DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA ZA ROK 2012

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA ZA ROK 2012"

Transkrypt

1 MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA ZA ROK 2012 ul. Wawelska 52/54, Warszawa ul. Wawelska 52/ Warszawa Strona 1 z 43

2 Spis treści 1 SŁOWO WSTĘPNE MINISTERSTWO ŚRODOWISKA ZADANIA I DZIAŁALNOŚĆ EKOLOGICZNE PODSTAWY DZIAŁANIA MINISTERSTWA ŚRODOWISKA ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKOWE W MINISTERSTWIE ŚRODOWISKA DOKUMENTACJA SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO KSIĘGA SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO (KSZŚ) UCZESTNICTWO PRACOWNIKÓW W SYSTEMIE EMAS DZIAŁANIA EMAS W OBSZARZE EDUKACJI AKCJE EDUKACYJNE SKIEROWANE DO PRACOWNIKÓW MŚ WSPÓŁPRACA Z POZARZĄDOWYMI ORGANIZACJAMI EKOLOGICZNYMI AKCJE I KAMPANIE EDUKACYJNE SKIEROWANE DO SPOŁECZEŃSTWA WYMAGANIA PRAWNE DOTYCZĄCE MINISTERSTWA ŚRODOWISKA ASPEKTY ŚRODOWISKOWE BEZPOŚREDNIE I POŚREDNIE BEZPOŚREDNIE ASPEKTY ŚRODOWISKOWE POŚREDNIE ASPEKTY ŚRODOWISKOWE WYNIKAJĄCE ZE STATUTOWEJ DZIAŁALNOŚCI MINISTERSTWA ŚRODOWISKA ASPEKTY ŚRODOWISKOWE POŚREDNIE Z TYTUŁU DZIAŁALNOŚCI DOSTAWCÓW NA RZECZ MŚ ORAZ INNYCH STRON FUNKCJONUJĄCYCH NA TERENIE MŚ (PODNAJEMCY, MIESZKAŃCY, GOŚCIE) CELE ZWIĄZANE Z ASPEKTAMI ŚRODOWISKOWYMI DANE ŚRODOWISKOWE ZA LATA 2007 DO KLUCZOWE WSKAŹNIKI W ZAKRESIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ KLUCZOWE WSKAŹNIKI EMISJI Z SAMOCHODÓW MŚ KLUCZOWE WSKAŹNIKI SUMARYCZNEGO ZUŻYCIA ENERGII WSKAŹNIKI ZUŻYCIA WODY WSKAŹNIKI GOSPODARKI ODPADAMI ZAPLECZE TECHNICZNE I MATERIAŁY ROBOCZE WSKAŹNIKI EFEKTYWNOŚCI MATERIAŁOWEJ EFEKTY WDROŻENIA SYSTEMU EMAS W MINISTERSTWIE ŚRODOWISKA KONTAKT W MINISTERSTWIE ŚRODOWISKA WAŻNOŚĆ DEKLARACJI ŚRODOWISKOWEJ SPIS RYSUNKÓW SPIS TABEL Strona 2 z 43

3 1 Słowo wstępne Szanowni Państwo, Od ponad kilkunastu lat, zarówno w Polsce, Unii Europejskiej, jak i na forum światowym podstawą działań jest zrównoważony rozwój. W ostatnich latach priorytetem stały się działania na rzecz rozwoju zielonej gospodarki: nowoczesnej, konkurencyjnej, niskoemisyjnej oraz warunkujących ją innowacyjnych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych. Ściśle związane jest to z działaniami na rzecz zmiany polityki produktowej, wzorców produkcji i konsumpcji, zrównoważonego wykorzystania surowców, w kierunku efektywnego korzystania z zasobów, do których poza surowcami zalicza się też: żywność, gleba woda, powietrze, biomasa i ekosystemy. Zakres tych działań kreśli wiodący dokument strategiczny UE: Europa Realizację postawionych celów strategicznych w obszarze środowiska wspiera zarówno szereg instrumentów prawnych, jak i dobrowolnych zobowiązań przedstawicieli sektora produkcyjnego, usługowego, administracji. Znacząco wpływają one na efektywność działań w zakresie ochrony środowiska i korzystania z jego zasobów. Instrumentem wspomagającym skuteczne i systemowe zarządzanie działalnością środowiskową wszelkiego typu instytucji są systemy zarządzania środowiskowego, a wśród nich wspólnotowy system ekozarządzania i audytu EMAS. Pomaga on organizacjom optymalizować procesy związane z ich działalnością, dzięki zmniejszeniu wpływu na środowisko i bardziej wydajnemu wykorzystaniu zasobów. Ministerstwo Środowiska, działając w określonych ramach prawnych, dostarcza wsparcia dla Rządu RP w zakresie działań na rzecz efektywnego korzystania ze środowiska, ochrony jego zasobów oraz wypełnienia zobowiązań unijnych i międzynarodowych. Wdrożenie w 2011 r. systemu zarządzania środowiskowego zgodnego z wymaganiami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1221/2009 i rejestracja Ministerstwa w systemie EMAS, są świadectwem, że w realizacji zadań statutowych istotne znaczenie ma ciągła poprawa skuteczności naszych działań proekologicznych. Chcemy przyczynić się do zwiększenia poszanowania zasobów w zakresie bezpośrednich aspektów środowiskowych m.in. poprzez redukcję zużycia papieru i energii w codziennym funkcjonowaniu Ministerstwa. Jednakże o wiele istotniejszą dla środowiska jest nasza działalność związana z tzw. pośrednimi aspektami środowiskowymi. W szczególności w zakresie rozwoju instrumentów polityczno-ekologicznych, które otwierają możliwości zrównoważonego rozwoju polskiej gospodarki. W ramach wdrożenia systemu ekozarządzania i audytu EMAS, zgodnie z przyjętą Polityką środowiskową Ministerstwa Środowiska, zostały ustanowione cele środowiskowe i zadania, umożliwiające ich osiągnięcie. W deklaracji środowiskowej za 2012 zostały przedstawione efekty naszej działalności. Mam nadzieję, że jej lektura przekona o słuszności działań podjętych przez Ministerstwo oraz skłoni do wdrożenia systemu zarządzania środowiskowego i rejestracji w EMAS Państwa organizacji. Strona 3 z 43

4 2 Ministerstwo Środowiska zadania i działalność Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko w Polsce i na świecie oraz wpływa na długofalowy, realizowany z poszanowaniem przyrody i praw człowieka rozwój kraju tak, aby uwzględnić potrzeby zarówno współcześnie żyjących ludzi, jak i przyszłych pokoleń. MISJA Ministerstwo Środowiska jest nowoczesną, profesjonalną, darzoną zaufaniem społecznym instytucją, racjonalnie zarządzającą zasobami naturalnymi, dbającą o edukację ekologiczną społeczeństwa oraz otwartą na współpracę w zakresie ochrony środowiska. WIZJA Podstawy prawne działania Ministerstwo Środowiska jest urzędem administracji rządowej powołanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 października 1999 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Środowiska (Dz. U. Nr 91, poz. 1017) do obsługi ministra właściwego do spraw środowiska i gospodarki wodnej. Status prawny Statut Ministerstwa określa zarządzenie Nr 25 Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 kwietnia 2012 roku, w sprawie nadania statutu Ministerstwu Środowiska (M.P. z 2012 r., poz. 202). Zakres działania System ekozarządzania i audytu EMAS obejmuje działalność Ministerstwa Środowiska jako urzędu administracji rządowej, zapewniającego obsługę ministra właściwego ds. środowiska i gospodarki wodnej oraz infrastrukturę stanowiącą zaplecze organizacyjno-techniczne do Strona 4 z 43

5 realizacji zadań ministra 1). System ten obejmuje również świadczenie usługi podnajmu powierzchni biurowej w w/w budynku. Minister Środowiska kształtuje politykę zrównoważonego rozwoju kraju uwzględniając traktaty, konwencje i umowy międzynarodowe poprzez: inicjowanie, przygotowywanie i realizację polityki ekologicznej, dokumentów strategicznych oraz regulacji prawnych, kształtowanie instrumentów ekonomicznych z zakresu ochrony, kształtowania i korzystania ze środowiska w tym ustalanie zasad finansowania i wspierania przedsięwzięć, wydawanie rozporządzeń i zarządzeń, współdziałanie z podległymi i nadzorowanymi jednostkami resortowymi. Zakres działania Ministra Środowiska obejmuje dwa działy administracji rządowej: środowisko i gospodarka wodna, w tym zagadnienia związane z: kształtowaniem, ochroną i racjonalnym wykorzystaniem środowiska, w tym zasobów wodnych, geologicznych, przyrodniczych i leśnych, gospodarką odpadami, jakością powietrza i zmianami klimatu, systemem obszarów chronionych przyrody (parki narodowe, krajobrazowe, NATURA 2000 i inne), edukacją ekologiczną. Schemat podziału kompetencji w kierownictwie MŚ przedstawia rysunek 1, natomiast lokalizację (obrys i położenie) Ministerstwa Środowiska na mapie przedstawia rysunek 2. 1) Budynek w Warszawie przy ul. Wawelskiej 52/54, wpisany do księgi wieczystej pod numerem Budynek jest położony na działce nr 88 z obrębu , zabudowanej o obszarze 8998 m 2 znajdującej się na terenie gminy Centrum Dzielnicy Warszawa Ochota. Właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa, a decyzją Burmistrza dzielnicy - gminy Warszawa Ochota z dnia r. została przekazana w zarząd Ministerstwa Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, na czas nieokreślony. Aktualnie nieruchomością zarządza Ministerstwo Środowiska jako następca prawny MOŚZNiL. Strona 5 z 43

6 Rysunek 1. Schemat podziału kompetencji w kierownictwie MŚ Strona 6 z 43

7 Strona 7 z 43

8 Szczegółowy zakres zadań Ministerstwa Środowiska, czyli komórek organizacyjnych wchodzących w jego skład, ustala zarządzenie nr 17 Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Środowiska. Komórki organizacyjne Ministerstwa Środowiska realizują zadania i prowadzą sprawy zgodnie z przypisanymi kompetencjami i obowiązującymi procedurami uwzględnionymi w zakresie systemu ekozarządzania i audytu EMAS. Rysunek 2. Obrys i położenie Ministerstwa Środowiska na mapie - lokalizacja przy ulicy Wawelskiej 52/54, Warszawa 2) Z przystanku Dworzec Centralny w Warszawie można dojechać do Ministerstwa Środowiska autobusem linii 175 i 512 w kierunku Portu Lotniczego. Należy wysiąść na przystanku Pomnik Lotnika na rogu ulicy Wawelskiej oraz Żwirki i Wigury. Budynek ministerstwa powstał w okresie międzywojennym - został oddany do użytku w 1936 roku. Teren, na którym zlokalizowany jest gmach Ministerstwa Środowiska obejmuje m². Powierzchnia użytkowa to około 20 tys.m², kubatura 102 tys. m 3. W części zabudowy przeznaczonej na cele mieszkalne, wynajmowanych jest 61 lokali mieszkalnych. 2) Źródło: Strona 8 z 43

9 Ze względu na fakt, iż budynek MŚ zajmowany jest nie tylko przez pracowników Ministerstwa, ale również przez pracowników innych jednostek organizacyjnych (m.in. GIOŚ, GDOŚ) oraz mieszkańców, trudno jest określić wskaźnik różnorodności biologicznej w rozumieniu Załącznika IV do rozporządzenia (WE) Nr 1221/2009. Zatrudnienie w Ministerstwie Środowiska na przestrzeni lat przedstawia tabela 1. Zatrudnienie w MŚ w latach Zatrudnienie [liczba etatów] DAAAAAAAAAAAAA Tabela 1. Zatrudnienie w Ministerstwie Środowiska na przestrzeni lat Ekologiczne podstawy działania Ministerstwa Środowiska Ministerstwo Środowiska jest zobowiązane do działań mających na celu ochronę środowiska, również poprzez zapewnienie, iż korzystanie z jego zasobów odbywa się w sposób uwzględniający potrzeby zarówno współcześnie żyjących ludzi, jak i przyszłych pokoleń. Chcemy, aby obywatele naszego kraju mogli żyć w środowisku wysokiej jakości, ale także aby tę jakość sami kształtowali jako uczestnicy globalnego ekosystemu. Dlatego w polityce ekologicznej państwa uwzględniamy kierunki wypracowywane nie tylko na poziomie krajowym, ale również europejskim i międzynarodowym. Dzisiejsze wyzwania w obszarze ochrony środowiska sprawiają, że w każdej działalności należy uwzględniać aspekty globalne tj. ochronę klimatu, dostępność zasobów naturalnych. Znaczenie ochrony środowiska wzrasta i ma wpływ na konkurencyjność organizacji. Dążąc do wzrostu konkurencyjności polskiej gospodarki kształtujemy tak zasady ochrony i korzystania ze środowiska, aby umożliwiać wzrost inwestycji i innowacyjności, a także zwiększenie miejsc pracy. Uwzględniając powyższe, Ministerstwo Środowiska w ramach wdrożonego systemu ekozarządzania i audytu EMAS ustanowiło Politykę środowiskową, w której zawarte zostały kluczowe zobowiązania, takie jak: ograniczanie emisji gazów cieplarnianych, kształtowanie krajowej gospodarki odpadami oraz redukcja ilości wytwarzanych odpadów w kraju, Strona 9 z 43

10 zwiększanie wykorzystania odnawialnych zasobów naturalnych, racjonalne gospodarowanie surowcami. W Polityce środowiskowej zawarto również cele dla działalności związanej z bezpośrednimi aspektami środowiskowymi, m.in.: ograniczanie zużycia papieru oraz stosowanie papieru pochodzącego z recyklingu, redukcję i optymalizację zużycia energii, redukcję i optymalizację zużycia mediów. Polityka środowiskowa jest publikowana na stronie internetowej Ministerstwa Środowiska (zakładka Ministerstwo, podzakładka EMAS w MŚ). Strona 10 z 43

11 Strona 11 z 43

12 4 Zarządzanie środowiskowe w Ministerstwie Środowiska System zarządzania środowiskowego zgodny z wymaganiami EMAS jest częścią składową ogólnego systemu zarządzania Ministerstwem Środowiska. W jego ramach zostały ustanowione zadania i odpowiedzialności w odniesieniu do spełniania przepisów oraz do dalszego rozwoju i doskonalenia. Stąd też aspekty środowiskowe zostały zidentyfikowane i ocenione dla wszystkich obszarów funkcjonowania Ministerstwa Środowiska. Wszyscy zatrudnieni mogą i aktywnie uczestniczą w działalności na rzecz ochrony środowiska. Odpowiedzialność za system zarządzania środowiskowego spoczywa w rękach Dyrektora Generalnego Ministerstwa Środowiska, który formułuje wytyczne dla ustanawiania celów środowiskowych oraz dla dalszego rozwoju systemu ekozarządzania i audytu zgodnego z wymaganiami rozporządzenia EMAS. Natomiast za koordynację funkcjonowania systemu ekozarządzania zgodnie z wymaganiami EMAS odpowiada Pełnomocnik Dyrektora Generalnego ds. SZŚ Pani Małgorzata Wybacz oraz Zastępca Pełnomocnika Dyrektora Generalnego ds. SZŚ Pani Emilia Konopka. Przy podejmowaniu i realizacji swoich zadań Pani Pełnomocnik i Zastępca Pełnomocnika są wspierane przez Zespół ds. zarządzania środowiskowego oraz Zespół EKO, członkowie którego aktywnie uczestniczyli we wdrażaniu wymagań systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska. Wspólnie z Zespołem Pełnomocnik ds. SZŚ oraz Zastępca Pełnomocnika ds. SZŚ podejmują działania w zakresie funkcjonowania systemu zarządzania środowiskowego. Jednocześnie Pełnomocnik, jak również jego Zastępca są osobami uprawnionymi do prowadzenia dialogu dotyczącego działań środowiskowych wynikających z systemu EMAS z zainteresowanymi stronami. Umocowanie Pełnomocnika ds. SZŚ zostało przedstawione na rysunku 3. Łączniki pomiędzy głównymi stanowiskami symbolizują najważniejsze powiązania komunikacyjne. Rysunek 3. Schemat organizacyjny EMAS w MŚ Pełnomocnik ds. SZŚ lub jego Zastępca informuje Najwyższe Kierownictwo o skuteczności działania systemu zarządzania środowiskowego minimum 2 razy w roku. Strona 12 z 43

13 5 Dokumentacja systemu zarządzania środowiskowego Księga Systemu Zarządzania Środowiskowego (KSZŚ) W Księdze SZŚ został opisany nasz system zarządzania środowiskowego (SZŚ). Księga przywołuje dokumenty, w których zostały uszczegółowione zakresy uprawnień i obowiązków pracowników Ministerstwa. W celu doprecyzowania uregulowań obowiązujących w systemie zarządzania środowiskowego, w Księdze SZŚ zawarto procedury postępowania lub też informacje o odrębnie ustanowionych procedurach i instrukcjach zgodnie z wymaganiami EMAS. Te odrębne procedury dotyczą takich elementów systemu zarządzania środowiskowego jak np. gospodarka odpadami, postępowanie w sytuacjach awaryjnych, aspekty środowiskowe, wymagania prawne itp. Hierarchię dokumentacji systemu ekozarządzania i audytu EMAS w Ministerstwie Środowiska przedstawia rysunek 4. Dla pracowników MŚ opracowany został poradnik, będący przewodnikiem po systemie ekozarządzania i audytu EMAS. Ponadto, w ramach popularyzacji systemu EMAS, przygotowano poradnik dla jednostek administracji rządowej, którego zadaniem jest pomoc w zrozumieniu wymagań systemu ekozarządzania i audytu EMAS oraz w ewentualnym wdrożeniu systemu zarządzania środowiskowego w tych jednostkach. Rysunek 4. Hierarchia dokumentacji systemu ekozarządzania i audytu EMAS w MŚ Strona 13 z 43

14 6 Uczestnictwo pracowników w systemie EMAS W każdym systemie zarządzania główną rolę odgrywają pracownicy, którzy tworzą organizację. Bez ich udziału skuteczność zarządzania pozostaje pod wielkim znakiem zapytania. Zarządzanie środowiskowe ma tę szczególną cechę, że każdy jego element jest bliski każdemu uczestnikowi danej organizacji. Zapewne dlatego twórcy Rozporządzenia EMAS wśród wielu wymagań postawili na aktywne uczestnictwo członków organizacji w systemie EMAS. W Ministerstwie Środowiska od wielu lat promowane są działania proekologiczne, które inicjowane są zarówno przez kierownictwo jak i pracowników. Każdy doskonale zdaje sobie sprawę z roli, jaką odgrywa w tej szczególnej organizacji i podejmuje dobrowolnie codzienny wysiłek, aby dołożyć cegiełkę do ochrony środowiska. Wprowadzenie do codziennej pracy elektronicznego systemu obiegu dokumentów, drukowanie dwustronne, stosowanie papieru pochodzącego wyłącznie z recyklingu (100%), wyłączanie urządzeń z trybu czuwania, gdy są niepotrzebne oraz coraz dokładniejsza segregacja odpadów to tylko niektóre dowody na ciągle rosnącą świadomość ekologiczną i zaangażowanie naszych pracowników. Najwyższe kierownictwo wspiera codzienne działania, a w sprawach wymagających dużych nakładów finansowych ustanawia programy środowiskowe. Jeden z większych projektów to zaplanowana do 2013 roku termomodernizacja budynku Ministerstwa Środowiska, mająca na celu redukcję zużycia energii oraz oszczędności finansowe, w wyniku doboru najbardziej optymalnych rozwiązań w oparciu o przeprowadzony audyt energetyczny budynku. 7 Działania EMAS w obszarze edukacji Rozwój osobisty i wykształcenie są siłą napędową społeczeństwa. Świadomi, zmotywowani obywatele stanowią podstawę skutecznej realizacji polityki ekologicznej państwa. Dlatego zwiększanie wiedzy i podniesienie świadomości środowiskowej jest celem Ministerstwa Środowiska. Cel ten jest realizowany poprzez rozmaite działania, począwszy od jednorazowych akcji kierowanych do pracowników Ministerstwa Środowiska do zewnętrznych, szeroko zakrojonych kampanii oraz akcji informacyjnych i promocyjnych. 7.1 Akcje edukacyjne skierowane do pracowników MŚ Pod hasłem Zaczynamy od siebie w Ministerstwie Środowiska prowadzone są wewnętrzne akcje edukacyjne mające na celu promowanie dobrych nawyków wśród pracowników. Edukacja ekologiczna w pracy polega na wykorzystaniu niestandardowych metod zawierających element zaskoczenia. Akcje mają na celu promowanie i wymianę dobrych praktyk w zakresie sposobu pracy w urzędach i firmach. Poprzez edukację ekologiczną, Ministerstwo Środowiska chce obudzić w społeczeństwie ducha poszanowania środowiska naturalnego. Chcąc być wiarygodnym edukatorem Ministerstwo daje dobry przykład. Poprzez wewnętrzne akcje edukacyjne podnoszona jest świadomość ekologiczna pracowników, promowane są ochrona środowiska oraz racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych. W oparciu o doświadczenia w tym zakresie, pracownicy MŚ przygotowali poradnik zawierający pomysły na edukacyjne akcje ekologiczne w miejscu pracy pt. Sukces to Twoje naturalne środowisko". Poradnik zawiera streszczenie akcji proekologicznych podejmowanych przez Strona 14 z 43

15 Ministerstwo Środowiska. Jednym z jego celów jest inspirowanie pracowników Ministerstwa Środowiska do dalszych działań. Uchwyceni na oszczędzaniu - edukacyjny film o pracownikach Ministerstwa Środowiska zawierający zestaw dobrych praktyk dotyczących oszczędzania zasobów m.in.: segregowania odpadów, gotowania wody, wyłączania monitorów i światła podczas wychodzenia z pokoju. Osiągnięte rezultaty: wzrost świadomości ekologicznej pracowników Ministerstwa Środowiska w zakresie oszczędzania zasobów w pracy realne oszczędności, jeśli przynajmniej kilku pracowników podejmie drobny wysiłek oszczędzania, wzorując się na kolegach 7.2 Współpraca z pozarządowymi organizacjami ekologicznymi Strona 15 z 43

16 Cel: podniesienie poziomu wiedzy społeczeństwa nt. środowiskowych priorytetów polskiej prezydencji tj. efektywnego wykorzystywania zasobów zapobiegania zmianom klimatu oraz adaptacji do tych zmian ochrony różnorodności biologicznej W 2011 r. Ministerstwo Środowiska ogłosiło po raz drugi otwarty konkurs ofert na realizację zadania publicznego pn. Środowiskowe priorytety polskiej prezydencji. Konkurs stanowił element kampanii informacyjno-promocyjnej Ministerstwa Środowiska prowadzonej w ramach przewodnictwa Polski w Radzie Unii Europejskiej. Spośród 24 ofert, które złożyły 23 uprawnione organizacje, wsparcie finansowe uzyskało 5 organizacji. Wszystkie przedstawione działania przyczyniły się do poszerzenia wiedzy społeczeństwa na temat środowiskowych priorytetów polskiej prezydencji. W 2012 r. Ministerstwo Środowiska przeznaczyło 100 tys. zł na dotacje dla organizacji na przeprowadzenie zadania pn. Aktywna edukacja dla zrównoważonego rozwoju Pakiet Gimnazjalny projekt edukacyjny z zakresu ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju. Celem zadania było wsparcie nauczycieli w planowaniu i realizacji gimnazjalnych projektów edukacyjnych o tematyce ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju, poprzez przygotowanie dla nich pakietu projektów. 7.3 Akcje i kampanie edukacyjne skierowane do społeczeństwa Poprzez edukację ekologiczną, Ministerstwo Środowiska dąży do zwiększania świadomości ekologicznej społeczeństwa, tym samym rozpropagowania prawidłowych wzorców konsumpcji i produkcji. Dlatego też niektóre akcje są zakrojone na szerszą skalę i wychodzą poza mury Ministerstwa Środowiska. Strona 16 z 43

17 Akcja edukacyjna Wakacyjny poradnik realizowana przez Departament Edukacji Ekologicznej w 2010 r. (obecnie Departament Informacji o Środowisku) nakłaniała do przyjęcia aktywnej postawy proekologicznej przez turystów. Ministerstwo Środowiska opracowało i wydało broszurę Podczas wakacji bądź ambasadorem dobrych nawyków, zawierającą praktyczne porady dotyczące zmniejszania naszego negatywnego wpływu - jako turystów - na środowisko miejsc, w których wypoczywamy. W 2010 roku Ministerstwo Środowiska zrealizowało cztery duże kampanie ogólnopolskie: Nie zaśmiecaj swojego sumienia - kampania ta skierowana była do mieszkańców Polski z wsi i małych miasteczek, głównie kobiet z wykształceniem podstawowym i średnim w wieku lat. Spoty telewizyjne obejrzało 34 mln Polaków. Różnorodność biologiczna - rok 2010 został ogłoszony Międzynarodowym Rokiem Różnorodności Biologicznej, w ramach którego zorganizowane zostały: konkurs fotograficzny - zwycięskie prace weszły w skład wystawy, która była prezentowana w wielu miastach Polski. udział w Green Week-u w Brukseli, happening przy współpracy z Komisją Europejską oraz Ogrodem Zoologicznym w Warszawie, kampania outdoorowa wraz z dwoma happeningami w Sopocie i Władysławowie na Pomorzu, gra internetowa Kamuflaż oraz pakiet materiałów informacyjno-promocyjnych, konkurs skierowany do organizacji pozarządowych, parków narodowych i krajobrazowych na przeprowadzenie akcji edukacyjnej nt. bioróżnorodności. Strona 17 z 43

18 Daj się ponieść - była to kampania internetowa dotycząca zrównoważonych zakupów, skierowana do zamożnych kobiet. Składała się z działań na stronie internetowej, kampanii, reklam sieciowych i specjalnego profilu na facebooku. Twarzą kampanii była aktorka Olga Bończyk. Projektantka Ewa Jagielska-Żak przygotowała specjalne torby wielokrotnego użytku. Każdy z tematów kampanii był ilustrowany animacją z udziałem Olgi Bończyk i opisem merytorycznym. Europejski Tydzień Zrównoważonego Transportu - celem kampanii było przekonanie kierowców o negatywnym wpływie jazdy samochodem osobowym na krótkich dystansach na ich zdrowie i stan finansów oraz zachęcenie do korzystania z komunikacji miejskiej, rowerów i chodzenia piechotą. Pod hasłem Oszczędź sobie i środowisku. Spalaj kalorie, a nie benzynę przeprowadzono ogólnopolską kampanię radiową polegającą na emisji spotów radiowych oraz konkursach na antenie sieci radia Złote Przeboje. Hasło było też motywem przewodnim emitowanych na dworcach kolejowych spotów dźwiękowych, rozlepianych w miastach plakatów oraz naklejek umieszczonych na taborze komunikacji miejskiej. Strona 18 z 43

19 Zrealizowano konkursy dla dzieci, takie jak: Bohaterskie Skrzatki Segregują Odpadki, Rzeźba nie musi być z marmuru oraz Wesołe śmieci, w których udział wzięło ponad 30 tys. dzieci i młodzieży w wieku od 3 do 15 lat. W ramach edukacji bezpośredniej, Ministerstwo Środowiska uczestniczyło m.in. w Dniu Ziemi, Dniu Dziecka, Pikniku z Klimatem Światowym, Dniu Ochrony Środowiska oraz Pikniku Naukowym. Prowadzone działania eventowe mają na celu przybliżenie polskiemu społeczeństwu treści związanych z ochroną przyrody poprzez bezpośrednie zaangażowanie uczestników. W 2011 r. kontynuowano akcję Daj się ponieść i Europejski Tydzień Zrównoważonego Transportu oraz zainicjowano kolejne kampanie: Zakręć kran - kampania internetowa zachęcająca do ochrony klimatu Ziemi oraz zasobów naturalnych. Kampania, prowadzona na stronie internetowej, Facebooku (profil i konkurs), w wyszukiwarkach i sieciach kontekstowych oraz na forach i portalach internetowych, zdobyła rzesze fanów. Podczas akcji plenerowej bohaterowie kampanii tj. Drużyna AAA+ namawiali do zmiany codziennych nawyków oraz informowali o działaniach środowiskowych. Film z udziałem wiewiórki, jednego z członków drużyny, widziało ponad 150 tys. internautów. Strona 19 z 43

20 Europejski Tydzień Zrównoważonego Transportu - celem kampanii było przekonanie kierowców o negatywnym wpływie jazdy samochodem osobowym na krótkich dystansach na ich zdrowie i stan finansów oraz zachęcenie do korzystania z komunikacji miejskiej, rowerów i chodzenia piechotą. Pod hasłem Wybierz wygodną alternatywę! Nie warto zamykać się w samochodzie! przeprowadzono ogólnopolską kampanię, w ramach której zorganizowano: kampanię radiową - spoty radiowe, konkursy, wywiady z gwiazdami oraz audycje z ekspertami można było usłyszeć w Radiu ZET, w radiu Planeta FM oraz w Antyradiu; kampanię internetową w ramach kampanii powstały trzy firmy wiralowe, które zostały umieszczone na specjalnie utworzonej stronie internetowej kampanii oraz na YouTube, kampania była także promowana na Facebook u Ministerstwa Środowiska, naklejki na autobusy i tramwaje oraz plakaty rozwieszone w miastach biorących udział w kampanii. Strona 20 z 43

21 W roku 2012 zrealizowano następujące kampanie edukacyjne: Nasze śmieci to kampania społeczna o charakterze informacyjnym, promującą właściwe postępowanie z odpadami. Jej celem było poinformowanie społeczeństwa o ustawowej zmianie zasad gospodarowania odpadami w gminach, która zacznie obowiązywać mieszkańców od lipca 2013 r. Kampania o zasięgu ogólnopolskim skierowana była do mieszkańców wsi i małych miast (do 50 tys. mieszkańców), o wykształceniu podstawowym, zawodowym i średnim. Kampania była realizowana w telewizji i radiu poprzez standardową reklamę oraz działania Idea placement. Dodatkowo uruchomiono stronę internetową dedykowaną kampanii (naszesmieci.pl). Ogólnopolska kampania edukacyjna nt. Zmian klimatu i redukcji emisji gazów cieplarnianych Celem kampanii było zachęcenie mieszkańców Polski do oszczędzania energii w gospodarstwach domowych. Kampania przekonywała Polaków, że oszczędzając energię oszczędzają pieniądze i środowisko. W humorystyczny i lekki sposób pokazywała, że to bardzo proste wystarczy włączanie funkcji stand-by w telewizorach, komputerach, konsolach do gry. W ten sposób przyczyniamy się do poprawy stanu środowiska w którym żyjemy, chronimy własne zdrowie oraz poprawiamy jakość naszego życia. Kampania rozpoczęła się 1 października 2012 r. emisją spotów w ogólnopolskich stacjach telewizyjnych oraz na kanałach tematycznych. Komponentowi telewizyjnemu towarzyszyła kampania internetowa, na którą składała się m.in. strona internetowa (http://oszczedzamenergie.pl) oraz działania na portalach społecznościowych - Facebook i Pinterest oraz forach. Kampania telewizyjna dotarła do 93,4% grupy celowej (taki procent przynajmniej raz widziało spot telewizyjny kampanii) grupa ta liczy w sumie osób. Przynajmniej cztery razy spot widziało 81,4% grupy celowej ( osób). Zasięg kampanii internetowej, liczony jako Strona 21 z 43

22 liczba unikalnych użytkowników wyniósł , natomiast liczony jako szacowane procentowe dotarcie do grupy docelowej - 82%. Europejski Tydzień Zrównoważonego Transportu - celem kampanii było przekonanie kierowców do racjonalnego, korzystania z samochodów osobowych, tzn. zgodnego z zasadami ekojazdy, a także rezygnacji z jazdy samochodem gdy to tylko możliwe na rzecz komunikacji miejskiej. Pod hasłem Zostań ekojeźdźcem. Oszczędź na paliwie 1000 zł rocznie! we wrześniu 2012 r. przeprowadzono ogólnopolską kampanię radiową, w ramach której wyemitowano spoty radiowe, zorganizowano konkursy dla radiosłuchaczy, przeprowadzono wywiady z ekspertami, z których radiosłuchacze mogli dowiedzieć się jak bezpiecznie poruszać się po drodze. Kampanię w radiu usłyszało ok. 91% grupy docelowej tj osób. Co najmniej jeden raz kampanię w radiu słyszało osób z całej populacji. Uzupełnieniem i wzmocnieniem kampanii radiowej była kampania internetowa, w ramach której m.in. powstała strona internetowa zawierająca: filmy instruktażowe z Mają Włoszczowską, która edukowała użytkowników nt. najważniejszych zasad ekojazdy, symulator ekojazdy. Kampania była promowana na profilu MŚ na portalu społecznościowym Facebook. Z kampanią w internecie miało kontakt ok unikalnych użytkowników. Oprócz tego, na ulice 8 miast wyjechały autobusy i tramwaje oklejone bohaterami akcji namawiającymi kierowców do ekologicznej jazdy. Spośród ponad grupy docelowej kampanii dziennie ok osób widziało reklamę na środkach transportu publicznego. Strona 22 z 43

23 Rozwój i promocja prowadzonej przez Ministerstwo strony dla dzieci i nauczycieli. Ekoszyk - ekologia jest w modzie - ogólnopolska kampania internetowa dotycząca zrównoważonych zakupów, skierowana do kobiet. Kampania składała się z działań na Facebooku, reklamy adwords, współpracy z blogerami oraz działań realizowanych poprzez serwis (nowe artykuły w serwisie). Jednym z elementów kampanii był konkurs dla internautów pt. Jak na co dzień żyć ekologicznie, w którym nagrodą była sesja zdjęciowa z Mariuszem Czerkawskim. W 2012 r. kontynuowane były działania mające na celu rozwój i promocję strony dla dzieci (http://dzieci.mos.gov.pl) Działania skierowane były do nauczycieli gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Dzięki promocji strony, we wrześniu 2012 r. odwiedziło ją osób, co spowodowało 213,63% wzrost odwiedzin. W ramach działań powstały dwie multimedialne gry edukacyjne dla dzieci dostosowane do urządzeń mobilnych, tj. Kapitan Dyzio przeznaczona dla dzieci w wieku 4-6 lat, Poznaj E-Dżula dla dzieci w wieku 7-11 lat oraz pakiet 18 multimedialnych gier i zabaw edukacyjnych Flash, które będą systematycznie udostępniane w 2013 r. W ramach projektu prowadzono także 8 mini-konkursów dla dzieci. Zamieszczano nowe artykuły, informacje, galerie oraz scenariusze pomocne w realizacji gimnazjalnych projektów edukacyjnych o tematyce ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju, które powstały w ramach zlecenia zadania publicznego zleconego organizacjom pozarządowym. Strona 23 z 43

24 Celem realizacji akcji edukacyjnych i kampanii jest wzrost świadomości ekologicznej Polaków oraz zmiana ich zachowań na bardziej przyjazne środowisku. Ponadto, w ramach otwartego konkursu ofert dla pozarządowych organizacji ekologicznych Ministerstwo Środowiska przeznaczyło 100 tys. zł dotacji na przeprowadzenie akcji edukacyjnych dla pracowników urzędów oraz przedsiębiorców i ich pracowników, dotyczących promocji zasad zrównoważonego rozwoju w miejscu pracy. Aby umożliwić monitorowanie skuteczności prowadzonych działań w zakresie edukacji ekologicznej (projekty ekologiczne, w tym ogólnopolskie kampanie społeczne) oraz w celu uchwycenia zmian postaw i zachowań Polaków w odniesieniu do środowiska na przestrzeni kolejnych lat, Ministerstwo Środowiska uruchomiło w 2011 r. nowy wieloletni program badawczy pn. Badanie świadomości i zachowań ekologicznych mieszkańców Polski. Program został zainicjowany w 2011 r. pogłębionym badaniem (badanie eksploracyjne). Następne pomiary (badania trackingowe) planowane są do realizacji corocznie, co umożliwić ma śledzenie dynamiki i programowanie działań, nie tylko w zakresie edukacji ekologicznej, w oparciu o uzyskane dane. Szczegółowe informacje odnośnie działań edukacyjnych dostępne są na stronie internetowej pod adresem: W 2012 r., zostały przeprowadzone badania pn. Edukacja dla zrównoważonego rozwoju w opiniach nauczycieli oraz Ekspertyza dotycząca edukacji dla zrównoważonego rozwoju w Polsce, dzięki którym mogliśmy zdiagnozować stan edukacji dla zrównoważonego rozwoju w Polsce oraz poznać opinię nauczycieli z wybranych szkół. 8 Wymagania prawne dotyczące Ministerstwa Środowiska Rozporządzenie EMAS wymaga, jako minimum, spełniania wszystkich środowiskowych wymagań prawnych, które dotyczą działalności organizacji. Wymaganiami zewnętrznymi dla Ministerstwa Środowiska są w szczególności przepisy prawa, jak również rozporządzenia i normy, które legły u podstaw budowy systemu zarządzania środowiskowego. Podczas wdrażania SZŚ zostały jednoznacznie zidentyfikowane wymagania prawne, które dotyczą naszego ministerstwa. Na tej podstawie stworzony został Rejestr wymagań prawnych i innych dotyczących funkcjonowania MŚ, składający się z dwóch części A i B. Część A dotyczy ram prawnych wyższego rzędu określających bezpośrednią działalność Ministerstwa Środowiska, część B zawiera wymagania lokalne ochrony środowiska włącznie z pozwoleniami i umowami, których realizacja wpływa lub może wpływać na stan środowiska. Dotrzymywanie wymagań prawnych i innych jest sprawdzane co najmniej 2 razy w roku, a wyniki każdorazowo prezentowane są na Przeglądzie zarządzania, podczas którego najwyższe kierownictwo jest informowane o statusie zgodności naszych działań z literą prawa w zakresie ochrony środowiska. Ponadto, wdrożyliśmy, utrzymujemy i rozwijamy narzędzie nadzoru nad systemem zarządzania środowiskowego, jakim jest program audytów wewnętrznych. W ramach audytów, nasi wewnętrzni audytorzy sprawdzają stan realizacji wymagań prawnych oraz skuteczność wewnętrznego nadzoru nad statusem działań korygujących, zapobiegawczych i doskonalących. Poniżej podajemy kilka z ważniejszych wymagań prawnych dotyczących Ministerstwa Środowiska: Strona 24 z 43

25 Do ogrzewania budynku MŚ wykorzystujemy ciepło generowane przez kotłownię opalaną gazem ziemnym. Ze względu na moc zainstalowanych źródeł ciepła jesteśmy zobowiązani do składania do marszałka województwa oraz WIOŚ informacji o rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza. Proces ten jest skutecznie nadzorowany. Działalność MŚ powoduje generowanie odpadów. Rodzaj i ilość wytwarzanych odpadów wymaga posiadania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi (decyzja nr 603/OŚ/2011 z dnia 4 lipca 2011 r., ważna do r.). Złożyliśmy także, zgodnie z wymaganiami prawnymi, informację o wytwarzanych odpadach innych niż niebezpieczne (za rok 2012 pismem z dnia 13 marca 2013 r.). Wszystkie odpady regulowane pozwoleniami i przepisami nakazującymi prowadzenie ewidencji, są dokładnie monitorowane ze względu na ilość i rodzaj wytwarzanych odpadów - poprzez Karty Przekazania Odpadów i Karty Ewidencji Odpadów. Woda na cele socjalne pochodzi z sieci wodociągowej oraz częściowo ze studni oligoceńskiej. Dlatego też zobowiązani jesteśmy do posiadania pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych (decyzja nr 1054/OŚ/2005 na pobór wody oligoceńskiej). Nasze pozwolenie jest ważne do roku. W zakresie poboru wody wodociągowej Ministerstwo Środowiska ma podpisaną z Miejskim Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawa S.A., umowę nr /001/2/10 o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. 9 Aspekty środowiskowe bezpośrednie i pośrednie Przeprowadziliśmy przegląd zarówno aspektów środowiskowych bezpośrednich jak i pośrednich oraz dokonaliśmy oceny ich wpływu na środowisko. Ocena opiera się na kryteriach wypracowanych specjalnie do naszej specyfiki. Działalność Ministerstwa Środowiska jest wyjątkowa ze względu na duży obszar pośrednich aspektów środowiskowych, związanych z oddziaływaniem na całe społeczeństwo. 9.1 Bezpośrednie aspekty środowiskowe Ministerstwo Środowiska jest także uczestnikiem życia w środowisku, o którego stan nieustannie zabiega. Dlatego sami podejmujemy wiele różnych przedsięwzięć, mających zoptymalizować nasze współistnienie z przyrodą. W działalności bezpośredniej zidentyfikowaliśmy aspekty środowiskowe, na które mamy i możemy mieć wpływ poprzez zmiany w naszym codziennym postępowaniu, a także poprzez planowanie większych zmian, np. w zakresie infrastruktury. Niezmiernie ważnym aspektem środowiskowym jest zużycie energii pod każdą postacią. Zużywamy energię elektryczną oraz energię pochodzącą ze spalania gazu ziemnego. Ogrzewanie budynku Ministerstwa Środowiska w naszych warunkach klimatycznych jest dużym wyzwaniem, zarówno finansowym jak i w zakresie zużycia zasobów. Nie było więc dla nas zaskoczeniem, gdy po zastosowaniu wypracowanej przez nas metody oceny aspektów, zużycie energii stało się znaczącym aspektem środowiskowym. Zużycie papieru jest także znaczącym aspektem środowiskowym. Ilość spraw do rozpatrzenia i będących w gestii Ministerstwa Środowiska ciągle rośnie. Wiele działań staramy się prowadzić w oparciu o elektroniczne nośniki informacji z wykorzystaniem elektronicznego system obiegu dokumentów. Jednakże w międzyresortowej części procesu legislacyjnego na razie nie sposób wykluczyć wersji papierowych. Jeszcze nie nadszedł czas na ogólne uznawanie elektronicznej Strona 25 z 43

26 wymiany informacji za absolutnie jednoznacznie potwierdzające dokonanie czynności prawnych. Naszym sposobem na ograniczanie wpływu w zakresie zużycia papieru jest wdrożenie elektronicznego systemu obiegu dokumentów oraz korzystanie z papieru pochodzącego w 100% z recyklingu. Zgodnie z naszą procedurą, wyznaczyliśmy 2 grupy znaczących bezpośrednich aspektów środowiskowych: pierwsza grupa to aspekty środowiskowe, które uzyskały 5-6 punktów, w takim przypadku aspekt środowiskowy musi być nadzorowany w ramach sterowania operacyjnego, druga grupa to aspekty środowiskowe, które uzyskały 7-9 punktów, w takim przypadku aspekt środowiskowy musi być poddany redukcji oraz nadzorowany w ramach sterowania operacyjnego (oznaczono w poniższym zestawieniu kolorem czerwonym). W obszarze tych aspektów koncentrujemy nasze działania dążąc do minimalizacji negatywnego oddziaływania na środowisko. Najważniejsze obszary w bezpośredniej działalności w gmachu Ministerstwa Środowiska, są związane ze zidentyfikowanymi, niżej wymienionymi znaczącymi bezpośrednimi aspektami środowiskowymi: Wytwarzanie odpadów papieru i tektury WPŁYW: zużycie/uszczuplenie odnawialnych zasobów naturalnych, oddziaływanie wizualne. Wytwarzanie odpadów z tworzyw sztucznych WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, oddziaływanie wizualne. Wytwarzanie odpadów ze szkła WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, oddziaływanie wizualne. Wytwarzanie odpadów opakowań zawierających substancje niebezpieczne WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, oddziaływanie wizualne. Wytwarzanie odpadów w postaci pustych pojemników ciśnieniowych WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, oddziaływanie wizualne. Wytwarzanie odpadowych sorbentów i tkanin zawierających substancje niebezpieczne WPŁYW: zanieczyszczenie gruntów, oddziaływanie wizualne. Wytwarzanie zużytych urządzeń zawierających freony (zużyte lodówki) WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, oddziaływanie wizualne. Wytwarzanie zużytych urządzeń zawierających substancje niebezpieczne (np. lampy fluorescencyjne) WPŁYW: zanieczyszczenie gruntów, oddziaływanie wizualne. Zużycie wody wodociągowej WPŁYW: zużycie/uszczuplenie odnawialnych zasobów naturalnych. Zużycie wody oligoceńskiej WPŁYW: zużycie/uszczuplenie odnawialnych zasobów naturalnych. Zużycie energii elektrycznej WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych. Zużycie gazu ziemnego WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, zanieczyszczenie powietrza. Strona 26 z 43

27 Zużycie paliwa podczas wyjazdów służbowych samochodem WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, zanieczyszczenie powietrza. Zużycie papieru (kwalifikuje się do pierwszej grupy aspektów środowiskowych, jednakże działania w tym obszarze mają duży potencjał oddziaływania na świadomość ekologiczną oraz na zmniejszenie presji na środowisko, w związku z powyższym zakwalifikowano go do aspektów z grupy ustalania celów) WPŁYW: zużycie/uszczuplenie odnawialnych zasobów naturalnych, niszczenie fauny i/lub flory. Emisje do powietrza z pojazdów MŚ WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, zanieczyszczenie powietrza. Emisje do powietrza z kotłowni gazowej WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, zanieczyszczenie powietrza. Odpady popożarowe WPŁYW: zanieczyszczenie gruntów, oddziaływanie wizualne. Przedostanie się zanieczyszczeń/ bakterii do wody oligoceńskiej WPŁYW: Zanieczyszczenie lub obniżenie jakości wód otwartych i podziemnych. Emisje czynnika chłodniczego WPŁYW: zanieczyszczenie powietrza, niszczenie warstwy ozonowej. Do oceny bezpośrednich aspektów środowiskowych zastosowano następujące kryteria: wymagania prawne, znaczenie dla zainteresowanych stron i pracowników organizacji, ryzyko spowodowania szkód w środowisku. 9.2 Pośrednie aspekty środowiskowe wynikające ze statutowej działalności Ministerstwa Środowiska Polityka środowiskowa MŚ jest w dużej mierze realizowana poprzez ustanawianie wymagań prawnych w obszarze ochrony, kształtowania i korzystania ze środowiska, które dotyczą całego kraju oraz poprzez prowadzenie działań edukacyjnych. Należy jednak zauważyć, że Ministerstwo Środowiska jest tylko jednym z ogniw pośrednich w kształtowaniu wymagań prawnych oraz postaw prośrodowiskowych w społeczeństwie. Zanim nowe wymagania prawne lub ich zmiana zostaną wdrożone, trwa proces legislacyjny, prawo stanowi Sejm RP. Oznacza to, że ostateczna postać przepisów uchwalonych przez Sejm, podpisanych przez Prezydenta RP, może znacząco różnić się od wersji proponowanej przez Ministerstwo Środowiska. Jednakże, w kompetencjach ministra właściwego ds. środowiska i gospodarki wodnej pozostają kwestie regulowane rozporządzeniami, do których ma delegacje ustawowe. Dlatego zidentyfikowaliśmy i uwzględniliśmy w naszym systemie zarządzania środowiskowego zgodnym z wymaganiami rozporządzenia EMAS pośrednie aspekty środowiskowe, dokonując oceny ich znaczenia. Zgodnie z naszą procedurą, wyznaczyliśmy 2 grupy znaczących pośrednich aspektów środowiskowych: pierwsza grupa to aspekty środowiskowe, które uzyskały 7-9 punktów, w takim przypadku aspekt środowiskowy musi być nadzorowany w ramach sterowania operacyjnego, Strona 27 z 43

28 druga grupa to aspekty środowiskowe, które uzyskały punktów, w takim przypadku aspekt środowiskowy musi być poddany redukcji oraz nadzorowany w ramach sterowania operacyjnego (oznaczono w poniższym zestawieniu kolorem czerwonym). W obszarze tych aspektów istnieje największy potencjał pozytywnych efektów prośrodowiskowych. Najważniejsze obszary działań, na których będziemy skupiać wysiłki, są związane ze zidentyfikowanymi, niżej wymienionymi znaczącymi pośrednimi aspektami środowiskowymi: Emisje do powietrza CO 2 i gazów cieplarnianych WPŁYW: zanieczyszczenie powietrza, zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, oddziaływanie wizualne, niszczenie fauny i/lub flory, zmiany w ekosystemach. Emisje do powietrza SO 2, NO x i pyłów WPŁYW: zanieczyszczenie powietrza, zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, oddziaływanie wizualne, niszczenie fauny i/lub flory, zmiany w ekosystemach. Emisje do powietrza innych zanieczyszczeń (węglowodory, metale ciężkie itp.) WPŁYW: zanieczyszczenie powietrza, zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, oddziaływanie wizualne, niszczenie fauny i/lub flory, zmiany w ekosystemach. Wytwarzanie odpadów WPŁYW: zanieczyszczenie gruntów, oddziaływanie wizualne, niszczenie fauny i/lub flory, zmiany w ekosystemach. Emisje ścieków WPŁYW: zanieczyszczenie lub obniżenie jakości wód otwartych i podziemnych, oddziaływanie wizualne, niszczenie fauny i/lub flory, zmiany w ekosystemach. Zużycie/ ochrona zasobów wodnych WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, zmiany w ekosystemach. Zużycie innych zasobów np. kruszyw, minerałów, paliw kopalnych itd. WPŁYW: zużycie/ uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, niszczenie fauny i/lub flory, zmiany w ekosystemach. Zachowanie różnorodności biologicznej WPŁYW: poprawa jakości środowiska. Wykorzystanie odnawialnych zasobów energii WPŁYW: poprawa jakości środowiska. Do oceny pośrednich aspektów środowiskowych z tytułu statutowej działalności Ministerstwa Środowiska zastosowano następujące kryteria: wymagania prawne, zainteresowane strony, potencjał wpływu aspektu na środowisko, trend wpływu na stan środowiska. Strona 28 z 43

29 9.3 Aspekty środowiskowe pośrednie z tytułu działalności dostawców na rzecz MŚ oraz innych stron funkcjonujących na terenie MŚ (podnajemcy, mieszkańcy, goście) Ministerstwo Środowiska korzysta z usług różnych podmiotów w zakresie np. prac remontowobudowlanych, usług odbioru odpadów, utrzymywania porządku, usług serwisowych itp. Relacje te niosą ze sobą pośrednie oddziaływanie Ministerstwa na środowisko. W systemie EMAS zobowiązani jesteśmy do nadzorowania aspektów środowiskowych związanych także z tą działalnością. Stąd zidentyfikowaliśmy te aspekty i dokonaliśmy oceny ich znaczenia. Zgodnie z naszą procedurą, wyznaczyliśmy 2 grupy znaczących pośrednich aspektów środowiskowych: pierwsza grupa to aspekty środowiskowe, które uzyskały 5-6 punktów, w takim przypadku aspekt środowiskowy musi być nadzorowany w ramach sterowania operacyjnego, druga grupa to aspekty środowiskowe, które uzyskały 7-9 punktów, w takim przypadku aspekt środowiskowy musi być poddany redukcji oraz nadzorowany w ramach sterowania operacyjnego. W obszarze pośrednich aspektów środowiskowych z tytułu działalności dostawców towarów i usług, interesantów oraz podmiotów podnajmujących powierzchnię, zidentyfikowaliśmy następujące znaczące aspekty środowiskowe: Wytwarzanie odpadów w tym odpadów komunalnych WPŁYW: zużycie/uszczuplenie nieodnawialnych zasobów naturalnych, zanieczyszczenie gruntów, oddziaływanie wizualne. Do oceny pośrednich aspektów środowiskowych zastosowano następujące kryteria: wymagania prawne, znaczenie dla zainteresowanych stron i Ministerstwa Środowiska, ryzyko spowodowania szkód w środowisku. 10 Cele związane z aspektami środowiskowymi Cele strategiczne zostały sformułowane w misji i wizji oraz w Polityce środowiskowej Ministerstwa Środowiska. Na ich podstawie oraz w oparciu o znaczące aspekty środowiskowe zostały ustanowione operacyjne cele środowiskowe, które przedstawiono w tabeli 2. Strona 29 z 43

30 Obszar Cele Zadania Energia / Emisje Termomodernizacja budynku zmniejszająca zapotrzebowanie na energię (z uwzględnieniem sprawności całkowitej) o: - 66,69 % dla wariantu I, - 47,13 % dla wariantu II, - 44,92 % dla wariantu III, - 20,98 % dla wariantu IV. Wybrano wariant dodatkowy zmniejszający łączne zapotrzebowanie na energię pierwotną o 78 % (na podstawie.raportu z audytu energetycznego stanowiącego uzupełnienie do wniosku do NFOŚiGW sporządzonego przez Narodową Agencję Poszanowania Energii) Termomodernizacja budynku Ministerstwa Środowiska: Wykonanie projektu koncepcji systemu wentylacji i klimatyzacji - październik 2011 r. Wykonanie projektu wykonawczo-budowlanego do uzyskania pozwolenia na budowę wraz z niezbędnymi uzgodnieniami - styczeń 2012 r. Złożenie wniosku na sfinansowanie termomodernizacji budynku przez NFOŚiGW w określonym przez NFOŚiGW terminie naboru wniosków. Realizacja termomodernizacji budynku - grudzień 2014 r. Wykonanie analizy stopnia realizacji celu oraz oczekiwanych efektów r. [zadanie przesunięte do realizacji z roku 2013 r. na 2014] Obszar Cele Zadania Energia / Emisje Zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, poprawa efektywności energetycznej Realizacja projektów w ramach Krajowego systemu zielonych inwestycji (Green Investment Scheme GIS). Programy priorytetowe: zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej - grudzień 2012 r. biogazownie rolnicze - grudzień 2012 r. elektrociepłownie i ciepłownie na biomasę - grudzień 2012 r. budowa i przebudowa sieci elektroenergetycznych w celu połączenia odnawialnych źródeł energii wiatrowej - grudzień 2012 r. zarządzanie energią w budynkach wybranych podmiotów sektora finansów publicznych - grudzień 2012 r. Wykonanie analizy stopnia realizacji celu oraz oczekiwanych efektów - do 31 grudnia 2012 r. Stopień osiągnięcia celu Stan na dzień r.: Ilość rozpoczętych projektów 249 Ilość zakończonych projektów 67 Efekty ekologiczne oczekiwane do uzyskania w wyniku realizacji projektów lub programów, którym udzielono wsparcia finansowego do r.- redukcja/ograniczenie emisji CO 2 o ,17 Mg/r Strona 30 z 43

31 Obszar Cele Zadania Energia / Emisje Stopień osiągnięcia celu Podnoszenie świadomości ekologicznej Polaków w zakresie: efektywnego wykorzystywania zasobów, racjonalnego postępowania z odpadami, zapobiegania zmianom klimatu i adaptacji do zmian klimatu Realizacja projektów podnoszących świadomość ekologiczną różnych grup społecznych/ kształtujących pożądane zachowania: Kampania odpadowa Nie zaśmiecaj swojego sumienia - grudzień 2012 r. Kampania efektywne wykorzystanie zasobów - grudzień 2012 r. Europejski tydzień zrównoważonego transportu - grudzień 2012 r. Wykonanie analizy stopnia realizacji celu oraz oczekiwanych efektów - do 31 grudnia 2012 r. 1. Kampania Nie zaśmiecaj swojego sumienia składała sie z komponentu telewizyjnego i prasowego. Zasięg komponentu telewizyjnego: ok ; prasowego Zasięg kampanii edukacyjno-infrmacyjnej w Internecie nt. ochrony klimatu ziemi przez zmianę codziennych nawyków Zasięg ogólnopolskiej kampanii Europejski Tydzień Zrównoważonego Transportu osób. Tabela 2. Cele środowiskowe MŚ na okres walidacji Dane środowiskowe za lata 2007 do 2012 Dane z zakresu zużycia energii, ilości wytworzonych odpadów i zużycia wody odnoszą się do wszystkich pracowników Ministerstwa Środowiska pracujących w lokalizacji przy ulicy Wawelskiej 52/54 w Warszawie. Do wytworzenia energii grzewczej, używania urządzeń i instalacji jak również dla podróży samochodami służbowymi zużywane są podstawowe nośniki energii takie jak benzyna, gaz ziemny i sieciowy prąd elektryczny. W roku 2009 roku rozpoczęliśmy przygotowania do realizacji projektu termomodernizacji budynku Ministerstwa Środowiska, który powinien znacząco przyczynić się do obniżenia konsumpcji energii, a tym samym do redukcji emisji CO Kluczowe wskaźniki w zakresie efektywności energetycznej Kluczowe wskaźniki emisji z samochodów MŚ W tabeli 3 przedstawiono zużycie paliwa przez samochody służbowe MŚ. Dane wskazują, że zużycie paliwa zmalało o 77% w ciągu czterech ostatnich lat ( ). W przeliczeniu na 1 pracownika Ministerstwa Środowiska, wskaźnik pokazał redukcję zużycia litrów benzyny o 77,6%. W 2011 r. wskaźnik ten wzrósł o 3 %, co skutkowało wzrostem wskaźnika emisji CO 2 o 8,42 kg CO 2 /osobę. Wynikało to ze zwiększonej częstotliwości spotkań organizowanych przez MŚ w ramach realizacji zadań przewidzianych kalendarzem Przewodnictwa Polski w Radzie Unii Europejskiej (podczas prezydencji odbyło się w sumie 99 spotkań grup roboczych Rady UE, którym przewodniczyli polscy przedstawiciele, zorganizowano 90 spotkań krajowych Strona 31 z 43

32 i międzynarodowych oraz 8 konferencji stron konwencji międzynarodowych). W roku 2012 nastąpił wzrost wskaźnika zużycia litrów benzyny o ok. 10% w stosunku do roku 2011, co spowodowane było zwiększoną ilością spotkań organizowanych zarówno w Warszawie, jak i w innych miastach Polski, w których, ze względu na rangę spotkania, uczestniczyli przedstawiciele najwyższego kierownictwa Ministerstwa. Zużycie paliwa na podróże samochodami osobowymi MŚ w latach Dane wejściowe Paliwo - Benzyna Gazy cieplarniane Substancje szkodliwe Liczba zatrudnionych Na 1 pracownika J.m. Współczynnik przeliczeniowy 3) Litr kg CO g CO 2 / Litr kg CH 4 0,8 g CH 4 / Litr 53,03 36,14 15,53 11,92 12,24 13,55 kg N 2 O 0,03 g N 2 O/ Litr 1,99 1,35 0,58 0,45 0,46 0,51 kg SO 2 1,6 g SO 2 / Litr 106,06 72,28 31,06 23,81 24,48 27,09 kg NO x 1,5 g NO x / Litr 99,43 67,76 29,12 22,32 22,95 25,40 kg pyłu 0,18 g pyłu/ Litr 11,93 8,13 3,49 2,68 2,75 3,05 Osoba kg CO 2 /os ,64 303,99 121,04 86,58 95,00 106,23 Tabela 3. Zużycie paliwa przez samochody osobowe MŚ w latach Kluczowe wskaźniki sumarycznego zużycia energii Prąd elektryczny pozyskujemy z sieci energetycznej na mocy umowy o kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Energię cieplną wytwarzamy w kotłowni gazowej, a dostawy gazu ziemnego zostały również uregulowane umową o kompleksowym dostarczaniu paliwa gazowego. 3) Współczynniki przeliczeniowe przyjęte według GEMIS v4.6 (Global Emission Model for Integrated Systems) - dla samochodów osobowych z silnikiem benzynowym OTTO, źródło: Strona 32 z 43

33 W tabeli 4 zestawiono sumaryczne zużycie energii wyrażone we wspólnych jednostkach, w celu umożliwienia monitorowania konsumpcji jednostkowej w przeliczeniu na pracownika Ministerstwa Środowiska. Sumaryczne zużycie energii przez MŚ w latach Zużycie energii J.m. Współczynnik przeliczeniowy Prąd elektryczny Gaz ziemny kotłownia gazowa Paliwo (benzyna) samochody służbowe Liczba zatrudnionych MWh , , , , , ,48 m GJ MWh 1m 3 =0,0344 GJ 4) 9 084, , , , , ,85 przy: 0,0036 GJ/ KWh 5) 2 523, , , , , ,12 Litr kwh 11,55 kwh/ litr 6) MWh ,59 521,78 224,23 171,85 176,71 195,59 Osoba W przeliczeniu na 1 pracownika MWh/os obę --- 9,451 8,966 7,793 8,312 7,012 8,029 Tabela 4. Sumaryczne zestawienie zużycia energii w latach Wyniki obliczeń konsumpcji jednostkowej wyrażonej w MWh umożliwiły nam zaprezentowanie w tabeli 5 jednostkowej emisji CO 2 w przeliczeniu na 1 pracownika MŚ. 4) Źródło: 5) Źródło: 6) Współczynniki przeliczeniowe przyjęte według GEMIS v4.6 (Global Emission Model for Integrated Systems) - dla samochodów osobowych z silnikiem benzynowym OTTO, źródło: Strona 33 z 43

34 Sumaryczna emisja CO 2 w latach Emisja CO 2 J.m. Współczynniki emisji CO Prąd elektryczny Gaz ziemny kotłownia gazowa Paliwa samochody służbowe MWh , , , , , ,48 kg CO kg CO 2/ 7) MWh GJ , , , , , ,85 kg CO 2 55,82 kg CO 2/ 8) GJ Litr kg CO g CO 2/ Litr 9) Razem kg CO Liczba zatrudnionych Osoba W przeliczeniu na 1 pracownika kg CO 2 /osobę , , , , , ,77 Tabela 4. Sumaryczne Tabela zużycie 5. Sumaryczna energii przez emisja MŚ w CO latach 2 w latach Sumaryczne zestawienie zużycia energii z tabeli 4 oraz emisji CO 2 w tabeli 5 wskazuje, iż mimo wzrostu zużycia paliwa na podróże służbowe, sumaryczny wskaźnik zużycia energii w przeliczeniu na pracownika MŚ w 2011 r. zmalał w porównaniu do 2010 r. o 1,2 MWh/osobę (spadek o 15 % w skali roku), co daje razem zmniejszenie emisji CO 2 do atmosfery o ponad 269 tys. kg CO 2. Jeżeli chodzi o sumaryczny wskaźnik zużycia energii w roku 2012 to wzrósł on o 1,017 MWh/osobę, co spowodowało wzrost emisji CO 2 do atmosfery o ponad 153 tys. kg CO 2. Wzrost zużycia energii, a co za tym idzie również wzrost emisji CO 2 w 2012 roku związany był z przedłużonym okresem grzewczym. Z zestawienia sumarycznych emisji CO 2 wynika, że największy wpływ na trend w generowaniu pośrednim CO 2 ma zużycie prądu elektrycznego. Zatem największy potencjał w ograniczaniu emisji istnieje w przypadku optymalizowania zużycia energii elektrycznej. 7) Źródło: Polityka energetyczna Polski do 2030 roku (dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 10 listopada 2009 roku), str. 29, 8) Źródło: Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO2 (WE) w roku 2007 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu 9) Uprawnieniami do Emisji za rok 2010, Tabela 12, str. 5, Współczynniki przeliczeniowe przyjęte według GEMIS v4.6 (Global Emission Model for Integrated Systems) - dla samochodów osobowych z silnikiem benzynowym OTTO, źródło: Strona 34 z 43

35 11.2 Wskaźniki zużycia wody Ministerstwo Środowiska korzysta z dwóch źródeł zasilania w wodę: z wody wodociągowej i wody ze studni oligoceńskiej. Z przedstawionej tabeli 6 wynika, że na przestrzeni lat zredukowaliśmy zużycie wody (łącznie wody oligoceńskiej i wodociągowej) w przeliczeniu na pracownika o ponad 62%. Efekt osiągnęliśmy dzięki wielu działaniom technicznym oraz świadomościowo - organizacyjnym. Zużycie wody wodociągowej i oligoceńskiej w latach Wskaźnik J.m Limit 10) Zużycie wody wodociągowej Zużycie wody oligoceńskiej Liczba zatrudnionych Zużycie wody wodociągowej na 1 pracownika Zużycie wody oligoceńskiej na 1 pracownika Sumaryczne zużycie wody na 1 pracownika m m Tabela 6. Zużycie wody wodociągowej i oligoceńskiej w latach średnio na dobę - 37 m 3 osoba m 3 /osobę 33,119 22,555 21,696 20,181 19,982 20, m 3 /osobę 3,983 4,641 3,418 2,760 2,193 2, m 3 /osobę 37,102 27,196 25,114 22,941 22,175 23, Rysunek 5. Miesięczne zużycie wody oligoceńskiej w odniesieniu do limitu ) Limit określony pozwoleniem wodnoprawnym, decyzja nr 1054/OŚ/2005 z dnia r., ważna do 30 września 2015 roku. Strona 35 z 43

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Monika Dziadkowiec Dyrektor Generalna Warszawa, 5.07.2012 r. Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA ZA ROK 2013

DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA ZA ROK 2013 MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA ZA ROK 2013 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa ul. Wawelska 52/54 00-922 Warszawa Strona 1 z 44 Spis treści 1 SŁOWO WSTĘPNE... 3 2 MINISTERSTWO ŚRODOWISKA

Bardziej szczegółowo

Interaktywna. w kontekście nowoczesnego odbiorcy

Interaktywna. w kontekście nowoczesnego odbiorcy Interaktywna edukacja ekologiczna w kontekście nowoczesnego odbiorcy Karolina Kulicka dyrektor Departament Edukacji Ekologicznej Misja Ministerstwa Środowiska Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP STACJONARNY I SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży /

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Załącznik 2 Numer karty BAS Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Baranów Sandomierski" oraz "Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię

Bardziej szczegółowo

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Mechanizmy wsparcia gospodarki niskoemisyjnej dotychczasowe doświadczenia i nowa perspektywa finansowa (wprowadzenie do dyskusji na IV sesji panelowej) Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Forum

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w 3 zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży) oraz z ich istotnością (obligatoryjne

Bardziej szczegółowo

Wojciech Piskorski Prezes Zarządu Carbon Engineering sp. z o.o. 27/09/2010 1

Wojciech Piskorski Prezes Zarządu Carbon Engineering sp. z o.o. 27/09/2010 1 PRAKTYCZNE ASPEKTY OBLICZANIA REDUKCJI EMISJI NA POTRZEBY PROJEKTÓW WYKORZYSTUJĄCYCH DOFINANSOWANIE Z SYSTEMU ZIELONYCH INWESTYCJI W RAMACH PROGRAMU PRIORYTETOWEGO ZARZĄDZANIE ENERGIĄ W BUDYNKACH UŻYTECZNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych

Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych Lesław Janowicz econet OpenFunding Sp. z o.o. 28.10.2015 Nie wiemy wszystkiego, ale czujemy się ekspertami

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA WSTĘP Rośnie nasza świadomość ekologiczna, coraz bardziej jesteśmy przekonani, że zrównoważony

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna CZA Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej na terenie Gminy Miasta Czarnkowa" oraz "Projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP INTERNETOWY/SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży / sprzedaż

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach

Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach IX oś priorytetowa POIiŚ, Działanie 9.3 ANNA PEKAR Zastępca Dyrektora Departamentu Ochrony Klimatu NFOŚiGW Poznań, 17 września 2013 r. 2 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE GOSPODARKI

FINANSOWANIE GOSPODARKI FINANSOWANIE GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ W GMINACH OPRACOWANO NA PODSTAWIE PUBLIKACJI NOWA MISJA NISKA EMISJA DOTACJE I POŻYCZKI Z NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ W latach 2008

Bardziej szczegółowo

Listach przedsięwzięć priorytetowych

Listach przedsięwzięć priorytetowych Instrumenty finansowania wzrostu efektywności energetycznej w programach NFOŚiGW i WFOŚiGW Dr inż. Marek Mielczarek Prezes Zarządu WFOŚiGW we Wrocławiu Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce Wojciech Stawiany Doradca Zespół Strategii

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r.

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Źródła pochodzenia środków w portfelu NFOŚiGW środki statutowe NFOŚiGW środki pochodzące z opłat zastępczych

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o.

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Konferencja Klubu Polskie Forum ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 Krzysztof Lebdowicz

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. Gospodarka niskoemisyjna co to takiego? Gospodarka niskoemisyjna (ang. low emission economy)

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków URZĄD MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00, fax 370 71 70 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne szczebla lokalnego:

Dokumenty strategiczne szczebla lokalnego: Projekt załoŝeń do planu zaopatrzenia w energię cieplną, elektryczną i gaz dla obszaru Gminy Miasta Ełk Program Ochrony Środowiska Miasta Ełku na lata 2010 2013 Plan Gospodarki Odpadami dla Związku Międzygminnego

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

Szablon planu działania na rzecz zrównoważonej polityki energetycznej (SEAP)

Szablon planu działania na rzecz zrównoważonej polityki energetycznej (SEAP) Szablon planu działania na rzecz zrównoważonej polityki energetycznej (SEAP) Oto wersja robocza dla sygnatariuszy Porozumienia, ułatwiająca gromadzenie danych. Jednakże wersja online szablonu SEAP dostępna

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI Finansowanie działań ujętych w PGN PROGRAMY PO Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 RPO woj. lubelskiego na lata 2014-2020 PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA

Bardziej szczegółowo

Plany gospodarki niskoemisyjnej

Plany gospodarki niskoemisyjnej Plany gospodarki niskoemisyjnej Beneficjenci: gminy oraz ich grupy (związki, stowarzyszenia, porozumienia) Termin naboru: 02.09.2013 31.10.2013 Budżet konkursu: 10,0 mln PLN Dofinansowanie: dotacja w wysokości

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/128/15 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 1 kwietnia 2015 r.

UCHWAŁA NR VII/128/15 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 1 kwietnia 2015 r. UCHWAŁA NR VII/128/15 RADY MIASTA KATOWICE z dnia 1 kwietnia 2015 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z udzielania dotacji celowej w 2014r. na zadania związane ze zmianą systemu ogrzewania na proekologiczne,

Bardziej szczegółowo

Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r.

Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r. Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r. 1. Termin naboru wniosków od 02.04.2013 r. do 06.05.2013 r. 1. Konkurs ogłoszony w ośmiu kategoriach. 2. Całkowita

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Dr Małgorzata Skucha Prezes Zarządu NFOŚiGW Warszawa, 09.12.2014 Oferta aktualna

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa

Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa Katarzyna Kacpura, Zastępca Dyrektora Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy Polityka

Bardziej szczegółowo

SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l

SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l Wdrażanie Działania 1.7 PO IiŚ na lata 2014-2020 -Kompleksowa likwidacja niskiej emisji na terenie konurbacji śląsko dąbrowskiej SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Element realizacji celów redukcji emisji określonych w pakiecie klimatyczno-energetycznym.

Element realizacji celów redukcji emisji określonych w pakiecie klimatyczno-energetycznym. Realizator: 1 Co to jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej? Dokument tworzony na poziomie gminy. Element realizacji celów redukcji emisji określonych w pakiecie klimatyczno-energetycznym. Dokument ocenia

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2015 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2015 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z udzielania dotacji celowej w 2014r. na zadania związane ze zmianą systemu ogrzewania na proekologiczne, zainstalowania

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność?

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność? Krajowy system ekozarządzania i audytu EMAS potrzeba czy konieczność? Agnieszka Zdanowska Departament Informacji o Środowisku Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 25 listopada 2010 r., Poznań Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Ryszard Ochwat Pełnomocnik Zarządu ds. wdrażania PO IiŚ Międzynarodowe Targi Polagra Food

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Priorytety PEP 2030 Poprawa efektywności energetycznej Wzrost bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia. Małgorzata Gackiewicz

Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia. Małgorzata Gackiewicz Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia Małgorzata Gackiewicz POCZĄTEK ISO 14001 2010r. POKL Zespół wdrożniowy Komunikacja ASPEKTY ŚRODOWISKOWE ASPEKTY BEZPOŚREDNIE Wytwarzanie

Bardziej szczegółowo

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Nasza działalność skupia się na zagadnieniach z dziedziny energetyki, w szczególności efektywności energetycznej, zarządzania energią oraz ochrony środowiska.

Bardziej szczegółowo

audyt energetyczny budynku.

audyt energetyczny budynku. Sektor budowlany zużywa 40% całkowitej energii w UE, więc realizacja celów polityki klimatycznej bez radykalnego zmniejszenia zużycia energii w budynkach nie jest możliwe. Około 85% tej energii jest przeznaczana

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Porozumienie Burmistrzów i SEAP jako wzorcowy projekt realizacji polityki Unii Europejskiej i Polski

Porozumienie Burmistrzów i SEAP jako wzorcowy projekt realizacji polityki Unii Europejskiej i Polski Porozumienie Burmistrzów i SEAP jako wzorcowy projekt realizacji polityki Unii Europejskiej i Polski Doskonalenie zarządzania usługami publicznymi i rozwojem w jednostkach samorządu Grupa Wymiany Doświadczeń:

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCO, ZRÓB PREZENT SOBIE I ŚRODOWISKU, włącz się do ogólnopolskiej kampanii informacyjno-edukacyjnej

PRZEDSIĘBIORCO, ZRÓB PREZENT SOBIE I ŚRODOWISKU, włącz się do ogólnopolskiej kampanii informacyjno-edukacyjnej PRZEDSIĘBIORCO, ZRÓB PREZENT SOBIE I ŚRODOWISKU, włącz się do ogólnopolskiej kampanii informacyjno-edukacyjnej INFORMACJE PODSTAWOWE TERMIN REALIZACJI: listopad 2013 lipiec 2014. ZASIĘG: ogólnopolski.

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Co jest istotą systemu zarządzania środowiskowego wg normy ISO 14001? System zarządzania środowiskowego stanowi część systemu zarządzania organizacji. Istota SZŚ wg normy ISO 14001

Bardziej szczegółowo

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Plan Gospodarki Niskoemisyjnej w Gminie

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie

PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie PROGRAM PROSUMENT 16 września 2014 r. WFOŚiGW w Szczecinie podpisał

Bardziej szczegółowo

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko l/i M.o~. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko Adres e-mail szkoły:dyrektor@lo.olecko.pl Telefon: +875234183 Nauczyciel chemii: mgr Teresa Świerszcz

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Wspieranie działań z zakresu edukacji ekologicznej ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Konferencja Na szlaku do zrównowaŝonego rozwoju. Edukacja dla przyszłości Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla beneficjenta

Przewodnik dla beneficjenta Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Przewodnik dla beneficjenta Samorządy Warszawa 2014 1 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Skutecznie i efektywnie wspieramy

Bardziej szczegółowo

Nr NAZWA KRYTERIUM OPIS KRYTERIUM TAK/NIE

Nr NAZWA KRYTERIUM OPIS KRYTERIUM TAK/NIE Załącznik do Uchwały nr 42/2015 Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014 2020 z dnia 19 października 2015 r. w sprawie przyjęcia sektorowych kryteriów wyboru projektów

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

Dodatkowe kryteria formalne

Dodatkowe kryteria formalne Załącznik do Uchwały nr 40/2015 Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014 2020 z dnia 19 października 2015 r. w sprawie przyjęcia sektorowych kryteriów wyboru projektów

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020

Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. ALOKACJA RPO WSL 2014-2020 2 244,4 mln EUR (RPO)

Bardziej szczegółowo

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Szczecin, 15 kwietnia 2016 r. GOSPODARKA NIESKOEMISYJNA zapewnienie

Bardziej szczegółowo

Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii

Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii Zygmunt Jaczkowski Prezes Zarządu Izby Przemysłowo- Handlowej w Toruniu 1 Celem audytu w przedsiębiorstwach

Bardziej szczegółowo

ZRÓB PREZENT SOBIE I ŚRODOWISKU OGÓLNOPOLSKA KAMPANIA INFORMACYJNO-EDUKACYJNA

ZRÓB PREZENT SOBIE I ŚRODOWISKU OGÓLNOPOLSKA KAMPANIA INFORMACYJNO-EDUKACYJNA ZRÓB PREZENT SOBIE I ŚRODOWISKU OGÓLNOPOLSKA KAMPANIA INFORMACYJNO-EDUKACYJNA Listopad 2013 lipiec 2014 Organizator: Centrum UNEP/GRID-Warszawa jest ośrodkiem światowej sieci GRID (Global Resource Information

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA PRASOWA PROGRAMY RESORTU ŚRODOWISKA WSPIERAJĄCE EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNĄ I BUDOWNICTWO PASYWNE

KONFERENCJA PRASOWA PROGRAMY RESORTU ŚRODOWISKA WSPIERAJĄCE EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNĄ I BUDOWNICTWO PASYWNE KONFERENCJA PRASOWA PROGRAMY RESORTU ŚRODOWISKA WSPIERAJĄCE EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNĄ I BUDOWNICTWO PASYWNE Warszawa, 29.10.2014 Efektywność energetyczna W Polsce gospodarstwa domowe odpowiadają za konsumpcję

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU:

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU: SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU WARSZTATY DLA NAUCZYCIELI PRZEDSIĘBIORCZOŚCI 31 stycznia 2012 r. dr Justyna Szumniak-Samolej Samolej mgr Maria Roszkowska-Śliż 6. BIZNES A ŚRODOWISKO PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy wsparcia rozwoju zrównoważonej energii ze środków UE w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020

Mechanizmy wsparcia rozwoju zrównoważonej energii ze środków UE w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Mechanizmy wsparcia rozwoju zrównoważonej energii ze środków UE w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Kielce, 24 kwietnia 2015 r. Polityka UE Celem UE jest zapewnienie społeczeństwu

Bardziej szczegółowo

Program Systemu Zielonych Inwestycji (GIS)

Program Systemu Zielonych Inwestycji (GIS) Program Systemu Zielonych Inwestycji (GIS) Zarządzanie energią w budynkach wybranych podmiotów sektora finansów publicznych, część 5) Uwarunkowania techniczne i ocena merytoryczna projektów Dariusz Szymczak

Bardziej szczegółowo

Pierwsze doświadczenia z prac nad PGN poziom ambicji

Pierwsze doświadczenia z prac nad PGN poziom ambicji Pierwsze doświadczenia z prac nad PGN poziom ambicji Szymon Liszka, FEWE Łukasz Polakowski, FEWE Olsztyn, 23 październik 2014 Zakres prezentacji Doświadczenia FEWE Rynek PGN PGN dla Katowic Najczęściej

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

JUBILEUSZOWA KONFERENCJA STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 r. Anna Wajnbergier, Małgorzata Wybacz

JUBILEUSZOWA KONFERENCJA STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 r. Anna Wajnbergier, Małgorzata Wybacz JUBILEUSZOWA KONFERENCJA STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 r. Anna Wajnbergier, Małgorzata Wybacz Agenda Dlaczego EMAS? Polskie Forum ISO 14000 a EMAS. EMAS dzisiaj.

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia w Polsce II konferencja - Warszawa 8.12.2009 r.

Inteligentna Energia w Polsce II konferencja - Warszawa 8.12.2009 r. Inteligentna Energia w Polsce II konferencja - Warszawa 8.12.2009 r. Możliwości pozyskania funduszy w dziedzinie edukacji ekologicznej Wojciech Stawiany ekspert Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Kampania informacyjno-edukacyjna: Zrównoważona gospodarka odpadami na terenie województwa pomorskiego PORZĄDNE POMORZE

Kampania informacyjno-edukacyjna: Zrównoważona gospodarka odpadami na terenie województwa pomorskiego PORZĄDNE POMORZE Kampania informacyjno-edukacyjna: Zrównoważona gospodarka odpadami na terenie województwa pomorskiego PORZĄDNE POMORZE Stowarzyszenie Eko-Inicjatywa Dominik Sudoł Członek Zarządu, Koordynator kampanii

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne Poniższy przykład ilustruje w jaki sposób można przeprowadzić analizę technicznoekonomiczną zastosowania w budynku jednorodzinnym systemu grzewczego opartego o konwencjonalne źródło ciepła - kocioł gazowy

Bardziej szczegółowo

Porozumienie Burmistrzów Plany Gospodarki Niskoemisyjnej dla Pomorza Doradztwo Energetyczne w WFOŚiGW w Gdańsku idea i cele. Sopot 18 września 2015r.

Porozumienie Burmistrzów Plany Gospodarki Niskoemisyjnej dla Pomorza Doradztwo Energetyczne w WFOŚiGW w Gdańsku idea i cele. Sopot 18 września 2015r. Porozumienie Burmistrzów Plany Gospodarki Niskoemisyjnej dla Pomorza Doradztwo Energetyczne w WFOŚiGW w Gdańsku idea i cele Sopot 18 września 2015r. Maciej Kazienko Pomorskie Dni Energii Największa w północnej

Bardziej szczegółowo

Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów. Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni

Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów. Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni Porozumienie między Burmistrzami Porozumienie między burmistrzami to ruch europejski

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020. Katowice, 30 marca 2015 r.

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020. Katowice, 30 marca 2015 r. Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Katowice, 30 marca 2015 r. Rozkład alokacji RPO WSL 2014-2020 1 107,8 mln EUR (ZIT/RIT)

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2014-2020. Lista wskaźników produktu Typy projektów Typ beneficjenta

Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2014-2020. Lista wskaźników produktu Typy projektów Typ beneficjenta Cel OŚ II GOSPODARKA NISKOEMISYJNA 1 2.1 Kreowanie zachowań zasobooszczędnych Ograniczenie spadku 1. Ilość zaoszczędzonej energii elektrycznej [MWh/rok], 2. Zmniejszenie zużycia energii końcowej w wyniku

Bardziej szczegółowo