PODRĘCZNIK SUPERPOLIGLOTY Benny Lewis

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PODRĘCZNIK SUPERPOLIGLOTY Benny Lewis"

Transkrypt

1 PODRĘCZNIK SUPERPOLIGLOTY Benny Lewis SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI...1 O AUTORZE...3 O TŁUMACZU...3 WSTĘP...3 CZĘŚĆ I: MENTALNOŚĆ...5 MOTYWACJA...5 DLACZEGO UCZYSZ SIĘ TEGO JĘZYKA?...6 DOBRE PIERWSZE WRAŻENIE...7 DLACZEGO NIE MOŻEMY ZROBIĆ TEGO SAMEGO Z JĘZYKIEM?...7 PRZECIEŻ SIĘ POMYLĘ!...8 ODPOWIEDNIE NASTAWIENIE...9 CO, JEŚLI NIE JESTEM NATURALNIE UTALENTOWANY?...10 CZĘŚĆ II PLAN DZIAŁANIA...12 MISJA...12 NIEZBĘDNE KROKI...13 MINI CELE...13 DEFINIOWANIE CELÓW...14 DZIENNIK JĘZYKOWY...15 CZĘŚĆ III KOMUNIKACJA OD PIERWSZEGO DNIA...17 KIEDY BĘDĘ GOTOWY, ABY ROZMAWIAĆ W OBCYM JĘZYKU?...17 JĘZYK TO COŚ WIĘCEJ NIŻ DANE WEJŚCIOWE I DANE WYJŚCIOWE...18 KOMUNIKACJA NIEWERBALNA...19 JAK POROZUMIEWAĆ SIĘ Z OBCOKRAJOWCAMI, NIE UMIEJĄC ZBYT WIELE?...20 OTACZANIE SIĘ JĘZYKIEM W DOMU/W KRAJU...23 TOTALNE ZANURZENIE A KONWERSACJA...24 NABYWANIE SWOBODY W MÓWIENIU...26 NIEUNIKNIONA FRUSTRACJA...28 JAK OSWOIĆ SIĘ Z JĘZYKIEM OBCYM...29 POPEŁNIANIE BŁĘDÓW JEST WAŻNE...30 KWESTIA PRIORYTETÓW...31 PUNKT KRYTYCZNY...32 CZĘŚĆ IV ROZMOWA Z RODZIMYMI UŻYTKOWNIKAMI JĘZYKA...35 PO PROSTU ZAPYTAJ...35 ASPEKT LUDZKI...36 ZBYT NIEŚMIAŁY, ABY ROZMAWIAĆ...38 ŁĄCZNIKI KONWERSACYJNE...39 UCZENIE SIĘ KILKU JĘZYKÓW...41 CZĘŚĆ V: NARZĘDZIA...43 USPRAWNIANIE PAMIĘCI...43 ZAPAMIĘTYWANIE SŁÓW POPRZEZ SKOJARZENIA...43 ZAPAMIĘTYWANIE ZWROTÓW DZIĘKI MUZYCE...46 ZARZĄDZANIE CZASEM...47 JAK ZNALEŹĆ RODZIMYCH UŻYTKOWNIKÓW JĘZYKA NIE PODRÓŻUJĄC?...48 NARZĘDZIA ONLINE...50 CZĘŚĆ VI: WYBRANE ASPEKTY JĘZYKA...54 DLACZEGO SŁOWA MUSZĄ MIEĆ RODZAJ?...54 SŁOWNICTWO, KTÓRE JUŻ ZNASZ

2 REDUKCJA AKCENTU...55 WYWIADY...56 PODSUMOWANIE

3 O AUTORZE Nazywam się Benny Lewis. Jestem wegetarianinem i nie piję alkoholu. Pochodzę z Cavan z Irlandii. Lubię myśleć o sobie jako o cyfrowym nomadzie obieżyświacie, który może prowadzić taki styl życia dzięki nowoczesnej technologii. W ciągu ostatnich dziesięciu lat często zmieniałem prace byłem nauczycielem angielskiego, matematyki, hiszpańskiego, francuskiego, fotografem, recepcjonistą w hostelu młodzieżowym, przewodnikiem wycieczek, menedżerem w sklepie z artykułami dla osób uprawiających jogę, młodszym ratownikiem medycznym, elektronikiem itd. Zanim postanowiłem utrzymywać się ze sprzedaży tego poradnika, byłem niezależnym od lokalizacji tłumaczem pracującym na zlecenie. Dzięki sprzedaży poradnika i coachingowi mam nadzieję uzbierać pieniądze, które pozwolą mi mieszkać przez 3 miesiące w Moskwie i w Tokio (niestety tak się składa, że to dwie najdroższe stolice świata!), by uczyć się rosyjskiego i japońskiego. Zanim jednak będę mógł sobie na to pozwolić, będę nadal podróżował do tańszych miejsc. Jestem przekonany, że zawartość tego podręcznika, tłumaczenia, arkusze ćwiczeniowe i wywiady mogą Ci bardzo pomóc. Te idee kompletnie zmieniły moje życie w przeciągu ostatnich dziesięciu lat. Odkryłem niesamowity świat nauki języków i komunikacji z ludźmi na całym świecie. Dziękuję, że zakupiłeś ten poradnik. Niech nauka języków sprawi Ci wiele radości! O TŁUMACZU Nazywam się Izabela Dubiel i jestem szczęśliwą mieszkanką Krakowa. Nie boję się wyzwań i staram się wykonywać powierzone mi zadania najlepiej, jak to możliwe. Moją prawdziwą pasją jest taniec, zajmuję się tym już od około 9 lat. Obok tańca, uwielbiam uczyć się języków. W tej chwili mogę powiedzieć, że znam dobrze angielski i niemiecki. Obecnie jestem na etapie nauki norweskiego. WSTĘP Kiedy kończyłem 21 lat jedynym językiem, jaki znałem, był język angielski. W szkole co prawda uczyłem się niemieckiego i irlandzkiego, ale z obydwu przedmiotów otrzymywałem kiepskie oceny. Skutkiem tego było przeświadczenie o moim kompletnym braku talentu do nauki języków i zaakceptowanie faktu, iż do końca życia będę posługiwał się wyłącznie angielskim. Studiowałem inżynierię elektroniczną. Po ukończeniu studiów przeniosłem się do Hiszpanii i tak bardzo pokochałem tamtejszą kulturę, że postanowiłem lepiej ją poznać poprzez zrozumienie mieszkających tam ludzi nie tylko tych mówiących po angielsku. W ciągu sześciu miesięcy próbowałem wielu sposobów nauki hiszpańskiego jednakże robiłem to nieregularnie i korzystając jedynie ze standardowych kursów. Po całym tym czasie znałem zaledwie kilka słów, zwrotów i regułek gramatycznych nie było to zbyt przydatne. W końcu jednak postanowiłem naprawdę poświęcić się nauce tego języka, korzystając z niekonwencjonalnych metod, o których nie wspominano na większości kursów. Tak właśnie rozpoczęła się moja przygoda z szybką nauką języków obcych. Nie jestem oczywiście jedynym człowiekiem, który szybko uczy się języków obcych; wielu przede mną również uczyło się ich bardzo szybko. Podczas moich podróży spotkałem wielu takich ludzi i wiele się od nich nauczyłem. Zawarłem w tym podręczniku wywiady z jednymi z najbardziej znanych w Internecie pasjonatami nauki języków obcych. Pytałem ich o metody, które pomogły im 3

4 nauczyć się danego języka szybciej i efektywniej od przeciętnego człowieka. Ten poradnik zawiera najważniejsze lekcje, których nauczyłem się podczas mojej przygody z nauką języków obcych. Dzieląc się tymi doświadczeniami, mam nadzieję oszczędzić innym ludziom frustracji, której doświadczyłem, aby dotrzeć do punktu, w którym jestem obecnie. Zbyt wielu ludzi całe lata uczy się języka obcego, żeby potem nie umieć posługiwać się nim w rozmowie poza podstawowymi formułkami. Chcę pomóc tym osobom. Moja propozycja jest następująca natychmiast zacznij rozmawiać w języku, który chcesz poznać, a jeśli wybierzesz odpowiedni sposób nauki, już w przeciągu kilku miesięcy będziesz w stanie mówić bardzo dobrze. Zawarłem w tym poradniku niektóre z wielu darmowych możliwości i metod dostępnych dla każdego, kto szybko chce osiągnąć etap, na którym będzie w stanie rozmawiać w obcym języku z rodzimymi użytkownikami języka, zarówno za granicą, jak i w rodzinnym mieście. Możliwość pełnego zrozumienia kultury dzięki umiejętności rozmawiania z jej członkami jest w zasięgu wielu ludzi. Mam nadzieję, że zarówno rady zawarte na tych stronach jak i nagrania audio pomogą Ci spełnić to marzenie! 4

5 CZĘŚĆ I: MENTALNOŚĆ Tysiącmilowa podróż zaczyna się od jednego kroku, a naukę języków można porównać do takiej właśnie podróży. Już teraz podjąłeś najważniejszą decyzję postanowiłeś podjąć naukę, ale to, jak daleko zajdziesz, zależy od wielu czynników. Przez proces nauki języków przechodziłem kilka razy w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Podejmowałem zarówno dobre jak i złe decyzje. Wszystkie jednak sprawiły, że stałem się mądrzejszy. W tym poradniku opisuję dokładnie, co umożliwia mi szybką naukę nowego języka i co jest pomocne w osiągnięciu płynności językowej w bardzo krótkim czasie. Piszę ten poradnik tak, jakbym pisał go do dawnego siebie 21 latka, czującego się niezręcznie wśród nieznajomych, niepewnego swoich możliwości w wielu kwestiach, a przede wszystkim przekonanego, że nigdy nie będzie w stanie nauczyć się obcego języka. Moja podróż w ciągu ostatnich siedmiu lat (trwająca nadal) była niesamowita i w życiu nie zamieniłbym tego doświadczenia na coś innego. Byłoby oczywiście o wiele łatwiej, gdybym wcześniej miał dostęp do informacji zawartych w tym poradniku. Nie zmarnowałbym wtedy tyle czasu. Chęć osiągnięcia płynności w bardzo krótkim czasie nie jest tylko kwestią tego, jakich materiałów używasz do nauki lub jak dużo się uczysz. Największy wpływ na to ma Twoja postawa i motywacja. Żeby przygotować się do robienia dużych postępów w nauce języka, koniecznie musisz się na to odpowiednio nastawić. Nawet najdroższe kursy i najlepsze techniki na świecie nie dałyby nic ludziom ze złym psychicznym nastawieniem. MOTYWACJA Sama chęć nauki języka to nie wszystko. Wybacz, że muszę Ci to uświadomić, ale prawie każdy człowiek na świecie byłby szczęśliwy, gdyby nauka języków obcych nie wymagała wysiłku. Właściwie to chyba nigdy nie spotkałem osoby, która nie chciałaby posługiwać się obcym językiem. Wykazując zaledwie zainteresowanie tematem, masz niewielką szansę na wielkie osiągnięcia w krótkim czasie. Natknąłem się na nieskończoną liczbę ludzi, którzy po miesiącach, a nawet latach nauki języka nie osiągnęli przynajmniej zadowalających rezultatów w tej dziedzinie. Wszystko przez to, że znajomość jakiegokolwiek innego języka niż ich język ojczysty, którego używali w codziennych rozmowach ze znajomymi, z chłopakiem/dziewczyną lub mężem/żoną/dziećmi, pisząc maile, czytając książki, bądź oglądając telewizję i filmy, nie była im niezbędna. Podobna sytuacja dotyczy ekspatów, którzy zwykle nie starają się zgłębić kultury kraju, do którego przybyli, co sprawia, że mimo miesięcy lub nawet lat kontaktu z nowym językiem wcale go nie rozumieją. Jest to jednak dobra wiadomość dla ludzi mieszkających w krajach, gdzie język, którego się uczą, nie jest używany. 5

6 Jeśli ekspaci będąc za granicą są w stanie zamknąć się w językowej bańce akceptującej jedynie ich język ojczysty, to dlaczego reszta z nas nie może w swoim domu stworzyć podobnej bańki do nauki języka obcego? Odpowiedź jest prosta wcale nie chcemy tego aż tak bardzo. Podczas wycieczki do Ameryki Południowej z chłopakiem lub dziewczyną nie widzimy konieczności rozmawiania po hiszpańsku. Bardziej naturalne wydaje się to, że będziemy mówić w naszym języku ojczystym. Jednym z większych odkryć, jakie poczyniłem w trakcie nauki języków było to, aby aspekt chcę zamienić na potrzebuję. O tym, jak udało mi się to zrealizować napiszę później. Na chwilę obecną najważniejsze jest jedynie zrozumienie kluczowej różnicy pomiędzy tymi dwoma słowami. Prawdziwa potrzeba posługiwania się danym językiem to więcej niż zwykła nadzieja, że może kiedyś uda się go nauczyć. To autentyczne pragnienie, aby język wypełnił całkowicie Twoje życie. Ten poziom zaangażowania to znacznie więcej niż to, do czego przyzwyczajony jest zwykły człowiek uczący się języka. PODSUMOWANIE Zmień swoje nastawienie z chcę na potrzebuję. DLACZEGO UCZYSZ SIĘ TEGO JĘZYKA? Jest wiele powodów, dla których ludzie chcą nauczyć się języka obcego. Może chcesz odkryć skąd pochodzisz? Uwielbiasz podróżować? Chcesz zdać egzamin? A może po prostu pasjonują Cię języki i chcesz poszerzać swoje horyzonty? Wszystkie te powody to wspaniałe, długoterminowe motywatory, ale szczerze mówiąc, nie są one w stanie pomóc w osiągnięciu płynności w krótkim czasie. Każdy z tych powodów jest niesprecyzowany i ma nieokreślony (lub bardzo odległy) limit czasowy. Możesz mieć cel, którego nie da się rozłożyć na łatwiej osiągalne kroki, przez co trudno mierzyć Twój progres. To właśnie dlatego nie lubię wyznaczać sobie długoterminowych celów końcowych (zwykle jest to płynność). Zamiast tego, tworzę sobie krótkoterminowe, realistyczne do wykonania zadania, które dają mi poczucie postępu i osiągnięć. Stwarza to swego rodzaju presję i pomaga w budowaniu potrzeby, aby osiągnąć coś konkretnego w krótkim czasie. Na większości kursów językowych jest ona nieobecna. Testy sprawdzające są do pewnego stopnia przydatne, ale i tak większość kursów nie ma nic wspólnego z używaniem języka na co dzień. Znajomość imponującej gramatyki i słownictwa wcale nie oznacza, że umiesz się porozumiewać w danym języku. Spotkałem wielu ludzi z wysokimi, teoretycznymi kwalifikacjami językowymi, którzy wciąż czuli się nieprzygotowani do rozmowy. Mimo tego, że mój cel końcowy może brzmieć płynność w trzy miesiące, to po drodze realizuję cele krótkoterminowe w rodzaju np. zakupu karty SIM dziś po południu, nauki słów związanych z Internetem aby uczestniczyć w rozmowie na Wikipedii i zrozumieć jej sens lub przedostanie się z lotniska do hotelu bez użycia angielskiego. Wymienione cele krótkoterminowe nie wymagają długotrwałego zaangażowania. Są bardzo 6

7 sprecyzowane i korzystając z technik, o których będzie mowa później, można je przygotować w ciągu paru godzin. Jeśli osiągniesz swój cel to nieważne, że popełnisz błąd, zatniesz się, nie zrozumiesz wszystkiego lub zdenerwujesz drugą osobę (później wyjaśnię jak tego uniknąć). Osiągnąłeś wszystko, co sobie założyłeś. PODSUMOWANIE W nauce języka stawiaj sobie praktyczne, krótkoterminowe cele. DOBRE PIERWSZE WRAŻENIE Możesz myśleć (zwłaszcza jeśli uczęszczałeś do szkoły językowej bądź korzystałeś z kursu online), że na naukę języka składa się jedynie gramatyka i słownictwo. Nic bardziej mylnego. Moim zdaniem najważniejsza jest pewność siebie w posługiwaniu się danym językiem. Istnieje wiele powodów, dla których niemiecki, chiński, szwedzki, rosyjski lub jakikolwiek inny język mógłby być uważany za najtrudniejszy. Nie ma znaczenia, jakiego języka zaczynasz się uczyć jeśli będziesz skupiać się na tym, co sprawia, że jest on trudny faktycznie stanie się on dla Ciebie najtrudniejszym językiem świata. Będzie on zawsze tak trudny, jak Ty myślisz, że jest. Spotkałem niezliczoną grupę ludzi, którzy wydają się być dużo inteligentniejsi ode mnie i mimo tego robią niewielkie postępy. Dzieje się tak, ponieważ znajdują mnóstwo powodów, żeby nie mówić w obcym języku. Skupiają się bez przerwy na negatywnych aspektach, a to sprawia, że ich nastawienie do nauki jest całkowicie błędne. Osoba, która szybko uczy się języków, robi dokładnie odwrotną rzecz od samego początku skupia się na pozytywach. A teraz coś sobie wyobraź: Zamierzam przedstawić Cię mojemu przyjacielowi, niewiele Ci o nim wcześniej mówiąc. Chwilę przed spotkaniem, mówię Ci, że nie znosi dzieci, upiera się przy swoim zdaniu, puszcza bąki, kiedy jest zdenerwowany i ma bardzo irytujący śmiech. To wszystko może być prawdą, ale byłoby bardzo złośliwe z mojej strony zaprzepaścić jego szanse na zrobienie dobrego pierwszego wrażenia. Mogłoby to również sprawić, że obawiałbyś się tego spotkania, a może nawet straciłbyś na nie ochotę, wiedząc o tym człowieku parę nieprzyjemnych rzeczy. A teraz idę do kogoś innego i mówię mu o tym samym mężczyźnie że pracuje dla NASA, jest bardzo miły, ma świetne poczucie humoru, opowiada ciekawe historie ze swojej działalności charytatywnej w Afryce. To wszystko również jest prawdą. W tym przypadku, mój przyjaciel zyskuje szansę na ciepłe przyjęcie. W końcu nowi znajomi odkryliby jego denerwujące cechy charakteru, ale zaakceptowaliby je jako część jego osoby. Dokładnie tak, jak robią to przyjaciele. DLACZEGO NIE MOŻEMY ZROBIĆ TEGO SAMEGO Z JĘZYKIEM? Zamiast patrzeć na język jak na przeciwnika, którego muszę pokonać, staram się zobaczyć w nim przyjaciela i bliżej go poznać. Nie szukam dla niego wymówek, ale bronię jego honoru, gdy ktoś go obraża. W ostatniej części tego poradnika podaję listę aspektów języka, które są łatwe do nauki (słownictwo, rodzaje itd.). Te języki to moi przyjaciele i chcę dostrzegać ich dobre strony. 7

8 Jeśli na przykład powiesz mi, że francuski jest trudny, bo jego rzeczowniki mają rodzaj męski i żeński, powiem Ci, że jest łatwy, ponieważ ogromna ilość słów jest taka sama jak w języku angielskim. Poza tym mówię, że końcówki słów ułatwiają zapamiętanie rodzaju. Jeśli powiesz, że języki azjatyckie mają dziwne brzmienie, powiem Ci, że wcale nie są takie złe. W przeciwieństwie do innych języków nie posiadają (zazwyczaj) przypadków, rodzajów rzeczownika, odmian czasowników, skomplikowanych szyków zdań oraz innych trudnych aspektów. Natomiast jeśli chodzi o te inne języki, podam Ci powody, dlaczego ich cechy nie są takie złe. Bez względu na to, jaki jest język, staram się dostrzegać w nim pozytywne cechy. Jeśli żartujesz z mojego przyjaciela za jego plecami, wtedy bronię go, jak każdy dobry przyjaciel. Traktuj dobrze język, którego się uczysz, a stanie się on Twoim przyjacielem! To głównie dlatego tak szybko osiągnąłem sukces. Ludzie, którzy obserwowali mnie z zewnątrz, myśleli pewnie, że jestem bardzo mądry, skoro nauka języka przyszła mi tak łatwo. Tak naprawdę zawdzięczam to zmianie mentalności, a nie ilorazowi inteligencji. PODSUMOWANIE Przestań myśleć o tym, jak trudny jest język, którego się uczysz. To droga donikąd. Skup się na pozytywach! PRZECIEŻ SIĘ POMYLĘ! Aspektu trudności w nauce języka z pewnością jednak nie można zlekceważyć. Dlatego sugeruję, aby spojrzeć na to w inny sposób. Nieważne jak pozytywne jest Twoje nastawienie przyzwyczajenie się do aspektów języka, które różnią się od tych występujących w Twoim języku ojczystym zajmie trochę czasu, a popełnianie błędów jest nieuniknione. Jeśli to zaakceptujesz, nie będziesz musiał martwić się tak bardzo nieznajomością najtrudniejszych aspektów języka na wczesnym etapie nauki. Lepiej jest czuć dany język, niż znać dokładnie jego gramatykę. Załóżmy, że ktoś, kto uczy się polskiego od kilku tygodni, powie Ten telefon jest do ja (zamiast do mnie ). Z całą pewnością wybaczyłbym mu tę pomyłkę, będąc pod wrażeniem, że w ogóle cokolwiek powiedział po tak krótkim czasie. Powinieneś skupić się jedynie na tym, aby przekazać swoją myśl i zrozumieć większość z tego, co ktoś do Ciebie mówi. Jeżeli człowiek z powyższego przykładu najpierw zacząłby uczyć się gramatyki i po 6 miesiącach wiedziałby, że należy powiedzieć do mnie zamiast ja, nie osiągnąłby wiele na płaszczyźnie porozumiewania się. Może i będzie mówił gramatycznie lepiej, ale nie musi to oznaczać, że się porozumiewa. Język istnieje po to, aby się komunikować. Nawet ucząc się go wyłącznie do egzaminów, musisz zdać sobie z tego sprawę, bo w przeciwnym razie język stanie się dla Ciebie spisem regułek gramatycznych i tabelek ze słówkami. Pamiętaj, że używanie języka to porozumiewanie się z ludźmi i nawet jeśli na początku nie będziesz robił tego całkowicie poprawnie, wciąż możesz się komunikować. 8

9 A więc nie bój się popełniać błędów! Nie możesz się nauczyć mówić płynnie, jeżeli nie będziesz popełniać błędów. Ważne jest także, abyś traktował błędy jako okazję do nauki, a nie jako przeszkody. Czasem lubię odtworzyć w głowie swoje błędy i z dumą spojrzeć na swój postęp, jeśli udało mi się je wyeliminować. PODSUMOWANIE Popełnianie błędów jest naturalną częścią procesu uczenia się. Zaakceptuj to, że pomyłki się pojawią i pamiętaj, że nie są one przeszkodą w komunikacji. ODPOWIEDNIE NASTAWIENIE W przeciągu kilku lat nauki języków, natknąłem się na wielu ludzi, którzy uczyli się dużo szybciej ode mnie. Wiele się od nich nauczyłem. Niestety, spotkałem także dość dużą grupę ludzi, którzy nie osiągali żadnych sukcesów w nauce języków (gdyby ich nie było, poradnik taki jak ten nie byłby potrzebny). Od nich jednak również dużo się nauczyłem. Nauczyłem się jak nie powinno się uczyć języka obcego. Wiesz, co łączy większość tych ludzi? Skupiają się na negatywnych aspektach języka, którego się uczą. Ich szklanka (lub bardziej adekwatnie: język) jest w połowie pusta, a nie w połowie pełna. Może jest to zbyt duże uproszczenie, ale wierzę głęboko, że to właśnie tu tkwi różnica pomiędzy odnoszącymi sukces ludźmi, a tymi, którym się to nie udaje. Bycie realistą jest ważne, ale ludzie, którym nie idzie nauka języków, za bardzo skupiają się na negatywnych aspektach. Tacy ludzie znajdują bardzo wymyślne tłumaczenia, podając całą listę powodów, dlaczego nauka języka nie jest dla nich możliwa (lub powody, dlaczego Ty tego nie osiągniesz, jeżeli są na tyle hojni by dzielić się swoimi negatywnymi myślami). Jeżeli zobaczą, że komuś udało się osiągnąć to, co wydawało im się być niemożliwe, potraktują taką osobą jako wyjątek od reguły lub jako geniusza. Jest to jednak lenistwo w czystej postaci. Wyliczając cechy charakterystyczne dla różnych języków w postaci np. zbyt dużej ilości przypadków w językach słowiańskich, rodzajów w romańskich, tonów w azjatyckich, ludzie skupiają się jedynie na ich trudności. I wiesz co? Teoretycznie mają rację nauka danego języka polega na przyswojeniu również tych trudnych aspektów, zatem Twoja szklanka jest w połowie pusta. To nie kłamstwo. Mogą nawet iść dalej i znaleźć dowód na poparcie ich tezy, że dany język jest trudny. Skoro w szkole uczyli się go przez ponad 10 lat i nadal go nie umieją, to niemożliwe jest nauczenie się języka szybciej. Tym razem jednak nie mogę się z nimi zgodzić. Nawet jeśli Ci mówią, że język którego się uczysz, jest najtrudniejszy na świecie, wcale się nie mylą! Każdy język może być najtrudniejszy, jeśli myślisz o nim w ten sposób. Trudny to słowo względne tak samo jak duży lub piękny i zależy jedynie od obserwatora. Kierowanie się tą dziwną logiką i wpadanie w obsesję nie pomoże Ci nic osiągnąć. Sugeruję tym samym, że Twoja szklanka powinna być w połowie pełna. Optymizm i pozytywne nastawienie są najważniejszymi aspektami w efektywnej nauce języka. Staram się nie szufladkować języka jako trudny każdy po prostu jest inny. A odkąd stał się on 9

10 moim przyjacielem, chcę opowiadać, jaki jest wspaniały. Nieprzyjemne aspekty i tak się pojawią, ale postaraj się odróżniać fakty od opinii na temat poziomu trudności. Kiedy usłyszałem, że język czeski ma siedem przypadków, mógłbym zmarnować masę czasu narzekając na te cholerne przypadki (spotkałem wielu ludzi, którzy mieli takie podejście). To nie pomaga! Obiecuję, żadne narzekanie nie przybliży Cię do osiągnięcia płynności w języku, choć szkoda, bo wielu ludzi jest w tym naprawdę dobrych. Powinieneś wyeliminować wszystko, co utrudnia Ci robienie postępów np. pesymizm, który znajduje się na czele listy tych rzeczy. Jeśli zaś chodzi o czeski, pomyślałem sobie w porządku! i zacząłem rozmawiać, używając na początku złych przypadków. Przez cały czas jednak nad tym pracowałem. I wiesz co? Udało mi się przez to przebrnąć i mogę z czystym sumieniem powiedzieć, że używanie siedmiu przypadków podczas konwersacji wcale nie jest takie trudne. To kolejny powód, dla którego na początku nie przywiązuję zbyt dużej wagi do gramatyki. Świadomość, jak wiele pracy ona wymaga, jest zastraszająca, dlatego pomijam ten etap i zaczynam od razu rozmawiać (świadomy tego, że robię wiele błędów). Za gramatykę zabieram się trochę później. I wiesz co się dzieje? Gramatyka przestaje być potworem, którego trzeba unicestwić i staje się naprawdę ciekawa. Sprawianie, że gramatyka staje się przystępniejsza pozwala mi cały czas cieszyć się z moich postępów. Ten optymizm tworzy efekt śniegowej kuli zapewnia moment rozpędu, który daje gwarancję, że nadal będę robił postępy. Jeśli myślisz, że coś możesz lub czegoś nie możesz, za każdym razem masz rację Henry Ford. CO, JEŚLI NIE JESTEM NATURALNIE UTALENTOWANY? Kolejnym czynnikiem, który zniechęca ludzi do nauki języków jest ich przeświadczenie, że nie są ani utalentowani ani wystarczająco bogaci/mądrzy/wolni. Pójściem na łatwiznę byłoby uznanie ludzi, którym udało nauczyć się obcego języka za szczęściarzy lub naturalnie uzdolnionych. Sam tak myślałem, zanim zabrałem się za naukę. Od tamtej chwili zmieniło się moje pojęcie na temat tego, czym jest szczęście i czym jest talent. Możesz mówić o uwarunkowaniach genetycznych i innych, ale ostatecznie Twoje wymówki nie są istotne. Ktoś przed Tobą zmierzył się już z tymi przeciwnościami i zrealizował swoje marzenia. Różnica jest taka, że Ci ludzie nie przestają się starać lub mają w zanadrzu mądre sposoby, dzięki którym radzą sobie z niedogodnościami. Większość z nich wcale nie ukrywa swoich metod nauki. Musisz jedynie poznać ich historie lub spróbować odnaleźć swoją własną drogę. Pozwól, że dam jako przykład historię kogoś, kto mimo przykrych doświadczeń życiowych zdołał nauczyć się nie tylko francuskiego, niemieckiego, greckiego i łaciny, ale i osiągnąć dużo więcej. Była to kobieta, która urodziła się w 1880 Alabamie w USA i uczęszczała do Radcliffe College 10

11 żeńskiego wydziału Harvardu. W tamtych czasach każda kobieta powinna była pozostać w rodzinnym mieście, wyjść za mąż i wychowywać dzieci. Wychodzenie poza powyższy schemat było wtedy w Alabamie rzadkością. Mimo to napisała książkę, przetłumaczoną później na 25 języków, spotkała się ze wszystkimi prezydentami USA urzędującymi za jej życia i została bliską przyjaciółką Grahama Bella i Marka Twaina. Całkiem nieźle, prawda? Można myśleć, że miała szczęście większość ludzi nigdy nie osiągnęłaby podobnych rzeczy, a w szczególności kobieta w tamtych czasach. A może jednak była szczęściarą? Osiągnęła to wszystko i jeszcze więcej, pomimo tego że od 18 miesiąca życia była głucha i niewidoma i ledwo umiała mówić. Nazywała się Helen Keller. Potrafisz sobie wyobrazić, jak trudna musiała być jej walka? Będąc na jej miejscu, z całą pewnością nie ośmieliłbym się nawet marzyć o takich rzeczach. Helen nie użalała się nad sobą i nie myślała o tym, jak bardzo nie fair było życie względem niej, jak postąpiłaby większość z nas, znajdując się w takiej sytuacji. Mimo tych wszystkich przeciwności osiągnęła niewiarygodne rzeczy, a jej życie było niezwykłe. Jak każdy człowiek, z całą pewnością miała gorsze momenty, ale udało jej się przez nie przebrnąć. Nieważne co Cię powstrzymuje jesteś w stanie to przezwyciężyć. Kiedy tylko napadają mnie wątpliwości i wydaje mi się, że któreś z moich marzeń jest nieosiągalne, jak na przykład rozmawianie w kompletnie nieznanym mi języku lub podróżowanie z małym budżetem, myślę o ludziach takich jak Helen. W porównaniu do nich moje wymówki są żałosne. Jeśli jesteś kreatywny, znajdziesz rozwiązanie każdego swojego problemu. Problem zwykle nie tkwi w samym kłopocie, ale w osobie stawiającej mu czoła i w tym, jak podchodzi ona do rozwiązania tego problemu. Nie obchodzą mnie Twoje wymówki. Jeśli faktycznie na czymś Ci zależy, znajdziesz rozwiązanie swoich problemów. Te wszystkie zmiany w moim nastawieniu pomogły mi w poczynieniu tak wielkiego postępu w ciągu ostatnich paru lat. Zamiast szufladkować ludzi na szczęściarzy i pechowców, utalentowanych i nieutalentowanych, musisz samodzielnie odkryć, jak osiągnąć to, co mają ci szczęściarze. Czasami faktycznie zdarza się, że niektórzy mają szczególne uzdolnienia w jakiejś dziedzinie, ale to ich historia, a nie Twoja. Ty również masz na pewno jakieś talenty, których miliony ludzi nie posiadają. Możesz znaleźć swoją własną drogę do celu. Nie mają tu nic do rzeczy końskie podkowy, spadające gwiazdy ani magiczne moce. W dalszej części poradnika znajdziesz kilka sugestii, jak radzić sobie z problemami takimi jak brak czasu lub jak uczestniczyć w konwersacji, nie znając zbyt dobrze języka. Jeśli istnieją inne kwestie (żona i dzieci, długi, dotychczasowe porażki w szkole), które prawdopodobnie będą blokować Cię przed nauką języka, pomyśl, że na pewno był już ktoś, komu udało się przezwyciężyć takie same problemy. PODSUMOWANIE Pech, brak talentu lub złe geny nie są dobrymi wymówkami, aby nie uczyć się języka. Jeśli będziesz ciężko pracował, dasz sobie radę z każdym wyzwaniem i osiągniesz swoje cele. 11

12 CZĘŚĆ II PLAN DZIAŁANIA MISJA Moim celem jest zazwyczaj nie tylko osiągnięcie płynności w posługiwaniu się językiem, ale czasami także redukcja obcego akcentu. Ale na wstępie większość ludzi byłaby bardziej niż szczęśliwa, osiągając chociaż średniozaawansowany poziom umiejętności konwersacji. Bez względu na to, jaki jest Twój cel, potrzebujesz planu działania. Zamiast robić postanowienia noworoczne lub co gorsza myśleć kategoriami chciałbym, mam nadzieję, przygotuj sobie misje. To nie jest tylko nazwanie tego samego innym słowem. Misja to coś bardzo pilnego z określonym celem. Proces jest zupełnie inny. Jestem pewien, że już wcześniej stawiałeś sobie różne cele: rzucenie palenia, regularne ćwiczenie na siłowni, chodzenie po schodach zamiast jeżdżenie windą itp. Niektóre z tych celów pociągają za sobą konieczność wyrzeczeń i całkowitej zmiany dotychczasowych przyzwyczajeń, a ludzie nie zdają sobie sprawy z tego, jak trudno wytrwać w takich postanowieniach. W wywiadzie ze Scottem Youngiem znajdziesz parę interesujących wskazówek, jak sobie z tym radzić. Spróbuj zatem zmienić perspektywę i zamienić obszerne i trudne zadania na mniejsze, łatwiej osiągalne kroki. Problem z celami typu rozmawiać płynnie w trzy miesiące/sześć miesięcy/rok polega na tym, że są zbyt ogólnikowe i trudno określić dla nich konkretną strategię. Spotkałem wielu ludzi, których postanowieniem noworocznym było nauczenie się hiszpańskiego/francuskiego itp. Prawie zawsze bezskutecznie. Powodem tego było to, że nie zdefiniowali słowa rozmawiać, a że koniec roku był bardzo odległy, ciągle odkładali naukę na później. Nawet jeśli określali sobie krótszy termin na wykonanie zadania, nadal nie robili nic ponad mówienie, że chcieliby to zrobić. Potrzebujesz strategii. W poradniku znajdziesz kilka rad i opisy strategii, które są dla mnie skuteczne. Istnieje oczywiście olbrzymia liczba ludzi, którzy osiągnęli sukces, korzystając z kompletnie innych metod niż ja (tak jak Khatzumoto, z którym przeprowadziłem wywiad). To co mamy wspólnego, to nie konkretna strategia, ale fakt, że w ogóle je posiadamy. Wszyscy mamy jakieś plany i staramy się je realizować. Nawet ktoś z nie najlepszą strategią (powiedzmy sobie otwarcie żadna nie jest idealna) osiągnie dużo więcej, niż ktoś ze świetnymi pomysłami, których nigdy nie wprowadzi w życie. Nawet jeśli przeczytasz cały ten poradnik i wysłuchasz wszystkich wywiadów, a nadal nie wiesz na czym polega nauka języka, nie osiągniesz niczego. Mówię poważnie koniecznie musisz zastosować się do mojego polecenia! A więc teraz stwórz plan na następne miesiące, zawierając w nim realistyczne cele, które chcesz osiągnąć. Chcesz w ciągu 6 miesięcy rozumieć większość tego, co mówią w telewizji? Zapisz to! Chcesz porozmawiać z obcokrajowcem przynajmniej przez 20 sekund i być w stanie dalej swobodnie kontynuować rozmowę? Zanotuj! W materiałach ćwiczeniowych zamieściłem zadania, które powinny Ci pomóc. Otwórz więc pierwszy arkusz, wydrukuj bądź przepisz to ćwiczenie. Ważne, abyś nie robił tego na komputerze. Zapisywanie czegoś i trzymanie tego na biurku lub w kieszeni to świetny sposób, aby ciągle przypominać sobie o swoich zadaniach. Doceniam bardzo technologię, ale posiadanie czegoś fizycznego robi ogromną różnicę. Kartka 12

13 papieru z listą moich zamierzeń, którą przykleiłem do biurka nie zniknie, nawet kiedy wyłączę komputer. Jeżeli jeszcze nie zacząłeś pisać, dlaczego wciąż to czytasz? Twoje cele już teraz powinny być spisane! To nie są żarty zacznij w tej chwili, a jeśli w trakcie czytania tego poradnika wpadniesz na jakiś pomysł, odświeżaj i udoskonalaj swoją listę, pamiętając przy tym, aby jasno definiować cele. PODSUMOWANIE Nawet najlepsze pomysły na świecie nie są nic warte, jeśli pozostają jedynie w Twojej głowie. NIEZBĘDNE KROKI Kiedy już masz w głowie swój cel końcowy, teraz musisz się skupić na tym, aby rozbić go na łatwe do osiągnięcia części składowe. Spójrz na niego jako na całość. Nie musisz się nad tym dłużej zastanawiać, bo przyjdzie Ci to naturalnie. Teraz spróbuj odtworzyć logiczny ciąg wydarzeń, który pomaga w osiągnięciu tego celu. Pozbądź się myślenia, że może się uda i zacznij pracować, żeby tak się stało. Aby rozumieć programy telewizyjne, musisz skupić się na ich słuchaniu. Być może od razu skoczysz na głęboką wodę i będziesz oglądać seriale telewizyjne (ten sposób był skuteczny dla Khatzumoto) albo zaczniesz od słuchania materiałów przygotowanych dla ludzi uczących się języka, aby się z nim oswoić (ja osobiście mieszałem obydwa sposoby, co niekoniecznie jest lepsze, ale po prostu było dla mnie ciekawsze). Każda z tych metod ma swoje zalety, ale wciąż najważniejsze jest Twoje zaangażowanie. Aby faktycznie zaangażować się w dążenie do celu, każdego dnia musisz poświęcić na kontakt z językiem możliwie najwięcej czasu i zrobić wszystko, aby go lepiej rozumieć. Jeśli już ściągnąłeś lub nagrałeś programy telewizyjne w obcym języku, nie masz wymówki, aby przegapić jakiś odcinek. Jeśli stawiasz na stopniową naukę, powinieneś być nawet bardziej zdeterminowany, aby szybko przebrnąć przez przygotowane wcześniej materiały. Słuchanie nagrań, w których mówi się wolno, nie pomoże Ci za bardzo w zrozumieniu naturalnej konwersacji, ale jeśli stopniowo zwiększasz poziom trudności owych nagrań, wpłynie to korzystnie na Twoją naukę. Spróbuj dać sobie mniej czasu na wykonanie jakiegoś zadania, robiąc daną czynność intensywniej. To jednak zaledwie jeden przykład. Cokolwiek jest Twoim celem, rozłóż to na części składowe, tak abyś miał świadomość codziennych postępów. Jeśli każdego dnia poświęcasz swój czas na naukę, możesz przejść do następnego etapu MINI- CELÓW. MINI CELE Mini-cel jest czymś, co możesz osiągnąć za jednym razem. Jeśli Twój właściwy cel jest zbyt odległy (rozmawianie w danym języku pewnego dnia/za rok o tej porze) i mało realny, to istnieje niebezpieczeństwo, że go zlekceważysz. Musisz ograniczać sobie 13

14 czas na wykonanie danego zadania, najlepiej nie dłużej niż do jednego dnia. Nie stawiaj sobie celu, że kiedyś będziesz mieć bogaty zasób słownictwa. Zamiast tego, naucz się np. w pół godziny wszystkich słów związanych z częściami ciała. Mnie osobiście pomaga w nauce rzucający się w oczy czasomierz jeśli pracuję na komputerze, 25% ekranu zajmuje właśnie on, a upływające sekundy stale do mnie mrugają. Zamiast marzyć o posiadaniu dobrego akcentu, przez następne trzy dni popracuj nad swoim r ćwicząc ułożenie języka, oglądając filmiki na YouTube lub prosząc rodzimych użytkowników języka, aby Cię poprawiali (osobiście lub przez Skype a). Te drobne zadania złożą się na Twój cel końcowy. Ich główną zaletą jest to, że im bardziej są krótkoterminowe, tym łatwiej jest je wykonać. Łatwo jest uznać kogoś za językowego geniusza, ale ludzie, których tak nazywamy, osiągnęli to wszystko w głównej mierze dzięki wyznaczaniu sobie dużej ilości takich właśnie prostych zadań. O ile tylko są poprawnie zaplanowane, pomogą osiągnąć sukces. Mając dobrą strategię i wykazując szczere zaangażowanie w osiągnięcie swojego celu, Twoje marzenia mogą się urzeczywistnić. PODSUMOWANIE Rozłóż na części swoje miesięczne/tygodniowe plany i zrób z nich zadania, które łatwiej będzie Ci natychmiast wykonać. DEFINIOWANIE CELÓW To bardzo ważne, aby być bardzo konkretnym w definiowaniu swoich celów. Chcesz rozumieć, co mówią w radiu? To nie wystarczy postanów sobie, że chcesz zrozumieć przynajmniej połowę tego, co było powiedziane, a później spróbować to komuś zrelacjonować. A może chcesz poradzić sobie podczas pierwszego tygodnia pobytu za granicą? To bardzo piękny, ale zbyt niejasny cel, co sprawia, że trudno go osiągnąć. Bądź konkretny! Postanów sobie, że nauczysz się zwrotów, za pomocą których zapytasz o drogę, zamówisz jedzenie itp. Pomyśl, jakie odpowiedzi możesz uzyskać, popraw swoją umiejętność zapamiętywania słów lub cokolwiek innego. Jeśli nie potrafisz opisać swojego celu w szczegółach, nie jest to cel a zaledwie zachcianka, a ona nie ułatwi Ci stworzenia planu działania. Ja zazwyczaj stawiam sobie za cel płynność w języku. Jest to jedynie krótka odpowiedź, którą udzielam ludziom, mimo że mam w głowie jej konkretną definicję. Chciałbym przekonać ludzi, że warto mieć sprecyzowany cel przynajmniej dla samych siebie. Jeśli płynność również jest Twoim celem, łatwo możesz wpaść w pułapkę jak wielu ludzi, którym wydaje się, że płynność to to samo co perfekcja. Stawianie sobie za cel perfekcji nie jest właściwe, ponieważ nigdy nie jest się w stanie jej osiągnąć. Takie ambitne i niejasne cele zniechęcają i nie pomagają w osiągnięciu sukcesu. Czym zatem jest dla mnie płynność? Ludzie definiują to słowo na różne sposoby. Jeśli chodzi o mnie, uważam, że płynność nie ma nic wspólnego z perfekcją w mówieniu, mówieniem jak rodzimy użytkownik języka lub umiejętnością rozmawiania z nimi na każdy temat. 14

15 Nie na każdy temat mogę rozmawiać po angielsku i możesz być pewien, że nie stawiam sobie takiego celu w żadnym innym języku. Jakkolwiek byłoby to piękne, nie jest to realne ani potrzebne. Zarówno kobiety rozmawiające o butach jak i architekci prowadzący konwersację o barokowych budowlach używają słownictwa, którego nie rozumiem (marki oraz techniczna terminologia) i pomimo tego nadal jestem w stanie stwierdzić, że mówię po angielsku jak jego rodzimy użytkownik. Muszę przyznać, że gdyby program, w którym piszę nie posiadał autokorekty, ten tekst byłby pełen błędów. A więc skoro perfekcja nie jest osiągalna dla rodzimych użytkowników języka, dlaczego ludzie uczący się języków stawiają ją sobie za cel? Chciałbym zacząć od oficjalnej definicji płynności. Otóż jest to: 1. naturalność w rozmowie i w piśmie 2. posługiwanie się czymś z łatwością i w odpowiedni sposób Jak łatwo zauważyć, nie ma to nic wspólnego z perfekcją. Posługiwanie się językiem z łatwością to coś, co większość z ludzi może postawić sobie za cel. Mówiąc dokładniej, uważam, że mówię płynnie, jeżeli udaje mi się przekazać moją myśl robiąc niewiele błędów (jednak je robiąc), zrozumieć prawie wszystko, co się do mnie mówi podczas normalnej konwersacji i nadążać za rozmawiającymi ze sobą rodzimymi użytkownikami języka, kiedy nie mówią na temat, na który bym nie rozmawiał w swoim języku ojczystym. Według mnie płynność to 90 95% poprawność i jest to świetny poziom, z osiągnięcia którego można być dumnym. Pozostałe 5 10% procent nie jest konieczne dla większości ludzi, szczególnie w krótkim okresie. Osobiście w dłuższym okresie dążę do tego, żeby jak najbardziej zbliżyć się do perfekcji, ale w mniej niż rok 90% poprawność jest jak najbardziej możliwa, o ile poważnie skupisz się na osiągnięciu tego celu. Jeżeli poświęcisz się swojemu celu na 100%, możesz to osiągnąć w kilka miesięcy. Podczas określania swoich językowych celów, musisz być tak konkretny, jak to tylko jest możliwe: ilość miesięcy przeznaczonych na naukę, co dokładnie oznacza dla Ciebie podstawowa/średniozaawansowana/płynna rozmowa, liczba sekund, które upłyną podczas rozmowy, zanim zapytasz co znaczy jakieś słowo. Cokolwiek jest Twoim celem, zawsze dokładnie go zdefiniuj. Jeżeli uczysz się języka, nie wiedząc dokładnie co jest Twoim celem i na czym powinieneś się skupić (na rozmowie? słuchaniu? czytaniu? rozumieniu? pewności siebie w mówieniu?), Trudo będzie Ci osiągnąć cel. Umieć dobrze rozmawiać w języku X nie jest żadnym celem i nie pozwala na napisanie planu działania. Jeżeli w umyśle masz cel, możesz stworzyć drogę aby go osiągnąć i skupić się na strategii. Co w takim razie planujesz? W arkuszu II napisz dokładną definicję! DZIENNIK JĘZYKOWY Wiele z tego, o czym piszę w tym poradniku bazuje na ostatnich siedmiu latach nauki, ale jest wiele rzeczy, których nauczyłem się w tym roku. Po pierwsze odkryłem, że łatwiej jest osiągnąć sukces, prowadząc coś w rodzaju językowego dzienniczka. Polega to na dokumentowaniu postępów w nauce i dzieleniu się swoimi zmaganiami z innymi, którzy doświadczają podobnych problemów. Samotne dążenie do celu sprawia, że łatwiej 15

16 jest stracić go z oczu, a co gorsza stracić motywację. Dzielenie się z innymi swoją misją (np. na blogu) tworzy dodatkową presję, aby osiągnąć swój cel. Jeżeli wielu ludzi zacznie czytać Twojego bloga, nada to Twojej misji większego wymiaru, będziesz bowiem zobligowany regularnie dzielić się z czytelnikami swoimi postępami. Jak już wcześniej mówiłem, samo czytanie tego poradnika i słuchanie nagrań nie zaprowadzi Cię daleko, jeśli nie zastosujesz się do moich sugestii. A więc radzę Ci, abyś w tym momencie założył swój dzienniczek (np. bloga). Odwiedź stronę (czy np. przyp. tłum.) utwórz darmowe konto i wymyśl interesującą nazwę bloga (związaną z zagadnieniami językowymi to nie miejsce na wrzucanie filmów o kotach!). Kiedy już to zrobisz, napisz pierwszy wpis, w którym umieścisz to, co napisałeś w ćwiczeniu pierwszym (jasno zdefiniowany cel, który chcesz osiągnąć). Wszystko to zajmie Ci nie więcej niż kilka minut. Jeżeli zależy Ci na prywatności, zacznij pisać dziennik lub skorzystaj z Worda i tam opisuj swoją językową podróż, ale w obu przypadkach pamiętaj, żeby go regularnie aktualizować. Główną wadą tej opcji jest brak wsparcia i zachęt od czytelników. Jeśli założyłeś już bloga i chcesz mieć pewność, że ludzie go czytają, pisz interesujące rzeczy, które odkryłeś podczas swojej nauki języka, a które mogą też pomóc innym. Dzięki temu, że tak robiłem, poznałem ludzi, którzy w razie potrzeby pomogą mi z trudniejszymi zadaniami. Gdybym nie prowadził bloga, prawdopodobnie nie zrobiłbym aż tak dużych postępów w ciągu ostatniego roku. W poprzednich latach również radziłem sobie całkiem nieźle, ale czasami po prostu dopadał mnie leń. Teraz, kiedy pojawia się pokusa, żeby przez tydzień zrobić sobie wolne, mam cały czas w głowie świadomość, że zbliża się moja miesięczna aktualizacja i muszę mieć coś, czym mógłbym się podzielić z czytelnikami! Na blogu piszę również o trudnościach, z którymi się borykam, dzięki czemu nie pozostaję z nimi sam. Otrzymuję fantastyczny odzew w postaci linków do niesamowitych narzędzi, dzięki czemu moja nauka staje się o wiele bardziej efektywna. Liczba ludzi, którzy czytają Twojego bloga nie jest ważna. Na samym początku moją stronę odwiedzało zaledwie kilkadziesiąt osób, ale i dla nich warto było się starać. Jak więc pozyskać nowych czytelników? Komentuj ich blogi. To świetna okazja, aby zapoznać się z historią kogoś innego. Nie martw się, jeśli Twój styl pisania nie jest dobry pisz tak, jakbyś mówił. Mogłem zacząć prowadzić swojego bloga parę lat wcześniej, ale cały czas miałem w głowie lekcje angielskiego w szkole. Myślałem, że ocena sprzed jedenastu lat odzwierciedla moje umiejętności pisarskie. Założyłeś już swój językowy dziennik? Napisałeś coś? Nie? Ok, w takim razie poczekam.... Nadal czekam, nie martw się. Nigdzie się nie wybieram! Zminimalizuj to okno albo odłóż na bok wydrukowany dokument i przygotuj pierwszy wpis. Zrobione? Dobrze! Wraz ze swoim pozytywnym nastawieniem, planem działania i platformą, dzięki której będziesz mógł kontrolować swoje postępy, jesteś gotowy. Myślę, że już dość gadaniny. Nadszedł czas aby naprawdę zabrać się za Twoją naukę! W następnym rozdziale powiem Ci, jak możesz rozmawiać w danym języku już od pierwszego dnia nauki. 16

17 CZĘŚĆ III KOMUNIKACJA OD PIERWSZEGO DNIA KIEDY BĘDĘ GOTOWY, ABY ROZMAWIAĆ W OBCYM JĘZYKU? Wiele z tego, co odkryłem i czym dzielę się z Tobą w tym poradniku jest właściwie zdrowym rozsądkiem z perspektywy wielu osób uczących się języka. Rozmawiając z innymi doświadczonymi ludźmi (posłuchaj wywiadów zawartych w tym poradniku), doszedłem do wniosku, że to o czym mówię, jak np. dobre nastawienie, odpowiednie metody nauki itd. są wspólne dla ludzi, którzy uczą się efektywnie. Są jednak sprawy, które bywają dość kontrowersyjne jak np. to, kiedy powinieneś zacząć rozmawiać. Zdarzało się, że ludzie, którzy nie rozmawiali od razu również osiągali sukcesy językowe, ale mimo wszystko ich postępy były znacznie wolniejsze. Jednym z moich rozmówców był Moses McCormick, który tak jak ja uważa, że należy mówić już od pierwszego dnia. Ważną kwestią jest także poczucie gotowości. Wydaje się być logiczne, że skoro nie znasz wystarczającej ilości podstawowych słów, choćby szczątkowej gramatyki i nie rozumiesz ewentualnych odpowiedzi, nie jesteś gotowy, żeby rozmawiać. No dobrze... Nawet jeśli znasz już te podstawy i tak będziesz popełniał błędy i nadal nie będziesz znał wszystkich wyrażeń. A więc powinieneś wciąż czekać, aż wreszcie będziesz gotowy? Być może ale w dalszym ciągu nie będziesz umiał używać odpowiednich słów oraz trudno będzie Ci zrozumieć np. programy telewizyjne lub piosenki w danym języku. Widzisz już do czego zmierzam? Jeżeli skupiasz się tylko na tym, czego nie wiesz, nigdy nie będziesz gotowy aby rozmawiać. To smutne, ale spotkałem wielu ludzi, którzy myślą w ten sposób. Natknąłem się również na takich, którzy rozumieli dokładnie, jak funkcjonuje dany język, a wciąż to ja mówiłem lepiej niż oni. Należy pozbyć się chęci osiągnięcia perfekcji, ponieważ jest to niemożliwe. Nigdy nie będziesz w 100% przygotowany, aby rozmawiać w obcym języku. Kiedy pytam ludzi kiedy będą gotowi, żeby rozmawiać, otrzymuję zwykle mało satysfakcjonujące, pokrętne odpowiedzi w stylu będę wiedział, kiedy to się stanie. Myślę, że właśnie to zachęca ludzi do coraz dłuższego czekania. Skoro więc nie potrafisz powiedzieć kiedy, myślę, że możesz zacząć JUŻ PIERWSZEGO DNIA. To właśnie dlatego uczę się szybciej niż przeciętny człowiek po prostu wcześniej zaczynam mówić. Moim zdaniem jest to nic więcej jak czysta matematyka. Jeśli więcej rozmawiasz, to nawet w tych samych ramach czasowych w większym stopniu niż inni poprawisz swoją umiejętność mówienia, po prostu dlatego, że ćwiczysz więcej. Zarzutem, z jakim się spotkałem odnośnie mojej teorii, jest niebezpieczeństwo utrwalania błędów. Skoro będziesz popełniał dużo błędów, pojawia się podejrzenie, że nie uda Ci się ich oduczyć. Myślę jednak, że to zbyt wielkie uproszczenie ludzkiej inteligencji. Oczywiście, trudniej jest przyzwyczaić się do poprawnej wersji, jeśli dotychczas używaliśmy błędnej i to jest główną zaletą czekania w porozumiewaniu się aż do czasu zdobycia poprawnej wiedzy. Myślę jednak, że trudność związana z oduczeniem się błędnej wersji to mała niedogodność, którą w pełni rekompensuje szybkie nabycie umiejętności porozumiewania się w obcym języku. 17

18 PODSUMOWANIE Pozbądź się myślenia kategoriami gotowy, niegotowy i zacznij rozmawiać od razu. JĘZYK TO COŚ WIĘCEJ NIŻ DANE WEJŚCIOWE I DANE WYJŚCIOWE Bardzo ważne jest, aby uświadomić sobie, że w nauce języka najważniejsza jest właśnie komunikacja. Nie zaimponujesz ludziom samą znajomością odmiany czasowników oraz użyciem danego słowa, podczas gdy mógłbyś zastąpić je innym. Nawet jeśli przez dłuższy czas miałeś kontakt z językiem, nie musi to oznaczać, że już umiesz się nim posługiwać. Jeśli faktycznie chcesz mówić w danym języku, najpierw musisz sobie uświadomić dlaczego on istnieje. Istnieje, aby się komunikować. Tu jednak pojawia się wątpliwość w jaki sposób masz rozmawiać, skoro jeszcze nic nie umiesz? Jako inżynier mam tendencję do rozkładania skomplikowanych systemów na czynniki pierwsze i to samo radzę robić w nauce języka. Jestem zaskoczony widząc, jak niektórzy ludzie przedstawiają proces nauki języka i jak bardzo tym samym upraszczają rzeczywistość: 1. Weź człowieka, który nie umie mówić w żadnym języku obcym. 2. Aby przygotować człowieka, włóż w niego słownictwo, gramatykę lub poddaj go biernej ekspozycji na język. 3. Powtarzaj punkt 2 przez bardzo długi czas (lata, dziesięciolecia). 4. Pewnego dnia człowiek ten jest w stanie rozmawiać na satysfakcjonującym poziomie. Wiara w ten schemat bardzo kusi, jako że jest on sposobem nauki większości ludzi. Skoro dopiero zacząłeś się uczyć, nie jesteś przecież w stanie rozmawiać, bo jest zbyt wiele rzeczy, których nie umiesz. Podążając taką logiką, trzeba być albo geniuszem albo posiadać magiczną formułę do zapamiętywania słówek i gramatyki, aby rozmawiać już w pierwszym tygodniu nauki. Ja jednak ani nie znam takiej formuły ani nie jestem geniuszem. Zapewniam Cię, że po pierwszym tygodniu nadal nie znam OLBRZYMIEJ ilości podstaw, które pozwoliłyby mi dobrze mówić w danym języku. Nie przeszkadza mi to jednak w komunikacji. Powodem jest to, że nie uznaję zaprezentowanego powyżej systemu. Nie jestem pudełkiem, które czeka, aż włoży się w nie coś i dopiero wtedy będzie w stanie dać coś z siebie. Ani Ty ani ja nie jesteśmy ludźmi bez znajomości żadnego języka obcego. Tak naprawdę posiadasz już pewne podstawy, bo w zasadzie nie jest możliwe zacząć uczyć się języka od zera. Fakt, że nauka niektórych języków przychodzi Ci łatwiej wydaje się być oczywisty. Rodzimi użytkownicy angielskiego z łatwością rozpoznają olbrzymią ilość słów w obcych językach (wyjaśniam to w ostatniej część poradnika). Poza tym istnieją liczne podobieństwa pomiędzy różnymi językami. 18

19 Umiejąc hiszpański łatwiej było mi rozmawiać po włosku, ponieważ oba języki są do siebie podobne. Podobnie było z niemieckim, bo kiedyś uczyłem się go w szkole. Zdarzały się jednak i takie przypadki, kiedy nie posiadałem żadnej znajomości danego języka, a mimo tego nadal byłem w stanie porozumiewać się dobrze za jego pomocą. Na przykład podczas pierwszego tygodnia pobytu w Pradze opanowałem większość tego, co było mi potrzebne do komunikacji, nie mając wcześniej nic do czynienia z tym językiem. Podobnie jeden weekend, w którym starałem się rozmawiać po tajsku, dał mi o wiele więcej niż kilka tygodni leniwej nauki. Podchwyciłem podstawy tego języka mimo, że używałem go tylko jeden czy dwa dni. Wszystko to udało mi się dzięki skupieniu uwagi na tym co umiem, a nie na odwrót (o czym wspominałem w poprzednim rozdziale). Okazało się, że zanim nawet zacząłem rozmawiać w tym języku, miałem w głowie o wiele więcej wkładu niż sugeruje powyższa wizualizacja. W tym rozdziale, podam Ci kilka pomysłów na to, jak efektywnie porozumiewać się już w pierwszym tygodniu nauki języka! KOMUNIKACJA NIEWERBALNA Wielu ludzi uważa, że powinniśmy uczyć się języków tak, jak robią to małe dzieci. Zgadzam się z tym i w większości tego poradnika promuję taki właśnie naturalny procesu nauki. Nie można jednak zapomnieć o jednej zasadniczej różnicy między dorosłymi, a dziećmi dorośli wiedzą, jak porozumiewać się z innymi. Znaczna większość używanych przez nich sposobów komunikacji jest uniwersalna i opiera się na przekazie niewerbalnym. Nie powinieneś umniejszać znaczenia metod komunikacji niewerbalnej, które ułatwiają Ci porozumiewanie się w nieznanym języku. Pewne badania na UCLA (University of California w Los Angeles) wykazały, że ludzie wyrażają się aż w około 93% za pomocą sygnałów niewerbalnych (38% przez głos, intonację, ton, a 55% poprzez komunikację niewerbalną). Trudno o dokładne liczby, ale zaledwie około 7% komunikacji stanowią wypowiadane przez nas słowa. Oczywiście, da się czasem za pomocą owych 7% przekazać główną część informacji, ale wolę mieć pewność, że w pozostałych 93% również jestem płynny, co jest dodatkowym plusem. Te konkretne statystyki odnoszą się do wyrażania uczuć i emocji, ale w pozostałych przypadkach proporcje są podobne. Płynność w komunikacji niewerbalnej jest według mnie sekretem szybszego uczenia się. To niekonwencjonalny sposób ułatwiający osiągnięcie płynności językowej, a szczególnie tej wstępnej umiejętności mówienia w obcym języku. Wybacz, jeśli zabrzmię zbyt pompatycznie, ale umiejętności niewerbalne to ludzki aspekt, który jest lekceważony przez większość uczących się. Myślą oni mechanicznie kategoriami dane wejściowe i dane wyjściowe. To co napisałem powyżej nie oznacza, że zamierzam uprawiać pantomimę i tańczyć, aby wyrazić to, co chcę powiedzieć. Chodziło mi o to, że jestem w stanie coś przekazać bez potrzeby używania angielskiego, nawet jeśli jest to pierwszy dzień, podczas którego próbuję mówić obcym językiem. W następnym rozdziale zawarłem kilka przykładów, które pomagają mi to zilustrować. Na początku spróbuj zgadnąć, co mogę mieć na myśli, mówiąc o komunikacji niewerbalnej. Od razu nasuwa się skojarzenie, że jest to próba wyrażenia czegoś za pomocą ciała. Nie znasz w jakimś języku słowa pić? Udaj, że pijesz wodę/piwo z niewidzialnej szklanki. Chcesz powiedzieć, że czegoś nie lubisz? Zrób odpowiednią minę i odwróć głowę z obrzydzeniem. Jest to uniwersalny sposób komunikacji, podobny do tego, jakim posługują się dzieci. Oczywiście wiem o tym, że są pewne gesty, które w różnych krajach wyrażają przeciwstawne treści 19

20 kiwanie głową jest odpowiednikiem kręcenia nią na Bałkanach, a podniesione kciuki oznaczają gdzieś indziej tyle, co wystawienie środkowego palca. Mimo wszystko większość z nich jest taka sama we wszystkich krajach. Niektórzy ludzie zasypaliby mnie teraz innymi przykładami obalającymi moją tezę, ale jest to nic innego jak myślenia kategoriami szklanka w połowie pusta, o czym wspominałem w pierwszym rozdziale. Oczywiście, że różnice istnieją, ale znaczna większość gestów jest uniwersalna dla wszystkich kultur. Mowa ciała, postawa, spojrzenie, mimika twarzy, gesty, dotykanie (ramion/rąk/klepanie po plecach), ton głosu istnieje mnóstwo sposobów porozumiewania się, które nie wymagają użycia słów. Uśmiechaj się ciepło, by stopić pierwsze lody, udawaj, że szczekasz, gdy masz na myśli psa, wskaż miejsce, które Cię boli, robiąc przy tym smutną minę nie potrzebujesz żadnych słów, aby to zakomunikować. Nie twierdzę, że te sposoby mogą z powodzeniem zastąpić komunikację werbalną, ale pozwolą Ci zrozumieć, że nie zaczynasz od zera. Nie musisz zawracać sobie głowy ciągłą nauką, zanim zaczniesz rozmawiać, ponieważ już teraz posiadasz umiejętności komunikacji. Postaraj się jedynie dopieścić je w kontekście danego języka/kultury. A teraz czas na przykłady! JAK POROZUMIEWAĆ SIĘ Z OBCOKRAJOWCAMI, NIE UMIEJĄC ZBYT WIELE? Słyszę w wyobraźni Twój krzyk Ok, już dosyć tej teorii!. Czas pokazać Ci co mam na myśli. Nim nauczę się czegokolwiek na pamięć, przez pierwsze parę tygodni pobytu w danym kraju noszę ze sobą rozmówki. Dzięki temu mogę w każdej chwili znaleźć potrzebne mi słowo/wyrażenie i powtórzyć je sobie, zanim je powiem. (Którędy do...? Mogę prosić o...?) W rozdziale pt. Narzędzia objaśniam dokładniej jak zapamiętuję na dłużej nieznane mi wyrażenia. To coś trochę innego niż dane wejściowe/wyjściowe, ponieważ jedynie odczytujesz na głos to, co jest zawarte w rozmówkach, niekoniecznie przywiązując większą uwagę do struktury zdań i ważnych słów. Jeśli tylko przeczytasz w miarę poprawnie zasugerowaną wymowę lub masz podstawowe rozeznanie w tonach (w przypadku języków nieeuropejskich), jesteś w stanie powiedzieć coś podobnego do poprawnej wersji. Jeśli posiadasz dobre rozmówki, słownik lub odpowiednią aplikację w telefonie, masz już całkiem niezłe warunki do komunikacji, zwłaszcza kiedy zaakceptujesz wizję swoich błędów oraz to, że często będziesz musiał polegać na pojedynczych słowach. Z całą pewnością nie jest to na dłuższą metę użyteczne, ale pomaga mi natychmiast zacząć mówić w obcym języku. Może wydawać się to dość sztuczne, ale na początku porozumiewam się głównie dzięki temu oszustwu. Szukam również w rozmówkach odpowiedzi, którą spodziewam się usłyszeć (pojedynczego słowa lub wyrażenia) dzięki czemu rozumiem jej sens. Oczywiście, nie możesz prowadzić w ten sposób dłuższej konwersacji, ale wystarczy Ci to chwilowo, aby poradzić sobie bez niczyjej pomocy, szczególnie jeśli są to Twoje początki. Pierwszego dnia pobytu w danym kraju korzystam do woli z rozmówek i słownika. Nawet bez 20

Podręcznik Superpoligloty. Benny Lewis

Podręcznik Superpoligloty. Benny Lewis Podręcznik Superpoligloty Benny Lewis Spis treści Numer strony O AUTORZE............................................. 7 O TŁUMACZU...........................................8 WSTĘP.................................................

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA. PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA.  PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI www.akademiadlamlodych.pl PODRĘCZNIK WPROWADZENIE Akademia dla Młodych to nowa inicjatywa mająca na celu wspieranie ludzi młodych w rozwijaniu umiejętności niezbędnych w ich miejscu

Bardziej szczegółowo

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami DARMOWY FRAGMENT projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami Od Autorki Cześć drogi Czytelniku! Witaj w darmowym fragmencie podręcznika Jak zacząć projekt biznesowy?! Jego pełna wersja, zbiera w jednym

Bardziej szczegółowo

Jak zmotywować się do regularnej nauki francuskiego i 2 razy szybciej znaleźć lepszą pracę we Francji?

Jak zmotywować się do regularnej nauki francuskiego i 2 razy szybciej znaleźć lepszą pracę we Francji? Jak zmotywować się do regularnej nauki francuskiego i 2 razy szybciej znaleźć lepszą pracę we Francji? Powtarzanie jest matką umiejętności. By się czegoś nauczyć, należy to POWTARZAĆ Jest to sekret ludzi

Bardziej szczegółowo

Jak uczyć się języków obcych?

Jak uczyć się języków obcych? Jak uczyć się języków obcych? Język jest jedną z najbardziej przełomowych funkcji mózgu. Nauka języków obcych staje się łatwiejsza, gdy wiesz jak działa język w mózgu. Wiedza o mózgu pomoże Ci uniknąć

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WARSZTATÓW ROZWOJOWYCH DLA KOBIET PROGRAM WARSZTATÓW ROZWOJOWYCH DLA KOBIET

PROGRAM WARSZTATÓW ROZWOJOWYCH DLA KOBIET PROGRAM WARSZTATÓW ROZWOJOWYCH DLA KOBIET 1 / 1 1 PROGRAM WARSZTATÓW ROZWOJOWYCH DLA KOBIET 2 / 1 1 CZĘŚĆ PIERWSZA: OGARNIJ, CZEGO TY W OGÓLE CHCESZ?! Jaki jest Twój cel? Czy potrafisz sobie odpowiedzieć, czego dokładnie chcesz? Co jest dla Ciebie

Bardziej szczegółowo

POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH

POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH Szczegółową instrukcję znajdziesz tu: http://marciniwuc.com/ Miesiąc:. (np. Styczeń 2015) Punkt 1: Wyznacz Twoje 20 minut z finansami. Moje 20 minut na finanse to:

Bardziej szczegółowo

Zasługujesz na szacunek! Bądź pewny siebie i asertywny.

Zasługujesz na szacunek! Bądź pewny siebie i asertywny. Zasługujesz na szacunek! Bądź pewny siebie i asertywny. Obudź w sobie lwa Czy potrafisz domagać się tego, co Ci się należy? Czy umiesz powiedzieć "nie", kiedy masz do tego prawo? Czy Twoje opinie i pomysły

Bardziej szczegółowo

Wskazówki pomocne w samodzielnym uczeniu się języka niemieckiego

Wskazówki pomocne w samodzielnym uczeniu się języka niemieckiego Wskazówki pomocne w samodzielnym uczeniu się języka niemieckiego 1.Słuchanie: zorientuj się najpierw, ile osób uczestniczy w rozmowie i kim one są zwróć uwagę na słowa najmocniej akcentowane są to kluczowe

Bardziej szczegółowo

Część 11. Rozwiązywanie problemów.

Część 11. Rozwiązywanie problemów. Część 11. Rozwiązywanie problemów. 3 Rozwiązywanie problemów. Czy jest jakiś problem, który trudno Ci rozwiązać? Jeżeli tak, napisz jaki to problem i czego próbowałeś, żeby go rozwiązać 4 Najlepsze metody

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz stylu komunikacji

Kwestionariusz stylu komunikacji Kwestionariusz stylu komunikacji Z każdego stwierdzenia wybierz jedno, które uważasz, że lepiej pasuje do twojej osobowości i zaznacz jego numer. Stwierdzenia w parach nie są przeciwstawne, przy wyborze

Bardziej szczegółowo

Magia komunikacji. - Arkusz ćwiczeń - Mapa nie jest terenem. Magia prostego przekazu

Magia komunikacji. - Arkusz ćwiczeń - Mapa nie jest terenem. Magia prostego przekazu Magia komunikacji - Arkusz ćwiczeń - Mapa nie jest terenem Twoja percepcja rzeczywistości opiera się o uogólnionieniach i zniekształceniach. Oznacza to, że to, jak widzisz rzeczywistość różni się od rzeczywistości,

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak Kwestioriusz ankiety dla uczniów "Moja szkoła" Dzień bry, Odpowiedz, proszę, pytania temat Twojej szkoły. Odpowiedzi udzielone przez Ciebie i Twoje koleżanki i kolegów pomogą rosłym zobaczyć szkołę Waszymi

Bardziej szczegółowo

Zaplanuj Twój najlepszy rok w życiu!

Zaplanuj Twój najlepszy rok w życiu! Sukces na Twoich warunkach Zaplanuj Twój najlepszy rok w życiu! "Naszą najgłębszą obawą nie jest to, że jesteśmy zbyt słabi, ale to, że jesteśmy zbyt potężni. To nasz blask nas przeraża, nie ciemność.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z języka angielskiego, obejmujące zakres umiejętności ucznia na poszczególne oceny:

Kryteria oceniania z języka angielskiego, obejmujące zakres umiejętności ucznia na poszczególne oceny: Kryteria oceniania z języka angielskiego, obejmujące zakres umiejętności ucznia na poszczególne oceny: W każdym semestrze uczeń uzyskuje oceny cząstkowe za poszczególne umiejętności. Ocenianie ucznia przyjmuje

Bardziej szczegółowo

Indywidualny Zawodowy Plan

Indywidualny Zawodowy Plan Indywidualny Zawodowy Plan Wstęp Witaj w Indywidualnym Zawodowym Planie! Zapraszamy Cię do podróży w przyszłość, do stworzenia swojego własnego planu działania, indywidualnego pomysłu na życie i pracę

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

10 kluczowych zasad efektywnego uczenia się tradingu

10 kluczowych zasad efektywnego uczenia się tradingu 10 kluczowych zasad efektywnego uczenia się tradingu Prowadzący: Agenda 1. 5 najpoważniejszych błędów traderów podczas nauki tradingu 2. Uczenie się na błędach - czy na pewno to jest dobre? 3. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień.

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień. Witaj, Nazywam się Magdalena Kluszczyk. Jestem self-leadership coachem i coachem kariery. Wspieram ludzi w budowaniu i odkrywaniu sukcesu na własnych warunkach. Stwórz wizję kariery to pierwszy krok na

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

MIT nr. 1 Niesłyszący czytają z ust i wszystko rozumieją.

MIT nr. 1 Niesłyszący czytają z ust i wszystko rozumieją. Artykuł ten obala popularne mity na temat osób niesłyszących i języka migowego. Jest tego dużo, ale w tej części staramy się obalić te najpopularniejsze MIT nr. 1 Niesłyszący czytają z ust i wszystko rozumieją.

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej

Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej Plan prezentacji pytania: - Jak dzieci uczą się języka obcego? - Jak rodzic może uczyć języka obcego swoje dziecko? - Jak sprawić, aby dziecko polubiło

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Trzy kroki do e-biznesu

Trzy kroki do e-biznesu Wstęp Świat wokół nas pędzi w niewiarygodnym tempie - czy Ty też chwilami masz wrażenie, że nie nadążasz? Może zastanawiasz się, czy istnieje sposób, by dogonić ten pędzący pociąg życia pełen różnego rodzaju

Bardziej szczegółowo

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne W celu zbadania efektywności uczenia się, przygotowałam i przeprowadziłam wśród uczniów mojej klasy ankietę na temat Czy potrafisz się uczyć?. Test przeprowadziłam

Bardziej szczegółowo

JAK POMÓC DZIECKU KORZYSTAĆ Z KSIĄŻKI

JAK POMÓC DZIECKU KORZYSTAĆ Z KSIĄŻKI JAK POMÓC DZIECKU KORZYSTAĆ Z KSIĄŻKI ŻEBY WYNIOSŁO Z NIEJ JAK NAJWIĘCEJ KORZYŚCI www.sportowywojownik.pl KORZYŚCI - DLA DZIECI: Korzyści, jakie książka Sportowy Wojownik zapewnia dzieciom, można zawrzeć

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

Europejski system opisu kształcenia językowego

Europejski system opisu kształcenia językowego Europejski system opisu kształcenia językowego Opis poziomów Poziom językowy A1 - Poziom początkowy Potrafię zrozumieć znane mi słowa i bardzo podstawowe wyrażenia dotyczące mnie osobiście, mojej rodziny

Bardziej szczegółowo

Stań się bardzo pewny siebie

Stań się bardzo pewny siebie 1 Stań się bardzo pewny siebie Niniejsza publikacja, ani żadna jej część, nie może być kopiowana, ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana, powielana czy też odczytywana w środkach publicznego przekazu

Bardziej szczegółowo

Słownictwo: umiejętność radzenia sobie w codziennych sytuacjach, odpowiedni dobór słownictwa, odpowiedni zakres słownictwa.

Słownictwo: umiejętność radzenia sobie w codziennych sytuacjach, odpowiedni dobór słownictwa, odpowiedni zakres słownictwa. język francuski, klasy: 4 6 Zgodnie z WZO, śródroczne i roczne oceny z języka francuskiego w klasach IV VI wyrażone są stopniem w następującej skali: stopień celujący 6, stopień bardzo dobry 5, stopień

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

10 kroków do osiągnięcia SUKCESU w życiu i biznesie

10 kroków do osiągnięcia SUKCESU w życiu i biznesie 10 kroków do osiągnięcia SUKCESU w życiu i biznesie Wstęp Budowanie biznesu, który odnosi sukces oznacza dla mnie kilka rzeczy. Najważniejsze z nich to pomaganie innym, posiadanie celu większego niż ja

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

Spersonalizowany Plan Biznesowy

Spersonalizowany Plan Biznesowy Spersonalizowany Plan Biznesowy Zarabiaj pieniądze poprzez proste dzielenie się tym unikalnym pomysłem. DUPLIKOWANIE TWOJEGO BIZNESU EN101 W En101, usiłowaliśmy wyjąć zgadywanie z marketingu. Poniżej,

Bardziej szczegółowo

STRES jest normalną biologiczną reakcją każdego żywego organizmu na wszelkie stawiane mu żądania. Jego brak oznacza śmierć dla jednostki.

STRES jest normalną biologiczną reakcją każdego żywego organizmu na wszelkie stawiane mu żądania. Jego brak oznacza śmierć dla jednostki. Barbara Małek STRES jest normalną biologiczną reakcją każdego żywego organizmu na wszelkie stawiane mu żądania. Jego brak oznacza śmierć dla jednostki.! NIE NALEŻY Y UNIKAĆ STRESU Dwa rodzaje reakcji na

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT PETYA (BG) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia

8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia http://produktywnie.pl RAPORT 8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia Jakub Ujejski Powered 1 by PROINCOME Jakub Ujejski Wszystkie prawa zastrzeżone. Strona 1 z 10 1. Wstawaj wcześniej Pomysł, wydawać

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

ZACZNIJ ŻYĆ ŻYCIEM, KTÓRE KOCHASZ!

ZACZNIJ ŻYĆ ŻYCIEM, KTÓRE KOCHASZ! ZACZNIJ ŻYĆ ŻYCIEM, KTÓRE KOCHASZ! Ewa Kozioł O CZYM BĘDZIE WEBINAR? - Porozmawiamy o nawyku, który odmieni wasze postrzeganie dnia codziennego; - Przekonam Cię do tego abyś zrezygnowała z pefekcjonizmu,

Bardziej szczegółowo

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu.

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Zależy jej na Twoim sukcesie, w każdej sferze życia. Im więcej szczęśliwych ludzi na świecie,

Bardziej szczegółowo

Serdecznie dziękuję trzem najważniejszym kobietom mojego życia: córce Agatce, żonie Agnieszce i mamie Oli za cierpliwość, wyrozumiałość, wsparcie,

Serdecznie dziękuję trzem najważniejszym kobietom mojego życia: córce Agatce, żonie Agnieszce i mamie Oli za cierpliwość, wyrozumiałość, wsparcie, Serdecznie dziękuję trzem najważniejszym kobietom mojego życia: córce Agatce, żonie Agnieszce i mamie Oli za cierpliwość, wyrozumiałość, wsparcie, natchnienie i niezłomną wiarę w sukces. Dziewczyny, bez

Bardziej szczegółowo

Igor Siódmiak. Moim wychowawcą był Pan Łukasz Kwiatkowski. Lekcji w-f uczył mnie Pan Jacek Lesiuk, więc chętnie uczęszczałem na te lekcje.

Igor Siódmiak. Moim wychowawcą był Pan Łukasz Kwiatkowski. Lekcji w-f uczył mnie Pan Jacek Lesiuk, więc chętnie uczęszczałem na te lekcje. Igor Siódmiak Jak wspominasz szkołę? Szkołę wspominam bardzo dobrze, miałem bardzo zgraną klasę. Panowała w niej bardzo miłą atmosfera. Z nauczycielami zawsze można było porozmawiać. Kto był Twoim wychowawcą?

Bardziej szczegółowo

Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I. że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli.

Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I. że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli. Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I Piotr: Ludzie nie rozumieją pewnych rzeczy, zwłaszcza tego, że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli. Kasa nie może

Bardziej szczegółowo

CZYM JEST JĘZYK ANGIELSKI?

CZYM JEST JĘZYK ANGIELSKI? 1 CZYM JEST JĘZYK ANGIELSKI? Język angielski, angielszczyzna (ang. English language ) język powszechnie używany w Wielkiej Brytanii, a także w : Stanach Zjednoczonych, Irlandii, Kanadzie, RPA, Australii

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6 klasy - Ocena Gramatyka i słownictwo uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie z łatwością buduje spójne zdania proste i złożone, poprawne pod względem gramatycznym i logicznym

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO OBOWIĄZUJĄCY W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 3 W LĘDZINACH

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO OBOWIĄZUJĄCY W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 3 W LĘDZINACH PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO OBOWIĄZUJĄCY W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 3 W LĘDZINACH Zadaniem PSO jest zapewnienie trafnego, rzetelnego, jawnego i obiektywnego oceniania wspierającego

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży.

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży. Ankieta Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży www.fundamentywiary.pl Pytania ankiety i instrukcje Informacje wstępne Wybierz datę przeprowadzenia ankiety w czasie typowego spotkania grupy młodzieżowej.

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr )

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr ) AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr 4-5 2009) Ten popularny aktor nie lubi udzielać wywiadów. Dla nas jednak zrobił wyjątek. Beata Rayzacher:

Bardziej szczegółowo

Komunikacja. mgr Jolanta Stec-Rusiecka

Komunikacja. mgr Jolanta Stec-Rusiecka Komunikacja Przedstaw się imię w wersji jaką najbardziej lubisz; Doświadczenia w pracy zespołowej; Czym chciałbyś się zająć po ukończeniu studiów? Komunikacja obejmuje przekazywanie i rozumienie znaczeń

Bardziej szczegółowo

Barbara Megersa. Uczyć czy nauczyć? Wydawnictwo Psychoskok 2013 Konin

Barbara Megersa. Uczyć czy nauczyć? Wydawnictwo Psychoskok 2013 Konin Barbara Megersa Uczyć czy nauczyć? Wydawnictwo Psychoskok 2013 Konin Barbara Megersa "Uczyć czy nauczyć?" Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Barbara Megersa, 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA Wymagania edukacyjne z Języka angielskiego dla klasy III d 1 SŁOWNICTWO I GRAMATYKA -uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w programie nauczania oraz zna niektóre wykraczające poza

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu

Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu - Arkusz ćwiczeń - Lista ograniczających przekonań: Żeby być bogatym trzeba ciężko pracować W Polsce trudno jest zrobić biznes Świat jest brutalnym

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W KLASACH I III. Język angielski

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W KLASACH I III. Język angielski PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W KLASACH I III Język angielski Nauczanie języka angielskiego w Szkole Podstawowej Nr 2 w Twardogórze odbywa się według,,program nauczania języka angielskiego do edukacji

Bardziej szczegółowo

JAK BYĆ SELF - ADWOKATEM

JAK BYĆ SELF - ADWOKATEM JAK BYĆ SELF - ADWOKATEM Opracowane na podstawie prezentacji Advocates in Action, Dorota Tłoczkowska Bycie self adwokatem (rzecznikiem) oznacza zabieranie głosu oraz robienie czegoś w celu zmiany sytuacji

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ EDUKACYJNYCH Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I-III

SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ EDUKACYJNYCH Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I-III SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ EDUKACYJNYCH Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I-III I. Sposób oceniania Uczniowie oceniani są na podstawie obserwacji nauczyciela prowadzonych cały rok szkolny w następujących

Bardziej szczegółowo

Jak wzmocnić działanie Dekretów i afirmacji?

Jak wzmocnić działanie Dekretów i afirmacji? Zaprasza Sławomir Mika Jak wzmocnić działanie Dekretów i afirmacji? www.brahman.pl Niniejsza publikacja może być kopiowana oraz dowolnie rozprowadzana Tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przez wydawcę.

Bardziej szczegółowo

Co obiecali sobie mieszkańcy Gliwic w nowym, 2016 roku? Sprawdziliśmy

Co obiecali sobie mieszkańcy Gliwic w nowym, 2016 roku? Sprawdziliśmy Opublikowano na Miasto Gliwice (https://www.gliwice.eu) Źródłowy URL: https://www.gliwice.eu/aktualnosci/miasto/obiecuje-sobie-ze Obiecuję sobie, że Obiecuję sobie, że Obiecuję sobie, że Tradycyjnie z

Bardziej szczegółowo

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum Krakowska kademia im. ndrzeja Frycza Modrzewskiego Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum utor: gnieszka Guzik, Patrycja Huget Instrukcja: Poniżej przedstawione zostały do wyboru po dwa stwierdzenia

Bardziej szczegółowo

MOTYWACJA, czyli jak oswoić własną siłę?

MOTYWACJA, czyli jak oswoić własną siłę? Jak motywują się Ci, którzy inspirują się sami? MOTYWACJA, czyli jak oswoić własną siłę? 1. DOBRA WIADOMOŚĆ. 2. MOTYWACJA ZEWNĘTRZNA I WEWNĘTRZNA. 3. TECHNIKI MOTYWACYJNE. MOTYWACJA czyli co? RODZAJE MOTYWACJI

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 1, Poziom 2 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 1 Poziom 2 Osiąganie Wyznaczanie, żeby osiągnąć sukces Cele szkolenia Zdolność identyfikowania właściwych

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK NIEMIECKI. OSIĄGNIĘCIA UCZNIA NA STOPIEŃ: dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry celujący

WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK NIEMIECKI. OSIĄGNIĘCIA UCZNIA NA STOPIEŃ: dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry celujący WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK NIEMIECKI I. GRAMATYKA I SŁOWNICTWO uczeń opanował niewiele zagadnień gramatycznych określonych w rozkładzie uczeń potrafi budować zdania, ale przeważnie niespójne, z dużą ilością

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

szkoła języka niemieckiego Intensywne kursy języka niemieckiego

szkoła języka niemieckiego Intensywne kursy języka niemieckiego szkoła języka niemieckiego Intensywne kursy języka niemieckiego wiosna 2017 Solidne podstawy Cały poziom w jeden semestr?* Teraz to możliwe w naszej szkole językowej. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom naszych

Bardziej szczegółowo

Oferta Wydawnicza 2014

Oferta Wydawnicza 2014 Oferta Wydawnicza 2014 ksiegarnia@prestonpublishing.pl www.prestonpublishing.pl biuro@prestonpublishing.pl 1 O wydawnictwie Kilka słów o wydawnictwie Preston Publishing Wydawnictwo Preston Publishing jest

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY IV-VI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 43 w BIAŁYMSTOKU

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY IV-VI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 43 w BIAŁYMSTOKU PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY IV-VI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 43 w BIAŁYMSTOKU I. ZASADY OGÓLNE Przedmiotowy System Nauczania ma na celu: 1) bieżące i systematyczne obserwowanie

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla uczniów gimnazjum klasy I - III

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla uczniów gimnazjum klasy I - III Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla uczniów gimnazjum klasy I - III Odpowiedzi ustne, prace klasowe i sprawdziany są oceniane punktowo, a punkty są przeliczane następująco zgodnie z Szkolnym

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA z języka angielskiego W KLASACH 1-3

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA z języka angielskiego W KLASACH 1-3 PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA z języka angielskiego W KLASACH 1-3 KLASA I W klasach I na 6 punktów uczeń powinien: - pracować systematycznie oraz z dużym zaangażowaniem na każdej lekcji i w domu, - wykazywać

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA Wymagania edukacyjne z Języka angielskiego dla klas IV-VI 3 1 SŁOWNICTWO I GRAMATYKA -uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w programie nauczania oraz zna niektóre wykraczające

Bardziej szczegółowo

PODRÓŻE - SŁUCHANIE A2

PODRÓŻE - SŁUCHANIE A2 PODRÓŻE - SŁUCHANIE A2 (Redaktor) Witam państwa w audycji Blisko i daleko. Dziś o podróżach i wycieczkach będziemy rozmawiać z gośćmi. Zaprosiłem panią Iwonę, panią Sylwię i pana Adama, żeby opowiedzieli

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III ROK SZKOLNY 2015/2016

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III ROK SZKOLNY 2015/2016 KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III ROK SZKOLNY 2015/2016 Klasa pierwsza 6 punktów - doskonale - potrafi swobodnie przywitać się i pożegnać, przedstawić się i zapytać o imię inną osobę,

Bardziej szczegółowo

EAQUALS-ALTE Biografia Językowa (Część Europejskiego portfolio językowego EAQUALS-ALTE)

EAQUALS-ALTE Biografia Językowa (Część Europejskiego portfolio językowego EAQUALS-ALTE) EAQUALS-ALTE Biografia Językowa (Część Europejskiego portfolio językowego EAQUALS-ALTE) Przyznany Ta wersja EPJ jest zgodna z przyjętymi przez Radę Europy Zasadami i Dyrektywami. RADA WSPÓŁPRACY KULTURALNEJ

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

Część 4. Wyrażanie uczuć.

Część 4. Wyrażanie uczuć. Część. Wyrażanie uczuć. 3 5 Tłumienie uczuć. Czy kiedykolwiek tłumiłeś uczucia? Jeżeli tak, to poniżej opisz jak to się stało 3 6 Tajemnica zdrowego wyrażania uczuć! Używanie 'Komunikatów JA'. Jak pewnie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Językowe Online Erasmus+ Wykorzystaj w pełni pobyt w ramach programu Erasmus+

Wsparcie Językowe Online Erasmus+ Wykorzystaj w pełni pobyt w ramach programu Erasmus+ Wsparcie Językowe Online Erasmus+ Wykorzystaj w pełni pobyt w ramach programu Erasmus+ Erasmus+: zmienia życie, otwiera umysły Celami programu Erasmus+ są zwiększenie umiejętności i szans na zatrudnienie,

Bardziej szczegółowo

CZAS jest SKARBEM. Kraków, 01.03.2008. Barbara Krawcewicz. 01.03.2008 SGH Warszawa AR Kraków Wszystkie prawa zastrzeżone

CZAS jest SKARBEM. Kraków, 01.03.2008. Barbara Krawcewicz. 01.03.2008 SGH Warszawa AR Kraków Wszystkie prawa zastrzeżone CZAS jest SKARBEM Kraków, 01.03.2008 Jak to się dzieje, że każdy z nas posiada skarb? Zarządzanie czasem polega na wyznaczaniu celów i priorytetów w działaniu, tak, aby wykorzystać każdą dostępną chwilę

Bardziej szczegółowo

TEST OSOBOWOŚCI. Przekonaj się, jak jest z Tobą

TEST OSOBOWOŚCI. Przekonaj się, jak jest z Tobą TEST OSOBOWOŚCI Przekonaj się, jak jest z Tobą Ustosunkuj się do poniższych stwierdzeń, dokonując w każdym przypadku tylko jednego wyboru, najlepiej Cię charakteryzującego. Podlicz punkty i przeczytaj

Bardziej szczegółowo

na większości lekcji lekcji wszystkich zajęć

na większości lekcji lekcji wszystkich zajęć Kwestioriusz ankiety dla uczniów "Moja szkoła" Dzień bry, Odpowiedz, proszę, pytania temat Twojej szkoły. Odpowiedzi udzielone przez Ciebie i Twoje koleżanki i kolegów pomogą rosłym zobaczyć szkołę Waszymi

Bardziej szczegółowo

Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi

Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi W tej jednostce dydaktycznej dowiesz się jak się zachowywać z osobą niepełnosprawną, aby poprawić jej komunikację i kwestie relacji

Bardziej szczegółowo

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein)

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein) Wiesław Ozga TreningAntystresowy.pl Afirmacje - modlitwa dziękczynna Powinniśmy wiedzieć czego chcemy, widzieć to, cieszyć się i z wielką wdzięcznością dziękować Bogu za to, że nasz doskonały plan staje

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania wiadomości i umiejętności z języka angielskiego klasy IV-VI

Kryteria oceniania wiadomości i umiejętności z języka angielskiego klasy IV-VI Kryteria oceniania wiadomości i umiejętności z języka angielskiego klasy IV-VI Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania na ocenę bardzo dobrą a ponadto: - posiada wiedzę i umiejętności

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Zwycięska umiejętność M A K S I M U M O S I Ą G N I Ę Ć MODUŁ 10

WPROWADZENIE. Zwycięska umiejętność M A K S I M U M O S I Ą G N I Ę Ć MODUŁ 10 WPROWADZENIE MODUŁ 10 Zwycięska umiejętność Pewien mądry człowiek powiedział mi kiedyś: sukces to cele, cała reszta to komentarze. Opanowanie umiejętności wyznaczania celów i robienia planów ich realizacji

Bardziej szczegółowo

Joanna Charms. Domek Niespodzianka

Joanna Charms. Domek Niespodzianka Joanna Charms Domek Niespodzianka Pomysł na lato Była sobie panna Lilianna. Tak, w każdym razie, zwracała się do niej ciotka Małgorzata. - Dzień dobry, Panno Lilianno. Czy ma Panna ochotę na rogalika z

Bardziej szczegółowo

e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika

e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika e-book Jak się uczyć? Poradnik Użytkownika Copyright Edgard, Warszawa 2010 Audio Kurs O serii Audio Kursy to kursy językowe wydawnictwa Edgard składające się z książki oraz płyt audio CD lub z nagraniami

Bardziej szczegółowo

Interesant. Doradca. Przykład krótkiego dialogu poradnictwa z pięcioma etapami 1

Interesant. Doradca. Przykład krótkiego dialogu poradnictwa z pięcioma etapami 1 Przykład krótkiego dialogu poradnictwa z pięcioma etapami 1 Doradca Interesant Dobry wieczór, Panie Piesczek. Nazywam się Monika Kowalska. Rozmawialiśmy w tamtym tygodniu przez telefon. Proszę wejść. Tak,

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Język angielski metodą skojarzeń. Autorzy - Michael Gruneberg, Patrycja Kamińska. Opracowanie i skład - Joanna Kozłowska, Patrycja Kamińska

Tytuł: Język angielski metodą skojarzeń. Autorzy - Michael Gruneberg, Patrycja Kamińska. Opracowanie i skład - Joanna Kozłowska, Patrycja Kamińska Tytuł: Język angielski metodą skojarzeń Autorzy - Michael Gruneberg, Patrycja Kamińska Opracowanie i skład - Joanna Kozłowska, Patrycja Kamińska Projekt okładki - Adam Antoszczak Copyright by Michael Gruneberg

Bardziej szczegółowo

Mówienie. Rozumienie ze słuchu

Mówienie. Rozumienie ze słuchu Kryteria oceniania z języka angielskiego Ocena celująca Stopień CELUJĄCY otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie kryteria potrzebne na ocenę bardzo dobrą, ponadto opanował wiadomości i umiejętności wykraczające

Bardziej szczegółowo

3.2 TWORZENIE WŁASNEGO WEBQUESTU KROK 4. Opracowanie kryteriów oceny i podsumowania

3.2 TWORZENIE WŁASNEGO WEBQUESTU KROK 4. Opracowanie kryteriów oceny i podsumowania 3.2 TWORZENIE WŁASNEGO WEBQUESTU KROK 4 Opracowanie kryteriów i podsumowania Jeśli poważnie i krytycznie podszedłeś do swojej pracy, większą część WebQuestu masz już przygotowaną. Kolej na Kryteria ocen

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo