A jednak można - jeśli się tego chce (Stare i nowe życie alkoholika)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "A jednak można - jeśli się tego chce (Stare i nowe życie alkoholika)"

Transkrypt

1 Zygmunt Piasecki 1

2 Zygmunt Piasecki A jednak można - jeśli się tego chce (Stare i nowe życie alkoholika) W tłumie ludzi mężczyzna nalewa z flaszki wódkę do kieliszka. Na flaszce naklejka ze znakiem,,stop. Prawie każdy Polak zna smak alkoholu. Około milion osób uzależnionych jest od alkoholu. To tak nie może być!!! 2

3 Spis treści Słowo od autora Część pierwsza Dom rodzinny Część druga Kawalerka Część trzecia Wygnanie Część czwarta Normalność Epilog Bibliografia 3

4 SŁOWO OD AUTORA Każdy człowiek pragnie godnie żyć. Mówi się, że jak sobie pościele, tak się wyśpi. Jak sobie życie ułożysz tak będziesz żył. Sądzę, że to tylko część prawdy. Życie ludzi zależne jest także od wielu czynników, tylko częściowo zależnych od woli i zachowań pojedynczego człowieka. Duży wpływ na życie każdego ma: rodzina, szkoła, zdobyty zawód, poziom cywilizacyjny i kulturowy społeczeństwa, w którym człowiek się wychowuje i pracuje. Wreszcie także od tego, kto i jak rządzi państwem, w którym człowiek żyje. Na ogół ludzie chcą żyć bez zmartwień i kłopotów. Często wtedy, gdy człowiek napije się alkoholu, to wydaje mu się, że jest,,w siódmym niebie. Nieomal każdy Polak zna smak alkoholu, a około milion osób choruje na uzależnienie alkoholowe. Na temat alkoholizmu ukazało się bardzo dużo publikacji, a pomimo tego alkoholizm w naszym kraju ma nadal tendencje wzrostowe. (Gdyby ludzie mięli do książki taki stosunek jak do konsumpcji lub do pigułki, to człowiekowi żyłoby się o wiele lepiej.) Do napisania tej książki zainspirowała mnie opowieść młodego człowieka syna alkoholika o swoim życiu. Autor wraz z bohaterem tej książki, przyłączają się do wielogłosu walczących z tą groźną chorobą jaką, jest alkoholizm. Dzielą się własnymi doświadczeniami, zachęcają do działania, pogłębiają wiarę w 4

5 skuteczność walki, ostrzegają ludzi młodych przed łatwością uzależnienia alkoholowego. Bohater książki żyje w konkretnej rzeczywistości gospodarczej, społecznej, obyczajowej i politycznej kraju. Nie stroni od towarzystwa i kieliszka i wpada w alkoholizm. Opowiada, co przeżył, co widział i co słyszał, co mu przeszkadzało, a co mu pomagało w walce z uzależnieniem, by zdrowieć. W opisie zdarzeń autor wykorzystał również własne życiowe doświadczenie. W książce jest przede wszystkim faktografia, ale jest też fikcja literacka zgłębiająca treść prozy codziennego życia. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, jak leczyć alkoholizm. Są jednak osoby, którym się to udaje, a więc warto o takich przypadkach pisać. Może ktoś to przeczyta, posłuży się opisanym doświadczeniem i sobie pomoże zdrowieć. Alkoholik sam sobie tworzy swój świat, ale sam bez pomocy innych nie potrafi z tego świata wyjść. Ktoś powie każdy człowiek sam odpowiedzialny jest za swoje życie, a więc alkoholik jest sam sobie winien. Człowiek jednak żyje w określonej społeczności, która go kształtuje, a więc jest współodpowiedzialna za to ukształtowanie. Alkoholik jest ofiarą obyczajów i tolerancji otoczenia, w którym przebywa. Ta sentencja jest wątkiem tej książki. Alkoholikowi oraz jego rodzinie przysługuje społeczna pomoc. Jeśli uwzględnić zasadę, że w społeczeństwie solidarnym jeden odpowiada za wszystkich, a wszyscy za jednego to społeczność nie może być obojętną i nieczułą wobec dramatu przeżywanego przez alkoholika i jego rodzinę. To jest motto tej książki. 5

6 Przez wieki ludzkość znajdowała różne sposoby walki z alkoholizmem. Państwo nasze wprowadziło ustawowy zapis o pomocy dla alkoholika i jego rodziny, sądzę, że w tej książce czytelnik znajdzie nowe i ciekawe doświadczenia w walce z tą podstępną i śmiertelną chorobą. Ponieważ bohater tej książki zastrzegł sobie anonimowość, personalia osób występujących w książce zostały przez autora zmienione. 6

7 CZĘŚĆ PIERWSZA DOM RODZINNY 7

8 1 Urodziłem się 5 maja 1970 roku w Służebniewie, średniej wielkości mieście na Kujawach. Dzieciństwo moje przypada na lata siedemdziesiąte ubiegłego wieku, nazywanymi dziś latami Małej Stabilizacji. (Wszystkim krytykom Polski Ludowej warto w tym miejscu przypomnieć, że w tych latach zbudowano w Polsce 570 nowych fabryk. Pod koniec tej dekady dług Polski wynosił 23 mld. ówczesnych dolarów. Dochody z ich prywatyzacji, tylko do 2003 roku wyniosły 40 mld. dolarów, czyli dwukrotnie powyżej wielkości zadłużenia w 1980 roku. [Pisze o tym prof. Paweł Bożyk,,,Przegląd nr 43, 2010 rok, Dług Tuska, dług Gierka.] O Polsce Ludowej mówi się Kraj był w sytuacji bankruta, przytłoczony koniecznością spłacania zadłużenia z okresu Gierka. A o Polsce dzisiejszej, zadłużonej na 280 mld. dolarów mówi się: Polska przeszła przez kryzys obronną ręką i wciąż ma się stosunkowo dobrze. ZP) Pod koniec lat 70 nastąpiły wydarzenia nazywane polskim Sierpniem 80. Przez Polskę wtedy przetaczały się fale strajków i ulicznych manifestacji. Zmieniały się rządy, rozpoczęła się transformacja nowego ustroju. Tak zaczął opowiadać historię swego życia bohater tej książki. Oddajmy ponownie głos narratorowi Rodzice w kalendarzu wyszukali dla mnie imię Stanisław (8 maja obchodzę imieniny). Gdy ukończyłem 3 lata mama zaprowadziła mnie do przedszkola, gdzie pod nadzorem wychowawczyni i wśród rówieśników uczyłem się życia w grupie. W przedszkolu poznałem 8

9 litery alfabetu, składałem je w sylaby i słowa oraz powoli czytałem. Nauczyłem się liczyć do tysiąca. Moimi ulubionymi zabawkami, już od maleńkości były: samochody, traktory, lokomotywy i samoloty. W przedszkolu najlepszymi moimi kolegami byli: Jacek Sikorski i Piotr Zawidzki. Najbardziej lubiłem zupę pomidorową z ryżem. Kochałem naszą wychowawczynię, panią Olę. Mieszkaliśmy na osiedlu wysokich bloków mieszkaniowych. W środku między blokami był tzw. ogródek Jordanowski z piaskownicami, huśtawkami i zjeżdżalniami. Trochę dalej był plac zieleni i drzew. Stały tam ławki, na których siadywały mamusie i babcie. Plotkowały i dawały baczenie na bawiące się dzieciarnie. Dzieci starsze na trzepakach robiły fikołki, a młodzież na asfaltowym boisku grała w nożną piłkę lub w koszykówkę. Pan Szymon Skowroński emerytowany nauczyciel wf u organizował zawody tzw. dzikich drużyn. Mój ojciec, Stefan Niewiadomski pracował w zakładach mechanicznych, które kooperowały ze Stocznią w Szczecinie. Mama, Halina sprzątała w biurach Urzędu Miasta. Ojciec zdobył dodatkowy zawód pokojowego malarza i po godzinach pracy dodatkowo zarabiał. Mama ukończyła zawodówkę, krawiectwo i też szyciem dodatkowo zarabiała pieniążki. 9

10 Telewizor mieliśmy z czarnobiałym ekranem, na którym wisiała dodatkowo kolorowa szyba. Bajki: o Żwirku i Muchomorku, o Reksiu, o koziołku z Pacanowa oraz filmy Czterej pancerni i pies, oglądała cała rodzina. Podczas ciepłych lipcowych wieczorów oglądaliśmy i słuchaliśmy w telewizji koncerty piosenki żołnierskiej w Kołobrzegu. Bardzo lubiłem teksty piosenek napisanych przez Kiryłę Gdy piosenka szła do wojska, Melduję się na rozkaz, Czego się boisz głupia, Wszystkie barwy lipca w Kołobrzegu. Pamiętam piękny głos Niny Urbano. Doskonałą interpretację piosenki Takiemu to dobrze wykonaną przez Nowaka. Bajki dla dzieci oraz film czterej pancerni i pies oglądała cała rodzina. Mama prała pralką franią, a ojciec do pracy jeździł rowerem. W czwartym roku mego życia przyszła na świat moja siostra Monika. Bardzo chciałem mieć rodzeństwo, więc na wiadomość, że mama urodzi małego dzidziusia zareagowałem spontaniczną radością. Gdy jednak rodzice z konieczności więcej czasu poświęcali malutkiej Monice, poczułem się opuszczony i mniej kochany. Dość szybko jednak siostrzyczkę pokochałem, zacząłem się nią opiekować i bawić. Największą frajdę miałem wtedy, gdy mogłem Monikę wozić dziecięcym wózkiem. W mojej dziecięcej wyobraźni, był to samochód, którym jeździłem chodnikami wokół bloków, włanczałem biegi, światła, migacze, naciskałem klakson. Monice moje wygłupy bardzo się podobały, a płakać zaczynała dopiero wtedy, gdy zgłodniała lub strasznie się osiusiała. Wówczas podjeżdżałem pod okna naszego mieszkania i na 10

11 pomoc przywoływałem ojca. (Mama pracowała od piętnastej do dziewiętnastej.) Lata, szybko mijał y, poszedłem do szkoły, a Monika do przedszkola. Ze szkoły wracałem około godziny trzynastej i razem z mamą zjadałem obiad. Po krótkim odpoczynku przy pomocy mamy odrabiałem zadane do domu lekcje, potem wybiegałem przed blok bawić się z dziećmi. A to robiłem fikołki na trzepaku, a to grałem w nożną lub w kosza. Byłem dobrze zbudowanym chłopcem, więc czułem się bezpiecznym. W przypadku bójek następowała szybka interwencja straży blokowej siedzącej na ławkach babci lub dziadka. Do naszego mieszkania przybywały różne nowe przedmioty. Rodzice kupili: lodówkę минск 10, kuchenkę na gaz z bratnikiem, meble do pokoju dziecięcego i kanapę narożnik do stołowego. Mama ładnie nas ubierała. Potrafiła szyć, więc nawet z czegoś starego umiała wyczarować nowe i modne: sukienki, bluzeczki, spódniczki lub spodnie. 2 Jeśli w życiu zbyt długo jest dobrze, to musi stać się coś złego, ażeby wszystko zepsuć, a że nieszczęścia chodzą parami, to psucie zaczęło się równocześnie w mojej rodzinie i w kraju. Zło nadeszło bardzo podstępnie. Ojca podczas malowania częstowano wódką i wtedy do domu wracał w stanie wskazującym na spożycie alkoholu. 11

12 Mama przestrzegała ojca Stefan przestań pić wódkę, bo wpadniesz w alkoholizm. Przytaczała przykłady znajomych alkoholików i mówiła, - oni też tak zaczynali jat ty. Przestań pić zanim nie jest za późno. Ojciec zapewniał mamę, że wszystko ma pod kontrolą. Halinko mówił nie wiesz jak trudno odmówić, gdy wszyscy inni piją i mówią Co boisz się żony? Za molestowanie kobiet chociaż seks jest przyjemnością grozi kara, zaś za notoryczne molestowanie do picia alkoholu, żadna kara nie grozi, raczej takie molestowanie należy do gościnnego obyczaju, a przecież to doprowadza do alkoholizmu do groźnej i śmiertelnej choroby. Jeżeliby zarządzono karę lub odszkodowanie za utratę zdrowia na skutek molestowania do picia alkoholu, to przestano by molestować powiedziała mama. Kobieca intuicja nakazywała mamie być ostrożną i przezorną. Cieszyła się z dodatkowego zarobku ojca, ale obawiała się, że wszystko może bardzo źle się skończyć. Obserwowała więc ojca i ostrzegała, ojciec denerwował się, wpadał w złość, między rodzicami dochodziło do kłótni. Kiedyś podczas kłótni ojciec powiedział, że pije z nerwów, bo mama strasznie go denerwuje pracuje, dodatkowo zarabiam, wszystkie pieniądze przynoszę do domu, więc co ty Halina ode mnie chcesz? Jestem normalnym mężczyzną, który z kolegami od czasu do czasu pije wódkę. Przez pewien czas mama złagodniała. Być może uwierzyła w to, co powiedział ojciec. On jednak pić nie przestawał. Manipulował, a to musiał napić się, bo spotkał kolegę, z którym służył w wojsku, a 12

13 to były czyjeś imieniny, innym razem koledze urodził się syn. W Polsce niewielu jest dorosłych ludzi, którzy nie znają smaku alkoholu. Picie napojów alkoholowych u nas jest zwyczajem powszechnym i towarzyszy wszystkim mniej lub bardziej ważnym uroczystościom i spotkaniom. Alkoholem częstuje się wszystkich, a z osób niepijących stroi się żarty i wredne kpiny. W takich warunkach trudno być abstynentem. Jeżeli wchodzisz, między wrony, musisz krakać jak one. Wszyscy wiemy jak to w życiu bywa. W towarzystwie stawiają przed tobą kieliszek, nie pytają, czy pijesz. Nalewają wódkę, klakier podnosi kieliszek i mówi, no to na zdrowie. Na ten sygnał wszyscy piją, nie wyłączając kobiet. Pijesz, bo nie możesz być, jakimś tam wyjątkiem, który psuje nastrój towarzystwa. (Podobno Cygan dla towarzystwa zgodził się na powieszenie.) Wlewasz do gardła wódkę z następnych kieliszków. Pod wpływem alkoholu czujesz się dobrze. Alkohol nie daje człowiekowi szansy na zdroworozsądkowe picie. Przestajesz pić jak już masz ful mocno w czubie. Wracasz do domu i w drodze zastanawiasz się: - dlaczego tak dużo piłem, będzie cholerny kac, co powiedzieć żonie? Ona wie, że z pijanym mężem żadna rozmowa i czeka aż obudzisz się rano. Masz kaca, strasznie boli cię głowa, - myślisz sobie jaki ze mnie głupiec, po, co tyle piłem? Żona marudzi, a ty w duchu przyznajesz jej rację, ale głośno tego nie powiesz. Mija jakiś czas, zapominasz o kacu i o tym, co przyrzekłeś żonie i przy następnej okazji robisz, to samo i tak samo, a w domu dochodzi do coraz częstszych kłótni, 13

14 których słuchają zalęknione dzieci. Pijesz alkohol przy różnych okazjach, pijesz, gdy masz kaca, bo to ci pomaga, a później pijesz sam bo musisz Zaczynają się kłopoty i zmartwienia i wtedy pijesz, bo pragniesz, żeby świat był weselszy. 3 Z alkoholizmem walczono od czasu kiedy poznano jego zgubne dla zdrowia człowieka, dla rodziny i społeczeństwa skutki. Łukasz Gołębiowski w dziele damy i dwory wspomina, że wódka jest wynalazkiem Niemców XIV wieku i zwana była tam akwawitą, gdyż miała przedłużać życie. W Polsce zwano ją gorzałką. Zygmunt Glogier w Encyklopedii Staropolskiej pisze: Zamożniejsi mieli do podróży puzderka z przegródkami, zwykle na 4, 6 lub 8 flaszek do tyleż gatunków wódki. (Dziś dla wygody podróżnych wódkę sprzedają w małych flaszkach nazywanych małpkami ZP.) Jak napisał Jerzy Marchewka w Leksykonie ciekawostek Walka z pijaństwem ma już bogatą historie. W 1730 roku p.n.e. wydano ustawę przeciw opilstwu w Babilonie. Podobne ustawy obowiązywały w starożytnym Rzymie. We Francji w XVII wieku, surowo karano za pijaństwo. Pijak złapany po raz pierwszy osadzany był w więzieniu. Za drugim razem wymierzano mu karę cielesną, a za trzecim wyrywano palcy u nóg paznokcie z rozpalonymi szczypcami. 14

15 Z dokumentów pochodzących z XVIII wieku wynika, że car Piotr I karał nałogowych pijaków specjalnymi medalami w kształcie ośmioramiennych gwiazd, które ważyły ponad 6 kg. Na żelaznym metalu wygrawerowany był napis: Za pijaństwo. Ukarani nosili go na szyi w dzień i noc aż do śmierci. Medal taki można zobaczyć w Muzeum Historycznym w Moskwie. W Szwajcarii działa ponad 60 instytucji i zrzeszeń zajmujących się walką z alkoholizmem. Przewodzi w tym działaniu Błękitny Krzyż Liga Abstynentów, założony w 1877 roku. Ta szacowna instytucja subwencjonuje m. in. poradnie przeciwalkoholowe, których działalność polega na prowadzeniu opieki nad alkoholikami w miejscu zamieszkania i pracy, a jeśli zachodzi taka konieczność poradnie kierują te osoby na przymusowe leczenie. Państwo nasze dla alkoholików tworzy zakłady leczniczo wychowawcze oraz przychodnie. Działają komitety i komisje przeciwalkoholowe subwencjonowane przez Fundusz Przeciwalkoholowy. Powstają i skutecznie działają Kluby AA oraz Kluby anonek współuzależnionych żon alkoholików. Rzecz polega na tym, że alkoholicy zbyt późno zaczynają leczenie. Do zakładów leczniczo wychowawczych, czy do Klubów AA przychodzą na ogół dopiero wtedy, gdy nie mają wyboru, bo utracili: żonę, mieszkanie i pracę. Znaleźli się na tak zwanym dnie i szukają deski ratunkowej. 15

16 4 Pieniądze za malowanie były niewielkie, bo ojciec zdziercą nie był, a pod wpływem alkoholu za robotę brał niską zapłatę, toteż mama doszła do wniosku, że skórka nie warta jest wyprawki i namawiała ojca ażeby dał sobie spokój z malowaniem. Zaczęły się kłótnie, powstawała nieznośna atmosfera. Ojciec bronił malowania jak twierdzy, mama atakowała. Ojciec wiedział czego broni, mama wiedziała, co atakuje. Ojcu kontrolowane picie podobało się, a mama czuła zbliżający się dramat. Ojciec nie ustępował, przychodził pijany i w ubraniu zasypiał na kanapie w stołowym pokoju. Rosła złość, dochodziło do kłótni, padały wulgarne słowa. Mama żyła w ciągłym nerwowym napięciu, stała się pobudliwa i z byle powodu wrzeszczała, to na mnie, to na Monikę. Kiedyś w czasie godzin na lekcje historii nauczycielka zaprowadziła naszą klasę do Regionalnej Izby Pamięci. W dokumencie Pt. Powinności i przywileje mieszkańców miasta z 1678 roku w jednym z punktów napisano Kamień na szyi niewiastom gembliwym, swarliwym i zadawającym sobie nieuczciwe słowa. Ponieważ mama miała donośny głos oraz pierwsza ojca atakowała, czyniłem ją winną za kłótnie rodziców. Strasznie te kłótnie przeżywałem. Wpadłem w obsesję. Serce moje przyspieszało rytm nawet wtedy, gdy rodzice ze sobą głośniej rozmawiali. W soboty lub w niedziele aby nie słyszeć kłótni rodziców wychodziłem z domu, a gdy wracałem stawałem przed drzwiami i nasłuchiwałem, jeśli było 16

17 cicho, naciskałem klamkę i wchodziłem do mieszkania. W czasie rodzicielskich kłótni Monika tuliła się do mnie i pytała Stasiu, dlaczego mama z tatusiem wciąż się kłócą? Strasznie nie znoszę jak oni się kłócą. Stasiu, powiedz rodzicom, żeby przestali się kłócić. Nie bardzo wiedziałem, co Monice powiedzieć. Bywało tak, że podczas kłótni tato strasznie się denerwował i wtedy trzaskał drzwiami i wychodził na spacer. Wtedy mama przychodziła do naszego pokoju; płakała, tuliła nas do siebie i mówiła Tatuś jest chory i nie chce się leczyć. Obraża się na mnie, bo nie chce prawdzie spojrzeć w oczy. Opadają mi ręce, bo nie potrafię ojcu pomóc. Nie wiem, jak sobie z tym poradzić? Ja też nie wiedziałem, jak pomóc mamie, było mi jej bardzo żal. Monika brała swoją lalkę na ręce i mówiła. Śpij Jagusia, mamusia i tatuś bardzo cię kochają i wszystko będzie dobrze. Ze mną było inaczej. Miałem już 10 lat i wszystko, co działo się w naszej rodzinie strasznie przeżywałem. Stałem się nerwowy, malkontentny, gorzej się uczyłem. Mama trzymała mnie w dyscyplinie, pilnowała, abym odrabiał lekcje. Ojciec kibicował, często bronił mnie przed mamą, która krzyczy z byle powodu. 5 Do naszego miasta Fala strajków przypłynęła dopiero wiosną 1981 r. Jacyś emisariusze ze Szczecina organizowali zakładowe i międzyzakładowe komitety strajkowe, zapisywano do 17

18 nowego związku zawodowego Solidarność. Głównym zadaniem komitetów strajkowych w mieście było: organizowanie zbiorowych wyjazdów na uliczne manifestacje w Szczecinie i Gdańsku. Ojciec na ogół nie interesował się polityką, ale na członka zakładowego komitetu strajkowego dał się skaptować. W jego zakładzie odbywały się zebrania, ogłaszano pogotowie strajkowe i przerwy w pracy. Ojciec, jako członek komitetu strajkowego dyżurował w zakładzie i na noc do domu nie wracał, a gdy przychodził, był brudny i zalatywało od niego wódką. Mama beształa ojca, wrzeszczała, że nie chodzi mu o jakiś tam protest robotniczy, ale o okazję do picia wódy, o wymykanie się spod jej kontroli. Z ciebie Stefan polityk, jak z mysiej dupy reise tasche. Jesteś alkoholikiem, a nie politykiem wrzeszczała mama ojciec strasznie denerwował się i krzyczał Halina, ty nie masz pojęcia jakie w kraju zachodzą ważne przemiany, Solidarność walczy z wypaczeniami To powiedz Stefan, co to są te wypaczenia? Ojciec próbował coś odpowiedzieć, ale nie bardzo mu się to udawało, więc zamilkł, desperacko machnął ręką i ze spuszczoną głową poszedł do łazienki. Wykąpał się, zmienił podkoszulkę, majtki i skarpetki, a gdy szukał w szafie czystej koszuli, mama wróciła do poprzedniej rozmowy Słyszałam, że do waszego zakładu ze Szczecina przyjeżdża jakaś kobieta. Domyślam się, że to ona tak was uświadamia, a ty jak papuga powtarzasz jej słowa. Stefan jesteś robotnikiem i nim zostaniesz. Lepiej pilnuj swojej pracy, bo ją stracisz, a przede wszystkim przestań pić alkohol, bo zejdziesz do rynsztoka. Ojciec nic nie powiedział, trzasnął drzwiami i poszedł 18

19 dyżurować. Mama tuliła nas do siebie, płakała, całowała kulające po policzkach nasze łzy, bo płakaliśmy wszyscy. Tak było do 12 grudnia 1981 roku. Gdy wieczorem w TVP, gen. Wojciech Jaruzelski ogłosił stan wojenny i zaczęto internować działaczy Solidarności i komitetów strajkowych, ojciec wrócił do domu. Był bardzo wystraszony i powiedział, że ukryje się w piwnicy Halinko, jak przyjdą po mnie ubeki powiedz, że mnie nie ma w domu i, że nie wiesz gdzie jestem. Wziął kurtkę, koc, poduszkę i schodami cichutko zszedł do piwnicy. Mijały dni, ojcu urosła spora broda, a ubeki po niego nie przychodzili. Nosiłem ojcu do piwnicy jedzenie, dawał mi pieniądze i kupowałem mu piwo. Życie mieszkańców naszego bloku biegło dawnym trybem; a tylko na głównej ulicy miasta przy koksownikach żołnierze grzali sobie ręce. W mieszkaniach i szkole robiło się coraz chłodniej, brakowało węgla, bo w kopalniach strajkowano. Ojciec wyszedł z piwnicy i ze strachem poszedł do pracy. Jakiś czas wstrzymywał się od picia alkoholu. Któregoś dnia przyniósł do domu jakąś ulotkę, którą mama podarła na drobne kawałki i rzuciła do kosza na śmieci. Stefan nie przynoś coś takiego do domu, bo może być nieszczęście, i bez tego mamy dosyć kłopotów. Wszystko podrożało, oglądam każdą wydaną złotówkę. powiedziała mama. (Wprowadzono reglamentacje towarów: kartki na żywność, papierosy, alkohol i talony na obuwie.) W kwietniu 1981 roku rodzicom skończyły się dodatkowa praca i dochody. Nasza lodówka zawsze była pełna. Ciotka Sabina, co jakiś 19

20 czas od dziadków przynosiła nam, a to kaczkę lub kurę, a to jajka, zaś po uboju tucznika przynosiła mięso, wędliny i wyroby wędliniarskie. 6 Któregoś wieczora w TVP pokazano, jak w Warszawie ustawiają się ludzie w kolejkach po cukier. Zadziałała wówczas reguła dowodu społecznego. Przykład działania osób do nas podobnych bardzo szybko oddziaływuje. W naszym mieście ludzie także stanęli w kolejkach po cukier. Ludzie naśladują innych, podobnych do siebie szczególnie wtedy, gdy sami nie wiedzą jak się zachować. W Polsce na wówczas cukru było pod dostatkiem, ale reguła dowodu społecznego, półki sklepowe z cukru ogołociła Ludzie zrobili większe zapasy cukru, z którego później pędzili bimber. Mój szkolny kolega Wacek, mieszkał na osiedlu domów jednorodzinnych. Ponieważ przez trzy dni z powodu przeziębienia nie byłem w szkole, odwiedziłem go, ażeby dowiedzieć się, co przerabiali na lekcjach i, co jest zadana do odrobienia w domu. Było bardzo ciepło, chciało mi się pić, więc poprosiłem Wacka o szklankę wody. Poszedł do kuchni, ale minęła chwila, a on nie wracał, więc poszedłem do kuchni. Na piecu zobaczyłem kociołek przykryty miską z wodą. Wacek zauważył, że przyglądam się temu urządzeniu i zaczął się śmiać ciekawi cię, co to jest? zapytał Widzę, że coś się gotuje, ale zastanawia mnie dlaczego kociołek nakryty jest miską z wodą, a nie pokrywką? powiedziałem Wacek spoważniał i 20

21 powiedział W kociołku na podgrzewanym zacierze z cukru pływa druga miska. Ochłodzona para na dnie miski z zimną wodą skrapla się i opada do tej pływającej miski. Widzisz przed sobą domową gorzelnię. Mój ojciec w ten sposób gotuje z cukru bimber. Staszku, mam nadzieję, że to, co widzisz i słyszysz zostawisz dla siebie powiedział Wacek. Myślę, że po latach mogłem o tym zdarzeniu opowiedzieć, i że Wacek mi to wybaczy. 7 Między rodzicami wzrastało ochłodzenie uczuć. W czasie, gdy ojciec dyżurował w zakładzie, Monika spała z mamą i tak już zostało. Ojciec spał na kanapie w stołowym pokoju. Widać było, że jest jakiś przygnębiony, nie może znaleźć dla siebie miejsca. Wieczorami wychodził z domu, nie mówił mamie gdzie wychodzi, ani, o której godzinie wróci. Wracał bardzo późno. Był głodny i robił sobie kolacje. Włączał radio, stukał drzwiczkami kuchennych szafek i naczyniami. Takie ojca zachowanie strasznie denerwowało mamę, więc krzyczała na niego, że wszystkich budzi i nie daje spać, że ponownie zaczyna pić! Te ojca późne kolacje kończyły się kłótnią rodziców, po których długo nie mogłem zasnąć. Któregoś wieczora zdobyłem się na odwagę i powiedziałem Tato, co z Tobą się dzieje, czy musisz tak pić i późno wracać do domu? Ojciec popatrzył na mnie, a po chwili powiedział Staszku, 21

22 synu, ty też jesteś przeciwko mnie? Pewno mama Ciebie na mnie napuściła? Nie słuchaj jej, bo ona wpadła w obsesje, jest psychicznie chora i powinna się leczyć, co ja robię takiego złego jeśli wieczorem po pracy idę z kolegami na piwo. Moim kolegom z tego powodu nikt w domu piekła nie robi. Mówił z takim przekonaniem o swojej racji, że zacząłem tracić orientację, kto ma rację, tato, czy mama? Byłem zrozpaczony. W lutym 1982 roku wprowadzono podwyżkę cen żywności o - 241%, opału i energii o 171%. Rodzicom skończyła się dodatkowa praca i dodatkowe dochody, bo ludzie osobiste dochody lokowali teraz w zakupy żywności i koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Mama oglądała każdą wydaną złotówkę. Pod koniec 1982 roku sytuacja w kraju uspokoiła się na tyle, aby ludzie mogli żyć normalnie. Ojciec wrócił do malowania pokoi i dodatkowo zarabiał. Nie leczył się, bo nadal uważał, że nie jest alkoholikiem, że swoje picie kontroluje, że jest w porządku wobec rodziny, bo zarobione pieniądze oddaje żonie na utrzymanie rodziny. Niestety w piątki i wówczas już wolne soboty wracał bardzo późno i oczywiście w stanie upojenia alkoholowego. Bywało, że wchodził wtedy do łazienki i bardzo długo się kąpał. Mama mówiła, że ojciec w wannie trzeźwieje. Innym razem, zasypiał w ubraniu na kanapie, a rozbierał się dopiero nad ranem, gdy nieco wytrzeźwiał. Ojciec za malowanie przynosił coraz mniej pieniędzy, lecz przychodził coraz bardziej pijany. Mama wrzeszczała na niego, cholerowała, błagała, płakała, prosiła, stawiała ultimatum i cierpiała. 22

23 O pomoc prosiła matkę ojca, ale nie pomagało. W czasie bardzo głośnych kłótni, sąsiedzi stukali, a to w ścianę, a to w podłogę lub w sufit, bo ich dzieci nie mogły spać. W blokach mieszkalnych była słaba izolacja, więc głos łatwo przechodził przez wszystko. W niedzielę przed południem z mamą i Moniką chodziliśmy do kościoła, a ojciec w tym czasie smażył sobie na śniadanie jajecznicę na boczku. Brudną patelnię i talerze składał do zlewu i wychodził na stadion oglądać imprezy sportowe. A potem z kolegami szedł na piwo z utrwalaczem (sto gram wódki na kufel piwa). Wracał późną nocą pijany i w ubraniu zasypiał na kanapie. Bywało, że w niedzielę ojciec zabierał mnie na ryby. Wtedy przez całe sobotnie popołudnie w garażu przygotowywaliśmy sprzęt wędkarski, zanętę i robaki. W niedziele rano, - jeszcze przed wschodem słońca, rowerami jechaliśmy nad jezioro. Na swoim stanowisku był już znajomy ojca. Cześć Władek powiedział ojciec. Cześć Stefan, widzę, że przywiozłeś pomocnika powiedział pan Władek. Ojciec z plecaka wyjął torbę z zanętą i kilka garści rzucił do wody na naszych stanowiskach. Złożyliśmy wędki i na haczyki nawlekaliśmy robaki. Spławik ustawiłem tak, aby robak wisiał około 20 cm nad dnem jeziora. Zarzuciłem wędkę do wody i czekałem na branie. Ojciec po zarzuceniu wędki usiadł na rozkładanym taborecie i obserwował spławik swojej wędki. Na horyzoncie pojawiły się pierwsze promienie wschodzącego słońca. Przyroda budziła się z nocnego snu. Odezwał się trzciniak Świerzbi! Świerzbi! Drap! Drap! tak odczytywał mój ojciec głos 23

24 trzciniaka. Gdzieś w oddali gruchał dziki gołąb i ćwierkały wróble. W wodzie zaczęły żerować ryby. Uklejki za robakami wyskakiwały nad powierzchnię wody. Zerwał się lekki wiatr, zafalowała powierzchnia jeziora. Trochę dalej pod trzcinami szczupak lub okoń płoszył ławice płotek. (Było widać jak stłoczone małe ryby wyskakiwały nad wodę.) W gumowych, wędkarskich butach stałem w wodzie i obserwowałem spławiki. W pewnej chwili zauważyłem, jak spławik ojca wędki położył się na wodę, więc krzyknąłem Tato uważaj na twojej wędce bierze leszcz! Ojciec chwycił wędzisko, a gdy spławik schował się pod wodę podciął. Szczytówka wędki wygięła się w łuk i drżała. Ojciec doświadczony wędkarz, - tak operował kołowrotkiem, aby ryba nie zerwała żyłki, i holował ją do brzegu. Stasiu chodź z podbierakiem! krzyczał ojciec Wszedłem z podbierakiem do wody i w napięciu czekałem aż ojciec rybę przyholuje do brzegu. Silna ryba naprężała żyłkę, więc tato ją luzował, a wtedy ryba uciekała na głębszą wodę. Po paru minutach ryba znalazła się w zasięgu podbieraka, ale rzucała się w różne strony i nie mogłem jej nagarnąć do podbieraka. Czułem jak drżą mi ręce i nogi, pot zalewał mi oczy. Ryba jednak osłabła i udało mi się ją nagarnąć do podbieraka i wynieść na ląd. Ojciec wyjął z wargi ryby haczyk, wziął leszcza na ręce i orzekł, że waży około 2 kg. Przyszedł obejrzeć rybę pan Włodek Ładna sztuka powiedział. Ojciec wyjął z plecaka flaszkę i dwie musztardówki (słoiki po musztardzie), napełnił je wódką i powiedział 24

25 Władziu, po jednym i do roboty, bo widać, że nadeszła ławica leszczy i na chwilę zatrzymała się na naszych zanęconych stanowiskach, trzeba, to wykorzystać. Po chwili także na wędce pana Władka brał leszcz. Stasiu podbierak! krzyczał tym razem pan Władek. Ponownie przeżyłem emocje walcząc z rybą, która uciekała od podbieraka. Byłem jednak od niej silniejszy i ostatecznie leszcz znalazł się w podbieraku, i bezbronnie podnosił ogon oraz ruszał płetwami i oskrzelami. Jeszcze przez kilka minut brały leszcze, a ja przeżywałem duże emocje. Ojciec z panem Władkiem opróżnili flaszkę, więc pan Władek wyjął z plecaka swoją flaszkę. Panowie popijali i politykowali. Stałem w wodzie na swoim stanowisku i obserwowałem spławik mojej wędki. Czekałem na branie leszcza. Spławik powoli zaczął kryć się pod wodą, podciąłem wędziskiem, szczytówka lekko się wygięła, wędzisko zadrżało i już wiedziałem, że to nie duży leszcz. Złowiłem gruntową płoć. Następnym razem spławik energicznie schował się pod wodą, podciąłem wędziskiem, szczytówka wygięła się nieco mocniej, większe też było drżenie wędziska. Złowiłem patelnianego okonia. Zawsze tam gdzie żerują płotki, grasują okonie. 8 Ojciec z panem Władkiem wędkowali z musztardówek wódkę popijali i politykowali. Mój ojciec miał pretensje do gen. 25

26 Wojciecha Jaruzelskiego za wprowadzenie w Polsce stanu wojennego. Uważał, że w 1981 roku ze strony Związku Radzieckiego Polsce nic nie zagrażało. Wojciech Jaruzelski wojsko Polskie wyprowadził na ulice przeciwko własnemu narodowi. Zginęło wielu ludzi, a między innymi górnicy z kopalni Wujek. Był to czyn zbrodniczy mówił ojciec. Stefan, może tak było jak mówisz powiedział pan Władek, - ale mam wątpliwości, czy akurat o te przemiany ustrojowe walczyć powinni robotnicy? Bo co oni z tego będą mieli? Uważam, że w TVP ludzie oglądają filmy zachodnich państw, które nasycone są dobrami konsumpcyjnymi, dającymi złudny obraz dobrobytu i szczęścia. Tamte państwa, to nie będąca wciąż na dorobku Polska. Stefan pamiętam z historii, że zawsze tak było i prawdopodobnie nadal tak będzie, że wszystkiego dla wszystkich nie wystarcza. Jeśli jednym dadzą więcej, to dla drugich zabraknie. Zawsze tymi drugimi byli robotnicy i biedni chłopi powiedział pan Władek. Ojciec mówił o 21 postulatach, które robotnikom dają gwarancje godnego życia. (Dziś z perspektywy wielu lat wiadomo, że obawy pana Władka były uzasadnione. Nawiasem mówiąc, dziś analogiczny bunt z podobnych pobudek młodzi ludzie wyszliby na ulicę, gdyby za chlebem nie wyjechali do: Szwecji, Irlandii, Anglii, Niemiec, czy wszystko jedno gdzie, byle dalej od ojczyzny macochy. Na szczęście Solidarność pomimo wyraźnych dążeń ekstremy do otwartego konfliktu [>>Posiedzenie prezydium Kk. Solidarności Radom 3 4 grudzień 1981 roku<<] charakteryzowała się na tyle ostrożnością, że upadek PRL nie nastąpił wskutek powstania a armia radziecka wyszła z Polski 26

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony.

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony. 114 Lekcja 12 Tak ubrany wychodzi na ulicę. Rezultat jest taki, że Samir jest przeziębiony. Ma katar, kaszel i temperaturę. Musi teraz szybko iść do lekarza. Lekarz bada Samira, daje receptę i to, co Samir

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA Drogi uczniu! Instrukcja dla użytkownika testu Najpierw przeczytaj uważnie tekst. Następnie rozwiązuj

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością.

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością. Skrajne ubóstwo 2717 rodzin włączonych do projektu żyje w skrajnym ubóstwie. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą bądź niepełnosprawnością. tyle, co na papierosy 66% rodzin włączonych do Paczki w 2013

Bardziej szczegółowo

ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2.

ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2. ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2. Dzieci z natury są spontaniczne i mało krytyczne. Trudno im również ocenić jak powinny zachować się w danej sytuacji, aby były bezpieczne. Nasze

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA ŚREDNIA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA Cel ogólny: tworzenie form 2 osoby l.poj. trybu rozkazującego. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW Teksty biblijne: Dz. Ap. 6, 1 7 Tekst pamięciowy: Gal. 6, 10 ( ) dobrze czyńmy wszystkim ( ) Nikt nie jest za mały, aby pomagać innym! Zastosowanie: * Pan Bóg pragnie, abyśmy otoczyli

Bardziej szczegółowo

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA... (imię i nazwisko dziecka przyjmowanego do przedszkola) Data i miejsce urodzenia dziecka... Pesel.. Imiona rodziców... Rodzeństwo (imię, nazwisko, wiek).... Adres

Bardziej szczegółowo

Pewien człowiek miał siedmiu synów, lecz ciągle nie miał córeczki, choć

Pewien człowiek miał siedmiu synów, lecz ciągle nie miał córeczki, choć troszeczkę, z każdego kubeczka wypiła łyczek, do ostatniego kubeczka rzuciła zaś obrączkę, którą zabrała ze sobą. Nagle usłyszała trzepot piór i poczuła podmuch powietrza. Karzełek powiedział: Panowie

Bardziej szczegółowo

Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu!

Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu! Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu! Na wstępie mojego listu serdecznie Cię pozdrawiam. Chcę Ci opowiedzieć, jak dbam o siebie. Zdrowo się odżywiam. Piję soki owocowe. Chodzę z mamą na spacery. Dużo

Bardziej szczegółowo

TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta)

TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta) TRYB ROZKAZUJĄCY A2 / B1 (wersja dla studenta) Materiał prezentuje sposób tworzenia form trybu rozkazującego dla każdej koniugacji (I. m, -sz, II. ę, -isz / -ysz, III. ę, -esz) oraz część do ćwiczeń praktycznych.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA Tekst biblijny: Dz. Ap. 16,19 36 Tekst pamięciowy: Dz. Ap. 16,31 ( ) Uwierz w Pana Jezusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. Bóg chce, abyś uwierzył w Jego Syna, Jezusa

Bardziej szczegółowo

"PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA"

PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA "PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA" Maciej Rak kl.4a 1 PEWNEGO DNIA W SZKOLE NA LEKCJI MATEMATYKI: PANI: Dzieci, proszę o ciszę!!! STAŚ: Słuchajcie pani, bo jak nie, to zgłoszę wychowawczyni żeby wpisała

Bardziej szczegółowo

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu!

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Jesteś już uczniem i właśnie rozpoczynasz swoją przygodę ze szkołą. Poznajesz nowe koleżanki i nowych kolegów. Tworzysz razem z nimi grupę klasową i katechetyczną. Podczas

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Drogi Doktorze! Drogi Doktorze!

Drogi Doktorze! Drogi Doktorze! Warszawa, 22 maja 1999 Nazywam się Łucja Kowalska i mam 9 lat. Piszę do Pana, ponieważ słyszałam o Panu na lekcjach języka polskiego. Pani powiedziała nam, że był Pan przyjacielem dzieci i dbał o nasze

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania

Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania Czasem źle postępujemy Przez moje złe czyny (grzechy) inni ludzie się smucą, a czasami nawet płaczą. Moje złe czyny brudzą serce. Serce staje się brudne

Bardziej szczegółowo

raport o radości Papież Franciszek wybrał rodzinę na paczkę KRS: 0000050905 spod Radomia i przygotował Paczkę.

raport o radości Papież Franciszek wybrał rodzinę na paczkę KRS: 0000050905 spod Radomia i przygotował Paczkę. Papież Franciszek wybrał rodzinę spod Radomia i przygotował Paczkę. Pomoc, a także list napisany przez Papieża do członków rodziny, przekazał nuncjusz apostolski Celestino Migliore. W Paczce były ciepłe

Bardziej szczegółowo

Wolontariat. Igor Jaszczuk kl. IV

Wolontariat. Igor Jaszczuk kl. IV Wolontariat Wolontariat ważna sprawa, nawet super to zabawa. Nabierz w koszyk groszy parę, będziesz miał ich całą chmarę. Z serca swego daj znienacka, będzie wnet Szlachetna Paczka. Komuś w trudzie dopomoże,

Bardziej szczegółowo

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami.

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami. Współczesne przedszkola są otwarte na potrzeby rodziców i dzieci, dlatego też podejmują wiele inicjatyw i działań własnych, których celem jest podnoszenie jakości pracy placówki, a co za tym idzie podniesienie

Bardziej szczegółowo

NIE BLEDNIJ, KORALICZKU!

NIE BLEDNIJ, KORALICZKU! NIE BLEDNIJ, KORALICZKU! W ogrodzie pojawiła się mamusia Piotra i zabrała syna do domu. Chłopak szepnął Karolci, by nikomu nie mówiła o ich przygodzie. Dziewczynka też wracała do domu. Spotkała tatusia,

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Taniec pogrzebowy. Autor: Mariusz Palarczyk. Cmentarz. Nadjeżdża karawan. Wysiadają 2 osoby: WOJTEK(19 lat) i ANDRZEJ,(55 lat) który pali papierosa

Taniec pogrzebowy. Autor: Mariusz Palarczyk. Cmentarz. Nadjeżdża karawan. Wysiadają 2 osoby: WOJTEK(19 lat) i ANDRZEJ,(55 lat) który pali papierosa Taniec pogrzebowy Autor: Mariusz Palarczyk Cmentarz. Nadjeżdża karawan. Wysiadają 2 osoby: (19 lat) i,(55 lat) który pali papierosa Spogląda na puste miejsce na trumnę Szefie, tutaj? Ta, tutaj. Rzuca papierosa

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. SPRAWDZIAN PRÓBNYW SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ferie zimowe w górach

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. SPRAWDZIAN PRÓBNYW SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ferie zimowe w górach UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem Informacje dla ucznia SPRAWDZIAN PRÓBNYW SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ferie zimowe w górach

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

www.abcprzedszkola.pl

www.abcprzedszkola.pl 1 do artykułu z cyklu Bajkowe Abecadło autorstwa Chanthy E.C. zamieszczonego na www.abcprzedszkola.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone. Występują: Narrator (przedszkolanka lub rodzic) Brzydkie Kaczątko Mama

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

Początek jest zawsze trudny

Początek jest zawsze trudny Początek jest zawsze trudny Pierwsze dni w przedszkolu są przeżyciem zarówno dla dziecka jak i jego rodziców. Dziecko prawie na cały dzień musi się rozstać z rodzicami, pozostając samo w nowym miejscu,

Bardziej szczegółowo

Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A

Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A Przekonaj kolegę do wspólnego wyjścia do kina w czwartek wieczorem. Kolega lubi filmy akcji, a namawiasz go na wspólne obejrzenie kolejnej części jego ulubionego

Bardziej szczegółowo

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka Dzień dobry! O mnie Nazywam się Wojciech Zinka i jestem wariatem Na schizofrenię zachorowałem w roku 2004, w wieku 22 lat Opowiem jak szaleństwo zmieniło moje życie Motto Wszystko ma swoje przyczyny i

Bardziej szczegółowo

Spis barier technicznych znajdziesz w Internecie. Wejdź na stronę www.mopr.poznan.pl

Spis barier technicznych znajdziesz w Internecie. Wejdź na stronę www.mopr.poznan.pl 1 Bariery techniczne to wszystko, co przeszkadza ci sprawnie funkcjonować w twoim środowisku i wśród ludzi. Bariery techniczne to również to, co przeszkadza, by inni mogli sprawnie się tobą opiekować.

Bardziej szczegółowo

Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem

Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem Wywiad przeprowadziły: Magdalena Weltz Grażyna Niemyjska Fotografia: Justyna Witalis Transkrypcja: Judyta Warzecha 1 -Niech Pan opowie o sobie. Skąd korzenie

Bardziej szczegółowo

RYSZARD SADAJ KRAKÓW 2010

RYSZARD SADAJ KRAKÓW 2010 RYSZARD SADAJ KRAKÓW 2010 MARKOWI MIDURZE NIGDY BY DO GŁOWY NIE PRZYSZŁO, ŻE UŻYJE SUPER GLUE PRZECIWKO CZŁOWIEKOWI aatakowałem w tramwaju. Była wtedy jedenasta w nocy. Miałem w kieszeni tubkę super glue,

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły.

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. SZKOŁA dla RODZICÓW Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. (...) Dzieci potrzebują tego, aby ich uczucia były akceptowane i doceniane. Kto pyta nie błądzi. Jak pomóc

Bardziej szczegółowo

Zawsze w środy, zanim zadzwoni dzwonek, ja wcześniej muszę się udać do pracowni plastycznej. Przynoszę wodę. Oliwię zastałam w łazience. Myła ręce.

Zawsze w środy, zanim zadzwoni dzwonek, ja wcześniej muszę się udać do pracowni plastycznej. Przynoszę wodę. Oliwię zastałam w łazience. Myła ręce. Kochany Pamiętniku! Pani zadała mi dziwną pracę domową. Miałam obserwować, co w ciągu dnia robią moje ręce. Zadanie to wydawało mi się trudne, ponieważ moim zdaniem niełatwo jest obserwować samą siebie.

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać!

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłosne Wierszyki Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłość jedyna jest Miłość nie zna końca Miłość cierpliwa jest zawsze ufająca

Bardziej szczegółowo

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania.

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania. Tytuł: Marzenie Franka Kupki Tekst: Anna Cwojdzińska Ilustracje: Aleksandra Bugajewska Wydanie I, lipiec 2012 Text copyright Anna Cwojdzińska Illustration copyright Aleksandra Bugajewska Uprzejmie prosimy

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY PIERWSZAK

BEZPIECZNY PIERWSZAK BEZPIECZNY PIERWSZAK BEZPIECZEŃSTWO W DRODZE DO SZKOŁY Codziennie rano wyruszasz w drogę do szkoły i codziennie wracasz do domu. Niezależnie od tego, w jaki sposób pokonujesz tę trasę - ważne, byś poznał

Bardziej szczegółowo

Moje dziecko chodzi do szkoły...

Moje dziecko chodzi do szkoły... Moje dziecko chodzi do szkoły... Jak mu pomóc rozwijać samodzielność? Opracowanie: Joanna Kiedrowicz psycholog Jak pomóc dziecku oswoić szkołę? Nie zmieniaj swoich decyzji. Nie wprowadzaj atmosfery pośpiechu,

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Tekst łatwy do czytania foto: Anna Olszak Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Bariery techniczne to wszystko, co przeszkadza ci sprawnie funkcjonować

Bardziej szczegółowo

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA JÓZEF I JEGO BRACIA 53 Jakub miał wielu synów. Było ich dwunastu. Jakub kochał wszystkich, ale najbardziej kochał Józefa. Może to dlatego, że Józef urodził się, kiedy Jakub był już stary. Józef był mądrym

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE ŻYCIE CHRZEŚCIJAN

WSPÓLNE ŻYCIE CHRZEŚCIJAN WSPÓLNE ŻYCIE CHRZEŚCIJAN Teksty biblijne: Dz. Ap. 4, 32 37, Ew. Mat. 6, 19 21 Tekst pamięciowy: Ks. Przyp. 14, 21; Ew. Mat. 6, 21 ( ) Szczęśliwy ten, kto lituje się nad ubogimi Albowiem, gdzie jest skarb

Bardziej szczegółowo

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK!

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! Jesień to niełatwy czas dla naszego samopoczucia mała ilość słońca i krótki dzień nie wpływają na nas pozytywnie. Co zatem zrobić, aby nie tracić energii i nie popadać w stany

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

Materiał dla uczniów nr 1.1. Konsekwencje somatyczne zażywania środków psychoaktywnych (tabelka do wypełnienia).

Materiał dla uczniów nr 1.1. Konsekwencje somatyczne zażywania środków psychoaktywnych (tabelka do wypełnienia). Materiał dla uczniów nr 1.1. Konsekwencje somatyczne zażywania środków psychoaktywnych (tabelka do wypełnienia). Konsekwencje SOMATYCZNE Materiał dla uczniów nr 1.2. Konsekwencje psychiczne zażywania środków

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo w drodze do szkoły ZASADY PRZECHODZENIA PRZEZ JEZDNIĘ

Bezpieczeństwo w drodze do szkoły ZASADY PRZECHODZENIA PRZEZ JEZDNIĘ Bezpieczeństwo w drodze do szkoły Codziennie rano wyruszasz w drogę do szkoły i codziennie wracasz do domu. Niezależnie od tego, w jaki sposób pokonujesz tę trasę - ważne, byś poznał zasady ruchu drogowego,

Bardziej szczegółowo

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Dzieci 6-letnie Temat: RADOŚĆ I SMUTEK PRAWEM DZIECKA Cele ogólne: Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Cele szczegółowe: DZIECKO: poznaje prawo do radości i smutku potrafi

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Główna myśl: Bądź naśladowcą Jezusa Tekst: Mk 8,34 Jezus zapowiada swoją śmierć i zmartwychwstanie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK

INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK Pobrano ze strony http://www.przedszkole15.com.pl/ INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK Jest to bajka, która pomoże dzieciom zrozumieć, jak należy dbać o przyrodę i zachować się w lesie.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Obsada: - prowadząca - Wielki Magik - pomocnicy magika (2 3 osoby) Pomoce: - 2-3 miotły - 2-3 zraszacze - 2-3 kredy - ołówek z biało-czerwoną kokardą - dyplomy

Bardziej szczegółowo

DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta)

DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta) DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta) Dzień dobry państwu! Dziś naszym gościem w audycji Dbajmy o siebie jest pani doktor Irena Kamieńska, która z zawodu i z zamiłowania jest lekarzem

Bardziej szczegółowo

STARY TESTAMENT. ŻONA DLA IZAAKA 8. ŻONA DLA IZAAKA

STARY TESTAMENT. ŻONA DLA IZAAKA 8. ŻONA DLA IZAAKA ŻONA DLA IZAAKA 35 Pamiętamy, że Pan Bóg obiecał Abrahamowi i Sarze, że pomimo że są w starym wieku będą mieli syna. O oznaczonym czasie, przepowiedzianym przez Pana Boga narodził się Izaak. Abraham bardzo

Bardziej szczegółowo

ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE

ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE 1 ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE 2 Padał deszcz. Mówią, że podczas deszczu dzieci się nudzą. Nie oni. Ukradkiem wzięli rowery i postanowili pojechać przed siebie: -myślisz, że babcia nas widziała?

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Spacer? uśmiechnął się zając. Mógłbyś używać nóg do bardziej pożytecznych rzeczy.

Spacer? uśmiechnął się zając. Mógłbyś używać nóg do bardziej pożytecznych rzeczy. Zając wychodził z siebie ze złości i krzyczał: Biegniemy jeszcze raz, jeszcze raz wkoło! Nie ma sprawy, odparł jeż, Ile razy masz ochotę. Biegał więc zając siedemdziesiąt trzy razy, a jeż ciągle dotrzymywał

Bardziej szczegółowo

Magda wracała ze szkoły. Była już w pobliżu domu, gdy nagle ktoś ją zawołał po imieniu. Dziewczynka odwróciła się i zobaczyła przystojnego, młodego

Magda wracała ze szkoły. Była już w pobliżu domu, gdy nagle ktoś ją zawołał po imieniu. Dziewczynka odwróciła się i zobaczyła przystojnego, młodego Magda wracała ze szkoły. Była już w pobliżu domu, gdy nagle ktoś ją zawołał po imieniu. Dziewczynka odwróciła się i zobaczyła przystojnego, młodego mężczyznę. Podszedł do niej z szerokim uśmiechem. - Cześć.

Bardziej szczegółowo

- ETAP I - TEMAT POJAWIŁ SIĘ PO WYSŁUCHANIU TEJ BAJKI:

- ETAP I - TEMAT POJAWIŁ SIĘ PO WYSŁUCHANIU TEJ BAJKI: PROJEKT: TEMAT POJAWIŁ SIĘ PO WYSŁUCHANIU TEJ BAJKI: Malutkiemu śni się potwór. Nie może przed nim uciec, bo jego nogi są bardzo ciężkie. - Już wiem zawołała i pobiegła na stryszek. - ETAP I - Po chwili

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

...Dumny sztandar pręży pierś W słońcu błyszczą karabiny, Dziś rozlega się już pieśń... rytm jej -wolność przypomina...

...Dumny sztandar pręży pierś W słońcu błyszczą karabiny, Dziś rozlega się już pieśń... rytm jej -wolność przypomina... 1 Budzik dzwonił coraz głośniej i głośniej, a słońce jakby za wszelką cenę chciało się wedrzeć do mojego pokoju. Niedali mi spać już dłużej;wstałam. Wtedy właśnie uswiadomiłam sobie, że jest dzień 11 listopada

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 )

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) Klient: Dzień dobry panu! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Klient: Pierwsza sprawa: jestem Włochem i nie zawsze jestem pewny, czy wszystko

Bardziej szczegółowo

Uzupełnij: Vorname:..

Uzupełnij: Vorname:.. Uzupełnij: Vorname:.. Name: Geburtsdatum:.. Land:. Adresse:. Telefonnummer: E-Mail:.. Schule:... Klasse:... Geschwister:.. Lieblingsfach: Lieblingslehrer:. Freunde: Haustiere:.. Hobbys:. Freizeit:. Tam,

Bardziej szczegółowo

Styczeń. w grupie Wiewiórek

Styczeń. w grupie Wiewiórek Styczeń w grupie Wiewiórek Bloki tematyczne: 1. Przez okrągły rok 2. Biało dookoła 3. Babcia i Dziadek 4. Lubimy zimę. W pierwszym tygodniu wiewióreczki dowiedziały się wielu ciekawostek o każdej porze

Bardziej szczegółowo

Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku...

Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku... Wyznania Wyznania Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku... Wolę być chwilą w Twoim życiu niż wiecznością w życiu innej!!! Nie wiem, czy chcesz ze mną chodzić,

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wychowujemy już dziewiąte dziecko Bohaterami trzeciego reportażu z cyklu Rodzina zastępcza szansą na szczęśliwe dzieciństwo są Pani Krystyna i Pan Jan. Małżeństwo stworzyło zawodową rodzinę zastępczą.

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY KONKURS WIEDZY AKTYWNY TRYB ŻYCIA, BEZPIECZEŃSTWO, ZDROWIE Kl. I - II

SZKOLNY KONKURS WIEDZY AKTYWNY TRYB ŻYCIA, BEZPIECZEŃSTWO, ZDROWIE Kl. I - II SZKOLNY KONKURS WIEDZY AKTYWNY TRYB ŻYCIA, BEZPIECZEŃSTWO, ZDROWIE Kl. I - II Test jednokrotnego wyboru 1.Co powinieneś zrobić, kiedy przechodzisz przez jezdnię na przejściu dla pieszych? a) Patrzę w lewo,

Bardziej szczegółowo

Dziecko małe, lekkie, mniej go jest. Musimy się pochylić, zniżyć ku Niemu - Janusz Korczak

Dziecko małe, lekkie, mniej go jest. Musimy się pochylić, zniżyć ku Niemu - Janusz Korczak Dziecko małe, lekkie, mniej go jest. Musimy się pochylić, zniżyć ku Niemu - Janusz Korczak Rok 2012 powoli dobiega do końca, a wraz z nim obchody Roku Korczakowskiego. Postać wybitnego lekarza, pedagoga

Bardziej szczegółowo

4. po Wielkanocy CANTATE

4. po Wielkanocy CANTATE Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 4. po Wielkanocy CANTATE Główna myśl: Wysławiaj Boga! Wiersz przewodni: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi. Mt 11,25a Fragment biblijny: Jezus wysławia

Bardziej szczegółowo

Możemy ułatwić dziecku wyjmowanie i wkładanie rzeczy na miejsce, np. przeznaczając na zabawki dolne półki oraz pojemniki.

Możemy ułatwić dziecku wyjmowanie i wkładanie rzeczy na miejsce, np. przeznaczając na zabawki dolne półki oraz pojemniki. Robienie porządków Mamo, posprzątałam cały swój pokój. Odkurzyłam. Pozmywałam naczynia. Powiesiłam pranie. Tak bardzo się starałam. W czasie odrabiania lekcji na biurku położyłam podręczniki. Pies przyszedł

Bardziej szczegółowo

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :)

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :) Czy potrafimy rozmawiać z dziećmi o niepełnosprawności? Czy sprawia nam to trudność? Czujemy się zakłopotani tematem? Sami nie wiemy, jak go ugryźć? A może unikamy go całkiem, skoro nas bezpośrednio nie

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ DRUGI Skrucha i przyjęcie przebaczenia Pana Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 18,

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Skrzat Kraków

Wydawnictwo Skrzat Kraków Wydawnictwo Skrzat Kraków Copyright by Księgarnia Wydawnictwo Skrzat Stanisław Porębski, Kraków 2015 Wycieczka do lasu Tekst i ilustracje: Marta Ostrowska Projekt okładki i skład: Aleksandra Kowal Redakcja:

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

Wakacje to czas zabawy i wypoczynku. Dzieci grają w. Jeżdżą na. Lubią kąpać się w. W sadzie dojrzewają i.

Wakacje to czas zabawy i wypoczynku. Dzieci grają w. Jeżdżą na. Lubią kąpać się w. W sadzie dojrzewają i. Wakacje to czas zabawy i wypoczynku. Dzieci grają w. Jeżdżą na. Lubią kąpać się w. W sadzie dojrzewają i. "Jedziemy na wakacje Jedziemy na wakacje do lasu, nad wodę. Prosimy ciebie, słonko o piękną pogodę.

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka,18.01. 2013. Kochana Mamo!

Pielgrzymka,18.01. 2013. Kochana Mamo! Pielgrzymka,18.01. 2013 Kochana Mamo! Na początku mego listu chciałbym Ci podziękować za wiedzę, którą mi przekazałaś. Wiedza ta jest niesamowita i wielka. Cudownie ją opanowałem i staram się ją dobrze

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO 1. Zadbanie, aby dziecko miało stałe miejsce do uczenia się, w którym znajdują się wszystkie potrzebne przedmioty. 2. Podczas odrabiania lekcji ważne jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

MÓJ SZKOLNY KOLEGA Z AFRYKI. Możemy być dumni z naszych poczynań i zaangażowania w akcję niesienia pomocy dzieciom z Zambii.

MÓJ SZKOLNY KOLEGA Z AFRYKI. Możemy być dumni z naszych poczynań i zaangażowania w akcję niesienia pomocy dzieciom z Zambii. MÓJ SZKOLNY KOLEGA Z AFRYKI Możemy być dumni z naszych poczynań i zaangażowania w akcję niesienia pomocy dzieciom z Zambii. Współzawodniczymy w czynieniu dobra! 12 czerwca do naszej szkoły zawitała siostra

Bardziej szczegółowo

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Wersja robocza 1999 Diakonia Muzyczna Ruchu Światło Życie Archidiecezji Warszawskiej i Diecezji Warszawsko Praskiej Objaśnienia: Pd: Piosenka

Bardziej szczegółowo

Gdy dziecko staje się nastolatkiem...

Gdy dziecko staje się nastolatkiem... Gdy dziecko staje się nastolatkiem... Jak mu pomóc? Jak z nim wytrzymać? Jak go zrozumieć? Jak go wychowywać? Opracowanie: Joanna Kiedrowicz psycholog NASTOLATEK DZIECKO Inny wygląd Inna emocjonalność

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak

KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak JA W przyszłości chciałabym być, opowiedziałam o tym na zbiórce. Nazywam się W wolnym czasie lubię Urodziny

Bardziej szczegółowo

Duchowa Mądrość ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD L D KLEMP

Duchowa Mądrość ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD L D KLEMP Duchowa Mądrość o ZDROWIU I UZDRAWIANIU e HAROLD L D KLEMP P Duchowa Mądrość o ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD KLEMP E ECKANKAR www.eckankar.org Duchowa Mądrość o zdrowiu i uzdrawianiu Copyright 2008 ECKANKAR

Bardziej szczegółowo

Prawdziwa miłość ani nie poucza, ani nie straszy.

Prawdziwa miłość ani nie poucza, ani nie straszy. 5 6 Tyle nam powiedział Święty Paweł, jaka może być miłość: cierpliwa, wytrwała... Widzimy taką miłość w życiu między ludźmi. Możemy ją opisać, używając słów mniej lub bardziej udanych, ale można się zgubić

Bardziej szczegółowo

Bangsi mieszkał na Grenlandii. Ogromnej, lodowatej

Bangsi mieszkał na Grenlandii. Ogromnej, lodowatej Bangsi mieszkał na Grenlandii. Ogromnej, lodowatej wyspie, białej jak jego futerko. Pewnego wieczoru miś usiadł na górce i patrzył przed siebie. To, co podziwiał, było niebieskie i pełne gwiazd. Miś nie

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Kamila Kobylarz. A oto wyróżnione prace i kilka ciekawych opracowań: Wesołych Świąt

Kamila Kobylarz. A oto wyróżnione prace i kilka ciekawych opracowań: Wesołych Świąt Uczniowie klas 4-6 wykonali kartki świąteczne techniką komputerową, a do tego opisywali krótko czym dla nich jest MAGIA ŚWIĄT Nagrodzono 2 prace: Kamili Kobylarz i Zuzanny Madejskiej gratulujemy A oto

Bardziej szczegółowo

MAMO. jadę na kolonię! czyli krótki poradnik dla rodziców

MAMO. jadę na kolonię! czyli krótki poradnik dla rodziców MAMO tato jadę na kolonię! czyli krótki poradnik dla rodziców Każdy samodzielny wyjazd dziecka budzi w rodzicach wiele obaw. Co zatem zrobić, aby tegoroczna kolonia naszej pociechy była udana? Jak najlepiej

Bardziej szczegółowo