VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACYJNO-INFORMACYJNEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACYJNO-INFORMACYJNEGO"

Transkrypt

1 VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACYJNO-INFORMACYJNEGO 6.1. Potrzeba edukacji ekologicznej Edukacja środowiskowa (edukacja ekologiczna) jest koncepcją kształcenia i wychowywania społeczeństwa w duchu poszanowania środowiska przyrodniczego zgodnie z hasłem myśleć globalnie, działać lokalnie". Powinna ona obejmować wszystkie grupy społeczeństwa decydentów, dorosłych, dzieci i młodzież. Ważnym elementem jest łączenie wiedzy przyrodniczej z humanistyczną oraz działaniami praktycznymi. Obejmuje ona przedstawianie we wszystkich działaniach tematyki z zakresu ochrony i kształtowania środowiska. Działalność edukacyjna jest elementem właściwej gospodarki odpadami. Oznacza to, że: inwestycji dotyczących gospodarki odpadami nie można oceniać i wdrażać bez uwzględniania producentów odpadów, jakimi są mieszkańcy. Określenie zakresu wiedzy jaka jest najistotniejsza im do przekazania oraz sposób jej prezentacji przy współudziale z nowymi technologiami jest koniecznym elementem oceny efektywności każdej inwestycji w tej sferze. działania edukacyjne powinny być uzależnione od prowadzonej przez daną jednostkę (miasto, gminę, powiat) polityki odpadowej. W przeciwnym razie należy się liczyć z ograniczonymi efektami praktycznymi. Doświadczenia wielu zachodnich państw wskazują, że tylko przy współudziale mieszkańców można uzyskać zakładane efekty gospodarki odpadami. Dlatego tak ważne jest zaangażowanie każdego w problem odpadowy. Poprzedzone to musi być oczywiście odpowiednim, teoretycznym, przygotowaniem społeczeństwa do planowanych działań. Znane są przypadki miast i gmin, które zdecydowały się na wprowadzenie nowych systemów (selektywnej zbiórki) bez rzetelnej edukacji społeczeństwa. Niestety skończyło się to niepowodzeniem. Każdy mieszkaniec objęty wprowadzanymi zmianami musi przyjąć do wiadomości, że tylko prawidłowo wyselekcjonowane odpady mogą zostać poddane procesom przetwarzania. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 125

2 6.2. Docelowe segmenty edukacji Edukacja ekologiczna jest dialogiem jaki musi zostać przeprowadzony z mieszkańcami powiatu rawickiego w celu integracji działań na rzecz ochrony środowiska. Musi ona docierać do wszystkich grup społecznych zarówno do dzieci jak i do dorosłych. Ważne jest znalezienie odpowiednich środków przekazu tak, aby w najprostszy i najskuteczniejszy sposób przekazywać informację ekologiczną. W kampanii edukacji ekologicznej społeczeństwa uwzględnić należy następujące grupy: pracowników samorządowych powiatu i gmin (zarząd i pracownicy urzędów); dziennikarze i nauczyciele, dorośli mieszkańcy; dzieci i młodzież. Należy równocześnie wyznaczyć cele i efekty, jakie ma przynieść prowadzona akcja edukacyjno-informacyjna. Są nimi przede wszystkim: 1. Dające się zmierzyć, ograniczenie masy odpadów wytwarzanych przez gospodarstwa domowe, a tym samym wydłużenie okresu wykorzystania składowiska odpadów. 2. Oszczędności finansowe wynikające ze zmniejszenia obrotu odpadami. 3. Powstanie trwałych grup mieszkańców, współpracujących z samorządem lokalnym, podejmujących nowe wyzwania w zakresie edukacji ekologicznej. 4. Bardziej sprzyjające nastawienie społeczności lokalnej do ochrony środowiska Centrum Edukacji Ekologicznej Dla prawidłowego funkcjonowania kampanii edukacji społeczeństwa związanej z selektywną zbiórką odpadów w na analizowanym terenie niezbędna jest sprawna koordynacja wszystkich działań edukacyjnych. Zadanie to należy powierzyć powiatowi. Proponujemy stworzyć przy siedzibie powiatu w Rawiczu Centrum Edukacji Ekologicznej, które byłoby odpowiedzialne za prowadzenie edukacji ekologicznej, a przede wszystkim za selektywną zbiórkę odpadów. Centrum prowadziłoby różne działania związane z edukacją ekologiczną, których celem w dłuższym okresie czasu byłoby promowanie zasad i idei rozwoju zrównoważonego. Działania edukacyjne prowadzone w Centrum Edukacji Ekologicznej przedstawia tabela 55. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 126

3 Działania edukacyjne prowadzone na terenie powiatu rawickiego przez Centrum Edukacji Ekologicznej T a b e l a 55 Edukacja recyklingowa Przedszkola; Szkoły podstawowe; Gimnazja; Szkoły średnie. Szkolenia Zarząd, radni Nauczyciele Dziennikarze Służby komunalne Polityka medialna Prasa Radio Internet Akcje Ekologiczne Sprzątanie świata Wystawy Konkursy Zielony telefon 6.4. Sposoby prowadzenie akcji edukacyjnej społeczeństwa Pracownicy samorządowi Pod szeroko pojętym określeniem pracowników samorządowych należy rozumieć zarządy powiatu, miast i gmin, radnych, sołtysów. Akcją powinny zostać objęte w szczególności osoby odpowiedzialne za ochronę środowiska i zagospodarowanie odpadów oraz pracowników firm obsługujących gospodarkę odpadami. Podstawowe funkcje działania zarządów gmin w dziedzinie gospodarki odpadami można podzielić na trzy grupy: funkcje planowania, programowania i rozwoju, których zadaniem jest podejmowanie działań inwestycyjnych i organizacyjnych, związanych z rozwojem gospodarki odpadami na terenie gmin; funkcje eksploatacyjne, sprowadzające się do zapewnienia świadczenia usług związanych z wywozem i unieszkodliwianiem odpadów przez organizację własnych form działalności gospodarczej lub zlecania wykonywania tych usług; funkcje zarządzania i kontroli. Segment ten powinien posiadać odpowiednie przygotowanie zawodowe. Konieczne jest również ciągłe dokształcanie się na szkoleniach, konferencjach, wyjazdach technicznych oraz poprzez czytanie fachowej literatury i prasy. Interesującą formą edukacji są organizowane co roku Międzynarodowe Forum Edukacji Ekologicznej EKOMEDIA. Towarzyszą im konferencje i szkolenia o szeroko rozumianej tematyce ekologicznej. PROPOZYCJE: 1. Szkolenia wybranej grupy na miejscu np. kompleksowe warsztaty organizowane przez Biuro Projektowe Abrys Technika Sp. z o.o. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 127

4 2. Wyjazd danej grupy na specjalistyczną konferencje. 3. Szkolenie danej grupy w siedzibie CEE. 4. Prenumerata specjalistycznych pism np. Przegląd Komunalny, Ekoproblemy. 5. Zakup specjalistycznych publikacji Edukacja dorosłych Edukacja osób dorosłych wymaga znalezienia właściwego sposobu kształtowania świadomości ekologicznej. Specjalnie organizowane spotkania, wykłady, czy kluby dyskusyjne nie zawsze przynoszą, zamierzone rezultaty. Krąg odbiorców tego typu form edukacyjnych bywa bardzo zawężony (pojawiają się tylko zainteresowani). Z badań wynika, że na kształtowanie świadomości ekologicznej duży wpływ wywierają media. Przekazują one wiedzę na temat funkcjonowania, znaczenia i zagrożeń przyrody, ale również informują na bieżąco o problemach i działaniach na rzecz ochrony środowiska. Dlatego też współpraca z mediami (prasa lokalna, telewizja, rozgłośnie radiowe) nie tylko poszerza znacznie krąg edukowanych, ale także przekazuje treści ekologiczne wraz z informacjami o konkretnych działaniach. Dobrze przeprowadzona edukacja w prasie lokalnej ma na celu rozbudzenie świadomości mieszkańców przejawiającej się w ich konkretnych działaniach związanych z troską o otaczające ich najbliższe środowisko. Ważny jest również wybór odpowiednich treści, położenie szczególnego nacisku na uświadomienie, że pojedyncze zachowania każdego z nas mają wielkie znaczenie w zachowaniu czystości i estetyki całego miasta. Dlatego niezbędna jest tematyka związana z odpadami, recyklingiem, oraz ze znaczeniem przyrody. Treści tych nie zaszkodzi przybliżać kilkakrotnie stosując odmienne, interesujące formy przekazu. Edukacja ekologiczna w mediach, przede wszystkim w prasie, jest stosunkowo prosta do przeprowadzenia. Wymaga odpowiedniego przygotowania dziennikarzy. Edukacja ekologiczna dorosłych powinna być połączona również z rozrywką mieszkańców miast i gmin. Interesującymi przykładami są organizowane z powodzeniem przeróżne imprezy ekologiczne np.: festyny (przykład podano w dalszej części rozdziału), wystawy, konkursy, wycieczki, koncerty itp. Imprezy tego typu zazwyczaj przeznaczone są dla całych rodzin. Tym samym jest sposobność do włączanie dzieci w prezentacje ekologiczne i przekazywanie wiedzy rodzicom zaangażowanym w występy dzieci. Elementy edukacji recyklingowej można włączać do wszystkich imprezy kulturalne odbywające się na terenie powiatu. Taki sposób edukowania dorosłych (rodziców) jest bardzo skuteczną formą przekazywania treści ekologicznych. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 128

5 Nie należy również zapomnieć o tzw. akcjach ekologicznych, najczęściej sezonowych. Stawiają sobie one za cel ochronę przyrody, ostrzegają przed zagrożeniami, uświadamiają szkodliwość niektórych zachowań człowieka. Poniżej przedstawiono przykłady miejskich programów edukacyjnych: Wystawa - Recykling - wybór czy konieczność, Konkurs plastyczny - Ochrona Środowiska w moim mieście, Wystawa - Świat opakowany, Miejskie Spotkania Zielonych - ekologia w gospodarstwie domowym. Na omawianym terenie proponowane formy przekazu treści ekologicznych powinny mieć charakter cykliczny przechodzący z gminy do gminy. Można do ich organizacji wykorzystać Gminne Ośrodki Kultury czy remizy strażackie (wystawy) a także boiska czy sceny widowiskowe (festyny) Dziennikarze i nauczyciele Niezbędne dla pomyślnego promowania zagadnień ekologicznych jest funkcjonowanie środków masowego przekazu. Spełniają one ważne miejsce w kształtowaniu świadomości proekologicznej. Posiadając spore możliwości oddziaływania, winny traktować edukację ekologiczną jako stały element działalności. Powinny w sposób rzetelny przedstawiać stan środowiska przyrodniczego okolic i w równie rzetelny sposób informować o zagrożeniach, jakie na danym terenie występują. Ważne jest nawiązanie bliskiej współpracy mediów z instytucjami i organizacjami zajmującymi się ochroną środowiska, dla pełniejszego rozeznania w sprawach ekologii. Dziennikarze powinni tworzyć i udostępniać szeroki wachlarz materiałów ukazujących piękno przyrody, jako niebagatelnego bodźca ochrony środowiska, Powinni uczestniczyć w kampaniach na rzecz środowiska, czy wspierać lokalne inicjatywy na rzecz środowiska. Dla programu edukacji społeczeństwa omawianych miast i gmin w zakresie segregacji odpadów komunalnych pomocne zapewne będą miejscowe media: prasa; radio. PROPOZYCJE: 1. Szkolenia wybranej grupy na miejscu. 2. Wyjazd danej grupy na specjalistyczną konferencję. 3. Prenumerata specjalistycznych pism np. Przegląd Komunalny, Ekoproblemy, Aura. 4. Zakup specjalistycznych publikacji. 5. Zakup innych materiałów edukacyjnych np. filmy wideo, kasety. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 129

6 6. Zamówienie specjalistycznych artykułów dla prasy (w wydawnictwach i czasopismach ekologicznych). Działalność nauczycieli w ramach edukacji ekologicznej rozpoczyna się już w przedszkolu, następnie w szkole podstawowej, gimnazjum a, później w szkołach zawodowych czy liceach. Edukacja ekologiczna w zasadzie może być przeprowadzana na wszystkich przedmiotach. Stąd wszyscy nauczyciele powinni posiadać wiedzę z zakresu ochrony środowiska. Najczęściej jednak edukacją ekologiczną zajmują się nauczyciele biologii, geografii, chemii. PROPOZYCJE: 1. Szkolenia nauczycieli na miejscu. 2. Zakup książek, publikacji ekologicznych 3. Wyjazd wybranej grupy na targi Ekomedia Edukacja dzieci i młodzieży Edukacja w szkole Treści uwzględniające problematykę właściwej gospodarki odpadami (a także szerzej ekologii), powinny być realizowane w czasie zajęć szkolnych. Przykładowe zakresy przekazywanych informacji w ramach kilku przedmiotów przedstawiono poniżej. Język polski Analiza tekstu "Dziś toczy się lawina śmieci" wg "Książki o odpadach" autorstwa B. Veit i Ch. Wolfrum lub innego tekstu literackiego. Przygotowanie inscenizacji obejmującej rozważania nt. problemu śmieci po wyrzuceniu ich do kubła w przydomowym śmietniku. Opracowanie notatki prasowej propagującej postawy "zielonego konsumenta". Przygotowanie antyreklamy towarów, których używanie powoduje powstawanie dużej ilości śmieci Wiedza o społeczeństwie Działania gminy w zakresie zagospodarowania odpadów. Sposoby skutecznej edukacji społeczności lokalnej celem ograniczenia ilości wytwarzanych odpadów. Przedsięwzięcia prawne dotyczące problemu odpadów. Ograniczanie ilości wytwarzanych odpadów w gospodarstwach domowych nowa postawa społeczna. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 130

7 Geografia Wysypiska uporządkowane i dzikie w naszej gminie. Degradacja i zniekształcenia krajobrazu związane z niewłaściwym i nadmiernym składowaniem odpadów. Gospodarowanie odpadami w różnych krajach Europy i w Polsce. Rozmieszczenie surowców naturalnych w kraju (ewent. na świecie). Wielkość wykorzystania zasobów naturalnych dowodem konieczności unikania odpadów oraz racjonalnego gospodarowania nimi. Biologia z higieną Zagrożenia środowiska spowodowane dzikimi wysypiskami śmieci. Poznawanie/ wykazanie wzajemnych zależności między poszczególnymi elementami przyrody ożywionej i nieożywionej a negatywnym wpływem odpadów na ekosystem. Hierarchia postępowania z odpadami w praktyce gospodarstwa domowego. Kompostowanie, stary, skuteczny i przyjazny środowisku sposób na odpady organiczne. Chemia Związki chemiczne stosowane w gospodarstwach domowych; szkodliwość powstających odpadów; możliwości stosowania substancji mniej szkodliwych człowiekowi, przyrodzie i środowisku, a zwłaszcza podlegających biodegradacji. Technika Przedmioty codziennego użytku wytworzone z tworzyw sztucznych; szkodliwość odpadów powstających przy ich produkcji oraz w trakcie ich składowania lub utylizacji - po zużyciu. Historia Sposoby radzenia sobie z odpadami w starożytności. Odpady naszych dziadków i co z nimi robiono? Postępowanie z odpadami w czasach nowożytnych. Wykopaliska a odpady. Matematyka Wyrażenia arytmetyczne; obliczanie ilości zaoszczędzonego drewna, wody i energii w związku z kilkuletnim użytkowaniem tych samych podręczników szkolnych. Obliczanie objętości figur; obliczanie objętości przykładowych form architektonicznych oraz przeliczanie po jakim czasie zostałyby one wypełnione śmieciami przy obecnym stopniu "wytwarzania" odpadów, tylko przez gospodarstwa domowe. Procenty; przeliczanie danych ilościowych na wartości wyrażone w procentach w zakresie różnorodności wytwarzanych przez nas odpadów Równania ; układanie równań celem uzyskania danych liczbowych o skuteczności selektywnej zbiórki odpadów komunalnych w gminie. Fizyka Zużycie energii podczas produkcji towarów z surowców pierwotnych i wtórnych; ekonomiczne i ekologiczne uwarunkowania unikania i odzyskiwania odpadów w związku z kosztami energetycznymi ponoszonymi na przebieg tych procesów. Plastyka Przygotowywanie haseł antyśmieciowych, wykonywanie transparentów, projektowanie i wykonywanie "dekoracji" i "strojów" na manifestację (zwaną chętnie happeningiem) mającą na celu walkę z odpadami i uświadamianie społeczeństwa w tym zakresie. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 131

8 Elementy informatyki Zastosowanie edytora tekstu do przygotowania ulotek zachęcających społeczność lokalną do ograniczania ilości wytwarzanych odpadów (szczegółowe treści do ustalenia przez samych uczniów np. w nawiązaniu do przygotowywanej akcji antyśmieciowej na terenie osiedla) Współpraca powiatu i poszczególnych gmin ze szkołami Edukacja ekologiczna uczniów oczywiście nie ogranicza się do problemu odpadów. Musi ona być znacznie szersza, a w związku z tym kwestia odpadów, mimo wagi problemu, nie może zastąpić innych ważnych zagadnień. Nie ulega jednak wątpliwości, że nauczyciele i uczniowie, otrzymując wsparcie gminy lub powiatu w tym zakresie (np. poprzez kontakt z CEE), mogą i podejmują w praktyce szereg działań na rzecz środowiska lokalnego a zatem gminy (i szerzej powiatu), które znacznie przekraczają obowiązki programowe szkoły. Wsparcie ze strony gminy jest jednak niezbędne. Dotyczy to zarówno wsparcia programowego jak też finansowego, przygotowywanych przez poszczególnych nauczycieli czy całe placówki szkolne działań. Niestety często obydwie strony są za mało zorientowane we wzajemnych potrzebach i możliwościach. Dlatego bardzo przydatne, ze strony powiatu, byłoby przygotowanie każdego roku informacji dla szkół o możliwościach korzystania z pomocy gmin w określonym zakresie związanym z edukacją ekologiczną w szkołach. Stosunkowo nieskomplikowanymi dla powiatu przykładami wspierania ekologicznych działań szkoły są współfinansowanie, wspólna organizacja i pomoc merytoryczna w takich przedsięwzięciach jak: konkursy związane z tematyką środowiskową (przede wszystkim lokalną), organizacja Dnia Ziemi czy Światowego Dnia Ochrony Środowiska, prowadzenie programów autorskich czy innowacji pedagogicznych w szkołach, programy edukacyjne np. związane z gospodarowaniem odpadami w gminie lub innym realizowanym przez gminę przedsięwzięciem na rzecz środowiska, udział w zajęciach terenowych klas bądź kół przyrodniczych, w charakterze specjalistów, w zakresie określonym tematem zajęć terenowych, udostępnianie i popularyzacja informacji, w tym także materiałów drukowanych, nt. zagrożeń i prośrodowiskowych działań gminy, celem wspólnej edukacji mieszkańców tego terenu, VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 132

9 prenumerata czasopism przyrodniczych i ekologicznych, wzbogacanie bibliotek szkolnych w materiały dydaktyczne przydatne w realizacji zagadnień związanych z ekologią i ochroną środowiska, wspieranie programów i ekologicznych przedsięwzięć szkół w niezbędne pomoce naukowe wykorzystywane podczas realizacji tych działań, współorganizacja z CEE i Wojewódzkim Ośrodkiem Metodycznym form doskonalenia nauczycieli (np. warsztatowych) w zakresie edukacji ekologicznej/ środowiskowej. Oczywiście zamieszczone tu przykłady nie wyczerpują wszystkich możliwości jakie niesie ze sobą praktyka i zapewne zostaną one zweryfikowane w działaniu Udział pozarządowych organizacji ekologicznych w edukacji dzieci i młodzieży Lokalne organizacje pozarządowe zajmujące się ekologią stanowią często podstawowy czynnik w angażowaniu młodzieży w akcje edukacji ekologicznej. Powiat organizujący na swoim terenie selektywną zbiórkę odpadów powinien wspierać działania organizacji społecznych, co poprawi wizerunek akcji wśród mieszkańców i wpłynie pozytywnie na efekty akcji edukacyjnej. Lista społecznych organizacji ekologicznych jest bardzo długa. Do najważniejszych pozarządowych organizacji zajmujących się ekologią należą m.in.: Liga Ochrony Przyrody Polski Klub Ekologiczny Związek Harcerstwa Polskiego Federacja Zielonych Klub Gaja Starostwo Powiatowe oraz urzędy gmin powinny współpracować z organizacjami ekologicznymi przy podejmowanych na swoich terenach działaniach nie tylko z zakresu gospodarki odpadami. Powinny zachęcać mieszkańców do zakładania organizacji społecznych oraz wspierać ich działalność Media w kampanii informacyjnej Współpraca z mediami ma na celu uzyskanie aktywnego poparcia mieszkańców dla realizowanych przez samorząd działań. Akcja informacyjna prowadzona przez media musi rozpocząć się dużo wcześniej niż wprowadzanie do realizacji programu segregacji odpadów. Chodzi o taką profesjonalną działalność z zakresu public relations, której celem VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 133

10 jest nie tylko przeforsowanie trudnych decyzji zarządu lecz przede wszystkim promowanie postaw prospołecznych. Promocja za pośrednictwem mediów zachowań proekologicznych, a szczególnie selektywnej zbiórki odgrywa bardzo ważną rolę i jest jednym z podstawowych źródeł informacji. Dzięki pomocy mediów w trakcie realizacji programu możliwe będzie również przeprowadzenie rozmaitych akcji i kampanii edukacyjnych. Lokalne rozgłośnie radiowe Proponowanymi sposobami wykorzystania lokalnej rozgłośni radiowej o zasięgu regionalnym w celu propagowania selektywnej zbiórki odpadów są: Wyprodukowanie przez agencję reklamową reklamy radiowej zachęcającej np. do selektywnej zbiórki odpadów w domu. Ważne by reklama ta była zrozumiała dla słuchaczy w różnym wieku (można emitować kilka różnych reklam kierowanych do różnych odbiorców, należy jednak pamiętać o rosnących wtedy znacznie kosztach). Reklama powinna być emitowana najlepiej w najbardziej atrakcyjnych godzinach i podkreślać hasło kampanii edukacyjnej np. Segregacja się opłaca, Mamy rady na odpady itp. Zaproponowanie dziennikarzom przeprowadzenia w studio dyskusji z udziałem specjalistów i przedstawicieli władz powiatowych. Goście odpowiadają na zadawane przez telefon pytania słuchaczy. Takie dyskusje przyciągają zazwyczaj uwagę społeczności. Dzięki takiemu sposobowi informowania władze poznają stosunek mieszkańców do decyzji samorządowców, którzy z kolei mają możliwość wyjaśnić społeczności wszelkie pojawiające się wątpliwości i niejasności. Taka dyskusja proponowana jest również w omówionym dalej programie Debaty Powiatowej. Ankieta radiowa. Jest to metoda zdobywania informacji na temat wiedzy mieszkańców o problematyce recyklingowej. Może być przeprowadzona przed omówioną w dalszej części Debatą Powiatową. Charakteryzuje się jednak stosunkowo wysokim stopniem anonimowości respondentów, a co za tym idzie maleje kontrola nad pomiarem. Prasa Współpracując z prasą władze samorządowe mogą stosować omówione już środki takie jak notatka problemowa, czy komunikat prasowy. Innymi specyficznymi formami edukowania społeczeństwa mogą być: VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 134

11 Ogłoszenie. Poprzez tę formę w prosty, hasłowy sposób promujemy np. wprowadzany system segregacji odpadów. Ogłoszenie powinno także zawierać informacje edukujące co do sposobów korzystania z pojemników na odpady. Wkładka informacyjna do gazety. Powinna zostać skonstruowana w formie ulotki/broszury. Na zawartość wkładki muszą się złożyć np.: informacje na temat zasad funkcjonowania systemu segregacji, domowego punktu segregacji odpadów, ogólnej problematyki odpadowej. Wkładka ma za zadanie informować jak unikać wytwarzania odpadów, jak je segregować, co robić, aby na składowisko trafiało jak najmniej śmieci. Ulotka ta stanowiłaby więc ABC kultury odpadowej, z którą powinni się zapoznać mieszkańcy gmin powiatu. Pomoże ona również społeczeństwu szerzej spojrzeć na różne aspekty produkcji odpadów i uzmysłowić jak mogą temu przeciwdziałać. Ta sama broszura powinna być również rozdana mieszkańcom powiatu tuż przed bezpośrednim rozpoczęciem segregacji odpadów (np. około miesiąca wcześniej). Internet Ważną inicjatywą służącą komunikacji społecznej i informowaniu mieszkańców o podejmowanych przez władze samorządowe działań jest wykorzystanie możliwości jakie daje Internet. Tą drogą istnieje duża szansa dotarcia do młodzieży, wśród której Internet jest najbardziej popularnym środkiem komunikacji. Strona www. Stworzenie strony internetowej, na której znalazłyby się wszystkie informacje dotyczące gospodarki odpadami jest szczególnie atrakcyjne do prowadzania kampanii edukacyjnej wśród młodzieży, najczęstszych użytkowników Internetu. W przypadku tworzenia strony internetowej należy pamiętać o ograniczonym zasięgu oddziaływania tego medium. Treści edukacyjne można umieścić na stronach miasta czy powiatu. Należy ją uzupełnić o informacje dotyczące recyklingu i ochrony środowiska. Poczta elektroniczna. Możemy wysyłać listy elektroniczne zawierające informacje na temat selektywnej zbiórki odpadów do tych mieszkańców powiatu, którzy korzystają z Internetu. Dodatkowo poczta elektroniczna daje możliwość zgłaszania przez internautów postulatów związanych z ochroną środowiska do samorządu, np. do komórki Centrum Edukacji Ekologicznej. Elektroniczna baza danych. Znalazłby się tutaj np.: katalog biblioteki Centrum Edukacji Ekologicznej, informacje dotyczące prowadzonych w powiecie/gminach akcjach ekologicznych itp. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 135

12 6.6. Społeczne kampanie informacyjne Przedstawione poniżej propozycje kampanii edukacyjnych mają na celu propagowanie nie tylko selektywnej zbiórki odpadów, ale także szerzej idei zrównoważonego rozwoju. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 136

13 Festyny ekologiczne Festyn ekologiczny ma być w założeniu imprezą rodzinną, na której spotykają się wszyscy mieszkańcy miasta lub gminy. Gminy powiatu rawickiego posiadają duże możliwości w tym zakresie. Oprócz typowej rozrywki festyn taki powinien spełniać rolę edukacyjną. Poniżej przedstawiono przykładowy scenariusz festynu ekologicznego Eko-Rambit. Turniej gier i zabaw związanych z ekologią Początek rajdu/wyścigu rowerowego dookoła miasta Koncert zespołu muzycznego np. grającego popularną ostatnio muzykę folkową Prezentacja ekologicznych osiągnięć gminy, a także mieszkańców zajmujących się ekologicznymi zawodami np. agroturystyką, leśnictwem itp Np. pokazowa walka rycerska Koncert Dyskoteka W trakcie trwania festynu można by było przez cały czas odwiedzać namioty, w których odbywały by się: Prezentacja gospodarstw agroturystycznych z terenu gminy. Warsztat ceramiki. Gry ekologiczne dla dzieci i młodzieży namiot ozdobiony będzie zdjęciami roślin i zwierząt. Będzie tam również można porozmawiać z leśniczym. Wystawa zdrowej żywności połączona z degustacją. Prezentacja miejscowego nadleśnictwa. Prezentacja parków krajobrazowych z terenu powiatu. Wystawa sadzonek drzew, krzewów, kwiatów. Prezentacja literatury ekologicznej i prac plastycznych związanych z ekologią, wykonanych przez młodzież Debata Powiatowa VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 137

14 Celem prowadzonej kampanii społecznej jest dotarcie do wszystkich mieszkańców powiatu objętych programem selektywnej zbiórki odpadów na temat recyklingu. Cechą charakterystyczną społecznej strategii informacyjnej jest również chęć wywołania określonych reakcji społeczeństwa. Uświadomienie ludziom uwarunkowań i złożoności problematyki selektywnej zbiórki odpadów oraz zagrożeń związanych z ochroną środowiska na analizowanym terenie w przypadku ich nie wprowadzenia w życie. Pozwoli to pokonać społeczną niewiedzę w tej dziedzinie i przełamać bierną postawę mieszkańców powiatu. Proponowanym rozwiązaniem w dziedzinie społecznych kampanii informacyjnych w dziedzinie recyklingu jest przeprowadzenie programu pod proponowaną nazwą Debata Powiatowa. Debata Powiatowa jest sformułowana na zasadzie dialogu władz samorządowych z mieszkańcami gmin powiatu. Celem programu jest sprowokowanie dyskusji na tematy związane z problematyką ochrony środowiska ze szczególnym naciskiem na selektywną zbiórkę odpadów. W programie powinny wziąć udział lokalne media: stacje radiowe, prasa lokalna. Kampania może trwać np. trzy tygodnie. Na billboardach umieszczonych na terenie gmin powiatu pojawiają się wtedy hasła tematy publicznej dyskusji. Na plakatach podane są również numery telefonów (np. telefon stacji radiowej, w której odbędzie się debata), pod które mieszkańcy mogą zgłaszać swoje uwagi dotyczących tematów poruszanych w danym tygodniu. Tematy te dotyczą recyklingu i rozwoju gmin: czystość czy powiat rawicki jest czysty? śmieci czy i jak rozwiązany jest problem odpadów w naszym powiecie? ekologia jakie są odczucia mieszkańców co do stanu środowiska w powiecie? rozwój-inwestycje jakie oczekiwania mają mieszkańcy wobec kierunków rozwoju swojego powiatu? Równolegle z reklamą zewnętrzną (ogłoszenia na billboardach i plakatach) w lokalnej prasie ukazują się artykuły omawiające poruszane problemy. W miejscowym radiu można wysłuchać wywiadów z przedstawicielami władz powiatowych i gminnych, nadzorującymi poszczególne działania i odpowiedzialnymi za wdrażanie systemu selektywnej zbiórki odpadów oraz strategii ekorozwoju. Słuchacze mogą wziąć udział w dyskusji, dzwoniąc do stacji radiowej i zadając pytania skierowane do gości w studio. Dzięki programowi Debata Powiatowa można budować interaktywne formy komunikacji samorządu z mieszkańcami i prowadzić konsultacje w najważniejszych kwestiach dotyczących funkcjonowania i rozwoju powiatu objętego programem selektywnej zbiórki odpadów Broszura informacyjna VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 138

15 Jednym z podstawowych narzędzi propagujących wprowadzanie system selektywnej zbiórki odpadów są ulotki i broszury. Powinny one zawierać wyjaśnienia podejmowanych działań i dotrzeć do wszystkich mieszkańców. Treść przykładowej broszury przedstawiono poniżej. SEGREGACJA ODPADÓW Wiele składników odpadów można ponownie użyć. Odzyskiwanie surowców z odpadów i ich powtórne wykorzystanie zwane jest popularnie recyklingiem. Recykling nie tylko zmniejsza ilość odpadów, ale pomaga równocześnie oszczędzać surowce. Jeżeli tylko jest to możliwe rozdzielaj odpady. Jest to podstawowe zachowanie związane z ekologiczną kulturą życia w przyjaźni ze środowiskiem. Sprawdź czy istnieją w pobliżu punkty skupu lub czy służby komunalne wyposażyły okolice w pojemniki do segregacji odpadów. ZAKUPY Roczna produkcja opakowań stanowi równowartość 200 nowoczesnych oczyszczalni ścieków. Cała ta produkcja ląduje, poprzez handel detaliczny, bezpośrednio na hałdach śmieci i sprawia nowe problemy zagrażające środowisku. Oszczędzanie surowców i ochrona środowiska powinna być brana pod uwagę już przy zakupach. Wymaga to jednak od nas wyrzeczenia się starych nawyków i rezygnacji z wygody. Puszki są kosztownym opakowaniem artykułów żywnościowych. Czy jest nam wiadomo, że połowa ceny piwa to cena puszki? Wypijając średnio 52 litrów piwa (średnia krajowa), część z nich kupujemy w puszkach aluminiowych. Puszek aluminiowych nie można wykorzystać powtórnie bez przetwarzania, co wiąże się z koniecznością zużycia w procesie produkcyjnym znacznych nakładów energetycznych. Kupując piwo w butelce, dba się o środowisko, gdyż można ją użyć ponownie bez konieczności przeróbki. Dopiero po 65 przebiegach butelka wymaga przetopienia na nową. Jarzyny i owoce należy kupować zawsze surowe, a nie w puszkach. Są one tańsze, zdrowsze i smaczniejsze. W miarę możliwości należy samemu sporządzać zupy, potrawy i desery. W sklepach samoobsługowych nie należy kupować artykułów spożywczych pakowanych w folie, jak np. mięso, ser, owoce itd. Już samo szczelne opakowanie mięsa, sera, czy owoców jest szkodliwe. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 139

16 To co można kupić w opakowaniu szklanym nie należy kupować w opakowaniu plastykowym np. sok z jabłek, wodę mineralną, ocet, oliwę, musztardę, miód, mleko. Niektóre produkty możemy sporządzić sami np. jogurt, kefir, marmoladę, majonez itp. W ten sposób unikniemy zakupu niepotrzebnego opakowania. Nie mając okazji do nabycia wyrobów sprzedawanych luzem bądź w opakowaniu zwrotnym, kupujemy produkty w dużych opakowaniach lub o silnym stężeniu (np. środki do prania, czyszczenia). Nie należy jednak kupować w dużych opakowaniach produktów, które szybko się psują, na przykład artykuły spożywcze, ponieważ gdy się zepsują trafiają na śmietnik. Podobnie może być także z przeterminowanymi chemikaliami. Dlatego przy zakupach produktów w większych opakowaniach musimy wziąć pod uwagę, czy rzeczywiście zużyjemy taką ilość, a także zastanowić się nad okresem ważności danego produktu. Robiąc zakupy należy zawsze zabierać ze sobą kosz lub torbę, abyśmy mogli zakupione towary, bez dodatkowego opakowania, przenieść do domu. Rezygnowanie z plastykowych toreb wydawanych każdorazowo przez sprzedawców powinno stać się sprawą oczywistą. Kupuj tylko tyle rzeczy, ile ci potrzeba. Zastanów się czy nie gromadzisz niepotrzebnych gadżetów. Staraj się dowiedzieć czy kosmetyki, proszki, płyny do mycia ulegają biodegradacji. Unikaj jednorazówek. Na przykład nie kupuj jednorazowych długopisów. Długopisy, w których można zmieniać wkłady, mogą zastąpić 12 długopisów jednorazowych, gdy pisze się tyle samo. Lepiej jest kupić zapalniczkę do napełniania dobrej marki, niż spowodować, by 300 zapalniczek jednorazowych wylądowało na wysypisku śmieci Przyczyny zanieczyszczeń i sposoby zapobiegania Zanieczyszczenie atmosfery Przenikanie do atmosfery rozmaitych substancji oraz różnych postaci energii nazywa się emisją. Substancje te mogą występować we wszystkich trzech stanach skupienia(stałym, ciekłym i gazowym), a ich źródłem są naturalne procesy (chemiczne, biologiczne, fizyczne i fotochemiczne) zachodzące w przyrodzie oraz działalność antropogeniczna. Główne źródła zanieczyszczeń: VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 140

17 Zanieczyszczenia naturalne: a) wybuchy wulkanów (zanieczyszczenia pyłowe i gazowe) b) przebieg procesów biologicznych (powstawanie węglowodorów C x H y, siarczku wodoru H 2 S, tlenków azotu NO x, amoniaku NH 3 ) c) przebieg procesów fizycznych (wyładowania elektryczne źródło istotnych ilości tlenków azotu NO x ) Zanieczyszczenia antropogeniczne: a) małe rozproszone stacjonarne źródła punktowe uwalniające głównie produkty spalania paliw kopalnych tj. - paleniska domowe - kotłownie lokalne - zakłady rzemieślnicze b) duże źródła punktowe emitujące produkty spalania paliw i zanieczyszczenia wynikające z profilu produkcji tj. - elektrownie - elektrociepłownie - rafinerie - duże zakłady przemysłowe c) środki transportu wprowadzające do atmosfery zanieczyszczenia - gazowe dwutlenek węgla (CO 2 ) tlenek węgla zwany czadem (CO) tlenki azotu (NO x ) węglowodory (C x H y ) - pyłowe emitowane wraz z gazami odlotowymi oraz powstające wskutek ścierania opon, nawierzchni dróg i okładzin hamulcowych. d) wypalanie trwałych użytków zielonych, lasów e) palenie tytoniu Konkretne działania proekologiczne Nie spalajmy śmieci -jeżeli spalamy śmieci, odpady plastykowe i gumowe to w naszych piecach powstają dziesiątki bardzo szkodliwych, drażniących a nawet powodujących choroby nowotworowe związków chemicznych. Najbardziej rakotwórcze to Dioksyny i Furany. Kominy naszych domów nie są wysokie. Wszystkie pyły i szkodliwe VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 141

18 substancje nie ulatują nad chmury, lecz snują się przy ziemi, trafiając prosto do naszych płuc! Pamiętaj! Z kominów unoszą się trujące, rakotwórcze, mutagenne substancje szczególnie szkodliwe dla małych dzieci a nawet tych, jeszcze nie narodzonych!!! Jak i czym ogrzewać domy by nie truć się wzajemnie? 1 należy uszczelnić okna i ocieplić ściany 2 wykorzystywać prąd elektryczny, gaz, olej opalowy 3 spalać czyste nie malowane i nie impregnowane drewno 4 wykorzystywać energię słoneczną poprzez instalację kolektorów słonecznych 5 stosować bezołowiowe i bezsiarkowe paliwa. 6 stosować biologiczne osłony, np. pasy zieleni, otuliny, zadrzewień. 7 nie palić resztek roślinnych kompostuj je; Zanieczyszczenia wód Główne źródła zanieczyszczeń: Zanieczyszczenia fizyczne a) substancje radioaktywne (działalność elektrowni węglowych i jądrowych, zakłady przeróbki materiałów radioaktywnych); b) osady denne (sedymentacja cząstek stałych); Zanieczyszczenie termiczne (zrzut do wód powierzchniowych podgrzanych wód pochodzących z układów chłodniczych); Zanieczyszczenia mineralne a) substancje toksyczne gł. jony metali ciężkich (rtęci Hg, ołowiu Pb, kadmu Cd, niklu Ni, arsenu As i glinu Al); b) zasolenie wód(wprowadzenie do wód powierzchniowych zasolonych wód dołowych, zawierających znaczne ilości jonów chloru Cl - i siarczanu SO 42 ) - Zanieczyszczenia organiczne rozpuszczone detergenty, ropa naftowa i substancje naftopochodne, wypłukiwane z gleby związki z nawozów sztucznych, fenol, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), polichlorowane bifenyle (PCB) - Zanieczyszczenia antropogeniczne VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 142

19 ścieki bytowo-gospodarcze (wody zużyte w gospodarstwach domowych); ścieki przemysłowe (wody zużyte w procesach technologicznych, wody chłodnicze, kopalniane wody dołowe); wody deszczowe (wody opadowe spłukujące zanieczyszczenia z powierzchni terenu); ścieki z rolnictwa (intensywna hodowla bydła i trzody chlewnej) eutrofizacja proces polegający na wzbogacaniu się środowiska w substancje pokarmowe wskutek wzmożonego ich dopływu głównie azotu i fosforu. Konkretne działania proekologiczne 1 Nie używaj środków do prania zawierających fosforany; 2 Sprawdź, czy używane środki czystości ulegają biodegradacji; 3 Korzystaj z myjni samochodowych; 4 Niezwłocznie zreperuj cieknący kran; 5 Korzystaj z prysznica jest zdrowszy i oszczędniejszy 6 Zbieraj deszczówkę Zanieczyszczenia gleb Główne źródła zanieczyszczeń: Przenikanie do gleb zanieczyszczeń pochodzących z: a) atmosfery (pyły, gazy, kwaśny opad atmosferyczny) b) wód (ścieki, nawadnianie) c) odpadów przemysłowych (hałdy) d) komunalnych (wysypisk śmieci) e) komunikacji (duże natężenie ruchu pojazdów) Przemysł (największe zanieczyszczenie w sąsiedztwie zakładów tj. hut miedzi, cynku i ołowiu). Postępująca chemizacja rolnictwa oraz przemysłowa hodowla bydła i trzody chlewnej Erozja (wodna, wietrzna, powierzchniowa) wymywanie lub wywiewanie powierzchniowej warstwy gleby. Konkretne działania proekologiczne 1. Zabiegi chroniące gleby przed erozją: a) tarasowanie stromych stoków; VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 143

20 b) prowadzenie dróg małymi spadkami; c) unikanie monokultur i stosowanie płodozmianu; d) zaprzestanie nadmiernego i nieuzasadnionego9 wyrębu drzew; e) zwiększanie zalesień i zadrzewień; f) ograniczenie odwadniania i zasalania; g) wyeliminowanie ciężkiego sprzętu i maszyn rolniczych; 2. Ograniczenie emisji pyłowo-gazowych (gł. SO 2 i metali ciężkich). 3. Rozsądne dostosowanie chemicznych środków ochrony roślin i nawozów do rodzajów upraw. 4. Właściwe składowanie odpadów przemysłowych i komunalnych w postaci hałd i wysypisk śmieci. 5. Wykorzystywanie gleb najsłabszych na cele budownictwa, przemysłu, komunikacji Hałas Główne źródła hałasu: instalacje; zakłady przemysłowe; urządzenia; drogi, linie kolejowe, linie tramwajowe, lotniska oraz porty Konkretne działania proekologiczne 1 wydawanie aktów prawa miejscowego mającego wpływ na stan akustyczny środowiska; 2 sporządzanie map akustycznych; 3 monitoring środowiska; 4 określenie miejscowego dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku; Pole elektromagnetyczne Główne źródła pól elektromagnetycznych: 1 linie i stacje elektroenergetyczne o napięciu znamionowym 110 kilowoltów lub wyższym, 2 radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, których równoważna moc promieniowana izotropowo jest równa 15 watów lub wyższa, emitujących pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0,03 megaherca do megaherców. VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACJYNO-INFORMACYJNEGO 144

Model współpracy organizacji pozarządowych, placówek oświatowych i jednostek samorządu terytorialnego w zakresie edukacji ekologicznej

Model współpracy organizacji pozarządowych, placówek oświatowych i jednostek samorządu terytorialnego w zakresie edukacji ekologicznej Model współpracy organizacji pozarządowych, placówek oświatowych i jednostek samorządu terytorialnego w zakresie edukacji ekologicznej Łukasz Chlebny Wprowadzenie Właściwa i skuteczna ochrona środowiska

Bardziej szczegółowo

8.1. Potrzeba edukacji ekologicznej

8.1. Potrzeba edukacji ekologicznej 8.1. Potrzeba edukacji ekologicznej Przedstawione w poprzednich rozdziałach rozwiązania techniczne oraz wyznaczone konkretne działania techniczne muszą być poparte odpowiednio przygotowaną i przeprowadzoną

Bardziej szczegółowo

CZY ZASYPIĄ NAS ŚMIECI? CZĘŚĆ II

CZY ZASYPIĄ NAS ŚMIECI? CZĘŚĆ II 5 CZY ZASYPIĄ NAS ŚMIECI? CZĘŚĆ II CELE OGÓLNE: zrozumienie roli człowieka w środowisku przyrodniczym poznanie zagrożeń dla środowiska ze strony człowieka uświadomienie własnej odpowiedzialności za stan

Bardziej szczegółowo

Region płocki, Kujaw i Ziemi Kutnowskiej regionem świadomych ekologicznie

Region płocki, Kujaw i Ziemi Kutnowskiej regionem świadomych ekologicznie Region płocki, Kujaw i Ziemi Kutnowskiej regionem świadomych ekologicznie dr Maria Palińska 1 Cele projektu Zrozumienie zasady zrównoważonego rozwoju, wykształcenie wśród społeczeństwa pro-środowiskowych

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

11. EDUKACJA EKOLOGICZNA

11. EDUKACJA EKOLOGICZNA 11. EDUKACJA EKOLOGICZNA Zobowiązania do prowadzenia edukacji ekologicznej określa ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.) w art. 77-80.

Bardziej szczegółowo

Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie

Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie Edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Bardziej szczegółowo

Kampania informacyjno-edukacyjna: Zrównoważona gospodarka odpadami na terenie województwa pomorskiego PORZĄDNE POMORZE

Kampania informacyjno-edukacyjna: Zrównoważona gospodarka odpadami na terenie województwa pomorskiego PORZĄDNE POMORZE Kampania informacyjno-edukacyjna: Zrównoważona gospodarka odpadami na terenie województwa pomorskiego PORZĄDNE POMORZE Stowarzyszenie Eko-Inicjatywa Dominik Sudoł Członek Zarządu, Koordynator kampanii

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE PROGRAM ZAJĘĆ Kamila Wyleżek ROK SZKOLNY 2015/2016 CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU Program zajęć szkolnego koła przyrodniczego przeznaczony jest dla uczniów klas gimnazjum oraz I przysposabiającej

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny Lider Lokalnej Ekologii. temat ŚWIADOMY KONSUMENT. Szkoła Podstawowa nr 39 w Gdyni. rok szkolny 2014/2015

Projekt edukacyjny Lider Lokalnej Ekologii. temat ŚWIADOMY KONSUMENT. Szkoła Podstawowa nr 39 w Gdyni. rok szkolny 2014/2015 Projekt edukacyjny Lider Lokalnej Ekologii temat ŚWIADOMY KONSUMENT Szkoła Podstawowa nr 39 w Gdyni koordynator projektu mgr Agata Jurewicz rok szkolny 2014/2015 dyrektor szkoły mgr Sabina Dawidowska Plan

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY Danuta Rozmarynowska Gimnazjum Publiczne w Głuszycy PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY I. Wyjątki z rozporządzeń MENiS w sprawie programów nauczania.

Bardziej szczegółowo

Edukacja Ekologiczna Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Poznaniu sp. z o.o. Patrycja Kalewska

Edukacja Ekologiczna Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Poznaniu sp. z o.o. Patrycja Kalewska Edukacja Ekologiczna Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Poznaniu sp. z o.o. Patrycja Kalewska ZAKŁAD ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW W POZNANIU SP. Z O.O. powstała w wyniku przekształcenia samorządowego zakładu

Bardziej szczegółowo

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego Program ochrony środowiska dla Powiatu Poznańskiego, w myśl art. 17 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska opracowany został zgodnie z Polityką ekologiczną

Bardziej szczegółowo

gospodarowanie energią

gospodarowanie energią Konferencja pn. Racjonalne gospodarowanie energią 4 listopada 2010 roku Finansujący: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w ramach

Bardziej szczegółowo

VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACYJNO-INFORMACYJNEGO

VI. ZAŁOŻENIA SYSTEMU EDUKACYJNO-INFORMACYJNEGO Program Ochrony Środowiska ABRYS Technika Sp. z o.o. Edukacja ekologiczna znalazła stosowną rangę zarówno w Konstytucji RP (art. 5 i 74) jak i sektorowych uregulowaniach prawnych, przede wszystkim w ustawach:

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Finansowanie przez WFOŚiGW w Katowicach zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi.

Finansowanie przez WFOŚiGW w Katowicach zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi. Finansowanie przez WFOŚiGW w Katowicach zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi. Działania Funduszu związane ze zmianą Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Katowice, 12 lipca 2013

Bardziej szczegółowo

Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk. Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut

Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk. Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut Gdańsk, 2012 Zarządzanie planem gospodarki odpadami Warunkiem realizacji planu gospodarki odpadami jest ustalenie systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

KLUB MŁODEGO EKOLOGA

KLUB MŁODEGO EKOLOGA Przyroda cierpi z powodu człowieka Dar panowania nad przyrodą powinniśmy wykorzystywać w poczuciu odpowiedzialności, świadomości, że jest to wspólne dobro ludzkości. Jan Paweł II Papież KLUB MŁODEGO EKOLOGA

Bardziej szczegółowo

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH Wyk. Maria Anna Wiercińska SPIS TREŚCI 1. PODSTAWOWE POJĘCIA Odpady opakowaniowe Gospodarka odpadami opakowaniowymi

Bardziej szczegółowo

Interaktywna. w kontekście nowoczesnego odbiorcy

Interaktywna. w kontekście nowoczesnego odbiorcy Interaktywna edukacja ekologiczna w kontekście nowoczesnego odbiorcy Karolina Kulicka dyrektor Departament Edukacji Ekologicznej Misja Ministerstwa Środowiska Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk i recykling założenia prawne Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk Odzysk ( ) jakikolwiek proces, którego wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie

Bardziej szczegółowo

Edukacja i informacja społeczeństwa w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi

Edukacja i informacja społeczeństwa w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi Finansujący: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie w ramach ogólnopolskiego projektu pn. Bliżej śmieci dalej od nieporządku realizowanego przez Regionalne Centrum Edukacji

Bardziej szczegółowo

Warsztaty edukacyjne. Planeta EGOS. Ekologiczna Gospodarka Odpadami dla Szczecina

Warsztaty edukacyjne. Planeta EGOS. Ekologiczna Gospodarka Odpadami dla Szczecina Warsztaty edukacyjne Planeta EGOS Ekologiczna Gospodarka Odpadami dla Szczecina 1 Wykształcenie jest czymś, Co prawie wszyscy otrzymują, Wielu przekazuje dalej A tylko nieliczni posiadają Karl Kraus 2

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć - 45 min

Scenariusz zajęć - 45 min Scenariusz zajęć - 45 min Grupa wiekowa: Szkoła ponadgimnazjalna Temat: ODZYSKAJ - KORZYSTAJ Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów z zakresu gospodarki odpadami. Zapoznanie uczniów

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa GOSPODARKA ODPADAMI Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu Zasady gospodarowania odpadami Projektowane zmiany prawne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Badanie poziomu

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

Edukacja ekologiczna jako sposób propagowania wiedzy oraz kształtowania zachowań

Edukacja ekologiczna jako sposób propagowania wiedzy oraz kształtowania zachowań Edukacja ekologiczna jako sposób propagowania wiedzy oraz kształtowania zachowań Ekologia w podstawie programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół I ETAP

Bardziej szczegółowo

Zadanie realizowane w ramach projektu: Człowiek energia środowisko. Zrównoważona przyszłość Mazowsza, Kujaw i Ziemi Łódzkiej współfinansowane ze

Zadanie realizowane w ramach projektu: Człowiek energia środowisko. Zrównoważona przyszłość Mazowsza, Kujaw i Ziemi Łódzkiej współfinansowane ze Zadanie realizowane w ramach projektu: Człowiek energia środowisko. Zrównoważona przyszłość Mazowsza, Kujaw i Ziemi Łódzkiej współfinansowane ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Opiekunowie środowiska w moim przedszkolu Rok szkolny 2007/2008

Opiekunowie środowiska w moim przedszkolu Rok szkolny 2007/2008 Opiekunowie środowiska w moim przedszkolu Rok szkolny 2007/2008 Regulamin konkursu Cele konkursu tworzenie trwałych nawyków i zachowań ekologicznego stylu życia w domu, szkole i najbliższym otoczeniu,

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka

Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka DZIAŁANIA NA RZECZ OCHRONY ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO W ŚRODOWISKU LOKALNYM TWORZENIE BAZY DANYCH Podstawa programowa biologii zakres podstawowy 2. Różnorodność

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

Michał Szczepanik Plan wynikowy ścieżka ekologiczna w gimnazjum

Michał Szczepanik Plan wynikowy ścieżka ekologiczna w gimnazjum Michał Szczepanik Plan wynikowy ścieżka ekologiczna w gimnazjum Lp. Treść Temat Ilość godzin Cel lekcji 1 Czy człowiek musi Znaczenie i ochrona wód 2 - uświadomienie zanieczyszczać wody? konieczności ochrony

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu www.sn-pl.eu Cele główne Ochrona i poprawa stanu środowiska, w tym: Poprawa ochrony przeciwpowodziowej Stworzenie ukierunkowanej

Bardziej szczegółowo

Siła konsorcjum Nowe prawo odpadowe nowy styl życia Dolnoślązaków

Siła konsorcjum Nowe prawo odpadowe nowy styl życia Dolnoślązaków Siła konsorcjum szkolenia, edukacja aglomeracja legnicka media, komunikacja, reklama województwo dolnośląskie szkolenia, nauka Wrocław biznes, edukacja, samorząd aglomeracja wrocławska Cele kampanii 1.

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce

Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce Cel analizy: Uzyskanie odpowiedzi na pytania 1. Czy ogólne kształcenie

Bardziej szczegółowo

Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r.

Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r. Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r. 1. Termin naboru wniosków od 02.04.2013 r. do 06.05.2013 r. 1. Konkurs ogłoszony w ośmiu kategoriach. 2. Całkowita

Bardziej szczegółowo

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r.

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Funduszu na rok 2013 została sporządzona w oparciu o hierarchię celów wynikającą z polityki ekologicznej państwa, Programu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO KONSORCJUM: IETU Katowice IMBiGS CGO Katowice 1 Sektor gospodarczy Ilość wytworzonych odpadów innych niż niebezpieczne i komunalne

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego

Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego 1. Osoba prowadząca zajęcia: Renata Pochroń 2. Posiadane kwalifikacje do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE. Czerwiec 2013 r.

ZASADY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE. Czerwiec 2013 r. ZASADY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE Czerwiec 2013 r. I. Kluczowe regulacje prawne. 1. Frakcje odpadów, 2. Zasady gospodarki odpadami, 3. Hierarchia postępowania z odpadami,

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku

Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku Podstawy do opracowania Programu Podstawa prawna: ustawa z dnia 27.04.2001 r. - Prawo ochrony środowiska: Prezydent

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501. POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016 uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.) Proces transformacji ustrojowej Polski nie uwzględniał w swoim planie

Bardziej szczegółowo

Czym jest rozwój zrównowaŝony

Czym jest rozwój zrównowaŝony Rozwój zrównowaŝony Millenimacje Projekt jest współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2010 r. www.polskapomoc.gov.pl Czym jest rozwój zrównowaŝony

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Badania Opinii mieszkańców Krakowa dotyczące problemów gospodarki odpadami /maj i czerwiec 2008 r./ próba reprezentatywna 1347 osób

Badania Opinii mieszkańców Krakowa dotyczące problemów gospodarki odpadami /maj i czerwiec 2008 r./ próba reprezentatywna 1347 osób Zakład ad Termicznej Utylizacji Odpadów w w Krakowie Badania Opinii mieszkańców Krakowa dotyczące problemów gospodarki odpadami /maj i czerwiec 2008 r./ próba reprezentatywna 1347 osób Badanie opinii (1)

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Przeprowadzana w ramach przygotowywanego projektu pt. Program rozwoju turystyki na obszarach wiejskich w Polsce

ANKIETA. Przeprowadzana w ramach przygotowywanego projektu pt. Program rozwoju turystyki na obszarach wiejskich w Polsce ANKIETA Przeprowadzana w ramach przygotowywanego projektu pt. Program rozwoju turystyki na obszarach wiejskich w Polsce Ankieta jest skierowana do PODMIOTÓW KREUJĄCYCH PODAŻ NA RYNKU TURYSTYKI WIEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Kto ma czas na ekologię? Raport z badania edukacji ekologicznej w edukacji formalnej

Kto ma czas na ekologię? Raport z badania edukacji ekologicznej w edukacji formalnej Kto ma czas na ekologię? Raport z badania edukacji ekologicznej w edukacji formalnej Kto ma czas na ekologię? Raport z badania edukacji ekologicznej w edukacji formalnej Krzysztof Wychowałek, Gosia Świderek

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

,,Wystarczy włączyć telewizor, już piękno świata jest wokół nas przed naszymi oczyma. To ogromne niebezpieczeństwo cywilizacji, pozbawiające nas

,,Wystarczy włączyć telewizor, już piękno świata jest wokół nas przed naszymi oczyma. To ogromne niebezpieczeństwo cywilizacji, pozbawiające nas ,,Wystarczy włączyć telewizor, już piękno świata jest wokół nas przed naszymi oczyma. To ogromne niebezpieczeństwo cywilizacji, pozbawiające nas szansy poznania przyrody, aktywnego stosunku do życia w

Bardziej szczegółowo

Budowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa. w zakresie ochrony wód i gospodarki wodnej.

Budowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa. w zakresie ochrony wód i gospodarki wodnej. Budowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa w zakresie ochrony wód i gospodarki wodnej. Janina Kawałczewska Projekt Zostań przyjacielem wody współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu Poznań, 28 maja 2013 r. Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW 1 Marek Zieliński Zastępca Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Katowice, 23 listopada 2015 roku

Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Katowice, 23 listopada 2015 roku Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach Katowice, 23 listopada 2015 roku Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach działa od 1993 roku jako instrument regionalnej

Bardziej szczegółowo

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa.

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa. Czy biomasa jest odpadem? Łukasz Turowski Co to jest biomasa? W obliczu nałożonych na Polskę prawem Unii Europejskiej zobowiązań polegających na zwiększaniu udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

Lokalny ekorozwój. Patrycja Bancerz Aleksandra Rudzińska

Lokalny ekorozwój. Patrycja Bancerz Aleksandra Rudzińska Lokalny ekorozwój { Patrycja Bancerz Aleksandra Rudzińska Spis treści 1. Charakterystyka środowiska Gminy Adamów 2. Ekorozwój w naszej Gminie: Segregacja śmieci Zbiórki makulatury Sprzątanie świata Zbiórka

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

EKOLOROWO INNOWACJA ORGANIZACYJNO -METODYCZNA. opracowana w oparciu o podstawę programową kształcenia ogólnego dla uczniów

EKOLOROWO INNOWACJA ORGANIZACYJNO -METODYCZNA. opracowana w oparciu o podstawę programową kształcenia ogólnego dla uczniów EKOLOROWO INNOWACJA ORGANIZACYJNO -METODYCZNA opracowana w oparciu o podstawę programową kształcenia ogólnego dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych

Bardziej szczegółowo

9 czerwca 2015r. Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000

9 czerwca 2015r. Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000 9 czerwca 2015r. Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000 Zespół Szkół im. Stanisława Staszica w Gąbinie składa się z następujących szkół: Liceum Ogólnokształcące Technikum Zasadnicza

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ EDUKACJI, CZYLI JAK EFEKTYWNIE FINANSOWAĆ EDUKACJĘ

PRZYSZŁOŚĆ EDUKACJI, CZYLI JAK EFEKTYWNIE FINANSOWAĆ EDUKACJĘ PRZYSZŁOŚĆ EDUKACJI, CZYLI JAK EFEKTYWNIE FINANSOWAĆ EDUKACJĘ I JAK PLANOWAĆ DZIAŁANIA (STRATEGIA)? II Międzynarodowe Forum Ekologiczne Kołobrzeg, 17.09.2015 r. Małgorzata Skupińska RAZEM MOŻEMY WIĘCEJ.

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Załącznik 2 Numer karty BAS Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Baranów Sandomierski" oraz "Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

NIEZBĘDNE ŚRODKI, MAJĄCE NA CELU OSIĄGNIĘCIE POZIOMU DOCELOWEGO BENZO(Α)PIRENU W POWIETRZU

NIEZBĘDNE ŚRODKI, MAJĄCE NA CELU OSIĄGNIĘCIE POZIOMU DOCELOWEGO BENZO(Α)PIRENU W POWIETRZU Załącznik nr 3 do programu ochrony powietrza dla stref w województwie mazowieckim, w których został przekroczony poziom docelowy benzo(α)pirenu w powietrzu NIEZBĘDNE ŚRODKI, MAJĄCE NA CELU OSIĄGNIĘCIE

Bardziej szczegółowo

Prąd w chemii, fizyce, biologii, w życiu codziennym i gospodarce

Prąd w chemii, fizyce, biologii, w życiu codziennym i gospodarce Prąd w chemii, fizyce, biologii, w życiu codziennym i gospodarce Janina Holeksa, Halina Jasińska, Barbara Kajda, Wiesława Marcinkiewicz, Danuta Pawłowska 1. Cele dydaktyczne: pozyskanie wiedzy na temat

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WŁASNY SZKOLNEGO KOŁA PRZYRODNICZNEGO DZIAŁAJĄCEGO W ZESPOLE OŚWIATOWYM W JEDLANCE

PROGRAM WŁASNY SZKOLNEGO KOŁA PRZYRODNICZNEGO DZIAŁAJĄCEGO W ZESPOLE OŚWIATOWYM W JEDLANCE PROGRAM WŁASNY SZKOLNEGO KOŁA PRZYRODNICZNEGO DZIAŁAJĄCEGO W ZESPOLE OŚWIATOWYM W JEDLANCE WSTĘP Lekcje przyrody mają na celu wyposażenie uczniów w wiedzę umożliwiającą im poznanie otaczającego świata,

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania* Technikum - : technik ochrony środowiska; 325511

Przykładowy szkolny plan nauczania* Technikum - : technik ochrony środowiska; 325511 Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Typ szkoły: Technikum - 4-letni okres nauczania /1/ Zawód: technik ochrony środowiska; symbol 325511 Podbudowa programowa: gimnazjum

Bardziej szczegółowo

Recykling moda czy konieczność? Zadbaj o środowisko w gminie, w domu i w szkole. Marta Szczecińska, Kielce 2013 r.

Recykling moda czy konieczność? Zadbaj o środowisko w gminie, w domu i w szkole. Marta Szczecińska, Kielce 2013 r. Recykling moda czy konieczność? Zadbaj o środowisko w gminie, w domu i w szkole Marta Szczecińska, Kielce 2013 r. Światowe trendy: trash art, moda recyklingowa i upcycling Fakty Każdy mieszkaniec Polski

Bardziej szczegółowo

ZWIERZĘTA. z różnych stron ŚWIATA

ZWIERZĘTA. z różnych stron ŚWIATA ZWIERZĘTA z różnych stron ŚWIATA PROJEKT Projekt Nie znikaj poświęcony jest zagadnieniu bioróżnorodności. Choć słowo bioróżnorodność jest stosunkowo młode, to robi obecnie prawdziwą karierę. Niestety przyczyna

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu

Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu Przedstawiony poniżej scenariusz nadaje się do wykorzystania na bardzo zróżnicowanym poziomie edukacyjnym. Wybór zagadnień dydaktycznych i formy prezentacji zależy

Bardziej szczegółowo

Janina Kawałczewska RCEE Płock

Janina Kawałczewska RCEE Płock Janina Kawałczewska RCEE Płock Konferencja realizowana jest w ramach projektu pn. Region płocki, Kujaw i Ziemi Kutnowskiej regionem świadomych ekologicznie współfinansowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACYJNY PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA DLA MIASTA BIAŁOGARD NA LATA 2014-2017 Z UWZGLĘDNIENIEM PERSPEKTYWY NA LATA 2018-2022

PLAN REALIZACYJNY PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA DLA MIASTA BIAŁOGARD NA LATA 2014-2017 Z UWZGLĘDNIENIEM PERSPEKTYWY NA LATA 2018-2022 ZAŁĄCZNIK 1 do Programu ochrony środowiska Miasta Białogard na lata 2014-2017, z uwzględnieniem perspektywy na lata 2018-2022 PLAN REALIZACYJNY PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA DLA MIASTA BIAŁOGARD NA LATA

Bardziej szczegółowo

Nr lekcji. Liczba godzin. Temat lekcji. Zakres treści. Osiągnięcia ucznia

Nr lekcji. Liczba godzin. Temat lekcji. Zakres treści. Osiągnięcia ucznia Zespół Szkół Nr 5 w Zamościu Etap edukacyjny gimnazjum ZAJĘCIA TECHNICZNE Nauczyciel realizujący: Marzena Mazurek Szczegółowy rozkład materiału II rok nauki (5 godzin) Nr lekcji Temat lekcji Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH

W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH W związku z postępującą degradacją środowiska naturalnego (susza, powodzie, dziura ozonowa) coraz większego znaczenia na świecie

Bardziej szczegółowo

Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań wynikających z krajowego planu gospodarki odpadami dla przedsiębiorców na dzień 1 września 2004 r.

Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań wynikających z krajowego planu gospodarki odpadami dla przedsiębiorców na dzień 1 września 2004 r. Załącznik 6 STAN REALIZACJI ZADAŃ WYNIKAJĄCYCH Z KRAJOWEGO PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA PRZEDSIĘBIORCÓW (na podstawie informacji przekazanych przez przedsiębiorców) Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek Najistotniejszym problemem programu poprawy jakości wód jest budowa oczyszczalni ścieków. W przemyśle konieczne jest zamknięcie technologicznych obiegów wody, zaś w elektroenergetyce - zaprzestanie zrzutu

Bardziej szczegółowo

postawy mieszkańców woj. śląskiego wobec ekologii

postawy mieszkańców woj. śląskiego wobec ekologii postawy mieszkańców woj. śląskiego wobec ekologii wyniki badania sondażowego Katowice, styczeń 2013 www.bcmm.com.pl WSTĘP Metodologia badawcza: sondaż wśród mieszkańców województwa śląskiego, przeprowadzony

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA PROWADZENIA POLITYKI INFORMACYJNEJ

PROCEDURA PROWADZENIA POLITYKI INFORMACYJNEJ PROCEDURA PROWADZENIA POLITYKI INFORMACYJNEJ I. UCZESTNICY PROCESU Stanowisko ds. informacji publicznej i współpracy z organizacjami pozarządowymi - właściciel procesu Stanowisko ds. promocji Pozostali

Bardziej szczegółowo

Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty).

Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie Inspekcja Ochrony Środowiska Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty). Opracowanie: mgr Tomasz Łaciak Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Oferta współpracy. www.zielonalekcja.pl

Oferta współpracy. www.zielonalekcja.pl Oferta współpracy PORTAL EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W 2009 r. firma ABRYS Sp. z o.o. uruchomiła portal edukacji ekologicznej Cele portalu: - przekazywanie wartości ekologicznych szerokiej grupie odbiorców,

Bardziej szczegółowo

X. SYSTEM MONITORINGU I OCENY WDRAŻANIA PLANU GOSPODARKI ODPADAMI

X. SYSTEM MONITORINGU I OCENY WDRAŻANIA PLANU GOSPODARKI ODPADAMI X. SYSTEM MONITORINGU I OCENY WDRAŻANIA PLANU GOSPODARKI 10.1. Zarządzanie planem gospodarki odpadami Warunkiem realizacji planu gospodarki odpadami jest ustalenie systemu zarządzania tym planem. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Warsztaty/zajęcia stacjonarne:

Warsztaty/zajęcia stacjonarne: Warsztaty/zajęcia stacjonarne: Lp. Dla kogo będą warsztaty/zajęcia Ilość szt. Rodzaj/nazwa zajęć, podmiot prowadzący (krótka informacja czego dotyczą) Kl. IIII/ grupa Kl. IV VI/grupa Ekologia dla najmłodszych

Bardziej szczegółowo

Podstawowe cele EU Kielce, 27 luty 2013

Podstawowe cele EU Kielce, 27 luty 2013 1 Nowe aspekty systemu zbierania i zagospodarowywania pokonsumpcyjnych odpadów opakowaniowych w świetle polskich zmian legislacyjnych -rola i odpowiedzialnośćproducenta w organizacji zbierania i przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Podarujmy naszym dzieciom. czysty świat

Podarujmy naszym dzieciom. czysty świat Podarujmy naszym dzieciom czysty świat MINIMALIZACJA ODPADÓW EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE SUROWCÓW ZRÓWNOWAŻONA GOSPO- DARKA ZASOBAMI LEŚNYMI OGRANICZANIE EMISJI DWUTLENKU WĘGLA TROSKA O DOBRO SPOŁECZNOŚCI

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (KIP)

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (KIP) KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (KIP) (jako załącznik do wniosk u o wydanie decyzji o środ owiskowych uwarunkowaniach) dla przedsięwzięcia pn. :... Na podstawie art. 3 ust. 1, pkt. 5 oraz art. 74 ustawy

Bardziej szczegółowo

Rola przedsiębiorców, administracji samorządowej, szkół w kształtowaniu postaw ekologicznych społeczeństwa.

Rola przedsiębiorców, administracji samorządowej, szkół w kształtowaniu postaw ekologicznych społeczeństwa. Rola przedsiębiorców, administracji samorządowej, szkół w kształtowaniu postaw ekologicznych społeczeństwa. dr Maria Palińska Mówimy NIE bezmyślnym zakupom budujemy społeczeństwo recyklingu Dofinansowano

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć - 45 min. Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów.

Scenariusz zajęć - 45 min. Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów. Scenariusz zajęć - 45 min. Grupa wiekowa: Szkoła podstawowa Temat: Jak zostać ekobohaterem? Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów.

Bardziej szczegółowo

Konkurs ŚWIĘTOKRZYSKI LIDER OCHRONY ŚRODOWISKA

Konkurs ŚWIĘTOKRZYSKI LIDER OCHRONY ŚRODOWISKA Konkurs ŚWIĘTOKRZYSKI LIDER OCHRONY ŚRODOWISKA Organizator Konkursu Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Kielcach KARTA ZGŁOSZENIA Ankietę wypełnić należy rzetelnie i dokładnie uwzględniając

Bardziej szczegółowo

O STOWARZYSZENIU. Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła ul. Zielona 27, 90-602 Łódź tel. 042 632 03 11, kom. 507 575 535 www.zrodla.

O STOWARZYSZENIU. Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła ul. Zielona 27, 90-602 Łódź tel. 042 632 03 11, kom. 507 575 535 www.zrodla. O STOWARZYSZENIU Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła ul. Zielona 27, 90-602 Łódź tel. 042 632 03 11, kom. 507 575 535 www.zrodla.org Stowarzyszenie ODE Źródła od 20 lat zajmuje się szeroko rozumianą edukacją

Bardziej szczegółowo