JURAJSKIE KRAJOBRAZY 1/2007

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "JURAJSKIE KRAJOBRAZY 1/2007"

Transkrypt

1 JURAJSKIE KRAJOBRAZY 1/2007 na na Rzecz Ochrony Ochrony Towarzystwo Towarzystwo Przyrody Przyrody

2 JURAJSKIE KRAJOBRAZY magazyn Towarzystwa na Rzecz Ochrony Przyrody 1/2007 SPIS TREŒCI Od redakcji 1 Damian Czechowski Walory przyrodnicze Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd 3 Damian Czechowski Wybrane zagro enia Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd 8 Józef Partyka O Ojcowskim Parku Narodowym s³ów kilka w œwietle piêædziesiêciu lat jego istnienia 10 Mariusz Waszkiewicz Ojcowski Park Narodowy - 50 lat i starczy? 15 Konfederacja na rzecz przysz³oœci Krakowa Cracovia Urbs Europea 18 Jaros³aw Snopek Znaczenie i zagro enia p³azów 20 Halina adoñ Zielona Gêœ w krainie bia³ego puchu 23 Ma³gorzata Ma³ochleb Kraków dla Rospudy 24 Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody Ok³adka: I strona W¹wóz Bolechowicki II, IV strona Ojcowski Park Narodowy Fot. M.Waszkiewicz Magazyn wydany w ramach projektu Jurajskie krajobrazy realizowanego przez Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody dziêki wspó³finansowaniu Ministerstwo Pracy i Polityki Spo³ecznej WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŒRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KRAKOWIE WYDAWNICTWO BEZP ATNE

3 Szanowni Czytelnicy Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody ro z p o c z y n a w y d a w a n i e m a g a z y n u ekologicznego poœwiêconego ochronie walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych Jury Krakowsko-Czêstochowskiej. Jura jest regionem wyj¹tkowym. Jest krain¹ niezwyk³ych kontrastów. Spotkaæ tu mo na wystêpuj¹ce obok siebie elementy przyrody ró nych, bardzo odleg³ych nieraz obszarów. aden z pozosta³ych regionów naszego kraju nie mo e poszczyciæ siê wiêksz¹ ró norodnoœci¹ szaty roœlinnej oraz fauny, rzadko spotykanych w innych obszarach. Nigdzie indziej nie spotkamy tak bogatego krajobrazu o charakterze krasowym. Pomimo objêcia znacznej czêœci Jury ochron¹ w formie Ojcowskiego Parku Narodowego oraz parków krajobrazowych, jej przyroda i krajobraz s¹ ogromnie zagro one. Presja na przeznaczenie terenów zielonych na cele budowlane jest ogromna. Najbardziej po ¹dane jako miejsca lokalizacji budynków s¹ najatrakcyjniejsze krajobrazowo dzia³ki oderwane od zabudowy. Ich wartoœæ roœnie, je eli znajduj¹ siê w s¹siedztwie zabytków kultury, pomników przyrody, rezerwatów czy parku narodowego. Zabudowanie takich terenów bezpowrotnie niszczy walory krajobrazowe miejsca. Powoduje tak e fragmentacjê œrodowiska, przerwanie korytarzy ekologicznych i izolowanie ostoi przyrodniczych. Domy staj¹ w œrodku pól i ³¹k wymuszaj¹c budowê nowych dróg i uzbrojenie dzia³ek, umo liwiaj¹c tym samym dalsz¹ zabudowê. Wille stoj¹ nawet w œrodku dolin, a sposób ogrodzenia powoduje w³¹czenie potoków do terenów prywatnych. Stale rosn¹cy popyt na tereny inwestycyjne powoduje masowe sk³adanie wniosków o przekszta³cania gruntów rolnych na budowlane. Dzia³aniom tym sprzyja znaczna czêœæ w³adz samorz¹dowych, cierpi¹cych na rozdwojenie jaÿni i proponuj¹cych w ró nych studiach i strategiach gminnych, powiatowych i wojewódzkich rozwój turystyki i ochronê przyrody, ale jednoczeœnie zak³adaj¹cych wzrost terenów budowlanych, dróg i uregulowanych potoków. Po stronie niszczycieli przyrody staje nawet pod presj¹ parlamentarzystów inspirowanych przez lobby deweloperskie, Ministerstwo Œrodowiska. Jura siê zmienia. Nie oszczêdzi³y jej uprzemys³owienie i ywio³owa urbanizacja, przyczyniaj¹c siê do zniszczeñ i dewastacji. Mimo to nadal jest regionem o wyj¹tkowych walorach przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych. Aby takim pozosta³ potrzebne s¹ jednak konsekwentne dzia³ania ochronne. Mamy nadziejê, e wokó³ magazynu Jurajskie krajobrazy oraz internetowego Jurajskiego Ekologicznego Serwisu Informacyjnego zbierze siê grupa sympatyków Jury Krakowsko-Czêstochowskiej którzy dzia³aæ bêd¹ na rzecz ochrony jej walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych. na Rzecz Towarzystwo Przyrody Ochrony Zapraszamy mi³oœników Jury do wspó³pracy przy tworzeniu nowego pisma. Prosimy o nadsy³anie w³asnych tekstów, zdjêæ, grafik poœwiêconych Jurze. Pismo nie ma charakteru komercyjnego. Otrzymane dotacje przeznaczone s¹ na druk oraz czêœciowy kolporta. Redakcja nie p³aci honorariów autorskich za nades³ane materia³y. Nie zwracamy materia³ów nie zamówionych i nie gwarantujemy odpowiedzi na listy bez zaadresowanej koperty zwrotnej ze znaczkiem. Autorów prosimy o podpisywanie tekstów, zdjêæ, grafiki z podaniem adresu (z informacj¹ je eli dane maj¹ pozostaæ do wiadomoœci redakcji). Materia³y do drugiego numeru magazynu zbierane s¹ do W bie ¹cym roku planowanych jest wydanie 4 numerów magazynu. Redakcja: Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody ul. Krowoderska 49/ Kraków tel/fax Jurajskie Krajobrazy 1

4 2 Jurajskie Krajobrazy Widok z Zegarowych Ska³ Fot. Micha³ Demel

5 Damian Czechowski Walory... Damian Czechowski Walory przyrodnicze Parku Krajobrazowego "Orlich Gniazd" Wy yna Krakowsko-Czêstochowska zwana potocznie Jur¹ Krakowsko-Czêstochowsk¹, Krakowsko-Wieluñsk¹ lub po prostu Jur¹ Polsk¹ by³a przedmiotem zainteresowañ przyrodników ju od XIX wieku, kiedy to w 1854 roku odby³a siê (maj¹ca na celu zapoznanie siê z osobliwoœciami przyrodniczymi tego terenu) tzw. Podró Naturalistów, której 150 rocznicê obchodzono w 2004 roku. Badania prowadzone w nastêpnych dziesiêcioleciach przez ówczesnych wybitnych przyrodników jak Antoni Waga, W³adys³aw Taczanowski, czy Kazimierz Stronczyñski ukaza³y wyj¹tkowoœæ tego obszaru w skali ca³ego kraju. Zaowocowa³o to powstaniem Ojcowskiego Parku Narodowego, nastêpnie powo³aniem kilku rezerwatów przyrody, aby w koñcu lat 70 tych powo³aæ do ycia Park Krajobrazowy Orlich Gniazd, którego nazwê zaczerpniêto od malowniczo po³o onych na wzgórzach ostañcowych ruin œredniowiecznych zamków warownych. Ide¹, jaka przyœwieca³a powstaniu Parku by³a ochrona najwiêkszego obszaru krasowego w Polsce z jego malownicz¹ rzeÿb¹ ostañców skalnych, jaskiñ, Ÿródlisk oraz bogactwa gatunkowego roœlin i zwierz¹t zamieszkuj¹cych ten teren. Park Krajobrazowy Orlich Gniazd zlokalizowany jest w granicach dwóch województw: ma³opolskiego i œl¹skiego, z czego na województwo œl¹skie przypada ponad 3/4 powierzchni Parku, wchodz¹cego w sk³ad Zespo³u Parków Krajobrazowych Województwa Œl¹skiego (ZPKWŒ). Park kszta³tem przypomina wygiêty garb, który na po³udniu rozci¹ga siê od doliny Przemszy i Szreniawy, zwê aj¹c i obni aj¹c ku pó³nocy po prze³om Warty pod Mstowem. Zachodni¹ granicê wyznacza wyraÿnie odcinaj¹cy siê od otoczenia próg górnojurajski (tzw. kuesta jurajska), którego wysokoœæ mo e U ytek ekologiczny Góry Towarne dochodziæ do 100 m. Wschodnia granica Parku jest mniej zarysowana, a jej linie wykreœlaj¹ miejscowoœci: Janów, Lelów, Prad³a, arnowiec. Park zbudowany jest g³ównie z wapieni górnojurajskich, bardziej lub mniej odpornych na niszczenie, które tworz¹ p³ytê w ca³oœci pochylon¹ w kierunku pó³nocno-wschodnim. Wapienie, z których zbudowana jest Jura pochodz¹ z okresu górnojurajskiego, sprzed mln lat. Powsta³y na skutek osadzania siê przez kilkadziesi¹t milionów lat na dno istniej¹cego tu wówczas morza mas obumieraj¹cych zwierz¹t: g³owonogów, ramienionogów, belemnitów i innych organizmów. W póÿniejszych erach i okresach nast¹pi³o wypiêtrzenie pok³adów wapiennych, które czêœciowo zosta³y zasypane przez utwory piaszczyste. W neogenie dzia³alnoœæ l¹dolodu skandynawskiego powoduje osadzanie siê nowych osadów, a pozostaj¹ce na powierzchni mniej odporne wychodnie skalne ulegaj¹ stopniowej erozji. Charakterystycznym elementem krajobrazu jurajskiego jest falisto-pagórkowaty uk³ad skalistych pasm i wzgórz, zbudowanych z nieu³awiconych wapieni skalistych, najbardziej odpornych na czynniki niszcz¹ce. Poszczególne wzniesienia oddzielaj¹ zapiaszczone doliny, odprowadzaj¹ce okresowo du e iloœci wód powierzchniowych, zwane dolinami wod¹cymi. Wartoœci przyrodniczo-krajobrazowe w zasiêgu Parku wyznacza urozmaicona rzeÿba terenu oraz procesy krasowe. Dominuj¹c¹ cechê krajobrazu stanowi¹ w wiêkszoœci zalesione wzgórza, które grupuj¹ siê w pasma np. Pasmo Smoleñsko- Niegowickie, Zborowsko-Ogrodzienieckie, Mirowa-Bobolic, Rzêdkowickie, Olsztyñskie oraz inne mniejsze pasma. Jurajskie Krajobrazy 3

6 Damian Czechowski Walory... Najlepiej wyeksponowane ostañce skalne wystêpuj¹ w pasmach œrodkowej czêœci Parku: Rzêdkowicko-Podlesickiego, Mirowa-Bobolic, Olsztyna, Skar yc i Podzamcza, gdzie spotkaæ mo emy mnogoœæ form skalnych (ambony, baszty, iglice, maczugi oraz mury skalne) z interesuj¹cymi elementami morfologicznymi (przewieszki, pó³ki skalne, progi, gzymsy, nawisy, okna, bramy skalne itp.). Na terenie Parku znajduje siê najwy sze wzniesienie na terenie ca³ej Wy yny Góra Aleksandra Janowskiego zwana równie Gór¹ Zamkow¹. Po³o ona jest w Podzamczu ko³o Ogrodzieñca i osi¹ga wg najnowszych pomiarów wysokoœæ 515,6 m n.p.m. Rzêdkowice Szczególnie atrakcyjnymi formami krasowymi s¹ naturalne pró nie skalne zwane jaskiniami. Szacuje siê, e liczba jaskiñ na terenie ca³ej Wy yny Krakowsko-Wieluñskiej wynosi oko³o 1500, z czego tylko 100 obiektów posiada d³ugoœæ przekraczaj¹c¹ 40m. Na obszarze Parku liczba jaskiñ wynosi ponad 400, a ich najwiêkszymi skupiskami odznaczaj¹ siê Sokole Góry i rejon Olsztyna, np.: Jaskinia Olsztyñska i Wszystkich Œwiêtych, Jaskinia Koralowa, Jaskinia Studnisko, Jaskinia Komarowa i Jaskinia Maurycego; okolice Trzebniowa i Z³otego Potoku, np.: Jaskinia Trzebniowska, Jaskinia Wiercica, Jaskinia Kryszta³owa i Jaskinia Ostrê nicka; rejon Podlesic i Kroczyc, np.: Jaskinia abia, Jaskinia Berkowa, Jaskinia G³êboka i Jaskinia w Kroczycach oraz jaskinie w Dolinie Wod¹cej: Jaskinia Na Biœniku i Jaskinia Zegar. Najg³êbsz¹ na obszarze ca³ej Wy yny jaskini¹ jest Jaskinia Studnisko o g³êbokoœci -75,5 m, a najd³u sz¹ jaskini¹ jest Jaskinia Wierna (1027 m) zlokalizowana w dolinie Wiercicy. Na obszarze PK Orlich Gniazd czêste s¹ ca³e systemy jaskiniowe, by wymieniæ system jaskiñ Szczelina Piêtrowa, Kamiennego Gradu po³o one nieopodal Niegowy i Mirowa. Znany jest system jaskiñ w górach Towarnych, po³o onych nieopodal Olsztyna. W jeden system ³¹cz¹ siê tam jaskinie Dzwonnica i Towarna. Charakterystycznym elementem œrodowiska jaskiniowego s¹ utwory naciekowe, które powstaj¹ na drodze wytr¹cania siê wêglanu wapnia. Najbardziej charakterystyczne formy to stalaktyty narastaj¹ce na stropie i stalagmity powstaj¹ce na dnie w miejscach skapywania. Œciekaj¹ca po œcianach woda tworzy ró nego rodzaju draperie i zas³ony, ebra, polewy naciekowe o gruboœci nawet powy ej 1 m. Na œcianach powstaj¹ tzw. pola ry owe, nacieki we³niste oraz nacieki grzybkowe. Do ciekawostek zaliczyæ mo na krystaliczne skupienia kalcytu, które tworz¹ zgrupowania w kszta³cie szczotek. Czêœæ jaskiñ zawiera szcz¹tki koœci zamieszkuj¹cych je od koñca paleogenu zwierz¹t. S¹ to g³ównie szcz¹tki ssaków, przewa nie drapie nych, które chêtnie jako miejsca schronienia wybiera³y jaskinie. Szcz¹tki niektórych gatunków by³y do jaskiñ zawlekane przez ywi¹ce siê nimi zwierzêta, b¹dÿ pozostawione przez poluj¹cego cz³owieka pierwotnego. Jaskinia Ostrê nicka Najczêœciej spotykane szcz¹tki kostne to koœci niedÿwiedzia jaskiniowego oraz lwa jaskiniowego, a ponadto roz³upane koœci mamuta, nosoro ca w³ochatego, renifera, tura i innych gatunków. Od po³owy listopada do po³owy marca w okresie hibernacji nietoperzy - nale y zaniechaæ penetracji jaskiñ. Ponadto odwiedzaj¹c jaskinie nie nale y niszczyæ szaty naciekowej, rozkopywaæ namulisk, paliæ ognisk, chwytaæ i zabijaæ nietoperzy oraz doprowadzaæ do ich dewastacji. Interesuj¹cym elementem Parku s¹ równie pozosta³e po zlodowaceniach nagromadzone w pod³o u piaski, naniesione przez wody rzeczne lub wyp³ywaj¹ce z topniej¹cego lodowca. Na skutek dzia³alnoœci cz³owieka czêœæ obszarów piaszczystych ujrza³o œwiat³o dzienne pod postaci¹ pustyñ. Najwiêksz¹ z nich jest Pustynia B³êdowska w po³udniowej czêœci parku oraz mniejsza pustynia Siedlecka w Siedlcu Janowskim. Budowa geologicznawy yny Krakowsko-Czêstochowskiej ma olbrzymi wp³yw na warunki hydrogeologiczne tego obszaru. Wystêpuje tu przewaga wsi¹kania i kr¹ enia wód podziemnych nad powierzchniowymi. Woda opadowa szybko przenika przez szczeliny w skale i wyp³ywa na granicy utworów nieprzepuszczalnych w postaci licznych i obfitych Ÿróde³wywierzysk. Wymieniæ tu mo na m.in. ciesz¹ce siê du ¹ popularnoœci¹ Ÿród³a El biety i Zygmunta, bêd¹ce terenem Ÿródliskowym Wiercicy, Ÿród³o Spod Brzozy w arkach, Ÿród³o Spod Ska³ki w Zdowie, Ÿród³a Warty w Kromo³owie, Ÿród³a Centurii w Hutkach Kankach, Ÿród³a w Mstowie, okresowe Ÿród³o w Ostrê niku, rozleg³e Ÿródliska w Pilicy oraz szereg pomniejszych Ÿróde³. Wody powierzchniowe nale ¹ do dwóch g³ównych dorzeczy: Wis³y i Odry. Najwiêkszymi rzekami s¹: Warta, Pilica, Wiercica, Czarna Przemsza, Krztynia, Centuria oraz Bia³ka. Du e zró nicowanie warunków mikroklimatycznych Parku decyduje o wystêpowaniu znacznej ró norodnoœci gatunkowej i siedliskowej. Mikroklimat charakteryzuje siê rozpiêtoœci¹ temperatur, szczególnie na przeciwstawnych ekspozycjach (o wystawie pó³noc-po³udnie), g³êbszych dolin, w¹wozów i jarów. Ch³odniejsze s¹ równie wy ej po³o one obszary wierzchowiny jurajskiej, gdzie œrednia temperatura roczna wynosi oko³o 6 C. Obszar Parku nale y do regionów o najbogatszej florze w kraju, która oceniana jest na ponad 1600 gatunków roœlin naczyniowych. Wystêpuje tu równie olbrzymia zmiennoœæ zbiorowisk roœlinnych pocz¹wszy od najbardziej prymitywnych zbiorowisk roœlin zarodnikowych zalegaj¹cych na nagich ska³ach wapiennych i ubogich piaskach po wielowarstwowe zbiorowiska leœne. 4 Jurajskie Krajobrazy

7 Damian Czechowski Walory... Centuria Dominuj¹cym elementem szaty roœlinnej s¹ zbiorowiska leœne. Wœród nich przewa aj¹ bory sosnowe, a najczêœciej spotykanym siedliskiem jest suboceaniczny bór sosnowy œwie y. Bory sosnowe porastaj¹ obni enia terenowe, gdzie mi¹ szoœæ piasków plejstoceñskich lub aluwialnych jest bardzo du a, mo e nawet osi¹gaæ kilkanaœcie metrów. Osobliwoœci¹ szaty leœnej s¹ naturalne zespo³y buczyn, dla których utworzono na tym terenie kilka rezerwatów przyrody (rez. Sokole Góry, Bukowa Kêpa, Ruskie Góry). W krajobrazie jurajskim widoczne s¹ ju z daleka, gdy porastaj¹ najwy sze wzniesienia. Wœród nich najczêœciej spotykanymi na omawianym terenie s¹ p³aty kwaœnej buczyny ni owej. Runo jest tu bujne, ale tylko w okresie wczesnowiosennym, tu przed ulistnieniem drzew i krzewów. Charakterystycznymi gatunkami tego zbiorowiska s¹ np.: kosmatka ow³osiona, wiechlina gajowa, konwalijka dwulistna. Stwierdzono równie wystêpowanie p³atów ciep³olubnej buczyny storczykowej, zlokalizowanych na suchych zboczach, gdzie wykszta³ci³y siê gleby wapienne. Ciep³olubna buczyna jest bardzo bogata florystycznie, a na uwagê zas³uguj¹ takie gatunki jak: bu³awnik wielkokwiatowy, gnieÿnik leœny, bluszcz pospolity, kopytnik pospolity oraz konwalia majowa. Na stokach o ekspozycji pó³nocnej i pó³nocno wschodniej, na glebach typu rêdziny spotyka siê równie p³aty yznej buczyny sudeckiej. Tego typu buczyna jest widnym lasem zarówno w okresie wczesnowiosennym jak i jesiennym. Wiosn¹ w runie spotkaæ mo na kobierce ywca dziewiêciolistnego i cebulkowego. Warto te wspomnieæ o zbiorowisku lasu jaworowego na skalnych z³omach. Tworz¹ one niewielkie p³aty, usytuowane na stokach o ekspozycji pó³nocnej. Jego p³aty stwierdzono na terenie uroczysk: Ruskowa, Smoleñ oraz Strzegowa. Na pograniczu u ytków rolnych i ska³ek poroœniêtych lasem rozwinê³y siê zaroœla tarninowo-g³ogowe, zwane czy niami. Te zbiorowiska zaroœlowe s¹ szeroko rozpowszechnione na omawianym obsza- rze i mimo i nie tworz¹ powierzchniowo du ych p³atów stanowi¹ wa ny element krajobrazu rolniczego. Ich du e skupiska mo emy napotkaæ w rejonie Ogrodzieñca, Niegowonic, Podlesic, Niegowy oraz Z³otego Potoku i Olsztyna. Na dobrze nas³onecznionych, wylesionych wzgórzach wapiennych wystêpuj¹ bogate florystycznie naskalne murawy kserotermiczne i murawy piaskowe. Czynnikiem warunkuj¹cym ich ukszta³towanie jest wysoka temperatura, która sprzyja rozwojowi kserofitów (roœliny ciep³olubne). Nale ¹ do nich m.in.: przelot pospolity, dziewiêæsi³ bez³odygowy, d¹brówka roz³ogowa i kosmata oraz rozchodnik ostry. Ciekawsze murawy kserotermiczne mo emy spotkaæ w okolicach: Olsztyna, Mirowa, Kroczyc, erkowic, Smolenia i Ogrodzieñca. Z ciekawszych zbiorowisk roœlinnych zas³uguj¹cych na uwagê nale y wymieniæ zespó³ zanokcicy skalnej i murawowej. Jest on charakterystyczny dla wychodni skalnych, bogatych w wêglan wapnia. Stwierdzono go na po³udniowych stokach o nachyleniu z okolic Podzamcza. Prawdziwymi pere³kami przyrodniczymi Parku s¹: zespo³y muraw naskalnych z oleœnikiem górskim i piêciornikiem wiosennym, wapieniolubne murawy naskalne z przytuli¹ krakowsk¹ oraz zespó³ warzuchy polskiej wystêpuj¹cy w Ÿród³ach Wiercicy oraz Centurii. Powy sze zespo³y zas³uguj¹ na szczególn¹ ochronê, ze wzglêdu na ich endemiczny charakter. O bogactwie i ró norodnoœci florystycznej tego terenu œwiadczy wystêpowanie, czêsto w bliskim s¹siedztwie gatunków osi¹gaj¹cych kres swego naturalnego, zwartego zasiêgu lub maj¹cych tu swoje oderwane stanowiska wystêpowania np.: k³okoczka po³udniowa, m¹cznica lekarska, trzmielina brodawkowata, per³ówka jednokwiatowa. Ponadto wystêpuje tu wiele gatunków górskich, maj¹cych swoje stanowiska w Karpatach i Sudetach: liczyd³o górskie, czosnek niedÿwiedzi, sasanka wiosenna, skalnica gronkowa, narecznica górska. Bogactwo gatunkowe uzupe³niaj¹ dwa gatunki endemiczne: przytulia krakowska rosn¹ca na ska³ach wapiennych w okolicy Olsztyna oraz warzucha polska maj¹ca swoje stanowiska zastêpcze w Ÿród³ach Centurii i Wiercicy. Œwiat zwierz¹t Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd tworz¹ gatunki szeroko rozpowszechnione na kontynencie euroazjatyckim, a specyficzny charakter zbiorowisk roœlinnych sprawia, e region ten zasiedla najbardziej ró norodna pod wzglêdem zoogeograficznym i ekologicznym fauna polski ni owej. Niektóre gatunki bezkrêgowców maj¹ charakter reliktowy n p. p a j ê c z a k i - k o s a r z e : I s c h y ro p s a l i s h e l l w i g i i Paranemastoma quadripunctatum oraz górski gatunek U ytek ekologiczny Góry Towarne Jurajskie Krajobrazy 5

8 Damian Czechowski Walory... œlimaka Ÿródlarka karpacka wystêpuj¹ca w Ÿród³ach Wiercicy. Faunê œlimaków uzupe³niaj¹ preferuj¹ce naskalne pod³o e œlimak makowiec oraz œlimak ostrokrawêdzisty. Poœród owadów na szczególn¹ uwagê zas³uguj¹ endemiczne gatunki troglobiontycznych chrz¹szczy: Choleva lederiana i Catops tristis infernus wystêpuj¹cych w jaskiniach Sokolich Gór. Tereny leœne zamieszkuje kozioróg dêbosz, kozioróg bukowiec oraz rzadka pachnica dêbowa. Najwiêksza ró norodnoœæ gatunkowa wystêpuje na murawach kserotermicznych, które zasiedlaj¹ motyle z grupy kraœników, np.: kraœnik karyncki oraz szarañczaki, m.in. siodlarka stepowa, w¹tlik. Najbardziej odmiennym œrodowiskiem ycia na Wy ynie s¹ jaskinie tworz¹ce specyficzne mikrobiocenozy. W zale noœci od stopnia powi¹zania ycia organizmów ze œrodowiskiem jaskiniowym dzielimy je na trzy grupy: troglobionty gatunki wystêpuj¹ce jedynie w œrodowisku jaskiniowym, np.: skoczkonogi, chrz¹szcze i muchówki oraz pajêczaki; troglofile gatunki yj¹ce w jaskiniach oraz w œrodowiskach o podobnych warunkach np. w glebie, pod kamieniami, w œció³ce, nale ¹ tu owady bezskrzyd³e, stonogi i paj¹ki z charakterystycznym paj¹kiem Meta maeandri. Ostatnia grup¹ s¹ troglokseny gatunki wystêpuj¹ce na powierzchni, pojawiaj¹ce siê w jaskiniach tylko okresowo np. zimuj¹ce owady i nietoperze. Dla wiêkszoœci z nich jaskinie s³u ¹ jako miejsca zimowania. Nale ¹ tu muchówki, paj¹ki, wije, œlimaki oraz nietoperze. Nietoperze zimuj¹ (hibernuj¹) pojedynczo b¹dÿ zbijaj¹c siê w kolonie. Nietoperze to doskonali, nocni ³owcy pos³uguj¹cy siê zmys³em echolokacji, ywi¹cy siê wy³¹cznie owadami i potrafi¹cy zjeœæ do 1000 komarów w ci¹gu nocy. Nale ¹ do nich m.in. nocek Natterera, nocek du y, podkowiec ma³y, nocek rudy, gacek brunatny, nocek orzêsiony, mroczek póÿny i mopek. Ichtiofauna ogranicza siê do nielicznych potoków i rzek biegn¹cych przez Park oraz kilku zbiorników wodnych. Wœród gatunków chronionych znalaz³y siê g³owacz bia³op³etwy, œliz, piekielnica, ró anka oraz minog strumieniowy reprezentuj¹cy krêgouste. Gatunkami pospolitymi s¹ m.in. okoñ, lin, pstr¹g têczowy, karaœ, p³oæ. Spoœród p³azów na uwagê zas³uguje wystêpowanie rzadkich gatunków: kumaka nizinnego i huczka ziemnego. Ponadto spotkaæ mo na równie traszkê grzebieniast¹, grzebiuszkê ziemn¹, ropuchê zielon¹, ropuchê paskówkê i abê trawn¹. Z gadów bardzo czêsto mo na spotkaæ wygrzewaj¹c¹ siê terenach poroœniêtych roœlinnoœci¹ murawow¹ jaszczurkê zwinkê. Ponadto jaszczurkê yworodn¹, padalca, a z wê y zaskroñca zwyczajnego i mijê zygzakowat¹. Najrzadszym gatunkiem jest gniewosz plamisty, który uwa any jest za gatunek gin¹cy. Najliczniejsz¹ grup¹ krêgowców s¹ ptaki, które zamieszkuj¹ ró norodne siedliska spotykane na terenie Parku. W pasie wychodni skalnych wystêpuj¹ jerzyk, kopciuszek, pliszka siwa, bia³orzytka, jaskó³ka oknówka i pustu³ka, a czasami swoje miejsca lêgowe maj¹ tu mazurek i puszczyk. Wœród gatunków leœnych wymieniæ mo na dziêcio³a zielonego, dziêcio³a zielonosiwego, mucho³ówkê, lelka, kowalika, krêtog³owa, go³êbia grzywacza i siniaka, a w lasach s¹siaduj¹cych z terenami podmok³ymi spotkaæ mo na bociana czarnego. Tereny otwarte i strefy ekotonowe zamieszkuj¹ skowronek polny, potrzeszcz, dudek, kulczyk oraz trznadel. Z kuraków przebywaj¹ tu ba anty, kuropatwy oraz przepiórki. Spoœród drapie ników na omawianym terenie yj¹ m.in.: wspomniana pustu³ka, myszo³ów zwyczajny, jastrz¹b, krogulec, sowa uszata, puszczyk oraz p³omykówka. Poza najbardziej charakterystycznymi gatunkami ssaków, jakimi s¹ wy ej wymienione nietoperze zamieszkuj¹ce jaskinie, za³omy i szczeliny skalne oraz obszary leœne na uwagê zas³uguj¹ równie inne gatunki zwierz¹t. Owado erne reprezentowane s¹ m.in. przez ryjówkê aksamitn¹, ryjówkê malutk¹, czy zêbie³ka karliczka. Spoœród gryzoni coraz czêœciej mo na spotkaæ bobra, nornika zwyczajnego, nornice rud¹ oraz wystêpuj¹c¹ w dolinach rzek badylarkê. Otwarte piaszczyste tereny zamieszkuje czêsty kiedyœ chomik europejski. Z popielicowatych stwierdzono wystêpowanie rzadkiej popielicy i orzesznicy, a z du ych ssaków kopytnych wymieniæ mo na sarnê i dzika. Drapie niki reprezentowane s¹ przez kunê domow¹ i kunê leœn¹, ³asicê, tchórza, lisa, gronostaja, wydrê oraz borsuka. W celu zachowania najcenniejszych elementów przyrody na terenie parku Krajobrazowego Orlich Gniazd oraz w jego otulinie utworzono oko³o 100 pomników przyrody, 6 u ytków ekologicznych oraz 10 rezerwatów przyrody. W ramach projektowanej sieci Natura 2000 na terenie Parku wyznaczono obszary w celu ochrony siedlisk naturalnych oraz siedlisk gatunków roœlin i zwierz¹t. S¹ to Ostoja Œrodkowojurajska, Ostoja Kroczycka, Ostoja Olsztyñsko-Mirowska i Ostoja Z³otopotocka. Fot. Damian Czechowski rezerwat Parkowe 6 Jurajskie Krajobrazy

9 Okiennik Ma³y (Morski) Fot. Micha³ Demel Jurajskie Krajobrazy 7

10 Damian Czechowski Wybrane zagro enia Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd Park Krajobrazowy Orlich Gniazd po³o ony jest w niedalekim s¹siedztwie du ych aglomeracji miejskich Górnego Œl¹ska oraz Czêstochowy, a w wiêkszym oddaleniu od Krakowa. Analizuj¹c granice Parku wraz z otulin¹ mo na zauwa yæ, e Park przylega do wschodnich dzielnic Czêstochowy i ci¹gnie siê na po³udnie przez wiejskie dzielnice Zawiercia mijaj¹c azy, a po pó³nocno-wschodnie dzielnice D¹browy Górniczej. Takie biegunowe roz³o enie skupisk ludzkich wzglêdem Parku powoduje siln¹ presjê oraz pojawienie siê wielu zagro eñ zwi¹zanych z dzia³alnoœci¹ cz³owieka. Poni ej przedstawiono kilka najwa niejszych zagro eñ Parku, które wywo³uje cz³owiek. miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego gmin i miast jak wysokoœæ kalenicy, kolorystyka budynku, czy k¹t nachylenia po³aci dachowych, wygl¹d oraz wykoñczenie niektórych domów pozostawia wiele do yczenia. Ostatni¹ kwesti¹ jest rodzaj ogrodzenia posesji. Karygodnym b³êdem, jaki dopuszcza siê w wielu miejscowych planach oraz przy okazji wydawania decyzji o warunkach zabudowy jest mo liwoœæ stawiania przez inwestora ogrodzenia z betonowych prefabrykatów. Ogrodzenia tego typu poza tym, e s¹ praktycznie niezniszczalne, szpec¹ typowy krajobraz, który ma do zaoferowania jurajska wieœ. Coraz czêœciej spotkaæ mo na ci¹gn¹ce siê po kilkadziesi¹t metrów mury poœród pól i ³¹k wysokie na 2,5-3 m. krajobraz ko³o urawia Jednym z zagro eñ Parku jest silna presja spo³eczna do realizacji zabudowy na terenach o szczególnie atrakcyjnych walorach krajobrazu, która powoduje urbanizacjê obszarów wiejskich. Wyró niæ tu mo emy osadnictwo mieszkaniowe (równie z zagrodami), rekreacyjne, us³ugowe oraz osadnictwo mieszane. Bardzo czêsto inwestorzy (pochodz¹cy g³ównie z ww. aglomeracji) wybieraj¹ miejsca o du ych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Jako miejsca wybiera siê tereny otwarte o dobrej ekspozycji, jak ci¹gi drogowe, wzgórza ostañcowe, wzniesienia, tereny muraw kserotermicznych oraz miejsca nierzucaj¹ce siê w oczy, trudno dostêpne, jak tereny leœne, zagajniki, doliny rzeczne, czy poroœniête buczynami wzniesienia wapienne. G³ównym problemem jest zabudowa letniskowa, zamieszkiwana przez 2-3 miesi¹ce w roku i daj¹ca gminie jedynie dochody w postaci podatku od nieruchomoœci. Je eli przepisy prawne nie pozwalaj¹ na zabudowê letniskow¹, wówczas inwestorzy u ywaj¹ wybiegów w postaci wniosków o zabudowê mieszkaniow¹, zagrody, a nawet budowê budynków gospodarczych, które w praktyce spe³niaj¹ rolê budownictwa mieszkaniowego. Rozwój budownictwa realizuje siê równie w postaci samowoli budowlanej umiejscowionej na terenach o najwy szych walorach krajobrazowo-przyrodniczych. Pod siln¹ presj¹ budowlan¹ znajduj¹ siê tereny ko³o Niegowonic, Ogrodzieñca, dzielnice Zawiercia: Kromo³ów, erkowice, Karlin i Skar yce, okolice Kroczyc, Podlesic i Kostkowic, Suliszowice, okolice Janowa oraz du a czêœæ gminy Olsztyn. Dodatkowym problemem jest forma architektoniczna zabudowy, która odbiega od standardów wykszta³conych w wielu miejscowoœciach. Mimo przyjêtych standardów w wielu przyk³ad ogrodzenia z prefabrykatów betonowych Takie betonowe p³oty tworz¹ wra enie gett, a ponadto nijak siê maj¹ do estetyki i harmonii z otaczaj¹cym krajobrazem jurajskim, który z powodu swojej falisto-pagórkowatej rzeÿby wymaga wiêkszej dba³oœci, aby przyci¹gn¹æ turystów. Innym zagro eniem zwi¹zanym z bezpoœredni¹ dzia³alnoœci¹ cz³owieka jest gwa³towny i niekontrolowany ruch turystyczny. Uprawianie wspinaczki ska³kowej na obiektach chronionych oraz w rezerwatach przyczynia siê do niszczenia przyrodniczo cennych fitocenoz muraw g³ównie w szczytowych czêœciach ostañców skalnych. Szczególnie niepokoj¹ca sytuacja dotyczy penetracji jaskiñ. Niew³aœciwa turystyka speleologiczna powoduje dewastacjê szaty naciekowej, która w wiêkszoœci jaskiñ i tak jest uboga. Nacieki s¹ ³amane i wynoszone przez turystów jako specyficzne pami¹tki z eksploracji jaskiñ. Naruszane zostaj¹ równie namuliska jaskiñ w celu poszukiwania szcz¹tków ssaków kopalnych, przewa nie drapie nych, które chêtnie jako miejsca schronienia wybiera³y jaskinie. Niszczenie roœlinnoœci spowodowane jest ponadto wypalaniem ognisk i biwakowaniem w niedozwolonych miejscach oraz zaœmiecaniem terenu, szczególnie wzd³u szlaków turystycznych. Zagro eniem jest tak e ruch samochodowy (zwi¹zany z wypoczynkiem sobotnio niedzielnym), a w szczególnoœci rajdy i wycieczki samochodami terenowymi, motocyklami krosowymi i pojazdamiatv quadami. 8 Jurajskie Krajobrazy

11 Damian Czechowski Wybrane zagro enia... Szkodliwym zjawiskiem dla Parku jest nieuporz¹dkowana gospodarka odpadami. Brak w wiêkszoœci gmin wysypisk odpadów komunalnych sprzyja powstawaniu dzikich wysypisk odpadów. Niska œwiadomoœæ ekologiczna oraz niska wra liwoœæ na problemy zwi¹zane z ochrona œrodowiska wœród czêœci mieszkañców Jury oraz turystów powoduj¹, e praktycznie w ka dej gminie istniej¹ nielegalne wysypiska odpadów jak równie sk³adowiska gruzu. Za ich powstawanie odpowiedzialni zwykle s¹ mieszkañcy gmin, którzy nie posiadaj¹ zorganizowanego wywozu odpadów, nieodpowiedzialni turyœci oraz kierowcy pozbywaj¹cy siê odpadów. Dzikie wysypiska zlokalizowane s¹ g³ównie w do³ach powyrobiskowych, nieczynnych kamienio³omach, wzd³u dróg, na wjazdach do lasów oraz w s¹siedztwie parkingów. Wystêpuj¹ one czêsto na gruntach przepuszczalnych w obszarze przewidzianym do wysokiej i najwy szej ochrony G³ównych Zbiorników Wód Podziemnych. W przypadku wysypisk nie posiadaj¹cych uszczelnionego pod³o a oraz dzikich wysypisk œmieci wystêpuje szkodliwy wp³yw odcieków do ziemi, co mo e spowodowaæ zanieczyszczenie wód podziemnych. Obszar krasowy, jakim jest Wy yna to jeden z najwiêkszych zbiorników wód podziemnych w Polsce. Jednym z wa niejszych problemów Parku jest pogarszaj¹ca siê sytuacja wód podziemnych. Zmniejszanie zasobów tego obszaru zwi¹zane jest z eksploatacj¹ g³êbinowych ujêæ wód podziemnych na cele produkcyjne i konsumpcyjne. Pogarszanie siê stanu wód podziemnych zwi¹zane jest z brakiem ci¹g³ej warstwy izolacyjnej podstawowego poziomu wodonoœnego na terenie Parku, jakim jest poziom wapieni górnojurajskich. Na zanieczyszczenie wód podziemnych wp³ywa przede wszystkim nap³yw wód opadowych, zanieczyszczenie rzek i ci¹gów komunikacyjnych, dzia³alnoœæ rolnicza, sk³adowiska odpadów oraz miejsca zrzutów œcieków i oczyszczalnie œcieków. Zagro eniem jest równie pogarszaj¹ca siê jakoœæ Ÿróde³ i terenów Ÿródliskowych. Wiêkszoœæ z nich znajduje siê pod siln¹ antropopresj¹, poprzez dzikie ujmowanie Ÿróde³, rozbudowê zabudowy letniskowej w niszach Ÿródliskowych, zaœmiecanie Ÿróde³, rozdeptywanie terenów Ÿródliskowych oraz dewastacje poprzez roboty budowlano-remontowe. G³ównym Ÿród³em zanieczyszczenia wód powierzchniowych s¹ œcieki komunalno-przemys³owe, o czym decyduj¹ wskaÿniki BZT 5, fosforany i miano Coli. Zanieczyszczone s¹ g³ówne rzeki Jury: Warta, Wiercica, Bia³a Przemsza i Pilica oraz du e zbiorniki rekreacyjne tj. Siamoszyce, Dzibice, W³odowice Negatywnymi przeobra eniami jakie dokonuj¹ siê na terenie Parku s¹ zmiany ukszta³towania terenu w wyniku wyciek gnojowicy przy jednym z oœrodków wypoczynkowych eksploatacji z³ó surowców mineralnych, g³ównie wapieni i piasków formierskich oraz piasków budowlanych i i³ów. Zjawisko to objawia siê pogorszeniem walorów krajobrazowych, degradacj¹ i dewastacj¹ gleb. W wyniku eksploatacji powstaj¹ ró nej wielkoœci wyrobiska i kamienio³omy. S¹ one w wiêkszoœci niezrekultywowane i ulegaj¹ powolnemu zarastaniu. Wyrobiska powoduj¹ zeszpecenie krajobrazu w zwi¹zku z czym na terenie Parku zakazuje siê pozyskiwania dla celów gospodarczych m.in. ska³, skamienia³oœci i minera³ów, a tak e wykonywania prac ziemnych trwale zniekszta³caj¹cych rzeÿbê terenu. Szczególnie wyrobisko piasku trudne do rekultywacji s¹ wyrobiska wapienne, poniewa posiadaj¹ strome œciany skalne, które czêsto wykorzystywane s¹ jako dzikie wysypiska œmieci. Fot. Damian Czechowski Jurajskie Krajobrazy 9

12 Józef Partyka O Ojcowskim Parku Narodowym s³ów kilka w œwietle piêædziesiêciu lat jego istnienia Dolina Pr¹dnika W 2006 r. Ojcowski Park Narodowy (OPN) obchodzi³ jubileusz 50-lecia. Utworzony w 1956 r., by³ wówczas szóstym z kolei po Bia³owieskim, Pieniñskim, Œwiêtokrzyskim, Babiogórskim i Tatrzañskim i zarazem najmniejszym parkiem narodowym w Polsce. Obecnie jego powierzchnia, po kilku korektach granic przeprowadzonych do 1997 r. wynosi 2146 ha i nadal pod wzglêdem wielkoœci zajmuje ostatnie miejsce. Po³o ony jest w po³udniowej czêœci Wy yny Krakowsko-Czêstochowskiej w odleg³oœci 16 km na pó³noc od Krakowa. Ojcowski Park Narodowy zosta³ w³¹czony na listê specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000 pod nazw¹ Dolina Pr¹dnika (PLH ). Na terenie Parku wystêpuje kilka typów siedlisk wymienionych w za³¹czniku I Dyrektywy Habitatowej, m.in. murawy kserotermiczne, wapienne œciany skalne, jaskinie, buczyny górskie i ciep³olubne, gr¹d, lasy ³êgowe i nadrzeczne zaroœla wierzbowe. Park obejmuje doliny dwu niewielkich rzek Pr¹dnika i S¹spówki oraz przyleg³e fragmenty wierzchowiny jurajskiej. Pod³o e geologiczne stanowi¹ wapienie górnojurajskie, które w wyniku dzia³ania wód krasowych zosta³y przeciête g³êbokimi dolinami i licznymi w¹wozami. Ten osobliwy krajobraz urozmaicaj¹ strome œciany masywów skalnych oraz ró ne formy ska³kowe i ostañce. Na terenie OPN znajduje siê ponad 500 jaskiñ, a do najd³u szych nale ¹: okietka (320 m), Ciemna (230 m) i Zbójecka (180 m). Du e urozmaicenie rzeÿby terenu oraz mikroklimatu wp³ynê³y na bogactwo i ró norodnoœæ flory Parku; na terenie OPN wystêpuje oko³o 950 gatunków roœlin naczyniowych o zró nicowanych wymaganiach ekologicznych i pochodzeniu. Wystêpuje tu np. oko³o 50 gatunków górskich i 200 ciep³olubnych gatunków rosn¹cych dziœ g³ównie na po³udniu Europy. Do najciekawszych zalicza siê nasz najwiêkszy storczyk obuwik pospolity, subalpejski chaber miêkkow³osy, stepowa trawa ostnica Jana, czy wystêpuj¹ca tu na jedynym w Polsce stanowisku macierzanka wczesna. Ponadto znaleziono w Parku 110 gatunków mszaków, 73 gat. w¹trobowców, 370 gat. porostów i 1140 gatunków grzybów. 10 Jurajskie Krajobrazy

13 Józef Partyka O Ojcowskim Parku... Bardzo bogata jest równie fauna Parku. Dotychczasowe badania wskazuj¹ na bytowanie na terenie Parku oko³o 6 tysiêcy gatunków zwierz¹t, zaœ ogóln¹ ich liczbê szacuje siê na 12 tysiêcy. Najbardziej znane s¹ nietoperze, których wystêpuje tutaj 17, spoœród 22 znanych z Polski. Oprócz wartoœci przyrodniczych na terenie Parku znajduj¹ siê równie liczne zabytki architektury; nale ¹ do nich, m.in.: dobrze zachowany, renesansowy zamek w Pieskowej Skale i ruiny gotyckiego zamku w Ojcowie. Obydwa te obiekty, zwane dziœ orlimi gniazdami, by³y ogniwami œredniowiecznego systemu obronnego chroni¹cego dawn¹ po³udniowo-zachodni¹ granicê Polski. Na tle krasowej rzeÿby, zró nicowanej i bogatej szaty roœlinnej oraz fauny zaznacza siê tak e obecnoœæ cz³owieka i jego dzia³alnoœæ od czasów najdawniejszych (paleolit) po wiek XX, wywieraj¹ca silne piêtno na krajobrazie doliny Pr¹dnika i okolic. Odrêbnoœæ przyrody tego terenu i kulturowy krajobraz od dawna wzbudza³y zainteresowanie ludzi nauki i kultury. Na ten temat powsta³o bardzo du o prac naukowych, zgromadzono bogat¹ literaturê. Zasadniczym celem Ojcowskiego Parku Narodowego jest ochrona wszystkich elementów œrodowiska przyrodniczego ze szczególnym uwzglêdnieniem ró norodnoœci przyrodniczej, zw³aszcza florystycznej i faunistycznej, ukszta³towanej przez czynniki naturalne przy udziale umiarkowanej dzia³alnoœci gospodarczej cz³owieka. W 50-letnim dorobku Parku na uwagê zas³uguje tak e dzia³alnoœæ naukowo-dokumentacyjna, wydawnicza i dydaktyczna. Widok na Krakowsk¹ Bramê Jubileusz pó³wiecza jednego z najstarszych polskich parków narodowych nasuwa pytanie, jakie znaczenie mo e mieæ w systemie ochrony polskiej przyrody, województwa ma³opolskiego, a w sensie regionów fizjograficznych Wy yny Krakowsko-Czêstochowskiej ten najmniejszy park narodowy w naszym kraju? Czy w obliczu wielorakich zagro eñ, spoœród których na czo³o wysuwa siê presja osadnictwa, wywierana ostatnio z niespotykan¹ dotychczas si³¹ i skal¹, uda siê ten ma³y skrawek Jury utrzymaæ w randze parku narodowego przez nastêpne 50 lat? Czy dla Krakowa, z którego wedle stawianych prognoz ma w ci¹gu najbli szych 10 lat wyemigrowaæ 10 15% mieszkañców i osiedliæ siê w domach jednorodzinnych w najbli szym s¹siedztwie miasta, Dolina P r ¹ d n i k a s t a n i e s i ê z w y k ³ y m podmiejskim laskiem, podobnie jak Lasek Wolski dla Krakowa, Bielañski dla Warszawy, z kilkoma rezerwatami, gdzie bêdzie chroniæ siê resztki naturalnej przyrody? Wszak najbli sze okolice OPN, podobnie jak samo jego wnêtrze s¹ niezwykle atrakcyjne dla lokowania budownictwa o wyszukanej architekturze dla zamo niejszej warstwy spo³eczeñstwa, a samo pojêcie park narodowy wystarczaj¹co silnym magnesem do osiedlania siê i wprowadzania doñ coraz to nowych, wiêkszych, bogatszych i trwalszych inwestycji. Powszechnie wiadomo, e parki narodowe czy krajobrazowe s¹ tworzone dla ochrony najcenniejszych wartoœci przyrodniczych, kulturowych i krajobrazowych. Niemal wszystkie w naszym kraju, z ma³ymi wyj¹tkami (np. Bia³owieski PN), tworzono na terenach wczeœniej u ytkowanych gospodarczo w ró ny sposób. Ochrona prawna tych obszarów po³¹czona z pewnymi ograniczeniami w dzia³alnoœci gospodarczej rodzi napiêcia i konflikty. Ich przyczyn¹ jest narastaj¹ca antropopresja spowodowana m.in. rozwojem osadnictwa i komunikacji, zmianami u ytkowania ziemi, rozwojem turystyki. Konflikty te szczególnie ostro zaznaczaj¹ siê w³aœnie w Ojcowskim Parku Narodowym, usytuowanym w s¹siedztwie du ych oœrodków miejskich i przemys³owych. Istnia³y one niemal od pocz¹tku istnienia Parku, tj. od 1956 r. jednak e ich niebezpieczne ostrze zaznaczy³o siê najwyraÿniejw ostatnichlatach. Przyczyna tych konfliktów wyp³ywa z wielu ró nych uwarunkowañ maj¹cych swe Ÿród³o w przesz³oœci oraz usytuowaniu Ojcowskiego Parku Narodowego w pobli u Krakowa i Œl¹ska. Do najwa niejszych przyczyn generuj¹cych konflikty nale ¹: wielkoœæ, kszta³t, przebieg granic ma³y obszar i d³uga granica, po³o enie, blisko du ych aglomeracji miejskich, bliskoœæ szlaków komunikacyjnych, powi¹zania komunikacyjne, nieuregulowana struktura w³asnoœciowa, brak ekologicznych korytarzy (np. lasów) miêdzy s¹siaduj¹cymi z OPN obszarami chronionymi tereny rolnicze wokó³ Parku powoduj¹ efekt izolacji (wyspy), ochrona wód, niezrozumienie roli przyrodniczej i krajobrazowej naturalnych koryt potoków nacisk urbanizacyjny, sezonowe przekraczanie pojemnoœci ruchu turystycznego, z³a sytuacja finansowa, niewyedukowane pro-ekologicznie samorz¹dy, przedk³adaj¹ce krótkotrwa³e o ywienie gospodarcze spowodowane nowymi inwestycjami ponad interes ogólnonarodowy, zbyt ma³o restrykcyjne prawo umo liwiaj¹ce ³atwe przeklasyfikowanie gruntów leœnych i rolnych na budowlane, brak egzekwowania prawa np. rozbiórek nielegalnie wzniesionych domów. Nielegalna zabudowa Doliny Pr¹dnika domkami letniskowymi w granicach OPN Jurajskie Krajobrazy 11

14 Józef Partyka O Ojcowskim Parku... Najwymowniejszym przyk³adem jest wspomniana presja osadnicza rodz¹ca sta³e konflikty na styku ochrona przyrody gospodarka. Teren Parku i jego najbli szych okolic jest niezwykle atrakcyjny pod wzglêdem krajobrazowym, tote wzbudza ogromne zainteresowanie potencjalnych inwestorów, zw³aszcza ludzi zamo nych, którzy chcieliby w s¹siedztwie Parku budowaæ luksusowe rezydencje. Tak e inne korporacje o du ych mo liwoœciach finansowych dokonywa³by najchêtniej wykupu gruntów rolnych, by wywieraæ na gminy presje w celu dokonania zamiany tych gruntów na budowlane, by w dalszej kolejnoœci wznosiæ tu zespo³y osiedleñcze. Wiadomo, e koncepcje te nie mog¹ uzyskaæ akceptacji dyrekcji Ojcowskiego Parku Narodowego, zaœ nap³ywaj¹ce wnioski o uzgodnienie danej inwestycji koñcz¹ siê zwyk³¹ odmow¹. Zreszt¹ inwestorzy doskonale zdaj¹ sobie sprawê z negatywnych oddzia³ywañ jednostek osiedleñczych na przyrodê, wiêc przeœcigaj¹ siê w u ywaniu ró nych zabiegów dla osi¹gniêcia zamierzonego celu. W wysuwanych koncepcjach zagospodarowania otuliny stosuje siê albo znalaz³y zastosowanie pojêcia zamienne, dziwaczne eufemizmy by z³agodziæ ostrze i niebezpieczeñstwo planowanych inwestycji. Proponuje siê zatem osiedle, zwane ogrodem, co ma odwróciæ uwagê od zagro enia jakie stwarza nowa jednostka osadnicza typu miejskiego na 200 domów i jeden tysi¹c mieszkañców. Mydli siê oczy koncepcj¹ wprowadzania naturalnej sukcesji (sic!), zak³adania enklaw ekologiczno-dydaktycznych roœlinnoœci kserotermicznej!, czy te koniecznoœci¹ wzbogacenia przedpola OPN o obiekty i tereny wyprowadzaj¹ce uci¹ liwy ruch turystyczny z Parku poza jego granice itd. Inna koncepcja zak³ada budowê œwieckich eremów, oœrodka odnowy biologicznej i opieki dla osób starszych, chat regionalnych, biologicznie czynnych dzia³ek siedliskowych, oœrodka recepcyjnego itp. Takim inwestycjom maj¹ towarzyszyæ dodatkowe niewinne uzupe³nienia typu p³ywalnia, sauna, otwarte solarium, œwi¹tynia dumania, magazyny, warsztaty itd. Jak widaæ s¹ to wszystko nazwy zastêpcze; w rzeczywistoœci cel jest jeden wprowadzenie mieszkalnej zabudowy na atrakcyjny teren w s¹siedztwie parku narodowego, którego istnienie i nazwa ma przyci¹gaæ inwestorów, dzia³aæ jak magnes zachêcaj¹cy do osiedlania siê tu przy jego granicach. S¹ to najwiêksze konflikty, jakie w ci¹gu 50-letniej historii Ojcowskiego Parku Narodowego zarysowuj¹ siê miêdzy dyrekcj¹ OPN a prywatnymi inwestorami. Pikanterii ca³ej sprawie nadaje fakt, e konsultantami, a nawet pomys³odawcami tych niebezpiecznych zamierzeñ bywaj¹ ludzie nauki, profesjonalnie zajmuj¹cy siê ochron¹ krajobrazu! Jak wielka jest przewrotnoœæ i ob³uda w dzia³aniu niektórych œrodowisk! Pecunia non olet. Jasn¹ jest rzecz¹, e osiedle proponowane na wschód od Parku, w rejonie Cianowic i Smardzowic za jakiœ czas bêdzie wraz ze Ska³¹ stanowi³o jeden organizm miejski, zw³aszcza, e ju na przedpolu Ska³y przed trzema laty z b u d o w a n o k o m p l e k s s z k o l n y (gimnazjum i liceum), a jedna z krakowskich wy szych uczelni ma tam wykupiony kilkanaœcie lat temu grunt pod przysz³y kampus, którego jak na razie nie buduje bo nie ma pieniêdzy; je eli znajdzie finansowe wsparcie to lada moment pojawi siê tam ciê ki sprzêt i prace budowlane rusz¹ pe³n¹ par¹. Moja ongiœ przeprowadzona rozmowa z w³adzami tej uczelni nie nasunê³a adnych w¹tpliwoœci. Na kampusie ma przebywaæ oko³o jeden tysi¹c osób dziennie, które musz¹ czymœ przyjechaæ; potrzebna bêdzie droga dojazdowa, parking, pojawi siê mnóstwo samochodów. Osiedle oraz oœrodek recepcyjny, które maj¹ powstaæ przy wschodniej granicy Parku nie mog¹ mieæ adnego charakteru pro- ochronnego. Bêd¹ natomiast powiêkszaæ wyspowy charakter Parku przez stworzenie sta³ej bariery uniemo liwiaj¹cej migracjê fauny. D³ugofalowym efektem zabudowy bêdzie stopniowe ubo enie flory i fauny, wycofywanie siê w pierwszej kolejnoœci gatunków rzadkich, bytuj¹cych tu w niewielkich populacjach i ogólna homogenizacja gatunków roœlin izwierz¹t. Teren przysz³ego osiedla Cianowice-ogród w rejonie Smardzowic Powstanie tych obiektów na pewno spowoduje wycofanie siê rzadkich gatunków zwierz¹t, zwiêkszy penetracjê ludzk¹ na obszar parku i nie bêdzie mo na jej powstrzymaæ, bo jak mo na ludziom zabroniæ spacerów kilkadziesi¹t metrów od domu, czy zabroniæ utrzymywania psów, kotów czy gatunków egzotycznych? Zwiêkszy siê natomiast nap³yw taksonów obcych i synantropijnych (hodowanych na terenie osiedla) na teren Parku. Enklawê ekologiczno-dydaktyczn¹ roœlinnoœci kserotermicznej, któr¹ proponuje siê utworzyæ, nale y nazwaæ po imieniu bêdzie to gigantyczny skalniak, który nie wiedzieæ czemu ma s³u yæ. Powszechnie wiadomo, e naturalne zbiorowiska kserotermiczne w naszej strefie klimatycznej s¹ warunkowane edaficznie i utrzymuj¹ siê bez ingerencji cz³owieka wy³¹cznie na gipsach, kredzie i stromych ska³ach wapiennych. Wiêkszoœæ muraw kserotermicznych na terenie Parku Ojcowskiego ma pochodzenie antropogeniczne, s¹ one wtórne, ale istniej¹ od wieków i obecnie utrzymuje siê je tylko ze wzglêdu na niezwyk³e bogactwo florystyczne i towarzysz¹c¹ im faunê bezkrêgowców. Natomiast tworzenie od pocz¹tku na ³¹kach, ugorach czy od³ogach sztucznych muraw kserotermicznych, a w praktyce zapewne tzw. skalniaków, nie ma adnego sensu. Kto i po co bêdzie je utrzymywa³, pielêgnowa³ jak ogród, pieli³ z roœlin ³¹kowych, krzewów i drzew? Kto bêdzie dba³ o to, by nie wprowadzaæ gatunków obcych dla miejscowej flory? Biologicznie czynne dzia³ki siedliskowe to po prostu domy z ogródkami przydomowymi istotnie wzbogacaj¹ i uzupe³niaj¹ lokalne biocenozy, ale na 12 Jurajskie Krajobrazy

15 Józef Partyka O Ojcowskim Parku... terenach miejskich, zabudowanych, na osiedlach gdzie przewa a beton, stal i szk³o, osiedlach które s¹ przyrodniczo ja³owe, niemal jak pustynia. Trudno pos³ugiwaæ siê takim nieprzemyœlanym argumentem dla uzasadnienia wprowadzenia zabudowy, na obszarach przylegaj¹cych bezpoœrednio do Parku, które z natury s¹ witalne i nie ma potrzeby ich sztucznego ubogacania. Sprawy oddalenia tych groÿnych dla Parku inwestycji oraz innych zamierzeñ budowlanych nie tylko nie znajduj¹ pozytywnego rozwi¹zania lecz nawet œladu zrozumienia ze strony samorz¹dów lokalnych, które podejmuj¹ starania o zmiany zapisów w planach zagospodarowania przestrzennego u³atwiaj¹cych przekwalifikowanie gruntów rolnych na budowlane i powiêkszanie stref osadniczych wokó³ Ojcowskiego Parku Narodowego. Wszystko to prowadzi do potêgowania efektu wyspy tego Parku, przecinania istniej¹cych i potencjalnych korytarzy ekologicznych. Obecne ustawodawstwo nie u³atwia ochrony przyrody Parku by nie wspomnieæ pominiêcia w najnowszej ustawie o ochronie przyrody z 2004 r. zapisu, mówi¹cego o podporz¹dkowaniu dzia³alnoœci gospodarczej na terenie parku narodowego ochronie przyrody, która powinna mieæ pierwszeñstwo przed wszystkimi innymi dzia³aniami. Ustawa natomiast przewiduje zmianê granic parku narodowego, co w praktyce mo e oznaczaæ uszczuplenie jego powierzchni, a nawet lub likwidacjê parku narodowego. S³yszy ostatnio w œrodkach masowego przekazu o proponowanych zmianach w przepisach prawa budowlanego, o ich uproszczeniu. Byæ mo e wymagaj¹ one modyfikacji, ale w przypadku terenów chronionych sugerowane rozwi¹zania mog¹ okazaæ siê niebezpieczne. Przewiduje siê tylko zg³oszenie przez inwestora faktu rozpoczêcia budowy, z wyj¹tkiem obiektów przemys³owych, bez potrzeby uzyskiwania zezwolenia i tym samym uzgadniania inwestycji z dyrektorem parku narodowego. O ile teraz istnieje jakaœ szansa zablokowania budowy jeszcze przed jej rozpoczêciem, to po wprowadzeniu zmian jakiekolwiek protesty oka ¹ siê bezskuteczne. Mo e wiêc zaistnieæ groÿba omijania prawa, a wiadomo, e Ruch samochodowy w Ojcowskim Parku Narodowym ka da nowa budowla jest inwestycj¹ trwa³¹ na okres co najmniej 200 lat. Mo na bêdzie tylko bezradnie obserwowaæ proces zagêszczania zabudowy wokó³ parku narodowego i potêgowanie jego wyspowoœci. Smutne to refleksje w jubileuszowym roku 50-lecia utworzenia Ojcowskiego Parku Narodowego. Nale y jednak mieæ nadziejê, e po 50 latach walki o ochronê tego zak¹tka przyrody naszego kraju zwyciê y rozs¹dek i nie dojdzie do dalszego drastycznego naruszania równowagi przyrodniczej tego terenu, uznanego pó³ wieku temu za park narodowy. Fot. Józef Partyka Nowy budynek ma³a architektura w dolinie Pr¹dnika. Architektura przy granicy OPN wczajowicach Jurajskie Krajobrazy 13

16 14 Jurajskie Krajobrazy Czy na Maczudze Herkulesa mo e stan¹æ maszt radiokomunikacyjny? Fot. M.Waszkiewicz

17 Mariusz Waszkiewicz Ojcowski Park Narodowy - 50 lat i starczy? Czy Ojcowski Park Narodowy zginie po 50 latach istnienia? Wszystko wskazuje na to, e ten czarny scenariusz mo e siê sprawdziæ je eli lokalne samorz¹dy, przy poparciu Ministerstwa Œrodowiska zrealizuj¹ swoje plany zagospodarowania przestrzennego. Czy dyrektor parku narodowego odpowiedzialny za jego ochronê jest w stanie skutecznie przeciwstawiæ siê planom zniszczenia, je eli ministerialni urzêdnicy popieraj¹ lobby samorz¹dowo-biznesowe d¹ ¹ce do zabudowy parku? Towarzystwa na Rzecz Ochrony Przyrody, niewa noœæ decyzji Burmistrza Ska³y o ustaleniu warunków zabudowy dla rezydencji w otulinie OPN ze wzglêdu na ra ¹ce naruszenie prawa. Niestety, decyzja SKO nie naprawi ju wyrz¹dzonej szkody budynek zosta³ wybudowany w b³yskawicznym tempie. Prawdopodobnie równie inne decyzje dotycz¹ce inwestycji na terenie otuliny OPN zosta³y wydane z naruszeniem prawa. Gmina Ska³a zabudowaæ! Od dwóch lat próbê budowy nowej miejscowoœci bezpoœrednio przy granicy Ojcowskiego Parku Narodowego podejmuje firma Tara Polska oraz Akademia Ekonomiczna w Krakowie. Dla ich celów rada gminy poprzedniej kadencji podjê³a starania o zmianê Studium uwarunkowañ i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Ska³a dopuszczaj¹c¹ przeznaczenie 200 hektarów terenów rolnych na zabudowê mieszkaniow¹ o charakterze rezydencji (152 domy, 4 obiekty us³ugowe, oœrodek recepcyjny, 2 obiekty us³ugowe) oraz Kampus Naukowy Akademii Ekonomicznej z oœrodkiem rekreacyjno-us³ugowym (parkingi, budynek rektoratu z czêœci¹ rekreacyjn¹, krytym basenem, bibliotek¹, pawilonem us³ugowo-gospodarczym, szeœcioma pawilonami, budynkami hotelowymi dla studentów, domkami dla kadry wyk³adowczej). Próba zmiana Studium nie uda³a siê dziêki stanowczej postawie Dyrekcji Ojcowskiego Parku Narodowego któr¹ wspierali naukowcy, organizacje spo³eczne oraz liczna rzesza mi³oœników przyrody gremialnie wpisuj¹cych siê na listy protestacyjne kierowane do Ministra Œrodowiska. Pomimo pora ki przy próbie zmiany Studium inwestor nie zrezygnowa³ ze swoich planów. Zapowiedzia³ próbê zabudowy ca³ego terenu etapami, za pomoc¹ decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Pierwszy wniosek z³o y³ jesieni¹ ubieg³ego roku. Dotyczy³ on inwestycji w odleg³oœci 18 m od granic OPN budowy zespo³u mieszkaniowo-rekreacyjnego na pow. 32 ha obejmuj¹cego: 16 rezydencji, budynek rekreacyjnoklubowy (w tym hotel, sale konferencyjne, restauracje, kawiarnie), korty sportowe i pawilony obs³ugi, lodowisko/plac piknikowy, oœrodek hippiczny, olbrzymie parkingi, drogi. Na obszarze 2/3 dzia³ki przewidziano budowê pe³nej infrastruktury technicznej, w tym gazoci¹gu przez teren OPN. Powierzchnia 2 zabudowy wszystkich obiektów wynosi m. Maksymalna ³¹czna iloœæ u ytkowników terenu wynosi osób/dobê oraz ok. 500 samochodów na dobê. Równie tym razem inwestor poniós³ pora kê. Nowy burmistrz Ska³y odmówi³ ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji ze wzglêdu na brak zgody na wy³¹czenie gruntów z produkcji rolnej oraz odmowê ustalenia warunków zabudowy przez dyrektora OPN. Wymagane prawem uzgodnienie warunków zabudowy dla inwestycji na terenie otuliny parku narodowego by³o dotychczas lekcewa one przez w³adze gminy Ska³a. Poprzedni burmistrz Ska³y wydawa³ decyzje pomimo odmowy uzgodnienia warunków zabudowy, a nawet wydawa³ decyzje przed uzyskaniem stanowiska dyrektora OPN! Burmistrz lekcewa y³ nie tylko Ustawê o ochronie przyrody, ale równie Ustawê o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wydaj¹c pozytywne dla inwestora decyzje bez sporz¹dzenia obowi¹zkowej analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Stan taki potwierdzi³o Samorz¹dowe Kolegium Odwo³awcze stwierdzaj¹ce, na wniosek Fot. - Samorz¹dowe Kolegium Odwo³awcze stwierdzi³o niewa noœæ decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla willi w Smardzowicach Gmina Su³oszowa zabudowaæ! Próby zabudowy Ojcowskiego Parku Narodowego podejmowane s¹ równie przez gminê Su³oszowa, która przyst¹pi³a do sporz¹dzania planów zagospodarowania przestrzennego so³ectw le ¹cych czêœciowo na terenie Parku oraz jego otuliny. Przedstawione do uzgodnienia z OPN plany przewiduj¹ wyznaczenie nowych terenów budowlanych (zabudowy mieszkaniowej, zagrodowej, obiektów handlowych, gastronomicznych, turystycznych, sportowych, rozrywkowych, a tak e nowych dróg i parkingów). Czêœæ z tych obiektów powstaæ ma m.in. w bocznych w¹wozach Doliny Pr¹dnika w okolicy Pieskowej Ska³y. Na zagro enia jakie nios¹ ze sob¹ przed³o one przez gminê projekty planów zagospodarowania zwracaj¹ uwagê przyrodnicy, urbaniœci oraz organizacje ekologiczne. Negatywnie projekt planu zagospodarowania przestrzennego zaopiniowa³a komisja wy³oniona z Rady Naukowej Ojcowskiego Parku Narodowego. Projektowane tereny budowlane przerywaj¹ korytarze ekologiczne ³¹cz¹ce OPN z terenami leœnymi poza Parkiem a nawet korytarze ekologiczne wewn¹trz samego Parku. Przekszta³cenie terenów bezpoœrednio s¹siaduj¹cych z OPN na tereny budowlane doprowadzi do powstania zabudowy wraz z ogrodzeniami i towarzysz¹c¹ im infrastruktur¹ (drogi dojazdowe, parkingi), co z kolei spowoduje nieodwracalne zmiany w ca³ym œrodowisku. Zwiêkszenie liczby ludnoœci i zwierz¹t hodowlanych (psów i kotów), zamieszka³ych w powsta³ych budynkach, zwiêkszy penetracjê ludzi i udomowionych zwierz¹t w tej czêœci OPN. Zlikwidowanie pól uprawnych i ³¹k wp³ynie bezpoœrednio negatywnie na dzik¹ faunê. Teren zajêty pod budownictwo to utrata siedlisk dostêpnych dla zwierz¹t. Zmniejszenie powierzchni nadaj¹cej siê do zasiedlenia zmniejszy liczbê ptaków gnie d ¹cych siê na terenach otwartych, zagro one bêd¹ ptaki drapie ne i du e ssaki, a tak e owady objête ochron¹ œcis³¹ (trzmiele). Lokalizacja budynków Jurajskie Krajobrazy 15

18 Mariusz Waszkiewicz Ojcowski Park Narodowy... mieszkalnych i obiektów sportowych zarówno na stokach spadaj¹cych do doliny Pr¹dnika jak i w samej dolinie zwiêkszy zanieczyszczenie wody w Pr¹dniku oraz stawach w Pieskowej Skale. Mo e to doprowadziæ do wycofania siê z tego terenu gatunków zwi¹zanych ze œrodowiskiem wodnym, które w OPN spotykane s¹ w liczbie zaledwie kilku osobników. Mo e te ograniczyæ liczebnoœæ ryb. Dalsze utrudnienie migracji p³azów do stawów, bêd¹cych najwiêkszym ich miejscem rozmna ania bêdzie prowadzi³o do zlikwidowania znacz¹cej czêœci ca³ej populacji p³azów objêtych ochrona gatunkow¹, yj¹cych nie tylko w OPN, ale w otulinie Parku w promieniu od kilku do kilkunastu kilometrów od stawów. Powstanie wiêkszej liczby budynków w pobli u kompleksu leœnego poci¹gnie za sob¹ rozwój dróg i wzrost na nich ruchu samochodowego. Ruch samochodowy (zw³aszcza w pobli u lasu oraz na drogach przecinaj¹cych szlaki migracji), zwiêkszy œmiertelnoœæ zwierz¹t w wyniku kolizji z pojazdami. Zagro one w ten sposób bêd¹ sarny, dziki, lisy, zaj¹ce oraz kuny, je e, ³asice. Ofiarami równie bêd¹ ptaki i nietoperze eruj¹ce nad rozgrzanym asfaltem. Ponadto drogi zaburz¹ szlaki migracyjne p³azów i mog¹ byæ miejscem ich giniêcia, zw³aszcza podczas wêdrówek. OPN na stra y przyrody, Ministerstwo Œrodowiska na stra y...? Wobec powy szych argumentów Dyrektor Ojcowskiego Parku Narodowego odmówi³ uzgodnienia projektu planu zagospodarowania przestrzennego uwa aj¹c, za niemo liwe do pogodzenia z ochron¹ przyrody planowanie i tworzenie wokó³ Parku zwartej zabudowy, lub powstawanie inwestycji zwiêkszaj¹cych penetracjê ludzk¹ na terenach leœnych, generuj¹cych zanieczyszczenie wody i powietrza, ha³as, zwiêkszaj¹cych ruch ko³owy, likwiduj¹cych korytarze ekologiczne. Jednoczeœnie Dyrektor OPN nie postuluje ca³kowitego zakazu lokalizacji nowej zabudowy, ale zwraca uwagê na fakt, i nieuzasadnione jest przeznaczanie tylu terenów dla nowej zabudowy poniewa nie ma warunków dla tworzenia takiej iloœci nowych gospodarstw rolnych przy tak niskiej œredniej wielkoœci gospodarstwa w gminie Su³oszowa mog¹ siê tu jedynie zmieniaæ u ytkownicy istniej¹cych gruntów i zabudowañ gospodarczych. Potrzeba tworzenia nowych gospodarstw rolnych jest stosunkowo niewielka i nie powinna byæ realizowana przez urbanizowanie terenów rolnych zlokalizowanych w otulinie OPN w enklawie wciœniêtej w obszar Parku. Dyrektor OPN ju po raz kolejny odmówi³ uzgodnienia projektów planów zagospodarowania przestrzennego stanowi¹cych zagro enie dla przyrody Ojcowskiego Parku Narodowego. Po raz pierwszy zrobi³ to w czerwcu 2005 r. Niestety dzia³aj¹cy z upowa nienia Ministra Œrodowiska Sekretarz Stanu Andrzej Mizgalski za ka dym razem uchyla postanowienia odmawiaj¹ce dokonania uzgodnieñ i nakazuje ponownie rozpatrzyæ sprawê. Zdaniem Ministra zastrze enia Dyrektora Parku wykraczaj¹ poza ustawowe umocowanie wynikaj¹ce z ustawy o ochronie przyrody. Wed³ug niego, Dyrektor OPN nie mo e warunkowaæ uzgodnienia projektu planu zagospodarowania przestrzennego ¹daniem wprowadzenia do planu zapisu o koniecznoœci uzgodnieñ lokalizacji urz¹dzeñ i sieci infrastruktury, a wprowadzenie zasady uzgadniania z Dyrektorem OPN lokalizacji obiektów i zmian zagospodarowania terenu w obrêbie korytarzy ekologicznych mo e dotyczyæ jedynie miejsc bytowania gatunków objêtych ochron¹ gatunkow¹. Minister nie rozumie równie powodu wprowadzenia zakazu lokalizacji wie radiokomunikacyjnych. Dzia³ania jakie podejmuje Ministerstwo Œrodowiska w stosunku do Ojcowskiego Parku Narodowego maj¹ ewidentnie szkodliwy dla przyrody charakter. Zamiast poprzeæ starania Dyrektora Parku urzêdnicy ministerialni staj¹ po stronie lobby samorz¹dowo-biznesowego próbuj¹cego zamieniæ Jurê w podmiejskie osiedla z lunaparkiem. Lobby maj¹cego niew¹tpliwie du e wp³ywy w ministerstwie. Dr hab. in. Zbigniew Myczkowski który odegra³ tak haniebn¹ rolê w opracowaniu koncepcji budowy osiedla Cianowice-ogród zosta³ reprezentantem Ministerstwa Œrodowiska w Radzie Nadzorczej Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie. Dr hab.in. Janusz Miku³a - autor kontrowersyjnej prognozy oddzia³ywania na œrodowisko inwestycji Cianowic-ogrodu i kampusu Akademii Ekonomicznej, tak za arcie broni¹cy koncepcji zabudowy otuliny OPN to by³y dyrektor departamentu Ministerstwa Œrodowiska, obecnie podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. W takiej sytuacji fakt uchylania przez Ministerstwo Œrodowiska postanowieñ Dyrektora OPN odmawiaj¹cych dokonania uzgodnieñ planów maj¹cych negatywny wp³yw na przyrodê Parku wywo³uj¹ ogromny niepokój. Nic nie wskazuje na to aby Ministerstwo Œrodowiska stanê³o na stra y przyrody. Raczej nale y siê spodziewaæ kolejnych decyzji uchylaj¹cych postanowienia Dyrektora Parku i nacisków na dokonanie uzgodnieñ. Wszystko wskazuje na to, e zmiana Ustawy o ochronie przyrody wprowadzaj¹ca kadencyjnoœæ dyrektorów parków narodowych nie umocni³a ich roli, e nadal s¹ zak³adnikami samorz¹dów. Sama zmiana przepisów nie wystarczy, konieczna jest jeszcze wymiana ministerialnych urzêdników na takich którzy rozumiej¹, e ich rol¹ jest ochrona przyrody a nie uk³adów towarzyskich i interesów samorz¹dowo-biznesowych. fot. M. Waszkiewicz 16 Jurajskie Krajobrazy

19 Pieskowa Ska³a Fot. M.Waszkiewicz Jurajskie Krajobrazy 17

20 Konfederacja na rzecz przysz³oœci Krakowa Cracovia Urbs Europea Kraków polska stolica narodowej pamiêci szczególna przestrzeñ ukszta³towana nieroz³¹cznie przez historiê i uwarunkowania przyrodnicze, miasto którego wyj¹tkow¹ rangê potwierdza status Pomnika Œwiatowego Dziedzictwa, wymaga obywatelskiej troski i wysi³ków dla zachowania tego niepowtarzalnego skarbu Polski i Europy a zarazem zapewnienia mu harmonijnego rozwoju. Celowi temu ma s³u yæ Konfederacja Cracovia Urbs Europea, któr¹ jako otwart¹ p³aszczyznê wspó³dzia³ania, zawi¹zuj¹ krakowskie stowarzyszenia obywatelskie i œrodowiska fachowe, oczekuj¹c wsparcia instytucji rz¹dowych i samorz¹dowych, a tak e wszystkich, którzy identyfikuj¹ siê z zadaniem kultywowania tradycyjnej misji Krakowa. Zadania programowe Konfederacji to doprowadzenie do: 1. redefinicji strategii miasta przy uwzglêdnieniu nadrzêdnej misji ideowej Krakowa jako stolicy narodowej pamiêci Polaków, a zarazem jednej ze stolic kulturalnych Europy, 2. uchwalenia przez Radê Miasta prawa miejscowego w formie: a. planu zagospodarowania przestrzennego, który zagwarantuje zachowanie kulturowych, zabytkowych i krajobrazowych wartoœci Krakowa z uwzglêdnieniem jego funkcji edukacyjnych i rekreacyjnych, b. powo³ania parków kulturowych, 3. utrzymania oraz rozszerzenia zakresu wpisu Krakowa na 1 Listê Œwiatowego Dziedzictwa Natury i Kultury UNESCO. Jako drogê do zrealizowania celu wskazujemy powa n¹ debatê o jakoœci przestrzeni publicznej, rozumianej jako krajobraz naturalny i kulturowy ca³ego miasta, a nie tylko jako konkretne miejsca i dzia³ki. Debata powinna byæ oparta na analizie i monitorowaniu zjawiska. 1 Wpis na listê UNESCO nie jest jednorazowy i nieodwo³alny. Monitorowanie stanu zachowania i traktowania zespo³ów wpisanych na listê jest podstaw¹ jej weryfikacji i wykreœlania. Monitorowanie i debatê w powy szej sprawie zamierzamy prowadziæ z udzia³em: krakowian i osób emocjonalnie zwi¹zanych z naszym miastem, œrodowisk fachowych i opiniotwórczych, œrodowisk obywatelskich, wspieraj¹cych siê wzajemnie w interwencjach przeciwko projektom dewastacji przestrzeni publicznych. Konfederacja udzielaæ bêdzie wsparcia merytorycznego i prawnego osobom i stronom wystêpuj¹cym w procesach decyzyjnych dotycz¹cych przestrzeni publicznych. Projekty (cele operacyjne) Konfederacji realizowane poprzez wystêpowanie do w³adz i mobilizowanie opinii publicznej: 1) Priorytet Konfederacji to ochrona wnêtrza doliny Wis³y w Krakowie, na odcinku miêdzy klasztorami w Tyñcu i Mogile, obejmuj¹cego prze³om rzeki w Bramie Krakowskiej i bulwarowy odcinek ujêty w panoramiczne widoki Wawelu, Krakowa, Kazimierza i Podgórza. Szczególne traktowanie Wis³y w Krakowie przez Konfederacjê wynika z roli, jak¹ dolina rzeki, stanowi¹ca oœ fizjograficznokrajobrazow¹ miasta, odgrywa w integrowaniu jego wartoœci kulturowych i przyrodniczych kilometrowy odcinek doliny rzeki wyró nia siê malowniczym piêknem. Jednoczeœnie jego atrakcyjnoœæ prowokuje zagro enia b³êdami planistycznymi i inwestycyjnymi. Celem Konfederacji jest nie tylko ochrona tego szczególnego miejsca, ale wykorzystanie jego wyj¹tkowego potencja³u dla prezentacji to samoœci Krakowa poprzez: nadanie dolinie Wis³y prawnego statusu parku kulturowego adaptacjê rzeki i jej brzegów do funkcji rekreacyjnych i edukacyjnych, dziêki wytyczeniu miêdzy Tyñcem a Mogi³¹ trasy, któr¹ - w œlad za jej inicjatorem, Andrzejem Madejem proponujemy nazwaæ Via Europea. W nazwie tej zawarta jest tak e intencja planowanego wykorzystania trasy dla dzia³añ integracyjnych o zasiêgu miêdzy-narodowym. 18 Jurajskie Krajobrazy

Projekt: Dla Kwisy dla Natury - przygotowanie małej infrastruktury turystycznej służącej zabezpieczeniu rzeki Kwisy przed nadmierną presją turystów

Projekt: Dla Kwisy dla Natury - przygotowanie małej infrastruktury turystycznej służącej zabezpieczeniu rzeki Kwisy przed nadmierną presją turystów Projekt: Dla Kwisy dla Natury - przygotowanie małej infrastruktury turystycznej służącej zabezpieczeniu rzeki Kwisy przed nadmierną presją turystów Projekt pt. Dla Kwisy dla Natury przygotowanie małej

Bardziej szczegółowo

Ptasie pory roku - znaczenie zadrzewieo śródpolnych w zachowaniu populacji zagrożonych gatunków ptaków. Marcin Karetta

Ptasie pory roku - znaczenie zadrzewieo śródpolnych w zachowaniu populacji zagrożonych gatunków ptaków. Marcin Karetta Ptasie pory roku - znaczenie zadrzewieo śródpolnych w zachowaniu populacji zagrożonych gatunków ptaków Marcin Karetta Zadrzewienia śródpolne pojedyncze drzewa i krzewy lub ich skupiska w krajobrazie rolniczym

Bardziej szczegółowo

Czy warto byd w sieci? Plusy i minusy nakładania się form ochrony przyrody wsparte przykładami Słowioskiego Parku Narodowego

Czy warto byd w sieci? Plusy i minusy nakładania się form ochrony przyrody wsparte przykładami Słowioskiego Parku Narodowego Czy warto byd w sieci? Plusy i minusy nakładania się form ochrony przyrody wsparte przykładami Słowioskiego Parku Narodowego Aby uzyskad odpowiedź na tak postawione pytanie należy rozważyd kilka aspektów:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVII/543/13 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 maja 2013 r.

Uchwała Nr XXVII/543/13 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 maja 2013 r. dotycząca przyjęcia planu aglomeracji Orzysz. Uchwała Nr XXVII/543/13 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 maja 2013 r. Na podstawie art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Karta pracy ucznia do zajęd z informatyki: Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Zadanie 1 Zaplanuj prezentację na temat wybranego: Parki Narodowe w Polsce złożoną z minimum dziesięciu slajdów.

Bardziej szczegółowo

OFERTA SPRZEDAŻY DZIAŁEK INWESTYCYJNYCH POŁOŻONYCH W CZĘSTOCHOWIE ULICA KORFANTEGO

OFERTA SPRZEDAŻY DZIAŁEK INWESTYCYJNYCH POŁOŻONYCH W CZĘSTOCHOWIE ULICA KORFANTEGO OFERTA SPRZEDAŻY DZIAŁEK INWESTYCYJNYCH POŁOŻONYCH W CZĘSTOCHOWIE ULICA KORFANTEGO 1. Informacje o nieruchomości Lokalizacja ogólna: Częstochowa, ulica Korfantego. Częstochowa, ulica Korfantego Źródło:

Bardziej szczegółowo

www.naszanatura2000.pl

www.naszanatura2000.pl 1 Biuro Projektu Stowarzyszenie Tilia ul. Przysiecka 13, 87-100 Toruń Tel./fax: 6 67 60 8 e-mail: tilia@tilia.org.pl www.tilia.org.pl Szkoła Leśna na Barbarce www.szkola-lesna.torun.pl www.naszanatura2000.pl

Bardziej szczegółowo

Czynna ochrona ciep³olubnych muraw naskalnych w nieczynnym kamienio³omie Mi³ek

Czynna ochrona ciep³olubnych muraw naskalnych w nieczynnym kamienio³omie Mi³ek Czynna ochrona ciep³olubnych muraw naskalnych w nieczynnym kamienio³omie Mi³ek Sudeckie Towarzystwo Przyrodnicze Sudeckie Towarzystwo Przyrodnicze to lokalna organizacja pozarz¹dowa zajmuj¹ca siê badaniem

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 2034 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 23 maja 2016 r.

Gdańsk, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 2034 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 23 maja 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 2034 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU z dnia 23 maja 2016 r. zmieniające zarządzenie w sprawie

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: OCHRONA I KSZTAŁTOWANIE KRAJOBRAZU NR PROGRAMU: 321(07)/T, TU, SP/MEN/2007.02.08

NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: OCHRONA I KSZTAŁTOWANIE KRAJOBRAZU NR PROGRAMU: 321(07)/T, TU, SP/MEN/2007.02.08 NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: OCHRONA I KSZTAŁTOWANIE KRAJOBRAZU NR PROGRAMU: 321(07)/T, TU, SP/MEN/2007.02.08 MODUŁ, DZIAŁ, TEMAT ZAKRES TREŚCI Podstawowe wiadomości o krajobrazie (20 godz.)

Bardziej szczegółowo

TYMCZASOWY STATUT UZDROWISKA POLANICA-ZDRÓJ

TYMCZASOWY STATUT UZDROWISKA POLANICA-ZDRÓJ Załącznik do Uchwały Nr XLII/298/2006 Rady Miejskiej w Polanicy-Zdroju z dnia 30.03.2006 roku TYMCZASOWY STATUT UZDROWISKA POLANICA-ZDRÓJ 1 W celu ochrony warunków naturalnych niezbędnych do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych

Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych Część 1) Dla potencjalnych

Bardziej szczegółowo

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

GĄSKI, GMINA MIELNO, 650M OD MORZA 58 DZIAŁEK BUDOWLANYCH I REKREACYJNYCH

GĄSKI, GMINA MIELNO, 650M OD MORZA 58 DZIAŁEK BUDOWLANYCH I REKREACYJNYCH GĄSKI, GMINA MIELNO, 650M OD MORZA 58 DZIAŁEK BUDOWLANYCH I REKREACYJNYCH Najtańsza działka: 51.000zł Najmniejsza działka: 708m2 Zostały 42 wolne działki. 10 działek posiada WZ na budowę domu jednorodzinnego

Bardziej szczegółowo

Wymagania z zakresu ocen oddziaływania na środowisko przy realizacji i likwidacji farm wiatrowych

Wymagania z zakresu ocen oddziaływania na środowisko przy realizacji i likwidacji farm wiatrowych Wymagania z zakresu ocen oddziaływania na środowisko przy realizacji i likwidacji farm wiatrowych Andrzej Dziura Zastępca Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska Przedsięwzięcia wymagające oceny oddziaływania

Bardziej szczegółowo

NADLEŚNICTWO LWÓWEK ŚLĄSKI

NADLEŚNICTWO LWÓWEK ŚLĄSKI NADLEŚNICTWO LWÓWEK ŚLĄSKI ul. Obrońców Pokoju 2, 59-600 Lwówek Śląski Tel. 075 782 33 80; Faks 075 782 47 86 www.wroclaw.lasy.gov.pl e-mail: biuro.lwowek@wroclaw.lasy.gov.pl Osoba do kontaktów: Marek

Bardziej szczegółowo

Legnicka Specjalna strefa Ekonomiczna S.A. Miłkowice Obręb: Rzeszotary Gmina Miłkowice legnicki Dolnośląskie. Położenie.

Legnicka Specjalna strefa Ekonomiczna S.A. Miłkowice Obręb: Rzeszotary Gmina Miłkowice legnicki Dolnośląskie. Położenie. Położenie azwa lokalizacji Miasto / Gmina Powiat Województwo Legnicka Specjalna strefa Ekonomiczna S.A. Miłkowice Obręb: Rzeszotary Gmina Miłkowice legnicki Dolnośląskie Powierzchnia nieruchomości Informacje

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o przetargach

Ogłoszenie o przetargach Załącznik do zarządzenia Nr 18/2015 Wójta Gminy Rudka z dnia 24.04.2015 r. Ogłoszenie o przetargach Działając na podstawie art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy lokalne na obszarach Natura 2000

Inicjatywy lokalne na obszarach Natura 2000 Inicjatywy lokalne na obszarach Natura 2000 Natura 2000 potrafi być niezwykłą inspiracją dla mieszkańców miejscowości położonych w jej granicach. Dzięki dzieleniu się swoją pasją i wytworami lokalnej działalności

Bardziej szczegółowo

W okresie od stycznia do czerwca 2015 roku realizowaliśmy program,,przyroda dla nas my dla przyrody, którego działania finansowane były przez

W okresie od stycznia do czerwca 2015 roku realizowaliśmy program,,przyroda dla nas my dla przyrody, którego działania finansowane były przez W okresie od stycznia do czerwca 2015 roku realizowaliśmy program,,przyroda dla nas my dla przyrody, którego działania finansowane były przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju miasta

Uwarunkowania rozwoju miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 06 Uwarunkowania rozwoju miasta W 880.06 2/9 SPIS TREŚCI 6.1 Główne czynniki

Bardziej szczegółowo

DANE WYJŚCIOWE DO PROJEKTOWANIA DROGI. Droga /powiatowa Nr..1937B..Stara Łomża Siemień Rybno - Pniewo.. (nazwa całego ciągu drogi)

DANE WYJŚCIOWE DO PROJEKTOWANIA DROGI. Droga /powiatowa Nr..1937B..Stara Łomża Siemień Rybno - Pniewo.. (nazwa całego ciągu drogi) DANE WYJŚCIOWE DO PROJEKTOWANIA DROGI Droga /powiatowa Nr..1937B..Stara Łomża Siemień Rybno - Pniewo.. (nazwa całego ciągu drogi) na terenie gminy..łomża.. w woj.....podlaskie... I. STAN ISTNIEJĄCY 1.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Miechów

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Główne założenia koncepcji planu OZNACZENIA: STREFA O PRZEWADZE FUNKCJI PUBLICZNYCH STREFA O PRZEWADZE FUNKCJI KOMERCYJNYCH

Rys. 1 Główne założenia koncepcji planu OZNACZENIA: STREFA O PRZEWADZE FUNKCJI PUBLICZNYCH STREFA O PRZEWADZE FUNKCJI KOMERCYJNYCH 1. KONCEPCJA PLANU 1.1. Główne założenia koncepcji planu Rys. 1 Główne założenia koncepcji planu OZNACZENIA: TERENY ZIELENI DO ZACHOWANIA, OCHRONY I REAWLORYZACJI ZACHOWANIA I OCHRONY ZACHOWANIA, OCHRONY

Bardziej szczegółowo

Wniosek o ustalenie warunków zabudowy

Wniosek o ustalenie warunków zabudowy Wniosek o ustalenie warunków zabudowy Informacje ogólne Kiedy potrzebna jest decyzja Osoba, która składa wniosek o pozwolenie na budowę, nie musi mieć decyzji o warunkach zabudowy terenu, pod warunkiem

Bardziej szczegółowo

Idea i Projekt Sieci Najciekawszych Wsi

Idea i Projekt Sieci Najciekawszych Wsi Idea i Projekt Sieci Najciekawszych Wsi INSPIRACJA: Sieci Najpiękniejszych Wsi Francja, Walonia, Włochy, Quebek, Japonia, Hiszpania, Rumunia, Saksonia) INSPIRACJA: SIEĆ NAJPIĘKNIEJSZYCH WSI Francji Ochrona

Bardziej szczegółowo

Projekt. Projekt opracował Inż. Roman Polski

Projekt. Projekt opracował Inż. Roman Polski Projekt stałej organizacji ruchu na drogach powiatowych i gminnych miasta Puławy związany z projektem przebudowy niebieskiego szlaku rowerowego do rezerwatu Piskory. Projekt opracował Inż. Roman Polski

Bardziej szczegółowo

Edukacja ekologiczna

Edukacja ekologiczna Edukacja ekologiczna Urząd Gminy w Bolimowie od listopada 2008 roku do czerwca 2009 roku realizuje program edukacji ekologicznej pn. Integracja mieszkańców gminy Bolimów wokół działań służących ochronie

Bardziej szczegółowo

MAPY RYZYKA POWODZIOWEGO

MAPY RYZYKA POWODZIOWEGO MAPY RYZYKA POWODZIOWEGO dr inż. Agata Włodarczyk Dyrektywa 2007/60/WE z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna przedsięwzięcia Przebudowa budynku warsztatu

Karta informacyjna przedsięwzięcia Przebudowa budynku warsztatu Karta informacyjna przedsięwzięcia Przebudowa budynku warsztatu Realizowanego na działce numer 33/4, k.m. 4, obręb Wojnowice ul. Ogrodowa 1, 47 470 Wojnowice gmina Krzanowice powiat raciborski województwo

Bardziej szczegółowo

Opinia geotechniczna

Opinia geotechniczna ZLECENIODAWCA: Biuro Inżynieryjnych Usług Projektowych Sp. z o.o. ul. K. Czapińskiego 3 30-048 Kraków INWESTOR: Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne S.A. w Krakowie Opinia geotechniczna koncepcja i

Bardziej szczegółowo

dr inż. arch. Tomasz Majda (TUP) dr Piotr Wałdykowski (WOiAK SGGW)

dr inż. arch. Tomasz Majda (TUP) dr Piotr Wałdykowski (WOiAK SGGW) JAK WYGLĄDA IDEALNY ŚWIAT OCHRONY WÓD W POLSCE? I DO CZEGO POTRZEBNE MU PLANOWANIE PRZESTRZENNE? dr inż. arch. Tomasz Majda (TUP) dr Piotr Wałdykowski (WOiAK SGGW) 14 STYCZNIA 2013 STAN PRAWNY STUDIUM

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA RYBNIKA. z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie wzorów formularzy na podatek rolny

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA RYBNIKA. z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie wzorów formularzy na podatek rolny Projekt z dnia 29 października 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MASTA RYBNKA w sprawie wzorów formularzy na podatek rolny Na podstawie: - art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1, art. 41 ust.

Bardziej szczegółowo

Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich

Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich Kościerzyna, 25 września 2015 Działanie: Inwestycje w środki trwałe/ scalanie gruntów Beneficjent: Starosta Koszty

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 14 kwietnia 2016 r. Poz. 1289 ROZPORZĄDZENIE NR 9/2016 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W KRAKOWIE

Kielce, dnia 14 kwietnia 2016 r. Poz. 1289 ROZPORZĄDZENIE NR 9/2016 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W KRAKOWIE DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 14 kwietnia 2016 r. Poz. 1289 ROZPORZĄDZENIE NR 9/2016 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W KRAKOWIE w sprawie ustanowienia strefy

Bardziej szczegółowo

Szymon Wójcik. Działalność i cele Małopolskiego Towarzystwa Ornitologicznego

Szymon Wójcik. Działalność i cele Małopolskiego Towarzystwa Ornitologicznego Szymon Wójcik Działalność i cele Małopolskiego Towarzystwa Ornitologicznego Początki towarzystwa sięgają 1982 roku, kiedy powstało jako Klubu Ornitologów Małopolski. Od 1992 roku działa pod obecną nazwą.

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia i propozycje zadań ochronnych dla gatunków roślin i siedlisk nieleśnych w obszarze Natura 2000 PLH 200005 przykłady Paweł Pawlikowski

Zagrożenia i propozycje zadań ochronnych dla gatunków roślin i siedlisk nieleśnych w obszarze Natura 2000 PLH 200005 przykłady Paweł Pawlikowski Zagrożenia i propozycje zadań ochronnych dla gatunków roślin i siedlisk nieleśnych w obszarze Natura 2000 PLH 200005 przykłady Paweł Pawlikowski Zagrożenia: - zanieczyszczenie wód (nieuregulowana gospodarka

Bardziej szczegółowo

JUKAWA. Co dalej? Metoda analizy

JUKAWA. Co dalej? Metoda analizy JUKAWA Co dalej? Metoda analizy Na czym polega warto JUKAWY dla miasta? Jakie s cele miasta? Podstawowy: utrzyma budynek z powodu jego unikalnej i cennej historycznie architektury Uzupe niaj ce (o ile

Bardziej szczegółowo

1. Zagospodarowanie terenu plansza architektoniczna 1:1000 2. Zagospodarowanie terenu plansza uzbrojenia terenu 1:1000

1. Zagospodarowanie terenu plansza architektoniczna 1:1000 2. Zagospodarowanie terenu plansza uzbrojenia terenu 1:1000 ARCHITEKTURA ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA 1. Część opisowa 1. Podstawa opracowania i materiały projektowe. 2. Przedmiot i zakres inwestycji. 3. Zagospodarowanie terenu. 3a. Opis stanu istniejącego terenu lokalizacji.

Bardziej szczegółowo

Analizowany teren znajduje się poza obszarami stanowisk archeologicznych.

Analizowany teren znajduje się poza obszarami stanowisk archeologicznych. A N A L I Z A Uzasadniająca przystąpienie do sporządzania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Ożarów Mazowiecki z częścią wsi Ołtarzew - teren UG/UT i stopnia zgodności przewidywanych

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rady Gminy Zielonki z dnia 21 marca 2013 r.

Stanowisko Rady Gminy Zielonki z dnia 21 marca 2013 r. Stanowisko Rady Gminy Zielonki z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie opinii do przedłożonego opracowania koncepcji przestrzennej dróg w ramach prac nad projektem zmiany Planu Zagospodarowania Przestrzennego

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

JURA KRAKOWSKO - CZ STOCHOWSKA

JURA KRAKOWSKO - CZ STOCHOWSKA JURA KRAKOWSKO - CZ STOCHOWSKA W dniach 3-4.X.2007 roku młodzież z kl. II i III Gimnazjum w Stoczku Łukowskim pojechała na wycieczkę do Jury Krakowsko Częstochowskiej. Mimo iż wyruszyliśmy z małym opóźnieniem,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/62/15 RADY MIEJSKIEJ CHEŁMŻY. z dnia 29 października 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII/62/15 RADY MIEJSKIEJ CHEŁMŻY. z dnia 29 października 2015 r. UCHWAŁA NR VIII/62/15 RADY MIEJSKIEJ CHEŁMŻY z dnia 29 października 2015 r. w sprawie ustalenia wzoru informacji w sprawie podatku od nieruchomości oraz wzoru deklaracji na podatek od nieruchomości. Na

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 30 listopada 2013 r. Zarz d Dzielnicy Białoł ka m.st. Warszawy INTERPELACJA NR 436

Warszawa, 30 listopada 2013 r. Zarz d Dzielnicy Białoł ka m.st. Warszawy INTERPELACJA NR 436 Rada Dzielnicy Białoł ka m. st. Warszawy ul. Modli ska 197, pok. 123, 03-122 Warszawa, tel. (22) 51 03 110, fax (22) 676 69 14, bialoleka.wor@um.warszawa.pl, www.bialoleka.waw.pl radny dzielnicy Białoł

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY ZAMIENNY

PROJEKT BUDOWLANY ZAMIENNY PROJEKT BUDOWLANY ZAMIENNY TEMAT: ADRES: INWESTOR: BRANśA: Budowa lekkiej hali magazynowej, wiaty do przygotowania i pakowania odpadów opakowań suchych, ustawienie trzech kontenerów socjalnych oraz utwardzenie

Bardziej szczegółowo

tróżka Źródło: www.fotolia.pl

tróżka Źródło: www.fotolia.pl Ogród na tarasie Wiele bylin przeżywa właśnie pełnię swego rozkwitu, ale nie jest jeszcze za późno, aby dosadzić nowe efektowne rośliny i wzbogacić swój taras niezwykłymi aranżacjami. tróżka Źródło: www.fotolia.pl

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok 1. KONTAKT DO AUTORA/AUTORÓW PROPOZYCJI ZADANIA (OBOWIĄZKOWE) UWAGA: W PRZYPADKU NIEWYRAŻENIA ZGODY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Modernizacja i rozbudowa systemu kanalizacyjnego miasta Jaworzna faza I

Modernizacja i rozbudowa systemu kanalizacyjnego miasta Jaworzna faza I Miejskie Przedsi biorstwo Wodoci gów i Kanalizacji Sp. z o.o. Modernizacja i rozbudowa systemu kanalizacyjnego miasta Jaworzna faza I Jaworzno, 2010 Przedsięwzi wzięcie zlokalizowane jest w gminie Jaworzno

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA NA PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI

DEKLARACJA NA PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI 1.Numer Identyfikacji Podatkowej składającego deklarację... Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Miejskiej Krzywinia Nr XIII/73/2011 z dnia 21 listopada 2011r. DN 1 DEKLARACJA NA PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI 2.

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna dla przedsięwzięcia. Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym

Karta informacyjna dla przedsięwzięcia. Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym Karta informacyjna dla przedsięwzięcia Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym Zawartość karty informacyjnej Karta informacyjna przedsięwzięcia to dokument, składany

Bardziej szczegółowo

NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA

NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA KARTA SERWISOWA NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA Gratulujemy! Dokonali Pañstwo œwietnego wyboru: nowoczesne drewniane okna s¹ ekologiczne, a tak e optymalne pod wzglêdem ekonomicznym. Nale ¹ do najwa niejszych elementów

Bardziej szczegółowo

Regionalny Fundusz Gospodarczy S.A. oferuje na sprzedaż nieruchomość gruntową zabudowaną położoną w Łebie. (powiat lęborski, województwo pomorskie)

Regionalny Fundusz Gospodarczy S.A. oferuje na sprzedaż nieruchomość gruntową zabudowaną położoną w Łebie. (powiat lęborski, województwo pomorskie) Regionalny Fundusz Gospodarczy S.A. oferuje na sprzedaż nieruchomość gruntową zabudowaną położoną w Łebie (powiat lęborski, województwo pomorskie) Charakterystyka położenia Łeba jest jedną z najbardziej

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska Gminy Słubice na lata 2009-2012

Program Ochrony Środowiska Gminy Słubice na lata 2009-2012 Program Ochrony Środowiska Gminy Słubice na lata 2009-2012 2.2.1 Obszary Natura 2000 Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Miejskiej w Słubicach z dnia. Definicja Natura 2000 to europejski system ekologiczny

Bardziej szczegółowo

Magurski Park Narodowy

Magurski Park Narodowy Magurski Park Narodowy Lokalizacja punktów pomiarowych i wyniki badań. Na terenie Magurskiego Parku Narodowego zlokalizowano 3 punkty pomiarowe. Pomiary prowadzono od stycznia do grudnia 2005 roku. 32.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji przyrody w klasie IV (2 godziny lekcyjne) Temat: Las najwspanialszy dar natury lekcja powtórzeniowa

Scenariusz lekcji przyrody w klasie IV (2 godziny lekcyjne) Temat: Las najwspanialszy dar natury lekcja powtórzeniowa Joanna Wieczorek Maciej Wieczorek Scenariusz lekcji przyrody w klasie IV (2 godziny lekcyjne) Temat: Las najwspanialszy dar natury lekcja powtórzeniowa Cel główny lekcji: Utrwalenie wiadomości związanych

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej OPIS WYDARZENIA Kim jesteœmy? powsta³a w 2012 roku w Krakowie. W ramach dzia³alnoœci statutowej, Fundacja realizuje programy edukacyjne i aktywizuj¹ce, koncentruj¹ce siê na tematyce ekologicznej. Pomys³

Bardziej szczegółowo

a) Serwis BMW i MINI - Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech

a) Serwis BMW i MINI - Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech REGULAMIN USŁUGI DOOR TO DOOR Usługa realizowana jest przez Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech Smorawiński i Andrzej Smorawiński spółkę jawną z siedzibą w Poznaniu, ul. Obornicka 235,

Bardziej szczegółowo

w odniesieniu do Celu ogólnego 1: Rozwój sektora rybactwa na Pojezierzu Gostynińskim,

w odniesieniu do Celu ogólnego 1: Rozwój sektora rybactwa na Pojezierzu Gostynińskim, 5.3. Rodzaje operacji, które mogą uzyskać wsparcie w ramach wdrażania LROR W ramach realizacji LSROR wsparcie uzyskają różnorodne operacje, spełniające wymogi określone w PO Zrównoważony rozwój sektora

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY (SOO) 1. IDENTYFIKACJA OBSZARU

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY (SOO) 1. IDENTYFIKACJA OBSZARU FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie ulg w podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców na terenie Gminy Lubomierz Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH

OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH Teren budowy jest miejscem, gdzie występują liczne zagrożenia dla żywotności i stanu sanitarnego drzew i krzewów w postaci bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Rzeszów, dnia 15 października 2013 r. Poz. 3373 UCHWAŁA NR XXXIII/289/2013 RADY MIEJSKIEJ W MIELCU. z dnia 12 września 2013 r.

Rzeszów, dnia 15 października 2013 r. Poz. 3373 UCHWAŁA NR XXXIII/289/2013 RADY MIEJSKIEJ W MIELCU. z dnia 12 września 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Rzeszów, dnia 15 października 2013 r. Poz. 3373 UCHWAŁA NR XXXIII/289/2013 RADY MIEJSKIEJ W MIELCU z dnia 12 września 2013 r. w sprawie zmiany Miejscowego Planu

Bardziej szczegółowo

ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PPRZSTRZENNEGO GMINY KOŚCIAN

ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PPRZSTRZENNEGO GMINY KOŚCIAN ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PPRZSTRZENNEGO GMINY KOŚCIAN - tekst ujednolicony - CZĘŚĆ B KIERUNKI POLITYKA PRZESTRZENNA 2001 rok zmiana Studium 2008r. zmiana Studium luty 2010r.

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

LIFE+ Wisławarszawska.pl

LIFE+ Wisławarszawska.pl LIFE+ Wisławarszawska.pl RAPORT Z BADAŃ Projekt "Ochrona siedlisk kluczowych gatunków ptaków Doliny Środkowej Wisły w warunkach intensywnej presji aglomeracji warszawskiej" otrzymał dofinansowanie z instrumentu

Bardziej szczegółowo

Rodzinko poznaj nasz region

Rodzinko poznaj nasz region Rodzinko poznaj nasz region Będąc przejazdem lub na wakacjach w Górach Świętokrzyskich warto odwiedzić kieleckie rezerwaty przyrody nieożywionej, które nasza rodzina w składzie mama Aneta, tata-hubert

Bardziej szczegółowo

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Kazimierz Walasz Dol. Prądnika Januszowice Ochrona terenów cennych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Gorzów Wielkopolski, dnia 20 kwietnia 2012 r. Poz. 911 ROZPORZĄDZENIE NR 1/2012 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU w sprawie ustanowienia

Bardziej szczegółowo

Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne. mgr Katarzyna Zembaczyńska

Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne. mgr Katarzyna Zembaczyńska Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne mgr Katarzyna Zembaczyńska Wyniki inwentaryzacji fauny Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego Grupa liczba

Bardziej szczegółowo

1/20. Charakterystyka przestrzenna. Czarnków. Czarnków. Lokalizacja przystani na szlaku noteckim

1/20. Charakterystyka przestrzenna. Czarnków. Czarnków. Lokalizacja przystani na szlaku noteckim Charakterystyka przestrzenna teren o wysokich walorach przestrzenno przyrodniczych do uporz¹dkowania, rehabilitacji istniej¹ce obiekty na terenie gminnym wyznaczonym pod projektowan¹ przystañ do wyburzenia

Bardziej szczegółowo

ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ

ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ W samorządzie jest prowadzony dialog społeczny, samorząd wspiera organizowanie się mieszkańców by uczestniczyli w rozwiązywaniu problemów społeczności lokalnej Zadanie 2.:

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE NR 1/2007 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W GDAŃSKU

ROZPORZĄDZENIE NR 1/2007 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W GDAŃSKU ROZPORZĄDZENIE NR 1/2007 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W GDAŃSKU z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęć wód podziemnych CZARNY DWÓR oraz ZASPA w Gdańsku,

Bardziej szczegółowo

Mapa umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą Polski.

Mapa umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą Polski. Mapa umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą Polski. Uczeń: odczytuje z map informacje przedstawione za pomocą różnych metod kartograficznych Mapa i jej przeznaczenie Wybierając się

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Chillout w pracy. Nowatorska koncepcja

Chillout w pracy. Nowatorska koncepcja Chillout w pracy Wypoczęty pracownik to dobry pracownik. Ciężko z tym stwierdzeniem się nie zgodzić, ale czy możliwy jest relaks w pracy? Jak dzięki aranżacji biura sprawić frajdę pracownikom? W każdej

Bardziej szczegółowo

Druhno druŝynowa! Druhu druŝynowy!

Druhno druŝynowa! Druhu druŝynowy! Druhno druŝynowa! Druhu druŝynowy! Oddaję w Twoje ręce krótki poradnik, dotyczący zagadnień, związanych z bezpieczeństwem podczas wycieczek pieszych. Jest to podręczny zbiór zasad, obowiązujących podczas

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Gminy Mogilno na lata 2015-2025 - Konsultacje społeczne

Strategia Rozwoju Gminy Mogilno na lata 2015-2025 - Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Gminy Mogilno na lata 2015-2025 - Konsultacje społeczne Szanowni Państwo, w związku prowadzeniem prac nad opracowaniem Strategii Rozwoju Gminy Mogilno na lata 2015-2025, zwracamy się

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. dotyczące dostawy materiałów dydaktycznych audio i video

Zapytanie ofertowe. dotyczące dostawy materiałów dydaktycznych audio i video Zapytanie ofertowe dotyczące dostawy materiałów dydaktycznych audio i video w ramach Projektu Nr LGD-5/LPK/IUT/14/2014 pn. Centrum Edukacji Przyrodniczej i Kulturowej w zabytkowym dworku Kossaków w Kośminie

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa świętokrzyskiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa świętokrzyskiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa świętokrzyskiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE o wyniku postępowania

OGŁOSZENIE o wyniku postępowania w ie N.II.AP.0-9/0, dnia 9 września 00 r. OGŁOSZENIE o wyniku postępowania Dotyczy: postępowania o zamówienie publiczne w trybie przetargu nieograniczonego w dniu 07-09-00 r. na wykonanie robót geodezyjnych

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w województwie pomorskim

Gaz łupkowy w województwie pomorskim Gaz łupkowy w województwie pomorskim 1 Prezentacja wyników badania Samorządów, partnerów Samorządu Województwa Pomorskiego oraz koncesjonariuszy Charakterystyka grup 2 18% 82% Samorządy Partnerzy SWP n=63

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/94/2015 RADY MIEJSKIEJ W SĘDZISZOWIE. z dnia 27 listopada 2015 r.

UCHWAŁA NR XIV/94/2015 RADY MIEJSKIEJ W SĘDZISZOWIE. z dnia 27 listopada 2015 r. UCHWAŁA NR XIV/94/2015 RADY MIEJSKIEJ W SĘDZISZOWIE z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie określenia wzorów formularzy informacji i deklaracji na podatek leśny, rolny, od nieruchomości Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE DECYZJI O ŚRODOWISKOWYCH UWARUNKOWANIACH ZGODY NA REALIZACJĘ PRZEDSIĘWZIĘCIA*

WNIOSEK O WYDANIE DECYZJI O ŚRODOWISKOWYCH UWARUNKOWANIACH ZGODY NA REALIZACJĘ PRZEDSIĘWZIĘCIA* ... imię i nazwisko / nazwa inwestora...... adres Krzanowice, dnia... Burmistrz Miasta Krzanowice ul. 15 Grudnia 5 47-470 Krzanowice nr telefonu kontaktowego...... imię i nazwisko pełnomocnika (upoważnienie

Bardziej szczegółowo

OPINIA ORNITOLOGICZNO CHIROPTEROLOGICZNA DLA BUDYNKÓW SZPITALA POWIATOWEGO W ZAWIERCIU UL. MIODOWA 14

OPINIA ORNITOLOGICZNO CHIROPTEROLOGICZNA DLA BUDYNKÓW SZPITALA POWIATOWEGO W ZAWIERCIU UL. MIODOWA 14 OPINIA ORNITOLOGICZNO CHIROPTEROLOGICZNA DLA BUDYNKÓW SZPITALA POWIATOWEGO W ZAWIERCIU UL. MIODOWA 14 (dot. gnieżdżenia się ptaków i występowania nietoperzy oraz wymaganych kompensacji przyrodniczych w

Bardziej szczegółowo

Parki narodowe w Polsceoferta edukacyjna i turystyczna. Związek Pracodawców Polskich Parków Narodowych 17 kwietnia 2013, NFOŚiGW

Parki narodowe w Polsceoferta edukacyjna i turystyczna. Związek Pracodawców Polskich Parków Narodowych 17 kwietnia 2013, NFOŚiGW Parki narodowe w Polsceoferta edukacyjna i turystyczna Związek Pracodawców Polskich Parków Narodowych 17 kwietnia 2013, NFOŚiGW Pierwsze parki narodowe na terenie Polski zostały utworzone w okresie międzywojennym.

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo