Przegląd wiadomości z czasopisma Nafta-Gaz, maj

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przegląd wiadomości z czasopisma Nafta-Gaz, maj"

Transkrypt

1 Przegląd wiadomości z czasopisma Nafta-Gaz, maj KE pozywa Polskę do trybunału UE za dyrektywę o energii odnawialnej Komisja Europejska pozwała Polskę i Cypr do Trybunału Sprawiedliwości UE za niewdrożenie dyrektywy o odnawialnych źródłach energii. KE zaproponowała dla Polski dzienną karę ponad 133 tys. euro, płatną od wyroku do wdrożenia przepisów UE. Kara musi być wypłacona tylko wówczas, gdy wyrok wyda Trybunał Sprawiedliwości UE. Jeśli Polska zatwierdzi krajowe prawo, które rzeczywiście wdraża naszą dyrektywę, wtedy może uniknąć kary powiedziała rzeczniczka KE ds. energii Marlene Holzner. Dodała, że zdaniem KE przedstawione dotąd przez Polskę przepisy nie wdrażają zasadniczych elementów dyrektywy. Dyrektywa, której celem jest osiągnięcie w Unii Europejskiej 20-proc. udziału energii odnawialnej do 2020 r., powinna być wdrożona przez kraje członkowskie do 5 grudnia 2010 r. CIRE.PL, PAP, 21 marca 2013 r. UE Rosja. Dokument o współpracy energetycznej nie rozstrzyga sporów Komisarz UE ds. energii i rosyjski minister energetyki podpisali dokument o współpracy energetycznej do 2050 r., postulujący utworzenie wspólnej platformy gazowej. Dokument zatytułowany Roadmap EU Russia Energy Cooperation untill 2050 nie jest prawnie wiążącą umową. W kwestii gazu zarekomendowano jako cel do 2020 r. promocję rosyjskich inwestycji w sektorze gazowym UE i unijnych w rosyjskim. Postuluje się też powołanie do 2030 r. wspólnej, paneuropejskiej platformy współpracy w dziedzinie przesyłu surowca z udziałem rosyjskich partnerów. W tekście zaznaczono, że dokończenie w pełni zintegrowanego i bardziej otwartego wewnętrznego rynku gazu w UE jest nakierowane na stworzenie stabilnej, długoterminowej platformy dla pomyślnej kontynuacji gazowego partnerstwa UE Rosja. Ponadto uzgodniono, że aby zmniejszyć niepewność w przyszłych relacjach gazowych Rosja musi być regularnie informowana o długoterminowej perspektywie unijnego popytu na rosyjski gaz, a także o wdrażaniu polityki niskowęglowej i unijnych szacunkach dotyczących importu gazu. Uznano, że informacje te są ważne dla Rosji przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, dotyczących wydobycia oraz zaangażowania w rynek europejski. Z drugiej strony UE musi być informowana o długoterminowych zdolnościach Rosji w kwestii dostaw gazu, rozwoju wydobycia i infrastruktury, jeśli mają one wpływ na dostawy gazu do UE. Rosji zalecono, by w swojej polityce wydobywczej uwzględniała konkurencyjność, wpuszczając na swój rynek inwestycje unijne. Choć w części dokumentu poświęconej gazowi nie ma bezpośredniego odniesienia do krytykowanego przez Rosję, liberalizującego rynek UE trzeciego pakietu energetycznego, to wśród celów współpracy wymieniono liberalizację rynku gazu, stworzenie konkurencyjnego środowiska i dalszą poprawę niedyskryminacyjnego dostępu do gazociągów i innej infrastruktury gazowej dla wszystkich firm. Podpisany w Moskwie Strona nr: 1

2 dokument nie rozstrzyga kwestii stosowanych przez Rosjan wieloletnich kontraktów na dostawy gazu, w których cena błękitnego paliwa jest na stałe uzależniona od ceny ropy. Kontrakty te, stosowane przez Gazprom w Europie Środkowo-Wschodniej, są przedmiotem antymonopolowego dochodzenia UE wobec rosyjskiego koncernu. PAP, 22 marca 2013 r. Rosja szantażuje Ukrainę gazociągami Premier Rosji Dmitrij Miedwiediew zażądał od Ukrainy rezygnacji ze strategicznych umów energetycznych z UE w zamian za stworzenie gazociągowego konsorcjum z Gazpromem. Od miesięcy Kijów rozmawia z Rosją i UE o zawiązaniu konsorcjum, które będzie zarządzać siecią ukraińskich gazociągów tranzytowych. Płynie przez nie 2/3 gazu, jaki Gazprom eksportuje do Europy. Kijów liczył, że dzięki temu wynegocjuje obniżkę cen gazu. Ale sojusz Rosji z Ukrainą w przypadku gazociągowego konsorcjum jest możliwy tylko pod warunkiem wyjścia Ukrainy z całego szeregu instytucji, wraz z umową o akcesji do Europejskiej Wspólnoty Energetycznej powiedział Dmitrij Miedwiediew. Wyborcza.biz, 22 marca 2013 r. Francuski sektor chemiczny: energia jest za droga Francuskie firmy z sektora chemiczne proszą rząd w Paryżu o pomoc. Ceny energii we Francji są tak wysokie, że jesteśmy mniej konkurencyjni w porównaniu ze spółkami ze Stanów Zjednoczonych i Niemiec alarmują zaniepokojone przedsiębiorstwa. Przedstawiciele przemysłu chemicznego uważają, iż w porównaniu do Amerykanów, korzystających z taniego gazu wydobywanego z łupków, a także wspieranych przez państwo Niemców, francuski sektor chemiczny jest wręcz karany wysokimi cenami energii. Philippe Goebel, prezydent Związku Przemysłu Chemicznego powiedział, że Francja stanęła wobec dwóch ważnych zmian, jakie przyniósł ostatni czas. Z jednej strony cena gazu w USA jest obecnie 34 razy niższa niż we Francji, a z drugiej strony cena elektryczności we Francji jest o 30% wyższa dla tego sektora niż w Niemczech, których rząd podjął odpowiednie kroki mające na celu wspieranie niemieckiego przemysłu chemicznego. W zeszłym roku eksport francuskiego przemysłu chemicznego do krajów rozwijających się wzrósł o 5,6%, rekompensując tym samym spadek wartości sprzedaży o 1,5% na rynku krajowym. gazlupkowy.pl, 22 marca 2013 r. Amerykanie dostarczą gaz do Wielkiej Brytanii Brytyjski dystrybutor gazu Centrica podpisał z Cheniere Energy długoletnią umowę na dostarczanie gazu LNG z USA. Jest to pierwsza umowa na dostawy gazu do Europy z USA. Przez następne 20 lat, począwszy od 2018 roku, Centrica będzie importować co roku około 1,75 mln ton skroplonego gazu ziemnego z Sabine Pass w Luizjanie. Umowa zawiera klauzulę, która gwarantuje możliwość przedłużenia jej na kolejne 10 lat. Ceny gazu w Wielkiej Brytanii są średnio trzy razy wyższe niż w Stanach Zjednoczonych. Wielka Brytania zużywa rocznie około 90 mld m sześc. gazu i około połowę swojego zapotrzebowania na surowiec pokrywa z własnych zasobów gazu z obszaru Morza Północnego, jednak aby zaspokoić potrzeby rynku kraj ten zmuszony jest do importu surowca z Kataru, Norwegii i Holandii. Strona nr: 2

3 gazlupkowy.pl, 25 marca 2013 r. MF przedłuży konsultacje pakietu ustaw dotyczących gazu z łupków Nowe przepisy dotyczące poszukiwania i wydobycia gazu z łupków mają trafić do Sejmu z opóźnieniem. Biorące udział w dotychczasowych konsultacjach firmy poszukujące ropy i gazu w formacjach łupkowych na 60 stronach uwag ostro skrytykowały zaproponowane przez rząd projekty nowelizacji prawa geologicznego oraz ustawy o podatku węglowodorowym. Ponieważ Ministerstwo Finansów chce przedłużyć konsultacje z przedstawicielami branży jeszcze o kilka tygodni, jest mało prawdopodobne, aby Sejm przyjął pakiet ustaw dotyczących gazu niekonwencjonalnego jeszcze przed wakacjami. Projekt ustaw może trafić do Sejmu do końca czerwca. Jeśli przepisy zostaną uchwalone przez Sejm po wakacjach, to nowe reguły koncesyjne weszłyby w życie najpóźniej z początkiem 2014 r. Od 2015 r. mają zacząć obowiązywać z kolei nowe stawki opłat i podatki. Według resortu finansów, ogólny poziom obciążenia przedsiębiorców tzw. rentą surowcową ma sięgać ok. 40%, na co złoży się podatek węglowodorowy od nadwyżki uzyskanych przychodów z działalności wydobywczej nad poniesionymi wydatkami, podatek od wydobycia oraz podatek CIT. Dziennik Gazeta Prawna, 26 marca 2013 r. Komisarze UE: państwa unijne powinny same decydować o gazie z łupków Państwa unijne powinny same decydować, czy chcą wydobywać gaz z formacji łupkowych, czy też z tego rezygnują uważają komisarz UE ds. energii Guenther Oettinger i komisarz ds. klimatu Connie Hedegaard. Zdaniem Hedegaard, Unia Europejska nie doświadczy takiego spadku cen błękitnego paliwa w wyniku wydobycia gazu zakumulowanego w łupkach, jak to ma miejsce w USA. Również Oettinger wskazuje na swobodę państw członkowskich w decyzji, co do wydobycia gazu z łupków. Francja i Bułgaria zdecydowały, że nie chcą wydobywać gazu z łupków. Polska i Wielka Brytania, że chcą powiedział. Dodał, że wymagane są jednak wysokie standardy bezpieczeństwa przy wydobyciu. Podkreślił, że konwencjonalne zasoby gazu będą się stopniowo zmniejszać, a Europa nie powinna być uzależniona od niewielkiej ilości gazociągów i dostawców gazu. Dlatego jak zaznaczył ogromnie ważna jest elastyczność na rynku tego surowca, poprzez np. budowę terminali LNG. Wydobycie gazu zakumulowanego w łupkach w USA w ostatnich latach doprowadziło do znacznego spadku cen tego surowca w tym kraju. Ceny amerykańskiego gazu są nawet kilkakrotnie niższe niż ceny gazu w Europie. KE może jesienią tego roku zaproponować nowe przepisy regulujące środowiskowe aspekty wydobycia gazu niekonwencjonalnego w UE. Propozycja ma bazować na analizie wyników konsultacji społecznych i opracowań dotyczących wpływu wydobycia gazu z łupków na środowisko i zdrowie ludzi. PAP, 27 marca 2013 r. KE przyjęła Zieloną księgę Komisja Europejska przyjęła Zieloną księgę oraz ogłosiła rozpoczęcie konsultacji społecznych dotyczących polityki w tej dziedzinie. Według zamierzeń KE, Zielona księga w sprawie ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 ma odpowiadać na pytanie, jakiego rodzaju cele w dziedzinie klimatu i energii należy zrealizować do 2030 roku oraz jaki powinny mieć one charakter i poziom. W dokumencie KE szuka też Strona nr: 3

4 odpowiedzi na pytanie o to, jak zapewnić spójność różnych instrumentów polityki oraz w jaki sposób system energetyczny może się przyczynić do zwiększenia konkurencyjności UE. Jednocześnie, jak zaznacza Komisja, trzeba też uwzględnić różnice pod względem możliwości działania poszczególnych państw członkowskich. Konsultacje w sprawie Zielonej księgi potrwają do 2 lipca, a w oparciu o opinie nadesłane przez kraje UE, instytucje unijne i zainteresowane podmioty Komisja zamierza do końca tego roku przedstawić ramy działania w dziedzinie polityki klimatycznej i energetycznej UE na okres do roku W ocenie Komisji jasne zasady w tym zakresie zagwarantują pewność inwestycji i pobudzą innowacje oraz popyt na technologie niskoemisyjne, przyczyniając się tym samym do tworzenia bardziej konkurencyjnej, zrównoważonej i bezpieczniejszej z punktu widzenia energii gospodarki europejskiej. Podstawą dla nowych ram działania będą doświadczenia związane z realizacją ram na okres do 2020 roku dzięki temu można będzie również stwierdzić, jakie obszary wymagają udoskonalenia. Unijna komisarz ds. działań w dziedzinie klimatu, Connie Hedegaard, zwróciła uwagę, że z każdym rokiem UE coraz bardziej uzależnia się od dostaw zagranicznych paliw kopalnych, co oznacza, że Europejczycy muszą więcej płacić za energię. Nie jest to racjonalne rozwiązanie ani dla klimatu, ani dla gospodarki, ani dla naszej konkurencyjności oceniła i stwierdziła, że z tego względu w Europie powinniśmy do 2050 roku stworzyć społeczeństwo wykorzystujące technologie niskoemisyjne. Najwyższy czas określić cele, które trzeba będzie zrealizować do roku Im szybciej to zrobimy, tym pewniejsze będą warunki działania europejskich przedsiębiorstw i inwestorów. A dla klimatu najlepiej będzie, jeśli wyznaczymy sobie ambitne cele powiedziała Hedegaard. CIRE.PL, 27 marca 2013 r. Rozpoczęto dostawy gazu na Ukrainę z terenu Węgier Ukraina zaczęła importować gaz ziemny z Europy przez rurociąg z sąsiednich Węgier, co, jak poinformował ukraiński premier Mykoła Azarow, jest częścią posunięć mających zmniejszyć zależność Kijowa od importu gazu z Rosji. Premier oszacował, że początkowo rurociąg będzie mógł dostarczać ok. 1,5 mld m sześc. gazu rocznie. Ukraina szuka dziś dróg dywersyfikacji dostaw gazu w związku z wysokimi cenami surowca, który sprowadza z Rosji. Pod koniec ub. roku za 1000 m sześc. rosyjskiego gazu Kijów płacił 430 USD. Od listopada ub. roku Ukraina otrzymuje gaz od niemieckiego koncernu RWE. Do końca 2013 roku Kijów chce nabyć od tego dostawcy około 8 mld m sześc. błękitnego paliwa. Cena gazu dostarczanego z Niemiec przez Polskę wynosi około 360 USD za 1000 m sześc. PAP, 28 marca 2013 r. RWE podpisało umowę sprzedaży NET4GAS Niemiecka grupa energetyczna RWE podpisała porozumienie w sprawie sprzedaży 100% udziałów w czeskim operatorze gazowej sieci przesyłowej, spółce NET4GAS. Czeskiego gazowego OSP ma przejąć konsorcjum z udziałem firm Allianz i Borealis Infrastructure, a kwota transakcji wyniesie 1,6 mld euro. Zamknięcie transakcji przewidywane jest na II półrocze 2013 roku. NET4GAS jest jedynym operatorem liczącej około 3600 km sieci gazociągów przesyłowych na terenie Czech i jest odpowiedzialny za krajowy przesyłu gazu ziemnego, jak również tranzyt gazu przez terytorium naszego południowego sąsiada. CIRE.PL, 28 marca 2013 r. Strona nr: 4

5 PERN wybuduje terminal naftowy w Gdańsku Minister skarbu wyraził zgodę na budowę terminalu naftowego w Gdańsku. Zakończenie I etapu inwestycji ma nastąpić w 2015 r. W postępowaniu przetargowym PERN wybrał generalnego wykonawcę pierwszego etapu tej inwestycji. Najkorzystniejszą ofertę złożyło konsorcjum, którego liderem jest IDS-Bud SA z siedzibą w Warszawie. Zaproponowało ono wykonanie tej części prac pod klucz za 415 mln zł. Inwestycja obejmuje budowę bazy przeznaczonej do magazynowania i przeładunku ropy naftowej, produktów naftowych i chemikaliów, o łącznej pojemności 700 tys. m sześc., z czego 400 tys. dla ropy naftowej, a 300 tys. dla pozostałych produktów. Terminal ma być wyposażony w urządzenia do obsługi wielu gatunków ropy naftowej, oleju napędowego, benzyny, w tym również benzyny lotniczej, a także produktów chemicznych. Planuje się, iż terminal będzie oferował uszlachetnianie paliw oraz dodawanie biokomponentów. Projekt będzie przebiegał dwuetapowo: w pierwszym etapie zostanie zrealizowana część dedykowana ropie naftowej, a w drugim (którego kształt będzie zależał od potrzeb rynku) część paliwowa i chemiczna. Terminal będzie połączony z Naftoportem i krajową siecią przesyłu ropy, a tym samym znacząco zwiększy możliwości wykorzystania istniejącej już infrastruktury. PAP, 28 marca 2013 r. Moratorium na wiercenia naftowo-gazowe u wybrzeży Grenlandii Nowy rząd Grenlandii zdecydował o zamrożeniu przyznawania nowych pozwoleń na wiercenia w poszukiwaniu ropy i gazu, natomiast już przyznane licencje mają podlegać szczegółowemu nadzorowi ze strony państwa. Decyzja autonomicznego rządu Grenlandii spotkała się z zadowoleniem ze strony organizacji ekologicznych. Oprócz moratorium na nowe wiercenia rząd chce, by grenlandzki parlament wprowadził nowe, ostrzejsze regulacje dotyczące prowadzenia prac poszukiwawczych wokół wyspy. Na grenlandzkim szelfie prace poszukiwawcze prowadzą dziś m.in. Shell i szkocka spółka Cairn Energy. Poprzedni rząd Grenlandii zdecydował w 2011 roku, że druga z tych spółek nie musi ujawniać procedur na wypadek wystąpienia wycieku, co szczególnie rozsierdziło ekologów. Doprowadziło to do licznych demonstracji przed siedzibą spółki w Aberdeen, a także do prób wtargnięcia przedstawicieli Greenpeace na platformę wiertniczą spółki. Do dziś trwa w związku z tym incydentem proces sądowy. PAP, 29 marca 2013 r. Chiński tankowiec wziął ładunek irańskiej ropy, mimo sankcji UE Chiński tankowiec wziął w Iranie ładunek ropy naftowej, po raz pierwszy od czasu, gdy sankcje UE nałożone na Teheran w lipcu ub. roku położyły kres możliwości ubezpieczania takich przewozów. Z danych dotyczących przewozów morskich wynika, że mogący przewozić do 2 mln baryłek ropy chiński supertankowiec Yuan Yang Hu, należący do Dalian Ocean filii państwowej firmy żeglugowej China Ocean Shipping Company (COSCO), w dniach marca br. stał w porcie na irańskiej wyspie Chark, a następnie odpłynął do Chin. Na razie nie wiadomo, jak rozwiązano kwestię ubezpieczenia tego rejsu. Według przedstawiciela branży ubezpieczeniowej, który zastrzegł sobie anonimowość, ubezpieczenie i reasekurację tankowca załatwiono w Chinach. Nie mogąc znaleźć ubezpieczycieli dla swoich statków z powodu sankcji, w ciągu minionych dziewięciu miesięcy Chiny korzystały głównie z usług irańskiej firmy NITC, która dostarczała Strona nr: 5

6 irańską ropę do chińskich rafinerii. Jeśli Chiny wprowadziły system ubezpieczeniowy umożliwiający ich statkom powrót do transportowania irańskiej ropy, chińskie rafinerie mogą znacznie zwiększyć jej import. Chiny są największym partnerem handlowym Iranu i największym nabywcą irańskiej ropy w 2012 roku kupowały jej ok. 440 tys. baryłek dziennie. Reuters, 2 kwietnia 2013 r. W Iraku trzej zabici w ataku na pole gazowe przy granicy z Syrią Trzy osoby zginęły, a dwie zostały uprowadzone przez nieznanych sprawców, którzy zaatakowali pracowników firmy wydobywczej na zachodzie Iraku, przy granicy z ogarniętą wojną domową Syrią. Do ataku doszło w prowincji Anbar, na polu gazowym Akkas, eksploatowanym przez koreański koncern Kogas. Żadna organizacja nie przyznała się do napaści, jednak według przedstawicieli służb bezpieczeństwa może za nią stać miejscowa filia Al-Kaidy zwana Islamskie Państwo w Iraku, która stopniowo odzyskuje kontrolę nad terenami wzdłuż syryjskiej granicy. Był to drugi poważny incydent tego typu. Wcześniej w Tikricie, w środkowym Iraku, zamachowiec-samobójca wjechał cysterną wyładowaną materiałami wybuchowymi w siedzibę lokalnych władz, zabijając co najmniej 9 osób. PAP, 2 kwietnia 2013 r. Terminal w Sines przyjął pierwszą dostawę gazu skroplonego Terminal w Sines przyjął pierwszą dostawę gazu skroplonego (LNG) z Algierii. 73 tys. m sześc. surowca dostarczył do portugalskiego portu hiszpański tankowiec. Budowę terminalu LNG w Sines zakończono pod koniec września ub. roku. Terminal, zlokalizowany 160 km na południe od portugalskiej stolicy, posiada możliwość odbioru skroplonego gazu ziemnego z dużych jednostek pływających, nawet o pojemności 215 tys. m sześc. Łączne możliwości magazynowe obiektu wynoszą 290 tys. m sześc. LNG. Znaczenie terminalu wzrośnie wraz z zaplanowaną na 2020 r. szybką linią towarowych przewozów kolejowych z Sines przez Madryt do Francji i dalej do Europy Środkowej. Pierwsze prace przy jej budowie mają ruszyć w 2014 r. 85% kosztów inwestycji zostanie pokrytych ze środków unijnych. PAP, 2 kwietnia 2013 r. Ruszyło wydobycie ze złóż Tamar Izrael rozpoczął wydobycie gazu ze złóż Tamar na Morzu Śródziemnym. Odkrycie u wybrzeży Hajfy pozwoli temu krajowi na uniezależnienie się od importu gazu. Izraelczycy założyli już fundusz, do którego kierowane będą zyski z wydobycia ze złóż Tamar i Lewiatan. Złoża Tamar kryją do 250 mld m sześc. gazu. Europa Bezpieczeństwo Energia, PAP, 2 kwietnia 2013 r. MSP chce, by PGNiG wykonywało średnio 50 odwiertów rocznie Resort skarbu chce, by PGNiG docelowo wykonywało średnio około 50 odwiertów rocznie i zwiększyło roczne wydobycie gazu do 67 mld m sześc., z 4,4 mld m sześc. obecnie. Gazowa firma ma w planach na ten rok wykonanie 33 odwiertów: dwudziestu w poszukiwaniu gazu konwencjonalnego i trzynastu w poszukiwaniu gazu zakumulowanego w łupkach. Tegoroczne wydatki firmy na segment upstreamu mają wynieść 2,4 mld zł. Mamy przygotowaną listę kilkunastu odwiertów rezerwowych. Jeśli wykonanie 33 otworów Strona nr: 6

7 przebiegnie sprawnie i będziemy mieli środki finansowe, będzie możliwość uruchomienia kolejnych odwiertów powiedziała Grażyna Piotrowska-Oliwa, prezes PGNiG. Minister skarbu Mikołaj Budzanowski poinformował, że jeśli prace prowadzone będą przez PGNiG w dobrym tempie i potwierdzony zostanie przepływ gazu na Pomorzu, uruchomienie pierwszej produkcji gazu z łupków w 2015 roku będzie absolutnie możliwe. Zależy nam na tym, by do 2019 roku, gdy renegocjowany będzie kontrakt jamalski, Polska była przygotowana do rozmów. Musi być uruchomiony ambitny program wydobywczy, by roczny poziom wydobycia w spółce sięgnął 67 mld m sześc. gazu powiedział. PAP, 4 kwietnia 2013 r. PGNiG dokonało odbioru kopalni gazu i ropy LMG PGNiG dokonało odbioru końcowego kopalni ropy naftowej i gazu ziemnego Lubiatów- Międzychód-Grotów (LMG) jednej z największych i najnowocześniejszych inwestycji spółki w ostatnich latach. W pierwszych latach eksploatacji kopalnia będzie wydobywać rocznie ok. 100 mln m sześc. gazu oraz ok. 300 tys. ton ropy. Oddanie inwestycji nastąpiło 20 dni przed terminem umownym, przy zachowaniu wysokości nakładów zgodnie z umową. Budowa kopalni kosztowała 1,7 mld zł brutto. W ramach inwestycji zagospodarowano 14 odwiertów na złożach ropy i gazu, a także wybudowano instalacje przyodwiertowe, rurociągi kopalniane łączące poszczególne odwierty z Ośrodkiem Centralnym LMG oraz rurociągi do terminalu ekspedycyjnego Wierzbno. Złoża na pograniczu woj. lubuskiego i wielkopolskiego należą do największych w Polsce; udokumentowane zasoby wydobywalne ropy naftowej wynoszą tam 7,25 mln ton, a gazu ziemnego ok. 7,3 mld m sześc. Dzięki uruchomieniu produkcji ropy w kopalni LMG oraz z norweskiego złoża Skarv, wydobycie tego surowca przez spółkę zwiększy się z obecnych ok. 0,5 mln ton do ok. 1,1 mln ton rocznie. PAP, 5 kwietnia 2013 r. Gazprom i EuRoPol Gaz podpisały memorandum w sprawie Jamał Europa II Szef koncernu Gazprom Aleksiej Miller i prezes spółki EuRoPol Gaz Mirosław Dobrut podpisali memorandum w sprawie budowy drugiej nitki gazociągu Jamał Europa poinformowała agencja ITAR-TASS, powołując się na Gazprom. Dokument przewiduje realizację projektu Jamał Europa II przez terytorium Polski w kierunku Słowacji i Węgier, o przepustowości nie mniejszej niż 15 mld m sześc. gazu rocznie. Projekt Jamał Europa II przewiduje budowę dodatkowych mocy dla transportu gazu w celu zapewnienia gwarantowanego zaopatrzenia europejskich odbiorców w rosyjski gaz powiedział Miller. PAP, 5 kwietnia 2013 r. Falstart Gazpromu w Polsce Falstart Gazpromu tak rosyjski dziennik Wiedomosti tytułuje materiał poświęcony proponowanej przez rosyjski koncern budowie na terytorium Polski magistrali gazowej, przedstawionej jako druga nitka gazociągu jamalskiego. Gazprom pospieszył się z ogłoszeniem porozumienia z Polską o budowie gazociągu Jamał Europa II. Polska twierdzi, że na nic się jeszcze nie zgodziła wyjaśnia dziennik. Analityk agencji RusEnergy Michaił Krutichin zwraca uwagę na ukraiński kontekst koncepcji Jamał Europa II. Do naszych urzędników wreszcie dotarło, że kosztowny projekt South Stream nie rozwiąże żadnych problemów, ponieważ od razu natknie się na III pakiet energetyczny Strona nr: 7

8 Unii Europejskiej. Nowy projekt, podobnie jak plan budowy trzeciej nitki Nord Stream do Wielkiej Brytanii, to rozpaczliwa próba pokazania, iż idea ukarania Ukrainy jest realizowana oświadczył Krutichin. Michaił Korczemkin z East European Gas Analysis zauważa, że po rozbudowie Nord Stream i budowie South Stream łączna moc rosyjskich gazociągów wyniesie prawie 400 mld m sześc., podczas gdy kontrakty eksportowe Gazpromu wynoszą jedynie 158 mld m sześc. rocznie. Koszty budowy proponowanej magistrali mogą sięgnąć 5 mld USD. Strona rosyjska chce, aby nowa rura przez terytorium Polski połączyła Białoruś ze Słowacją i Węgrami. Eksploatująca polski odcinek gazociągu jamalskiego spółka EuroPolGaz podpisała z Gazprom Exportem memorandum dotyczące oceny możliwości realizacji tego projektu. Komentując je Minister Budzanowski oświadczył, że to porozumienie techniczne, a nie umowa, która zobowiązywałaby kogokolwiek do rozpoczęcia budowy. Wicepremier Janusz Piechociński podkreślił, że w propozycji rosyjskiego koncernu dotyczącej drugiej nitki gazociągu jamalskiego chodzi o zupełnie nowy gazociąg z Białorusi na Słowację. Rosjanie przedstawili na bazie umowy z 1993 r. koncepcję budowy gazociągu Jamał Europa II, ale nie równoległego do istniejącego Jamału I, tylko biegnącego z Białorusi przez polskie terytorium na Słowację powiedział wicepremier. Koncepcja takiego połączenia pojawiała się już w przeszłości i już wtedy strona polska zwracała uwagę, że proponowana trasa gazociągu przebiega przez obszary chronione. PAP, 8 kwietnia 2013 r. Hiszpania wprowadza lokalne moratorium na szczelinowanie hydrauliczne Władze Kantabrii w Hiszpanii wprowadziły zakaz wykonywania szczelinowania hydraulicznego na obszarze regionu. Stawia to pod znakiem zapytania szanse wydobycia gazu z łupków na Półwyspie Iberyjskim. Kantabria dysponuje największymi złożami gazu niekonwencjonalnego w Hiszpanii. Do tej pory na granicy tego regionu oraz Kraju Basków wykonano 202 odwierty poszukiwawcze. Rządząca na poziomie krajowym Partia Ludowa kilka miesięcy temu poparła eksploatację gazu z łupków, pod warunkiem przestrzegania prawa ochrony środowiska. Inne zdanie przedstawicieli tej samej partii w regionie wynika z dużego społecznego oporu wobec stosowania szczelinowania hydraulicznego w Kantabrii. Wydobycie gazu z formacji łupkowych miało pobudzić hiszpańską gospodarkę, przeżywają obecnie recesję. Politycy mieli również nadzieję, że wydobycie tego surowca zdywersyfikuje źródła jego dostaw. Według wstępnych szacunków, Hiszpania może mieć zasoby gazu wynoszące ok. 1,4 bln m sześc. gazlupkowy.pl, 9 kwietnia 2013 r. KOV odkrył nowe pokłady gazu na Ukrainie O odkryciu nowych pokładów gazu na Ukrainie poinformował KOV. Jak podaje spółka, testy odwiertu Makiejewskoje-16 dały komercyjny przepływ na poziomie ponad 120 tys. m3 dziennie. Podłączenie odwiertu do produkcji planowane jest już w II kw r. Dane uzyskane podczas wierceń wskazują, że w odwiercie M-16 może występować nawet do siedmiu potencjalnych zbiorników zawierających komercyjne ilości gazu. Trzy z nich znajdują się w warstwie, która jeszcze nigdy nie była obiektem badań, pozostałe w już rozpoznanych pokładach. Odwiert zostanie teraz podłączony do linii przesyłowych pola Makiejewskoje, a rozpoczęcie produkcji zaplanowane jest pod koniec II kw Strona nr: 8

9 r. W ocenie spółki informacje uzyskane w trakcie prac wiertniczych wraz z danymi sejsmicznymi z koncesji Makiejewskoje wskazują na znaczący potencjał całej struktury, ale wymagający wykonania jeszcze co najmniej trzech kolejnych odwiertów, by go w pełni rozpoznać. CIRE.PL, 9 kwietnia 2013 r. Gazprom w całości sfinansuje budowę serbskiego odcinka South Stream Gazprom przeznaczy 1,7 mld euro na budowę serbskiego odcinka gazociągu South Stream. Będzie to pożyczka udzielona Serbii na sfinansowanie jej wkładu w tę inwestycję. Jak powiedział premier Serbii Ivica Daczić, budowa serbskiego odcinka South Stream zacznie się w grudniu br. Wkład Serbii w budowę na jej terytorium gazociągu South Stream zwrócony zostanie rosyjskiemu koncernowi w formie przesyłu gazu. Taka forma rozliczeń może gwarantować Gazpromowi bezpłatny tranzyt surowca przez Serbię przez dziesiątki lat. Wyborcza.biz, 10 kwietnia 2013 r. Polska firma opracuje studium wykonalności dla terminalu LNG na Ukrainie State Agency for Investment and National Projects of Ukraine podpisała z ILF Consulting Engineers Polska umowę na przygotowanie studium wykonalności projektu LNG Ukraina Budowa Infrastruktury dla Dostaw Skroplonego Gazu Ziemnego na Ukrainę. Terminal ma powstać w dwóch fazach, a jego docelowa przepustowość będzie wynosić 10 mld m sześc. gazu ziemnego rocznie. Dzięki terminalowi LNG, Ukraina będzie mogła odbierać, magazynować i regazyfikować skroplony gaz ziemny. Inwestycja umożliwi dywersyfikację dostaw gazu poprzez włączenie Ukrainy do międzynarodowej sieci dostaw LNG. W latach firma ILF była zaangażowana w prace nad studium terminalu LNG w Świnoujściu. CIRE.PL, 11 kwietnia 2013 r. Opóźnienia prac nad wydobyciem gazu z łupków przez brak regulacji Dotychczasowe prace dotyczące wydobycia gazu zakumulowanego w łupkach nie przyniosły rezultatów; przemysł działający w branży na ile może wstrzymuje się z pracami, bo czeka na regulacje w prawie, których wciąż nie ma wskazali przedstawiciele polskiego i ukraińskiego sektora gazowego, którzy spotkali się na konferencji organizowanej w ministerstwie gospodarki. Temat gazu z łupków pojawił się w Polsce 6 lat temu, a pierwsze wiercenia przeprowadzono 3 lata temu. W Polsce wywiercono do tej pory około 46 otworów, jednak żaden z nich nie był przewidziany do produkcji powiedział Cezary Filipowicz z United Oilfield Services. Dodał, że prowadzone prace wskazują iż polskie złoża są perspektywiczne. Firmy naftowe wskazują na dwa problematyczne punkty w proponowanych rozporządzeniach pierwszym z nich jest procedura przejścia z koncesji poszukiwawczej na wydobywczą; firmy kontestują też publicznego partnera, jakim ma być Narodowy Operator Kopalin Energetycznych (NOKE). Musimy ryzykować swoimi pieniędzmi, a sam miód jest spijany przez NOKE mówił Andrzej Maksym z PGNiG. Wiceprezes Orlen Upstream Paweł Martynek wskazał, że istniejące w Polsce przepisy prawa górniczego i geologicznego nie sprawdzają się w przypadku złóż niekonwencjonalnych. Orlen Upstream uczestniczy w konsultacjach na temat nowego Strona nr: 9

10 prawa, ale na chwilę obecną nie bardzo widać koniec tego procesu przyznał. Prof. Stanisław Nagy z AGH podkreślał, że w Stanach Zjednoczonych przez 15 lat były programy zachęt dla inwestorów poszukujących gazu w łupkach, a przez 12 lat były ulgi w podatkach federalnych. My natomiast mówił już jesteśmy nastawieni na zysk, nie znając opłacalności inwestycji. Nagy zwrócił uwagę, że produkcja komercyjna nie musi być opłacalna od początku. Podkreślał, że w jednym basenie koszty wydobycia między najlepszymi, a najgorszymi otworami różnią się czterokrotnie. PAP, 11 kwietnia 2013 r. Bułgaria rewiduje swoje stanowisko wobec South Stream Premier Bułgarii Marin Rajkow podjął decyzję o powołaniu specjalnej grupy roboczej, która dokona analizy decyzji poprzedniego rządu o budowie na terenie Bułgarii odcinka gazociągu South Stream. Chodzi przede wszystkim o zwolnienie Gazpromu na ponad 25 lat z opłat za tranzyt gazu tym gazociągiem. Decyzję zatwierdzającą budowę bułgarskiego odcinka South Stream podjął w listopadzie 2012 r. ówczesny rząd Bułgarii premiera Bojko Borysowa, który podał się do dymisji w lutym tego roku. Tymczasowy rząd premiera Rajkowa będzie sprawować władzę do przedterminowych wyborów parlamentarnych w połowie maja. Według bułgarskiego rządu, Gazprom zawyżył koszty budowy gazociągu. Rosyjski koncern oszacował je na 3,3 mld euro, z czego połowę ma pokryć bułgarski państwowy koncern energetyczny BEH. Ponieważ nie stać go na to, Gazprom postanowił pokryć wszystkie koszty budowy bułgarskiej części gazociągu, a w zamian sam pobiera wszystkie opłaty za przesył gazu, które określone zostały na poziomie zaledwie 1,7 USD za przesył 1000 m sześc. gazu na odległość 100 km. W konsekwencji Bułgaria przez co najmniej 25 lat nie otrzyma żadnych zysków z tranzytu gazu przez South Stream. Wyborcza.biz, 12 kwietnia 2013 r. Wilmańska: musimy wydać ponad 80 mld zł na adaptację do zmian klimatu Polska będzie musiała wydać ponad 80 mld zł na przystosowanie się do zmian klimatycznych. Zaniechanie działań adaptacyjnych może nas kosztować do 2030 roku ponad 200 mld zł. Resort środowiska przedstawił dokument wskazujący cele i kierunki działań przystosowujących nasz kraj do zmian klimatu Strategiczny Plan Adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do 2020 roku (SPA 2020). Według Strategicznego Planu Adaptacji, w poprzedniej dekadzie (lata ) straty wynikające z ekstremalnych zjawisk pogodowych, np. powodzi czy susz, wyniosły w Polsce 54 mld zł. Autorzy dokumentu prognozują, że przy braku odpowiednich inwestycji przystosowujących do zmian klimatycznych, w latach straty te mogą wynieść 86 mld zł, a między 2021 a 2030 rokiem ponad 120 mld zł. Zmiany klimatu, które obserwujemy praktycznie każdego dnia, będą się nasilały powiedziała wiceminister środowiska Aneta Wilmańska. Poinformowała, że eksperci współpracujący z resortem środowiska wskazali na obszary społeczno-gospodarcze, które będą najbardziej narażone na zmiany klimatyczne to m.in. rolnictwo, gospodarka wodna i przestrzenna, transport, budownictwo i zdrowie. W dokumencie wskazano również aglomeracje miejskie, jako miejsca, gdzie szczególnie kumulować się będą efekty zmian klimatycznych. Strategia wyznacza ramy i kierunki, które będą musiały być brane pod uwagę np. przez samorządy przy budowie infrastruktury przeciwpowodziowej czy tworzeniu planów zagospodarowania Strona nr: 10

11 przestrzennego. Dokument trafił do konsultacji społecznych. Resort środowiska planuje, że strategia zostanie przyjęta przez Radę Ministrów jeszcze w czerwcu br. Głównym celem SPA 2020 jest zapewnienie zrównoważonego rozwoju oraz efektywnego funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa w warunkach zmian klimatycznych. Wymóg stworzenia takiej strategii wynikał m.in. z przyjętej w 2009 roku przez UE Białej Księgi Adaptacji, wskazującej potencjalne zagrożenia spowodowane zmianami klimatycznymi. SPA 2020 jest również częścią większego projektu badawczego KLIMADA, w którym analizowane będą możliwe zmiany klimatyczne w Polsce i w naszym regionie Europy do roku PAP, 12 kwietnia 2013 r. Latem rusza wydobycie z turkmeńskiego złoża W połowie roku ma się rozpocząć wydobycie gazu z turkmeńskiego złoża Gałkynysz, którego zasoby są szacowane na 26 bln m sześc. Obecnie trwają przygotowania do wydobycia, w których udział biorą: chińska firma CNPC, Petrofac ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich oraz południowokoreański Hyundai Engineering. Budują one instalacje wydobywcze oraz 3 zakłady oczyszczania gazu o łącznej mocy 30 mld m sześc. rocznie. Gaz ze złoża Gałkynysz trafi prawdopodobnie do Chin, które sfinansowały 80% szacowanych na 10 mld USD kosztów przygotowania złoża, a ponadto Turkmenistan podpisał dwa lata temu z Chinami umowę, zgodnie z którą dostawy turkmeńskiego gazu mają wzrosnąć do 65 mld m sześc. rocznie. Turkmenistan proponuje dużo lepsze warunki zakupu gazu niż Rosja, bo po cenie o co najmniej jedną trzecią niższej. Rzeczpospolita, 15 kwietnia 2013 r. RWE wycofało się z projektu budowy gazociągu Nabucco RWE sprzedało 16,67% udziałów w konsorcjum Nabucco austriackiemu koncernowi OMV. Według początkowych założeń gazociąg miał mieć długość 4000 km. Jego krytycy szacują, że koszt realizacji inwestycji, przekraczający 12 mld USD, jest zbyt wysoki oraz że trudno będzie zapewnić odpowiednią ilość gazu do jego wykorzystania bez przesyłania nim również gazu z Rosji. Obecnie pozostali czterej udziałowcy konsorcjum Nabucco to bułgarska grupa BEH, turecki Botas, węgierski MOL i rumuński Transgaz. CIRE.PL, 15 kwietnia 2013 r. Obciążenia fiskalne w działalności wydobywczej wyższe niż wcześniej deklarował rząd Obciążenia fiskalne związane z wydobyciem węglowodorów sięgną ponad 60%, a nie jak dotychczas zapewniał rząd 40%, co sprawi, że tego typu działalność będzie nieopłacalna. Zgodnie z analizą propozycji ministerstwa finansów odnośnie opodatkowania wydobycia węglowodorów, przygotowaną przez Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo, w 2016 roku, przy proponowanych rozwiązaniach, spółka ta będzie musiała odprowadzić do budżetu z tytułu podatków aż 1,2 mld zł. To ponad połowa ubiegłorocznego zysku PGNiG. Według tych szacunków, obciążenia fiskalne dla nowych projektów wydobycia węglowodorów sięgną ponad 60%, a nie jak dotychczas deklarował rząd 40%. PGNiG zwraca uwagę, że dodając do tego obciążenia związane z wprowadzeniem w życie zmian w prawie geologicznym i górniczym, dla nowych projektów przekroczą one 90%. Podobne wyliczenia przedstawiły Orlen oraz KGHM. Spółki te zwracają uwagę, że nowe Strona nr: 11

12 obciążenie fiskalne związane z prowadzeniem działalności wydobywczej doprowadzą w konsekwencji do wzrostu cen surowców. Według obliczeń PGNiG, w latach klientów końcowych spółki będzie to kosztować prawie 20 mld zł. Rzeczpospolita, 15 kwietnia 2013 r. Katar i Wielka Brytania kupiły złoża gazu w Kanadzie Brytyjska Centrica i Qatar Petroleum International kupiły od Suncor Energy złoża gazu konwencjonalnego w zachodniej Kanadzie. W części z nich może znajdować się także gaz zakumulowany w łupkach. Wartość inwestycji to 1 mld dol. kanadyjskich. Centrica będzie posiadać 60% udziałów w kupionych złożach, a pozostałe 40% będzie należało do Katarczyków. Partnerzy szacują, że złoża mogą zawierać 27,7 mld m sześc. ekwiwalentu ropy naftowej, z czego 90% to gaz ziemny. Jest to pierwsza wspólna inwestycja największego brytyjskiego dostawcy energii elektrycznej oraz największego światowego eksportera LNG od podpisania memorandum o współpracy w grudniu 2011 r. Transakcja obejmuje obszar 4000 hektarów. CIRE.PL, 16 kwietnia 2013 r. URE rozpoczyna monitoring hurtowego obrotu gazem ziemnym Prezes Urzędu Regulacji Energetyki uruchomił monitoring hurtowego obrotu gazem ziemnym. To jedno z działań podejmowanych przez regulatora na rzecz liberalizacji rynku gazu i stopniowego uwalniania przedsiębiorstw energetycznych spod obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia. W ramach monitoringu Prezes URE zobowiązał wybrane spółki, wśród nich m.in. Gaz-System, Towarową Giełdę Energii oraz PGNiG, do przekazywania co miesiąc informacji dotyczących sytuacji na rynku hurtowym, w tym danych na temat bilansu gazu, wolumenów i cen w obrocie. URE zapowiada, że dane zebrane w wyniku monitoringu posłużą do prezentowania co miesiąc, w formie publikacji na stronie internetowej Urzędu, informacji na temat rynku gazu, ze szczególnym uwzględnieniem wolumenów i cen tego paliwa. CIRE.PL, 16 kwietnia 2013 r. KE: ponad połowa opinii obywateli w sprawie gazu z łupków z Polski W konsultacjach społecznych na temat gazu z łupków zarejestrowano 22,8 tys. opinii obywateli, z czego 53% pochodziło z Polski. Konsultacje trwały od 20 grudnia ub. roku i dotyczyły przyszłego rozwoju w Europie niekonwencjonalnych paliw kopalnych, takich jak gaz z łupków. Pytania postawione w ankiecie przygotowanej przez Komisję dotyczyły możliwości i wyzwań związanych z niekonwencjonalnymi paliwami kopalnymi, a także środków, jakie można podjąć w celu zmniejszenia ryzyka dla zdrowia i środowiska. W trakcie konsultacji zarejestrowano odpowiedzi, z czego pochodziło od obywateli, w tym od Polaków. Ponadto ok. 15% opinii zgłosili Francuzi i 14% Rumuni. We Francji obowiązuje moratorium na wydobycie gazu z łupków jedyną dostępną dotąd metodą szczelinowania hydraulicznego. W marcu Rumunia zniosła taki zakaz. Polska jest postrzegana w Brukseli jako kraj entuzjastycznie nastawiony do gazu niekonwencjonalnego. KE zarejestrowała też 707 opinii od firm i organizacji oraz 115 od instytucji publicznych, głównie od władz lokalnych, m.in. z Polski. Wyniki konsultacji mają posłużyć KE jako wkład do debaty o ewentualnych nowych regulacjach środowiskowych w zakresie poszukiwań i wydobycia gazu niekonwencjonalnego w UE. Strona nr: 12

13 PAP, 18 kwietnia 2013 r. PGNiG szuka też tight gazu Dotychczas PGNiG przeznaczyło na prace związane z poszukiwaniem tzw. tight gazu 150 mln zł, ale jak zapowiada wiceprezes spółki Mirosław Szkałuba, wydatki na ten cel mogą wzrosnąć. Tegoroczny budżet PGNiG na działalność poszukiwawczo-wydobywczą sięga 2,4 mld zł i jest o ponad 37% wyższy niż w roku W ramach prac poszukiwawczych brane są również pod uwagę złoża tight gazu, czyli gazu ziemnego uwięzionego w izolowanych porach skalnych. Według wiceprezesa Szkałuby, wstępne szacunki wskazują, że w Polsce możemy mieć do 250 mld m sześc. gazu w tego typu złożach. Obecnie PGNIG przygotowuje się do przeprowadzenia szczelinowania we wcześniej wykonanych odwiertach w potencjalnych złożach tight gazu w rejonie: Pławców i Rokietnicy (woj wielkopolskie), Piasków (woj. zachodniopomorskie) oraz Kramarzówki i Dukli (woj. podkarpackie). Efekty tych prac mają być znane w drugiej połowie tego roku. Rzeczpospolita, 23 kwietnia 2013 r. Gazprom zmieni sposób obliczania ceny swojego gazu Ministerstwo gospodarki Rosji przesłało do koncernu Gazprom swoje rekomendacje, w których proponuje przyjąć w formule cenowej dla gazu ziemnego ceny na zagranicznych giełdach oraz taniego gazu łupkowego z USA". Aktualnie w kontraktach długoterminowych Gazprom stosuje powiązanie ceny gazu z ceną ropy sprzed 6 9 miesięcy. Prognoza ministerstwa zakłada, że cena rosyjskiego surowca będzie spadać i w 2016 roku osiągnie 329 USD/1000 m sześc., tymczasem średnia cena rosyjskiego gazu w I kw. br. dla odbiorców z Unii i Turcji przekraczała 400 USD. Rzeczpospolita, 23 kwietnia 2013 r. Bułgaria. Terminal naftowy rafinerii Neftochim może stracić licencję Terminal naftowy największej na Bałkanach rafinerii Neftochim koło czarnomorskiego portu Burgas może zostać pozbawiony licencji. Bułgarska rafineria należy do rosyjskiego koncernu Łukoil. Możliwość utraty licencji pojawiła się, gdy inspekcja Agencji Celnej stwierdziła, że rozplombowano liczniki, które powinny automatycznie przekazywać urzędowi skarbowemu dane o ilości przepływającej ropy. Według szefa agencji Wanio Tanowa do kraju de facto nielegalnie sprowadzono ropę wartości co najmniej 5 mln lewów (2,5 mln euro). Tanow zwolnił kierownictwo burgaskiego oddziału celnego szefa i jego dwóch zastępców, przeciwko którym wszczęto postępowania dyscyplinarne. Liczniki zostały rozplombowane celowo podkreślił. Jest to druga poważna akcja Agencji Celnej w rafinerii Neftochim. W lipcu 2011 r. agencja pozbawiła już licencji składy celne i terminal naftowy tego kombinatu petrochemicznego, bowiem Neftochim nie dostosował się do obowiązujących przepisów i nie zainstalował wymaganych przez urząd skarbowy liczników, dostarczających automatycznie informacji o akcyzie, jaką producent jest winien fiskusowi. Po pół roku, kiedy liczniki zainstalowano, i po osobistej interwencji właściciela Łukoilu Wagita Alekperowa, licencję przywrócono. Neftochim, największy kombinat petrochemiczny na Bałkanach, wytwarza 9% PKB Bułgarii i jest największym podatnikiem w kraju. Rafineria ma 40-procentowy udział w bułgarskim rynku paliw oraz posiada sieć ponad 200 stacji benzynowych. Obroty Neftochimu wynoszą 3 mld USD rocznie. PAP, 19 kwietnia 2013 r. Strona nr: 13

KE POZYWA POLSKĘ DO TRYBUNAŁU UE ZA DYREKTYWĘ O ENERGII ODNAWIALNEJ UE ROSJA. DOKUMENT O WSPÓŁPRACY ENERGETYCZNEJ NIE ROZSTRZYGA SPORÓW

KE POZYWA POLSKĘ DO TRYBUNAŁU UE ZA DYREKTYWĘ O ENERGII ODNAWIALNEJ UE ROSJA. DOKUMENT O WSPÓŁPRACY ENERGETYCZNEJ NIE ROZSTRZYGA SPORÓW KE POZYWA POLSKĘ DO TRYBUNAŁU UE ZA DYREKTYWĘ O ENERGII ODNAWIALNEJ Komisja Europejska pozwała Polskę i Cypr do Trybunału Sprawiedliwości UE za niewdrożenie dyrektywy o odnawialnych źródłach energii. KE

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w Polsce przegląd postępów w pracach oraz perspektyw wydobycia surowca

Gaz łupkowy w Polsce przegląd postępów w pracach oraz perspektyw wydobycia surowca Gaz łupkowy w Polsce przegląd postępów w pracach oraz perspektyw wydobycia surowca Rok 2015 pozostaje realnym terminem rozpoczęcia eksploatacji gazu łupkowego w Polsce Wydobywanie gazu łupkowego w Polsce

Bardziej szczegółowo

Wydobycie gazu łupkowego w Polsce podsumowanie bieżącego etapu prac oraz ocena perspektyw na najbliższe lata

Wydobycie gazu łupkowego w Polsce podsumowanie bieżącego etapu prac oraz ocena perspektyw na najbliższe lata Wydobycie gazu łupkowego w Polsce podsumowanie bieżącego etapu prac oraz ocena perspektyw na najbliższe lata Wydobycie gazu łupkowego w Polsce podsumowanie bieżącego etapu prac oraz ocena perspektyw na

Bardziej szczegółowo

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz.

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. -1MX WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. 78/10 Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. SIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH WPfc. 2010-03- 0 3 Pan Janusz Kochanowski

Bardziej szczegółowo

Poszukiwania i wydobycie gazu z łupków Stan projektu

Poszukiwania i wydobycie gazu z łupków Stan projektu Zdjęcie: Marathon Oil Poszukiwania i wydobycie gazu z łupków Stan projektu Organizacja Polskiego Przemysłu Poszukiwawczo-Wydobywczego 12 grudnia 2012 roku OPPPW Podstawowe informacje Związek Pracodawców,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA. Kolejne sukcesy South Stream. Nabucco przechodzi do historii?

ANALIZA. Kolejne sukcesy South Stream. Nabucco przechodzi do historii? Kolejne sukcesy South Stream. Nabucco przechodzi do historii? Jesteśmy świadkami rosnącej rosyjskiej aktywności na rzecz uruchomienia Gazociągu Południowego. Dotyczy to zarówno aspektu zapewnienia źródeł

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W2 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska W2. Zasoby i zużycie gazu ziemnego w świecie i Polsce

Bardziej szczegółowo

GAZ Z ŁUPKÓW PRZYSZŁOŚĆ DLA POLSKI

GAZ Z ŁUPKÓW PRZYSZŁOŚĆ DLA POLSKI GAZ Z ŁUPKÓW PRZYSZŁOŚĆ DLA POLSKI Projekt kierunkowych założeń do ustawy o wydobywaniu węglowodorów, ich opodatkowaniu i Węglowodorowym Funduszu Pokoleń Gaz z łupków przyszłość dla Polski Już teraz Polska

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 Spis treści 3 Informacje o Spółce 4 Działalność 5 2013 - rok rozwoju 6 Przychody 8 Wybrane dane finansowe 9 Struktura akcjonariatu 10 Cele strategiczne 11 Nasz potencjał 12 Udział

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Warszawa, 22.03.2013 Konferencja Rzeczpospolitej Rynek gazu ziemnego w Polsce. Stan obecny i perspektywy PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Cele raportu Stan infrastruktury gazowej

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 2 Najważniejszym partnerem eksportowym Litwy w 2014 r. była Rosja, ale najwięcej produktów pochodzenia litewskiego wyeksportowano do Niemiec. Według wstępnych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE GMINY WOŹNIKI NA LATA 2012-2030

PROJEKT ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE GMINY WOŹNIKI NA LATA 2012-2030 05. Paliwa gazowe 5.1. Wprowadzenie... 1 5.2. Zapotrzebowanie na gaz ziemny - stan istniejący... 2 5.3. Przewidywane zmiany... 3 5.4. Niekonwencjonalne paliwa gazowe... 5 5.1. Wprowadzenie W otoczeniu

Bardziej szczegółowo

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Rosja zwiększyła produkcje ropy naftowej w czerwcu bieżącego roku utrzymując pozycję czołowego producenta. Jednakże analitycy zwracają uwagę na problemy mogące

Bardziej szczegółowo

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Intensyfikacja poszukiwania gazu z łupków

Intensyfikacja poszukiwania gazu z łupków Strona znajduje się w archiwum. Intensyfikacja poszukiwania gazu z łupków Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA rozpoczęło kolejny etap poszukiwań gazu z łupków na południowym wschodzie Polski. 26

Bardziej szczegółowo

STATUS PROJEKTU POLSKI GAZ Z ŁUPKÓW perspektywa inwestorów

STATUS PROJEKTU POLSKI GAZ Z ŁUPKÓW perspektywa inwestorów STATUS PROJEKTU POLSKI GAZ Z ŁUPKÓW perspektywa inwestorów Kamlesh Parmar, Prezes Zarządu OPPPW Warszawa, listopad 2013 DRUGA EDYCJA KONFERENCJI BRANŻY POSZUKIWAWCZO- WYDOBYWCZEJ Członkowie OPPPW 2 OPPPW

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Charakterystyka rynku gazu w Polsce

Rynek energii. Charakterystyka rynku gazu w Polsce 5 Rynek energii Charakterystyka rynku gazu w Polsce Źródła gazu ziemnego w Polsce Dostawy gazu na rynek krajowy, 2010 r. 7% 30% 63% Import z Federacji Rosyjskiej Wydobycie krajowe Import z innych krajów

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY GAZU ŁUPKOWEGO W POLSCE

PERSPEKTYWY GAZU ŁUPKOWEGO W POLSCE Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energia PAN PERSPEKTYWY GAZU ŁUPKOWEGO W POLSCE Eugeniusz Mokrzycki Posiedzenie Plenarne Komitetu Problemów Energetyki Warszawa, 14 grudnia 2011 r. Perspektywy

Bardziej szczegółowo

Rozwój infrastruktury gazowniczej wyzwaniem XXI wieku. mgr inż. Andrzej Kiełbik

Rozwój infrastruktury gazowniczej wyzwaniem XXI wieku. mgr inż. Andrzej Kiełbik Rozwój infrastruktury gazowniczej wyzwaniem XXI wieku mgr inż. Andrzej Kiełbik 1. Warunki dla tworzenia zliberalizowanego rynku gazowego w Polsce: 2. Aktualny stan systemu gazowniczego w Polsce, 3. Plany

Bardziej szczegółowo

Wszystkie przedstawione dane opierają się na źródłach :

Wszystkie przedstawione dane opierają się na źródłach : Wszystkie przedstawione dane opierają się na źródłach : - The Energy Information Administration (EIA) of the U.S. Department of Energy http://poland.usembassy.gov/gas_release.html - Ustawa z dnia 16 września

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

FREE ARTICLE. www.pmrconsulting.com. Gaz łupkowy w Polsce

FREE ARTICLE. www.pmrconsulting.com. Gaz łupkowy w Polsce FREE ARTICLE Gaz łupkowy w Polsce Wrzesień 2012 Polska jest europejskim pionierem w dziedzinie projektów poszukiwawczych gazu łupkowego i ma szansę stać się centrum rozwoju tego sektora w przyszłości.

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe Grupy PGNiG za I półrocze 2015. 14 sierpnia 2015r.

Wyniki finansowe Grupy PGNiG za I półrocze 2015. 14 sierpnia 2015r. Wyniki finansowe Grupy PGNiG za I półrocze 2015 14 sierpnia 2015r. W 1H mimo dużego spadku cen ropy wzrost wyniku EBITDA w Grupie PGNiG 24% 25% 15% 20% 23% 20 390 16 381 4,9 mld PLN - eliminacje pro forma

Bardziej szczegółowo

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Agenda Prezentacja GCE jako partnera w zakresie efektywności energetycznej Potrzeba zwiększania

Bardziej szczegółowo

Będziemy mówić co robimy

Będziemy mówić co robimy Co to IATI IATI to - Instytut Autostrada Technologii i Innowacji to prężnie rozwijające się konsorcjum, grupujący 38 największych uczelni, instytutów i przedsiębiorstw z całej Polski. Celem IATI jest koordynowanie

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gliwice, 25 września 2012 r. prof. dr hab. inż. Maciej KALISKI dr hab. inż. Stanisław NAGY, prof. AGH prof. zw. dr hab. inż. Jakub SIEMEK dr inż. Andrzej SIKORA

Bardziej szczegółowo

http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460520 http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460519

http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460520 http://isap.sejm.gov.pl/detailsservlet?id=wmp20110460519 Nazwa Rzeczypospolitej Polskiej Protokołem o wniesieniu zmian do Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o budowie systemu gazociągów dla tranzytu rosyjskiego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2007 r. w sprawie listy spółek o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2007 r. w sprawie listy spółek o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego PROJEKT 25.07.2007 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2007 r. w sprawie listy spółek o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego Na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW CZY MOŻLIWA JEST DALSZA INTEGRACJA POLITYCZNA UE ORAZ WZROST KONKURENCYJNOŚCI GOSPODARKI EUROPEJSKIEJ BEZ ZAPEWNIENIA BEZPIECZEŃSTWA ENERGETYCZNEGO? DEBATA PLENARNA JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu

GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu Strona znajduje się w archiwum. GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu 4 października 2012 r. GAZ-SYSTEM S.A. podpisał umowę z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu. Warszawa, 14 grudnia 2011 system, który łączy

Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu. Warszawa, 14 grudnia 2011 system, który łączy Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu Warszawa, 14 grudnia 2011 GAZ-SYSTEM S.A. GAZ-SYSTEM S.A.: Spółka Skarbu Państwa o znaczeniu strategicznym

Bardziej szczegółowo

Rozbudowa systemu przesyłowego w ramach jednolitego rynku energii i rozwoju rynku gazu

Rozbudowa systemu przesyłowego w ramach jednolitego rynku energii i rozwoju rynku gazu Rozbudowa systemu przesyłowego w ramach jednolitego rynku energii i rozwoju rynku gazu Piotr Bujalski Zastępca Dyrektora Krajowej Dyspozycji Gazu GAZ-SYSTEM S.A. Warszawa, 7 marca 2013 GAZ-SYSTEM S.A.

Bardziej szczegółowo

Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej

Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Bezpieczeństwo energetyczne na wspólnym

Bardziej szczegółowo

Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie?

Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie? Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie? Wstęp Najnowszy, jeden z największych na świecie, amerykański terminal LNG w Sabine Pass w pobliżu Western Cameron Parish w stanie Luizjana budowany

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną

Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną Rozwój energetyki wiatrowej w Polsce w kontekście planów przekształcenia polskiej gospodarki z wysokoemisyjnej na niskoemisyjną Polska energetyka wiatrowa szybki rozwój i duży potencjał dalszego wzrostu

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Sulechów, 16 listopada 2012 1 Terminal LNG w Świnoujściu

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

WallStreet 18 Karpacz 2014

WallStreet 18 Karpacz 2014 WallStreet 18 Karpacz 2014 Agenda Kim jesteśmy Kluczowe fakty Charakterystyka rynku Gaz płynny Olej napędowy i biopaliwa Gaz ziemny Wyniki finansowe Prognozy finansowe Cele biznesowe Kim jesteśmy? UNIMOT

Bardziej szczegółowo

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marcin Lewenstein Dyrektor Biura Planowania Strategicznego PGNiG SA 18 listopada 2010 r. Warszawa Rynek gazu w Europie wnioski dla Polski Prognozy

Bardziej szczegółowo

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla VIII Konferencja Naukowo-Techniczna Ochrona Środowiska w Energetyce Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla Główny Inżynier ds. Przygotowania i Efektywności Inwestycji 1 Rynek gazu Realia

Bardziej szczegółowo

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke WYDOBYCIE GAZU ZIEMNEGO W USA Wydobycie gazu brutto w USA [1] wynosiło 666,4 mld m 3 w 2006 roku, 698,3 mld m 3 w 2007 roku, 725,9 mld

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy. Polskie strategie i regulacje. Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce

Gaz łupkowy. Polskie strategie i regulacje. Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce Gaz łupkowy Polskie strategie i regulacje Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce Andrzej Szczęśniak www.naftagaz.pl Agenda 1. Polski gaz niekonwencjonalny na tle

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu Kilka slajdów z wykładu Projekt Polityki Energetycznej Polski 2050 a rynek gazu Europa i liberalizacja rynku gazu Ceny gazu mechanizmy, formuły, umowy

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM REALIZOWANE PRZEZ GAZ-SYSTEM S.A.

PROJEKTY O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM REALIZOWANE PRZEZ GAZ-SYSTEM S.A. PROJEKTY O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM REALIZOWANE PRZEZ GAZ-SYSTEM S.A. Co oznaczają dla rozwoju infrastruktury przesyłu gazu? S Y S T E M, K T Ó R Y Ł Ą C Z Y Kim jesteśmy? GAZ-SYSTEM S.A. jest jednoosobową

Bardziej szczegółowo

Wydobycie węglowodorów ze złóż niekonwencjonalnych w Argentynie 2014-10-14 03:55:50

Wydobycie węglowodorów ze złóż niekonwencjonalnych w Argentynie 2014-10-14 03:55:50 Wydobycie węglowodorów ze złóż niekonwencjonalnych w Argentynie 2014-10-14 03:55:50 2 Według amerykańskiej Agencji ds. Informacji Energetycznej (Energy Information Administration- EIA), Argentyna może

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Musimy budować wspólny rynek gazu w ramach Grupy Wyszehradzkiej

Musimy budować wspólny rynek gazu w ramach Grupy Wyszehradzkiej Musimy budować wspólny rynek gazu w ramach Grupy Wyszehradzkiej Zacieśnianie współpracy w ramach V4 nabiera coraz większego tempa. Najprężniej rozwijająca się współpraca energetyczna to szczególna okazja

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r.

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Polski rynek gazu - cechy. Jak dotąd większość polskiego rynku gazu objęta jest regulacją, prawie wszyscy

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie

Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie Komentarz IK Marcin Tarnawski Rynek amerykaoski W 2010 r. na świecie wydobyto 3.193 mld m 3 gazu ziemnego z czego najwięcej w Stanach Zjednoczonych (611 mld m 3 ) oraz w Rosji (588 mld m 3 ). Gaz niekonwencjonalny

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce

Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce Dr Andrzej Cylwik Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce 1. Perspektywa do roku 2020 W chwili obecnej dysponujemy mała liczbą sprawdzonych informacji, które dotyczą ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

1. Liberalizacja europejskiej polityki energetycznej (wg. Prof. Alana Rileya) a) Trzeci pakiet energetyczny b) Postępowanie antymonopolowe Dyrekcja

1. Liberalizacja europejskiej polityki energetycznej (wg. Prof. Alana Rileya) a) Trzeci pakiet energetyczny b) Postępowanie antymonopolowe Dyrekcja MIĘDZYZDROJE, maj 2012 1. Liberalizacja europejskiej polityki energetycznej (wg. Prof. Alana Rileya) a) Trzeci pakiet energetyczny b) Postępowanie antymonopolowe Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji c) Połączenia

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie wydobycia węglowodorów

Opodatkowanie wydobycia węglowodorów Opodatkowanie wydobycia węglowodorów Warszawa, 26 czerwca 2013 r. Grzegorz Kuś Agenda szkolenia I. Wprowadzenie II. Nowy system opodatkowania wydobycia węglowodorów III. Zmiany regulacyjne i powołanie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

SPÓŁKA AKCYJNA. źródło ekologicznej energii

SPÓŁKA AKCYJNA. źródło ekologicznej energii SPÓŁKA AKCYJNA źródło ekologicznej energii Spis treści Informacje o Spółce Rynek LPG w Polsce Działalność Spółki Rozlewnia gazu Najwyższa jakość obsługi Debiut giełdowy Struktura akcjonariatu Status Spółki

Bardziej szczegółowo

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 2 Polska w 2014 r. była, po raz kolejny, liderem wśród państw Europy Środkowo-Wschodniej pod względem pozyskania inwestycji zagranicznych - wynika

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za styczeń czerwiec 2013 r.

INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za styczeń czerwiec 2013 r. Warszawa, dn. 30 lipca 2013 r. INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za styczeń czerwiec 2013 r. Wstęp Niniejsza informacja przedstawia ogólną sytuację na hurtowym rynku gazu ziemnego w miesiącach

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011 Rynek gazu w Polsce Warszawa 30 czerwca 2011 Agenda 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce 2. Perspektywy rozwoju rynku gazu w Polsce Page 2 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce ramy regulacyjne Rynek gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

Obowiązki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sektorze energetyki

Obowiązki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sektorze energetyki Obowiązki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sektorze energetyki Zachodni Oddział Terenowy URE z siedzibą w Poznaniu Prezentacja przygotowana na podstawie materiałów zgromadzonych w Urzędzie

Bardziej szczegółowo

Gazociąg Północny. Paweł Konzal 01.12.2006 r., Warszawa

Gazociąg Północny. Paweł Konzal 01.12.2006 r., Warszawa Gazociąg Północny Paweł Konzal 01.12.2006 r., Warszawa Historia North Transgas Oy - projekt rozpoczął się w 1997 roku umową pomiędzy Gazpromem a fińską firmą Neste (późniejsze Fortum). Niemiecki partner

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r.

Terminal LNG. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Terminal LNG Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu

Bardziej szczegółowo

Ukraina odwiert K-7 osiągnął TD zidentyfikowano do 5 stref gazu

Ukraina odwiert K-7 osiągnął TD zidentyfikowano do 5 stref gazu 6 listopada 2012 r. Komunikat Ukraina odwiert K-7 osiągnął TD zidentyfikowano do 5 stref gazu Kulczyk Oil Ventures ( KOV, Spółka ), międzynarodowa spółka działająca w sektorze poszukiwania i wydobycia

Bardziej szczegółowo

podatek dochodowy opłata(wynagrodzenie) za użytkowanie górnicze ustalana w umowie pomiędzy koncesjonariuszem a Skarbem Państwa

podatek dochodowy opłata(wynagrodzenie) za użytkowanie górnicze ustalana w umowie pomiędzy koncesjonariuszem a Skarbem Państwa Rozwiązania podatkowe poszukiwań i wydobycia gazu z łupków w polskim prawodawstwie Poznań, 15.10.2014 Autor: Dominik Goślicki AGENDA 1. Dotychczasowe obciążenia publicznoprawne dot. gazu z łupków 2. Założenia

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

Strategia GAZ-SYSTEM S.A. do 2025 roku

Strategia GAZ-SYSTEM S.A. do 2025 roku Strategia GAZ-SYSTEM S.A. do 2025 roku Tomasz Stępień, Prezes Zarządu Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A. Kierunki strategiczne KIERUNEK 1 Budowa pozycji Spółki dzięki aktywnemu zaangażowaniu

Bardziej szczegółowo

GAZ-SYSTEM S.A. Kluczowe informacje o Spółce

GAZ-SYSTEM S.A. Kluczowe informacje o Spółce GAZ-SYSTEM S.A. Kluczowe informacje o Spółce Październik, 2013 r. Jak powstał GAZ-SYSTEM S.A.? Ważne fakty GAZ-SYSTEM S.A. Informacje podstawowe Spółka Skarbu Państwa o znaczeniu strategicznym dla polskiej

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne

Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo energetyczne Kilka slajdów z wykładu Andrzej Szczęśniak ekspert rynku energii i bezpieczeństwa www.szczesniak.pl Agenda wykładu 1. Fundamenty 2. Globalne wyzwania i USA 3. Europa i Rosja

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne

Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne 8 grudnia 2010 roku, Hotel SOFITEL Victoria, Warszawa 1 Rynek gazu w Europie Środkowej. Polska na przecięciu tras przesyłu gazu Północ-Południe i

Bardziej szczegółowo

Tak dla restrukturyzacji: raport z badań Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM Polacy wobec przemysłu górniczego (luty- marzec 2015)

Tak dla restrukturyzacji: raport z badań Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM Polacy wobec przemysłu górniczego (luty- marzec 2015) 14/04/2015 Tak dla restrukturyzacji: raport z badań Instytutu Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM Polacy wobec przemysłu górniczego (luty- marzec 2015) Kontekst badań Spadek cen węgla kamiennego na światowych

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za I kwartał 2013 r.

INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za I kwartał 2013 r. Warszawa, dn. 29 kwietnia 2013 r. INFORMACJA O OBROCIE GAZEM ZIEMNYM I JEGO PRZESYLE za I kwartał 2013 r. Wstęp Niniejsza informacja przedstawia ogólną sytuację na hurtowym rynku gazu ziemnego w I kwartale

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

Środowiskowo-przestrzenne aspekty eksploatacji gazu z łupków

Środowiskowo-przestrzenne aspekty eksploatacji gazu z łupków Środowiskowo-przestrzenne aspekty eksploatacji gazu z łupków dr inż. Andrzej Tyszecki Poznań, 21 listopada 2012 Aspekty prawne Obszary: lądowe i morskie Prawo: krajowe, UE i międzynarodowe Problemy: zmienność

Bardziej szczegółowo

Europejska gra o łupki

Europejska gra o łupki Centrum Strategii Energetycznych w poszukiwaniu opcji strategicznych dla polskiej energetyki Europejska gra o łupki BOGUSŁAW SONIK deputowany do Parlamentu Europejskiego Od redakcji Sprawa wydobycia gazu

Bardziej szczegółowo

Rynek energii: Ukraina

Rynek energii: Ukraina Rynek energii: Ukraina Autor: Wojciech Kwinta ( Polska Energia nr 9/2010) Mimo znacznych nadwyżek mocy, elektroenergetyka ukraińska boryka się jednak z problemami, przede wszystkim wiekową infrastrukturą.

Bardziej szczegółowo

GAZ-3. Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych. za okres od początku roku do końca miesiąca:... 2013 r.

GAZ-3. Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych. za okres od początku roku do końca miesiąca:... 2013 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej GAZ-3 Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych Agencja Rynku Energii S.A. Portal

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Sławomir Siejko Konferencja Gospodarka jutra Energia Rozwój - Środowisko Wrocław 20 stycznia 2016 r. Prezes Rady Ministrów Regulator

Bardziej szczegółowo

Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej

Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej RYSZARD FRANCUZ VIII KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY Sulechów, 18 listopada 2011 r. 1 I. Geneza ustawy o

Bardziej szczegółowo

Pomoc publiczna dla inwestorów zagranicznych 2015-06-15 12:48:33

Pomoc publiczna dla inwestorów zagranicznych 2015-06-15 12:48:33 Pomoc publiczna dla inwestorów zagranicznych 2015-06-15 12:48:33 2 Za promocję i przyciąganie inwestycji zagranicznych do Irlandii odpowiada Investment and Development Agency (IDA Ireland). Agencja może

Bardziej szczegółowo

Czy polskie firmy mają potencjał by stać się międzynarodowymi korporacjami?

Czy polskie firmy mają potencjał by stać się międzynarodowymi korporacjami? Czy polskie firmy mają potencjał by stać się międzynarodowymi korporacjami? W przeciągu ostatnich 20 lat, polskie firmy znacząco powiększyły swoje możliwości finansowe i wiele z nich zdecydowało się wyjść

Bardziej szczegółowo