Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology"

Transkrypt

1 Vol. 6/2007 Nr 3(20) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena dobowej zmienności ciśnienia tętniczego u pacjentów z cukrzycą typu 1 The Assessment of 24-hour Blood Pressure Variability in Patients with Diabetes Mellitus Type 1 Agata Jankowska, Anita Horodnicka-Józwa, Elżbieta Petriczko, Danuta Lulka, Krystyna Wójcik, Justyna Szmit-Domagalska, Mieczysław Walczak Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii Chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego w Szczecinie Department of Pediatrics, Endocrynology, Diabetology, Metabolic Disorders and Cardiology Medical University, Szczecin, Poland Adres do korespondencji: Agata Jankowska, Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii Chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, Szczecin, ul. Unii Lubelskiej 1, tel./fax , Słowa kluczowe: cukrzyca typu 1, nadciśnienie tętnicze, całodobowe monitorowanie ciśnienia tętniczego Key words: diabetes mellitus type 1, hypertension, ambulatory blood pressure monitoring. STRESZCZENIE/ABSTRACT Wstęp: W przebiegu cukrzycy zarówno typu 1, jak i 2 dochodzi do powstawania powikłań przewlekłych, mikro- i makroangiopatii. Istotnym czynnikiem rozwoju późnych powikłań naczyniowych choroby jest nadciśnienie tętnicze. Współwystępowanie nadciśnienia tętniczego z cukrzycą jest jednym z czynników pogarszających rokowanie. Cel pracy: ocena kształtowania się dobowej zmienności ciśnienia tętniczego u pacjentów z cukrzycą typu 1. Materiał i metody: Grupa badana: 50 pacjentów w wieku od 12 do 24 lat, chorujących na DM1 ponad 5 lat. Wykonano 24-godzinny pomiar ciśnienia tętniczego. W zależności od czasu trwania i stopnia wyrównania metabolicznego cukrzycy, pacjentów podzielono na grupy. Wyniki: Znaleziono istotną statystycznie zależność między czasem trwania choroby a średnim oraz max. Ciśnieniem nocnym rozkurczowym i obniżeniem dzienno nocnym dla ciśnienia skurczowego i rozkurczowego, obciążeniem nadciśnieniem dla ciśnienia skurczowego nocnego. Znaleziono związek między hba a średnim ciśnieniem skurczowym dobowym i dziennym oraz max. Ciśnieniem skurczowym nocnym, obciążeniem 1c nadciśnienia dla ciśnienia skurczowego dziennego. Wykazano zależność między stężeniem LDL-C a obciążeniem nadciśnienia dla dziennego ciśnienia skurczowego i rozkurczowego. U pacjentów ze złym wyrównaniem cukrzycy częściej obserwowano brak obniżenia ciśnienia nocnego lub obniżenie mniejsze niż 10%. Wnioski: Większy wpływ na kształtowanie się dobowej zmienności ciśnienia tętniczego u pacjentów z DM1 ma stopień wyrównania metabolicznego choroby niż czas jej trwania. Najbardziej czułym wskaźnikiem zwiększenia ryzyka powikłań naczyniowych i rozwoju nadciśnienia tętniczego jest stężenie LDL-C. Brak nocnego obniżenia ciśnienia tętniczego u dzieci z niezadowalającym wyrównaniem DM1 może być wskaźnikiem prognostycznym do oceny rozwoju powikłań naczyniowych. Endokrynol. Ped., 6/2007;3(20):45-52 Introduction: In the course of diabetes type 1 as well as type 2 chronic complications regarding micro- and macroangiopathies are likely to appear. Arterial hypertension is a very important factor of developing chronic vascular complications. The coexistence of arterial hypertension and diabetes is one of the factor worsening the prognosis. Aim of the study: The aim of the study was to 45

2 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 6/2007;3(20):45-52 assess 24-hour variability of arterial hypertension in patients with diabetes mellitus type 1. Materials and methods: The study was performed in 50 patients with diabetes mellitus type 1 aged years with the duration of the disease more than 5 years. 24-hour BP was done in the whole group. The patients were divided into subgroups, depending on the duration of diabetes and metabolic control. Results: Significant positive correlation was found between the duration of the disease and mean and maximal nocturnal DBP and reduced nocturnal falls in SBP and DBP, BP load for nocturnal SBP. A significant positive correlation was found between the HbA1c level and mean 24-hour SBP, mean diurnal SBP, max. nocturnal SBP, BP load for diurnal SBP. A significant correlation was found between the level of LDL- cholesterol and BP load for diurnal SBP and DBP. The lack of physiological nocturnal falls in ABPM or nocturnal falls lower than 10% was more frequently observed in the group of patients with poor metabolic control. Conclusions: 24-hour BP variability depends more on metabolic control than the duration of diabetes. The level of LDL-C is the most sensitive indicator of vascular complication risk and development of arterial hypertension. The lack of physiological nocturnal falls in ABPM in poorly controlled children might be a good prognostic factor for the assessment of further vascular complications. Pediatr. Endocrinol., 6/2007;3(20):45-52 Wprowadzenie Cukrzyca należy do grupy chorób metabolicznych, u podstaw których leży hiperglikemia z towarzyszącym względnym lub bezwzględnym niedoborem insuliny. Ze względu na tendencję do zwiększania liczby zachorowań, zaliczana jest do chorób cywilizacyjnych. Przewlekła hiperglikemia niesie za sobą ryzyko rozwoju powikłań naczyniowych zarówno o typie mikro-, jak i makroangiopatii. Ryzyko zmian w układzie sercowo-naczyniowym u pacjentów chorujących na cukrzycę jest 2-3-krotnie wyższe niż w populacji osób zdrowych. Współwystępowanie nadciśnienia tętniczego z cukrzycą jest jednym z czynników pogarszających rokowanie. Celem leczenia pacjentów z cukrzycą typu 1, w tym także dzieci, jest nie tylko zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organizmu, bardzo dobrego wyrównania metabolicznego, ale także odpowiednio wczesne wykrywanie czynników ryzyka oraz zapobieganie rozwojowi miażdżycy już w grupie najmłodszych pacjentów [1,2]. Istotnym czynnikiem rozwoju późnych powikłań naczyniowych choroby jest nadciśnienie tętnicze, które występuje u ~80% chorych na cukrzycę. Przyczyny nadciśnienia tętniczego w różnych etiologicznie postaciach cukrzycy typu 1 i typu 2 są odmienne. W cukrzycy typu 1 podwyższone ciśnienie tętnicze jest ściśle związane z rozwojem nefropatii cukrzycowej i pozostaje w ścisłym związku z rozwojem mikroalbuminurii. W wielu badaniach klinicznych stwierdzono występowanie zaburzeń dobowego rytmu ciśnienia tętniczego nawet w bardzo wczesnej fazie uszkodzenia nerek przebiegającej bez mikroalbuminurii. W grupie chorych na cukrzycę, u których spadek ciśnienia tętniczego w nocy jest mniejszy niż 10% wartości ciśnienia tętniczego, obserwuje się zwiększone ryzyko występowania mikro- i makroangiopatii cukrzycowej. Ryzyko zmian w układzie sercowo-naczyniowym koreluje znacznie lepiej ze skurczowym niż rozkurczowym ciśnieniem tętniczym. Nadal jednak toczą się dyskusje, czy nadciśnienie tętnicze poprzedza, towarzyszy, czy jest konsekwencją nefropatii cukrzycowej. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi ISPAD u dziecka chorującego na cukrzycę należy przynajmniej raz w roku wykonać pomiar ciśnienia tętniczego. Najlepszą metodą oceny ciśnienia tętniczego, szczególnie u najmłodszych pacjentów jest 24-godzinny zapis ciśnienia tętniczego metodą Holtera (ABPM ambulatory blood pressure monitoring) [3,4,5]. Z analizy całodobowego monitorowania ciśnienia tętniczego (ABPM) oblicza się: średnie skurczowe i rozkurczowe ciśnienie, średnie skurczowe i rozkurczowe ciśnienie dzienne, średnie skurczowe i rozkurczowe ciśnienie nocne, maksymalne i minimalne ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, obniżenie dzienno-nocne skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego (stosunek różnicy pomiędzy średnim ciśnieniem dziennym i nocnym do średniego ciśnienia dziennego wyrażone w %), różnice w dzienno-nocnym skurczowym i rozkurczowym ciśnieniu [mmhg], średnie ciśnienie tętnicze (mean arterial pressure-map), które jest sumą ciśnienia rozkurczowego i 1/3 różnicy ciśnienia skurczowego i rozkurczowego, obciążenie nadciśnieniem, czyli ładunek ciśnienia (blood pressure load-bpl), tj. odsetek pomiarów 46

3 przekraczających wartość odpowiadającą 95 percentylowi dla danego wieku i płci. Zastosowanie tej metody umożliwia rejestrację zmian ciśnienia w ciągu doby, zwiększa także wiarygodność i powtarzalność wyników. ABPM stwarza zatem szansę wczesnego wykrycia nawet dyskretnych zmian profilu ciśnienia tętniczego i pozwala na wyeliminowanie czynnika stresu, jakim jest dla dziecka pobyt w gabinecie lekarskim ( nadciśnienie białego fartucha ). Analiza dobowych zapisów ciśnienia tętniczego wskazuje na istnienie zmienności długoterminowej, w postaci zmian rytmu dzień-noc, który pozostaje w związku z powikłaniami narządowymi chorób przebiegających z nadciśnieniem. Wartości ciśnienia tętniczego uzyskane tą metodą lepiej korelują także z nasileniem zmian naczyniowych, przerostem lewej komory i mikroalbuminurią. Cel pracy Celem pracy jest ocena dobowej zmienności ciśnienia tętniczego u pacjentów z cukrzycą typu 1. Materiał i metody Badanie przeprowadzono w grupie 50 pacjentów w wieku od 12 do 24 lat (X=17,7±2,62l), chorujących na cukrzycę typu 1 ponad 5 lat (10,9±3,08). Pacjenci znajdowali się pod opieką Kliniki Pediatrii Endokrynologii Diabetologii Chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego Pomorskiej Akademii Medycznej oraz Poradni Diabetologii Wieku Rozwojowego Specjalistycznej Przychodni dla Dzieci i Młodzieży SPSK nr 1 w Szczecinie. Tabela I. Kryteria wyrównania metabolicznego cukrzycy Table I. Criteria of diabetic metabolic control WYRÓWNANIE METABOLIC CONTROL Odsetek HbA [%] HbA 1c 1c level [%] Stężenie cholesterolu [mg/dl] Cholesterol [mg/dl] Stężenie triglicerydów [mg/dl] Triglycerides [mg/dl] Stężenie LDL-C [mg/dl] LDL-C [mg/dl] Stężenie HDL-C [mg/dl] HDL-C [mg/dl] Jankowska A. i inni Ocena dobowej zmienności ciśnienia tętniczego u pacjentów z cukrzycą typu 1 DOBRE GOOD <7.0 N=23 <180 N=23 <150 N=38 <100 N=24 >40 N=49 U wszystkich pacjentów wykonano 24-godzinny pomiar ciśnienia tętniczego metodą całodobowej automatycznej rejestracji (ABPM), oznaczono odsetek glikowanej hemoglobiny (HbA 1c ), w surowicy krwi zmierzono wybrane parametry gospodarki lipidowej (cholesterol, triglicerydy, HDL-C, LDL- C) oraz ilość albumin wydalanych z dobowej zbiórki moczu. Odsetek glikowanej hemoglobiny (HbA 1c ) mierzono jako odsetek całkowitego stężenia hemoglobiny w badanej próbce, metodą immunoturbidimetryczną i kolorymetryczną (całkowita Hb), na aparacie Immulite, stosując test Tina-grant firmy Roche. Stężenie cholesterolu określono metodą enzymatyczno-kolorymetryczną z esterazą i oksydazą cholesterolową (CHOD-PAP). Stężenie triglicerydów oznaczono metodą enzymatyczno-kolorymetryczną z oksydazą fosfoglicerolu (GPO-PAP). Stężenie HDL cholesterolu mierzono natomiast bezpośrednią metodą immunologiczną poprawioną, a stężenie LDL cholesterolu metodą bezpośrednią z katalazą. Mikroalbuminurię mierzono metodą immunoturbidimetryczną na aparacie firmy Olympus. Całodobowej oceny ciśnienia tętniczego krwi dokonano metodą Holtera za pomocą aparatu firmy Mobil O Graph. Zgodnie z ustaleniami Task Force on Blood Pressure Control in Children [3,6], za prawidłowe wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego przyjęto wartości, które nie przekraczały 95 centyla dla wieku i płci dla pomiarów dokonanych w ciągu dnia i o 10% niższe dla pomiarów dokonanych w nocny. Z analizy całodobowego ciśnienia tętniczego obliczono: średnie dobowe ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, ZADOWALAJĄCE SATISFACTORY N= N= N= N= N=1 ZŁE BAD >7.5 N=10 >230 N=10 >180 N=3 >130 N=7 <35 N=0 47

4 Praca oryginalna średnie dzienne ciśnienie i nocne skurczowe i rozkurczowe, najwyższe (maksymalne) dzienne i nocne ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, obniżenie dzienno-nocne dla ciśnienia skurczowego i rozkurczowego, obciążenie nadciśnieniem, poranny wzrost ciśnienia tętniczego. W zależności od czasu trwania choroby pacjentów podzielono na 2 grupy: chorujących na cukrzycę 5-10 lat (N=26), > 10 lat (N=24). Na podstawie odsetka HbA 1c oraz parametrów gospodarki lipidowej (tab. I), pacjentów zakwalifikowano do grupy: dobrze, Endokrynol. Ped., 6/2007;3(20):45-52 zadowalająco, źle wyrównanych. Analizę statystyczną danych przeprowadzono za pomocą pakietu statystycznego Statistica 6.0. Zgodność rozkładu poszczególnych zmiennych z rozkładem normalnym sprawdzono testem Shapiro-Wilka. Różnice w wartościach zmiennych sprawdzano testem t-studenta. Porównania wartości średnich dla zmiennych ciągłych wykonano testem U-Manna-Whitney a. W przypadku konieczności porównania więcej niż dwóch średnich obliczenia poprzedzono testem Kruskala-Wallisa. Do analizy korelacji wykorzystano współczynnik Pearsona oraz test istotności współczynnika Pearsona. Za istotne statystycznie przyjęto różnice w wartościach średnich p<0,05. Tabela II. Wybrane parametry ciśnienia tętniczego w odniesieniu do czasu trwania cukrzycy typu 1 Table II. Selected blood pressure parameters in relation to the duration of diabetes type 1 Parametry uzyskane z zapisu Holtera Parameters from ABPM średnie ciśnienie rozkurczowe nocne [mmhg] mean nocturnal diastolic BP [mmhg] max. ciśnienie rozkurczowe nocne [mmhg] max. nocturnal diastolic BP [mmhg] obciążenie nadciśnieniem dla ciśnienia skurczowego nocnego [%] nocturnal systolic BP load [%] obniżenie dzienno-nocne dla ciśnienia skurczowego [%] reduced nocturnal falls in systolic BP [%] obniżenie dzienno-nocne dla ciśnienia rozkurczowego [%] reduced nocturnal falls in diastolic BP [%] < 10 lat < 10 years 59.0 ± ± ± ± ±2.8 Czas trwania choroby Duration of diabetes > 10 lat > 10 years P 55.6 ± ± ± ,7 ± ± Tabela III. Wybrane parametry ciśnienia tętniczego w odniesieniu do wyrównania cukrzycy mierzonego odsetkiem glikowanej hemoglobiny (HbA 1c ). Table III. Selected BP parameters in relation to metabolic control messured by HbA 1c Parametry uzyskane z zapisu Holtera Parameters from ABPM średnie ciśnienie dobowe skurczowe [mmhg] mean systoli 24-hours BP [mmhg] średnie ciśnienie dzienne skurczowe [mmhg] mean diurnal systolic BP [mmhg] max. ciśnienie nocne skurczowe [mmhg] max. Nocturnal systolic BP [mmhg] obciążenie nadciśnieniem dla ciśnienia rozkurczowego dziennego [%] nocturnal diastolic BP load [%] 48 HbA1c [%] < >7.5 P ± ± ± ± ± ± ± ± ± ,1 ± ± ±

5 Jankowska A. i inni Ocena dobowej zmienności ciśnienia tętniczego u pacjentów z cukrzycą typu 1 Wyniki 1. Stwierdzono istotny związek między czasem trwania cukrzycy typu 1 a (tab. II): średnim nocnym ciśnieniem rozkurczowym, najwyższym nocnym ciśnieniem rozkurczowym, obniżeniem dzienno-nocnym dla ciśnienia skurczowego i rozkurczowego, obciążeniem nadciśnieniem dla ciśnienia skurczowego nocnego. 2. Wykazano także istotny związek odsetka HbA- 1c z (tab. III): średnim dobowym skurczowym ciśnieniem (ryc. 1), średnim dziennym ciśnieniem skurczowym (ryc. 2), najwyższym nocnym ciśnieniem skurczowym (ryc. 3), obciążeniem nadciśnieniem dla ciśnienia rozkurczowego dziennego. 3. Stwierdzono także istotną zależność między stężeniem LDL a (tab. IV): obciążeniem nadciśnieniem dla dziennego ciśnie- Ryc.1. Związek średniego dobowego ciśnienia skurczowego z odsetkiem glikowanej hemoglobiny HbA 1c u badanych pacjentów. Ryc.1. The relation between 24-hours systolic BP and the level HbA 1c in diabetic patients Ryc.2. Związek średniego dziennego ciśnienia skurczowego z odsetkiem glikowanej hemoglobiny HbA 1 c u badanych pacjentów Ryc.2. The relation between diurnal systolic BP and the level HbA 1c in diabetic patients Ryc. 3. Związek obciążenia nadciśnieniem dla dziennego ciśnienia rozkurczowego z odsetkiem glikowanej hemoglobiny HbA 1 c u badanych pacjentów Ryc. 3. The relation between diurnal diastolic BP and the level of HbA 1c in diabetic patients Ryc. 4. Związek stężenia LDL-C w surowicy krwi z obciążeniem nadciśnieniem dla dziennego ciśnienia skurczowego. Ryc. 4. The relation between LDL-C and diurnal systolic BP in diabetic patients 49

6 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 6/2007;3(20):45-52 Ryc. 5. Związek stężenia LDL-C w surowicy krwi z obciążeniem nadciśnieniem dla dziennego ciśnienia rozkurczowego Ryc. 5. The relation between the LDL-C and diurnal diastolic BP in diabetic patients Ryc. 6. Brak obniżenia nocnego ciśnienia tętniczego (non-dippers) a wyrównanie metaboliczne cukrzycy Ryc. 6. Lack of BP nocturnal falls (non-dippers) in relation to metabolic control nia skurczowego (ryc. 4) i rozkurczowego (ryc. 5). 4. U pacjentów ze złym wyrównaniem cukrzycy częściej obserwowano również brak obniżenia ciśnienia nocnego lub obniżenie mniejsze niż 10% (ryc. 6). 5. Nie znaleziono jednak istotnego związku między nasileniem mikroalbuminurii a zmiennością ciśnienia tętniczego w ciągu doby. Dyskusja Nadciśnienie tętnicze występuje w populacji osób chorujących na cukrzycę 2-3-krotnie częściej niż w populacji osób zdrowych. W większości przypadków związane jest ono z rozwojem nefropatii cukrzycowej [7,8]. Jest uznanym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego w tej grupie pacjentów. Jednym z najistotniejszych zadań diabetologii wieku rozwojowego jest opóźnienie czasu wystąpienia późnych powikłań cukrzycowych [9,10,11]. Prowadzenie regularnych pomiarów ciśnienia tętniczego u dzieci chorujących na cukrzycę jest bardzo ważnym elementem prawidłowego leczenia. Powinny one stanowić niezbędną część badania podczas każdej wizyty u diabetologa, podobnie jak pełne badanie przedmiotowe, ocena stężenia HbA 1c i fruktozaminy czy mikroalbuminurii [11,12,13]. Zastosowanie całodobowego monitorowania ciśnienia 50

7 Jankowska A. i inni Ocena dobowej zmienności ciśnienia tętniczego u pacjentów z cukrzycą typu 1 tętniczego, szczególnie w grupie najmłodszych pacjentów, jest najlepszą metodą kontroli wartości ciśnienia. Pozwala ona nie tylko na wielokrotny pomiar ciśnienia w warunkach normalnej aktywności życiowej, ale eliminuje także czynnik stresu, jakim jest pobyt dziecka w gabinecie lekarskim ( nadciśnienie białego fartucha ) [3,14]. Ponadto dzięki 24-godzinnemu monitorowaniu ciśnienia tętniczego krwi możemy uzyskać więcej danych niż za pomocą tradycyjnych metod pomiaru. Ciśnienie tętnicze w ciągu doby w warunkach prawidłowych jest najniższe w czasie snu i wzrasta w okresie czuwania. Obniżenie ciśnienia w czasie snu w stosunku do okresu czuwania powinno wynosić 10-20%. W zależności od stopnia obniżania się ciśnienia tętniczego wyróżnia się osoby dippers, u których spadek ten wynosi 10% w porównaniu z okresem czuwania i non-dippers, u których nie stwierdza się nocnego obniżenia ciśnienia lub jest ono mniejsze niż 10% [5,15]. Jednym z najwcześniej obserwowanych zaburzeń dobowego profilu ciśnienia tętniczego u osób chorujących na cukrzycę jest brak obniżenia ciśnienia tętniczego w nocy o minimum 10% (n-dippers). Wielu autorów wykazuje, że brak lub niewystarczające obniżenie ciśnienia nocnego oraz wzrost liczby nieprawidłowych wyników ciśnienia w tej grupie pacjentów powodują obciążenie układu sercowonaczyniowego i są związane ze zwiększonym ryzykiem powikłań narządowych cukrzycy [16,17]. Lurbe i wsp. [18] oceniając dobowy profil ciśnienia tętniczego w grupie 75 dzieci z cukrzycą typu 1, zaobserwowali zmniejszenie różnicy dzienno-nocnej ciśnienia krwi wraz z czasem trwania cukrzycy oraz wielkością mikroalbuminurii. Według Szewczyka [19] u pacjentów z niedostatecznie wyrównaną cukrzycą stwierdza się dość często podwyższone wartości ciśnienia skurczowego, jak i rozkurczowego w godzinach nocnych, a u nastolatków z wieloletnią cukrzycą podwyższone wartości ciśnienia rozkurczowego także w ciągu dnia. Wydaje się zatem, że zaburzenia ciśnienia tętniczego widoczne najwcześniej w pomiarze całodobowym u chorych z cukrzycą typu 1 mogą być wczesnym markerem angiopatii [18,20,21,22]. Podobne wyniki uzyskano w badaniach własnych. U pacjentów ze złym wyrównaniem cukrzycy częściej obserwowano brak obniżenia ciśnienia nocnego lub obniżenie mniejsze niż 10%. Większy wpływ na kształtowanie się dobowej zmienności ciśnienia tętniczego u pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1 ma stopień wyrównania metabolicznego choroby niż czas jej trwania [23,24]. Na podstawie przeprowadzonych badań własnych stwierdzono, że lepszym czynnikiem prognostycznym rozwoju nadciśnienia tętniczego u dzieci chorujących na cukrzycę typu 1 jest wyrównanie metaboliczne choroby niż czas jej trwania. Nawet u osób o krótszym czasie trwania choroby, ale przewlekle niewyrównanych, częściej występują zmiany w dobowym profilu ciśnienia tętniczego niż u pacjentów z długim czasem trwania choroby, ale dobrze wyrównanych. Poszukiwano również związku pomiędzy występowaniem zmian w dobowym profilu ciśnienia tętniczego a parametrami uzyskanymi z lipidogramu. Znaleziono istotną statystycznie zależność między stężeniem frakcji LDL-C a obciążeniem nadciśnieniem dla ciśnienia dziennego skurczowego oraz rozkurczowego. Dyslipidemia cukrzycowa obejmująca jakościowe i ilościowe zmiany w obrębie lipidów: tj. podwyższone stężenia frakcji LDL-C z pojawieniem się gęstych i małych aterogennych cząsteczek, zmniejszenie osoczowych stężeń frakcji HDL-C oraz podwyższone stężenie VLDL nasila rozwój zmian miażdżycowych i wtórnie nadciśnienia tętniczego [25,26]. Poszukiwanie wczesnych wskaźników rozwoju powikłań naczyniowych cukrzycy stanowi niezwykle ważny element dla właściwej opieki nad pacjentami chorującymi na cukrzycę. Wczesne wykrycie zagrożenia rozwoju powikłań spowoduje intensyfikację leczenia i wtórnie poprawi parametry kontroli metabolicznej [27,28,29]. Na podstawie uzyskanych wyników badań sformułowano następujące wnioski: 1. Większy wpływ na kształtowanie się dobowej zmienności ciśnienia tętniczego u pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1 ma stopień wyrównania metabolicznego choroby niż czas jej trwania. 2. Czułym wskaźnikiem zwiększenia ryzyka powikłań naczyniowych cukrzycy i rozwoju nadciśnienia tętniczego jest stężenie frakcji LDL-C w surowicy krwi. 3. Zaburzenia dobowej zmienności ciśnienia tętniczego pod postacią braku obniżenia ciśnienia tętniczego podczas snu stwierdzane u dzieci i młodzieży ze złym wyrównaniem cukrzycy typu 1 mogą być dobrym wskaźnikiem prognostycznym rozwoju późnych powikłań naczyniowych. 51

8 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 6/2007;3(20):45-52 PIŚMIENNICTWO/REFERENCES [1] Kabat M., Prejbisz A., Pęgowska-Chwała B.: Całodobowy pomiar ciśnienia tętniczego znaczenie w postępowaniu z chorymi na nadciśnienie tętnicze. Terapia, 2006:7-8, [2] Wyrzykowski B.: Terapia nadciśnienia tętniczego w cukrzycy. Kardioprofil, 2006:4, [3] Ciechanowska M., Dziatkowiak H.: Całodobowe monitorowanie ciśnienia tętniczego u dzieci zdrowych i chorych na cukrzycę insulinozależną. Ped. Pol., 1997:7, [4] Sowers R.J., Williams M., Epstein M., et al.: Nadciśnienie tętnicze u chorych na cukrzycę. Med. po Dypl., 2001:4, [5] Masłowiecka J., Pomaski J., Urban M.: Rytm dobowy ciśnienia tętniczego u młodzieży z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą insulinozależną. Kongres PTK, Poznań 1994, [6] Report of the Second Task Force on Blood Pressure Control in Children-Pediatrics, 1987:79, [7] Telejko B., Kowalska I., Kinalska I.: Nadciśnienie tętnicze u chorych na cukrzycę. Terapia, 2002:5, [8] Mogensem C.E.: Mikroalbuminuria and hypertension with focus on type 1 and type 2 diabetes. J. of Inter. Med., 2003:254, [9] Pietrzak I., Szadkowska A., Kozłowski J. et al.: Wpływ ciśnienia tętniczego krwi na czynność nerek u dzieci i młodzieży chorych na cukrzycę typu 1. Pol. Merk. Lek., 2002:71, [10] Verrotti A., Catino M., Di Rico L. et al.: Prevention of microvascular complications in diabetic children and adolescents. Acta Paediatr., 1999:Suppl 427, [11] Tatoń J.: Prewencja angiopatii cukrzycowej. Diab. Pol., 1998:5, [12] Szypowska A., Pańkowska E.: Przewlekłe powikłania u dzieci chorujących na cukrzycę typu 1. Klinika Pediatr., 2004:12, [13] Tamborlane W.V., Config W., Boland E.: Recent advances in treatment of youth with type 1 diabetes: Better care trough technology. Diabetic Medicine, 2001:18, [14] Flores L.: Prognostic significance of the white coat hypertension in patients with type 1 diabetes mellitus. Res. Clin. Pract., 2006:74, [15] Kowalewski M., Urban M.: Wpływ pionizacji na parametry zmienności rytmu serca u młodzieży z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 1. Endokrynol Diabetol. Chor. Przemiany Materii Wieku Rozw., 2001:7, [16] Schiel R.: Trends in the management of arterial hypertension in patients with type 1 and insulin-treated 2 diabetes mellitus over a period of 10 years. J. Diabetes Complications, 2006:20, [17] Darcan S.: Alterations of blood pressure in type 1 diabetic children and adolescents. Pediatr Nephrol, 2006:21, [18] Lurbe A.: Altered blood pressure during sleep in normotensive subjects in type I diabetes. Hypertension, 1993:21, [19] Szewczyk L., Bury A., Witkowski D.: Dobowy profil ciśnienia tętniczego u nastolatków z niedostatecznie wyrównaną cukrzycą typu 1. Endokrynol. Pediatr., 2003:2(4), [20] Stella P.: Late diabetes complications and non-dipping phenomenon in patients with type 1 diabetes. Diabetes Res. Clin. Pract., 2006:71, [21] Kowalewski M.: Ocena 24-godzinnego monitorowania ciśnienia tętniczego, mikroalbuminurii oraz autonomicznej neuropatii cukrzycowej u dzieci z cukrzycą typu 1 i nadciśnieniem tętniczym. Endokrynol. Diabetol. Chor. Przemiany Materii Wieku Rozw., 2006:12, [22] Wąsikowa R.: Czy nadciśnienie tętnicze jest problemem u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1. Endokrynol. Diabetol. Chor. Przemiany Materii Wieku Rozw., 2006:12, [23] Russell T.A.: Diabetic nephropathy in patients with type 1 diabetes mellitus. Nephrol. Nurs. J., 2006:33, [24] Vasović O.: Effect of glycemic control on microalbuminuria and arterial blood pressure in patients with type 1 diabetes. Med. Pregl., 2005:58, [25] Landsberg L.: Diabetes and hypertension: pathogenesis, prevention and treatment. Clin. Exp. Hypertens, 2004:26, [26] Jankowska A., Horodnica-Józwa A., Walczak M. et al.: Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci młodzieży z cukrzycą typu 1. Endokrynol. Ped., 2007:6, [27] Pańkowska E.: Zaburzenia ciśnienia tętniczego i metody jego kontroli u pacjentów z cukrzycą typu 1. Endokrynol. Diabetol. Chor. Przemiany Materii Wieku Rozw., 2005:11, [28] Moorthi K.M.: Nocturnal hypertension: will control of nighttime blood pressure prevent progression of diabetic renal disease? Curr Hypertens Rep., 2004:6, [29] Lengyel Z.: Diurnal blood pressure pattern may predict the increase of urinary albumin excretion in normotensive normoalbuminuric type 1 diabetes mellitus patients. Diabetes Res. Clin. Pract., 2003:62,

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 6/2007 Nr 1(18) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 The Assessment of Selected Lipid Parameters

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Udział wybranych parametrów gospodarki lipidowej w rozwoju nefropatii cukrzycowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1

Udział wybranych parametrów gospodarki lipidowej w rozwoju nefropatii cukrzycowej u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Małgorzata Myśliwiec 1, Katarzyna Zorena², Anna Balcerska 1 1 Oddział Diabetologii Dziecięcej, Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii, Onkologii i Endokrynologii Akademii

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Założenia i cele: Postanowiłam zbadać i przeanalizować:

Założenia i cele: Postanowiłam zbadać i przeanalizować: Streszczenie. Wstęp: Starzejące się społeczeństwa całej Europy, skutki wysoko rozwiniętej cywilizacji urbanistyczno-technicznej, oddalenie człowieka od natury, ogromny postęp nauki i techniki, powodują

Bardziej szczegółowo

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Leczenie nadciśnienia tętniczego versus leczenie chorego

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT.

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. Prowadząca edukację: piel. Anna Otremba CELE: -Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Całodobowe ambulatoryjne monitorowanie ciśnienia tętniczego (ABPM) u 17-letniej dziewczynki z bólami głowy

Całodobowe ambulatoryjne monitorowanie ciśnienia tętniczego (ABPM) u 17-letniej dziewczynki z bólami głowy ZINTERPRETUJ TO BADANIE RADA NAUKOWA DZIAŁU Dr n. med. Anna Turska-Kmieć (przewodnicząca) Dr hab. n. med. Teresa Jackowska Dr hab. n. med. Henryk Mazurek Dr hab. n. med. Magda Rutkowska Dr hab. n. med.

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Czy zmniejszenie spożycia fruktozy może obniżyć ciśnienie tętnicze i poprawić elastyczność naczyń krwionośnych?

Czy zmniejszenie spożycia fruktozy może obniżyć ciśnienie tętnicze i poprawić elastyczność naczyń krwionośnych? Czy zmniejszenie spożycia fruktozy może obniżyć ciśnienie tętnicze i poprawić elastyczność naczyń krwionośnych? Małgorzata Stańczyk 1, Daria Tomczyk 1, Justyna Topolska- Kusiak 2, Monika Grzelak 1, Piotr

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze CZYM JEST NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego współwyst występującego z innymi czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Nr rejestru: HOE 498_9004

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej

lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr

Bardziej szczegółowo

2 Porady w zakresie obrazu chorobowego

2 Porady w zakresie obrazu chorobowego Rozdział 2 2 Porady w zakresie obrazu chorobowego W niniejszym rozdziale przedstawiona jest choroba nadciśnieniowa, choroba wieńcowa serca i niewydolność mięśnia sercowego. Dodatkowe ryzyko wystąpienia

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Jednym z pierwszych i podstawowych zadań lekarza jest prawidłowa i rzetelna ocena ryzyka oraz rokowania pacjenta. Ma

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze i choroby współistniejące jak postępować z chorym na nadciśnienie i cukrzycę?

Nadciśnienie tętnicze i choroby współistniejące jak postępować z chorym na nadciśnienie i cukrzycę? Nadciśnienie tętnicze i choroby współistniejące jak postępować z chorym na nadciśnienie i cukrzycę? Tomasz Miazgowski Klinika Hipertensjologii PUM w Szczecinie 1. Cechy charakterystyczne i odrębności patogenetyczne

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca. epidemia XXI wieku

Cukrzyca. epidemia XXI wieku Cukrzyca epidemia XXI wieku Typy cukrzycy Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 1 (Insulinozależna, Młodzieńcza) Cukrzyca ciążowa i przedciążowa Cukrzyca noworodków (wrodzona i przejściowa) Cukrzyca typu LADA

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI Charakterystyka problemu zdrowotnego Cukrzyca jest jedną z najczęściej występujących chorób. Rozpowszechnienie

Bardziej szczegółowo

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347 Nadciśnienie tętnicze Prewencja i leczenie Prof. dr hab. med. Danuta Czarnecka I Klinika Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Jagielloński, Kraków Warszawa.07.04.2013

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka. prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska

Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka. prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska Wszechnica Żywieniowa SGGW Warszawa 2016 Ciśnienie tętnicze krwi Ciśnienie wywierane

Bardziej szczegółowo

is being observed in developing countries what is related to worldwide epidemic of obesity due to atherogenic diet rich in calories, genetic

is being observed in developing countries what is related to worldwide epidemic of obesity due to atherogenic diet rich in calories, genetic Streszczenie Cukrzyca jako choroba społeczna i cywilizacyjna przybrała na przełomie XX i XXI wieku rozmiary epidemii. Szczególnie wzrost liczby chorych na cukrzycę typu 2 (T2DM) obserwuje się w krajach

Bardziej szczegółowo

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Badanie nr: GLIME_L_00670 przeprowadzenie i opracowanie wyników

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

Przegląd randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych w grupie osób w wieku podeszłym

Przegląd randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych w grupie osób w wieku podeszłym 167 GERIATRIA 2011; 5: 167172 Akademia Medycyny GERIATRIA OPARTA NA FAKTACH/EVIDENCEBASED GERIATRICS Otrzymano/Submitted: 15.06.2011 Zaakceptowano/Accepted: 26.2011 Przegląd randomizowanych, kontrolowanych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 701 Poz. 9 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał

Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał Plan wykładu Epidemiologia Jaki wpływ ma współwystępowanie nadciśnienia u chorych z cukrzycą Do jakich wartości obniżać

Bardziej szczegółowo

Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie 2

Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie 2 Artur Reginia 2, Joanna Dziwura 1, Katarzyna Iskierska 1, Krystyna Widecka 1 PRACA ORYGINALNA 1 Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie 2 Studenckie Koło

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze według ankiety SF-36

Ocena jakości życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze według ankiety SF-36 PRACE STUDENCKICH KÓŁ NAUKOWYCH PRACA ORYGINALNA Ocena jakości życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze według ankiety SF-36 The assessment of hypertesive patients life quality according to

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI W OLSZTYNIE

UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI W OLSZTYNIE UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI W OLSZTYNIE Katarzyna Myszka Podgórska Ocena częstości występowania zespołu metabolicznego u osób z przypadkowo wykrytymi guzami nadnerczy z prawidłową aktywnością hormonalną

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW

ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW Rozprawa doktorska Autor: lek. Marcin Wełnicki Promotor: prof. dr hab. n. med Artur

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca

Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca Cukrzyca jest najpopularniejszą chorobą cywilizacyjną XXI wieku. Dotyczy osób w różnym przedziale wiekowym. Niezależnie od typu cukrzycy, głównym objawem choroby

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI Charakterystyka problemu zdrowotnego Cukrzyca jest jedną z najczęściej występujących chorób. Rozpowszechnienie

Bardziej szczegółowo

W kierunku sztucznej trzustki Nowoczesne systemy kontroli glikemii i ochrony pacjenta przed hipoglikemią w cukrzycy typu 1.

W kierunku sztucznej trzustki Nowoczesne systemy kontroli glikemii i ochrony pacjenta przed hipoglikemią w cukrzycy typu 1. W kierunku sztucznej trzustki Nowoczesne systemy kontroli glikemii i ochrony pacjenta przed hipoglikemią w cukrzycy typu 1. prof. dr hab. med. Małgorzata Myśliwiec Katedra i Klinika Pediatrii, Diabetologii

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 2/2003 Nr 3(4) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów przemiany lipidowej u dzieci z somatotropinową niedoczynnością przysadki w trakcie leczenia hormonem wzrostu

Bardziej szczegółowo

Technika pomiaru ciśnienia tętniczego u dzieci

Technika pomiaru ciśnienia tętniczego u dzieci 1 z 9 2013-06-24 00:20 Medycyna Praktyczna - portal dla lekarzy Technika pomiaru ciśnienia tętniczego u dzieci ABC zabiegów diagnostycznych i leczniczych w pediatrii Odcinek 15: Technika pomiaru ciśnienia

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca a kamica żółciowa

Cukrzyca a kamica żółciowa PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Paweł Kotarski, Agnieszka B. Niebisz, Janusz Krzymień Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytetu Medycznego w Warszawie Cukrzyca a kamica

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 879 Poz. 133 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań. Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik

Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań. Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Patronat Rektor Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu prof.

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Akademia Medyczna w Gdańsku. Anna Szyndler. Wpływ edukacji pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. na kontrolę ciśnienia tętniczego.

Akademia Medyczna w Gdańsku. Anna Szyndler. Wpływ edukacji pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. na kontrolę ciśnienia tętniczego. Akademia Medyczna w Gdańsku Anna Szyndler Wpływ edukacji pacjentów z nadciśnieniem tętniczym na kontrolę ciśnienia tętniczego. Rozprawa doktorska Promotor: prof. dr hab. med. Krzysztof Narkiewicz Regionalne

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Agata Bronisz, Katarzyna Napiórkowska, Aleksandra Srokosz, Małgorzata Sobiś-Żmudzińska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Uniwersytet Mikołaja

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Piekarski R. i inni: Długofalowa ocena wyrównania Szewczyk L. dzieci i inni z cukrzycą Aktywność typu opioidowa 1, leczonych u dziewcząt przy z nadczynnością pomocy osobistej i niedoczynnością pompy insulinowej

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: DIETETYK przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę?

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Piotr Ponikowski Klinika Chorób Serca Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Ośrodek Chorób Serca Szpitala Wojskowego we Wrocławiu Niewydolność

Bardziej szczegółowo

Badanie DINAMIC 2: porównanie wyników w różnych regionach Polski (III)

Badanie DINAMIC 2: porównanie wyników w różnych regionach Polski (III) PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Władysław Grzeszczak 1, Jacek Sieradzki 2, Teresa Kasperska-Czyżyk 3, Marcin Szczepański 4 oraz Zespół Badaczy DINAMIC 5 1 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nefrologii

Bardziej szczegółowo

Nowe spojrzenie na nefropatię cukrzycową

Nowe spojrzenie na nefropatię cukrzycową Nowe spojrzenie na nefropatię cukrzycową Agnieszka Szadkowska Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Przebieg kliniczny cukrzycy typu 1 Prezentacja kliniczna

Bardziej szczegółowo

Hipercholesterolemia najgorzej kontrolowany czynnik ryzyka w Polsce punkt widzenia lekarza rodzinnego

Hipercholesterolemia najgorzej kontrolowany czynnik ryzyka w Polsce punkt widzenia lekarza rodzinnego XVI Kongres Medycyny Rodzinnej Kielce, 2 5 czerwca 2016 Prof. UJ dr hab. med. Adam Windak Kierownik Zakładu Medycyny Rodzinnej CM UJ Wiceprezes Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce Hipercholesterolemia

Bardziej szczegółowo

Całodobowy profil ciśnienia tętniczego a czynność nerek u chorych na cukrzycę typu 1

Całodobowy profil ciśnienia tętniczego a czynność nerek u chorych na cukrzycę typu 1 PRACA ORYGINALNA ISSN 2084 4441 Irmina Korzeniewska-Dyl 1, Konrad Walczak 1, Michał Barański 1, Agnieszka Szadkowska 2, Anna Madej 2, Dariusz Moczulski 1 1 Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CHARAKTERYSTYKA PACJENTA Wiek 82 lata Cukrzyca typu 2 leczona insuliną Choroba wieńcowa, stan

Bardziej szczegółowo

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Śląskie Centrum Chorób Serca Cukrzyca Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Warszawa 26.11.2014 Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia Neuropatia

Bardziej szczegółowo

Cele leczenia cukrzycy typu 2 w świetle światowych wytycznych. Możliwości ich osiągnięcia w praktyce klinicznej

Cele leczenia cukrzycy typu 2 w świetle światowych wytycznych. Możliwości ich osiągnięcia w praktyce klinicznej ISSN 1640 8497 Jacek Sieradzki Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Cele leczenia cukrzycy typu 2 w świetle światowych wytycznych. Możliwości ich osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 7. Badanie istotności róŝnic część II.

Ćwiczenia 7. Badanie istotności róŝnic część II. Ćwiczenia 7. Badanie istotności róŝnic część II. Zadania obowiązkowe UWAGA! Elementy zadań oznaczone kolorem czerwonym naleŝy przygotować lub wypełnić. Zadanie 7.1. (STATISTICA/R) W pliku Serce2.sta (porównaj

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Lek. Łukasz Głogowski Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Opiekun naukowy: Dr hab. n. med. Ewa Nowakowska-Zajdel Zakład Profilaktyki Chorób

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA - 2006 1. UZASADNIENIE POTRZEBY PROGRAMU Choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce i na świecie. Umieralność z tego

Bardziej szczegółowo

ZAPOBIEGANIE I ZWALCZANIE PRZEWLEKŁYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY ORAZ POPRAWA JAKOŚCI LECZENIA CHORYCH

ZAPOBIEGANIE I ZWALCZANIE PRZEWLEKŁYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY ORAZ POPRAWA JAKOŚCI LECZENIA CHORYCH ZAPOBIEGANIE I ZWALCZANIE PRZEWLEKŁYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY ORAZ POPRAWA JAKOŚCI LECZENIA CHORYCH Sławomir Pynka PORADNIA DIABETOLOGICZNA I METABOLICZNA SPWSZ w SZCZECINIE Cukrzyca : Światowa Epidemia 1995

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Aktywność fizyczna na receptę Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Cel prezentacji Podzielenie się zdobytą wiedzą i doświadczeniem Przedstawienie programów treningowych dla poszczególnych grup docelowych

Bardziej szczegółowo

Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2 w Polsce a najnowsze wytyczne. Wyniki polskiego badania ARETAEUS1 komentarz

Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2 w Polsce a najnowsze wytyczne. Wyniki polskiego badania ARETAEUS1 komentarz PRACA POGLĄDOWA ISSN 1640 8497 Władysław Grzeszczak Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Zabrzu Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie metaboliczne cukrzycy typu 2 i ocena realizacji zaleceń terapeutycznych w samoocenie chorych w zależności od sposobu leczenia

Wyrównanie metaboliczne cukrzycy typu 2 i ocena realizacji zaleceń terapeutycznych w samoocenie chorych w zależności od sposobu leczenia PRACE ORYGINALNE Borgis ORIGINAL PAPERS Wyrównanie metaboliczne cukrzycy typu 2 i ocena realizacji zaleceń terapeutycznych w samoocenie chorych w zależności od sposobu leczenia *Magdalena Świerzyńska 1,

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Recenzja. Pracy na stopień doktora nauk medycznych lek. Agaty Bogołowskiej- Stieblich pt. Ocena wpływu operacyjnego leczenia otyłości

Recenzja. Pracy na stopień doktora nauk medycznych lek. Agaty Bogołowskiej- Stieblich pt. Ocena wpływu operacyjnego leczenia otyłości Prof. zw. dr hab. n. med. Krzysztof Paśnik Klinika Chirurgii Ogólnej Onkologicznej, Metabolicznej i Torakochirurgii CSK MON WIM ul. Szaserów 128 04-109 Warszawa tel. 022 810 06 21 Warszawa 26.05.2017 Recenzja

Bardziej szczegółowo

Pomiar ciśnienia tętniczego: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość

Pomiar ciśnienia tętniczego: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość Pomiar ciśnienia tętniczego: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość Zbigniew Gaciong Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Wpływ leczenia uzdrowiskowego w Wysowej- -Zdroju na stopień wyrównania cukrzycy typu 2

Wpływ leczenia uzdrowiskowego w Wysowej- -Zdroju na stopień wyrównania cukrzycy typu 2 Mariusz Paszkot 1, Władysław Grzeszczak 2, Janina Kokoszka-Paszkot 1 PRACA ORYGINALNA 1 Uzdrowisko Wysowa SA w Wysowej-Zdroju, 2 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii Śląskiej

Bardziej szczegółowo

Analiza prospektywna parametrów całodobowego pomiaru ciśnienia tętniczego u dzieci z nadciśnieniem białego fartucha

Analiza prospektywna parametrów całodobowego pomiaru ciśnienia tętniczego u dzieci z nadciśnieniem białego fartucha Wioleta Kucharska, Ewa Masłowska, Elżbieta Wójcik, Marek Wasicionek PRACA ORYGINALNA I Katedra Pediatrii, Klinika Pediatrii, Alergologii i Kardiologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Analiza prospektywna

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie cukrzycy u chorych na cukrzycę typu 2 w świetle wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Wyrównanie cukrzycy u chorych na cukrzycę typu 2 w świetle wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego PRACA ORYGINALNA ISSN 2084 4441 Anna Kudaj-Kurowska 1, Iga Turek 2, Małgorzata Józefowska 1, Elżbieta Przech 3, Katarzyna Cypryk 4, 5 1 Wojewódzki Ośrodek Diabetologii i Chorób Metabolicznych Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

pływ samokontroli w cukrzycy na czas powstawania nefropatii cukrzycowej

pływ samokontroli w cukrzycy na czas powstawania nefropatii cukrzycowej P R A C A O R Y G I N A L N A Ewelina Bąk, Monika Kadłubowska, Małgorzata Fraś Katedra Pielęgniarstwa, Wydział Nauk o Zdrowiu Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej W pływ samokontroli w cukrzycy

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna u chorych z nadciśnieniem tętniczym II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK

Aktywność fizyczna u chorych z nadciśnieniem tętniczym II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK Aktywność fizyczna u chorych z nadciśnieniem tętniczym II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 1 Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego ( 140/90 mmhg) Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego UWAGA NATPOL

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI,58 SECTIO D 2005 Studenckie Koło Naukowe przy Zakładzie Podstawowej Opieki Zdrowotnej i Katedrze Medycyny Rodzinnej Akademii

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

IV SZKOŁA PTEiDD w Krakowie program naukowy

IV SZKOŁA PTEiDD w Krakowie program naukowy IV SZKOŁA PTEiDD w Krakowie program naukowy Czwartek 29.09.2016 "Postępy endokrynologii i diabetologii dziecięcej" 8.00-9.00 Rejestracja uczestników 9:00-11:00 Sesja 1 Co nowego w endokrynologii i diabetologii?

Bardziej szczegółowo

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie?

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE Wprowadzenie

STRESZCZENIE Wprowadzenie STRESZCZENIE Wprowadzenie Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych o różnorodnej etiologii, charakteryzujących się przewlekłą hiperglikemią, wynikającą z nieprawidłowego wydzielania i/lub działania insuliny.

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTACI FARMACEUTYCZNYCH, MOCY PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DRÓG PODANIA, WNIOSKODAWCÓW, POSIADACZY POZWOLEŃ NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH Państwo członkowskie Podmiot

Bardziej szczegółowo

Wyniki ogólnopolskie badania DINAMIC 2 (II)

Wyniki ogólnopolskie badania DINAMIC 2 (II) PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Jacek Sieradzki 1, Teresa Kasperska-Czyżyk 2, Władysław Grzeszczak 3, Marcin Szczepański 4 oraz Zespół Badaczy DINAMIC 5 1 Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM 2 15. 10. 2015

SEMINARIUM 2 15. 10. 2015 SEMINARIUM 2 15. 10. 2015 Od tłuszczu pokarmowego do lipoprotein osocza, metabolizm, budowa cząsteczek lipoprotein, apolipoproteiny, znaczenie biologiczne, enzymy biorące udział w metabolizmie lipoprotein,

Bardziej szczegółowo

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon:

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon: DANE PACJENTA Mam cukrzycę Jeśli wykazuję zaburzenia świadomości i jestem w stanie połykać, to podaj mi CUKIER w dowolnej formie sok, syrop, słodzoną wodę, colę, cukierki lub ciastko i zatelefonuj do mojego

Bardziej szczegółowo

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych.

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Lek. Ewelina Anna Dziedzic Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Rozprawa na stopień naukowy doktora nauk medycznych Promotor: Prof. dr hab. n. med. Marek Dąbrowski

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki włóknienia nerek

Wskaźniki włóknienia nerek Wskaźniki włóknienia nerek u dzieci z przewlekłą chorobą nerek leczonych zachowawczo Kinga Musiał, Danuta Zwolińska Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Barbara Ślusarska, Monika Połetek Wczesne wykrywanie czynników ryzyka chorób układu krążenia : rola pielęgniarki

Barbara Ślusarska, Monika Połetek Wczesne wykrywanie czynników ryzyka chorób układu krążenia : rola pielęgniarki Barbara Ślusarska, Monika Połetek Wczesne wykrywanie czynników ryzyka chorób układu krążenia : rola pielęgniarki Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 28, 11-17 2007 Wczesne Wykrywanie Czynników Ryzyka

Bardziej szczegółowo