Przewodnik miejskiego ekologa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przewodnik miejskiego ekologa"

Transkrypt

1 Polski Klub Ekologiczny Przewodnik miejskiego ekologa dr Dominika Sułkowska Publikacja współfinansowana jest ze środków otrzymanych przez Polski Klub Ekologiczny od Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach rządowego programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na realizację projektu Młodzieżowi animatorzy zrównoważonego rozwoju. Kraków 2008 ISBN: Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 1 20/10/08 11:56:53

2 Spis treści 1. Klimat miasta 6 Efekt cieplarniany 6 Co nęka nasze miasto? 7 Ciekawostki 12 Przykładowe ćwiczenie praktyczne Oazy zieleni w mieście 16 Jak chronić przyrodę w mieście? 16 Kraków dużo cennej przyrody w dużym mieście 16 Bioróżnorodność, czyli w zróżnicowaniu siła 19 Symbol w Krakowie, czyli bocian biały w mieście 20 Dlaczego tak trudno dbać o przyrodę w mieście? 20 Zielono mi, czyli oazy zieleni w Krakowie 21 Ciekawostki 22 Przykładowe ćwiczenie praktyczne Niebieskie złoto, czyli woda w mieście 24 Dlaczego woda jest taka cenna? Paradoks wody i diamentu 24 Brudna woda, czyli ścieki 27 Ile jest czystej wody w Polsce? 28 Czy brudną wodę można umyć? 28 Skąd mamy wodę w kranie? 29 Gdzie oczyszcza się wodę w Krakowie? 30 Ciekawostki 30 Przykładowe ćwiczenie praktyczne Odpady 34 Składowanie 35 Kompostownie 35 Spalarnie 36 Recykling 37 Ciekawostki 43 Ćwiczenia praktyczne Jasne miasto, czyli energia 47 Skąd mamy ciepłe kaloryfery i światło? 47 Idzie nowe, czyli energie odnawialne w Polsce 49 Ciekawostki 50 Przykładowe ćwiczenie praktyczne Jak założyć koło w szkole? Biblioteka Młodzieżowego Eko Lidera 55 3 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 3 20/10/08 11:56:54

3 Wstęp Szanowni Czytelnicy, zainteresowani i pragnący zainteresować się ekologią z Krakowa i okolic, a także i z innych miast. Zapraszam Was do zapoznania się z wyjątkową książeczką mówiącą nam jak zostać ekologiem w aglomeracji krakowskiej. Okazuje się, że to zupełnie proste i nasze codzienne czynności, a zwłaszcza zmiana pewnych przyzwyczajeń, mogą się przyczynić do zachowania dziedzictwa przyrodniczego Miasta Krakowa i jego okolic. Ale czy tylko Krakowa? To samo możemy robić w innych wielkich aglomeracjach i dzięki tym drobnym kroczkom staniemy się prawdziwymi ekologami, ponieważ nasze zachowanie ogranicza dewastację ziemi. Pomimo że działania proponowane w książce wydają się drobne i nic nieznaczące, powielone przez ilość mieszkańców mają ogromny wpływ na nasze środowisko również w mieście. Publikacja zawiera informacje dotyczące zasobów przyrodniczych i wodnych Miasta Krakowa, informuje skąd czerpiemy energię i co konkretnie robić z odpadami. Zawiera bardzo interesujące ćwiczenia praktyczne, pomagające zrozumieć pewne procesy. Wierzę, że lektura sprawi Wam przyjemność, wskazówki w niej zawarte zastosujecie w praktyce z pożytkiem dla środowiska, w którym żyjecie. Maria Staniszewska Prezes Polskiego Klubu Ekologicznego 5 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 5 20/10/08 11:56:54

4 1. Klimat miasta Efekt cieplarniany Najprościej rzecz ujmując: promieniowanie słoneczne (bliski ultrafiolet oraz światło widzialne) dociera do najniższych warstw atmosfery i do powierzchni Ziemi, gdzie jest częściowo od niej odbij ane, a częściowo pochłaniane, ogrzewając jej powierzchnię; energia promieniowania słonecznego jest zamieniana w energię cieplną; ziemia się ogrzewa, bo emitowane przez nią promieniowanie podczerwone jest zatrzymywane przez warstwę gazów cieplarnianych, tworzących coś w rodzaju koca okrywającego Ziemię. Rysunek 1. Efekt cieplarniany. To zjawisko nazywane jest efektem cieplarnianym. Bez efektu cieplarnianego temperatura na Ziemi byłaby o 33 o C niższa niż średnia globalna (15 o C) i nie byłby wówczas możliwy rozwój życia w obecnej formie. Główni sprawcy efektu cieplarnianego gazy cieplarniane: para wodna (odpowiada ona za około 60% efektu cieplarnianego), ale ma alibi: zakłada się, że globalna zawartość pary wodnej w atmosferze nie zmieniła się zbytnio w ciągu ostatnich stuleci; dwutlenek węgla jest winny zawartość w powietrzu CO 2 (odpowiedzialnego za około 20% efektu cieplarnianego) znacznie wzrosła: z 280 do 370 ppm w porównaniu z epoką przedprzemysłową; podtlenek azotu, metan, ozon, freony i inne są winni w mniejszym stopniu niż CO 2, jednak osiągają coraz większe globalne stężenie w powietrzu. 6 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 6 20/10/08 11:56:54

5 Tabela 1. Udział gazów cieplarnianych w efekcie cieplarnianym. GAZY CIEPLARNIANE CO 2 N 2 O CH 4 freony O 3 czas życia (lata) kilkaset lat 0,3 udział w efekcie cieplarnianym (%) z wyłączeniem pary wodnej Skąd biorą się gazy cieplarniane? Pochodzą ze źródeł naturalnych, na które nie mamy wpływu, lecz również powstają w wyniku działalności człowieka. Jak człowiek przyczynia się do efektu cieplarnianego: uprzemysłowienie (działające fabryki, elektrownie) wzmożony ruch samochodowy i lotniczy rolnictwo (uprawy i hodowle zwierząt) miejskie wyspy ciepła (podwyższone temperatury spowodowane np. ogrzewaniem pomieszczeń) Emitowanie dużych ilości gazów cieplarnianych zwiększa ich zawartość w atmosferze, co z kolei wzmaga intensywność efektu cieplarnianego. Coraz więcej ciepła jest uwięzione w atmosferze. Skutkiem tego może być wzrost temperatury atmosfery i w rezultacie globalna zmiana klimatu na Ziemi. Duże metropolie w sposób szczególny przyczyniają się do ocieplenia klimatu, co spowodowane jest skumulowaniem niekorzystnych czynników (np. wzmożonym ruchem komunikacyjnym, zwiększonym uprzemysłowieniem tych terenów, małą ilością terenów zielonych). Co nęka nasze miasto? 1. Smog w Krakowie Niebezpieczny poziom zanieczyszczeń powietrza. Normy tzw. pyłu zawieszonego w Krakowie przekroczone są czterokrotnie. Dzieci, alergicy i astmatycy nie powinni wychodzić z domu tak mogą brzmieć komunikaty w czasie alarmu smogowego. 7 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 7 20/10/08 11:56:54

6 SMOK czy SMOG? Dwa typy smogów Nazwa pochodzi od angielskiego: smoke dym i fog mgła. SMOG jest zjawiskiem występującym w wielkich metropoliach i na terenach uprzemysłowionych. Powstaje w wyniku niekorzystnych naturalnych zjawisk atmosferycznych (inwersja, czyli wzrost temperatury wraz z wysokością) i zanieczyszczeń powietrza spowodowanych działalnością człowieka. W praktyce w Krakowie możemy mówić o wiszącej czapie nad miastem (mgła z nieprzyjemnym zanieczyszczonym powietrzem). Tabela 2. Rodzaje smogów. Cechy skład gdzie? Smog londyński (kwaśny) tlenek siarki (IV), tlenki azotu, tlenki węgla, sadza oraz trudno opadające pyły umiarkowana strefa klimatyczna Smog Los Angeles (fotochemiczny) tlenki węgla, tlenki azotu, węglowodory związki te ulegają późniejszym reakcjom fotochemicznym, w wyniku których powstają: PAN (azotan nadtlenku acetylu), aldehydy oraz ozon strefy subtropikalne kiedy? od listopada do stycznia miesiące letnie maksymalne stężenia działanie na człowieka rano i wieczorem podrażnienie narządów oddychania w południe podrażnienie śluzówki oczu Trochę Londynu w Krakowie, czyli dlaczego nasze miasto sprzyja powstawaniu smogu typu londyńskiego: ukształtowanie terenu (Kraków leży w niecce), pyły, gazy i pary emitowane przez zakłady przemysłowe i energetyczne, duże nasilenie ruchu samochodowego i lotniczego (emisja zanieczyszczeń), 8 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 8 20/10/08 11:56:54

7 niska emisja z domowych kotłowni (np. pieców węglowych), zanieczyszczenia komunalne (z gospodarstw domowych, oczyszczalni ścieków, wysypisk śmieci), bezwietrzna, bezdeszczowa pogoda i nękające mgły. Co się zmienia? Na szczęście obserwuje się poprawę jakości powietrza w Krakowie spowodowaną: zamknięciem dużej ilości zakładów przemysłowych i usługowych znajdujących się w centrum Krakowa lub modernizacją ich instalacji (zakładaniem filtrów), odejściem od ogrzewania piecami w mieszkaniach. Niestety, mamy cały czas problem ze wzmożonym ruchem samochodowym nękającym wciąż samo centrum Krakowa (brak obwodnicy). Jak sprawdzić, czy mamy smog, czy nie? Każdego dnia i o każdej godzinie można na stronach internetowych Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska sprawdzać stan zanieczyszczenia powietrza monitorowany przez 10 automatycznych stacji. W stacjach prowadzone są ciągłe pomiary (z informacją o przekroczeniach norm) takich zanieczyszczeń jak: dwutlenek siarki, tlenek azotu, dwutlenek azotu, tlenki węgla, ozon, pył zawieszony, benzen. Jeżeli pomiary wskazują na przekroczenie dopuszczalnych norm, mamy smog. 2. Kwaśne deszcze Czy kwaśny deszcz jest kwaśny? Powstaje w wyniku łączenia się kropel wody z gazowymi zanieczyszczeniami powietrza. Główną rolę odgrywają tutaj tlenek siarki (IV) (ok. 70%) i tlenki azotu (ok. 30%) oraz ich produkty reakcji w atmosferze: rozcieńczone roztwory kwasów siarki, głównie kwasu siarkowego (IV), oraz najbardziej szkodliwego kwasu siarkowego (VI), a także kwasu azotowego (V). kwaśny deszcz < ph 5,6 9 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 9 20/10/08 11:56:54

8 Kwaśność kwaśnego deszczu zależy od ilości obecnych w nich jonów wodorowych (ph), a zatem od ilości szkodliwych substancji w powietrzu (kwasów utworzonych w wyniku reakcji SO 2 i NO x z wodą). Naturalny odczyn wody deszczowej nie jest obojętny (ph 7) i ma wartość równą ph 5,6. Co wynika z faktu obecności w powietrzu dwutlenku węgla tworzącego z wodą kwas węglowy. W Polsce średnie roczne wartości ph opadów wynoszą od 4,26 na Śnieżce do 4,6 w Suwałkach. Najwyższy poziom zakwaszenia opadów występuje w rejonie sudeckim, gdzie sporadycznie rejestrowano opady o wartości ph poniżej 3,0. Skutki: choroby układu oddechowego (astma, bronchit), obumieranie drzew szczególnie iglastych (Karkonosze i Góry Izerskie), korozja konstrukcji metalowych (np. mostów, budynków, samochodów), niszczenie zabytków (wykonanych z piaskowca, wapienia i marmuru), wzrost zasolenia gleby (powodujący uwolnienie metali ciężkich i wypłukiwanie substancji odżywczych), zakwaszenie wód (obumieranie fauny i flory zbiorników wodnych). W Krakowie kwaśne deszcze rozpuszczają wiele cennych zabytków. Rzeźby 12 apostołów przed kościołem Świętych Piotra i Pawła zostały tak bardzo zniszczone, że wykonano kopie, które musiały zastąpić oryginały. Rysunek 2. Martwy las w Karkonoszach. Rysunek 3. Rzeźby z piaskowca zniszczone przez kwaśne deszcze. 10 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 10 20/10/08 11:56:54

9 Jak walczyć z kwaśnymi deszczami? Trzeba likwidować ich przyczyny powstawania poprzez: budowanie instalacji wyłapujących tlenki siarki i azotu ze spalin emitowanych do atmosfery, rezygnację z paliw o znacznym stopniu zasiarczenia (zasiarczenie zależy przede wszystkim od rodzaju i warunków powstawania paliwa możliwość procesów odsiarczania), odsiarczanie zarówno paliw, jak i spalin (ulepsza się konstrukcje silników spalinowych, wprowadzanie benzyny bezołowiowej i katalizatorów, ograniczanie ruchu samochodowego w centrum miast. 3. Miasto wyspa ciepła Czy nie wydaje ci się czasami, że w centrum Krakowa jest cieplej niż np. na osiedlach lub poza miastem? Nie jest to tylko twoje wrażenie, lecz zjawisko zwane miejską wyspą ciepła (MWC). Dlaczego się tak dzieje? Miasto to zbiorowisko betonu, cegły, asfaltu, kamienia i szkła. Rodzaj powierzchni (pokrycia terenu) wpływa w zasadniczy sposób na temperaturę powietrza. Rysunek 4. Miejska wyspa ciepła. 11 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 11 20/10/08 11:56:54

10 Wskutek ogrzewania domów zimą, działania klimatyzacji latem, procesów produkcyjnych w zakładach przemysłowych, intensywnego ruchu ulicznego i obecności innych źródeł ciepła miasto dostarcza dużych ilości sztucznego ciepła. Ponadto większość powierzchni miejskich pochłania więcej promieniowania słonecznego niż powierzchnie naturalne. Mówi się, że ALBEDO (część całkowitego promieniowania słonecznego, która ulega odbiciu) miasta jest niskie. Liczne badania w wielu miastach świata wykazały, że na terenie miejskim notowane temperatury są wyższe w porównaniu z terenami pozamiejskimi, średnio o 0,5 do 0,8 C, a w zimie nawet 1,1 do 1,6 C. Skutki ciepła w mieście Przegrzewamy się w lecie, co nie jest korzystne dla naszego zdrowia. Zdrowe miasto to zielone miasto. Im więcej powierzchni zielonych, tym chłodniej (trawniki, parki, skwery, drzewa pochłaniają część wytworzonego ciepła). Woda też ochładza miasto (sadzawki, stawy, fontanny). Ciekawostki Deszcz o rekordowo niskim ph (2,4) spadł w 1974 r. w Szkocji. Był on kwaśniejszy od soku cytrynowego, brrrr! W czasie jednego wybuchu wulkanu do atmosfery dostaje się około 4 mln ton popiołu i około 2 mln ton SO 2 (łącznie na świecie znanych jest ok. 900 czynnych wulkanów, z których wiele znajduje się pod wodą). W strefach o szczególnym zanieczyszczeniu powietrza nie występują porosty nadrzewne, które są zbyt wrażliwe na kwaśne deszcze. Stanowią więc dobry wskaźnik zanieczyszczenia powietrza. 12 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 12 20/10/08 11:56:54

11 Przykładowe ćwiczenie praktyczne 1. Quiz dla was Podzielcie się na grupy i rozwiążcie test. Po zakończeniu sprawdźcie prawidłowe wyniki. Która drużyna wygrała? 1. Który z czynników nie ma wpływu na kształtowanie klimatu miasta? a) zanieczyszczenie powietrza b) albedo c) rodzaj gleby, na której miasto zostało zbudowane d) spalanie paliw kopalnych 2. Intensywność miejskiej wyspy ciepła... a)... nie ulega zmianie w ciągu roku. b)... jest wyższa zimą niż latem. c)... jest wyższa latem niż zimą. d)... jest najwyższa jesienią. 3. Który z poniższych obszarów nie przyczynia się do powstawania miejskiej wyspy ciepła? a) osiedla podmiejskie b) tereny fabryk c) tereny elektrowni d) centrum miasta 13 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 13 20/10/08 11:56:54

12 3. Wskaż nieprawdziwe zdanie. Występowanie miejskiej wyspy ciepła wpływa na kształtowanie się klimatu miasta. a) Okres wegetacyjny jest dłuższy. b) Sumy opadów są wyższe. c) Występuje więcej dni gorących niż na obszarach pozamiejskich. d) Występuje mniej chmur kłębiastych (cumulus). 5. Wskaż nieprawdziwe zdanie. Zanieczyszczenie powietrza... a)... zmniejsza przezroczystość powietrza. b)... powoduje zmiany w składzie powietrza. c)... wykazuje największą koncentrację w porze wieczornej. d)... redukuje ilość promieniowania słonecznego docierającego do powierzchni ziemi. 6. Co pomaga w zmniejszeniu negatywnego wpływu klimatu miasta? a) przeprowadzenie się do centrum miasta b) wzrost powierzchni parków i trawników w mieście c) więcej elektrowni w mieście d) wyższe budynki Podyskutujcie nad odpowiedziami. Odpowiedzi: 1 C, 2 B, 3 D, 4 A, 5 C, 6 B. 14 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 14 20/10/08 11:56:54

13 2. Szukanie skutków kwaśnych deszczy Wybierzcie się na wycieczkę do centrum Krakowa i zaobserwujcie: zniszczenia powstałe na budynkach, murach, zabytkach (naloty, ubytki, zmiany koloru, pęknięcia) oraz korozję metalowych części konstrukcji. Udokumentujcie i opiszcie wasze spostrzeżenia. Po powrocie przedyskutujcie zaobserwowane skutki kwaśnych deszczy. 3. Kwasowość Uszereguj wraz ze wzrostem kwasowości: sok z cytryny, pomidor, krew, wapień, soda spożywcza, kwas w baterii, mleko, kawa, roztwór środków piorących, woda destylowana. 4. Wycieczka celem szukania źródeł zanieczyszczenie powietrza Zaznaczcie na mapie Krakowa duże zakłady przemysłowe i najruchliwsze punkty komunikacyjne Krakowa celem wybrania paru punktów obserwacyjnych. Przygotujcie kubki po jogurcie i zamocujcie taśmę klejącą na kubku w taki sposób, by strona z klejem znajdowała się na górze. Umieśćcie kilka tak przygotowanych kubków w wyznaczonych przez was miejscach (punktów obserwacyjnych). Aby uniknąć zabrudzenia pyłem podnoszonym przez wiatr z ziemi w najbliższym otoczeniu, umieśćcie kubki (o ile jest to możliwe) 1 m nad ziemią. Po pewnym czasie (bezdeszczowej pogody) zbierzcie kubki i zbadajcie pył zgromadzony na taśmie klejącej pod względem ilości i rozmiaru ziaren (pomocna może być lupa). W wybranych punktach obserwacyjnych zgromadźcie dodatkowe dowody poprzez obserwację nalotów na elewacji budynków, pyłu na roślinach rosnących w pobliżu. Po przeprowadzeniu doświadczenia zbierzcie informacje i wyciągnij cie wnioski o stopniu zanieczyszczenia wybranych miejsc Krakowa (przyczynach ich powstawania, rodzajach, metodach przeciwdziałania). 5. Zastanówcie się Jak zanieczyszczenie środowiska wpływa na nasze zdrowie? Jakie choroby możemy nazywać cywilizacyjnymi? Jakim chorobom sprzyja życie w mieście? 15 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 15 20/10/08 11:56:54

14 2. Oazy zieleni w mieście Jak chronić przyrodę w mieście? Formy ochrony przyrody wymyślone, by móc formalnie chronić: różnorodność biologiczną, dziedzictwo geologiczne, ciągłość istnienia gatunków i stabilność ekosystemów. Dzięki ich istnieniu uczymy się, jak postępować wobec przyrody oraz jak przywracać ją do stanu właściwego. W Polsce spotykamy się z następującymi formami ochrony przyrody: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, obszary Natura 2000, pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne przyrody nieożywionej, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów. Myśląc o ochronie przyrody wyobrażamy sobie dziewiczą naturę: las, jezioro, latające bociany, cisza i spokój. Dookoła brak cywilizacji. Jednak czy tak jest naprawdę? Czy tylko w takich miejscach mamy do czynienia z rozmaitymi cennymi przyrodniczo miejscami? Kraków dużo cennej przyrody w dużym mieście 1. Park krajobrazowy Rysunek 5. Przykładowa tablica parku krajobrazowego. Park krajobrazowy to obszar objęty ochroną prawną ze względu na wyjątkowe wartości jego środowiska przyrodniczego lub wysokie walory estetyczno-widokowe, kulturowe, historyczne lub turystyczne. 16 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 16 20/10/08 11:56:55

15 Na terenie Krakowa położone są niewielkie obszary wchodzące w skład Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych. Są to fragmenty parków: Bielańsko-Tynieckiego, Tenczyńskiego oraz Dolinek Krakowskich, a także ich otuliny. 2. Rezerwat przyrody Rysunek 6. Przykładowa tablica rezerwatu przyrody. Rezerwat przyrody to obszar objęty prawną ochroną dla zachowania ekosystemów naturalnych lub półnaturalnych mających istotną wartość ze względów naukowych, przyrodniczych, kulturowych lub krajobrazowych. Wyróżnia się rezerwaty: ścisłe (wykluczenie jakiejkolwiek ingerencji człowieka) i częściowe (dopuszczone pewne zabiegi gospodarcze). W Krakowie istnieje 5 rezerwatów przyrody: Bielańskie Skałki, Bonarka, Panieńskie Skały, Skałki Przegorzalskie, Skołczanka. Łącznie zajmują one około 48,6 ha, co stanowi 0,14% powierzchni miasta. 3. Użytek ekologiczny To forma ochrony przyrody polegająca na zabezpieczeniu fragmentu ekosystemu mającego znaczenie dla zachowania unikatowych zasobów genowych i siedlisk, np.: naturalnych zbiorników wodnych, śródpolnych i śródleśnych oczek wodnych, kęp drzew i krzewów, bagien, torfowisk, wydm itp. Na terenie Krakowa i gminy Zabierzów użytkami ekologicznymi są: uroczysko w Rząsce utworzone ze względu na ochronę fiołka bagiennego gatunku wpisanego do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin w kategorii zagrożony wyginięciem. Jest to jedno z dwóch stanowisk tej rośliny w Polsce; Łąki Nowohuckie położone w sąsiedztwie Placu Centralnego; zajmują powierzchnię około 57 ha. Użytek został utworzony w celu ochrony półnaturalnych zbiorowisk roślinnych (łąk podmokłych) w dolinie Wisły z całym ich bogactwem gatunkowym. 17 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 17 20/10/08 11:56:55

16 4. Pomniki przyrody Rysunek 7. Oznakowanie pomnika przyrody. Pomnik przyrody to objęty ochroną prawną twór przyrody żywej (np. drzewo) lub nieożywionej (np. głaz) bądź ich zespoły, charakteryzujące się niepowtarzalnymi wartościami naukowymi, krajobrazowymi, historyczno-pamiątkowymi, kulturowymi lub estetycznymi. Kraków posiada 203 pomniki przyrody, z czego 201 to drzewa. Ponadto pomnikami przyrody są: Źródło świętojańskie w Tyńcu oraz głaz narzutowy przy ulicy Spółdzielców. 5. Krajowa Sieć Ekologiczna ECONET POLSKA Jest to systemem obszarów węzłowych, najlepiej zachowanych pod względem przyrodniczym i reprezentatywnych dla różnych regionów przyrodniczych kraju. Obszary te powiązane są ze sobą korytarzami ekologicznymi, które zapewniają ciągłość więzi przyrodniczych w obrębie tego systemu. Projekt polskiej sieci ekologicznej jest częścią składową sieci europejskiej. 18 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 18 20/10/08 11:56:55

17 W okolicach Krakowa do sieci ECONET POLSKA zaliczamy: Obszar Krakowski i Obszar Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Ponadto część obszaru miasta usytuowana jest w zasięgu korytarza ekologicznego rzeki Wisły. Korytarz ten ma znaczenie międzynarodowe. 6. Program Corine Biotopes Program unij ny CORINE (Coordination of Information on the Environment) jest systemem informacji przyrodniczej nadzorowanym przez Europejską Agencję Środowiskową. Celem projektu jest m.in. określenie kierunku polityki ochrony przyrody oraz jej wdrażanie. W Krakowie znajduje się jedna z ostoi CORINE ostoja Bielany-Tyniec. Jest to ostoja przyrodnicza Jury Krakowsko-Częstochowskiej o znaczeniu europejskim. Bioróżnorodność, czyli w zróżnicowaniu siła W Krakowie znajduje się wiele miejsc o cennych walorach przyrodniczych. Niektóre z nich mają duże znaczenie w ochronie różnorodności biotycznej np.: Zalew Bagry, Kopiec Krakusa, Kamieniołom Tyniec, Dolina Dłubni, Łąki Łęgowe nad Wisłą (pomiędzy Salwatorem a Przegorzałami), Fort Mydlniki i wiele innych. Wśród najwartościowszych terenów pod względem przyrodniczym możemy wyróżnić: zbiorowiska muraw i zarośli kserotermicznych, które można spotkać na wapiennych wzgórzach głównie w zachodniej części miasta. Z najlepiej zbadanych i wartościowych miejsc można wymienić: Kamieniołom Bodzów, Kamieniołom Tyniec, Skałki Przegorzalskie, Bielańskie Skałki, Skały Twardowskiego, Skołczankę i Krzemionki. Występują tu cenne gatunki flory (dziewięćsiła bezłodygowego, sasanki łąkowej, pierwiosnki lekarskiej) i fauny (krytycznie zagrożony gatunek motyla skalnik driada). Tereny te są również wartościowe krajobrazowo; tereny wodne i podmokłe związane z Wisłą i jej największymi dopływami: Rudawą, Białuchą (Prądnik), Dłubnią, Potokiem Kościelnickim i Wilgą. Rzeki te tworzą cenne zbiorowiska roślinne (np. Łąki Nowohuckie, łąki w Kostrzu). Ważne są również lasy łęgowe (np. pomiędzy Przegorzałami a Salwatorem, Las w Łęgu i Lasek Mogilski). 19 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 19 20/10/08 11:56:55

18 Symbol w Krakowie, czyli bocian biały w mieście Wydaje się to niesamowite, ale również w Krakowie znajdują się gniazda naszego bociana białego. Szacuje się, że jest ich około 20, zlokalizowanych głównie w zachodniej części miasta (tu występuje stosunkowo dużo terenów podmokłych). W mieście bociany wybierają na gniazda najczęściej drzewa, rzadziej słupy energetyczne i dachy budynków. Dlaczego tak trudno dbać o przyrodę w mieście? Rozrost miast niesie za sobą niestety zgubne konsekwencje dla przyrody: osuszanie terenów podmokłych, zabieranie terenów zielonych pod budowę budynków, ulic, niebezpieczne linie energetyczne, regulacja rzek, hałas, zaludnienie, zanieczyszczenie powietrza (smog, kwaśne deszcze), nasilenie ruchu samochodowego, zaśmiecenie miast. To niektóre z wielu problemów terenów wielkomiejskich. 20 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 20 20/10/08 11:56:55

19 Zielono mi, czyli oazy zieleni w Krakowie Gdzie w Krakowie można schować się przed zgiełkiem ulic? Planty. Jeden z większych parków miejskich (powierzchnia 21 ha, obwód 4 km). Tworzy je 8 ogrodów: Wawel, Gródek, Stradom, Florianka, Pałac Sztuki, Uniwersytet, Dworzec, Barbakan. Błonia. Miejsce szczególnie ważne dla Polaków, gdyż stąd właśnie zwracał się do rodaków papież Jan Paweł II. Błonia to 48-hektarowa łąka, która przyciąga spacerowiczów, biegaczy, rowerzystów, ale przede wszystkim jest miejscem organizowania imprez masowych, festiwali oraz festynów. Park Jordana. Jeden z najbardziej urokliwych parków w Krakowie. Można tu odpocząć i spędzić czas aktywnie, np. na grze w koszykówkę, ewolucjach na rolkach, a w zimie zjeżdżając na sankach z parkowej górki. Lasek Wolski. To teren bardzo urozmaicony, bogaty we wzniesienia utworzone z jurajskich skałek wapiennych. Powierzchnię pokrywa zróżnicowany drzewostan. Sieć ścieżek spacerowych i rowerowych gwarantuje dobry, aktywny wypoczynek. Ogród Botaniczny Uniwersytetu Jagiellońskiego. Park ten powstał w XVIII wieku i jest najstarszym tego typu miejscem w Polsce. Obecnie zajmuje 9,8 ha powierzchni. Można tu podziwiać największą i najstarszą kolekcję storczyków w Polsce (500 gatunków i odmian), rośliny mięsożerne, palmy, kaktusy, rośliny rosnące na pniach i konarach drzew i wiele różnych innych przepięknych gatunków roślin. Zakrzówek i Skałki Twardowskiego. Kiedyś zbudowane tutaj umocnienia oraz koszary tworzyły twierdzę Krakowa. Znajdujący się tu zalew powstał po zalaniu starego kamieniołomu wapienia w Krzemionkach Zakrzowskich. Występują tu liczne jaskinie z najbardziej znaną Twardowskiego. Ze skał górujących nad Zakrzówkiem rozciąga się piękna panorama Krakowa. Jak na dłoni widać Wzgórze Wawelskie, kościół Na Skałce i wiele innych zabytków. Na brzegu zalewu znajduje się baza nurkowa. 21 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 21 20/10/08 11:56:55

20 Rysunek 8. Kopiec Kościuszki. Krakowskie kopce. Jest ich cztery i pod tym względem miasto jest polskim rekordzistą. Najstarsze to kopiec Krakusa i kopiec Wandy, młodszy i najbardziej popularny kopiec Tadeusza Kościuszki oraz najmłodszy i największy kopiec Józefa Piłsudskiego. W parku otaczającym pałac w Łobzowie był kiedyś piąty krakowski kopiec Esterki. Wszystkie otoczone są zielenią i zapewniają przepiękny widok na panoramę miasta. Inne parki: park im. Ludwika Decjusza (Wola Justowska), Anny i Erazma Jerzmanowskich (Prokocim), Wojciecha Bednarskiego (Podgórze), Lotników Polskich (Czyżyny) i pozostałe parki to miejsca, gdzie można poczuć zieloną część naszego miasta. Ciekawostki Od niedawna w Krakowie wprowadza się na ulicach przepiękne dekoracyjne drzewo o niecodziennej nazwie: paulownia omszona (Paulownia tomentosa) z rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae). Drzewo to pochodzi z Chin, ale przyjęło się również w cieplejszych obszarach Europy Środkowej. Zalew Zakrzówek udostępniony jest do nurkowania. Podwodne atrakcje spoczywają na głębokości 7-21 metrów i obejmują m.in. dużego fiata, autobus marki Ikarus, ciężarówkę marki Star, łodzie. Pod wodą znajduje się także granitowa tablica upamiętniająca Karola Wojtyłę, który pracował na terenie kamieniołomu podczas II wojny światowej. Przykładowe ćwiczenie praktyczne 1. Wyprawa do parku miejskiego Zapoznajcie się z przepisami obowiązującymi na terenie parku. Odszukajcie śladów działalności człowieka (pozytywnych i negatywnych). Przeprowadźcie wywiad z osobami przebywającymi w parku: Dlaczego pan przyszedł do parku? 22 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 22 20/10/08 11:56:55

21 2. Szukanie pomników przyrody Znajdźcie listę i mapę pomników przyrody na terenie Krakowa. Podzielcie się na grupy i wyznaczcie sobie teren do poszukiwań pomników przyrody. Zidentyfikujcie pomniki przyrody (opis pomnika przyrody, jego stanu, oznakowania, form zabezpieczeń). Wymieńcie poglądy na temat sposobów ochrony pomników przyrody w mieście. Czy jest to działanie wystarczające? 3. Wycieczka do Ogrodu Botanicznego Wyprawa w poszukiwaniu 3N, czyli najpiękniejszych, najcenniejszych i najciekawszych gatunków roślin. Dyskusja po wycieczce: Jaką rolę pełnią ogrody botaniczne? 4. Na tropie osiedlowej zieleni Przygotujcie dokumentację fotograficzną terenów zielonych w pobliżu waszego miejsca zamieszkania (opis cennych miejsc, opis ciekawych gatunków fauny i flory). Czy ten teren objęty jest formami ochronnymi? Zaproponujcie zmiany, jeśli uznacie, że powinny być wprowadzone. 5. Dyskusja Czy da się zachować zasady zrównoważonego rozwoju w aspekcie wchodzenia miast na tereny zielone? Czy i jak my możemy dbać o zieleń w Krakowie? 23 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 23 20/10/08 11:56:55

22 3. Niebieskie złoto, czyli woda w mieście Potrzebujemy coraz więcej wody, tymczasem będzie jej coraz mniej i mniej. Nie wystarczają niestety nowoczesne technologie pozyskiwania i oczyszczania niebieskiego złota, musimy na nowo nauczyć się korzystać z wody. Wiemy, że woda jest niezbędna do życia biologicznego na Ziemi. Człowiek bez wody może wytrzymać zaledwie kilka dni! Również większość gałęzi przemysłu nie może obejść się bez tego cennego dobra. Dlatego też mamy problem, bo nasz kraj znajduje się w grupie państw o bardzo małych zasobach wody, co wynika z warunków klimatycznych i hydrogeologicznych. Praktycznie oznacza to, że w Polsce przypada 1/3 ilości wody dostępnej dla mieszkańca Europy Zachodniej. Biorąc pod uwagę ilość zasobów wodnych, nasz kraj ma zbliżone warunki do Egiptu! Dlaczego woda jest taka cenna? Paradoks wody i diamentu Dlaczego woda, która jest niezbędna do życia, jest tania, podczas gdy diamenty są bardzo drogie, choć można się bez nich obejść? Pytanie takie postawił sobie już Arystoteles? Czy wiesz, jak można to wytłumaczyć? Paradoks ten nie znalazł satysfakcjonującego rozwiązania przez ponad dwa tysiące lat. Dopiero w XIX w. analiza ekonomiczna pozwoliła na wyjaśnienie tej pozornej sprzeczności. 24 Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 24 20/10/08 11:56:55

23 Tabela 3. Wartość wody i diamentów. Jednostka dobra Woda Diamenty Przykład: Kolejne jednostki wody oraz diamentów przedstawiają następujące wartości użytkowe dla konsumenta. Pierwsza jednostka wody prezentuje wyższą wartość użytkową od pierwszej jednostki diamentów, ponieważ człowiek, który jest skrajnie spragniony i skrajnie pozbawiony diamentów, zawsze z dwojga tych dóbr wybierze wodę, ponieważ zaspokaja ona ważniejszą z jego potrzeb. Jeżeli konsument funkcjonuje w warunkach obfitości wody, wówczas będzie ją konsumował w dużych ilościach. Załóżmy, że konsumuje on 7 jednostek. W wyniku gry rynkowej cena wody (a więc jej wartość wymienna) zostanie ustalona na poziomie wartości użytkowej ostatniej konsumowanej jednostki, a więc wyniesie 2. Jeżeli diamenty są rzadkością w otoczeniu konsumenta, wówczas będzie on konsumował jedynie minimalną ich ilość lub nie będzie ich konsumował wcale. Pierwsza jednostka diamentów będzie dla konsumenta przedstawiała wartość 30. Jeżeli nie konsumował do tej pory żadnej jednostki diamentów, wówczas gra rynkowa ustali cenę tego dobra na poziomie Przewodnik miejskiego ekologa_04.indd 25 20/10/08 11:56:55

ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO

ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO ZASADY EKOLOGICZNE: Co zrobić żeby odpadów było jak najmniej? 1. Nie produkuj nowych odpadów, czyli: Kupuj tylko to, czego naprawdę potrzebujesz. Wybieraj produkty, które nie

Bardziej szczegółowo

1. Logo 2. Kody 3. Pojemniki na odpady 4. Co nam daje segregacja śmieci 5. Co robić z odpadami 6. Składowanie 7. Utylizacja 8. Kompostowanie 9.

1. Logo 2. Kody 3. Pojemniki na odpady 4. Co nam daje segregacja śmieci 5. Co robić z odpadami 6. Składowanie 7. Utylizacja 8. Kompostowanie 9. 1. Logo 2. Kody 3. Pojemniki na odpady 4. Co nam daje segregacja śmieci 5. Co robić z odpadami 6. Składowanie 7. Utylizacja 8. Kompostowanie 9. Recykling 10. Zgnieć butelkę 11. Czy wiesz że 12. Używamy

Bardziej szczegółowo

Odpady, segregacja, recykling. Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią Kwidzyn 2012

Odpady, segregacja, recykling. Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią Kwidzyn 2012 Odpady, segregacja, recykling Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią Kwidzyn 2012 Obecnie świat jest pokryty odpadami, coraz więcej kupujemy i coraz więcej wyrzucamy. Ilość odpadów rośnie wprost

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Jak segregować Segregacja odpadów komunalnych Segregacji podlegają:

Jak segregować Segregacja odpadów komunalnych Segregacji podlegają: Jak segregować Segregacja odpadów komunalnych - czyli śmieci wytwarzanych w gospodarstwach domowych, biurach, urzędach, sklepach itp. polega na zbieraniu do specjalnie oznakowanych pojemników odpadów,

Bardziej szczegółowo

Zasady optymalnej segregacji

Zasady optymalnej segregacji W trosce o zapewnienie sprawnego dostosowania się do nowych reguł odbioru odpadów komunalnych, które zaczynają obowiązywać od 1 lipca 2013 r. poniżej prezentujemy: Zasady optymalnej segregacji Najlepszym

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny ko k -wo w jow o n w i n c i y. y.r E R a E k a t k y t wa w c a JA J

Projekt edukacyjny ko k -wo w jow o n w i n c i y. y.r E R a E k a t k y t wa w c a JA J Projekt edukacyjny Eko-wojownicy. REaktywacJA CZYM JEST ODPAD? Odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których pozbywasz się, zamierzasz się pozbyć, lub do ich pozbycia się jesteś zobowiązany CO TRAFIA

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć - 45 min. Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów.

Scenariusz zajęć - 45 min. Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów. Scenariusz zajęć - 45 min. Grupa wiekowa: Szkoła podstawowa Temat: Jak zostać ekobohaterem? Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów.

Bardziej szczegółowo

Problematyka i nowe obowiązki gmin wynikające z nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Problematyka i nowe obowiązki gmin wynikające z nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Problematyka i nowe obowiązki gmin wynikające z nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Opracowanie: Magdalena Walkusz Inspektor ds. ochrony środowiska Anna Lasota Żabińska Podinspektor

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wytyczne selektywnego zbierania odpadów komunalnych w Gminie Rojewo

Podstawowe wytyczne selektywnego zbierania odpadów komunalnych w Gminie Rojewo Podstawowe wytyczne selektywnego zbierania odpadów komunalnych w Gminie Rojewo KOLOR ŻÓŁTY TWORZYWA SZTUCZNE I OPAKOWANIA Z TWORZYW SZTUCZNYCH, METALE I OPAKOWANIA Z METALI; ZANIM WRZUCISZ OPRÓŻNIJ, ZGNIEĆ

Bardziej szczegółowo

Zapraszam wszystkich chętnych uczniów naszej szkoły do udziału w Konkursie Ekologicznym.

Zapraszam wszystkich chętnych uczniów naszej szkoły do udziału w Konkursie Ekologicznym. KONKURS EKOLOGICZNY Zapraszam wszystkich chętnych uczniów naszej szkoły do udziału w Konkursie Ekologicznym. - Celem konkursu jest poszerzenie wiedzy ekologicznej - Konkurs polega na rozwiązaniu testu

Bardziej szczegółowo

Segregacja śmieci jak to robić? Jak segregować odpady komunalne?

Segregacja śmieci jak to robić? Jak segregować odpady komunalne? Segregacja śmieci jak to robić? Jak segregować odpady komunalne? W związku z licznymi wątpliwościami jakie pojawiają się w trakcie segregacji odpadów przez mieszkańców nieruchomości, poniżej przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Tak bardzo kochamy nasze lasy...??? Czyżby - skoro tak je zaśmiecamy!!!

Tak bardzo kochamy nasze lasy...??? Czyżby - skoro tak je zaśmiecamy!!! Odpady czy śmieci? W polskim prawie nie istnieje słowo śmieci, jednak w powszechnym użyciu jest ono nawet częściej stosowane niż słowo odpady. Co jest śmieciem, a co jest odpadem? Czy słowa te można traktować

Bardziej szczegółowo

Wszyscy wytwarzamy odpady i wszyscy wspólnie musimy dążyć do właściwego z nimi postępowania

Wszyscy wytwarzamy odpady i wszyscy wspólnie musimy dążyć do właściwego z nimi postępowania Urząd Miejski w Borku Wlkp. ul. Rynek 1, 63-810 Borek Wlkp. tel. 65 571 61 20 www.borekwlkp.pl Wszyscy wytwarzamy odpady i wszyscy wspólnie musimy dążyć do właściwego z nimi postępowania Jakie rodzaje

Bardziej szczegółowo

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK URZĄD MIEJSKI W SZCZEBRZESZYNIE ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK Wprowadzenie Cel przygotowania analizy Niniejszy

Bardziej szczegółowo

ZASADY GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE STĘSZEW PRZEPISY PRAWNE

ZASADY GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE STĘSZEW PRZEPISY PRAWNE ZASADY GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE STĘSZEW PRZEPISY PRAWNE Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy

Bardziej szczegółowo

Lokalny ekorozwój. Patrycja Bancerz Aleksandra Rudzińska

Lokalny ekorozwój. Patrycja Bancerz Aleksandra Rudzińska Lokalny ekorozwój { Patrycja Bancerz Aleksandra Rudzińska Spis treści 1. Charakterystyka środowiska Gminy Adamów 2. Ekorozwój w naszej Gminie: Segregacja śmieci Zbiórki makulatury Sprzątanie świata Zbiórka

Bardziej szczegółowo

CZYSTE ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO segregujemy odpady

CZYSTE ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO segregujemy odpady CZYSTE ŚRODOWISKO PONAD WSZYSTKO segregujemy odpady ODPADY Z NASZEGO KOSZA gazety, torebki papierowe, kartony, szklane butelki po napojach, słoiki, butelki i inne opakowania z tworzyw sztucznych, odpady

Bardziej szczegółowo

Praktyczny poradnik: Jak segregować odpady? Wykonały: Dominika Frejek Marta Firmanty

Praktyczny poradnik: Jak segregować odpady? Wykonały: Dominika Frejek Marta Firmanty Praktyczny poradnik: Jak segregować odpady? Wykonały: Dominika Frejek Marta Firmanty Definicje: Recykling - Proces odzyskiwania użytecznych surowców z odpadów. Segregacja - gromadzenie niektórych grup

Bardziej szczegółowo

Czym jest rozwój zrównowaŝony

Czym jest rozwój zrównowaŝony Rozwój zrównowaŝony Millenimacje Projekt jest współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2010 r. www.polskapomoc.gov.pl Czym jest rozwój zrównowaŝony

Bardziej szczegółowo

Czym zajmuje się ekologia?

Czym zajmuje się ekologia? Czym zajmuje się ekologia? Klasa: I gimnazjum Data przeprowadzenia lekcji: Prowadzący: Czas trwania lekcji: 45 minut.(jedna jednostka lekcyjna) I. Cele lekcji: a) poznawcze: zna pojęcia: ekologia, recykling,

Bardziej szczegółowo

Selektywna zbiórka odpadów na terenie Gminy Wilków

Selektywna zbiórka odpadów na terenie Gminy Wilków Selektywna zbiórka odpadów na terenie Gminy Wilków Segregacja odpadów, którą proponujemy rozpocząć od wyodrębnienia odpadów szklanych i tzw. frakcji suchej jest pierwszym krokiem do życia w czystym i zadbanym

Bardziej szczegółowo

Sortuj z głową! Czysty Szczecinek

Sortuj z głową! Czysty Szczecinek Wykaz aptek na terenie miasta Szczecinka, w których prowadzona będzie zbiórka przeterminowanych lekarstw w 2013 roku. L.p. Nazwa apteki Adres (Szczecinek) Kontakt tel.: 1. Apteka Na Polnej ul. Polna 8a

Bardziej szczegółowo

Rzeczy takie jak ciągłe zmiany klimatu, zanieczyszczenia powietrza, kwaśne deszcze, niszczenie warstwy ozonowej i globalne ocieplenie dają nam do

Rzeczy takie jak ciągłe zmiany klimatu, zanieczyszczenia powietrza, kwaśne deszcze, niszczenie warstwy ozonowej i globalne ocieplenie dają nam do Dbanie o środowisko Rzeczy takie jak ciągłe zmiany klimatu, zanieczyszczenia powietrza, kwaśne deszcze, niszczenie warstwy ozonowej i globalne ocieplenie dają nam do zrozumienia, że nieprawidłowo z nich

Bardziej szczegółowo

Temat: Woda skarbem przyrody.

Temat: Woda skarbem przyrody. Elżbieta Kuzioła Nauczycielka przyrody Szkoła Podstawowa nr 138 w Warszawie ul. Pożaryskiego 2 Temat: Woda skarbem przyrody. Cele operacyjne: Konspekt zajęć pozalekcyjnych Realizacja ścieżki ekologicznej.

Bardziej szczegółowo

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet Efekt cieplarniany Wzrost emisji CO Zanieczyszczanie gleby Zanieczyszczanie wody Zanieczyszczanie powietrza wycinanie lasów Niszczenie warstwy ozonowej Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie

Bardziej szczegółowo

VIII TURNIEJ WIEDZY ZDROWOTNEJ I PROFILAKTYCZNEJ. Graj w zielone TEST WIEDZY

VIII TURNIEJ WIEDZY ZDROWOTNEJ I PROFILAKTYCZNEJ. Graj w zielone TEST WIEDZY VIII TURNIEJ WIEDZY ZDROWOTNEJ I PROFILAKTYCZNEJ Graj w zielone TEST WIEDZY... nazwa lub numer szkoły Punktacja 1. Rozwiąż rebus i wyjaśnij znaczenie hasła : KI SAŁA AL 2pkt. Hasło:.. 2. Nauka zajmująca

Bardziej szczegółowo

Szkolny projekt edukacyjny. Nasze dzieci segregują śmieci.

Szkolny projekt edukacyjny. Nasze dzieci segregują śmieci. Szkolny projekt edukacyjny Nasze dzieci segregują śmieci. Co to są odpady? Odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do ich pozbycia się jest

Bardziej szczegółowo

Uwaga! Nie trzeba myć kubeczków po jogurtach, opakowań po kosmetykach (chyba, Ŝe znajduje się w nich jeszcze sporo jedzenia)

Uwaga! Nie trzeba myć kubeczków po jogurtach, opakowań po kosmetykach (chyba, Ŝe znajduje się w nich jeszcze sporo jedzenia) Worek Ŝółty tworzywa sztuczne butelki plastikowe (PET) po wodzie i napojach czyste kanistry plastikowe (np. po wodzie demineralizowanej, po spryskiwaczach do szyb do samochodu) folia torebki tzw. reklamówki,

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Ministerstwa Środowiska w związku z ustalonymi zasadami segregowania odpadów. W związku z zapytaniami ze strony właścicieli nieruchomości

Stanowisko Ministerstwa Środowiska w związku z ustalonymi zasadami segregowania odpadów. W związku z zapytaniami ze strony właścicieli nieruchomości Stanowisko Ministerstwa Środowiska w związku z ustalonymi zasadami segregowania odpadów. W związku z zapytaniami ze strony właścicieli nieruchomości odnośnie ustalonych w gminach zasad segregowania odpadów

Bardziej szczegółowo

SEGREGACJA SUROWCÓW WTÓRNYCH

SEGREGACJA SUROWCÓW WTÓRNYCH SEGREGACJA SUROWCÓW WTÓRNYCH PAPIER - pojemnik niebieski do niebieskiego pojemnika wrzucamy: gazety; książ ki i inny papier; tektur ę; worki papierowe; ścinki drukarskie; opakowania wielomateriałowe typu

Bardziej szczegółowo

Dlaczego człowiek tworzy parki narodowe? Jakie formy prawnej ochrony przyrody, stosowane są w naszym kraju. Które z tych form dają możliwość

Dlaczego człowiek tworzy parki narodowe? Jakie formy prawnej ochrony przyrody, stosowane są w naszym kraju. Które z tych form dają możliwość Dlaczego człowiek tworzy parki narodowe? Jakie formy prawnej ochrony przyrody, stosowane są w naszym kraju. Które z tych form dają możliwość zachowania naturalnych krajobrazów dla następnych pokoleń? Omawialiśmy

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOWEJ GOSPODARKI ŚCIEKOWEJ NA TERENIE AGLOMERACJI KRZESZOWICE - DORZECZE RUDAWY

ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOWEJ GOSPODARKI ŚCIEKOWEJ NA TERENIE AGLOMERACJI KRZESZOWICE - DORZECZE RUDAWY ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOWEJ GOSPODARKI ŚCIEKOWEJ NA TERENIE AGLOMERACJI KRZESZOWICE - DORZECZE RUDAWY Świat przyrody jest piękny, bardzo różnorodny i warto go takim zachować. Tymczasem człowiek swoimi bardzo

Bardziej szczegółowo

Do zbiórki makulatury służyć będą worki w kolorze niebieskim z napisem,,makulatura

Do zbiórki makulatury służyć będą worki w kolorze niebieskim z napisem,,makulatura JAK SEGREGOWAĆ ODPADY Mieszkańcy indywidulanych gospodarstw z terenu Gminy Kołaczyce prowadzący selektywną zbiórkę odpadów, zaopatrzeni zostali w worki foliowe, których przeznaczenie będzie określał ich

Bardziej szczegółowo

Zmiany w środowisku naturalnym

Zmiany w środowisku naturalnym Zmiany w środowisku naturalnym Plan gospodarki niskoemisyjnej jedną z form dążenia do czystszego środowiska naturalnego Opracował: Romuald Meyer PGK SA Czym jest efekt cieplarniany? Ziemia posiada atmosferę

Bardziej szczegółowo

1. Pogadanka, praca nad wykresami i schematem, praca w grupach MAGDALENA SZEWCZYK. Dział programowy : Ekologia

1. Pogadanka, praca nad wykresami i schematem, praca w grupach MAGDALENA SZEWCZYK. Dział programowy : Ekologia MAGDALENA SZEWCZYK Dział programowy : Ekologia temat lekcji : Przyczyny i skutki kwaśnych deszczy Cele lekcji w kategoriach czynności uczniów (cele operacyjne): WIADOMOŚCI Uczeń: - podaje definicje kwaśnych

Bardziej szczegółowo

Przyrodę szanuję śmieci segreguję!

Przyrodę szanuję śmieci segreguję! Przyrodę szanuję śmieci segreguję! SELEKTYWNA ZBIÓRKA ODPADÓW W MIEŚCIE KOLNO PUNKT SELEKTYWNEGO ZBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH (PSZOK) Adres: Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych w Kolnie, ul. Kolejowa 4a

Bardziej szczegółowo

Gospodarowanie odpadami komunalnymi w Gminie Szczebrzeszyn

Gospodarowanie odpadami komunalnymi w Gminie Szczebrzeszyn Gospodarowanie odpadami komunalnymi w Gminie Szczebrzeszyn Szanowny Mieszkańcu! Z dniem 01 stycznia 2012 roku weszła w życie znowelizowana ustawa z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku

Bardziej szczegółowo

JAK PRAWIDŁOWO SEGREGOWAĆ ODPADY

JAK PRAWIDŁOWO SEGREGOWAĆ ODPADY JAK PRAWIDŁOWO SEGREGOWAĆ ODPADY Wejście w życie nowej ustawy śmieciowej to doskonała okazja, by zacząć żyć zgodnie z zasadami ekologii. Regularne sortowanie odpadów nie jest ani trudne, ani uciążliwe.

Bardziej szczegółowo

Definicja smogu i jego rodzaje.

Definicja smogu i jego rodzaje. Smog Początki Historia smogu sięga połowy XIX wieku. Zaobserwowano go wówczas w silnie uprzemysłowionych miastach Europy. Dziś też daje się we znaki w różnych zakątkach świata smog kwaśny obserwowano w

Bardziej szczegółowo

Dlaczego zmieniono ustawę?

Dlaczego zmieniono ustawę? Dlaczego zmieniono ustawę? Nowe zapisy ustawy mają na celu dostosować gospodarkę odpadami komunalnymi do wymogów Unii Europejskiej. Głównym celem wprowadzanych zmian jest: uszczelnienie systemu wszyscy

Bardziej szczegółowo

Segregując odpady dbasz o środowisko!

Segregując odpady dbasz o środowisko! Segregując odpady dbasz o środowisko! Każdy z nas lubi spędzać czas w czystym i miłym otoczeniu. Nie zastanawiamy się jednak co dzieje się z wyrzucanymi przez nas odpadami. Otóż odpady te, po wyselekcjonowaniu

Bardziej szczegółowo

Dane merytoryczne do wykonania ulotek i plakatu w III etapie konkursu pt. GRABÓW NAD PROSNĄ NIE ODPAD(Y)A: Nie lubimy śmieci uczymy się je segregować

Dane merytoryczne do wykonania ulotek i plakatu w III etapie konkursu pt. GRABÓW NAD PROSNĄ NIE ODPAD(Y)A: Nie lubimy śmieci uczymy się je segregować Dane merytoryczne do wykonania ulotek i plakatu w III etapie konkursu pt. GRABÓW NAD PROSNĄ NIE ODPAD(Y)A: Nie lubimy śmieci uczymy się je segregować I. Dane merytoryczne do wykonania plakatu: 1. Segregacja

Bardziej szczegółowo

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE TWORZYWA BIODEGRADOWALNE Opracowały: Joanna Grzegorzek kl. III a TE Katarzyna Kołdras kl. III a TE Tradycyjne tworzywa sztuczne to materiały składające się z polimerów syntetycznych. Większość z nich nie

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

Recykling moda czy konieczność? Zadbaj o środowisko w gminie, w domu i w szkole. Marta Szczecińska, Kielce 2013 r.

Recykling moda czy konieczność? Zadbaj o środowisko w gminie, w domu i w szkole. Marta Szczecińska, Kielce 2013 r. Recykling moda czy konieczność? Zadbaj o środowisko w gminie, w domu i w szkole Marta Szczecińska, Kielce 2013 r. Światowe trendy: trash art, moda recyklingowa i upcycling Fakty Każdy mieszkaniec Polski

Bardziej szczegółowo

Ekologia Termin znany od 1876 r. Greka: Oikos (dom, życie domowe) i logia (nauka)

Ekologia Termin znany od 1876 r. Greka: Oikos (dom, życie domowe) i logia (nauka) Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekologiczny znaczy trendy Czy opłaca się być eko? Dr Cezary Jastrzębski, mdc@neostrada.pl Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 6 maja 2013 r. Ekologia Termin

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

Gospodarka Odpadami na terenie Gminy i Miasta Warta

Gospodarka Odpadami na terenie Gminy i Miasta Warta Gmina i Miasto Warta Gospodarka Odpadami na terenie Gminy i Miasta Warta Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 roku nałożyła na gminę obowiązek wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

IGRZYSKA GMIN. Etap I Test wiedzy ekologicznej

IGRZYSKA GMIN. Etap I Test wiedzy ekologicznej IGRZYSKA GMIN Etap I Test wiedzy ekologicznej /Kampania edukacyjna dot. rekultywacji gminnych składowisk odpadów komunalnych/ 1.SYMBOLEM OCHRONY PRZYRODY W POLSCE JEST: A kozica, B orzeł, C żubr, D sokół

Bardziej szczegółowo

JAK BYC EKO? Czyli o codziennych sposobach, na ochronę środowiska...

JAK BYC EKO? Czyli o codziennych sposobach, na ochronę środowiska... JAK BYC EKO? Czyli o codziennych sposobach, na ochronę środowiska... SLOWEM WSTEPU Chciałabym przedstawić państwu moją prezentację konkursową, zachęcająca mieszkańców gminy Zielonka, do ekologicznego trybu

Bardziej szczegółowo

Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością CENNIK. za przyjęcie i zagospodarowanie odpadów w

Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością CENNIK. za przyjęcie i zagospodarowanie odpadów w Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością CENNIK za przyjęcie i zagospodarowanie odpadów w Zakładzie Gospodarki Odpadami Komunalnymi w Rzędowie RIPOK Obowiązuje od

Bardziej szczegółowo

RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI BIODEGRADOWALNYMI. Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska

RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI BIODEGRADOWALNYMI. Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI KOMUNALNYMI ODPADAMI BIODEGRADOWALNYMI Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska W Krajowym planie gospodarki odpadami zgodnie z Dyrektywą składowiskową

Bardziej szczegółowo

NOWY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY DUKLA

NOWY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY DUKLA NOWY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY DUKLA OBOWIĄZKI GMINY W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI Gmina musi zapewnić czystość i porządek na swoim terenie tworząc warunki niezbędne do ich

Bardziej szczegółowo

Odpady nadające się ponownego przetworzenia są odpowiednio oznakowane. Zwracajcie więc uwagę na znaki i symbole umieszczane na opakowaniach

Odpady nadające się ponownego przetworzenia są odpowiednio oznakowane. Zwracajcie więc uwagę na znaki i symbole umieszczane na opakowaniach Odpady nadające się ponownego przetworzenia są odpowiednio oznakowane. Zwracajcie więc uwagę na znaki i symbole umieszczane na opakowaniach JAKIE ZNACZENIE MAJĄ ZNAKI UMIESZCZONE NA OPAKOWANIACH Opakowanie

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI Powierzchnia geodezyjna województwa kujawsko-pomorskiego według stanu w dniu 1 I 2011 r. wyniosła 1797,1 tys. ha, co stanowiło 5,7 % ogólnej powierzchni

Bardziej szczegółowo

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Doc dr Lidia Sieja INSTYTUT EKOLOGII TERENÓW UPRZEMYSŁOWIONYCH Katowice Bilans odpadów wytworzonych w 2004r Rodzaj

Bardziej szczegółowo

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH Wyk. Maria Anna Wiercińska SPIS TREŚCI 1. PODSTAWOWE POJĘCIA Odpady opakowaniowe Gospodarka odpadami opakowaniowymi

Bardziej szczegółowo

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze 138 SPRAWDZIANY LEKCJI Sprawdzian z działu Relacje człowiek środowisko przyrodnicze Grupa I Zadanie 1 (0 4 p.) Każdemu terminowi przyporządkuj odpowiadającą mu definicję. 1. Zasoby przyrody A. Zasoby mające

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

AKTUALNY STAN GOSPODARKI ODPADAMI

AKTUALNY STAN GOSPODARKI ODPADAMI AKTUALNY STAN GOSPODARKI ODPADAMI Zapoznanie z aktualnym stanem GO na terenie Krakowa oraz planowanymi kierunkami rozwoju. Autor: Magdalena Więcławek Opiekun: dr inż. Zbigniew Grabowski KRAKÓW 2010 PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

postawy mieszkańców woj. śląskiego wobec ekologii

postawy mieszkańców woj. śląskiego wobec ekologii postawy mieszkańców woj. śląskiego wobec ekologii wyniki badania sondażowego Katowice, styczeń 2013 www.bcmm.com.pl WSTĘP Metodologia badawcza: sondaż wśród mieszkańców województwa śląskiego, przeprowadzony

Bardziej szczegółowo

DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT

DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT ZAANGAŻOWANIE DLA ŚRODOWISKA Woda jest jednym z najcenniejszych zasobów Ziemi i jednocześnie naszym głównym produktem. Dlatego jesteśmy wysoce świadomi tego, jak ważna jest

Bardziej szczegółowo

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego.

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Emisja niska zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Umownie przyjmuje się wszystkie kominy o wysokości do 40

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

Michał Szczepanik Plan wynikowy ścieżka ekologiczna w gimnazjum

Michał Szczepanik Plan wynikowy ścieżka ekologiczna w gimnazjum Michał Szczepanik Plan wynikowy ścieżka ekologiczna w gimnazjum Lp. Treść Temat Ilość godzin Cel lekcji 1 Czy człowiek musi Znaczenie i ochrona wód 2 - uświadomienie zanieczyszczać wody? konieczności ochrony

Bardziej szczegółowo

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Ogólne charakterystyka wód naturalnych Woda występująca w przyrodzie stanowi wodny roztwór substancji nieorganicznych i organicznych, jak również zawiera koloidy i zawiesiny.

Bardziej szczegółowo

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic?

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Projekt realizuje: Zanieczyszczenia powietrza Projekt realizuje: Definicja Rodzaje zanieczyszczeń Przyczyny Skutki (dla człowieka,

Bardziej szczegółowo

Stan czystości środowiska w moim mieście

Stan czystości środowiska w moim mieście PROJEKT PRZYRODNICZY Stan czystości środowiska w moim mieście 1. Organizacja: realizacja projektu odbywa się na poziomie klas 6, projekt trwa od marca do kwietnia (część praktyczna, doświadczalna, którą

Bardziej szczegółowo

W związku ze zmianą przepisów dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi od 1 lipca 2013 r. rusza nowy system gospodarowania odpadami

W związku ze zmianą przepisów dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi od 1 lipca 2013 r. rusza nowy system gospodarowania odpadami W związku ze zmianą przepisów dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi od 1 lipca 2013 r. rusza nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi i zaczynają obowiązywać nowe zasady ich odbioru. Obowiązek

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie. Instalacji przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków ze studnią chłonną WZÓR 730-082-204

Zgłoszenie. Instalacji przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków ze studnią chłonną WZÓR 730-082-204 Zgłoszenie Instalacji przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków ze studnią chłonną INWESTOR ADRES ZAMIESZKANIA ADRES INWESTYCJI DATA WNIOSKU Wykaz NORM oczyszczalni Gama Plastic EN-PN 12566-1 Spis

Bardziej szczegółowo

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk i recykling założenia prawne Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk Odzysk ( ) jakikolwiek proces, którego wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie

Bardziej szczegółowo

Selektywna zbiórka i zagospodarowanie odpadów opakowaniowych w Gminie Miejskiej Kraków. Katowice, dnia 20 kwietnia 2016 r.

Selektywna zbiórka i zagospodarowanie odpadów opakowaniowych w Gminie Miejskiej Kraków. Katowice, dnia 20 kwietnia 2016 r. Selektywna zbiórka i zagospodarowanie odpadów opakowaniowych w Gminie Miejskiej Kraków Katowice, dnia 20 kwietnia 2016 r. W 1906 roku władze Miasta Krakowa powołały Miejski Zakład Oczyszczania, który dał

Bardziej szczegółowo

Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny. Aspekty funkcjonowania systemu zagospodarowywania ZSEE w wybranych krajach europejskich

Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny. Aspekty funkcjonowania systemu zagospodarowywania ZSEE w wybranych krajach europejskich Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny Aspekty funkcjonowania systemu zagospodarowywania ZSEE w wybranych krajach europejskich Austria Obecnie w Austrii działają systemy zbierania odpadów elektrycznych

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ SKIEROWANY DO UCZNIÓW KLAS GIMNAZJALNYCH U I KLAS SPDP

DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ SKIEROWANY DO UCZNIÓW KLAS GIMNAZJALNYCH U I KLAS SPDP DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ SKIEROWANY DO UCZNIÓW KLAS GIMNAZJALNYCH U I KLAS SPDP Prowadzące: Radosława Langer-Skorupa, Agata Oszmaniec Pomoc: wolontariusze z PG1 Termin: 30 kwiecień 2014 r. (środa)

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich:

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich: Ozonatory Dezynfekcja wody metodą ozonowania Ozonowanie polega na przepuszczaniu przez wodę powietrza nasyconego ozonem O3 (tlenem trójatomowym). Ozon wytwarzany jest w specjalnych urządzeniach zwanych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wizyty w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) w Krakowie

Sprawozdanie z wizyty w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) w Krakowie Kraków, dn.16.06.2014 Sprawozdanie z wizyty w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) w Krakowie W dniu 13.06.2014r. studenci Fizyki Medycznej Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/101/2011 RADY MIASTA RACIBÓRZ. z dnia 22 czerwca 2011 r.

UCHWAŁA NR VIII/101/2011 RADY MIASTA RACIBÓRZ. z dnia 22 czerwca 2011 r. UCHWAŁA NR VIII/101/2011 RADY MIASTA RACIBÓRZ z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr XLI/620/2006 Rady Miasta Racibórz z dnia 29 marca 2006 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Modliborzyce rok 2014

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Modliborzyce rok 2014 Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Modliborzyce rok 2014 2015-04-30 Urząd Miejski w Modliborzycach Wprowadzenie Roczną analizę stanu gospodarki odpadami komunalnymi sporządzono

Bardziej szczegółowo

Wykorzystajmy nasze odpady!

Wykorzystajmy nasze odpady! Wykorzystajmy nasze odpady! Chrońmy środowisko spalając, a nie składując odpady. Instalacje termicznego przetwarzania odpadów i ich zalety w ochronie środowiska 23.11.2010 Targi POLEKO, Poznań Mariusz

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekologicznie znaczy trendy Prof. Alina Matuszak-Flejszman Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 9 kwietnia 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Rośnie góra śmieci!!

Rośnie góra śmieci!! Rośnie góra śmieci!! Menu 1.Jak jest pojemność standardowych pojemników na śmieci w Twoim miejscu zamieszkania? Jak często są opróżnianie? 2. Ile śmieci produkuje Twoja rodzina? 3. Oszacuj ile produkuję

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2.

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie Kazimierz Warmiński, UWM w Olsztynie 1 Wprowadzenie Obecny stopień zanieczyszczenia powietrza

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

Zmiany prawa w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi

Zmiany prawa w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi Zmiany prawa w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi W dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

Zbieraj z nami zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny oraz zużyte baterie!

Zbieraj z nami zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny oraz zużyte baterie! Zbieraj z nami zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny oraz zużyte baterie! W numerze: 2-3 4 Zasady postępowania ze zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym Eko-Marsz 5 I Ty naładuj się pozytywnie

Bardziej szczegółowo

SEGREGUJ TO SIĘ OPŁACA! Poradnik z zakresu segregacji odpadów komunalnych

SEGREGUJ TO SIĘ OPŁACA! Poradnik z zakresu segregacji odpadów komunalnych SEGREGUJ TO SIĘ OPŁACA! Poradnik z zakresu segregacji odpadów komunalnych Pojemnik niebieski (materiały papierowe) gazety, książki, katalogi, zeszyty; papierowe torby i worki; papier szkolny, biurowy;

Bardziej szczegółowo

Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) Przykłady z Polski

Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) Przykłady z Polski Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) Przykłady z Polski 1 Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) W ramach opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi pobieranej

Bardziej szczegółowo

NOWY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE MIEJSKIEJ KRAKÓW

NOWY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE MIEJSKIEJ KRAKÓW NOWY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE MIEJSKIEJ KRAKÓW Przewodnik po odpadach czyli jak postępować z odpadami komunalnymi Podstawy Nowego Systemu Ustawa z dnia 1 lipca 2011 roku o zmianie

Bardziej szczegółowo

Szkolny Quiz Wiedzy Ekologicznej

Szkolny Quiz Wiedzy Ekologicznej Szkolny Quiz Wiedzy Ekologicznej W dniach 01.12 12.12.2014 r. w naszej szkole, z inicjatywy p. M. Marciniak i p. D. Ambrochowicz, odbyła się II edycja Szkolnego Quizu Wiedzy Ekologicznej, którego celem

Bardziej szczegółowo

URZĄD GMINY MASŁOWICE INFORMUJE

URZĄD GMINY MASŁOWICE INFORMUJE URZĄD GMINY MASŁOWICE INFORMUJE W wyniku przeprowadzonego przetargu nieograniczonego na odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych z terenu Gminy Masłowice wyłoniono Wykonawcę tego zadania, którym zostało

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA MIEDZYKLASOWY KONKURS PRZYRODNICZY

PYTANIA NA MIEDZYKLASOWY KONKURS PRZYRODNICZY PYTANIA NA MIEDZYKLASOWY KONKURS PRZYRODNICZY 1. Pierwszy Park Narodowy utworzono w Stanach Zjednoczonych. 2. Główną przyczyną "kwaśnych deszczy" są tlenki azotu i siarki. 3. Odzyskiwanie surowców z materiałów

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW Utylizacja odpadów komunalnych, gumowych oraz przerób biomasy w procesie pirolizy nisko i wysokotemperaturowej. Przygotował: Leszek Borkowski Marzec 2012 Piroliza

Bardziej szczegółowo

Z roku na rok produkujemy coraz więcej śmieci. Zastanawialiśmy się:

Z roku na rok produkujemy coraz więcej śmieci. Zastanawialiśmy się: Z roku na rok produkujemy coraz więcej śmieci. Zastanawialiśmy się: Postanowiliśmy zrealizować projekt w którym oszacujemy ilość śmieci produkowanych w skali rodziny i miasta Żmigród, opiszemy zagrożenia,

Bardziej szczegółowo