

Bardziej szczegółowo

ZBRODNI KATYŃSKIEJ. Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25

ZBRODNI KATYŃSKIEJ. Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25 ROCZNICA ZBRODNI KATYŃSKIEJ Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25 Zostaną po nas tylko guziki (bohater filmu Katyń w reż. A. Wajdy) Szanowni Państwo, Mam zaszczyt zaprosić na I przegląd filmów

Bardziej szczegółowo

JANUSZ KORCZAK- CZŁOWIEK, KTÓRY KOCHAŁ DZIECI

JANUSZ KORCZAK- CZŁOWIEK, KTÓRY KOCHAŁ DZIECI JANUSZ KORCZAK- CZŁOWIEK, KTÓRY KOCHAŁ DZIECI CELE PROJEKTU: przybliżenie uczniom sylwetki Janusza Korczaka, zapoznanie z jego nowatorskimi poglądami na wychowanie dzieci; uświadomienie dzieciom posiadania

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1. Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA

OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1. Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1 Imię i nazwisko ucznia Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA Współdziałanie z rówieśnikami i osobami dorosłymi. Potrafi odróżnić co jest dobre, a co

Bardziej szczegółowo

Alfie, mały wilkołak reż. Joram Lürsen

Alfie, mały wilkołak reż. Joram Lürsen Alfie, mały wilkołak reż. Joram Lürsen MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Nikt nie jest jedynym biednym, niewidomym czy z aparatem na zębach. Oglądamy

Bardziej szczegółowo

www.abcprzedszkola.pl

www.abcprzedszkola.pl 1 do artykułu z cyklu Bajkowe Abecadło autorstwa Chanthy E.C. zamieszczonego na www.abcprzedszkola.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone. Występują: Narrator (przedszkolanka lub rodzic) Brzydkie Kaczątko Mama

Bardziej szczegółowo

Organizator projektu: Fundacja MK

Organizator projektu: Fundacja MK 3 BIEGUN Organizator projektu: Fundacja MK Fundacja Marka Kamińskiego od 1996 roku pomaga chorym dzieciom i młodzieży w pokonywaniu barier i realizacji ich marzeń. Fundacja prowadzi projekty charytatywne,

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo